rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Sytuacja rodzinna a podejmowanie decyzji o udziale w rekrutacji na stanowisko poniżej własnych kwalifikacji

W dzisiejszych czasach zagadnienia rekrutacji oraz poszukiwania pracy są tematami
ważnymi i często poruszanymi przez naukowców z różnych dziedzin. Zarówno czynniki
wewnętrzne, jak i zewnętrzne mogą mieć znaczenie względem funkcjonowania człowieka
w procesie rekrutacji. Istotna dla odczuwania satysfakcji z całości życia, w tym
z pełnionej roli zawodowej, jest umiejętność zachowania względnej równowagi między
inwestowaniem czasu i energii w różne obszary zaangażowań człowieka. Idea względnego
równoważenia aktywności w poszczególnych sferach życia jednostki opisywana
jest w wielu ujęciach pod pojęciem work-life balance. W tym kontekście psychologiczna
analiza procesu rekrutacji oprócz kompetencji zawodowych powinna uwzględniać również
inne sfery funkcjonowania osoby ubiegającej się o pracę. Autorki niniejszego tekstu
skoncentrowały się na badaniu znaczenia sytuacji rodzinnej wobec podejmowania przez
osobę decyzji o udziale w rekrutacji na stanowiska poniżej posiadanych kwalifikacji.
Celem przeprowadzonych badań była odpowiedź na pytanie, jak aktualna sytuacja rodzinna
osoby przystępującej do rekrutacji wiąże się z jej decyzjami o miejscach, w których
skłonna jest szukać pracy. W ramach projektu przebadano w 11 miastach w Polsce
302 kandydatów w wieku od 18 do 45 r.ż., wykorzystując autorskie narzędzie do pomiaru
zmiennych istotnych dla podjęcia decyzji o aplikowaniu na określone stanowisko
pracy – Skali Decyzji Rekrutacyjnej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Roboty w terapii osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) przejawiają się poprzez trudności behawioralne, poznawcze i społeczne, których występowanie jest mocno zróżnicowane pod względem na-tężenia i częstotliwości. Nieustający wzrost wiedzy na temat uwarunkowań zaburzeń autystycznych oraz odkrycia patomechanizmów leżących u podłoża obserwowanych objawów ujawniających się w trakcie postnatalnego rozwoju skłania równocześnie do poszukiwania nowych propozycji terapeutycznych. Współczesne propozycje wspierania rozwoju i terapii osób z ASD coraz częściej korzystają ze zdobyczy zaawansowanej techniki, wykorzystując różne formy tak zwanej technologii wspierającej (assistive technology). Najbardziej zaawansowaną z nich jest zastosowanie wielofunkcyjnych robotów. W artykule dokonano przeglądu współczesnych wyników badań poświęconych efektywności stosowania robotów w terapii zaburzeń ze spektrum autyzmu pod kątem odpowiedzi na następujące pytania: 1. Jakie aspekty rozwoju osób z ASD mogą być stymulowane poprzez wykorzystanie robotów? 2. Jakie cechy robotów są istotne dla poprawy funkcjonowania osób z ASD?

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Relacja praca/rodzina, zadowolenie z pracy i życia oraz zdrowie u pielęgniarek zmianowych i dziennych

Niniejszy artykuł porównuje relację praca/rodzina (wzbogacanie i konflikt), zadowolenie z pracy i z życia, a także subiektywne zdrowie wśród pielęgniarek pracujących tylko w porze dziennej oraz w szybko rotującym systemie zmianowym (1–3 dni na tej samej zmianie). W badaniu wzięło udział 178 pielęgniarek, mężatek, z co najmniej jednym dzieckiem. Wykazano różnice pomiędzy badanymi grupami w zakresie zmiennych związanych z pracą. U pielęgniarek dziennych wystąpił istotnie wyższy poziom wzbogacania praca/rodzina i zadowoleniaz pracy w porównaniu z pielęgniarkami pracującymi zmianowo. Pielęgniarki zmianowe zaś charakteryzował istotnie wyższy poziom konfliktu praca/rodzina oraz rodzina/praca, niż pielęgniarki pracujące tylko w dzień. Badane grupy nie różniły się istotnie w zakresie zmiennych niezwiązanych z pracą (wzbogacanie rodzina/praca, zadowolenie z życia i zdrowie).

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Trening rozpoznawania emocji dla osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności intelektualnej – studium przypadku

Osoby zniepełnosprawnością intelektualną często wykazują deficyty związane zwłaściwym rozumieniem emocji innych osób. W artykule zaprezentowany został przypadek Daniela, młodego mężczyzny zumiarkowanym stopniem niepełnosprawności intelektualnej, u którego deficyty tego rodzaju w 
znaczący sposób wpływają na funkcjonowanie w 
sytuacjachspołecznych. Przedstawione zostały informacje na temat osoby badanej uzyskane w wywiadzie z matką oraz na podstawie analizy dokumentacji medycznej i psychologicznej. Zaprezentowano opis treningu związanego z rozpoznawaniem iinterpretacją emocji przeznaczony dla osób zobniżonym poziomem sprawności intelektualnej. Ocena skuteczności podjętych oddziaływań wskazałana pozytywne efekty treningu. Uzyskane w pracy zosobą badaną wyniki dają podstawy by sądzić, że przygotowane zadania mogą być stosowane wpracy z osobami zgłębszą niepełnosprawnością intelektualną przejawiającymi podobne deficyty wzakresie kompetencji emocjonalnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kształcenie empatycznych lekarzy – wyzwanie dla psychologów edukatorów pracujących w obszarze ochrony zdrowia

Prezentowany artykuł dotyczy treningów empatii jako elementu edukacji medycznej. Empatia jest jednym z konstruktów teoretycznych, które nie posiadają jednoznacznej definicji. 
W literaturze zazwyczaj zwraca się uwagę na dwa podstawowe wchodzące w jej skład komponenty: emocjonalny –dotyczący wrażliwości na afektywne stany drugiej osoby, oraz poznawczy–związany z umiejętnością przyjęcia perspektywy innych ludzi. Wyniki badań potwierdzają, że wyższy poziom empatii lekarza jest związany z korzyściami dla relacji lekarz – pacjent oraz dla przebiegu procesu leczenia. W artykule omówiono wyniki badań dotyczących związków poziomu empatii z jakością relacji lekarz –pacjent oraz z edukacją medyczną. Następnie zaprezentowano opisane w literaturze propozycje treningów empatii wykorzystywanych w kształceniu przyszłych lekarzy.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Anatomia przyjaźni. Zagadnienie równoważności relacji przyjacielskich kobiet i mężczyzn

Relacja przyjacielska jest jednym z zagadnień zasadniczych w psychologii. Jakość nawiązanych kontaktów przyjacielskich to jeden z istotnych warunków zdrowia psychicznego. Bliska relacja przyjacielska stwarza przestrzeń do realizowania najbardziej fundamentalnych ludzkich potrzeb. Prezentowane w artykule badania empiryczne dają podstawy do dyskutowania różnic w jakości relacji przyjacielskich między kobietami a mężczyznami. Tematyka została podjęta w podejściu eksploracyjnym.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Osobowość twórcza a wybrane aspekty funkcjonowania społecznego

Celem prezentowanych badań jest przedstawienie związku osobowości twórczej z wybranymi aspektami funkcjonowania społecznego: empatią, kompetencjami społecznymi oraz zadowoleniem z relacji interpersonalnych. Jako teoretyczną podstawę osobowość twórczej przy-jęto koncepcję postawy twórczej autorstwa Stanisława Popka. W badaniu wzięło udział 120 osób, które wypełniały zestaw narzędzi składający się z następujących metod: Kwestionariusz Twórczego Zachowania 
(KANH) Popka, Kwestionariusz Kompetencji Społecznych (KKS)Matczak, Indeks Reaktywności Emocjonalnej 
Davisa oraz Skala Rascha de Jong-Gierveld i Kamphuis w opracowaniu Rembowskiego. W badaniach wykazano między innymi związek postawy twórczej z kompetencjami społecznymi oraz z poznawczym aspektem empatii, jak również zaskakujący związek postawy odtwórczej z niskim zadowoleniem z relacji interpersonalnych (poczuciem osamotnienia, sytuacyjnym poczuciem odrzucenia i poczuciem utraty grupy towarzyskiej).

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Homo sapiens a sztuka – twórczość artystyczna w perspektywie psychologii ewolucyjnej

Ujęcie ewolucyjne stanowi jedno ze współczesnych podejść psychologicznych starających się wyjaśnić ludzką aktywność artystyczną. W artykule zostały zaprezentowane wybrane funkcjonujące w jego ramach teorie, odnoszące się do poznawczych, emocjonalnych i społecznych uwarunkowań, stanowiących niezbędne podłoże doświadczeń estetycznych, uprawiania oraz odbioru sztuki. Ponadto przedstawiono dwa ewolucyjne sposoby wyjaśniania zjawisk związanych ze sztuką: ujęcie zakładające, że spełnia ona określone funkcje adaptacyjne, oraz ujęcie interpretujące sztukę w kategoriach ubocznego efektu działania mechanizmów psychicznych 
powstałych w celu radzenia sobie z konkretnymi problemami napotykanymi w fizycznym i społecznym środowisku. W końcowej części tekstu zawarto wskazówki na temat innych zagadnień i powiązanych z nimi koncepcji z zakresu ewolucyjnej psychologii sztuki.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Doświadczenia edukacyjne a rozwój moralny młodzieży. Uzasadnienie potrzeby badań nad relacją pomiędzy nauczaniem etyki w szkołach a stymulacją rozwoju społeczno-moralnego młodzieży

Nauczanie etyki w szkole stanowi ważne narzędzie wspierania rozwoju społeczno-moralnegomłodzieży. Etyka jest jedną z niewielu lekcji, podczas których promuje się autonomię i podmiotowość jednostki, a tym samym kształtuje osobowość młodego człowieka. Tylko podczas lekcji etyki dyskutuje się dylematy moralne, co stanowi ważne narzędzie stymulacji rozwojupoznawczego i społecznego (Kohlberg, 1984). Udział w dyskusjach i wymagania różnorodnych poglądów, wspiera także wybór stylu przetwarzania informacji o tożsamości, a w końcu pokazuje się wagę postawy demokratycznej, otwartej i tolerancyjnej, co jest swoistym wstępem do partycypacji w społeczeństwie obywatelskim. Zadaniem nauczania etyki w szkołach jest, więcprzede wszystkim wsparcie młodzieży w trudnym czasie kształtowania tożsamości poprzezkreowanie stymulujących doświadczeń edukacyjnych w ramach nauczania etyki. Artykuł mana celu uzasadnienie konieczności eksploracji tego zagadnienia od strony naukowo-badawczej, w celu ukazania faktycznej wagi zajęć z zakresu etyki dla rozwoju adolescentów.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Motywacja do nauki gry na instrumencie muzycznym w świetle modelu Jachuelynne S. Eccles

Jednym z głównych celów artykułu jest prezentacja na tle klasycznego modelu oczekiwania-wartości założeń modelu oczekiwania-wartości w zakresie wyboru dziedzin osiągnięć (expectancy-value model of achievement-related choices) opracowanego przez zespół J. S. Eccles (1983, 2007). Autorka opisuje narzędzie do pomiaru psychologiczno-społecznych składowych modelu opracowane przez zespół badawczy Eccles. Dokonuje przeglądu badań weryfikujących założenia modelu w odniesieniu do uczenia się gry na instrumencie muzycznym. Wskazuje na praktyczne implikacje modelu dla psychologii muzyki i edukacji muzycznej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Związek zaangażowania w pracę z komunikacją mailową – zarys problemu i wstępne badania eksploracyjne

Celem prowadzonych badań była wstępna empiryczna weryfikacja hipotetycznych związków pomiędzy zaangażowaniem w pracę a charakterystykami komunikacji mailowej. Wykazano, iż postrzeganie maila jako zasobu (ß = 0,36) wyjaśnia ok. 13% zmienności w zakresie zaangażowania w pracę. Poczucie przeciążenia mailami nie wykazało związku z zaangażowaniem w pracę. Wzajemne oddziaływanie zaangażowania (ß = 0,44) i poczucia przeciążenia mailami (ß = 0,41) pozwalało przewidywać ok. 36% zmienności w zakresie dostępności do maila poza pracą. Nie wykazano interakcji pomiędzy postrzeganiem maila jako zasobu, a poczuciem przeciążenia mailami w oddziaływaniu na zaangażowanie w pracę. Ilość oraz ważność wiadomości mailowych nie wykazały związku z zaangażowaniem w pracę. Uzyskane wyniki wskazują na występowanie istotnych związków pomiędzy zaangażowaniem w pracę a charakterystykami komunikacji mailowej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Doświadczenie alienacji u młodzieży a zróżnicowanie predyspozycji twórczych oraz deklarowanego typu uzdolnień

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jaka jest relacja między doświadczaniem alienacji przez młodzież o zróżnicowanym typie zdolności i predyspozycji twórczych. Analizy statystyczne bazowały na wynikach 331 osób badanych w wieku 16–20 lat, które wypełniały Skalę Poczucia Alienacji 
Kmiecik-Baran,Test Myślenia Twórczego Urbana-Jellena oraz Ankietę Personalną. Wyniki wskazują, że osoby uzdolnione artystycznie odznaczają się wyższym poziomem 
wyobcowania oraz poczucia osamotnienia i anomii 
niż młodzież deklarująca inny typ uzdolnień (językowe, ścisłe). W świetle uzyskanych danych zasadniczo brak jest istotnych korelacji między poczuciem alienacji a predyspozycjami twórczymi.Badania ujawniły jednak, że poczucie wyobcowania i osamotnienia sprzyja myśleniu twórczemu, ale tylko u dziewcząt.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Trudne doświadczenia adopcyjnych rodziców dzieci z FAS

W artykule zaprezentowano dylematy i problemy, z jakimi muszą radzić sobie rodziny
adopcyjne wychowujące dziecko z diagnozą lub podejrzeniem płodowego zespołu alkoholowego
(FAS). Szybkie podjęcie działań terapeutycznych i wspierających możliwe jest
dzięki jak najwcześniejszemu postawieniu prawidłowej diagnozy i obecności rodziny,
która przyjmie dziecko z całym bagażem jego doświadczeń, cech, emocji i często dysfunkcji
rozwojowych. To wyzwanie jest niezmiernie trudne dla rodziców adopcyjnych.
W badaniach własnych dokonano ilościowej i treściowej analizy wypowiedzi rodziców
adopcyjnych na temat doświadczanych trudności związanych z wychowaniem dzieci
z FAS. Wyniki wskazują na to, że rodzice najczęściej dzielą się między sobą informacjami
na temat rozwoju, diagnozy i terapii dzieci. Istotnym wątkiem, często poruszanym przez
rodziców, była ocena współpracy z ośrodkiem adopcyjnym oraz doświadczanie trudnych
emocji, z którymi rodzice często nie potrafią sobie samodzielnie poradzić. Wyniki
sugerują konieczność objęcia rodzin adopcyjnych długofalowym wsparciem emocjonalnym,
motywacyjnym i instrumentalnym.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Interwencja służb środowiska lokalnego formą pomocy rodzinie

Uregulowania prawne dotyczące realizacji funkcji rodziny oraz władzy rodzicielskiej
przez dorosłych jej członków znajdują wyraz w szeregu norm zawartych w Kodeksie
rodzinnym i opiekuńczym. W artykule dokonano przeglądu form instytucjonalnej pomocy
umocowanych w polskim systemie prawnym, uwzględniając znaczenie rodziny
dla rozwoju wszystkich jej członków, a szczególnie małoletnich dzieci. W przypadku
wystąpienia problemów w zakresie pełnienia władzy rodzicielskiej organy państwowe
podejmują interwencje o charakterze dobrowolnym (stadium przedsądowe) i przymusowym
(stadium sądowe). Analizie poddano także zakres przedmiotowy pomocy udzielanej
rodzinie – w zależności od rodzaju problemów i stopnia dysfunkcjonalności – przez
instytucje państwowe na podstawie aktów normatywnych różnych szczebli.
Słowa kluczowe: rodzina, władza rodzicielska, dysfunkcja, rodzic, małżonek, dziecko

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Doskonalenie nauczycieli w zakresie zaburzeń ze spektrum autyzmu: przegląd literatury

Niniejszy artykuł stanowi przegląd literatury dotyczącej doskonalącego kształcenia nauczycieli
w zakresie zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). Przeprowadzono krytyczną
analizę treści artykułów na powyższy temat opublikowanych w języku angielskim w ciągu
ostatnich 20 lat. Analiza została przygotowana w ramach wstępnego etapu działań podjętych w celu opracowania programu szkoleniowego dla nauczycieli w Chorwacji,
Polsce i Macedonii Północnej. W rezultacie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że dostępne
materiały można podzielić na trzy grupy: literaturę opartą na prawach przysługujących
beneficjentom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD), literaturę opartą
na zdiagnozowanych u nich potrzebach oraz literaturę dotyczącą konkretnych podejść
terapeutyczno-edukacyjnych. W artykule omówione zostały kluczowe tematy dotyczące
autyzmu prezentowane w cytowanej literaturze. Na podstawie przeprowadzonej
analizy można wysnuć wniosek, że chociaż na poziomie legislacyjnym promowane jest
włączenie uczniów z ASD do szkół rejonowych, nauczyciele uważają się za nieprzygotowanych
i niemających wystarczających kompetencji do nauczania uczniów z ASD.
W związku z powyższym istnieje pilna potrzeba przygotowania nauczycieli do pracy
z uczniem z ASD oraz wyposażenia ich w strategie i umiejętności w celu zaspokojenia
potrzeb uczniów w szkole inkluzywnej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zachowania zdrowotne studentów kierunków nauczycielskich

Zachowania zdrowotne są uznawane za jedne z podstawowych determinantów zdrowia.
Nauczyciel, obok rodziców, odgrywa ważną rolę w kształtowaniu pozytywnych zachowań
zdrowotnych u dzieci i młodzieży, dlatego studenci studiów nauczycielskich powinni
prezentować prozdrowotny styl życia. Celem badań przedstawionych w niniejszym
artykule było zdiagnozowanie poziomu deklarowanych przez studentów kierunków
nauczycielskich pozytywnych zachowań mających związek ze zdrowiem. Badania
przeprowadzono w grupie 157 studentów kierunków nauczycielskich Uniwersytetu
Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zastosowano kwestionariusz ankiety składający
się ze Skali Pozytywnych Zachowań Zdrowotnych opracowany przez Magdalenę
Woynarowską-Sołdan i Dorotę Więziak-Białowolską (2012) oraz metryczki. U części
badanych stwierdzono niedostatki w zakresie zachowań o charakterze prozdrowotnym
względem odżywiania, dbałości o ciało, odpoczynku i zdrowia psychospołecznego,
bezpieczeństwa oraz aktywności fizycznej, co w przypadku pracy w zawodzie przekłada
się na niską gotowość, aby własnym przykładem propagować prozdrowotny styl życia.
Powinno to zintensyfikować edukację i promocję zdrowia wśród studentów studiów
pedagogicznych, aby zminimalizować negatywne konsekwencje dla zdrowia oraz by
w pełni wdrożyć rolę wychowawcy zdrowia w przyszłości.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Struktura czynnikowa wdzięczności. Wstępne badania adaptacyjne nad skalą SGRAT-PL

Celem niniejszego artykułu jest prezentacja wyników pilotażowych badań adaptacyjnych
nad skróconą (16-itemową) wersją skali GRAT. W badaniach pilotażowych udział wzięło
124 respondentów w wieku 20–50 lat (M = 33,55, SD = 5,84). Narzędzie służy do oceny
poziomu wdzięczności traktowanej jako dyspozycja jednostki do doświadczania tej emocji.
W badaniach użyto polskiej wersji kwestionariusza wdzięczności SGRAT-PL, skali empatii
Davisa – IRI oraz ankiety z metryczką na temat zmiennych socjodemograficznych,
tj. wieku, płci, statusu związku osoby badanej czy posiadania dzieci. Wyniki analizy statystycznej
mające na celu sprawdzenie walorów psychometrycznych polskiej wersji skali
SGRAT-PL wskazały na zasadność wykorzystywania skróconej wersji narzędzia w badaniach
naukowych z zakresu psychologii pozytywnej. Analiza interkorelacji między wynikami
uzyskanymi w skali SGRAT-PL potwierdziła trafność pomiaru wdzięczności. Wyniki
przeprowadzonej analizy rzetelności również wskazały na wysoką spójność wewnętrzną
skróconej wersji skali GRAT i możliwość jej stosowania w empirycznych opracowaniach.
16-itemowa wersja narzędzia w polskiej adaptacji, podobnie jak wersja pełna, stanowi
wiarygodny wskaźnik poziomu trzech wymiarów wdzięczności: poczucia obfitości, doceniania
innych oraz doceniania prostych przyjemności.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
System wartości młodzieży w okresie wczesnej adolescencji na dwóch etapach edukacji

Zaprezentowane w artykule badania dotyczą psychologicznej analizy systemu wartości
młodzieży w okresie wczesnej adolescencji. Analizy przeprowadzono wśród uczniów
będących na dwóch etapach edukacji: szkoły podstawowej i gimnazjum. Przebadano
łącznie 910 osób uczących się w dziewięciu lubelskich szkołach. Utworzono dwie
równoliczne, po 455 uczniów, grupy. W badaniach zastosowano polską adaptację testu
Picture-Based Value Survey for Children (PBVS-Cv2) autorstwa Cieciucha i Harasimczuk,
opartą na teorii wartości Schwartza. Między badanymi grupami ujawniły się istotne
statystycznie różnice w zakresie trzech kategorii wartości: Tradycji, Przystosowania
i Władzy. Młodzież gimnazjalna w odróżnieniu od szóstoklasistów bardziej ceni wartości
dotyczące statusu i prestiżu społecznego oraz sprawowania kontroli nad ludźmi
i zasobami. Z kolei uczniowie szkół podstawowych preferują wartości związane z szacunkiem
i akceptacją norm oraz zasad ważnych w społeczeństwie, a także z kultywowaniem
tradycji. Uzyskane wyniki są dyskutowane w kontekście rozwojowych zmian
w psychospołecznym funkcjonowaniu młodzieży przy uwzględnieniu współczesnych
przemian w obszarze edukacji. Badania stanowią pierwszy etap zaplanowanego na trzy
lata projektu badań podłużnych, którego wyniki pozwolą wnioskować o zmianach rozwojowych
w zakresie kształtowania się struktury systemu wartości w okresie wczesnej
adolescencji.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Przegląd badań nad deficytami w rozwoju teorii umysłu u dzieci z FASD

U dzieci narażonych na szkodliwe działanie alkoholu w okresie prenatalnym często po urodzeniu występują różnego rodzaju zaburzenia. W wyniku teratogennego wpływu alkoholu wypijanego przez matkę w czasie ciąży przebieg rozwoju różnych kompetencji u dziecka jest zaburzony. Jedną z bardzo istotnych dla prawidłowego funkcjonowania społecznego jest teoria umysłu. Niniejszy artykuł prezentuje przegląd aktualnych wyników badań naukowych poświęconych występującym u dzieci z FASD deficytom w rozwoju teorii umysłu. Opracowany przegląd nie pozwala na wyprowadzenie spójnego modelu istniejącego związku, gdyż opublikowane w literaturze badania są nieliczne i mają pewne ograniczenia. Zatem postuluje się dalsze badania nad deficytami w rozwoju teorii umysłu występującymi u dzieci z FASD w kontekście modelu opracowanego przez Barona-Cohena, których wstępny projekt został zarysowany.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia