rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Miejsce nowego modelu uniwersytetu we współczesnej gospodarce wiedzy, czyli między korporacjonizmem a systemem monistycznym

Celem analizy jest umiejscowienie nowego modelu uniwersytetu, jaki wprowadza ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w obszarze gospodarki wiedzy  i gospodarki cyfrowej. Obserwujemy aktualnie redefiniowanie paradygmatu zasobu decydującego o rozwoju gospodarczym, gdzie wzrasta rola wartości niematerialnych jako czynnika rozwoju, tj. technologii intelektualnych. Poczesne miejsce w generowaniu wiedzy odgrywają aktualnie ośrodki naukowo- -edukacyjne. Tym samym przewartościowaniu podlega znaczenie uniwersytetu w strukturze pozyskiwania wiedzy i jej przekazywania, co wymaga wdrożenia nowych metod zarządzania jakością, kadrami, projektami na uniwersytetach. Artykuł, wychodząc z diagnozy społeczno-ekonomicznej, oparty został na analizie normatywnej przepisów wprowadzających nowy model uniwersytetu, i w oparciu o nią podejmuje próbę rekonstrukcji sposobu zarządzania wiedzą oraz oceny jego adekwatności do wymagań, jakie stawia rozwój społeczeństwa wiedzy.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konwergencja oczekiwań interesariuszy edukacji prawniczej – realność czy utopia?

W ostatnich latach w Polsce szeroko dyskutowana jest problematyka dotycząca systemu kształcenia. Przyczyniła się do tego między innymi uchwalona w 2018 r. ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce redefiniująca zasady działania uczelni. Studia wyższe i ich organizacja osadzone są w globalnym otoczeniu, posiadającym właściwie nieskończenie wielu interesariuszy. Burzliwość i zmienność tego środowiska została jeszcze dobitniej ukazana przez pryzmat panującej pandemii COVID-19. To wszystko powoduje, że na kwestie określania programów studiów i realizacji procesu kształcenia należy spojrzeć szerzej, rozpoznając wewnętrznych i zewnętrznych interesariuszy oraz określając ich oczekiwania, a także możliwości wpływania na uczelnie i sam proces kształcenia. W artykule wskazano obszar badań w tym zakresie, nakreślając istniejący obecnie stan rzeczy.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
System kształcenia akademickiego prawników w Polsce wobec wymogów gospodarki opartej na wiedzy – rozważania na tle relacji między zasadami tworzenia programów studiów a normatywnymi kryteriami oceny jakości kształcenia

Zmiany modelu uniwersytetu związane z takimi zjawiskami jak globalizacja czy rozwój technologiczny są istotne z punktu widzenia kształcenia prawników. Celem podjętych badań była wstępna ocena, czy polskie przepisy prawne dotyczące projektowania programów studiów prawniczych i szczegółowe normatywne kryteria ewaluacji jakości kształcenia pozwalają na sformułowanie modelu kształcenia prawników odpowiadającego Gospodarce Opartej na Wiedzy (GOW). Przeprowadzona analiza pokazała, że przepisy o projektowaniu programów studiów i ewaluacji jakości kształcenia nie pozwalają stworzyć modelowego programu studiów dla kierunku prawo, by mógł on w pełni realizować wymogi GOW. Zauważono, że konieczne jest stworzenie minimalnego normatywnego standardu programu kształcenia na studiach prawniczych. W wypracowanie tego standardu należy włączyć osoby zajmujące się kształceniem prawników oraz beneficjentów usług prawniczych. Badania mogą wpłynąć na poprawę rozwiązań prawnych w taki sposób, że przyczynią się do ulepszenia procesu tworzenia programów studiów na kierunku prawo.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Nauki prawne a szkoły doktorskie. Wybrane zagadnienia

Celem artykułu jest wskazanie wybranych, potencjalnych i pożądanych konsekwencji utworzenia szkół doktorskich dla kształcenia doktorantów w zakresie nauk prawnych, ze szczególnym uwzględnieniem interdyscyplinarnego charakteru tych szkół. Praca dotyczy polskiego porządku prawnego. W artykule stawia się tezę, że szkoły doktorskie mają szanse przynieść kształceniu przyszłych doktorów prawa korzyści wynikające zwłaszcza z ich interdyscyplinarnego charakteru, a więc kształcenia doktorantów wespół z przedstawicielami innych dyscyplin naukowych. Wskazuje się także na szanse i zagrożenia płynące z nowej formy kształcenia doktorantów, w tym wynikające z przyjęcia przez niektóre uczelnie rozwiązań pozornych w zakresie interdyscyplinarności. Artykuł ma charakter oryginalny, tematyka ta nie była dotychczas przedmiotem innych opracowań naukowych, a przy tym dotyczy nowej prawnej formy kształcenia doktorantów, jaką są szkoły doktorskie, funkcjonujące począwszy od roku akademickiego 2019/2020. Tezy przedstawione w artykule mogą być istotne dla nauki oraz praktyki kształcenia doktorów prawa w polskich uczelniach i instytutach badawczych.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawniczy dataizm ex cathedra

Niniejszy tekst jest głosem w dyskusji nad stanem edukacji prawniczej w Polsce. Autorka nawiązuje zwłaszcza do artykułu A. Czarnoty M. Paździory i M. Stambulskiego, dotyczącego ukrytego programu w edukacji prawniczej, opisuje sytuację zastaną oraz przedstawia propozycje zmian, jakie należałoby wprowadzić w programach studiów prawniczych oraz w metodach nauczania przyszłych prawników. Na wybranych przykładach wskazuje, w jaki sposób można przeciwstawić się dominacji dataizmu w nauczaniu uniwersyteckim na wydziałach prawa w Polsce oraz kształcić jednocześnie zarówno kompetentnych prawników, jak i świadomych obywateli.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo ochrony zwierząt – między praktyką a teorią nowej gałęzi prawa. Artykuł recenzyjny dotyczący książki Prawa zwierząt. Praktyczny przewodnik

Podstawy teoretyczne prawnej ochrony zwierząt znajdują się in statu nascendi. Brak ugruntowanego opracowania dogmatycznego tej problematyki sprawia, że także prace zorientowane na systematyczną prezentację jej aspektów praktycznych stanowić muszą zarazem pewien wkład w dyskusję nad teoretycznymi i dogmatycznymi przesłankami rozumowań służących rozwiązaniom praktycznoprawnym. Czyni to książkę Karoliny Kuszlewicz, Prawa zwierząt. Przewodnik praktyczny szczególnie wartościową. Porusza ona w sposób interesujący i kompetentny wiele problemów inspirujących do dalszej dyskusji, a w niektórych przypadkach polemiki. Jednocześnie ilustruje, w jaki sposób dialog pomiędzy teoretycznymi koncepcjami i wyzwaniami praktyki prawniczej współtworzy prawo ochrony zwierząt jako rodzącą się gałąź systemu prawnego wraz z odpowiadającą jej dziedziną badań prawoznawczych.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Nauczanie prawa w szkołach średnich – analiza status quo i ocena rozwiązań systemowych

Celem badań była weryfikacja rozwiązań systemowych w zakresie nauczania prawa na etapie szkół średnich. Autorzy przeanalizowali główne czynniki mające wpływ na jakość i ilość materii dotyczącej prawa – podstawę programową, zagadnienia występujące na egzaminie maturalnym i inne okoliczności o charakterze lokalnym/związane z określoną placówką. Zdaniem autorów niska świadomość prawna wynika z niedoreprezentowania prawa na etapie szkół średnich. Wskutek przeprowadzonej analizy okazało się, iż problem nie leży w wyłącznie zbyt małej ilości zagadnień prawnych, ale jest skutkiem większej ilości niedoskonałych rozwiązań systemowych. W ostatnim rozdziale autorzy zasugerowali rozwiązania o charakterze optymalizacyjnym.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konflikt ról społecznych w świetle etyki zawodowej

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu konfliktu ról społecznych w działalności zawodowej wykonywanej w tzw. wolnych zawodach, w szczególności przez pracowników naukowych. Omówiono normatywne ujęcie zagadnienia przez kodeksy Pracownika Naukowego i Dobrych Praktyk w Szkołach Wyższych. Zwrócono uwagę na rodzaje konfliktów oraz na ich znaczenie dla etycznego wymiaru aktywności zawodowej i przypomniano, że konflikt bywa czynnikiem zachowania równowagi aksjologicznej w społeczeństwie i jego funkcjonalnej sprawności.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dlaczego warto uczyć o języku prawnym

Nowoczesna edukacja na każdym etapie, nie tylko akademickim, ma do odegrania rolę związaną z nabyciem kompetencji kluczowych (wiedza, umiejętności, postawa) koniecznych każdemu do tego, by umiał elastycznie dostosować się do zmieniającego się świata. Jedną z najbardziej istotnych sfer życia społecznego, a zarazem dynamicznie się zmieniającą, jest prawo. W artykule przedstawiono problematykę związaną z pozyskaniem treści prawa przez nieprawników z różnych źródeł, a w szczególności z tekstów aktów prawnych. Sformułowano także propozycję włączenia do podstawy programowej szkół ponadpodstawowych nauczania o języku prawnym jako elementu edukacji ustawicznej, stanowiącej jeden z elementów europejskiego obszaru edukacji.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Czy eksperci są nadal „kompetentni”? – refleksje na temat ewolucji przepisów dotyczących wykonawców raportów o oddziaływaniu na środowisko

Oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) są narzędziem, które pozwala prze widywać środowiskowe skutki projektowanego rozwoju lub zagospodarowania. Nie ulega wątpliwości, że bazowym elementem EIA jest raport OOŚ: a skoro tak, to należy zadać pytanie o to, kto jest uprawniony do sporządzania raportu i jakie wiadomości specjalne winien posiadać autor (autorzy) raportu. Celem opracowania czynię prezentację ewolucji uprawnień wykonawców OOŚ od lat 70. do czasów współczesnych przedstawioną z perspektywy nauk prawnych. Wdrożenie znowelizowanej dyrektywy 2011/92 nastąpiło od 1 stycznia 2017 r. poprzez wprowadzenie formalnych kryteriów wykształcenia i (lub) doświadczenia dla wykonawców ocen, które zostały złagodzone nowelizacją z 19 lipca 2019 r. W opracowaniu stawiam tezę o istnieniu stałej tendencji obniżania wymagań wobec autorów raportów, czyniącą regulację krajową sprzeczną z duchem dyrektywy 2011/92. Metody badawcze stosowane w opracowaniu obejmują przede wszystkim metodę dogmatyczną, metodę wykładni zgodnej oraz – w mniejszym zakresie – metodę porównawczą i historyczną.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Pojęcie hazardu w prawie hazardowym wybranych państw europejskich. Część I. Pojęcie hazardu w przepisach niezawierających nazw definiowanych „hazard” lub „gry hazardowe”

Artykuł stanowi pierwsze z cyklu opracowań, których celem jest przedstawienie i analiza znaczenia, jakie przypisuje się pojęciom „hazard” i „gry hazardowe” w prze pisach prawa hazardowego wybranych państw europejskich, a także skonfrontowanie normatywnego znaczenia z cechami hazardu w ujęciu nauk społecznych. Analizie poddano przykłady takich unormowań, w treści których nie występuje żadna nazwa na określenie katalogu przedsięwzięć o cechach gier hazardowych, a także wybrane regulacje zawierające definicje legalne „gier losowych” („gier szczęścia”). W opracowaniu wykorzystano przede wszystkim metody komparatystyki prawniczej. W zakresie, w jakim przedstawiono cechy hazardu w ujęciu nauk społecznych, oparto się na dorobku przedstawicieli tych nauk. Przeprowadzone badania opierają się na następujących tezach badawczych. Po pierwsze, modele regulacji, w których na gruncie przepisów prawa hazardowego określono cechy zjawiska hazardu bez wskazania w definiendum nazwy obejmującej zbiorczą kategorię gier hazardowych należą do odosobnionych. Po drugie, zarówno w systemach prawnych, w których na gruncie prawa hazardowego nie występuje definicja legalna hazardu, jak i na tle definicji legalnych gier losowych, dostrzegalne są różnice w sposobie określania poszczególnych cech gier hazardowych, tj. zależności wyniku gry od przypadku, zaangażowania majątkowego gracza oraz wygranej.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ochrona praw podatników w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu

Jednym z najbardziej skutecznym systemów ochrony praw człowieka jest system zawarty w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Europejski Trybunału Praw Człowieka do 2010 r. jedynie w nielicznych wypadach zajmował się sprawami podatkowymi, ponieważ co do zasady wykluczał tę kategorię spraw spod swojej jurysdykcji w dziedzinie ochrony praw podatnika. Zawsze jednak sprawy te były kwalifikowane – stosownie do wymogów art. 6 EKPCz – jako sprawy karne, bądź cywilne (majątkowe). Znacząca zmiana w podejściu ETPCz do spraw z elementem podatkowym nastąpiła od 2011 r. Ze względu na ochronę prawa własności zawartą w Protokole nr 1 ETPCz przyznał podatnikom ochronę związaną ze zwrotem podatku od wartości dodanej w sytuacji, gdy podatnik po swojej stronie wywiązał się z obowiązków ewidencyjnych. Przyjęta linia orzecznictwa ma charakter dominujący, ale aby uznać ją za utrwaloną, potrzebna jest większa niż dotychczas liczba orzeczeń ETPCz. Nie ulega wątpliwości, że zmienione orzecznictwo ETPCz może wywierać istotny wpływ na orzecznictwo sądów administracyjnych w Polsce.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Komplementarność krajowej i wspólnotowej polityki podatkowej

Polityka podatkowa jako świadoma i racjonalna działalność prowadząca do osiąg nięcia założonych celów prawnych, ekonomicznych i społecznych wiąże się z władztwem w ramach danego systemu podatkowego. W warunkach członkostwa w Unii Europejskiej problem polityki podatkowej musi być analizowany w sytuacji multicentrycznego systemu podatkowego, gdyż zarówno twórcy, jak i adresaci działań politycznych pozostają jednocześnie w trójreżimie krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego prawa podatkowego, co siłą rzeczy wymusza komplementarny charakter działań polityki podatkowej. Autor omawia podstawy prawne tego zjawiska, zastanawiając się nad uwarunkowaniami i ograniczeniami prowadzenia polityki podatkowej w świetle wyzwań, przed którymi stoją współczesne systemy podatkowe.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Beneficial ownership w porozumieniach cash poolingu

Cash pooling jest metodą zarządzania środkami finansowymi sprawdzającą się przede wszystkim w przedsiębiorstwach o rozbudowanej strukturze korporacyjnej i działających w ramach grup kapitałowych. Wybór danej formy cash poolingu będzie zależał od indywidualnych preferencji przedsiębiorcy. Chociaż korzystanie z tej metody ma wiele zalet, to wciąż budzi wątpliwości prawne. W Polsce brakuje przepisów, które precyzyjnie regulowałyby tego typu porozumienia. W wielu przypadkach konstrukcja umowy o cash pooling przypomina umowę pożyczki. Warto jednak zwrócić uwagę na podstawowe różnice, jak na przykład to, że istotą cash poolingu nie jest zobowiązanie do przeniesienia określonej wartości pieniężnej na określony w umowie podmiot. Te i inne specyficzne cechy porozumień cash poolingowych sprawiają, że nie zawsze oczywiste jest, któremu podmiotowi i na jakich zasadach można przyznać status beneficial owner. Dodatkowym utrudnieniem praktycznym są obowiązki weryfikacyjne narzucone na polskiego płatnika oraz konieczność działania z należytą starannością.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Czy ogólne prawo podatkowe może być stabilne?

Przepisy ogólnego prawa podatkowego zawarte w ordynacji podatkowej powinny charakteryzować się stabilnością. W ostatnich latach można jednak zauważyć nasilający się proces nowelizacji tej ustawy. Analiza dokonanych zmian pozwala stwierdzić, że są one wprowadzane w związku z potrzebą przeciwdziałania nadużyciom podatkowym oraz brakiem w ordynacji instytucji charakterystycznych dla nowoczesnych aktów tego typu i rozwojem nowych technologii. Ciągła modernizacja postanowień ponad 20-letniej ordynacji podatkowej nie przynosi już zakładanych rezultatów, a w niektórych przypadkach prowadzi do psucia podstawowych instytucji prawa podatkowego. Potrzebna jest nowa ustawa. Tylko jej uchwalenie może przyczynić się do poprawy stabilności ogólnego prawa podatkowego.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zasada zrównoważonego rozwoju – uwagi na tle jej miejsca w Konstytucji RP

Artykuł porusza problematykę ujęcia zrównoważonego rozwoju w Konstytucji RP. Przedstawiony zostanie w niej problem charakteru prawnego zrównoważonego rozwoju i towarzyszące temu konsekwencje. Obowiązki władz publicznych dotyczące realizacji zrównoważonego rozwoju, określone w art. 5 ustawy zasadniczej, rozważane będą również na tle unormowań zawartych w art. 74 ust. 1, 68 i 86 Konstytucji. W pracy znajdą się również odniesienia do współczesnego rozumienia zrównoważonego rozwoju, które wynika z aktów prawa międzynarodowego jego dotyczących, w tym Deklaracji Rio+20 oraz Agendy 2030. Analiza wymienionych artykułów ustawy zasadniczej w świetle dokumentów prawa międzynarodowego będzie miała na celu wskazanie, jaki obecnie należy nadać kształt i jakie obecnie powinno być rozumienie zrównoważonego rozwoju. Co tym samym ma być wskazówką dla władz publicznych, jakie działania należy podjąć, ażeby odpowiadały obecnemu rozumieniu zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Europejskie ramy prawne edukacji międzykulturowej i dialogu międzykulturowego

Rozpatrywanie kwestii edukacji międzykulturowej i dialogu międzykulturowego w kontekście prawnym i instytucjonalnym pozwala ustalić, jaka jest oficjalna polityka danego państwa lub organizacji międzynarodowej oraz dominujący dyskurs w odniesieniu do tzw. mniejszości. Autor koncentruje się na działalności Rady Europy, której rola w promowaniu edukacji międzykulturowej i dialogu międzykulturowego jest kluczowa. Rada Europy wypracowała wiele instrumentów (konwencje, rekomendacje, rezolucje, deklaracje, „karty”), które podejmują kwestie różnorodności kulturowej i pluralizmu oraz promują wizję społeczeństw bardziej demokratycznych, w których filozofia praw człowieka umożliwia transcendencję partykularyzmów lokalnych. Szczególną uwagę zwrócono na Białą Księgę w sprawie dialogu międzynarodowego „Żyć wspólnie jako równi w godności”, uznawaną aktualnie za dokument referencyjny w kwestiach demokratycznego zarządzania różnorodnością. Podkreślono znaczenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w definiowaniu i generowaniu norm determinujących prawne i polityczne wymiary dialogu międzykulturowego.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Tożsamość – religia – miasto. Konteksty obecności tożsamości religijnej w lokalnej przestrzeni życia publicznego w Europie Środkowo-Wschodniej

Tożsamość religijna w społeczeństwach Europy Środkowo-Wschodniej ulega aktualnie silnym przemianom związanym zarówno z konsekwencjami transformacji systemowej, zmianami kulturowymi, jak i przemianami wewnątrz Kościołów. W nowych demokratycznych warunkach w państwach takich jak Polska, Słowacja i Ukraina tożsamość religijna staje się także jedną z tożsamości zbiorowych manifestowanych w sferze publicznej i istotnych nie tylko w kontekście dyskursu publicznego, ale także w kontekstach lokalnych, tj. tożsamości lokalnej i tożsamości miejsca. Autorka przedstawia w artykule refleksje dotyczące znaczeń religijnej tożsamości zbiorowej w lokalnej przestrzeni publicznej. Są to spostrzeżenia wyłaniające się z prowadzonych badań jakościowych. Zarysowują się tutaj trzy istotne konteksty znaczeń tożsamości religijnej w lokalnej przestrzeni życia publicznego: 1) specyfika roli religijności i religii w życiu publicznym w tej części Europy, 2) kulturowe i instytucjonalne znaczenia identyfikacji religijnej w odniesieniu do tożsamości lokalnej i tożsamości miejsca, 3) problematyka narracji wokół wieloreligijnego dziedzictwa sakralnego w społecznościach lokalnych, która wprowadza nowy sposób percepcji religijnej tożsamości jako kulturowego zasobu związanego z miejscem i pamięcią.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wkład Kościoła ewangelickiego w kształtowanie otwartej tożsamości religijnej młodzieży zaolziańskiej

Praca jest próbą spojrzenia na edukacyjną działalność Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania na Zaolziu w Republice Czeskiej – w kontekście jej zadań, odnoszących się do wspomagania kształtowania tożsamości religijnej młodzieży zaolziańskiej oraz będących odpowiedzią na potrzeby współczesnej młodzieży i wychodzeniem im naprzeciw. Celem artykułu jest pokazanie Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania jako instytucji znaczącej w kształtowaniu otwartej tożsamości religijnej młodzieży uczącej się w polskich szkołach na Zaolziu. Przedstawione zostały wybrane działania edukacyjne Kościoła, zwłaszcza te będące próbami twórczego współdziałania ekumenicznego z innymi Kościołami.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Jakość życia i poczucie sukcesu u absolwentów szkoły polskiej na Łotwie. Studium zbiorowego przypadku

Toruńskie środowisko naukowe przez 25 lat obserwuje (na początku aktywnie uczestnicząc w tym procesie) działanie Polaków na Łotwie, mające na celu odbudowę szkoły dla mniejszości polskiej. Prowadzenie badań longitudinalnych pozwala nam uchwycić dynamikę procesu transmisji kultury, tradycji i języka polskiego, wskazać rolę podmiotów szkoły mających kluczowe znaczenie dla kształtowania się poczucia tożsamości narodowej pokolenia młodych Polaków urodzonych i mieszkających na Łotwie, korzystających z szansy edukacji w języku polskim i łotewskim. Towarzyszyliśmy uczniom przez okres edukacji szkolnej, będąc przy nich w momentach ważnych, tj. rozpoczęcia oraz ukończenia podstawowej szkoły polskiej i przejścia do szkoły średniej łotewskiej czy rosyjskiej. Niniejszy projekt badawczy stanowi kontynuację poprzednich eksploracji. Tym razem uwaga nasza skupiona jest na absolwentach szkoły (pierwsze cztery roczniki) – dzisiaj młodych trzydziestolatkach. Problem główny projektowanych badań zawiera się w pytaniach: Jaka jest jakość życia i poczucie osobistego sukcesu młodych absolwentów szkoły polskiej w Rydze i w jaki sposób są one różnicowane cechami usytuowania socjodemograficznego, aktualną sytuacją życiową i zawodową, uwarunkowane kontekstem społeczno-kulturowym, w jakim funkcjonują jako ludzie dorośli? Proponujemy ujęcie jakości życia i osiągniętego statusu społecznego absolwentów w formie przedstawienia trajektorii ich życia.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Aspiracje edukacyjne uczniów imigrantów

Przedmiotem zainteresowania autorki są aspiracje edukacyjne uczniów imigrantów. Odwołując się do badań zagranicznych i częściowo własnych, zwraca uwagę na wysokie aspiracje edukacyjne tej kategorii uczniów – generalnie wyższe w stosunku do uczniów autochtonów o tym samym statusie społeczno-ekonomicznym. Stwierdza brak zgodności wśród badaczy w kwestii wyjaśniania uwarunkowań specyfiki tych aspiracji. Modele interpretacji mieszczące się w obrębie P. Bourdieu i J. C. Passerona teorii reprodukcji, G. S. Beckera racjonalności, inwestycji i rentowności czy R. Boudona logiki mobilności społecznej powiązanej z percepcją efektywności szkolnej nie dostarczają w pełni zadowalających wyjaśnień tej specyfiki. W związku z tym istnieje potrzeba poszukiwania komplementarnych modeli interpretacji tego fenomenu. Stąd propozycja wykorzystania do tego celu koncepcji społeczeństwa merytokratycznego.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika