rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Jakość wód gruntowych pod użytkami zielonymi różnie użytkowanymi

Badania przeprowadzono w latach 2000-2004 na terenach torfowiska Kuwasy, leżącego w basenie środkowej Biebrzy. Dotyczyły one zanieczyszczenia wód odpływających z torfowo-murszowych gleb łąkowych, będących w stałym użytkowaniu rolniczym. Wyróżniono cztery warianty różniące się sposobem: użytkowania (kośne, zmiennie, pastwiskowe) oraz nawożenia (mineralne i nawozami naturalnymi). W wariancie, obejmującym zarówno nawożenie mineralne, jak i nawozami naturalnymi, stwierdzono największe stężenia azotu azotanowego, azotu amonowego i potasu. Również średnie stężenia tych składników z całego okresu badań były największe na tym wariancie. Największe przekroczenia dopuszczalnych stężeń fosforu występowały na kwaterze nawożonej mineralnie, o dużej naturalnej zasobności gleby w ten pierwiastek. W wariancie, w którym w 2003 r. zaprzestano nawożenia, zanotowano poprawę jakości wody w stosunku do lat wcześniejszych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stężenie rozpuszczalnego węgla organicznego w wodzie gruntowej pod lasem i łąką na glebie torfowej

Badania dotyczyły zmian stężenia rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO, ang. DOC) w płytkich wodach gruntowych na terenie torfowiska Kuwasy, położonego w basenie środkowej Biebrzy. W pracy przedstawiono niekorzystne oddziaływanie lasu brzozowego na właściwości fizyczne gleby torfowo-murszowej i uwalnianie się z niej rozpuszczalnego węgla organicznego. Stężenia RWO oznaczono w wodach gruntowych pod lasem i łąkami. Rozluźnienie masy glebowej w profilu pod lasem i silniejsze jej przesychanie sprzyja przyspieszonej mineralizacji masy organicznej i uwalnianiu się rozpuszczalnych związków organicznych. Średnie stężenie RWO w wodzie pod lasem (>100 mg C·dm-³) było istotnie większe niż w wodzie spod kwater użytkowanych łąkowo.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena przydatności osadów ściekowych w nawożeniu roślin

W doświadczeniu wazonowym badano wpływ osadów ściekowych na plon i skład chemiczny roślin. Osady pochodzące z mechanicznej oraz mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków dawkowano do gleby, biorąc pod uwagę ilość azotu dostarczaną do wazonu. Wynosiła ona 2 g. Doświadczenie założono na glebie lekkiej, a roślinami testowymi były gorczyca biała (Sinapis alba L.) odmiany Nakielska oraz łubin biały (Lupinus albus L.) odmiany Bardo. Rośliny do badań pobrano w fazie pełnej dojrzałości. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że w zależności od metody oczyszczania, osady dodane do gleby odmiennie kształtowały plony oraz skład roślin. Nawożenie osadem z oczyszczalni mechaniczno-biologicznej zwiększyło plon gorczycy, natomiast nawożenie osadem z oczyszczalni mechanicznej zwiększyło plon łubinu. Nawożenie osadami ściekowymi spowodowało małe zmiany składu chemicznego roślin, zwłaszcza zawartości metali ciężkich. Jedynie osad z oczyszczalni mechaniczno-biologicznej wywołał znaczące różnice w zawartości składników w roślinach, głównie siarki i azotu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Segregacja odpadów na obszarach wiejskich w Wielkopolsce jako element ochrony środowiska naturalnego

W Polsce większość odpadów komunalnych trafia na składowiska, które często nie spełniają podstawowych wymogów bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska. Do osiągnięcia wymaganego przez dyrektywy UE poziomu recyklingu odpadów potrzeba efektywnego systemu ich zbiórki, instalacji przetwarzających odpady, a także systematycznie prowadzonej edukacji społecznej. Celem pracy jest zaprezentowanie poziomu i stanu segregacji odpadów pochodzących z gospodarstw domowych na obszarach wiejskich w gminach Wielkopolski. W pracy przedstawiono, obok teoretycznych wiadomości na temat gospodarowania odpadami, wyniki badań, które autorka przeprowadziła w gminach Wielkopolski. Ankiety zostały skierowane do gospodarstw domowych, a ich głównym celem była ocena stopnia prowadzenia segregacji odpadów przez te gospodarstwa. Okazało się, że około 62% z przebadanych gospodarstw segreguje odpady. Pozostałe 38% gospodarstw nie segreguje odpadów, a powody takiego postępowania są różne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Warunki klimatyczne Wielkopolski i Kujaw

Badania klimatu Wielkopolski i Kujaw trwają już od połowy XIX w. Dość rozległa, chociaż zmienna ilościowo sieć stacji pomiarowych dostarcza wiele informacji, na podstawie których już w pierwszej połowie XX w. obszar Wielkopolski i Kujaw pod względem termicznym został zaklasyfikowany do regionów najcieplejszych w Polsce, a pod względem opadowym - do regionów najsuchszych. Podstawą takiego podziału klimatycznego były wieloletnie, w przypadku Bydgoszczy ponad 150-letnie, ciągi temperatury i opadów. Badania ewapotranspiracji wykazały, że jest to również obszar z największymi niedoborami wody w rolnictwie. Szczegółowa analiza potwierdza zróżnicowanie w rozkładzie przestrzennym i czasowym wartości poszczególnych elementów meteorologicznych. Różnice są najbardziej widoczne w rozkładzie temperatury, opadów i parowania. Mniejsze zróżnicowanie występuje w rozkładzie ciśnienia, wiatru i usłonecznienia. Dane ze stacji pomiarowych IMUZ w Bydgoszczy i na obszarze zlewni górnej Noteci świadczą o różnicach mikroklimatycznych w różnych siedliskach: wilgotnych i suchych łąkowych w dolinach rzek, suchych na gruntach ornych oraz na terenach zurbanizowanych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wdrażanie dyrektywy INSPIRE w Polsce w aspekcie zakresu ewidencji i stanu obiektów melioracji wodnych 2013

Unia Europejska tworzy infrastrukturę informacji przestrzennej na podstawie dyrektywy INSPIRE. Jednym z 34 tematów wymienionych w dyrektywie jest temat „Obiekty rolnicze i akwakultury”. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zleciło integrację i harmonizację zbiorów danych przestrzennych w zakresie omawianego tematu Instytutowi Technologiczno-Przyrodniczemu w Falentach. W artykule omówiono przydatność „Ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów”, prowadzonej przez wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych, do opracowania tego tematu zgodnie z wytycznymi technicznymi zawartymi w unijnym dokumencie „Specyfikacja danych INSPIRE dotyczących tematu Obiekty rolnicze i akwakultury – projekt wytycznych” z 2013 r. Przedstawiono różnice między metodami nawadniania stosowanymi w Polsce a uwzględnionymi w tym dokumencie, omówiono parametry, których określenie w warunkach polskich będzie kłopotliwe albo niemożliwe oraz zagrożenia jakie mogą być konsekwencją tych różnic w przyszłym korzystaniu z baz tworzących INSPIRE.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zależność współczynnika filtracji w glebach wytworzonych z utworów pyłowych od ich fizycznych właściwości

W niniejszym artykule prezentowane są wyniki badań zależności współczynnika filtracji w glebach wytworzonych z utworów pyłowych od uziarnienia, gęstości objętościowej i porowatości.  Badania prowadzono odrębnie dla warstwy czynnej (głębokość 0,5 m) oraz podłoża (głębokość 1,1 m). Analizy zależności prowadzono na próbie losowej złożonej ze 150 pomiarów w próbkach gleby pobranych na terenie województwa lubelskiego. W analizach statystycznych stosowano modele regresji wykładniczej, regresji wielokrotnej oraz regresji liniowej pierwszego stopnia.  Badania wykazały, że w warstwie czynnej (głębokość 0,5 m) nie ma istotnej zależności (przy α = 0,05 i α = 0,01) między współczynnikiem filtracji i analizowanymi cechami fizycznymi gleb, a średnia wielkość tego współczynnika równa się 0,36 m·doba-¹ przy odchyleniu standardowym 0,36. Natomiast w podłożu (głębokość 1,1 m) istnieje zależność od procentowej zawartości części spławialnych, średniej geometrycznej średnicy cząstek gleby, gęstości objętościowej i porowatości na poziomie istotności α = 0,01 oraz procentowej zawartości pyłu drobnego na poziomie istotności α = 0,05.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Planowanie małej retencji wodnej w procesie scalenia gruntów na obszarach wiejskich

Scalenie gruntów powinno być traktowane w sposób kompleksowy, jako proces w ramach którego realizowane są wielokierunkowe działania – związane nie tylko z poprawą struktury agrarnej gospodarstw rolnych, lecz również z realizacją koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich. Do powyższych działań można zaliczyć prace związane z poprawą stanu gospodarki wodnej na obiekcie scaleniowym. Przeprowadzone studia literaturowe oraz badania wskazują, że dobór rozwiązań projektowych z zakresu gospodarki wodnej w procesie scalenia gruntów jest w przeważającej mierze podyktowany kryteriami ekonomicznymi. Rozwiązania nakierowane na poprawę stanu gospodarki wodnej traktowane są w sposób fragmentaryczny. Dąży się bowiem głównie do zwiększenia efektywności produkcji rolniczej, poprzez wprowadzanie rozwiązań z zakresu odbudowy, przebudowy bądź konserwacji i modernizacji istniejących urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i podstawowych. Jednym z rozwiązań, które może być implementowane w ramach procesu scaleniowego, jest realizacja działań z zakresu tzw. małej retencji wodnej. W pracy dokonano analizy rozwiązań projektowych przyjmowanych w procesie scalenia gruntów wpływających na zwiększenie możliwości retencyjnych na obszarach wiejskich na przykładzie wybranego obiektu scaleniowego. W tym celu przeprowadzono badanie dokumentacji geodezyjnej dotyczącej postępowania scaleniowego oraz określono występujące na obiekcie uwarunkowania, które determinują możliwe do zrealizowania w projekcie scalenia rozwiązania. Celem badań będących podstawą niniejszego artykułu było opracowanie podstawowych zasad, którymi powinien kierować się geodeta w wydzielaniu gruntów w celu zapewnienia rezerwy terenowej pod małe zbiorniki retencyjne w trakcie opracowywania projektu scalenia, uwzględniając uwarunkowania formalno-prawne, środowiskowe oraz uwarunkowania wynikające ze sposobu użytkowania i topografii terenu. Scalenie gruntów jest bowiem procesem bardzo złożonym, który wymaga uwzględnienia bogatego zasobu danych o przekształcanym terenie.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Typowy hydrogram przepływu dla potrzeb wyznaczania wezbrań hipotetycznych

W naszym kraju jest stosowanych kilka metod wyznaczania fal hipotetycznych w zlewniach kontrolowanych. Najmniej rozpropagowana jest metoda Hydroprojektu, opracowana w ramach Centralnego Programu Badawczo-Rozwojowego CPBR 11.10 Gospodarka Wodna w 1989 r. W metodzie tej fale hipotetyczne są wyznaczane na podstawie rzeczywistych wezbrań zarejestrowanych w przekroju wodowskazowym. Dla fazy wznoszenia i opadania wezbrania, które są traktowane niezależnie od siebie, wykorzystuje się generator liczb losowych z zakresu [–0,1; 0,2]. Umożliwia to uzyskanie różnych przebiegów czasowych wyznaczanych wezbrań hipotetycznych. W artykule poddano ocenie wyniki uzyskane tą metodą i porównano je z wartościami uzyskanymi metodą krakowską, przy założeniu, że hydrogramem wzorcowym w metodzie Hydroprojektu jest tzw. hydrogram typowy. Analizy porównawcze przeprowadzono dla objętości zredukowanej, czyli objętości fali liczonej powyżej przepływu bazowego Q50%. Porównano wezbrania hipotetyczne wyznaczone na podstawie danych z 24 zlewni leżących na obszarze górnej Wisły, o różnych powierzchniach i różnym charakterze: górskim, pogórskim, wyżynnym i nizinnym. Analizy wypadły niepomyślnie dla metody Hydroprojektu. Podobnie jak w przypadku innych metod, w których podstawą wyznaczania fali hipotetycznej jest jedno wezbranie, objętość wyznaczonej fali hipotetycznej i czasy wznoszenia w większości przypadków odbiegają od przeciętnych wartości wyznaczonych metodą krakowską. Metoda Hydroprojektu, w której wykorzystuje się typowe hydrogramy, może być stosowana w przypadku potwierdzenia, że tego typu hydrogramy zostały zarejestrowane na danym wodowskazie. Jednym z kryteriów może być zastosowanie opracowanej w Instytucie Inżynierii i Gospodarki Wodnej Politechniki Krakowskiej „formuły na objętość” dla zlewni niekontrolowanej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Charakterystyka stężeń wybranych metali ciężkich w osadach dennych jeziora Byszyno oraz określenie ich potencjalnego zagrożenia środowiskowego

Badano osady denne jeziora Byszyno, zlokalizowanego w powiecie Białogardzkim. Jezioro Byszyno jest zbiornikiem polodowcowym o powierzchni 10 ha. Zbiornik położony jest wśród lasu sosnowego (starodrzew). Próbki osadów dennych pobierano zimą 2016 r. z warstwy 0-30 cm. Łącznie pobrano 13 próbek osadów dennych. Miejsce pobierania próbek osadów ustalono w zależności od głębokość zalegania osadów od powierzchni lustra wody. Celem pracy było określenie stężeń wybranych metali ciężkich w osadach dennych oraz określenie potencjalnego zagrożenia środowiskowego metalami ciężkimi na podstawie dostępnych ocen oraz klasyfikacji osadów dennych. Osady denne jeziora Byszyno charakteryzują się dużym zróżnicowaniem przestrzennym stężeń badanych metali ciężkich. Badania wykazały, że stężenia metali ciężkich w badanych osadach dennych były wyższe niż odpowiadające im wartości tła podane przez BOJAKOWSKĄ i SOKOŁOWSKĄ [1998] w osadach wodnych Polski. Na podstawie średniego potencjalnego wskaźnika ryzyka ekologicznego (Er), podanego przez HÅKANSONA [1980], można ułożyć w następujący szereg: Cd > Pb > Cu > Ni > Cr > Zn. Przekroczenie granicznej wartości PEL (stężenia progowego, powyżej którego można obserwować szkodliwe oddziaływanie na ekosystem wodny), wystąpiło jedynie w przypadku ołowiu. Średnie wzbogacenie osadów dennych metalami ciężkimi względem tła geochemicznego dla osadów wodnych Polski zmniejszały się następująco: Pb > Cr > Cu > Zn > Ni. Średnio 2,7-razy więcej ołowiu zakumulowane było w osadach niż wynosi wartość tła geochemicznego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Identyfikacja i klasyfikacja ryzyka polderowego na przykładzie delty Wisły

Obszary polderowe mają swoją specyfiką, która generuje dodatkowe ryzyko gospodarowania na nich. Ryzyko to wynika z funkcjonowania urządzeń polderowych, które są warunkiem istnienia tych obszarów, oraz z cech dominujących na nich gleb hydrogenicznych. W delcie Wisły można zidentyfikować trzy składowe ryzyka polderowego, tj. ryzyko strat w wyniku: powodzi na skutek wylewu obwałowanych cieków i akwenów, powodzi wewnątrzpolderowej oraz nadmiernego uwilgotnienia gleb. Biorąc pod uwagą prawdopodobieństwo wystąpienia strat i stopień ich dotkliwości, można mówić o czterech poziomach ryzyka. Pierwszy obejmuje cały region i wiąże się z wodami Wisły, drugi ma zasięg subregionalny, a trzeci i czwarty dotyczą znacznie mniejszych obszarów i mają związek z powodzią wewnątrzpolderową lub nadmiernym uwilgotnieniem gleb.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ wybranych elementów siedliska na zawartość manganu w runi górskich użytków zielonych

Badaniom poddano 210 próbek materiału roślinnego i glebowego (głównie gleby brunatne) z użytków zielonych położonych w paśmie Radziejowej Beskidu Sądeckiego. Materiał badawczy był zróżnicowany pod względem warunków siedliskowych (wysokość nad poziomem morza 360-960 m; pH gleby 3,59-6,53; udział traw w runi 6-87%). Zbiorowiska opisano metodą Brauna-Blanqueta, a w runi oznaczono zawartość manganu. W przeprowadzonych badaniach prawie 1/3 zawartości manganu w runi użytków zielonych z obszaru badań zależała od odczynu gleby, udziału roślin bobowatych i wysokości n.p.m. Wraz ze zwiększaniem się wartości dwóch pierwszych czynników zmniejszała się zawartość manganu w runi. Im wyżej nad poziomem morza były położone użytki zielone, tym bardziej zawartość ta się zwiększała. Duża zawartość manganu w runi górskich użytków zielonych zlokalizowanych na glebach brunatnych powoduje zwiększenie jego dawki podawanej zwierzętom w paszy, co może skutkować zmniejszeniem przyswajalności innych składników.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany użytkowania ziemi w zlewni górnego Dunajca w aspekcie wybranych parametrów jakościowych wód powierzchniowych

W pracy przedstawiono zmiany użytkowania ziemi, jakie zachodziły w ostatnim 25-leciu w zlewni górnego Dunajca. Analizowano je w układzie zlewniowym i administracyjnym, wykorzystując dane statystyczne GUS oraz WUS w Nowym Sączu. Wykazano istotne zmiany w strukturze użytkowania ziemi - zmniejszyła się powierzchnia gruntów ornych na rzecz ekstensywnie użytkowanych łąk, zwiększyła się natomiast powierzchnia obszarów zabudowanych i chronionych, a także nieużytków. Na tle tych przeobrażeń oceniono zmiany ładunków NPK wnoszonych na teren zlewni oraz jakość wód powierzchniowych. Stwierdzono, że w omawianych latach ograniczeniu uległ ładunek zanieczyszczeń o charakterze rolniczym. W następstwie poprawiła się także jakość wód powierzchniowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane metody bioremediacji in situ z wykorzystaniem mikroorganizmów

Celem niniejszej pracy jest przybliżenie metod bioremediacji jako techniki przywracania równowagi biologicznej skażonych środowisk na podstawie najnowszej literatury. Bioremediację definiuje się jako technologię oczyszczania środowiska, polegającą na usuwaniu ze środowiska skażeń różnego typu za pomocą mikroorganizmów i ich enzymów zdolnych do degradacji ksenobiotyków. Usuwanie szkodliwych substancji może odbywać się w miejscu skażenia (in situ) bądź po usunięciu skażonej gleby z jej naturalnego położenia (ex situ). Należy wyróżnić trzy podstawowe metody bioremediacji, w których wykorzystywane są mikroorganizmy: naturalna bioremediacja, biostymulacja oraz bioaugmentacja. Pierwsza z nich polega na regularnym monitorowaniu tempa rozkładu mikrobiologicznego szkodliwych substancji bez ingerencji człowieka. Rozkład ksenobiotyków odbywa się poprzez naturalnie przebiegające reakcje fizyczno-chemiczne, aktywność enzymatyczną mikroorganizmów czy obieg pierwiastków w środowisku. W przypadku, gdy czas rozkładu zanieczyszczeń jest zbyt długi, należy zastosować biostymulację, polegającą na dostarczeniu niezbędnych składników odżywczych i/lub tlenu w celu przyspieszenia wzrostu, aktywności rodzimych populacji drobnoustrojów czy wyrównania stosunku C:N:P. Natomiast bioaugmentacja jest techniką zwiększania zdolności degradacji zanieczyszczonych środowisk poprzez dodanie wybranych szczepów bądź konsorcjów bakteryjnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Niżówki i wezbrania górnej Wilgi

W artykule przedstawiono analizę niżówek i wezbrań górnej Wilgi po profil Oziemkówka w latach 1977-2003 oraz dodatkowo opis wezbrania z 2005 r. W latach 1976-2000 ta rolnicza zlewnia, o powierzchni 232 km², położona na Wysoczyźnie Żelechowskiej, była specjalną zlewnią badawczą IMGW. Obecnie bogaty program pomiarowy został zlikwidowany, jedynie wodowskaz Oziemkówka wraz z przelewem włączono do sieci standardowych posterunków IMGW. Za minimalny czas trwania niżówki przyjęto 10 dni. Parametry niżówek wyznaczono, stosując cztery poziomy odcięcia Q<sub>70% </sub>(przepływ o prawdopodobieństwie przewyższenia 70%), Q<sub>90%</sub> (przepływ o prawdopodobieństwie przewyższenia 90%), WNQ (przepływ największy z minimów rocznych) i SNQ (przepływ średni z minimów rocznych). Parametry wezbrań obliczono dla przyjętych - wyznaczonych z hydrogramów przepływu - okresów trwania wezbrań. Objętości szczytów fal wezbraniowych obliczono, "odcinając" szczyty przepływem SWQ (średni z maksimów rocznych). Stosując poziom odcięcia Q<sub>70%</sub>, stwierdzono że najdłużej - ponad 150 dni - trwały niżówki w latach: 1983, 1989, 1991, 1993 i 2003, a ich deficyty odpływu wynosiły ok. 2 mln m³. Czas trwania najdłuższych niżówek wyznaczonych, za pomocą Q<sub>90%</sub>, wynosił od 69 do 111 dni, w związku z czym deficyt osiągnął wartość 0,4-0,7 mln m³. Wezbrania górnej Wilgi najczęściej występują w miesiącach wczesnowiosennych i zimowych. Podczas największych wezbrań w latach: 1977, 1979, 1982 i 2005 przepływy maksymalne przekraczały 30 m³·s-¹. Największą objętością odpływu - ponad 30 mln m³ - odznaczało się wezbranie roztopowe w 1979 r. Szczyty największych fal wezbraniowych trwały od 64 do 158 godzin, a ich objętości wynosiły od 1,1 do 5,3 mln m³. W artykule rozważono również możliwość budowy zbiornika retencyjnego na górnej Wildze, gromadzącego ok. 1 mln m³ wody, co umożliwiłoby zwiększenie przepływów niżówkowych do poziomu Q<sub>90%</sub>. Do zmniejszenia największych wezbrań do SWQ niezbędne jest zapewnienie rezerwy powodziowej, przekraczającej 2,8 mln m³, co wydaje się niemożliwe. Projektowana retencja zbiornikowa powinna być poprzedzona analizą skutków przyrodniczych oraz zmian jakości wody w zbiorniku i w Wildze.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany przyrodnicze torfowiska niskiego spowodowane pożarem

W opracowaniu przedstawiono zmiany torfowiska niskiego Biele Suchowolskie po pożarze w 2002 r. Torfowisko jest położone w basenie środkowej Biebrzy. Badania prowadzono w ramach projektu badawczego KBN nr 2PO4G 039 26. W pracy zamieszczono szkice, rysunki i tabele przedstawiające lokalizację oraz ważniejsze właściwości fizyczne i chemiczne utworów glebowych. Zamieszczono również przekrój stratygraficzny całego torfowiska, na którym przedstawiono hipotetyczne ukształtowanie jego powierzchni przed pożarem i po nim, zasięgi zastępczych zbiorowisk roślinnych oraz poziomy wód gruntowych w różnych okresach (w warunkach różnych stanów uwilgotnienia). Przekrój o długości 6,8 km, z czego 5,2 km przebiegało przez obszary objęte pożarem, poprowadzono w poprzek doliny. Wykonano jego niwelację i na podstawie różnic wysokości położenia terenów objętych pożarem lub nie, oszacowano głębokość wypaleń. Określono typ gleb i stopień ich przeobrażenia oraz pobrano próbki gleby, w których analizowano podstawowe właściwości fizyczno-wodne i fizykochemiczne. W rejonie badań wykonano ponadto zdjęcia florystyczne. Na terenach objętych pożarem gęstość objętościowa wierzchniej warstwy torfowiska oraz zawartość w nim azotu uległy wyraźnemu zmniejszeniu. Zwiększyła się natomiast wartość pH utworów glebowych. Pożar najsilniej rozprzestrzeniał się na terenach silnie przeobrażonych, ale nieużytkowanych rolniczo, wśród których dominowały gleby murszowo-torfowe i silnie rozłożone torfy w II i III stadium zmurszenia. W zależności od warunków siedliskowych oraz występującej roślinności wypalenia te miały różną powierzchnię i głębokość. Średnia głębokość wypalenia wzdłuż przekroju wynosiła ok. 30 cm, co stanowi ok. 5,5% miąższości złoża na pożarzysku. Na obszarach wypalonych wyróżniono 4 strefy zbiorowisk roślinnych różniących się między sobą przebiegiem sukcesji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka