rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola muzeów w budowie konkurencyjności samorządów lokalnych województwa podkarpackiego

W toku globalizacji dokonuje się transmisja symboli między polami społecznymi
ukierunkowana przez stosunki dominacji i podległości występujące między różnymi
ośrodkami. Aktorzy pól lokalnych, włączając się w procesy globalne, dostosowują się do
zasad wyznaczanych przez polityki organizacji ponadnarodowych oraz państw, w ramach
których funkcjonują.
Zmiany gospodarcze zmuszają samorządy do konkurowania o środki zapewniające
funkcjonowanie, a wzrost znaczenia usług i zmniejszanie roli przemysłu wymagają od
lokalnych władz poszukiwania nowych źródeł finansowania rozwoju regionów. Coraz
większa mobilność, będąca jednym z rezultatów globalizacji, łączy się z popularyzacją
turystyki, więc jednostki terytorialne na ten właśnie obszar ukierunkowują strategie
pozyskiwania środków. Towarzyszy temu profesjonalizacja działań promocyjnych,
wizerunkowych i marketingowych. Władze lokalne, uwzględniając istnienie grup zainteresowanych
dziedzictwem kulturowym, wchodzą na arenę marketingu terytorialnego,
konkurują z innymi ośrodkami w celu zwrócenia uwagi turystów na swoją ofertę.
W trakcie tego procesu dochodzi do utowarowienia dóbr kultury występujących na terenie
gmin, powiatów i województw.
Muzea stanowią jeden z elementów omawianych działań, stając się w zależności od
sytuacji ich przedmiotem lub podmiotem. Jako zasoby mogą być traktowane kompleksowo
lub wybiórczo. W pierwszym przypadku stanowią gotowy produkt, zaś w drugim samorząd
może brać pod uwagę różne komponenty muzeum, od walorów architektonicznych siedzib
po wiedzę i umiejętności pracowników. W artykule wyodrębniam te elementy i analizuję je
jako komponenty ról muzeów uczestniczących w działaniach jednostek terytorialnych
ukierunkowanych na budowanie przewagi konkurencyjnej.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„Alkohol jest wybitną trucizną nerwową”. Nadużywanie alkoholu w Polsce powojennej na przykładzie Zielonej Góry w latach 1950–1956

W artykule przedstawiono zjawisko nadużywania alkoholu w polskim społeczeństwie
w latach 1950–1956 w mikroskali, wybierając jako obiekt badań Zieloną Górę. To
średniej wielkości miasto na terenie Ziem Zachodnich było wówczas miejscem, gdzie
osiedlali się ludzie przybywający z różnych stron Polski i spoza jej granic. Taka mieszanka
kulturowo-etniczna i trudności w asymilacji oraz adaptacji do nowego środowiska
być może stanowiły dodatkowy bodziec do sięgania po alkohol.
Pijaństwo było obecne w Polsce Ludowej od początku jako w dużej mierze konsekwencja
lat wojny oraz szeregu zmian, które nastąpiły po jej zakończeniu. Oprócz wskazania
przyczyn tego stanu rzeczy w artykule zwrócono również uwagę na skutki pijaństwa
zarówno z perspektywy jednostki, jak i całego społeczeństwa. Niewątpliwie zjawisko
to stanowiło problem społeczny, medyczny, a także gospodarczy, powodujący wymierne
straty finansowe będące skutkiem nadużywania alkoholu w godzinach pracy.
Odwołując się do szerszego kontekstu państwowego, zaprezentowano także działania
władz lokalnych w zakresie walki z nadużywaniem alkoholu przez miejscową społeczność.
Autorka, omawiając problem pijaństwa, starała się ukazać najważniejsze obszary
związane z tym zagadnieniem, a jednocześnie przywołać konkretne przykłady z lokalnej
prasy lub dokumentów wytworzonych przez miejscowe władze. Bazę źródłową do prowadzonych
rozważań stanowiły przede wszystkim materiały Zarządu Miejskiego w Zielonej
Górze oraz Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zielonej Górze. Informacje
uzupełniają artykuły z „Gazety Zielonogórskiej”. Studium w zamierzeniu autorki ma być
próbą przedstawienia zjawiska społecznego, jakim jest nadużywanie alkoholu, w kontekście
historycznym.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Polsko-francuskie umowy w sprawie ubezpieczeń społecznych w okresie międzywojennym

W latach 1918–1939 z Polski do Francji wyemigrowało ponad 600 tys. osób. Do
Francji przybyła także duża grupa Polaków, którzy wcześniej zamieszkiwali na terenie
Westfalii i Nadrenii. Wśród polskiej emigracji dominowali robotnicy i górnicy, zdecydowanie
mniej było pracowników rolnych. Celem artykułu jest pokazanie działań władz
polskich podejmowanych w celu zabezpieczenia świadczeń z ubezpieczeń społecznych
(w szczególności emerytalnych i rentowych) Polakom, którzy zdecydowali się na podjęcie
pracy zarobkowej we Francji. Bazę źródłową artykułu stanowią materiały archiwalne,
akty prawne oraz prasa specjalistyczna badanego okresu.
Pierwsze próby zagwarantowania świadczeń ubezpieczeniowych dla Polaków we
Francji władze polskie podjęły bezpośrednio po zakończeniu I wojny światowej, podpisując
z Francją umowę emigracyjną, w której znalazły się zapisy dotyczące ubezpieczeń
społecznych. Nie rozwiązywała ona jednak kluczowych spraw ubezpieczenia emerytalnego
i rentowego. W kolejnych latach prowadzono dalsze działania w tym zakresie,
których największym osiągnięciem było podpisanie w 1929 r. umowy dotyczącej ubezpieczenia
górników. Rokowania w sprawie polsko-francuskiej konwencji ubezpieczeniowej
obejmującej wszystkie rodzaje ubezpieczeń społecznych przerwał wybuch
II wojny światowej. Została ona podpisana po wojnie, w 1948 r.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Pociągi pancerne w armii Ukraińskiej Republiki Ludowej (listopad 1918 – listopad 1920)

Lata 1919-1920 były jednym z najbardziej dramatycznych okresów w najnowszej historii Ukrainy. Powstanie przeciwko Hetmanowi Pawłowi Skoropadskiemu w końcu 1918 r. doprowadziło do upadku monar-chii 
i przywrócenia republikańskiej formy rządów w postaci Dyrektorii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Nowy rząd natychmiast został zmuszony do walki z wrogami zewnętrznymi, z których najgroźniejszymi byli rosyjscy bol-szewicy. Wojna na Ukrainie w latach 1919-1920 miała charakter manewrowy. W takich warunkach znaczącą rolę odgrywały pociągi pancerne. Te środki bojowe pojawiły się w Armii Dyrektorii już w czasie powstania prze-ciwko Hetmanowi. Początkowo pociągi pancerne były dość prymitywnymi improwizowanymi konstrukcjami, ale wiosną 1919 r. Armia Dyrektorii otrzymała bardziej zaawansowane pociągi pancerne – lepiej uzbrojone i chronione. Niektóre z nich były trofeami zdobytymi na bolszewikach. Stopniowo pociągi pancerne stały się głównym środkiem walki zbrojnej. Ich liczba w pewnych okresach sięgała do dziesięciu. Aż do ostatnich dni walk regularnych oddziałów Armii Dyrektorii (do listopada 1920 r.) pociągi pancerne były aktywnie zaangażo-wane w walki. W artykule przedstawiono główne epizody użycia bojowego pociągów pancernych Armii Dyrek-torii oraz zarys organizacji jednostek tego rodzaju broni.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym pochodzenia polonijnego jako enklawa kapitalizmu w PRL i „inkubator przedsiębiorczości” liderów biznesu w III RP

Inicjatywa tworzenia spółek z kapitałem zagranicznym w Polsce Ludowej wywiedziona
była z doświadczeń Jugosławii i Węgier. Współpraca z biznesmenami polskiego
pochodzenia odpowiadała zarówno w wymiarze propagandowym (możliwość wykazywania
przed społeczeństwem PRL przychylności środowisk zachodniej Polonii dla reżimu
komunistycznego w PRL), jak i pragmatycznym (napływ „bezpiecznego”, bo z polskim
rodowodem, kapitału w wymienialnej walucie i zachodniego „know how”, bardzo
pożądanego w gospodarce nakazowej PRL). Przedsiębiorcy z kapitałem zagranicznym
urządzali swoje firmy pod względem organizacyjnym na wzór zachodni. Sposób zarządzania
nastawiony na zysk i optymalizację podatkową, importowanie i stosowanie technologii
oraz środków trwałych z krajów kapitalistycznych, jak również szeroko stosowane
techniki marketingu czyniły z tych podmiotów bardzo dynamiczne i elastyczne struktury
organizacyjne, łatwo dostosowujące się do warunków zewnętrznych. W takim sensie
firmy polonijne nie tylko stanowiły zupełne novum ustrojowe w systemie gospodarczym
PRL, ale przede wszystkim funkcjonowały odmiennie, nie będąc częścią planu centralnego
planisty oraz nie mając prezesów oraz dyrektorów z nominacji partyjnej PZPR.
W wyniku preferencyjnych rozwiązań fiskalnych i administracyjnych w PRL przedsiębiorstwa
polonijno-zagraniczne PPZ osiągały najwyższą stopę wzrostu sprzedaży i najszybszy
rozwój organiczny w grupie przedsiębiorstw prywatnych.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Zaklęte rewiry Janusza Majewskiego z 1975 r. według powieści Henryka Worcella jako przykład stale aktualnej adaptacji filmowej dzieła literackiego

Powieść Henryka Worcella Zaklęte rewiry z 1936 r. to jeden z najgłośniejszych utworów
epickich z okresu międzywojennego w literaturze polskiej. Po ogłoszeniu pierwszej edycji
wzbudziła ogromne zainteresowanie oraz kontrowersje jako przykład literatury środowiskowej.
W utworze ukazano środowisko zawodowe pracowników zakładów gastronomicznych,
głównie kelnerów. Przedstawiono krytycznie pracodawców. Autor odwołał się do osobistego
doświadczenia, pracował bowiem w Krakowie w zawodzie kelnerskim. W 1975 r. powstała
adaptacja filmowa – Zaklęte rewiry Janusza Majewskiego. Autor artykułu porównuje film
i powieść. Stara się odpowiedzieć na pytanie o znaczenie filmu Majewskiego dla popularyzacji
książki Worcella. Omawia recepcję tego obrazu, stale mającego odbiorców. Przywołuje
opinie i pytania współczesnych widzów. Odnosi się do kwestii aktualności społecznej obu
dzieł. Podkreśla uniwersalność przekazu powieściowego i filmowego – ponadczasowość
i fakt, że problemy przedstawione przez twórcę pierwowzoru literackiego oraz reżysera filmowego
można uogólnić, odnosząc je do wszystkich środowisk zawodowych. Porusza zagadnienie
zastosowanych przez reżysera środków artystycznego wyrazu. Zwraca uwagę na
problem obecności topografii Krakowa oraz innych akcentów krakowskich w książce i w
adaptacji. Jako bazę źródłową, oprócz tekstu powieści i edycji filmu na DVD, wykorzystuje
źródła drukowane, szczególnie materiały wspomnieniowe i dzienniki, a także recenzje prasowe.
Odwołuje się również do innych źródeł audiowizualnych. Przedstawia efekty kwerendy
internetowej, którą przeprowadził, badając aktualną recepcję adaptacji filmowej powieści
Worcella.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„Co, znów się mają odbyć wybory, czy te co były w lecie się nie udały?” Wybory parlamentarne 1947 r. w świetle plotek i pogłosek

Wybory parlamentarne z 19 stycznia 1947 r. były dla komunistów zamknięciem
etapu przejmowania władzy. By zapewnić sobie przewagę w kampanii przedwyborczej,
wykorzystano wszelkie możliwe narzędzia, łącznie z aresztowaniami. Z jednej strony
prowadzono działania mające na celu eliminację przeciwników politycznych, z drugiej
zaś starano się osłabić opór społeczny. Dla komunistów społeczeństwo stało się przedmiotem
w walce wyborczej, który należało odpowiednio ukształtować, by osiągnąć
zamierzone cele. Równocześnie swoją kampanię prowadziły opozycyjne Polskie Stronnictwo
Ludowe i organizacje podziemne. Brutalna walka polityczna powodowała zagubienie
większości wyborców w obliczu wykluczających się wzajemnie obietnic wyborczych
oraz oficjalnej propagandy nieznajdującej odzwierciedlenia w rzeczywistości.
Swoistą reakcją na niezrozumienie istniejącej sytuacji, ale i na obawy o przyszłość stały
się plotki i pogłoski obiegające Polskę w przededniu wyborów.
Prześledzenie pogłosek i plotek pokazuje stopień dezorientacji społeczeństwa w zachodzących
zmianach wewnętrznych, jego stosunek do władz komunistycznych, ale i do
opozycji. Pozwala na odtworzenie obaw i stopnia niepewności co do przyszłości kraju,
jak i problemów dnia codziennego w okresie przedwyborczym.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Stosunki polsko-żydowskie we wschodniej części dystryktu krakowskiego2 w latach 1942–1944/1945. Kilka uwag o stanie badań i jego przyczynach

Tematem artykułu jest obecny stan badań nad stosunkami polsko-żydowskimi w latach
1942–1944/1945 i podstawowe jego uwarunkowania polityczne i społeczne. Te
ostatnie zostały w nim omówione szerzej. Zakres terytorialny rozważań obejmuje
wschodnią część dystryktu krakowskiego, a więc siedem powiatów obecnego województwa
podkarpackiego.
Priorytetem władz po zakończeniu II wojny światowej było dokumentowanie
zbrodni niemieckich i próby rozliczenia sprawców, ponieważ takie były oczekiwania
polskiego społeczeństwa. Problematyka stosunków polsko-żydowskich w badaniach
historycznych w zasadzie nie istniała aż do przełomu lat 60. i 70. XX w. Wówczas to
podjęto szerszy namysł nad zagadnieniem pomocy udzielanej Żydom przez Polaków,
a przede wszystkim związanych z tym niemieckich represji. Było to pokłosiem wydarzeń
marcowych z 1968 r. Do końca ubiegłego wieku w rozważaniach historyków na temat
stosunków polsko-żydowskich dominowała kwestia pomocy. Dopiero polskie wydanie
książki J.T. Grossa (Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, 2001), a przede
wszystkim dyskusja, jaką ona wywołała, zintensyfikowało badania nad stosunkami polsko-
żydowskimi. Zainicjowało też wstępne badania nad negatywnymi zachowaniami
Polaków wobec uciekinierów z gett m.in. we wschodniej części dystryktu krakowskiego.W porównaniu jednak z zagadnieniami pomocy nastąpił w nich tylko niewielki postęp.
Do dziś, nie licząc artykułów naukowych i popularnonaukowych, ukazały się cztery
monografie dotyczące ratowania Żydów na omawianym w artykule obszarze, natomiast
nie ma ani jednej poświęconej stricte postawom negatywnym

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obrządek pogrzebowy w mezolicie na ziemiach polskich

Od wielu dziesięcioleci naukowcy zadają sobie pytanie, jak wyglądało życie duchowe społeczeństw pierwotnych, zamieszkujących tereny dzisiejszej Polski. Wraz z rozwojem badań nad mezolitem nasza wiedza na ten temat zaczyna się znacznie poszerzać. Wynika to głównie z coraz to nowych odkryć pochówków wiązanych
z ludami mezolitycznymi. Głównym celem niniejszego artykułu jest prezentacja dotychczas znanych i opisanych w literaturze przedmiotu pochówków ludów łowiecko – zbierackich, reprezentujących na ziemiach polskich mezolityczny etap rozwoju. Zestawienie wspólnych cech obrządku pogrzebowego uchwytnych w materiale źródłowym takich, jak: sposób ułożenia zwłok, konstrukcje grobowe czy w końcu dary, które składano przy zmarłym. Tekst ten podejmuje próbę odniesienia tych cech do poszczególnych przykładów obrządku pogrzebowego z terenów wschodniej i zachodniej Europy. Podejmuje również próbę interpretacji niektórych zjawisk dostrzegalnych w materiale zabytkowym, takich jak: liczne pochówki kobiet z małymi dziećmi, specyficzny układ zwłok w niektórych przypadkach, czy w końcu znaczne ilości ochry, występujące w jamach grobów na terenach mocno oddalonych od naturalnych złóż tego pigmentu. Zjawiska te, choć często przytaczane w trakcie opisów pochówków mezolitycznych, po dziś dzień budzą wiele pytań.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Przypadkowe odkrycia zabytków pradziejowych jako zagrożenia i szanse dla badań archeologicznych na przykładzie kolekcji artefaktów krzemiennych z Łęk Dukielskich

Tereny Polski południowo-wschodniej dostarczają coraz to nowych śladów osadnictwa paleolityczne-go. Stosunkowo dobre jest rozpoznanie schyłkowego paleolitu, bardzo zaś słabe starszych faz tego okresu. Dlatego też na uwagę zasługuje niewielka kolekcja artefaktów z Łęk Dukielskich. W skład kolekcji wchodzi w sumie zaledwie 14 zabytków krzemiennych. 13 z nich to narzędzia i ich fragmenty. Wśród narzędzi wyróżnia się licząca 7 egzemplarzy grupa ostrzy bifacjalnych. 
Ta niewielka kolekcja została wykonana  z różnych gatunków surowca o nieznanym pochodzeniu. In-terpretacja pozyskanych zabytków jest bardzo trudna. Artefakty są tak różne, że ich wzajemne związki są nieoczywiste. Analogie można znaleźć na stanowiskach obejmujących rozległe tereny Europy i bardzo szeroki przedział czasu – od końca paleolitu środkowego po być może nawet młodszą epokę kamienia(?). 
Kolekcja jest ważnym przyczynkiem w dyskusji nad wartością kolekcji pozyskanych w bliżej niezna-nych okolicznościach. Charakter kolekcji każe zadać pytanie o rzeczywiste pochodzenie zbioru. Jeśli przyjąć, że zabytki te pochodzą skądinąd, co jest możliwe, to zachodzi pytanie jak dostały się  na pole w Łękach Du-kielskich. Nie można jednak wykluczyć, że pochodzą one z rejonu w którym zostały znalezione. Oznaczałoby to, że jest to pierwszy i jedyny jak dotąd ślad osadnictwa z przełomu środkowego i górnego paleolitu na tere-nach Polski południowo-wschodniej, a tym samym ważne świadectwo w badaniach nad najstarszym osadnic-twem w rejonie podkarpackim.
 Jeśli zaś jest to kolekcja o nieznanym pochodzeniu to jej wartość wyznacza wartość samych przed-miotów – estetycznie pięknych, niemających jednak znaczenia naukowego pomocnego w rekonstrukcji naj-starszych dziejów omawianego tu regionu Polski.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Bohater w epoce „twardochodów”. Kreacja Romualda Traugutta w powieści Orzeł bielszy niż gołębica Konrada T. Lewandowskiego

W artykule poddano analizie kreację Romualda Traugutta w powieści fantastycznej
Konrada T. Lewandowskiego wydanej w 150. rocznicę powstania styczniowego, realizującej
model historii alternatywnej w konwencji steampunk. Lewandowski kontynuuje
złotą legendę Traugutta – męczennika sprawy narodowej kształtującą się już od dnia
egzekucji Rządu Narodowego, a ugruntowaną w literaturze pięknej przez E. Orzeszkową.
Nowością zaproponowaną przez pisarza jest rzeczywistość alternatywna, w której powstańcy
styczniowi pokonali Rosję dzięki cudowi techniki – specyficznym czołgom
wymyślonym przez I. Łukasiewicza. Traugutt w owej rzeczywistości nie ginie, zostaje
Naczelnikiem Państwa; podobnie jak realny pierwowzór jest dobrym żołnierzem i człowiekiem
głębokiej wiary. Lewandowski podkreśla patriotyzm i heroizm bohatera, gdy
ten dobrowolnie godzi się na śmierć dla ojczyzny.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„Romantyczne” podróże Augusta Bielowskiego

W drugiej połowie lat 20. oraz w latach 30. XIX wieku Lwów miał coraz więcej do
zaoferowania młodym ludziom. Reaktywowany w 1817 r. i dość prężnie rozwijający się
uniwersytet przyciągał młodzież galicyjską pragnącą zdobyć wykształcenie akademickie,
by w przyszłości zapewnić sobie stabilną egzystencję. I choć wszechnica lwowska,
w pełni zgermanizowana, daleka była od krzewienia postaw narodowych, to za sprawą
kilku profesorów nieśmiało, ale dość skutecznie rozbudzała głęboko uśpione pragnienia.
Pierwsze pisma literackie publikowane przez braci Chłędowskich, teatr lwowski kierowany
przez Jana Nepomucena Kamińskiego, twórczość Aleksandra Fredry – wszystko to
budowało atmosferę sprzyjającą samokształceniu oraz pierwszym samodzielnym próbom
literackim studentów. Wśród nich zaczęli pojawiać się liderzy, którzy potrafili
skupić wokół siebie grono przyjaciół i motywować ich do wzmożonej pracy na polu
literatury i przeszłości dziejowej. Jednym z takich organizatorów życia literackiego we
Lwowie był August Bielowski, wokół którego powstała grupa literacka nazwana po
latach „Ziewonią”. Niniejszy tekst poświęcony został początkowemu okresowi działalności
literackiej Bielowskiego, który wraz z przyjaciółmi szukał nowych, oryginalnych
źródeł literatury narodowej. Dostrzegał je w twórczości ludowej i słowiańskiej. Opisywane
w tekście podróże Augusta Bielowskiego po Galicji miały na celu uzasadnić słuszność
stawianej tezy. Służyły zebraniu materiału źródłowego (pieśni, opowieści ludowych,
wierzeń, zwyczajów przechowujących pielęgnowane przez wieki tradycje, sięgające
niekiedy do czasów pogańskich), który służył za kanwę późniejszej twórczości
poetów. Opisy podróży oddają atmosferę, charakter i warunki, w jakich się odbywały.
Ukazują dziewiczą przyrodę, obfitują w poetyckie opisy krajobrazów, wskazują na niekłamaną
fascynację ludowością, odsłaniają również początki formowania się profesjonalnych
badań etnograficznych, archeologicznych i historycznych.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Opieka społeczna w Przemyślu w pierwszych latach po wyzwoleniu (1944-1950)

Lata 1948-1950 były dla Przemyśla okresem pełnym trudności. Po wojnie mieszkańcy miasta musieli się zmierzyć nie tylko z przemianami politycznymi, ale przede wszystkim z ogromnymi zniszczeniami oraz trudną sytuacją gospodarczą. Na skutek przesiedleń w Przemyślu panował chaos i przeludnienie. Zaczęło sze-rzyć się ubóstwo oraz choroby zakaźne. Wielu przemyślan nie mogło samodzielnie zapracować na swoje utrzymanie. Byli to przede wszystkim starcy, osoby niepełnosprawne, obłożnie chore, bezdomne i bezrobotne. Nienajlepiej przedstawiała się też sytuacja ekonomiczna kobiet w ciąży i rodzin z małymi dziećmi. Władze miejskie, które zaczęły się organizować po zakończeniu okupacji, postawiły sobie za cel stworzenie sprawnego systemu opieki społecznej.  W warunkach powojennych było to jednak utrudnione zadanie. Największym problemem był brak funduszy, przez co wiele zamierzonych inicjatyw realizowało się tylko w ograniczonym zakresie, a wiele z nich nie doszło do skutku w ogóle. Zagadnieniami opieki społecznej w mieście zajmował się Referat Opieki Społecznej -   organ Zarządu Miasta, który prowadził i nadzorował podległe mu instytucje, takie jak domy opieki zamkniętej dla dorosłych i dzieci do lat 3, kuchnie ludowe czy punkty opieki nad matką i dzieckiem. Referat współdziałał również 
z organizacjami charytatywnymi, takimi jak chociażby Polski Czerwony Krzyż czy Caritas. Ich działalność wzajemnie się przenikała i uzupełniała, dzięki czemu łatwiej było dotrzeć do najbardziej potrzebujących po-mocy mieszkańców miasta w każdym wieku, którzy wymagali dożywienia, zapomogi finansowej lub opieki stałej 
w odpowiednim zakładzie.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne