rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Stosowanie procedury rozwiązywania małżeństw na korzyść wiary w Kongregacji Nauki Wiary w latach 2001-2006

W opracowaniu dokonano analizy przepisów materialnych i proceduralnych, wydanych w 2001 roku przez Kongregację Nauki Wiary „Normae Potestas Ecclesiae de conficiendo processu pro solutione vinculi matrimonialis in favorem fidei”.
Przepisy te, mają zastosowanie do nieuregulowanych w Kodeksie prawa kanonicznego przypadków, w których możliwe jest rozwiązanie małżeństwa niesakramentalnego, stosując przywilej wiary (privilegium fidei).
Powyższa sytuacja dotyczy małżeństw zawartych przez strony, z których przynajmniej jedna nie jest ochrzczona, jeśli one miałyby być rozwiązane, celem zawarcia nowego związku sakramentalnego, po przyjęciu chrztu przez jedną ze stron i niedopełnienia po przyjęciu go przez obojga. Przypadki takie muszą zostać poddane Biskupowi Rzymskiemu, który po badaniu dokonanym przez kompetentnego biskupa, a następnie przez Kongregację Nauki Wiary, osądza według swojej pasterskiej roztropności, czy węzeł małżeński ma być rozwiązany czy też nie. 
            Wspomniana Dykasteria Kurii Rzymskiej, dla procedowania w poszczególnych przypadkach wydawała normy proceduralne, które ulegały na przestrzeni lat modyfikacjom, uwzględniającym zmieniające się okoliczności życia. Ostatni z dokumentów z roku 2001, został poddany w niniejszym opracowaniu szczegółowej analizie.
W tym celu uwzględniono zarówno aspekty materialne jak i proceduralne przepisów zawartych w dokumencie oraz sposób ich aplikacji w pierwszych latach po ich promulgacji.
Po zaprezentowaniu założeń i zakresu stosowania obowiązujących norm Potestas Ecclesiae, dokonano analizy poszczególnych etapów procedury adiministracyjnej, zarówno w fazie diecezjalnej, jak i na szczeblu Stolicy Apostolskiej.
W ostatnim punkcie publikacji, zawarte zostały dane statystyczne, ukazujące praktykę stosowania norm Potestas Ecclesiae, na przestrzeni kilku pierwszych lat po ich wejściu w życie.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Kompetencje sędziego instruktora w procesie skróconym

Autor artykułu precyzuje szczególne obowiązki i prawa instruktora w procesie o orzeczenie nieważności małżeństwa w formie skróconej oraz przywołuje zasady prawa, jakie powinien on uszanować w ramach tego postępowania.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Prawo kanoniczne czy kościelne?

W polskiej kanonistyce (albo: nauce prawa kanonicznego) istnieje tendencja do odróżniania prawa kanonicznego od prawa kościelnego. Pierwsze dotyczy prawa zawartego Kodeksie prawa kanonicznego, a drugie pozostałych aktów prawa stanowionego. Autor opracowania analizuje historyczne znaczenie terminów prawo kanoniczne i prawo kościelne jako terminów równoznacznych na określenie tego samego doświadczenia prawa we wspólnocie kościelnej. Uważa jednak, że w obecnym stanie wiedzy sformułowanie prawo kościelne lepiej wyraża związek prawa z naturą Kościoła niż tradycyjne określenie prawo kanoniczne.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Skarga powodowa w procesie biskupim

Każdy proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa, niezależnie od przyjętej formy rozpoczyna się przedstawieniem pozwu. Sędzia nie może rozpoznać żadnej sprawy, dopóki nie zostanie przedstawiona prośba przez tego, kto ma prawo zaskarżyć małżeństwo. Niezmiennie prawo zaskarżania małżeństwa mają małżonkowie oraz rzecznik sprawiedliwości w pewnych okolicznosciach. Niniejszy artykuł jest próbą zdefiniowania i określenia okoliczności, w których strony mogą wnosić o przeprowadzenie procesu skróconego, czyli tzw. procesu biskupiego.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Od redaktorów: Metodologia teorii ugruntowanej – współczesne inspiracje, spory i powroty

Od momentu ukazania się publikacji B. Glasera i A. L. Straussa zasady ich metodologii wykorzystano w setkach projektów badawczych, przetestowano w rozmaitych sytuacjach w terenie. Prowadzona wśród praktyków ożywiona debata ujawniła rozmaitość ich światopoglądów i założeń leżących u podstaw badawczych przedsięwzięć. Między innymi te czynniki doprowadziły do wyłonienia się różnych odmian metodologii teorii ugruntowanej. Dziś, pół wieku od momentu opublikowania dzieła, osoby rozpoczynające przygodę z MTU mogą i muszą podjąć świadomą decyzję preferowanego kierunku. Niewątpliwą zaletą tej sytuacji jest to, że wiele dylematów terenowych zostało już wyartykułowanych w literaturze i nie trzeba się z nimi mierzyć samotnie w terenie. Bogactwo i zróżnicowanie dotyczy także obszarów rzeczowych – przydatność MTU jest odkrywana wśród badaczy rozmaitych proweniencji. Najwyraźniej zainteresowanie metodologią nie słabnie; przekazywany do rąk Czytelników tom prezentuje niektóre przedmioty debaty żywotne wśród badaczy inspirujących się wspomnianą perspektywą.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kreatywność w badaniach jakościowych. Pomiędzy procedurami a intuicją

W artykule chciałbym przedstawić zestaw koncepcji umożliwiających poszerzenie tradycyjnych, metodycznych i technicznych umiejętności badacza i analityka jakościowego oraz jego umiejętności intelektualnych związanych z łączeniem kategorii, interpretacji danych, a także interpretacji przyczyn i skutków powstania pewnych zjawisk społecznych. Celem artykułu jest wskazanie i opisanie niektórych metodologii, metod i technik badawczych, których poznanie, jak i użycie pewnych procedur z nich pochodzących, może sprzyjać twórczym rozwiązaniom koncepcyjnym i interpretacyjnym. Dlatego opiszę zjawisko kontekstu odkrycia, będącego egzemplifikacją nowych twórczych rozwiązań, w odniesieniu do następujących metodologii: metodyki badawczej interakcjonizmu symbolicznego, badań kontemplatywnych, fenomenologii, etnografii, metodologii teorii ugruntowanej. Ponadto poruszony zostanie także problem intuicji w badaniach jakościowych, która często wnosi nowe i wartościowe inspiracje do badań empirycznych. Przedstawione zostaną również pewne wnioski, będące wynikiem analiz wyżej wymienionych koncepcji, a dotyczące tego, jak być kreatywnym w badaniach jakościowych.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Recepcja metodologii teorii ugruntowanej wśród polskich badaczy – refleksje 50 lat po publikacji Barney’a G. Glasera i Anselma L. Straussa

W artykule podjęto próbę wstępnego prześledzenia procesu recepcji metodologii teorii ugruntowanej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem perspektyw trojga socjologów: prof. Krzysztofa Koneckiego, prof. Marka Gorzki i prof. Elżbiety Zakrzewskiej-Manterys. W wywiadach z wyżej wymienionymi badaczami odnoszono się do początków pracy (inspiracje, mentorzy i środowisko), stawiano diagnozę co do stanu obecnego (kwestie środowiskowe, poziom prowadzonych według MTU badań, luki tematyczne) oraz przewidywań (kierunki rozwoju, ważne perspektywy). W odniesieniu do wymiaru procesualnego recepcji poruszono kwestię wyzwań stających w przeszłości i obecnie na drodze praktyków MTU, ewolucji podejścia do jej zasad i strategii, a także punktów zwrotnych w pracy badawczej. Jak się okazuje, zbiorowość zajmująca się MTU w Polsce nie jest społecznym światem ani ogólnokrajowym środowiskiem; składa się raczej z silnej grupy wokół profesora Koneckiego oraz indywidualnych badaczy z innych ośrodków.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Klasa społeczna a poziom i zróżnicowanie rodzinnej aktywności sportowo-rekreacyjnej. Wyniki badań jakościowych

Artykuł analizuje uwarunkowaną klasowo aktywność sportową i rekreacyjną dzieci i ich rodziców w oparciu o teorię Pierre’a Bourdieu. Celem badania było scharakteryzowanie uczestnictwa w sporcie respondentów z klasy średniej i wyższej (n=64) i ich dzieci oraz sprawdzenie, czy uczestnictwo w sporcie jest uwarunkowane klasowo zgodnie z wzorami zależności prezentowanymi przez Pierre’a Bourdieu w odniesieniu do pola sportu. Skorzystano z częściowo ustrukturyzowanych indywidualnych wywiadów pogłębionych. Wywiady przeprowadzono w okresie od grudnia 2016 do marca 2017 r. na terenie Warszawy i aglomeracji warszawskiej. Wyniki wskazały, iż zarówno aktywność sportowo-rekreacyjna badanych rodziców, jak i ich dzieci odpowiadała klasowym wzorom praktyk sportowych wskazanym przez Bourdieu. Tradycja rodzinna odegrała ważną rolę przy wyborze aktywności dzieci z klasy wyższej. Uprawiały one również więcej dyscyplin sportu niż dzieci z klasy średniej, a te same dyscypliny sportu były uprawianie przez dzieci z obu klas w inny (np. mniej lub bardziej zindywidualizowany, bardziej kosztowny, ściśle nadzorowany przez rodziców) sposób. Artykuł kończy wskazanie konsekwencji klasowo uwarunkowanej aktywności sportowo-rekreacyjnej badanych.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Znaczenie pomników przedsiębiorstw w przestrzeni społecznej

Pomniki, które znajdują się w przestrzeni społecznej, odnoszą się nie tylko do ważnych dla danej społeczności wydarzeń, postaci i symboli. Istnieją także pomniki związane z funkcjonowaniem różnego typu przedsiębiorstw. Tego rodzaju pomniki, rozumiane jako materialny wyraz kultury organizacyjnej, można rozpatrywać z punktu widzenia nauk o zarządzaniu. Jak każdy pomnik również te związane z przedsiębiorstwami nie pozostają bez wpływu na otoczenie, w tym na przestrzeń społeczną. Celem niniejszego artykułu jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jakie znaczenie w przestrzeni społecznej mają pomniki przedsiębiorstw. Autor dokonał analizy czterdziestu pomników przedsiębiorstw i stwierdził, że ich społeczne znaczenie wyraża się na kilku płaszczyznach: tożsamości organizacji, mitycznej, ideologicznej, estetycznej, inscenizacyjnej i prowokacyjnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przemoc seksualna wobec małoletnich i ich ochrona prawno-etyczna i kanoniczna

W dobru wspólnym państwa i Kościoła mieści się troska o ochronę dzieci i młodzieży. Zadaniem tych społeczności jest najpierw uznanie i respektowanie praw nieletnich oraz troska o to, by stworzyć im bezpieczne środowiska rozwoju, wolne od wykorzystywania, przemocy i manipulacji. Społeczność państwowa i kościelna są zobowiązane do służby na rzecz rozwoju fizycznego, duchowego i emocjonalnego dzieci i młodzieży oraz wykluczania sytuacji, by w jakikolwiek sposób naruszano fizyczną lub psychiczną integralność małoletnich. Wszelkie nadużycia w tym względzie są przez obie społeczności powszechnie potępiane i wzbudzają słuszne oburzenie. W systemie prawnym państwowym i kościelnym czyny związane z przemocą wśród dzieci i młodzieży są uważane za ciężkie przestępstwa. Niepokojące zjawiska związane z molestowaniem seksualnym czy też pornografią dziecięcą spowodowały powstanie przepisów prawnych surowo penalizujących te przestępstwa. W artykule zostaną przedstawione przestępstwa przemocy seksualnej wobec nieletnich w systemie prawnokarnym i etycznym oraz kanonicznym. Ta komparatystyka zmierzać będzie do pokazania przestępstw w obu systemach, ofiar przestępstw i ich sprawców, sankcji karnych oraz rzeczywistej troski państwa i Kościoła o ochronę małoletnich.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Biskup prof. Walenty Wójcik jako badacz prawa synodalnego

Osiągnięcia profesora Walentego Wójcika (1914-1990), długoletniego profesora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, z zakresu prawa synodalnego, pozwalają przyjąć, że mamy do czynienia ze znaczącym dorobkiem, który jest tematycznie zróżnicowany, oryginalny i twórczy. Obejmuje on zarówno problemy, jak i kwestie związane z synodami polskimi i europejskimi, tak historycznymi, jak i współczesnymi. Jego publikacje charakteryzują się odwołaniami do szerokiej bazy źródłowej (Autor przeprowadził szereg żmudnych badań, m.in. w archiwach w Rzymie), gruntowną znajomością literatury (w tym obcojęzycznej), krytycznym podejściem do analizowanych zagadnień, jasną formą przekazu i czystością metodologiczną. Nic też dziwnego, że osiągnięcia naukowe prof. Wójcika zawsze były wysoko oceniane przez recenzentów. Ten wybitny historyk prawa kościelnego okazał się wnikliwym i pracowitym badaczem, który zajął się mniej popularnymi problemami wymagającymi erudycji i żmudnej pracy. Cenić to trzeba tym bardziej, że aktywność naukowa nie była jedyną dziedziną, wokół której toczyło się życie biskupa, który był mocno zaangażowany w sprawy diecezji. Bez wątpienia jego zamiłowanie do badań historycznych nad synodami przyniosło liczące się rezultaty.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Czy zawsze po uzyskaniu informacji o możliwości popełnienia przestępstwa, należy wszczynać karne postępowanie sądowe, lub administracyjne, dla realizacji sankcji karnej?

Życie dostarcza wielu sytuacji, w których sprawą publiczną jest fakt naruszenia przez wiernego ustawy karnej, do której została dołączona obligatoryjna sankcja karna. W związku z tym konieczne staje się ustalenie, czy zawsze po uzyskaniu informacji o możliwości popełnienia przestępstwa, za które ustawodawca przewiduje obligatoryjne wymierzenie kary (albo karę latae sententiae) należy wszczynać karne postępowanie sądowe – lub administracyjne – dla realizacji sankcji karnej? 
        Aby odpowiedzieć na to pytanie, autor artykułu analizując cele kary kościelnej ukazuje, że intencją ustawodawcy jest, by stosowanie kar w Kościele było zjawiskiem rzadkim. Zanim przystąpi się do ukarania przestępcy, należy wyczerpać wszelkie inne środki natury duszpasterskiej, czy prawnej. Dzieje się tak dlatego, że cała działalność Kościoła powinna być podporządkowana najwyższej zasadzie wyrażonej w ostatnim kanonie Kodeksu prawa kanonicznego. Według niej, zbawienie dusz winno być zawsze w Kościele najwyższym prawem (por. kan. 1752 KPK). W realizacji tego celu – jakim jest zbawienie dusz – muszą uczestniczyć wszyscy, którzy działają w imieniu Kościoła.
        Ordynariusz – odpowiedzialny za karność kościelną w powierzonej mu wspólnocie – musi być rzecznikiem prawa kościelnego pojętego teologicznie, a nie tylko formalnie. Nawet decyzja o wszczęciu postępowania karnego na drodze procesowej lub administracyjnej ma pomóc oskarżonemu wejść na drogę zbawienia. Podejmując decyzję o odstąpieniu od drogi procesu karnego, należy jednak pamiętać, że środki pozakarne mogą okazać się niewystarczające, jeśli za karą przemawia ciężar przestępstwa oraz zasada słuszności i sprawiedliwości, rozpatrzona w kontekście potrzeby społecznej.
        Na to, że dany czyn nie będzie ukarany na drodze postępowania procesu karnego bądź administracyjnego – może wpłynąć również fakt przedawnienia skargi karnej.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Dom pomocy społecznej jako miejsce pracy. Analiza procesu stawania się opiekunem osób niepełnosprawnych intelektualnie

W niniejszym artykule prezentuję proces „stawania się” pracownikiem domu pomocy społecznej przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych intelektualnie. Z tego względu koncentruję się na nabywaniu określonych umiejętności niezbędnych w pracy z osobami niepełnosprawnymi, a także na przemianach dokonujących w zakresie postrzegania i definiowania siebie w sposób właściwy dla „profesjonalistów” od pomagania. Wyniki badań dowodzą, że praca w warunkach placówki opiekuńczej niesie ze sobą pewne konsekwencje i stawia określone wymagania, związane z koniecznością pogodzenia z jednej strony totalizującego reżimu instytucji pomocowej, z drugiej zaś dbałości o dobro mieszkańców i realizację ich potrzeb. Dane, na których oparto tekst pochodzą z badań przeprowadzonych w trzech domach pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie (przeznaczonych dla kobiet, mężczyzn oraz koedukacyjnym). W badaniach wykorzystano techniki jakościowe, a wśród nich wywiad swobodny oraz obserwację uczestniczącą. Analiza danych została przeprowadzona zgodnie procedurami metodologii teorii ugruntowanej.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rozważania wokół dyskursu nad grami cyfrowymi w oparciu o ich krytykę ze strony Philipa Zimbardo

Gry cyfrowe są obecnie jednym z ważniejszych mediów ekranowych. Niektórzy badacze przypisują im szczególną rolę we współczesności, którą określają mianem „ery gier”. Niestety medium to jest chyba jedynym tak często narażonym na surową krytykę ze strony różnych grup społecznych: rodziców, nauczycieli, polityków. Zazwyczaj wynika to z niezrozumienia specyfiki gier, a także bezradności. Zdarza się jednak, że radykalne opinie względem gier wyrażają autorytety naukowe. Nie ma w tym nic niepokojącego, jeśli rozważania są oparte na solidnych podstawach. Niestety nie zawsze tak jest, czego przykładem może być książka Philipa Zimbardo i Nikity D. Coulombe pt. Man Interrupted: Why Young Men Are Struggling & What We Can Do about It, w której gry – wespół z pornografią – obwiniane są za tak zwany kryzys męskości. Także publiczna debata, inspirowana kolejnymi sensacyjnymi doniesieniami, bardzo często ma więcej wspólnego z kolejną paniką moralną niż rzeczową wymianą argumentów. Niniejszy tekst stanowi próbę ukazania najważniejszych problemów z dyskursem wokół gier cyfrowych. Składa się on z trzech zasadniczych części: przedstawienia fenomenu gier cyfrowych jako takiego, który wymyka się uproszczeniom i generalizacjom; omówienia typowych zarzutów względem tego medium; oraz ukazania jego edukacyjnego potencjału. Celem takiego ujęcia tematu jest przede wszystkim uświadomienie czytelników, jak łatwo przyjmujemy przesadnie radykalną postawę względem gier cyfrowych, tracąc tym samym szansę na wykorzystanie ich pozytywnego (edukacyjnego, wychowawczego) potencjału. W efekcie proponuję tu pewien schemat dyskusji i myślenia o grach cyfrowych, który przybliża do pełnego wykorzystania możliwości tego fenomenu kulturowego.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Esej recenzyjny: Ćwiek-Rogalska Karolina (2017) Zapamiętane w krajobrazie. Krajobraz kulturowy czesko-niemieckiego pogranicza w czasach przemian. Warszawa Wydawnictwo Naukowe Scholar

Jest to artykuł recenzyjny poświęcony książce Karoliny Ćwiek-Rogalskiej pod tytułem Zapamiętane w krajobrazie. Krajobraz kulturowy czesko-niemieckiego pogranicza w czasach przemian. Książka dotyczy przemian w krajobrazie kulturowym terenów przynależnych współcześnie do Republiki Czeskiej i leżących przy jej niemieckiej granicy w okresie od powstania Czechosłowacji, to jest od 1918 roku do współczesności. Przedstawione są w niej badania terenowe autorki przeprowadzone w latach 2012–2014 w gminie Dolní Žandov (niem. Unter Sandau), należącej do powiatu Cheb, mieszczącym się w kraju karlowarskim. Stanowią one etnograficzny spacer po gminie, uzupełniony przez dodatkowe badania poza jej granicami oraz analizę materiałów archiwalnych.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Od redaktorki: Badania biograficzne – metoda, etyka, praktyka

Współczesny styl uprawiania nauki, zdominowany na przykład przez działania projektowe i oczekiwania szybkich i wymiernych rezultatów, ogranicza przestrzeń (w wymiarze czasowym i relacyjnym) do dyskusji, refleksji i wymiany doświadczeń w odniesieniu do zagadnień teoretycznych, etycznych i doświadczeń badawczych. Zawarte w tym tomie teksty są z jednej strony efektem zbudowania takiej przestrzeni i spotkań służących debacie nad współczesnym stanem badań biograficznych, z drugiej strony przedstawione w nich stanowiska autorów zachęcają do podjęcia takiej dyskusji.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Po co nam „stare wywiady”? O ponownym wykorzystaniu danych z badań jakościowych (rewizytach, reanalizach i nie tylko)

W artykule zostały poruszone kwestie związane z możliwościami ponownego wykorzystania danych pochodzących z zakończonych już i zarchiwizowanych badań jakościowych. Odwołując się do doświadczeń związanych z tworzeniem Archiwum Danych Jakościowych, ale także doświadczeń innych, podobnych instytucji działających w Polsce, autorki wskazują na przyczyny, cele, ale też efekty gromadzenia oraz pożytkowania tego rodzaju materiałów. W dalszej części tekstu podejmują próbę uporządkowania i wyjaśnienia pojęć stosowanych przez badaczy pracujących nad „starymi danymi”, a także omawiają ich propozycje prac nad tego rodzaju zasobami. Bazując na praktykach badaczy anglosaskich, wyodrębniają przy tym z szerokiej kategorii „ponownego wykorzystania” danych (re-use) pojęcie reanalizy (re-analysis) jako specjalnego rodzaju powrotu do „starych danych”, a także pojęcie rewizyty (re-visit, revisit), służące opisaniu ponownego spotkania badawczego z „podmiotami” czy „obiektami” badań społecznych. Omawiają również pożytki płynące z tego typu działań, w tym możliwości zastosowania zgromadzonych wcześniej zasobów w procesie dydaktycznym. Na koniec, odwołując się do wybranych przykładów, wskazują na efekty dzielenia się danymi, wykorzystywanymi często w zupełnie nowych celach i w odmienny sposób niż zakładali to pierwotnie autorzy badań.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Etyczne dylematy badań biograficznych z wykorzystaniem fotografii: perspektywa badaczy i badanych

Artykuł prezentuje podstawowe założenia dotyczące dylematów etycznych w wykorzystujących fotografię badaniach biograficznych. Punktem wyjścia jest wskazanie na tradycję wykorzystania fotografii w badaniach biograficznych oraz wyszczególnienie specyficznych cech kultury wizualnej w kontekście badań biograficznych. Następnie opisane zostają główne dylematy etyczne badań wizualnych – świadoma zgoda oraz procesy anonimizacji. Zostają one skonfrontowane z opartymi na wynikach badań empirycznych dylematami użytkowników fotografii jako medium zachowywania i komunikowania biografii.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wybrane problemy etyczne w historii mówionej. Refleksje historyka

Historia mówiona jest metodą funkcjonującą w obrębie różnych dyscyplin naukowych. Z analizy literatury i projektów wynika, iż zajmują się nią przede wszystkim amatorzy. Problemy analizowane w artykule zostały wywołane pojawieniem się Rekomendacji etycznych Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej w 2018 roku. Autorka przeanalizowała podejście do tejże metody jako źródła historycznego, zmieniające się na przestrzeni wieków. Kwestia ta i analiza projektów zrealizowanych przez instytucje polskie pozwoliła na wyodrębnienie głównych dylematów etycznych wymienianych wśród badaczy wykorzystujących historię mówioną jako metodę badawczą. W artykule została przedstawiona perspektywa historyka i muzealnika ze względu na doświadczenie autorki tekstu.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Metoda biograficzna a emancypacyjna praktyka. Perspektywa społeczno-pedagogiczna

Tekst podejmuje kwestie metodologiczne oraz etyczne pojawiające się, gdy metoda biograficzna oparta na wywiadzie narracyjnym wiązana jest z emancypacyjną praktyką społeczno-pedagogiczną. Jako że zalety podejścia biograficznego były już wielokrotnie analizowane, a samo pojęcie „narracja” cieszy się niezwykłą popularnością we współczesnym dyskursie publicznym, tytułowe zagadnienie będzie rozwijane w perspektywie krytycznej. Ostatnia część tekstu poświęcona jest zakresowi przystawalności metody biograficznej do podstawowych założeń i celów badań partycypacyjnych. W tym zakresie rozwijana w artykule rekonstrukcja obejmuje potencjały emancypacyjne oraz aktywizujące metody biograficznej.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne