rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Proces transformacji ukraińskiej obrony terytorialnej w kontekście wojny w Donbasie

Neoimperialna polityka realizowana współcześnie przez Federację Rosyjską w zdecydowany sposób wpłynęła na zmianę retoryki w sferze bezpieczeństwa Europy Wschodniej. Władze poszczególnych państw podejmują w tym kontekście niezbędne działania mające na celu przede wszystkim wzmocnienie własnego potencjału obronnego. Jednym z narzędzi, które ma wspomóc operacyjność oraz skuteczność regularnych formacji wojskowych, są oddziały obrony terytorialnej. Niniejszy artykuł przedstawia zatem proces formowania się obrony terytorialnej na Ukrainie, bowiem właśnie to państwo dzisiaj zmaga się z bezpośrednim przejawem destrukcyjnej polityki Federacji Rosyjskiej. Autor przedstawia formalno-strukturalną perspektywę kształtowania się ukraińskiej obrony terytorialnej. Uwzględnia przy tym proces jej transformacji od 2004 roku, biorąc pod uwagę zmiany w sferze legislacyjnej, organizacyjnej oraz aksjologicznej. Wojna w Donbasie w zasadniczy sposób wpłynęła na sposób postrzegania formacji obrony terytorialnej przez ukraińskich rządzących. Dlatego autor przedstawia również perspektywę rozwoju ukraińskiej obrony terytorialnej zgodnie z radykalnie zmienioną logiką jej działania, opartą o doświadczenia innych krajów. Artykuł podejmuje dotychczas pomijaną w polskim dyskursie naukowym przestrzeń formowania się potencjału obronnego na Ukrainie, która z perspektywy geopolitycznych interesów Polski od wielu lat jest niezwykle istotnym obszarem jej aktywności

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kremlowska dezinformacja w Internecie i reakcja społeczeństw zachodnich

W artykule Autorzy analizują działalność rosyjskich trolli, które codziennie spamują serwisy społecznościowe, również zagraniczne. Prokremlowskie komentarze zalewają Internet tysiącami, marginalizując alternatywne wpisy. Rosji zależy na podziałach społecznych, a w dłuższej perspektywie – destabilizacji społeczeństw Zachodu. Z drugiej strony Autorzy analizują działalność społecznie świadomych obywateli państw europejskich, którzy walczą z dezinformacja i propagandą Kremla. Szczególną uwagę Autorzy zwracają uwagę na działalność tak zwanych elfów, podkreślając, że główną metodą walki z rosyjską dezinformacją w mediach jest aktywność i odpowiedzialna postawa społeczeństwa obywatelskiego.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
ZSRS a działalność polityczna Edwarda Śmigłego- Rydza w latach 1935- 1939

Celem opracowania jest próba sformułowania odpowiedzi na pytanie o wpływ, jaki na politykę Edwarda Śmigłego-Rydza w latach 1935-1939 wywierało sąsiedztwo Związku Sowieckiego. Naczelny wódz kampanii polskiej 1939 roku był wówczas osobą decydującą o polityce wewnętrznej Polski, oddziałując efektywnie także na inne dziedziny życia społecznego II Rzeczypospolitej. W oparciu o dokumenty i wspomnienia autor dokonuje analizy sytuacji z 17 września 1939 roku, poddając krytyce kroki podjęte przez władze sanacyjne.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przemyt narkotyków do Hiszpanii jako element działalności transnarodowej przestępczości zorganizowanej

Artykuł przedstawia problem przemytu substancji psychoaktywnych do Hiszpanii przez transnarodowe sieci przestępczości zorganizowanej. Analizuje mechanizmy ich działania oraz podkreśla znaczenie tego państwa dla biznesu narkotykowego, szczególną uwagę poświęcając aktywności latynoamerykańskich grup kryminalnych, zajmujących się przemytem i dystrybucją kokainy. Artykuł wyszczególnia zarazem główne kierunki inicjatyw antynarkotykowych, podejmowanych przez władze Hiszpanii. Głównym jego wnioskiem jest stwierdzenie, że państwo to odgrywa bardzo istotną rolę na mapie handlu środkami odurzającymi zarówno jako miejsce ich dystrybucji, jak też obszar tranzytowy, z którego substancje te trafiają do innych części Europy.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Basen Oceanu Arktycznego i zmiany klimatu a rywalizacja wielkich mocarstw

Praca rozważa znaczenie Arktyki w obecnej rywalizacji Stanów Zjednoczonych Ameryki i Chin, a także rolę Rosji w tym konflikcie. Sytuacja geopolityczna Arktyki uwzględnia jej status prawny, istniejące tam zasoby, możliwość wykorzystania szlaków morskich w obliczu redukcji pokrywy lodowej, zwłaszcza Północnej Drogi Morskiej, a także znaczenie strategiczne wynikające z położenia między Ameryką Północną, Azją Wschodnią i Europą. Rola Federacji Rosyjskiej w obecnej rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Chinami przedstawiona została w kontekście analizy porównawczej faktów i koncepcji geopolitycznych. Autor wskazał ponadto na analogie między obecnym konfliktem a wojnami napoleońskimi, z naciskiem na rolę Rosji na początku XIX stulecia. Mocarstwo to rozstrzygnęło wówczas rywalizację francusko-brytyjską na korzyść mocarstwa morskiego. Obecnie może ono również wpłynąć na losy konfliktu, udostępniając Chinom Północną Drogę Morską w przypadku ewentualnej blokady Morza Południowochińskiego przez marynarkę Stanów Zjednoczonych.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Separatyzm w Ambazonii

Celem opracowania jest wyjaśnienie genezy oraz przedstawienie przebiegu konfliktu o podłożu językowym w zachodniej części Kamerunu. Podjęto próbę wyjaśnienia wpływu kolonializmu, a zwłaszcza polityki prowadzonej przez kolonizatorów na obszarze Ambazonii. Jej konsekwencją są m.in. niestabilna sytuacja kraju spowodowana m.in. współczesnymi ruchami separatystycznymi, które w artykule zostały ukazane. Sytuacja ta ma dalsze konsekwencje, wpływając negatywnie na stosunki narodowościowe i sytuację międzynarodową. W opracowaniu przedstawiono także trudności z jakimi musi mierzyć się kameruński rząd oraz zaprezentowano możliwe sposoby rozwiązania konfliktu w przyszłości.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Nowe aspekty spektroskopii papieru w podczerwieni i obszarze teraherców

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów transmisji i odbicia w zakresie widmowym podczerwieni i teraherców dla papierów wyprodukowanych pod koniec XX i na początku XXI wieku. Współczesne spektrometry fourierowskie pozwalają na wiarygodne pomiary współczynnika transmisji poniżej 0,01, a więc typowego dla papieru. Badania wykazały wpływ dokonywanych w latach 90. ubiegłego wieku zmian materiałów wykorzystywanych w produkcji papieru na wygląd widma. Daje to możliwość określenia granicy wieku badanego papieru. Często taka informacja jest wystarczająca dla celów dowodowych. Kilka „nowych” pasm absorpcyjnych występujących w obszarze teraherców może maskować pasma występujące np. dla materiałów wybuchowych, co utrudnia spektroskopowe wyszukiwanie takich materiałów w opakowaniach papierowych.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Gospodarcze konsekwencje separatystycznych działań Katalonii w 2017 roku

Od ponad 200 lat Katalonia sygnalizowała aspiracje uzyskania niezależnej państwowości. Dążenia niepodległościowe Katalonii mają charakter patriotyczny oraz są prowadzone już od wielu lat w wielu segmentach życia. Wydarzenia mające miejsce w Katalonii w 2017 r., w związku z referendum niepodległościowym, stanowiły kulminację dążeń niepodległościowych tego regionu na przestrzeni ostatnich stu lat. Referendum z 2017 roku i ogłoszenie przez Katalonię niepodległości wpłynęło negatywnie na stabilność polityczną i społeczno-gospodarczą regionu. W artykule dokonano analizy ekonomicznych skutków działań separatystycznych w 2017 roku.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Edukacja dorosłych w koncepcji Ryszarda Wroczyńskiego

Ryszard Wroczyński należy do najwybitniejszych polskich pedagogów społecznych XX wieku. Jednym z najważniejszych obszarów jego zainteresowań naukowych była edukacja dorosłych. Koncepcję edukacji dorosłych stworzoną przez R. Wroczyńskiego cechuje wnikliwa analiza czynników, które warunkują konieczność edukacji permanentnej oraz ich konsekwencje dla systemu szkolnego. Jego pionierskie rozważania naukowe na temat edukacji dorosłych przyczyniają się do szerszej dyskusji nad współczesnym kształtem edukacji dorosłych.

Czasopismo: Edukacja Dorosłych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Przestępczość nieletnich w przełożeniu na politykę stosowania środków zapobiegawczych względem tych osób

Artykuł porusza problematykę przestępczości osób nieletnich z wyszczególnieniem czynów karalnych popełnianych przez te osoby. Podjęto także próbę wyjaśnienia samego terminu polityka, która jest punktem wyjścia w odniesieniu do polityki stosowania środków wychowawczych i poprawczych przez sądy względem osób nieletnich. Na podstawie danych uzyskanych z Ministerstwa Sprawiedliwości za lata 2008–2016 w odniesieniu do całego kraju opracowano analizę ilościową, co potwierdzają wyniki badań własnych dotyczące zastosowania środków zapobiegawczych przez sądy. Natomiast w podsumowaniu kluczowym elementem jest zwrócenie uwagi na politykę sądów w stosunku do zastosowanych środków w przełożeniu na zmieniający się katalog przestępstw popełnianych przez osoby nieletnie z wyraźnym podkreśleniem braku postępów w stosunku do zmian legislacyjnych zarówno w odniesieniu do ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, jak i samego Kodeksu karnego.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wokół dalszych losów Gackiej Górki

Tekst jest wprowadzeniem do działu poświęconego przyszłości budynku po Uniwersytecie Ludowym im. Władysława Orkana w Gaci Przeworskiej. Akademickie Towarzystwo Andragogiczne wsparło bowiem społeczną inicjatywę zachowania funkcji kulturalno-oświatowych w tym miejscu, gdyż stanowi ono ważny symbol niezależnych inicjatyw w zakresie edukacji dorosłych w okresie II Rzeczypospolitej. Tym autorzy argumentują zajęcie się tematyką losów Gackiej Górki na łamach czasopisma „Edukacja Dorosłych”.

Czasopismo: Edukacja Dorosłych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Seksualność osób 50 plus. Wybrane konteksty analizy zjawiska

Artykuł opisuje postrzeganie społeczne oraz potrzeby seksualne osób w wielu 50 plus. Proces starzenia się w aspekcie aktywności seksualnej wymaga podejmowania działań edukacyjnych wobec osób w wieku emerytalnym, a także wobec całego społeczeństwa w celu poznania i zrozumienia potrzeb i procesów w tej fazie życia. Zachowania seksualne oraz podejście ludzi starszych do własnej seksualności ukazane jest w kontekście wyników badań nad seksualnością tej grupy społecznej realizowanych wielu krajach na przestrzeni ostatnich dekad.

Czasopismo: Edukacja Dorosłych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rola refleksji: percepcja filmu „Katyń” przez członków polskiej diaspory w Stanach Zjednoczonych

refleksja, andragogika, nauczanie dorosłych, Katyń, zewnętrzny program edukacyjny, edukacja międzynarodowa, polska diaspora, Stany Zjednoczone. Streszczenie: Artykuł ten koncentruje się na roli refleksji w procesie edukacji dorosłych. Dotyczy czterech obywateli polskich mieszkających na stałe w Stanach Zjednoczonych i ich uczestnictwa w pokazie filmu „Katyń” – jako części procesu międzynarodowej edukacji dorosłych. W artykule zaprezentowana jest grupa osób i jej analiza, która jest częścią większego badania. Artykuł zwraca uwagę na potencjalną rolę osób przeze mnie badanych jako „ko-kreatorów” wiedzy w procesie edukacji międzynarodowej, ich kompleksową rolę w procesie edukacji dorosłych i własne definiowanie potrzeb edukacyjnych.

Czasopismo: Edukacja Dorosłych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Znaczenie „dowodu naukowego” dla sytuacji oskarżonego i realizowanej taktyki obrończej – rozważania na podstawie badań empirycznych

Dowody, które można określać mianem „dowodów naukowych”, mają coraz większe znaczenie  w  procesach  karnych  ze  względu  na  dynamiczny  rozwój  kryminalistyki  i  nauk sądowych.  Mogą  one  stanowić  silnie  obciążające  poszlaki  i  przesądzić  o  wyniku  procesu. W  artykule  zwrócono  uwagę na  znaczenie  „dowodu  naukowego”  dla  sytuacji  oskarżonego i wskazano na przesłanki skutecznej taktyki obrończej w procesach, w których tego rodzaju dowód może mieć kluczowe znaczenie. W publikacji wykorzystane zostały badania własne, przeprowadzone  w  celu  napisania  rozprawy  doktorskiej  poświęconej  taktyce  obrończej. W artykule  zwrócono  uwagę  na  to,  iż  niewłaściwa  interpretacja  znaczenia  wyników  badań identyfikacyjnych  bądź  błędna  konkluzja  opinii  identyfikacyjnej  może  stanowić  realne niebezpieczeństwo dla oskarżonego, tj. doprowadzić do skazania niewinnej osoby.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Urządzenia i materiały wybuchowe

Opracowanie jest syntezą wiedzy w zakresie techniki kryminalistycznej dotyczącej materiałów wybuchowych. Powstało ono na podstawie wieloletniego doświadczenia autora w pracy z materiałami wybuchowymi i wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wszystkich instytucji zajmujących się śledztwem dotyczącym nielegalnego wytwarzania i używania materiałów wybuchowych. Rozpoczyna się krótkim rysem historycznym pokazującym rolę i rozwój materiałów wybuchowych od momentu ich odkrycia do dnia dzisiejszego. Następnie przedstawiono funkcje materiałów wybuchowych jako popularnego środka do popełniania przestępstw. Dalej omówiono właściwości i rodzaje materiałów wybuchowych oraz zilustrowano pojęcie urządzenia wybuchowego. Zwrócono szczególną uwagę na te elementy zjawiska wybuchu, które powinny być wykorzystywane w badaniach kryminalistycznych, i dokładnie je opisano.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki chemiczne
Oględziny i badania miejsc wybuchów

Opracowanie jest syntezą wiedzy w zakresie techniki kryminalistycznej dotyczącej materiałów wybuchowych. Powstało ono na podstawie wieloletniego doświadczenia autora w pracy z materiałami wybuchowymi i wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wszystkich instytucji zajmujących się śledztwem dotyczącym nielegalnego wytwarzania i używania materiałów wybuchowych. Przedstawiono w nim specyfikę oględzin różnego rodzaju miejsc wybuchów, jaki również poruszono tematykę bezpieczeństwa podczas oględzin miejsca ujawnienia materiałów wybuchowych i komponentów do ich wytwarzania. Na koniec zaprezentowano cele opinii kryminalistycznych oraz badania, jakie powinno się przeprowadzić, aby prawidłowo wyciągać wnioski dotyczące nie tylko identyfikacji materiałów wybuchowych i budowy urządzeń wybuchowych, lecz także oszacowania zagrożenia, jakie mógłby stworzyć ewentualny ich wybuch.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki chemiczne
Studium przypadku dziecka molestowanego seksualnie z perspektywy biegłego sądowego

Współczesna psychologia zwraca uwagę na uwarunkowania kazirodztwa i mechanizmy doprowadzające do kontaktów kazirodczych natury psychologicznej i biologicznej. Podejmuje problematykę negatywnych następstw kazirodztwa w postaci niewłaściwych zachowań seksualnych oraz zaburzeń w funkcjonowaniu indywidualnym i społecznym ofiary. W opracowaniu zaprezentowano studium przypadku trzynastoletniej dziewczynki molestowanej seksualnie przez dwóch biologicznych braci. Do stosunków seksualnych dochodziło w tym samym czasie za wiedzą obu braci. Studium przypadku obejmuje nie tylko relacje sprawców z małoletnią siostrą, lecz także analizę sytuacji rodzinnej oraz problemy rozwojowe pokrzywdzonej. W opisie przypadku ukazano kontekst rozwojowy, społeczny i fizyczny molestowania seksualnego. Zawarto także wyniki badań psychologicznych ofiary oraz dokonano analizy psychologicznych kryteriów oceny wiarygodności jej zeznań. Całość opisano z dwóch perspektyw: życiowej, skoncentrowanej na aspekcie relacyjnym i dynamice przestępstwa, oraz prawnej, ukazującej moment ujawnienia i zmiany indywidualne i systemowe (rodzinne), jakie zaistniały w wyniku ujawnienia przestępstwa.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Błędy w sposobie prowadzenia śledztwa

Artykuł ukazuje konsekwencje błędów poczynionych na etapie postępowania przygotowawczego – zgromadzenia dowodów, które w postępowaniu sądowym nie przyczyniły się do skazania oskarżonego. Zdaniem autorów odpowiednio zastosowane metody śledcze mogłyby doprowadzić do realizacji celu postępowania karnego określonego w przepisie art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. Autorzy wskazują na przebieg wydarzeń, zeznania świadków oraz ogólną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, którego weryfikacja na etapie postępowania sądowego doprowadziła do prawomocnego uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu czynu. Lektura utwierdza w przekonaniu, że prowadzenie postępowania przygotowawczego jest sumą skomplikowanych i nieodzownych czynności, popełnione niedopatrzenia zaś kumulują się w końcowym jego etapie.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przestępczość pracownicza na przykładzie kradzieży starodruków z Biblioteki Wojewódzkiej i Miejskiej im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze: analiza kryminalistyczna i stopień zagrożenia

Starodruki, które znajdują się w zbiorach specjalnych bibliotek i stanowią dumę historii Polski, padają łupem złodziei – ci zaś stanowią zaledwie ogniwo w łańcuchu prowadzącym do dobrze sytuowanych kolekcjonerów. Złodziejski proceder niesie szczególnie duże zagrożenie dla Polski, niezbyt bogatej w zabytki piśmiennictwa w bibliotekach, gdyż rozbiory, a szczególnie II wojna światowa, spowodowały ogromne szkody w naszym dziedzictwie kultury. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie metod i warunków wewnętrznych sprzyjających kradzieży dokonywanej przez pracowników na przykładzie kradzieży starodruków z biblioteki w Zielonej Górze. Inne przypadki z tej kategorii wewnętrznego złodziejstwa zostały opisane w literaturze (spektakularne kradzieże starodruków – inkunabułów i cymeliów w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie wykryte w kwietniu 1999 r. albo mniej głośna kradzież na dużą skalę, ale interesująca jako casus, w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Piotrkowie Trybunalskim). Rozwiązaniu problemu wewnętrznych kradzieży nie sprzyjają przeprowadzane nieregularne i z wieloletnim opóźnieniem pełne inwentaryzacje i niewykonywanie skontrum, a także braki odpowiedniego personelu w bibliotekach. Sprawa wewnętrznej kradzieży opisana w artykule pokazuje niedostateczne przestrzeganie przez antykwariuszy obowiązku zgłaszania policji zabytkowych pozycji niewiadomego lub podejrzanego pochodzenia.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Znaczenie uczestnictwa w grupach wsparcia w powrocie do równowagi psychicznej osób po doświadczeniu straty dziecka

Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań własnych na temat poszukiwania związków pomiędzy doświadczonymi w życiu traumami a wzorcem objawów impulsywnych u kobiet chorujących na bulimię i zespół kompulsywnego objadania się. Podstawowe pytanie badawcze brzmi: w jakim stopniu zdarzenia traumatyczne, doświadczone przez kobiety chorujące nabulimię i kompulsywne objadanie się, wykazują związek z występującymi u tych kobiet objawami impulsywnymi? Grupę badawczą utworzyło 120 kobiet chorujących na zaburzenia odżywiania: 60 kobiet w wieku od 20 do 28 lat z bulimią oraz 60 kobiet z zespołem kompulsywnego objadania się. Badania przeprowadzono w latach 2007-2014 w ośrodkach leczenia nerwic i zaburzeń odżywiania, poradniach zdrowia psychicznego na terenie Polski. W badaniach zastosowano wywiad kliniczny i metodę psychometryczną (Kwestionariusz Zaburzeń Odżywiania EDI D. Garnera, polskie oprac. C. Żechowski). Analiza statystyczna potwierdziła istnienie istotnych różnic między kobietami chorującymi na bulimię lub kompulsywnie objadające się, które jednocześnie doświadczyły w swoim życiu (szczególnie w dzieciństwie i okresie dorastania) traum psychicznych, a tymi, które tego rodzaju traum nie ujawniły. Diagnoza obecności traum relacyjnych w autobiografiach to ważny element do uwzględnienia w przebiegu procesu psychoterapii osób cierpiących na zaburzenia odżywiania (bulimię i kompulsywne objadanie się).

Czasopismo: Psychologiczne Zeszyty Naukowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ujednolicona chronologia i metryka rozwoju ontogenetycznego

Centralnym zagadnieniem psychologii rozwoju, jak również i całej psychologii, jest periodyzacja ontogenezy. Nie tylko podział życia na poszczególne okresy, ale utworzenie teorii, która by wyjaśniała, dlaczego życie indywidualne dzieli się na okresy w pewien sposób. Tylko mając podobną teorię, można stawiać pytania dotyczące długości okresów rozwojowych i ich granic. Rozwiązaniu tego drugiego zadania jest poświęcony ten artykuł.

Czasopismo: Psychologiczne Zeszyty Naukowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Poczucie odmienności i osamotnienia u dzieci zdolnych

W artykule podjęto problem poczucia samotności u niektórych dzieci zdolnych. Jej przyczyną są ich unikalne cechy indywidualne, np. wysoki poziom intelektu, silna wrażliwość i intensywność przeżywania, niepowtarzalne spojrzenie na zjawiska otaczającego świata, głęboka samoświadomość (samorefleksja i wgląd w siebie), większy zakres wiedzy, odmienne niż u rówieśników sposoby myślenia i wiele innych cech. Wszystkie te właściwości wraz z odmiennymi doświadczeniami społeczno-emocjonalnymi odróżniają te dzieci od rówieśników i powodują wewnętrzne napięcie (jestem „inny”, „obcy”, „odmienny”, „nie pasuję” do grupy). Prowadzi ono do izolacji i osamotnienia. Świadome własnej odmienności dzieci zdolne przeżywają ją bardzo silnie i albo ją ignorują, albo od niej „uciekają w twórczość”. Poczucie niedopasowania do tradycyjnego systemu edukacyjnego, problemy wynikające ze stereotypów w myśleniu nauczycieli o uczniach zdolnych (trudni, kłopotliwi), czasem społeczne upokarzanie z powodu bycia zdolnym wskazują, że część tych dzieci nie ma wsparcia i dobrych warunków do zaspokojenia unikalnych potrzeb edukacyjnych i ma prawo czuć się osamotniona. Ponadto często występujący silny perfekcjonizm prowadzi do trudności adaptacyjnych, do których poza nieśmiałością należą także strach przed negatywną oceną, spadek samooceny, silny lęk społeczny. Warto jednak podkreślić, że takie stany jak: refleksja w samotności, smutek, wycofanie, samotność z wyboru, a nawet nastroje depresyjne mogą również wspomagać rozwój zdolności bądź/i być niezbędne w niektórych fazach procesu twórczego.

Czasopismo: Psychologiczne Zeszyty Naukowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia