rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Główne Kościoły protestanckie w Polsce wobec kary śmierci

Artykuł ukazuje stanowisko głównych wyznań protestanckich funkcjonujących w Polsce na temat kary śmierci. W pierwszej części opisane jest zjawisko kary śmierci jako takiej. Autor nie zajmuje się wątkiem doktrynalnym kary śmierci jako takiej i tym, czy jest to w ogóle kara. Bardzo krótko opisuje historię kary kapitalnej i jej obecne funkcjonowanie na świecie. W dalszej części następuje zdefiniowanie protestantyzmu jako jednej z konfesji chrześcijańskich (obok katolicyzmu i prawosławia). Wskazane są elementy istotne i charakterystyczne dla protestanckich wspólnot wyznaniowych. Ostatnia i najobszerniejsza część wprost zajmuje się problemem wskazanym w tytule. Opisane zostaje stanowisko sześciu największych Kościołów protestanckich w Polsce odnośnie do kary śmierci. W większości przypadków problemem okazał się brak oficjalnych dokumentów czy wypowiedzi przedstawicieli na temat poruszanej problematyki. Zasadne było zatem odwołanie się do źródeł zagranicznych traktujących o karze śmierci (zwłaszcza z USA) pochodzących od Kościołów z danej gałęzi protestanckiej. Celem artykułu nie było poruszanie kwestii zasadności stosowania kary śmierci czy też rozpatrywanie jej pod względem nauki prawa karnego. Zebrane zostały jedynie stanowiska największych wspólnot reformowanych w Polsce, by ukazać ich stosunek do najwyższego wymiaru kary.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Od bierzmowania w życiu i posłudze pasterskiej Karola Wojtyły do „bierzmowania dziejów” Jana Pawła II

Artykuł ukazuje działanie Ducha Świętego w życiu chrześcijan i w apostolskiej misji Kościoła. Przypomina o roli modlitwy do Ducha Świętego w życiu Karola Wojtyły oraz jego zaangażowanie duszpasterskie związane z udzielaniem sakramentu bierzmowania. Pełniąc posługę biskupa krakowskiego, kładł on nacisk na wyjaśnienie teologii bierzmowania i jego znaczenia w życiu chrześcijanina i wspólnoty Kościoła. Jako przewodniczący Komisji Apostolstwa Świeckich, działającej w ramach Konferencji Episkopatu Polski, zaproponował przeprowadzenie zmian w programie pastoralnym, mających na celu większe podkreślenie znaczenia bierzmowania dla apostolstwa młodych. Podczas papieskich wizyt w Polsce w 1979 i 1991 roku Jan Paweł II dokonał odnowy sakramentu bierzmowania w wymiarze eklezjalnym, narodowym i historycznym, zwracając tym samym uwagę na działanie Ducha Świętego w sercach ludzi i w historii.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Papieska elekcja i posługa w dokumentach soboru we Florencji

Artykuł ma na celu odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób sobór florencki zdefiniował wybór papieża, jego kompetencje i znaczenie przewodnictwa Kościołowi oraz jak papieska funkcja wpłynęła na przezwyciężenie koncyliaryzmu. Sobór pokazał przewodnią rolę papieża nad Kościołem powszechnym i określił konkretne zadania i priorytety biskupa Rzymu oraz procedury jego wyboru. W przypadku wakatu w Stolicy Apostolskiej, który powstałby w trakcie obrad soborowych, wybór nowego biskupa Rzymu miał mieć miejsce tam, gdzie obradują ojcowie. Przed wejściem na konklawe elektorzy mieli złożyć przysięgę Bogu i Kościołowi. Papież jest pierwszym i najwyższym pasterzem owczarni Chrystusa i dlatego musi być osobą zatroskaną o zbawienie wszystkich dusz i o pożytek dla całego świata chrześcijańskiego. Biskup Rzymu ma zdecydowanie wyznawać i zachować wiarę katolicką, według tradycji apostolskiej, soborów powszechnych i świętych ojców. Papież musi być świadomy swojej funkcji i gotowy do największych poświęceń w służbie Bogu i wiernym. Ma także dbać o prowadzenie i kierowanie na drogę zbawienia duchowieństwa i ludu rzymskiego oraz musi naprawiać i usuwać wszystko, co może być skażone symonią lub konkubinatem. Papież nie może kierować się więzami pokrewieństwa, ma być dostępny dla wiernych.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
The legislation of emperor Justinian (527–565) and itsPrawodawstwo cesarza Justyniana (527–565) i jego recepcja w rejonie karpacko-najdunajsko-pontyckim reception in the Carpathian-Danubian-Pontic space

Niniejszy artykuł dostarcza czytelnikowi wiadomości dotyczących recepcji prawa rzymskiego w rejonie karpacko-najdunajsko-pontyckim, a dokładnie mówiąc – dawnego prawa rzymskiego (ius antiquum), na podstawie wypowiedzi rzymskich jurystów o prawie, jego charakterze itp. Recepcja ta weszła w nową fazę podczas panowania Justyniana (527–565), któremu udało się opanować część terytorium na północ od Dunaju. Zarówno stare „Prawo ziemi”, jak i „nomokanony” (Pravila), które zawierają elementy prawa rzymskiego i bizantyjskiego, a także prawa zwyczajowego, potwierdzają, że ustawodawstwo Justyniana oraz towarzyszące mu komentarze wielkich prawników tamtego czasu były również rozpowszechniane w rejonie karpacko-najdunajsko-pontyckim.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Zadania Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w świetle jego aktualnego Statutu

Wiodącym zdaniem uniwersytetu jest służba Kościołowi i Ojczyźnie. Uniwersytet pozostaje w służbie Kościoła i przez ewangelizację oraz przez budowanie wspólnoty akademickiej, szczególnie pielęgnowania relacji „mistrz–uczeń”, wydatnie przyczynia się do umacniania jedności wspólnoty kościelnej. Uniwersytet, troszcząc się o udoskonalenie programu studiów i o rozwój nauki, kształcąc i wychowując młodzież w duchu patriotyzmu, służy Polsce.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Kanoniczne spojrzenie na statystyczne badanie skuteczności duszpasterskiej: komunia święta

Duszpasterstwo jest bardzo ważnym elementem funkcjonowania Kościoła w świecie. Mierzenie skuteczności pracy duszpasterskiej to trudne zadanie, aczkolwiek możliwe do wykonania. Niniejszy artykuł pokazuje, jak tego dokonać, używając narzędzi statystycznych. Jego szczegółowym celem jest pokazanie optymalnego rozłożenia liczby księży na parafię w celu osiągnięcia najwyższej liczby przyjmowanych przez wiernych komunii świętych. Dane do tego badania zostały pozyskane z rzymskokatolickiej archidiecezji krakowskiej i dotyczą 2014 roku. Autorzy wyciągnęli kilka wniosków, które mogą być pomocne biskupowi diecezjalnemu. Dotyczą one rozmieszczenia księży i rozmiaru parafii. Został także sformułowany postulat, aby lokalne Kościoły stanowiły prawo regulujące gromadzenie danych statystycznych dotyczących życia Kościoła.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Prawa i obowiązki ludzi pracy w nauczaniu Jana Pawła II

Człowiek stworzony na obraz i podobieństwo Boże powołany jest do pracy, która jest jego podstawowym obowiązkiem i prawem. Nauczanie Jana Pawła II o godności pracy wypływającej z godności osoby ludzkiej oraz o prawach i obowiązkach związanych z pracą stanowi ważny fragment społecznej nauki Kościoła, która ma swoje korzenie w Ewangelii, która dynamicznie była głoszona przez papieży XIX i XX wieku oraz znajduje kontynuację w nauczaniu papieża Benedykta XVI i papieża Franciszka.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Wolność religijna w kontekście edukacji w Polsce. Relacje pomiędzy państwem polskim a Kościołem katolickim

Wierni Kościoła są jednocześnie obywatelami państwa. W konsekwencji są oni związani prawem dwóch społeczności, do których należą. Edukacja, jako bardzo istotna część ludzkiego dobra, jest w polu zainteresowania zarówno rządu państwa, jak i kościelnej hierarchii. Niestety, relacje pomiędzy władzami państwowymi a kościelnymi w tym obszarze nie są wolne od napięć. Zarówno państwo, jak i Kościół muszą być świadomi tej sytuacji i próbować stanowić takie prawo, które nie będzie stymulowało wrogich relacji pomiędzy stronami, lecz będzie pomagało we współpracy pomiędzy nimi na przedmiotowym polu. Artykuł prezentuje obowiązujące regulacje prawne dotyczące edukacji w Polsce i zawiera kilka postulatów skierowanych do obydwu wymienionych stron. Postulaty mogą pomóc w ustanowieniu lepszych relacji pomiędzy państwem i Kościołem oraz przyczynić się do lepszej ochrony wolności religijnej.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Kanonizacja Jana Pawła II i Jana XXIII na znaczkach pocztowych Polski i Watykanu

Poczta Polska S.A. i Poczta Watykańska (Ufficio Filatelico e Numismatico Città del Vaticano) wydały wspólne emisje znaczków upamiętniające kanonizację papieży: Jana Pawła II i Jana XXIII, która odbyła się w Rzymie dnia 27 kwietnia 2014 roku. Watykan dnia 21 marca, a Polska 2 kwietnia 2014 roku wprowadziły do obiegu pocztowego blok zawierający dwa znaczki (w wersji polskiej po 5 zł, a w wersji watykańskiej po 1 euro), przedstawiające postaci obu nowych Świętych Papieży na tle wnętrza bazyliki Świętego Piotra. Nakłady emisji polskiej i watykańskiej wynosiły po 200 tys. sztuk.Kanonizację Jana Pawła II upamiętniają dwa bloki (wydane również wspólnie przez Polskę i Watykan) z wizerunkiem Ojca Świętego na błękitnym tle (o nominale 5 zł i 1,90 euro; wydrukowane techniką offsetu na papierze fluorescencyjnym) oraz w kolorze biało-złotawym (nominały: 8,50 zł i 2,50 euro; wykonane stalorytem). Nakłady emisji polskiej i watykańskiej wynosiły po 200 tys. sztuk. Aureolę tworzy siedem kręgów utworzonych z różnych tekstów nauczania świętego Papieża: odpowiednio w języku polskim i włoskim. Autor artykułu odczytał obie te wersje (bardzo trudne do odczytanie bez znacznego powiększenia) i zamieścił je dla PT. Czytelników.Poczty Polski i Watykanu wprowadziły ponadto do obiegu znaczek (odpowiednio o nominałach 2,35 zł i 0,85 euro) z wizerunkiem Papieża Jana Pawła II (jak na bloku). Znaczek został wydany w ozdobnym arkusiku zawierającym sześć wartości w otoczeniu przywieszek z krótkimi tekstami z papieskich przemówień; na marginesie arkusika zamieszczono fotografię figury Chrystusa z fasady bazyliki św. Piotra na Watykanie. Nakład znaczka obu poczt wynosił po 1,5 mln sztuk.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Diecezja kamieniecka około 1830 roku – parafie i dekanaty, kościoły i kaplice

Kluczowym i podstawowym problemem w badaniach nad dziejami Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego na wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej Obojga Narodów, po rozbiorach wcielonych do Imperium Rosyjskiego, jest weryfikacja informacji dotyczących zmian w podziale administracyjnym, ilości parafii, kościołów, kaplic oraz liczby duchowieństwa i wiernych od 1772 do 1939 roku. Istniejące w obiegu naukowym, często wykorzystywane i komentowane dane zostały ustalone na podstawie szczątkowych źródeł, znajdujących się w polskich i zachodnioeuropejskich archiwach, wydawnictw prasowych oraz dawniejszych publikacji historyków. Niniejsza praca ma za zadanie zweryfikowanie podstawowych informacji o diecezji kamienieckiej przed rozpoczęciem represji rosyjskich, po upadku powstania listopadowego.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Problematyka życia według Listu św. Pawła do Filipian

Celem teologicznego przesłania św. Pawła zawartego w Liście do Filipian jest uświadomienie, że życie na ziemi to pełne nadziei oczekiwanie na spotkanie z Jezusem oraz że od życia doczesnego zależy całokształt życia wiecznego. Człowiek jest narażony na różnego rodzaju trudności, pokusy, które musi pokonywać, i jest w stanie to robić, prowadząc życie według Ducha. Teologia Pawła wskazuje na życie zgodne z wiarą w dzieło zbawcze Jezusa. Żyć to znaczy istnieć nie dla siebie, ale dla Niego, ponieważ nowe życie właściwy kształt przybierze dopiero, kiedy rozpocznie się pełnia przebywania z Jezusem. Zadaniem człowieka jest nieustanne kształtowanie chrześcijańskiego życia przez akceptację i zachowanie przykazań oraz uświęcanie siebie. Te działania powinny wykraczać daleko, tak, by ich owoce były zauważalne poza granicami ludzi wierzących, po to, by niewierzący zrozumieli i dostrzegli w nich Boże działanie. Paweł podkreśla też, iż życie wieczne streszcza w sobie wszystkie obietnice które dał Jezus.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Traditio – Verbum czy actio

Skomplikowane pojęcie Tradycji w teologii katolickiej jest analizowane z punktu widzenia relacji istniejącej między słowem i czynem w procesie przekazu objawienia Bożego. Przeprowadzone analizy pozwalają stwierdzić, że Tradycja to nie słowo albo czyn (verbum aut actio), lecz jest to słowo potwierdzane czynem (verbum et actio) i czyn wyjaśniany słowem, zgodnie z poleceniem Zbawiciela: „To czyńcie na moją pamiątkę” (Łk 22, 19).

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Zasada wolności religijnej w Deklaracji o wolności religijnej Dignitatis humanae Soboru Watykańskiego II

Temat wolności religijnej, żywo dyskutowany podczas Soboru Watykańskiego II, doczekał się w trakcie jego obrad samodzielnego dokumentu w postaci Deklaracji o wolności religijnej Dignitatis humanae. Soborowa koncepcja wolności religijnej została oparta na fundamencie godności osoby ludzkiej poznawanej poprzez rozum i objawienie. Prezentacja tej koncepcji obejmuje podmiot wolności religijnej, którym jest każdy człowiek, działający indywidualnie i wspólnie z innymi, uzewnętrzniający swoje przekonania religijne. W konsekwencji prowadzi to do powstania konkretnych relacji międzyosobowych, które stają się przestrzenią realizowania praw i obowiązków wynikających z prawa do wolności religijnej.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
O możliwości zastosowania polskich przepisów regulujących postępowanie mediacyjne przed sądami administracyjnymi na forum kościelnym

Problem badawczy niniejszego artykułu dotyczy możliwości zastosowania do rozwiązywania problemów administracyjnych na forum kościelnym przepisów polskiego prawa, które regulują postępowanie administracyjne przed sądami. Na początku tego tekstu poruszono ogólne zagadnienia, włączając w to przedstawienie podstaw doktrynalnych złączonych z Alternative Dispute Resolutions. Następnie zaprezentowano szczegółowe problemy, które bezpośrednio dotyczą mediacji administracyjnej regulowanej przez polskie prawo. Aby dać odpowiedź na pytanie badawcze, dokonano analizy norm z kanonów 22 KPK 1983 dotyczących recepcji na forum kościelnym prawa egzogenicznego. Wniosek z rozważań jest następujący: istnieje możliwość zastosowania przepisów prawa polskiego dotyczącego mediacji administracyjnej na forum kościelnym, jednakże w ograniczonym zakresie.    

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
„Quae est iustitia nisi misericordia?” – czyli o przejawach miłosierdzia w prawie kanonicznym i polskim dotyczącym małżeństwa

Prawo stoi na straży godności ludzkiej, gdy kieruje się zasadą miłosierdzia. Właściwe zrozumienie tej zasady prowadzi do wprowadzenia norm, które chronią dobro małżeństwa i rodziny. Miłosierdzie w prawie nie jest ani pobłażliwością, ani „tanią łaską”. Kodeks prawa kanonicznego jest w tym aspekcie zbieżny z poglądami Dietricha Bonhoeffera. Zasady epikii i słuszności kanonicznej to podłoże kodyfikacji separacji i stwierdzenia nieważności małżeństwa, opartych na personalistycznym podejściu do relacji międzyludzkich. Godność człowieka staje się wykładnią prawa kanonicznego, stawiając przed nim konkretne wymagania stanowiące o małżeństwie. Prawo cywilne poprzez separację daje małżonkom szansę na odbudowanie zniszczonych więzi. Zarówno wprowadzenie obowiązku separacji cywilnej, jak i reforma komunikacji w instytucjach kościelnych to postulaty właściwej inkorporacji miłosierdzia do prawa stanowionego.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Czy prawodawca potrzebuje wyobraźni?

Celem tego artykułu jest pokazanie roli i zadań wyobraźni u prawodawcy. Autor skupia się na następujących obszarach jego pracy: zasadności stanowienia nowej ustawy, możliwych wariantach wyniku wykładni ustawy, akceptacji ustawy i rezultatu wejścia ustawy w życie. Wniosek jest następujący – dobry prawodawca jest realistą z właściwą dozą wyobraźni.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Organizacja i awanse naukowe w Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie

Apostolska konstytucja Sapientia christiana określa zgodność i przystawalność regulacji dotyczących kościelnych uniwersytetów i innych uniwersytetów z różnych rejonów kościelnych. Regulacje te są w pełni zastosowane do Papieskiego Uniwersytetu Jana Pawła II w Krakowie. Statut tego uniwersytetu i jego program mają swoje źródło zarówno w regulacjach kanonicznych, jak i ustawach państwowych, a także w bogatej naukowej tradycji Krakowa. System postępu kariery naukowej na tym uniwersytecie urzeczywistnia polskie prawo. W rezultacie władze polskie uznają tytuły naukowe i stopnie naukowe przyznawane przez ten uniwersytet.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
O postrzeganiu przez nauczycieli cech wybitnych intelektualnie uczniów z niepełnosprawnością

Podczas swojej pracy zawodowej nauczyciele spotykają rozwinięte intelektualnie dzieci, u których występuje jakaś forma niepełnosprawności. W Słowenii nie przeprowadzono jeszcze badań, które wykazałyby, jakie jest postrzeganie przez nauczycieli tych grup uczniów. W jakościowym badaniu przeprowadzono wywiad z nauczycielami, którzy mieli doświadczenie w pracy z takimi uczniami. Punktem zainteresowania były te cechy uczniów, które nauczyciele uważają za najczęściej się powtarzające. W badaniu skoncentrowano się także na odpowiedzi na pytanie, czy opis dokonany przez nauczycieli skupia się na mocnych stronach uczniów czy słabych. Nauczyciele poddani badaniu potrafili rozpoznać większość emocjonalnych i społecznych cech uczniów.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Mit powstańczej legendy kard. Albina Dunajewskiego

Opracowanie to jest próbą ukazania burzliwego okresu życia kard. Albina Dunajewskiego w latach 1862–1865 i jego aktywnego rzekomego udziału w powstaniu styczniowym. W dotychczasowej historiografii to wciąż otwarty problem badawczy, który przerodził się nawet w konstrukcję swoistego mitu powstańczej legendy późniejszego biskupa i kardynała krakowskiego. Autor, w oparciu o nowe, niewykorzystywane dotąd źródła, próbuje opisać zarówno posługę Dunajewskiego jako rektora Metropolitarnego Seminarium św. Jana w Warszawie, jego bliskie relacje z abp. Zygmuntem Szczęsnym Felińskim oraz dramatyczne wydarzenia, które zmusiły go do rezygnacji z funkcji regensa i opuszczenia stolicy, a także swoistych represji popowstaniowych w postaci tzw. karnego wikariatu w Rudawie w latach 1864–1865. Z tego opisu wyłania się próba nowego nowego spojrzenia na życie i działalność jednego z najważniejszych hierarchów polskiego Kościoła XIX wieku.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Święci z kościoła w Krasnem koło Rzeszowa. Przyczynek do badań nad twórczością Stefana Matejki

W podrzeszowskiej parafii Krasne znajduje się niewielki kościół, wzniesiony w latach 1742–1752 w stylu prowincjonalnego późnego baroku. W 1903 roku w budowli tej zostały wstawione witraże przez firmę Krakowski Zakład Witrażów Władysława Ekielskiego i Antoniego Tucha. Wśród zrealizowanych wtedy przeszkleń był witraż wykonany według projektu Stefana Matejki. Jest to pierwsze znane dzieło witrażownicze tego artysty, o kilka lat wyprzedzające jego inne znane realizacje w tej dziedzinie. W artykule dokonano charakterystyki witrażu z Krasnego w odniesieniu do późniejszej twórczości artysty i w porównaniu z analogicznymi realizacjami na terenie obecnego Podkarpacia. W kościele w Krasnem znajduje się także swoisty pseudowitraż stanowiący dopełnienie dzieła Matejki – fresk naśladujący witraż ukazujący św. Andrzeja Bobolę. Artykuł podaje źródła ikonograficzne przedstawienia oraz opisuje szczególny kontekst jego powstania.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Pewna krytyka teologii naturalnej

W artykule sformułowano argument, którego zadaniem było zakwestionowanie teologii naturalnej jako samodzielnej dyscypliny oraz wskazanie, że objawienie Boga jest konieczne, by o Nim mówić i w Niego wierzyć.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Filozoficzne elementy poznania kontemplacyjnego

Obecnie można zaobserwować szczególny rodzaj duchowości: jej różnorodność poglądów mających negatywny wpływ na – między innymi – prawdę, dobro i piękno. Ta niebezpieczna sytuacja pociąga za sobą radykalne podejście w ludzkim życiu. W niniejszym artykule przedstawiam kontemplacyjny wzór istnienia zgodnego z rzeczywistością, głęboką refleksją czy modlitwą. Na początku występuje fundamentalny opis istnienia dla wszelkich realistycznych analiz, następnie – intuicja i jej rodzaje, definicja poznania kontemplacyjnego, współistnienie prawdy i dobra jako wartości transcendentalnych, a także aspekty antropologiczny i psychologiczny. W końcu – powiązania pomiędzy kontemplacją a metafizyką oraz teologią naturalną. Te szczegółowe elementy poznania tworzą strukturę kontemplacji.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Modlitewnik Nawojki. Studium źródłoznawcze

Celem artykułu jest przeprowadzenie podstawowego studium źródłoznawczego, tj. ustalenie czasu, okoliczności oraz miejsca powstania, autorstwa i środowiska, z którego wyrósł Modlitewnik Nawojki – jeden z najstarszych pomników języka polskiego. Modlitewnik zawiera modlitwy adresowane do Maryi, z motywami eucharystycznymi oraz na różne okazje. Źródła tych modlitw można szukać w innych rozpowszechnionych, późnośredniowiecznych libri precum: Hortulus animae oraz Antidotarius animae. To spostrzeżenie nie pozwala łączyć Modlitewnika z jakimś środowiskiem. Prezentowane w historiografii odnośnie do tego domniemania są nieuzasadnione. Na podstawie niniejszego studium oraz badań Franciszka Krčeka i Aleksandra Brücknera dotyczących krytyki tekstu, a także analiz przedstawionych przez językoznawców, którzy datowali język Modlitewnika na koniec XV wieku, autor twierdzi, że Modlitewnik Nawojki jest kopią starszego rękopisu powstałego w końcu XV wieku. Rękopis Modlitewnika Nawojki został sporządzony w pierwszej połowie XVI stulecia i przypuszczalnie był używany przez szlachtę. Został on przygotowany przez zawodowego pisarza. Prawdopodobnie Modlitewnik Nawojki lub pierwotny manuskrypt powstał w Małopolsce. Jest on oceniany jako wyrafinowany literacko.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne