rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Koszmarny sen. Centrum poprzemysłowych Katowic w oczach mieszkańców

Autor w tekście Koszmarny sen. Centrum poprzemysłowych Katowic w oczach
mieszkańców podejmuje próbę diagnozy stanu przestrzeni centralnej Katowic.
W oparciu o wyniki badań prowadzonych samodzielnie lub z Krzysztofem Bierwiaczonkiem
próbuje sprawdzić, czy w przypadku Katowic znajduje uzasadnienie
teza o kryzysie przestrzeni centralnej miast. Podstawową techniką badawczą
w obu badaniach był wzorowany na Lynchu i Nasarze (badania w Knoxville)
wywiad swobodny, podczas którego badani opowiadali, jak widzą centrum
miasta, jakie odczucia towarzyszą pobytowi w centrum. W wywiad wplecione
było, jako technika pomocnicza, szkicowanie przestrzeni centralnej miasta przez
respondentów. Dzięki temu powstały mapy mentalne, a ściślej mówiąc mapy
poznawcze przestrzeni centralnej. Badania pokazują przestrzeń miasta, która
jest odrzucana przez mieszkańców. Centrum, które nie spełnia swojej roli i nie
jest postrzegane jako miejsce sprzyjające identyfikacji z miastem oraz integracji
miejskiej społeczności. Mieszkańcy widzą centrum jako wielki węzeł komunikacyjny.
W ocenach swych odwołują się do archetypu przestrzennego – miasta
z centralnym punktem jakim jest rynek.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Czy teoria postkolonialna jest kobieca? Narodziny, rozwój i zmierzch postkolonializmu

Teoria postkolonialna, inaczej postkolonializm, jest poststrukturalnym
nurtem krytycznym prężnie rozwijanym od lat 80. XX w. W ostatniej dekadzie
można jednak zauważyć narastające wątpliwości wokół repertuaru zastosowań
tej perspektywy, koncentrującej się na relacji kolonizator – skolonizowany.
Niniejszy artykuł rekonstruuje etapy rozwoju teorii postkolonialnej oraz takich
wymiarów tego nurtu, które można ogólnie określić mianem kobiecych (genderowych).
Szczególny nacisk jest położony na konfrontację postkolonialnego
postulatu odzyskiwania narodowo-kulturowej podmiotowości i perspektywy
feministycznej. Instytucjonalizacja teorii postkolonialnej i pojawienie się grupy
znaczących badaczek, pochodzących głównie z byłych kolonii, przyczyniło się do
powstania socjologiczno-etnograficznej odmiany postkolonializmu o charakterze
interwencyjnym. Przedmiotem analiz postkolonialnych stają się praktyki, w których
wyraża się kobiecość konstruowana w społeczeństwach doświadczających
politycznej i kulturowej dominacji.
Na przełomie XX i XXI wieku pojawiły się oparte o instrumentarium
pojęciowe postkolonializmu analizy świata postsowieckiego. We wschodnioeuropejskim
wariancie teorii postkolonialnej kluczową pozycję zajmuje wizja
zniewolonego narodu jako kobiety, m.in. w analizach M. Janion, E. Thompson
(Polska) i N. Shevchuk-Murray, T. Hundorovej (Ukraina). Mimo nadziei wiązanych
z adaptacją postkolonializmu do badań Europy Wschodniej to podejście,
podobnie jak klasyczna teoria postkolonialna, spotyka się z silną krytyką. Czy
feminizacja tego nurtu rozsadza go od środka?

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Odczarowanie rynku? Socjologiczne refleksje o konsekwencjach globalnego kryzysu ekonomicznego w Polsce

Światowy kryzys ekonomiczny zintensyfikował socjologiczną i publiczną debatę na temat
granic wolnego rynku, stawiając na nowo problem alternatyw wobec neoliberalnego modelu
STRESZCZENIA / ABSTRACTS 3
kapitalizmu. W przypadku Polski dyskusja taka była jednak dużo słabsza i koncentrowała się
bardziej na wymiarze kulturowym niż społeczno-ekonomicznym. Celem niniejszego artykułu jest
diagnoza konsekwencji globalnego kryzysu ekonomicznego dla wybranych przemian społeczno-
-ekonomicznych w Polsce. Empirycznym punktem odniesienia są prowadzone przez autora badania
nad środowiskiem robotników przemysłowych w latach 2002–2004 oraz badania nad stosunkami
pracy i strategiami związków zawodowych w latach 2009–2012. Stawiam tezę, że intensyfikowane
przez kryzys przemiany w sferze pracy, w tym między innymi ekspansja niestandardowych form
zatrudnienia, stwarzają potencjał mobilizacyjny wokół idei i dyskursów podważających wizję
samoregulującego się rynku. Zarazem jednak twierdzę, że deregulacja stosunków pracy w Polsce
sprawia, że „odczarowanie rynku” nie prowadzi do mobilizacji w sferze pracy, lecz poza nią,
w sferze publicznej, z wykorzystaniem lokalnych zasobów kulturowej kontestacji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
ESEJ RECENZYJNY: W poszukiwaniu straconego etosu. Uwagi na temat książki Piotra Kulasa Inteligenckość zaprzeczona. Etos i tożsamość młodych inteligenckich elit, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2017

Celem eseju jest omówienie pracy Piotra Kulasa pt. Inteligenckość zaprzeczona. Etos i tożsamość młodych inteligenckich elit w kontekście dorobku polskich badań nad samowiedzą inteligencji oraz analiz przemian znaczenia, statusu i publicznej roli tej kategorii społecznej. Na podstawie wywiadów z kilkudziesięciorgiem młodych przedstawicieli elit symbolicznych Kulas rekonstruuje między innymi ich stosunek do inteligenckiej samoidentyfikacji, opinie o społecznej roli inteligencji i podejście do innych klas społecznych. Oś badań stanowi kwestia długiego trwania inteligenckiego etosu w warunkach potransformacyjnych. Autorka niniejszego eseju stawia pytanie o to, na ile Kulas esencjalizuje i psychologizuje kategorię etosu inteligenckiego, a na ile rekonstruuje jej reprezentacje w dyskursie młodych inteligentów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Klasyfikacja sondażowych technik otrzymywania materiałów

Punktem wyjścia do napisania tego artykułu jest stworzona przez Jana
Lutyńskiego klasyfikacja technik otrzymywania materiałów w badaniach
socjologicznych, która po niewielkich modyfikacjach, przez blisko 40 lat,
była wykorzystywana przez szerokie grono socjologów zarówno w ich pracy
badawczej, jak i dydaktycznej. Znaczący przyrost liczby nowych technik
badawczych, ich coraz większa złożoność i wariantowość sprawiły, że podział
ten, szczególnie w odniesieniu do sondażowych (kwestionariuszowych)
technik otrzymywania materiałów, przestał dobrze pełnić swoją funkcję.
W artykule umieszczono propozycję podziału technik otrzymywania materiałów,
ograniczając się tylko do technik opartych na komunikacji o wysokim
stopniu standaryzacji. W celu stworzenia nowej klasyfikacji wykorzystano
trzy nowe wymiary: stopień, w jakim ankieter jest zaangażowany w proces
badawczy, typ kontaktu pomiędzy ankieterem a respondentem w procesie
komunikacji oraz komputerowe wspomaganie procesu otrzymywania materiałów.
Dodatkowo zostały przedstawione inne, pomocnicze wymiary, które
mogą posłużyć badaczom społecznym do pełnego opisu stosowanej przez
nich procedury badawczej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Ambiwalencja – analiza socjalizacji kobiet w perspektywie gender

Przedmiotem zainteresowania w artykule uczyniono proces socjalizacji współczesnych
młodych kobiet żyjących w pojedynkę analizowany w perspektywie
kształtowania się płci społeczno-kulturowej. Analizy wyników badań dokonano
z uwzględnieniem założeń koncepcji ambiwalencji przekazów w socjalizacji
kobiet autorstwa Bardwick i Douvan (1982). W części wprowadzającej – teoretycznej,
omówione zostały główne założenia tej koncepcji. Zasadniczą część
tekstu stanowi prezentacja ambiwalencji w procesie socjalizacji ról społecznych
związanych z płcią roli jaką rozpoznano w doświadczeniach badanych kobiet.
Opis obejmuje takie konteksty jak: rodzina, grupa rówieśnicza, edukacja na
poziomie podstawowym, średnim i wyższym, praca zawodowa.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Społeczeństwo ryzyka. Teoria, model, analiza krytyczna

Teoria społeczeństwa ryzyka łączy upadek społeczeństwa przemysłowego
z pojawieniem się zagrożeń pozazmysłowych i zmianą priorytetów politycznych.
Unikanie zagrożeń stało się znaczącym problemem życia politycznego.
W myśl teorii społeczeństwa ryzyka upadkowi społeczeństwa przemysłowego
towarzyszy wzrost napięć psychicznych. W efekcie przeprowadzonych analiz
okazało się, że w społeczeństwie ryzyka odnotowano znacznie mniej zaburzeń
psychicznych niż wynikałoby to ze statystyk medycznych. Wraz z zanikiem
społeczeństw przemysłowych współczynniki samobójstw wykazywały trend
spadkowy. Społeczeństwo ryzyka jest produktem zmian gospodarczych
i kulturalnych, i przejawia się w nowej orientacji opinii publicznej i poprzez
wzrost popytu na bezpieczeństwo.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wywiad grupowy z wykorzystaniem materiałow filmowych - reflekscje badacza.

Artykuł prezentuje założenia metodologiczne oraz wskazówki praktyczne
dotyczące prowadzenia wywiadu grupowego z wykorzystaniem materiałów
filmowych. Rozważania oparte zostały na doświadczeniach własnych z okresu
realizacji projektu, który dotyczył recepcji seriali tradycyjnych i seriali typu
post-soap. W tym celu zorganizowałem i poprowadziłem w różnych częściach
Polski cztery wywiady grupowe z mieszkankami wsi popegeerowskich
(minigrupy, osoby znające się wcześniej). Celem artykułu jest pokazanie, że
wywiady grupowe są dobrą techniką badań także w kontekście akademickim,
a nie tylko, jak zwykło się przyjmować, w komercyjnych badaniach
marketingowych. Artykuł składa się z pięciu części. W pierwszej prezentuję
dorobek polskich studiów kulturowych w zakresie badania publiczności telewizyjnych.
Następnie omawiam ogólne założenia wywiadów grupowych
z wykorzystaniem materiałów filmowych. W trzeciej części przedstawiam
przeprowadzony przez siebie projekt badawczy, na którego podstawie wyprowadziłem
przedstawiane tu wnioski. Część czwarta stanowi analizę korzyści
i zagrożeń, które powoduje zastosowanie tego typu wywiadów. W piątej
części, podsumowującej, prezentuję zaś schemat przygotowania badania
z wykorzystaniem materiałów filmowych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
„Miasto to nie firma!” Dylematy i tożsamość polityczna miejskich ruchów społecznych we współczesnej Polsce

Artykuł podejmuje problem tożsamości politycznej współczesnych miejskich ruchów społecznych
w Polsce. Nie stanowią one jednolitej całości, mają wyraźnie hybrydowy charakter. Głównym
kryterium różnicującym jest tu interpretacja idei prawa do miasta oraz miejskiej demokracji, które
pozwalają zidentyfikować wyraźne różnice pomiędzy trzema głównymi skrzydłami ruchów: neoanarchistycznym,
lokatorskim i ruchami mieszczańskimi. Różnią się co do form organizacyjnych, stopnia
instytucjonalizacji, strategii działania, wreszcie tego, jak definiują kluczowe problemy miejskie.
Artykuł podejmuje też wątek „(r)ewolucyjnej” retoryki ruchów miejskich, wskazując postępującą
funkcjonalizację idei prawa do miasta i miejskiej demokracji. Z jednej strony, stanowiąc puste
znaczące w sensie Laclau, wykorzystywane są one coraz częściej jako modna polityczna etykieta.
Z drugiej jednak strony sprawiają, że miejskie ruchy społeczne, w całym ich zróżnicowaniu, możemy
traktować jako istotną siłę modernizacyjną.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Parkowanie i troska. Teoria praktyki w badaniach nad osiedlami wielkomiejskimi

Artykuł podejmuje kwestię narzędzi teoretycznych w studiach nad współczesnymi wielkomiejskimi
osiedlami. Wychodzimy od własnych doświadczeń stosowania w badaniach kategorii więzi
sąsiedzkich i kapitału społecznego, wskazując na ich ograniczone możliwości opisywania i wyjaśniania
procesów strukturyzacji na poziomie lokalnym. Następnie omawiamy potencjał teorii
praktyk społecznych w badaniach nad osiedlami oraz prezentujemy sposób zaaplikowania tego
ujęcia w badaniach terenowych prowadzonych przez nas w trzech miastach: Krakowie, Tychach
i Lublinie w latach 2015–2017. Rezultaty przyjętej perspektywy pokazujemy na przykładzie
dwóch praktyk społecznych, które określamy jako parkingowanie i praktyki troski. Pierwsza
wynika przede wszystkim z trudnych lub niemożliwych do pogodzenia interesów wykorzystywania
przestrzeni osiedlowej. Praktyki troski zakorzenione są w strukturach emocji i przekonań
praktykujących. Wykorzystanie w badaniach teorii praktyk doprowadziło nas między innymi do
odkrycia, że poprzez parkowanie wytwarzają się trwałe wzory relacji o charakterze organizacyjnym,
normatywnym i klasowo-warstwowym, które prowadzą do powstawania wspólnot parkowania
w ramach osiedli. Z kolei praktyki troski, choć mniej widoczne, skutecznie wiążą praktykujących
ze sobą i z otoczeniem, umożliwiając wymianę zasobów o nieekonomicznej wartości.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Obywatelstwo miejskie. Wokół idei i niektórych rozwiązań formalnych

Celem artykułu jest rekonstrukcja pojęcia miejskiego obywatelstwa i wskazanie niektórych problemów
kryteriów jego formalnej delimitacji. W tym celu przedstawiony został przegląd badań
nad kategorią miejskiego obywatelstwa w ujęciu substancjalnym i formalnym, ze wskazaniem na
procesualny charakter omawianej kategorii. Argumentem na rzecz swoistości miejskiego obywatelstwa
jest niezależność politycznej podmiotowości i uprawnień wynikających z zamieszkiwania
w mieście. Autor stawia tezę, że zainteresowanie ideą miejskiego obywatelstwa ma związek z poszukiwaniami
rozwiązań formalnych związanych z polityką miejską rozszerzających się obszarów
metropolitalnych, w których zdefiniowanie lokalnego obywatelstwa dotyka nie tylko kwestii
poczucia przynależności do lokalnej wspólnoty obywatelskiej, ale wymaga m.in. określenia zakresu
osób uprawnionych do korzystania z lokalnych usług społecznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Społeczna konstrukcja dokumentów i danych urzędowych. Dane medyczne

Konstrukcja społeczna oznacza, że dokument lub dane są wytworem
organizacji, w której powstają. Dokument jest na tyle wiarygodny, na ile organizacja
pragnie wykazać swoje osiągnięcia albo ukryć wady. W ten sposób
powstają sprawozdania urzędowe, kościelne lub bankowe. Jednym z rodzajów
danych są dane medyczne: samobójstwa, dane psychiatryczne czy dane na
temat aborcji. W artykule poruszono problem małego zaufania socjologów
do danych urzędowych i jednocześnie większej akceptacji administracyjnych
danych ilościowych. Artykuł zwraca uwagę na koncepcje fenomenologiczne
i etnometodologiczne, przyczyniające się jednocześnie do rozwoju analizy
jakościowej w socjologii. Szczególnym przykładem może być rejestracja
samobójstw i badanie definicji sytuacji w ustalaniu danych pierwotnych.
Urzędowy charakter danych i dokumentów jako wytworu instytucji wiąże
się z odrębnym traktowaniem procesu społecznego, jakim jest etap zbierania
i przygotowania danych oraz ich publikacji. Jednocześnie koncepcja obiektywności
danych, którą badacz przyjmuje, jest koncepcją rozumienia nauki,
ponieważ – w ujęciu fenomenologiczno-konstrukcyjnym – dokumenty i dane
są traktowane per se, jako samodzielne przedmioty badania. Taki proces badawczy
warto analizować w momencie powstawania danych, to jest w chwili
ich gromadzenia w organizacji lub zbierania materiałów do sprawozdania

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Równość płci w przebiegu życia. Wskazania dla polityki społecznej

Od lat 80. XX wieku obserwujemy proces włączania kwestii równości płci do głównego nurtu
polityk publicznych, co widoczne jest w dokumentach i strategiach ONZ oraz polityce Unii Europejskiej.
Równość płci staje się również ważnym zagadnieniem w polskiej polityce społecznej.
Podejście równościowe znajduje odzwierciedlenie w prawodawstwie i politykach mających na
celu przeciwdziałanie dyskryminacji i zapewnienie równego traktowania kobiet i mężczyzn. Celem
artykułu jest spojrzenie na realizację polityk równości płci w obszarach dotyczących edukacji,
rodziny, rynku pracy i zabezpieczeń emerytalnych. Tekst bazuje na przeprowadzonych badaniach
jakościowych (analiza polityk oraz 10 zogniskowanych wywiadów grupowych z różnorodnymi
grupami, także ze względu na wiek) dotyczących doświadczeń równości płci lub jej braku w przebiegu
życia. Odwołując się do perspektywy przebiegu życia, próbujemy dokonać oceny, czy i na ile
istniejące polityki społeczne odpowiadają potrzebom kobiet i mężczyzn w zakresie równości płci.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Miasta bez charakteru? Polskie miasta w perspektywie „teorii scen”

W artykule poruszono kwestie kulturowych wymiarów zróżnicowań poprzemysłowych miast.
Zaprezentowano teoretyczne i metodologiczne założenia „teorii scen” zaproponowanej przez tzw.
„nową szkołę chicagowską” w socjologii miasta. Wykorzystując założenia tej teorii, autorka analizuje
dane na temat charakteru kulturowego polskich gmin miejskich, próbuje określić ich kulturowy
profil oraz przedstawia sceny kulturowe Warszawy. Autorka konkluduje, że dane zebrane w polskich
miastach nie odzwierciedlają jeszcze zachodnich wzorów poprzemysłowej dynamiki kulturowej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kobiety a instytucjonalizacja i deinstytucjonalizacja rodziny

Przemiany, jakim podlega współczesna rodzina, omawiane są w kontekście dwóch konkurujących ze sobą stanowisk: deinstytucjonalizacji oraz trwania instytucjonalnych modeli rodzinności. Oba odniesione zostały do funkcjonowania kobiet w rodzinach. Prowadzone analizy pokazały, że kobiety uznać można za beneficjentki procesów modernizacyjnych. Korzyści, jakie osiągnęły, dotyczą przede wszystkim uzyskania prawa do realizowania autonomicznych scenariuszy karier życiowych. Kobiety nie korzystają w pełni z tych możliwości. Podejmując decyzje związane z rodziną, kierują się kolektywistycznymi ideałami, w których dobrostan partnera i krewnych jest ważniejszy niż ich własny. W związku z tym współczesne rodziny utrzymują i reprodukują tradycyjne nierówności między kobietami i mężczyznami, choć przyjmuje to nową, instytucjonalną formę.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Bohater transseksualny w objęciach binarnego kodu płci. O parajęzykowych i werbalnych formach komunikowania

W artykule zostaje postawiona teza o wzmożonym pragnieniu posiadania przez bohaterów transseksualnych właściwie upłciowionego głosu, który w połączeniu ze światem werbalnym staje się wyrazem tożsamości płciowej. Autorka, badając różne teksty kultury, rozpatruje genderową wokalną metamorfozę w trakcie procesu tranzycji, zwraca przy tym uwagę na rolę hipotekstów. Odpowiada na pytania dotyczące motywacji transkobiet i transmężczyzn przy wyborze imienia. Zajmuje się również językowym obrazem transbohaterów zgodnym z płcią psychiczną oraz sytuacją komunikacyjną.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zróżnicowanie postaw wobec konsultacji społecznych w Polsce jako przejaw regionalnego zróżnicowania tradycji obywatelskich

Artykuł podejmuje już nienową, ale wciąż interesującą tematykę wpływu różnic regionalnych
na postawy i zachowania obywatelskie, wychodząc z założenia, że bardzo istotnym
czynnikiem różnicującym tradycje obywatelskie na obszarze Polski jest uprzednia
przynależność obszaru do danego mocarstwa zaborczego. Osobny obszar stanowią
ziemie przyłączone do Polski w 1945 r., które w okresie zaborów bez wyjątku należały do Prus.
W opracowaniu wskaźnikiem omawianego zróżnicowania są głównie postawy i zachowania
wobec konsultacji społecznych. Do przygotowania opracowania wykorzystano wyniki badania
partycypacji obywatelskiej w Polsce zrealizowanego w ramach programu „Decydujmy razem”,
finansowanego przez Unię Europejską, udostępnionego dzięki uprzejmości Fundacji Instytutu
Spraw Publicznych w Warszawie.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Konsumpcja jako mit społeczeństwa postindustrialnego. O Baudrillardowskim pojęciu konsumpcji

Tekst jest analizą współczesnego pojęcia konsumpcji. Jego podstawą są rozważania Jeana
Baudrillarda, wedle którego konsumpcja to zjawisko właściwe dla kultury postindustrialnej. Jego
zdaniem konsumpcja to mit, wokół którego organizuje się społeczeństwo konsumpcyjne. Jako
taka wyłoniła się ona w toku wielowiekowego procesu redukcji wymiany symbolicznej. Wraz
z nastaniem epoki nowożytnej dochodzi do wyzwolenia znaków spod ograniczeń, jakie nakładała
na nie wymiana symboliczna oraz wyzwolenia jednostek spod hierarchii właściwej dla feudalnej
organizacji społecznej. Rodzi się epoka industrializm jako czasy nieograniczonej produkcji znaków
i towarów. Baudrillard pokazuje, w jaki sposób w logikę towarową wpisuje się logika reprezentacji
znakowej. Kreśląc analogię pomiędzy systemem znakowym i systemem towarowym, dochodzi
współczesnego pojęcia konsumpcji. Dokonuje tego krytykując podstawowe założeń myśli marksistowskiej.
Marks nie dostrzega, że towary tworzą język, że towar w istocie jest znakiem i jako
taki zawsze niesie ze sobą jakąś informację. Ideologia nie zawiera się w sferze nadbudowy, ale
stanowi jądro produkcji i wymiany towarów. Jej sensem jest to, że niesie ona ze sobą kod, dzięki
czemu towary tworzą dziś mniej lub bardziej spójny dyskurs, za pomocą którego komunikuje się
ze sobą i wykłada samo siebie współczesne społeczeństwo postindustrialne.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Semantyka miłości. Analiza metafor w narracjach kobiet i mężczyzn o uczuciach i związkach

Celem artykułu jest przedstawienie wyników eksploracyjnych badań jakościowych dotyczących sposobów metaforyzowania miłości erotycznej przez heteroseksualne kobiety i mężczyzn. Analizy odnoszą się do dwóch faz relacji miłosnej – zakochania oraz bycia w związku. Badania bazują na kognitywnej teorii metafory George’a Lakoffa i Marka Johnsona. Analiza metafor orientacyjnych pokazała, że zakochanie doświadczane jest jako dezorientacja, natomiast związek jako układ hierarchiczny. Metafory ontologiczne pozwoliły opisać miłość jako żywioły, procesy chemiczne, przedmioty oraz żywe istoty. Metafory strukturalne nawiązywały do konsumpcji (miłość jako dar, cenny zasób, kapitał), pracy (miłość jako budowa, projekt, nauka, praca terapeutyczna), rozrywki (miłość jako gra, podróż, zagadka), konfliktu (miłość jako wojna, dyplomacja, walka wewnętrzna) oraz choroby. Analiza materiału empirycznego pokazała różnice w sposobie metaforyzowania miłości dotyczące zarówno jej faz, jak i doświadczeń uczestników wynikających z etapu bycia w związku. Okazało się, że kobiety metaforyzują miłość w sposób bardziej złożony niż mężczyźni. Różnice między płciami dotyczą również poszczególnych kontekstów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne