rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Epidemologia AIDS/HIV w Łodzi i województwie łódzkim

Artykuł prezentuje obraz sytuacji epidemiologicznej AIDS/HIV na świecie   i   w   Polsce,   ze   szczególnym   uwzględnieniem   województwa   łódzkiego 
w  latach  2001-2009,  na  podstawie  meldunków  epidemiologicznych  Państwowego 
Zakładu Higieny oraz Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi.
Szczególną   uwagę   zwraca   autorka   na   porównanie  sytuacji   epidemiologicznej 
w zakresie AIDS/HIV w regionie łódzkim na tle innych polskich województw. Ponadto, autorka poszukuje odpowiedzi na pytanie, dlaczego region łódzki znajduje się 
wśród trzech województw o największej liczbie odnotowywanych zakażeń wirusem 
HIV.  Wśród  hipotez  wyjaśniających  to  zjawisko  znajdują  się  – po  pierwsze  takie, 
które  dotyczą  podejmowania  przez  mieszkańców  aglomeracji  łódzkiej  zachowań 
antyzdrowotnych (np podejmowanie ryzykownych zachowań seksualnych); po drugie,  te,  które  dotyczą  podejmowania  zachowań  prozdrowotnych  (wysoki  odsetek 
odnotowywanych zakażeń wirusem HIV świadczy o wysokiej wykrywalności wirusa, będącej efektem m.in. wykonywania przez mieszkańców Łodzi testów na obecność wirusa HIV).

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zasoby wsparcia łodzian - analiza socjologiczna

Ludzie  funkcjonują  w  bardziej  lub  mniej  rozbudowanych  sieciach  kontaktów społecznych, z których część stanowią ich sieci wsparcia. Duża część członków społeczeństwa jest samodzielna w rozwiązywaniu codziennych problemów, ale 
znaczący  jest  udział  tych,  którzy  borykając  się  z  kłopotami  poszukują  i  uzyskują 
pomoc  od  innych  osób  i  instytucji.  Artykuł  jest  poświęcony  sieciom  wsparcia 
mieszkańców Łodzi.  Przedmiotem  rozważań  są  zasoby  dostępne  łodzianom  w  ramach ich nieformalnych kontaktów społecznych i lokalnych instytucji. Zakres analiz 
obejmuje odpowiedzi na następujące pytania: Jak radzą sobie łodzianie z problemami  dnia  codziennego?  Czy  sięgają  po  zasoby  instytucjonalne  i  w  ramach  kręgów 
nieformalnych?  Jaki  jest  zasięg  i  struktura  krewniaczych  i  pozarodzinnych  sieci 
wsparcia łodzian oraz jaką uzyskują oni pomoc? Czy zasięg i struktura sieci wsparcia łodzian są zróżnicowane wg wieku, w szczególności czy najstarsi łodzianie mają 
dostęp  do  wsparcia  w  ramach  kręgów  nieformalnych?  Podstawę  analiz  stanowią 
wyniki  badań  zrealizowanych  w  2008  roku  na  kwotowej  próbie  dorosłych  mieszkańców miasta (w wieku 18 lat i więcej). Analizy ujawniły, że duża część mieszkań-
ców Łodzi deklaruje samodzielność w rozwiązywaniu codziennych problemów, nie 
dostrzega  roli  wspierającej  członków  kręgów  nieformalnych,  a  przede  wszystkim 
różnych  instytucji.  Podstawowym  zasobem  wsparcia  łodzian  są  bliscy  krewni, 
w dalszej kolejności przyjaciele, a najrzadziej sąsiedzi. Wiek różnicuje wzory oczekiwanej i świadczonej pomocy w ramach kręgów nieformalnych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Opieka hospicyjna w Łodzi i województwie łódzkim - aspekty społeczne i etyczne

Rozwój opieki paliatywno-hospicyjnej to odpowiedź na wyzwanie, jakie 
stworzyło globalne obciążenie chorobami nowotworowymi.
Dynamicznie rozwijający się w naszym kraju od 1990 roku ruch hospicyjny spowodował,  iż  Polska  znajduje  się  na  piątym  miejscu  w  Europie  pod  względem  liczby 
ośrodków paliatywno-hospicyjnych.
Opieka nad osobami terminalnie chorymi i umierającymi wpisuje się w model opiekuńczy medycyny. Wiodący priorytet stanowi tutaj nie tylko opieka nad pacjentem 
w zdrowiu i chorobie, ale także w umieraniu i śmierci.
Praca ukazuje aspekty społeczne i etyczno moralne opieki paliatywno-hospicyjnej. 
Rodzaj pomocy niesionej przez hospicja (zarówno domowe jak i stacjonarne) napo-
tyka  na  wiele  trudności,  które  hamują  powstawanie  nowych  placówek  i  podwyższanie jakości oferowanych usług.
Tymczasem,  jak  pokazują  zaprezentowane  w  pracy  badania,  hospicjum  domowe 
niesie  dużą  satysfakcję  zarówno  samym  chorym,  jak  i  ich  rodzinom  na  co  dzień 
borykającym się z trudem opieki.
Jednak wielu terminalnie chorych jest z różnych przyczyn pozbawionych możliwości  przebywania  w  swoim  domu  i  korzystania  z  pomocy  zespołu  domowej  opieki 
hospicyjnej. Praca podkreśla, iż w Łodzi i województwie najgłówniejszym problemem zarówno społecznym jak i etycznym dotyczącym opieki nad umierającymi jest 
niedostateczna   ilość   miejsc   stacjonarnych   związanych   z   opieką   paliatywno-
hospicyjną.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wyzwania związane ze starzeniem się ludności w zakresie pomocy instytucjonalnej w Łodzi

W  nadchodzących  dekadach  kształt  systemu  wspierania  osób  starszych 
i sposób jego finansowania staną się jednym z najważniejszych problemów społecznych. Wyzwania, w obliczu których stanie system opieki instytucjonalnej, wynikają 
głównie z czynnika demograficznego oraz z przemian struktury i funkcji rodziny.
Celem niniejszego artykułu przedstawienie problemów związanych z rozwojem tego 
typu  opieki  i  z  wyzwaniami  wynikającymi  z  szybkiego  wzrostu  liczby  seniorów 
wymagających  całodobowej  opieki.  Różnorodność  zbiorowości  seniorów  sprawia, 
że rośnie popyt nie tylko na dotychczasowe, „tradycyjne” formy opieki, ale również 
na  wypracowanie  nowych  form  wspierania  seniorów.  Z  uwagi  na  wysoki  koszt 
większości osób starszych nie stać na opiekę instytucjonalną, co dotyczy zwłaszcza 
kobiet, zważywszy na ich niższe świadczenia emerytalne i rentowe. W efekcie kobiety   są   szczególnie   podatne   na   wykluczenie   na   rynku   usług   opiekuńczo-
pielęgnacyjnych.  Ich  pobyt  w  placówkach  całodobowych  jest  częściej  związany 
z  koniecznością  dofinansowania  pobytu  przez  gminę.  W  nadchodzących  dekadach 
popyt na opiekę instytucjonalną wzrośnie, zaś zapewnienie środków na sfinansowanie owych usług stanie się jednych z najważniejszych wyzwań, z jakimi będą musiały się zmierzyć władze samorządowe.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Aktywność zawodowa matek w opiniach ich partnerów

Wartość wskaźnika aktywności zawodowej kobiet w Polsce jest niższa niż średnia wartość tego wskaźnika w Unii Europejskiej. Ponadto, w porównaniu z mężczyznami, kobiety częściej są nieaktywne zawodowo. Największe dysproporcje występują w grupach obejmujących kobiety w wieku prokreacyjnym. Może to oznaczać, że jednym z powodów wycofywania się kobiet z rynku pracy jest konieczność sprawowania opieki nad własnym dzieckiem bądź dziećmi. Należy równocześnie podkreślić, że znaczna większość Polek stara się łączyć pracę zawodową z wypełnianiem obowiązków domowych oraz rodzicielskich. Akceptacja dla ich pracy zawodowej jest bardzo wysoka zarówno wśród mężczyzn, jak i wśród samych kobiet. Motywy, którymi kierują się kobiety, podejmując decyzję o kontynuowaniu pracy zawodowej po urodzeniu dziecka bądź powrocie do niej po okresie poświęconym na wychowanie potomstwa, zostały szeroko opisane w literaturze przedmiotu. Brakuje jednak opracowań poświęconych opinii mężczyzn w tym zakresie. Niniejszy artykuł stanowi próbę uzupełnienia tej luki.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wychodzenie kobiety z cienia jednej roli – zmiany i ograniczenia

Wychodzenie kobiet z tradycyjnej roli prowadzi do budowania nowej tożsamości, opartej na wyborach dotyczących życia prywatnego i zawodowego. Łączy się jednak z doświadczaniem pułapek i ograniczeń. Do nich należy między innymi nakładanie się ról, zmiana znaczenia małżeństwa, rynek pracy, konflikt między rolami. Zmiany nie prowadzą do zastąpienia jednego modelu innym, lecz wprowadzają różnorodność. Przynosi je, jak mówi Ulrich Beck – „niedokończony proces indywidualizacji kobiet”, czy zdaniem Kathleen Gerson – „niedokończona rewolucja nowego pokolenia w zakresie kształtowania rodziny, pracy, płci”. ale też preferencje samych kobiet, na co zwraca uwagę Catherine Hakim.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Deontologia profesjonalnego działania w zawodach pomocowych w świetle analizy kodeksów etycznych

Helping professions, zawody zaufania publicznego to niewątpliwie materia wyjątkowa i skomplikowana ze względu na doniosłość realizowanych potrzeb i interesów drugiego człowieka – klienta, beneficjenta, ucznia, pacjenta. Wydaje się, iż z ogromną odpowiedzialnością wiąże się objęcie pewnego rodzaju opieką i pomocą podmiotu, który jest słabszy i tym samym narażony na daleko idące konsekwencje w postaci podwójnego wykluczenia społecznego w przypadku podjęcia niewłaściwych działań pomocowych.
         Prezentowany artykuł wpisuje się w aktualną, społecznie ważną interdyscyplinarną dyskusję o deontologii profesjonalnego pomagania. Przedstawiona analiza wybranych kodeksów etycznych dostarcza wiedzy na temat wspólnych cech czy też podstaw aksjologicznych w zawodach pomocowych, a w konsekwencji wskazuje na obowiązki etyczno-moralne łączące osoby zaufania publicznego w ich codziennych działaniach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zjawisko gniazdownictwa w krajach Unii Europejskiej – skala, przyczyny, skutki. Casus Polski

Przedmiotem rozważań w prezentowanym artykule będzie casus gniazdownictwa we współczesnym społeczeństwie polskim. Na potrzeby niniejszego tekstu terminem gniazdownictwo przyjęto określać egzystowanie młodych dorosłych w wieku 25–34 lata wspólnie z rodzicami w domu rodzinnym. Należy zasygnalizować, iż artykuł ma charakter komunikatu informacyjnego, mającego zasygnalizować dany problem społeczny, wprowadzić w problematykę, ukazać jego przyczyny i skutki oraz dokonać projekcji możliwych scenariuszy rozwoju tego zjawiska społecznego w przyszłości. Głównym celem podjętych rozważań jest ukazanie skali zjawiska gniazdownictwa w Polsce w odniesieniu do innych krajów Unii Europejskiej na przestrzeni lat 2005–2016, jego przyczyn oraz skutków. Podstawowe źródło badawcze stanowić będą dane dotyczące tego fenomenu społecznego publikowane przez Europejski Urząd Statystyczny (Eurostat).

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Prozdrowotne motywacje biegaczy-amatorów z województwa łódzkiego

W artykule zostały przedstawione wyniki badania własnego, przeprowadzonego na próbie biegaczy-amatorów z województwa łódzkiego. W badaniu sprawdzano, jakimi motywacjami kierowali się biegacze, rozpoczynając przygodę z tym sportem oraz jak bieganie zmieniło ich życie i stan zdrowia. Badanie zostało wykonane z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety on-line, objęło 101 respondentów, należących do klubów biegacza i społeczności biegaczy z województwa łódzkiego. Wyniki badań wykazały, iż ankietowani, gdy rozpoczynali treningi biegowe, kierowali się głównie przesłankami zdrowotnymi. Bieganie stało się łatwym sposobem na poprawę zdrowia, kondycji czy zredukowanie stresu. Rozpoczęcie przygody z bieganiem zmieniło także ich pozasportową sferę codziennego życia, zmieniły się ich nawyki i przyzwyczajenia; bieganie wniosło do ich życia wiele pozytywnych zmian.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Praca, zakład i grupowo-autonomiczna organizacja pracy w opiniach pracowników

Prace została przygotowana u ramach CPBP 08.01.6.13.
"Człowiek i praca w społeczeństwie socjalistycznym"
w Instytucie Socjologii UŁ w 1987/1988 r.
pod kierunkiem Stefanii Dziqcielskiej-Machnikowskiej

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Spór o tradycyjny model rodziny w świetle dyskursu na temat równości płci

Feministyczna   krytyka   współczesnych   filozoficznych   koncepcji 
sprawiedliwości i równości zwraca uwagę na powtarzający się błąd „przeoczenia” kobiet. 
Feministki  nie  zgadzają  się  z  zasadami  sprawiedliwości  i  równości,  które  odnosić  się
mają  wyłącznie  do  sfery  publicznej.  Uważają,  że  należy  dążyć  do  zmiany  struktury 
rodziny,  bo  to  ona  trwale  reprodukuje  nierówności  między  kobietami  i  mężczyznami. 
Przyjmowane a priori założenie, że rodzina tradycyjna jest ze swej natury sprawiedliwa, 
jest  założeniem  niesłusznym,  podobnie jak  teza,  że  rodzina  jest  bytem  apolitycznym  – 
przeczy temu m. in. polityczny charakter socjalizacji. 
Kluczową  tezą,  wokół  której  koncentrują  się  rozważania  autorki  wyznacza 
twierdzenie,   że    współczesna   rodzina    wymaga    wydobycia   ze    „stanu   natury”,  
z  „prywatności”  i  przeniesienia  w  świat  wartości,  ocen,  zasad  i  standardów  sfery 
publicznej.  Jest  to  warunek  niezbędny,  aby  móc  mówić  o  urzeczywistnieniu  zasady 
pełnej  sprawiedliwości  i  równości.  W  opracowaniu  przedstawiono  argumenty  zarówno 
zwolenników, jak i przeciwników tradycyjnego kształtu rodziny i podziału obowiązków 
w  jej  obrębie.  Podjęto  również  próbę  odpowiedzi  na  pytanie,  w  jaki  sposób  zasady 
partnerstwa  mogą  skutecznie  być  realizowane  w  praktyce  poprzez  odwołanie  się  do 
pozytywnych  praktyk,  do  których  należą  m.  in.  umowa  małżeńska  oraz  rozwiązania 
stosowane w różnych modelach polityki społecznej.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Świat ucznia - świat uczennicy. Socjalizacja szkolna a utrwalanie społecznych ról płciowych.

W  funkcjonowaniu  szkoły  dostrzec  można  rodzajową  polaryzację
socjalizacji.  Wyróżniliśmy  trzy  wymiary  szkolnej  socjalizacji:  organizację  i  strukturę
szkoły, wpływ nauczycieli oraz treści kształcenia. Wszystkie te czynniki, poczynając od 
organizacji szkolnej przestrzeni i struktury personelu, przez przekonania i oczekiwania 
nauczycieli,  a  kończąc  na  programie  nauczania  i  zawartości  podręczników,  przekazują
dzieciom  hierarchiczną  strukturę  społeczeństwa,  w  którym  mężczyźni  zajmują  wyższe  
i  bardziej  prestiżowe  pozycje,  w  którym  to,  co  „męskie”  jest  wyżej  cenione  niż  to  co 
„kobiece”, w którym obowiązują stereotypowe wizerunki kobiet i mężczyzn. Zadaniem 
powszechnego  systemu  edukacji  jest  stworzenie  równych  szans  wszystkim  dzieciom, 
postulat  ten  pozostaje  jednak  tylko  życzeniem  wobec  licznych  przyczyn  nierówności 
dostępu do edukacji. Umacnianie przez szkołę stypizowanych płciowo postaw i wzorów 
zachowań przynosi w efekcie płciowo zróżnicowane edukacyjne szanse życiowe chłopców 
i  dziewcząt.  Propagowanie  jedynego,  „odpowiedniego”  wzoru  płci  niesie  negatywne 
konsekwencje  tak  dla  dziewczynek,  jak  i  dla  chłopców.  Dziewczynki  tracą  wiarę  we 
własne możliwości i wybierają drogę życia „właściwą dla kobiet”, a nie odpowiadającą
jej  własnym  aspiracjom.  Natomiast  dla  chłopców,  od  których  oczekuje  się  sukcesów,  
i którzy  wzrastają  w przekonaniu o nieograniczoności  własnych  możliwości, zderzenie  
z  rzeczywistością:  trudnościami  w  ukończeniu  dobrej  szkoły  czy  znalezieniu  dobrze 
płatnej pracy (żywiciela rodziny) przynosi frustracje i zachowania dewiacyjne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Profil społeczno-demograficzny uczestnika imprezy biegowej na przykładzie Półmaratonu Poznańskiego

W wielu krajach obserwujemy obecnie wzrost mody na bieganie i w związku z nim udział sportowców w rozmaitych imprezach biegowych – maratonach, półmaratonach, ultramaratonach. Imprezy biegowe stają się w ostatnim czasie istotnym stymulatorem rozwoju turystyki sportowej, dziś jednej z najdynamiczniej rozwijających się gałęzi przemysłu czasu wolnego. Celem artykułu jest przedstawienie, kto jest uczestnikiem imprez biegowych w Poznaniu – na przykładzie Półmaratonu Poznańskiego. W pracy na podstawie badań empirycznych przeprowadzonych metodą sondażu diagnostycznego, techniką wywiadu standaryzowanego, określono profil społeczno-demograficzny sportowców, mieszkających w mieście, w którym odbywa się impreza, określono też profil biegacza – turysty sportowego.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
„Dieta z pudełka” ‒ motywacje osób korzystających z gotowego cateringu dietetycznego

Celem artykułu jest omówienie zjawiska korzystania z cateringu dietetycznego. Artykuł opiera się na wywiadach pogłębionych, przeprowadzonych z osobami korzystającymi z tego rodzaju usługi. Jego celem jest próba ustalenia motywacji osób badanych do korzystania z tego rodzaju usług oraz tego, jak catering dietetyczny wpisuje się w ich wizję zdrowia, szczupłej sylwetki czy ideału ciała.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dziecięce obywatelstwo: kilka refleksji na marginesie idei dziecięcej partycypacji

W ramach analiz dzieciństwa oraz roli dziecka w sieci społecznych relacji zagadnienie dziecięcej partycypacji podnoszone jest coraz częściej jako warunek ugruntowania zainicjowanego przez tzw. new sociology of childhood (zob. np. James, Prout 1997) obrazu dziecka jako aktywnego i kompetentnego aktora społecznego. Rozwojowi dyskursu dziecięcego sprawstwa towarzyszy intensywny, dzięki wytworzonemu m.in. przez Konwencję o Prawach Dziecka, „klimatowi partycypacyjnemu”, rozwój inicjatyw, projektów, analiz i modeli dziecięcej partycypacji. Jednak wraz z rozbudowywaniem korpusu jej możliwych rozumień partycypacja dzieci wyłania się nie jako rozwiązanie, ale raczej jako problem do rozwiązania. Problematyzacja partycypacji wiąże się z koniecznością gruntownego przemyślenia jej celu oraz kontekstu społeczno-kulturowych wyobrażeń na temat wzajemnych relacji między dziećmi i dorosłymi, w jakim jest osadzona. Włączenie w dyskurs partycypacyjny pojęcia dziecięcego obywatelstwa ‒ rozumianego głównie jako prawo do uznania, szacunku i aktywnego udziału w życiu społecznym ‒ pozwala na wyprowadzenie pojęcie partycypacji z obszaru analiz dzieciństwa, ulokowanie go w ramach innych praw obywatelskich i analizowanie w szerszym planie relacji społecznych. Artykuł przybliża, jako preteksty do dalszej refleksji i eksploracji, trzy obszary myślenia o dziecięcym obywatelstwie, zaproponowane przez Johna Walla (2010, 2012), na podstawie analizy istniejących w literaturze ujęć, wykorzystujące pojęcia sprawstwa, współzależności i różnicy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Aktywizacja, partycypacja, współpraca: blaski i cienie

W artykule przedstawiono pewne kluczowe pojęcia, charakteryzujące nowy sposób 
myślenia o rozwoju obszarów wiejskich, takie jak: aktywizacja społeczności wiejskich, partycypacja lokalna oraz rozwój współpracy partnerskiej. Odwołując się do literatury naukowej oraz raportu 
Banku Światowego, w którym opisano związki partycypacji i rozwoju, autorka prześledziła różne 
sposoby rozumienia tych pojęć. Na podstawie przeprowadzonej analizy można zauważyć, że dotychczasowe przekonania o jednoznacznie pozytywnym charakterze wszelkich działań obywatelskich i rozwoju partycypacji można poddać w wątpliwość, wskazując ich aspekty negatywne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Formy wsparcia młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym w kontekście poziomu jej samooceny i motywacji do pracy

W artykule omówione zostały formy wsparcia młodzieży zagrożonej
wykluczeniem społecznym wykorzystywane w praktyce pracy socjalnej streetworkerów.
Zostały one omówione na podstawie wyników badań diagnostycznych
przeprowadzonych na potrzeby projektu realizowanego przez krakowski Ośrodek
Pomocy Społecznej w ramach Programu Aktywności Lokalnej, które dotyczyły m.in.
poziom samooceny i motywacji do pracy tej kategorii młodzieży.
Pomimo szeregu problemów jakich doświadczali badani (szkolnych, rodzinnych,
ekonomicznych, konfliktów z prawem), wyróżniał ich wysoki poziom samoakceptacji i
względny optymizm, związany m.in. z przekonaniem o własnej atrakcyjności na rynku
pracy (pomimo braku kwalifikacji, doświadczenia), co nie znajdowało odzwierciedlenia
w ich chęci kształcenia się czy podejmowanej aktywności. Przyjęto, że właściwy dla
badanych poziom samooceny i akceptacja aktualnej sytuacji życiowej pozbawiać ich
może motywacji do dokonywania zmian w sobie i w swoim życiu. Dodatkowo
przebywanie w zamkniętej przestrzeni osiedla, środowisku rówieśniczym podobnym pod
względem sytuacji rodzinnej i motywacyjnej może hamować ich dążenie
i możliwość własnego rozwoju i integracji społecznej. Wykorzystane metody pracy
środowiskowej omówione w artykule uwzględniały wyniki badań diagnostycznych,
w związku z czym miały charakter działań aktywizujących, ukierunkowanych m.in. na
liderów grupowych i sieci wsparcia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Czym jest kapitał społeczny mieszkańców polskiej wsi, jak go mierzyć i czy warto inwestować w jego wzmocnienie?

W artykule podejmowany jest problem definicji kapitału społecznego, sposobów
diagnozy jego potencjału oraz możliwości inwestowania we wzrost jego poziomu. Analizie
zostaną poddane klasyczne ujęcia teoretyczne kapitału społecznego czterech najznakomitszych
jego twórców – P. Bourdieu, J. Colemana, F. Fukuyamy oraz R. Putnama. Zaprezentowane
zostaną również prace polskich badaczy diagnozujących kondycję kapitału społecznego mieszkańców
wsi.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Aktywizacja i rozwój lokalny jako program i metoda działania na rzecz zmian

Aktywizacja i rozwój lokalny, którym współcześnie socjologowie poświęcają
wiele uwagi, jest składową zmiany społecznej. Tworzona teoria średniego zasięgu dotycząca
rozwoju lokalnego sięga do różnych koncepcji rozwoju społecznego, wskazując na mechanizmy
i elementy składowe. Zakłada się, że rozwój lokalny, istniejąc zawsze w aktywnej relacji do
zmiany społecznej bądź kulturowej, wykorzystuje zarówno lokalne zasoby ludzkie, materialne,
środowiskowe i kulturowe, jak i interakcje, przede wszystkim, wspólnotowe jednostek w procesie
aktywizacji na rzecz lokalnego środowiska.
W artykule wychodzi się od przeglądu koncepcji rozwoju społecznego i koncentruje się na
różnych aspektach problematyki aktywizacji i rozwoju lokalnego.
Aktywizacja i rozwój współczesnych społeczności samorządowych określa się jako zbiorowe
przedsięwzięcie, które wymaga zaangażowania emocjonalnego i wysiłku mieszkańców. Ma
charakter procesu, przebiegającego według pewnych etapów, które dotyczą zarówno przygotowania
programu, gdzie wytyczony jest cel i kierunki dążeń do celu, jak i jego realizacji wraz
z elementami kontroli przebiegu. Jednocześnie wybrana i określona jest metoda, czyli sposób
postępowania, aby uzyskać jak najwyższą skuteczności podejmowanych przedsięwzięć
i efektywność wyników. Kompleksowe rozumienie aktywizacji i rozwoju lokalnego wskazuje
zarówno na rolę planowania rozwoju i strategii, a więc przyjętej zasady postępowania
w konstrukcji planu i jego realizacji, jak i znaczenie uczestnictwa społecznego w budowaniu
lepszej przyszłości własnego środowiska społeczno-kulturalnego i materialnego zamieszkania.
Aktywizacja w rozumieniu aktywizacji obywatelskiej związana jest z poszukiwaniem niezależności
i autonomii, z chęcią decydowania o własnym losie, identyfikacją ze społecznością i miejscem
jako „małą ojczyzną”.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne