rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wspomnienie o Profesorze Wiesławie Dobrzyckim

Profesora Wiesława Dobrzyckiego poznałem w połowie lat osiemdziesią-tych, bodajże w 1986 roku, będąc studentem Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Poli-tycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Byłem wówczas na trzecim roku studiów. Według ówczesnego programu obowiązującego na Wydziale w semestrze zimowym mieliśmy możliwość wyboru specjalizacji. Ja starałem się o miejsce w Instytucie Stosunków Międzynarodowych, gdzie w 1986 roku nie przyjmowano więcej niż 20-25 osób. Bardzo chciałem zająć się Ameryką Łacińską, ale wtedy nie było tam naukowca, który mógłby mi pomóc i zostać później promotorem mojej pracy ma-gisterskiej. Fascynowała mnie wtedy Brazylia, a zwłaszcza okres lat trzydzie-stych, gdy władzę przejął Getulio Vargas i całkowicie zmienił ten kraj.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
W poszukiwaniu przeszłości: Trudne dzieje Wyspy Wielkanocnej (Rapa Nui) w dwóch współczesnych filmach dokumentalnych

Artykuł przedstawia i analizuje dwa współczesne filmy dokumentalne dotyczące Wyspy Wielkanocnej (Rapa Nui): Buscando a Isla de Pascua, la película perdida [Poszukując zaginionego filmu Isla de Pascua] (2014) oraz Te Kuhane o te Tupuna / El Espíritu de los ancestros [Duch przodków] (2015). Pierwszy film opowiada historię odnalezienia i restauracji innego filmu dokumentalnego – z lat 60. – i przywrócenia go wyspiarskiej społeczności, jest to więc film o kompozycji szkatułkowej. Drugi dokument opowiada o podróży do Europy z zamiarem (fikcyjnym) odzyskania rapanujskiego posągu moai, będącego eksponatem w Muzeum Brytyjskim. Możemy go zatem nazwać filmem drogi. Oba dokumenty poruszają tematykę historyczną. społeczną i kulturalną, nie stroniąc od trudnych motywów z przeszłości i teraźniejszości Rapa Nui.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dar wiary i ojczyzny w życiu i działalności sługi Bożego Bogdana Jańskiego

W katalog wielu wielkich Polaków, którzy złożyli na ołtarzu dziejów Ojczyzny swój trud i życie, wpisuje się znacząco i postać Bogdana Jańskiego (1807 – 1840). Jako myśliciel, prawnik, ekonomista, działacz Wielkiej Emigracji, przeżywszy zaledwie 33 lata, był opatrznościowym dla Polaków człowiekiem o wielkiej wiedzy i zainteresowaniach, wyprzedzający swoją epokę w podejściu do gospodarczej aktywności i przedsiębiorczości, a także do tożsamości Polski i idei zjednoczonej Europy. Promował koncepcję „człowieka zintegrowanego”, łączącego harmonijnie sprawność i skuteczność w działaniu z chrześcijańskimi wartościami. Jest założycielem Zgromadzenia Zmartwychwstańców, znanego m.in. z działalności duszpasterskiej i edukacyjnej wśród Polonii na całym świecie. Proces beatyfikacyjny Bogdana Jańskiego został otwarty w 2005 roku. Wielu pomijało jego osobę w zapisach kroniki Polskiego Narodu z uwagi na fakt jego nawrócenia, chrześcijańskich idei i wiarę w Boga, na jego wezwania do zachowania katolickiej Polski. Jest świeckim założycielem zgromadzenia zakonnego, które do dzisiaj funkcjonuje bardzo aktywnie wśród rodaków na emigracji. Dążył do odbudowania solidarnego i sprawiedliwego świata naznaczonego Bożą miłością, nawoływał do przestrzegania Bożych praw w kształtowaniu polityczno-ekonomicznych zasad życia społecznego. Podejmując inicjatywę zrywu ewangelizacyjnego przeniknął tym duchem różne sfery społeczeństwa emigracyjnego jak kulturę, sztukę, politykę, ekonomię, środki społecznego komunikowania się. Nie zrażał się niepowodzeniami, lecz je analizował i na nowo urzeczywistniał w dziele swego apostolatu.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Rozwój rodzimego ruchu rekonstruktorskiego a kulisy powstania Kapituły Rycerstwa Polskiego

W ostatniej dekadzie XX stulecia w gronie rodzimego ruchu rekonstrukcyjnego doszło do burzliwych przemian. Spowodowane było to upadkiem represyjnych rządów PRL-u oraz popytem społeczeństwa wyzwolonej Polski na przedsięwzięcia odtwórstwa historycznego. W pierwszej połowie lat 90. ruch ten charakteryzował się niskim stopniem profesjonalizmu,a poziom merytoryczny nie był na wysokim poziomie. W połowie lat 90. XX wieku powstała w środowisku odtwórców idea stworzenia instytucji zrzeszającej odtwórców z całego kraju. Głównym założeniem jej inicjatorów było stworzenie instytucji, której działalność opartoby na źródłach historycznych. Stowarzyszenie powstało w roku 1997 pod nazwą Kapituła Rycerstwa Polskiego, a jej działalność cechuje się wysokim stopniem merytorycznym.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Między populizmem a barbarzyństwem: analiza figury Evity Perón

Eva Duarte de Perón, druga żona argentyńskiego prezydenta Juana Domingo Perona, odcisnęła piętno nie tylko na XX wiecznej historii polityki argentyńskiej, lecz także na kształtowaniu się tożsamości narodowej Argentyńczyków. Postać ta jest wciąż żywa w literaturze, sztuce, twórczości dramatycznej i w popkulturze. W artykule przeanalizujemy w jaki sposób figura Evy Duarte była wykorzystywana przez ruch peronistyczny w Argentynie. Spróbujemy też wykazać, jak ważną, również symbolicznie, rolę odegrała i wciąż odgrywa w kształtowaniu się tożsamości argentyńskiej. Istotą artykułu będzie zatem wykazanie, iż Evita operuje w argentyńskim imaginarium społecznym nie tylko na poziomie historycznym, lecz także jako artefakt kultury, co zwiększa zasięg jej społecznego oddziaływania. Metodologicznie artykuł czerpie z teorii populizmu Ernesto Laclaua, teorii abiektu Julii Kristevy, oraz prac Martina Kohana, Paoli Cortés Rocca oraz Elsy Drucaroff. Mit Evity, z jej różnymi wariantami, skonfrontujemy z wizją kobiecości wypracowaną przez teorie feministyczne, by odpowiedzieć na szereg pytań: Jaka była jej rola w formowaniu się myśli peronistycznej? Czy rzeczywiście możemy uznawać ją za model feministki-rewolucjonistki? Czy sława Evity nie sprawiła, iż zamiast być podmiotem tworzącym dyskurs, stała się jego ofiarą?

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, historia, nauki o kulturze i religii
Obraz Hiszpańskiej Ameryki w kinie frankistowskiej Hiszpanii 1939-1951

W artykule zanalizowano sześć filmów powstałych w pierwszym okresie dyktatury frankistowskiej w Hiszpanii (dokładniej w latach 1942-1951) przedstawiających odkrycie Ameryki, jej kolonizacje i utratę ostatnich kolonii wskutek wojny amerykańsko-hiszpańskiej. Filmy te kreują legitymizującą mitologię aktualnej polityki rządu. Wywyższenie eposu kolonizacji służy wychwalaniu epickich wartości nacjonalistycznej krucjaty.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Latin Kings, Trinitarios, Dominican Don’t Play, Ñetas – zagrożenia ze strony gangów latynoamerykańskich w Hiszpanii

Artykuł przedstawia wyzwania dla bezpieczeństwa miast hiszpańskich, wynikające z obecności latynoskich gangów ulicznych. Ukazuje mechanizmy funkcjonowania grup uznawanych w 2019 r. za najbardziej niebezpieczne: Latin Kings, Trinitarios, Dominican Don’t Play oraz Ñetas. Artykuł przybliża okoliczności powstawania i rozwoju zbiorowości tego rodzaju w pejzażu miejskim Hiszpanii. Nakreśla zarazem obraz uwarunkowań społecznych, wpływających na problem istnienia tych gangów oraz podejmuje refleksję nad najważniejszymi kierunkami działań, podejmowanych w celu zniwelowania płynących stąd zagrożeń. Głównym wnioskiem, wynikającym z artykułu, jest stwierdzenie, że w procesie krystalizacji gangów i subkultur przemocy w Hiszpanii kluczowe znaczenie spełniają czynniki więziotwórcze i tożsamościowe, a także wyzwania społeczno-ekonomiczne, dotykające szczególnie mocno wielu młodych ludzi – w tym przypadku osób wywodzących się ze środowisk imigranckich.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji
Ofertorium mszalne dawniej i dziś

Przedłożony artykuł jest próbą przypomnienia historii, znaczenia oraz funkcjonalności ofertorium, jako jednego ze zmiennych śpiewów mszy (Proprium Missae). Od starożytności chrześcijańskiej towarzyszył on przygotowaniu i przyniesieniu darów do ołtarza. Jako forma śpiewu liturgicznego ofertorium przeszło długą ewolucyjną drogę: od krótkiej antyfony in directum połączonej z wersetami psalmu, do formy rozległej, wieloczłonowej z melodią rozwiniętą i bogatą w kunsztowną melizmatykę. Autor artykułu przypomina najważniejsze w historii polifonii sakralnej cykle ofertoriów (Orlando di Lasso, Giovanni P. da Palestrina), ze szczególnym uwzględnieniem Offertoria totius anni, autorstwa Mikołaja Zieleńskiego († po 1615) – kompozytora, organisty, kierownika kapeli muzycznej prymasa Polski Wojciecha Baranowskiego. Zwieńczenie powyższego opracowania stanowi wskazanie na ofertoria mszalne w posoborowych dokumentach Kościoła (Ordo Cantus Missae, Graduale Simplex), a także wyrastające z nich śpiewy liturgiczne ad ofertorium (J. Gélineau, S. Ziemiański).

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne, sztuka
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki teologiczne, sztuki muzyczne
Zasoby archiwum parafii św. Anny w Sztumie

W zasobach Archiwum Diecezji Elbląskiej w Elblągu przechowywane są dokumenty archiwalne parafii św. Anny w Sztumie. Artykuł prezentuje uporządkowany i zinwentaryzowany zbiór dokumentów wytworzonych od końca XVIII w. do XX w. W aktach znajdujemy dokumenty dotyczące między innymi historii parafii i kościoła, wizytacji biskupich i dziekańskich, personaliów duchowieństwa i nauczycieli, duszpasterstwa, majątku parafii, beneficjów, remontów kościoła i jego wyposażenia, nauczania w Sztumie i w okolicznych wioskach, cmentarzy katolickich, ruchu stowarzyszeniowego i wyborów do rad parafialnych.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Nakaz miłości bliźniego w świetle Biblii. Zarys problematyki

Człowiek jako istota społeczna nie istnieje wyłącznie dla samego siebie. Nie może się obejść bez drugiego człowieka na poziomie materialnym, duchowym, kulturowym i religijnym; nie może osiągnąć pełni swego duchowego rozwoju bez wspólnoty z innymi ludźmi. Dlatego też biblijny nakaz miłości bliźniego stanowi podstawowe prawo w życiu każdego człowieka. Autor w niniejszym artykule rozważa jakie jest dokładne znaczenie nakazu miłości bliźniego w świetle Biblii.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Przesłanie Fatimy dla Kościoła i świata

Artykuł jest refleksją teologiczną inspirowaną wydarzeniami fatimskimi z 1917 roku, dotyczącymi prywatnych objawień maryjnych. Autor interpretuje przekazane orędzie jako przesłanie prorockie, włączone w misję nauczycielską Kościoła. Najpierw omawia wartość słowa w religii. Następnie przedstawia Kościół jako instytucję przeznaczoną do misji prorockiej, wskazującej ludzkości właściwy kierunek rozwoju. Opisuje też grzech, jako rzeczywistość dotykającą ludzi wierzących. Wtedy przechodzi do prezentacji orędzia fatimskiego oraz jego interpretacji, jako przesłania wzmacniającego działalność prorocką Kościoła. Maryja jawiąca się w Fatimie jest prorokinią przestrzegającą przed zgubnymi skutkami grzechu oraz wskazującą drogę odnowy moralnej i duchowej przez nawrócenie i pokutę. Maryjne orędzie z Fatimy jest ukazane jako aktualne dla współczesnego pokolenia ludzi żyjących w świecie. W nim wybrzmiewa Boża troska o zbawienie każdego człowieka.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Encyklika „Redemptoris missio” jako szczyt papieskiego nauczania o działalności misyjnej Kościoła

Papieże zawsze wspierali działalność misyjną Kościoła, wysyłali misjonarzy, zatwierdzali powstawanie Kościołów lokalnych, przygotowywali dyrektywy, instrukcje, listy pasterskie i inne dokumenty. Pierwszą encykliką ściśle misyjną była Probe nostis papieża Grzegorza XVI o misjach wśród narodów niechrześcijańskich z 1840 r. Wielkim przełomem w świadomości misyjnej Kościoła okazał się II Sobór Watykański, a po nim szczególne znacznie miała adhortacja apostolska Pawła VI Evangelii nuntiandi o ewangelizacji w świecie współczesnym z 1975 r. Szczytem zaś papieskiego nauczania na ten temat stała się encyklika Jana Pawła II Redemptoris missio o stałej aktualności posłania misyjnego z 1990 r. Następcy tego papieża zdecydowanie kontynuują w swoim nauczaniu troskę o działalność misyjną Kościoła.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Podstawy biblijne i współczesne aspekty kryzysu antropologicznego

Obecna epoka jak nigdy wcześniej naznaczona jest zjawiskami wskazującymi na głęboki kryzys moralny, antropologiczny i społeczny. Odbija się on negatywnie na jakości życia zarówno pojedynczych osób jak i wielorakich wspólnot o charakterze etnicznym, kulturowym, rasowym religijnym etc. Nauczanie Kościoła, jako fundamentalnie skierowane do wyjaśniania treści Objawienia Bożego, troszczy się o dobro ludzkie, formułując struktury zdrowego humanizmu, w obronie przed skutkami postmodernizmu i nihilizmu. Niniejszy artykuł prezentuje podstawowe pojęcia teologiczne, które leżą u podstaw redefinicji pojęcia humanizm w kontekście współczesnych aspektów kryzysu antropologicznego. W pierwszej części omówiony został fundament teologiczny do definiowania wartości osoby i rodziny. Uwzględniono tu źródła biblijne dotyczące stwórczej i zbawczej koncepcji porządku społecznego, uwarunkowanej teologalnie. W drugiej części opisano immanentny redukcjonizm, z wyszczególnieniem ateizmu, materializmu, agnostycyzmu, eklektyzmu, relatywizmu, historycyzmu, scjentyzmu – jako pojęć określających aspekty kryzysu antropologicznego.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Ustanowienie Dwunastu w dziele fundacji Kościoła

Problematyka podjęta w artykule dotyczy zagadnienia założenia Kościoła. Najnowsze badania egzegetyczne i teologiczne potwierdzają, że jest ono wieloaspektowe i wielowymiarowe. Współcześnie nie mówi się już o jednym akcie fundacji Kościoła, lecz o szeregu wydarzeń eklezjotwórczych. Zostały one opisane i wyróżnione przez teologów, jak również w dokumentach Urzędu Nauczycielskiego Kościoła. Założycielem Kościoła jest Jezus Chrystus. Chrystus i Kościół są nierozłączni. Nie ma Eklezji bez Jezusa. Całe Jego życie, słowa i czyny, posiadają wyraźny charakter eklezjotwórczy. Podobnie, nie znamy Jezusa bez Kościoła, bez wspólnoty którą zebrał wokół siebie i w której się wciąż udziela. W procesie eklezjogenezy wyróżniono wydarzenie ustanowienia przez Jezusa Dwunastu. Zostają oni powołani z większej grupy uczniów, aby być z Mistrzem, naśladować styl Jego życia i kontynuować Jego posłannictwo. Reprezentują oni dwanaście pokoleń Izraela i stają się znakiem ludu Bożego czasów ostatecznych. W dziele „stworzenia” Dwunastu rozpoczyna się realizacja zamysłu „stworzenia” Izraela czasów ostatecznych, czyli początek królestwa Bożego już tu na ziemi. Dwunastu, jako zalążek Kościoła, stają się pierwszymi głosicielami królowania Boga, czyli dobrej nowiny o zbawieniu. Czynią to z polecenia i z mocą Jezusa, a także w Jego zastępstwie. Ustanowienie przez Jezusa Dwunastu było działaniem instytucjonalnym. Jako posłani do całego Izraela, stali się nosicielami urzędu, który na zasadzie sukcesji będzie następnie kontynuowany w Kościele. Dwunastu tworzą podstawową strukturę Kościoła, należą do jego konstytutywnych elementów.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ocena antykoncepcji w perspektywie sakramentalnego wymiaru Eucharystii

Zło antykoncepcji nie opiera się tylko na jej wewnętrznym, obiektywnym nieładzie oraz wielu negatywnych skutkach ubocznych. Pomocne w jego zrozumieniu może być też zestawienie antykoncepcji z sakramentalną paralelą między małżeństwem a Eucharystią. Niniejszy artykuł dokonuje analizy porównawczej takich wymiarów więzi między oboma sakramentami jak: wymiar stwórczy i odkupieńczy miłości Bożej, dar osobowy poprzez cielesność, wymiar ofiarniczy, sakramentalna perspektywa znakowa oraz płodność (w szerokim tego słowa znaczeniu). Następnie, po zarysowaniu zasadniczego zła antykoncepcji, wskazuje na moralny nieład konkretnych środków czy technik sterylizacyjnych i antykoncepcyjnych, takich jak: wazektomia, stosunek przerywany, pigułka hormonalna (szerzej), prezerwatywa, wkładka wewnątrzmaciczna, spermicydy. Ten moralny nieład zawsze przedstawiony jest w odniesieniu do związku sakramentu małżeństwa z sakramentem Eucharystii.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Struktury właściwe polskiemu duszpasterstwu emigracyjnemu

Polskojęzyczne duszpasterstwo emigracyjne wiernych Kościoła rzymsko-katolickiego opiera się na właściwych sobie strukturach. Celem zapewnienie stałej opieki duszpasterskiej w poszczególnych krajach, opiera się ono na współpracy zainteresowanych Konferencji Biskupów, rektorów Polskojęzycznych Misji Katolickich. Współpraca ta aktualizowana jest przez wskazaniami Soboru Watykańskiego II i posoborowe dokumenty Stolicy Apostolskiej. Praca duszpasterska na rzecz polskich emigrantów koordynowana jest przez rektora, który dzisiaj nazywany jest koordynatorem narodowym duszpasterzy języka polskiego. W krajach, w których nie ma rektora polskojęzyczne duszpasterstwo opiera się na strukturach wypracowanych w bilateralnych porozumieniach pomiędzy zainteresowanymi biskupami lub pomiędzy biskupami a wyższymi przełożonymi instytutów życia konsekrowanego.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Etapy formacji początkowej według nowego „Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis” w kontekście formacji w wyższych seminariach duchownych w Polsce

Artykuł prezentuje etapy formacji do kapłaństwa w nowym Ratio Fundamentalis Institutionis Sacerdotalis, wydanym przez Kongregację ds. Duchowieństwa, zatytułowanym: „Dar powołania do kapłaństwa”. Autor podaje najpierw kilka istotnych uwag dotyczących stanu aktualnego wyższych seminariów duchownych w Polsce. Następnie wskazuje negatywne zjawiska i procesy antropologiczne, społeczno-kulturowe oraz religijno-kościelne, w których wyrasta nowe pokolenie kandydatów do kapłaństwa. W trzeciej części artykułu autor przedstawia poszczególne etapy formacji początkowej (formacji do kapłaństwa) oraz w odniesieniu do nich przedstawia sugestie dla formacji seminaryjnej w perspektywie tworzenia nowego dokumentu o formacji kapłańskiej w Polsce.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: pedagogika, prawo kanoniczne, nauki teologiczne
Biblijne świadectwa o powołaniu do świętości w adhortacji apostolskiej papieża Franciszka „Gaudete et exsultate”

Adhortacja apostolska Gaudete et exsultate ukazała się w Rzymie w uroczystość św. Józefa, 19 marca 2018 roku. W dokumencie tym papież Franciszek zaprasza wszystkich członków Kościoła Katolickiego do powrotu na drogę świętości. Ojciec święty przywołuje często teksty biblijne dotyczące tematyki powołania do świętości. W sumie w dokumencie powołuje się na 182 teksty biblijne. Aż 109 z nich posiada formę bezpośredniego cytatu. W artykule tym omówiono sposób doboru i przesłanie związane z przywoływanymi tekstami biblijnymi. Nauczanie papieża różni się zasadniczo od zwykłej naukowej egzegezy biblijnej. Papieskie wyjaśnianie Biblii jest ściśle związane z aktualnymi problemami wierzących i współczesnego Kościoła.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Badanie przedprocesowe w kanonicznym procesie o nieważność małżeństwa

Papież Franciszek w motu proprio „Mitis Iudex Dominus Iesus” wprowadziła nową instytucję badania przedprocesowego. Ma ona służyć wiernym w dotarciu do prawdy o stanie prawnym ich węzła małżeńskiego. Artykuł dotyczy roli i zadania nowej instytucji w kontekście kanonicznego procesu o nieważność małżeństwa. Autor ukazuje istotną różnicę między dochodzeniem pastoralnym a dochodzeniem, które ma miejsce w procesie karnym. Ponadto wskazuje się na zadania ordynariusza miejsca i określenie osób, które mogą wypełniać funkcje w ramach badania przedprocesowego. Istotną tematyką jest także przybliżenie i opisanie okoliczności, które mogą wskazywać na zastosowanie procesu skróconego przed biskupem.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne, nauki teologiczne
Filozofia pokoju św. Augustyna

Artykuł przestawia analizę idei pokoju w nawiązaniu do podstawowych założeń metodologicznych św. Augustyna. W szczególności chodzi o dialektykę pokoju i wojny, zasadę racjonalnego funkcjonowania człowieka i społeczeństwa, zasadę pokojowej rodziny chrześcijańskiej oraz zasadę sprawiedliwości opartej na pokoju. Także teorię hierarchii źródeł prawa oparto na pokojowym rozwoju państwa i społeczeństwa. W konkluzjach przedstawiono pokojową ideę wolności będącą potępieniem niewolnictwa, oznaczającą naówczas przejście do nowej formacji ustrojowej opierającej się na powszechnej wolności.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne
Klasyczna koncepcja szczęścia: ujęcie Roberta Spaemanna

W artykule przedstawiono wybrane elementy klasycznej koncepcji szczęścia w twórczości Roberta Spaemanna. Przytoczono rozumienie życia szczęśliwego (jego dwuznacznego, a zarazem obiektywnego wymiaru i ścisłego związku z rzeczywistością) i interpretację kluczowych wizji tegoż życia – platońskiej i arystotelesowskiej oraz stoickiej i hedonistycznej. Do tych dwóch ostatnich wybitny filozof odniósł się krytycznie, wykazując ich sprzeczność i oderwanie od rzeczywistości. Spaemann również polemicznie ustosunkował się do kantowskiej koncepcji szczęścia. Nie rozwijał on jednak w swych rozważaniach problematyki bezpieczeństwa. Dlatego w artykule podjęto próbę wykazania, w jakiej mierze i w jakim sensie ta problematyka rysuje się i odsłania na gruncie teorii szczęścia. Ponadto poruszono kwestię obiektywnego wymiaru szczęścia, gdyż Spaemann wyartykułował ją zaledwie implicite. W zakończeniu wskazano konkretne obszary dalszych badań nad problematyką szczęścia w pracach tego filozofa.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii
Teologia a literatura. Jan Paweł II a Gustaw Herling-Grudziński

Gustaw Herling-Grudziński – polski pisarz mieszkający przez dziesiątki lat w Neapolu – wielokrotnie wracał do osoby Jana Pawła II w zapisach dziennikowych i w tekstach sensu stricte literackich, wykłócał się o swoje prawdy, buntował się przeciwko wielu głoszonym przez papieża poglądom, surowo oceniał niektóre z jego czynów, ale – myślę, że to jest najważniejsze – niezwykle uważnie wsłuchiwał się w słowa papieża i niezwykle uważnie wczytywał się w jego pisma. Prezentowany szkic mówi o stosunku Gustawa Herlinga-Grudzińskiego do Kapłana i do kapłaństwa, ale przede wszystkim mówi o obecności postaci i myśli Jana Pawła II w twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. A jest to obecność – wielowymiarowa – od napomknień do rozbudowanych wypowiedzi, od szkicowych ujęć po rozbudowane psychologicznie portrety.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii