rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wyprawy na Wschód – literatura współczesna wobec problemu tożsamości

Artykuł zawiera rozważania dotyczące przemian w kreowaniu obrazów Wschodu w powojennej literaturze polskiej. W latach 80. XX wieku pisarze zaczęli w rozmaity sposób naruszać istniejące stereotypy, przede wszystkim przez wprowadzanie intertekstualnych gier oraz subiektywizację obrazu (m.in. Igor Newerly Zostało z uczty bogów, Eustachy Rylski Stankiewicz. Powrót, Władysław Terlecki Drabina Jakubowa). W XXI wieku tendencje te zaczęły narastać – wyrazistym przykładem może być Sońka Ignacego Karpowicza, powieść, która zdobyła popularność także wśród młodych czytelników.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Puste miejsca w przestrzeni, puste miejsca w języku. Wokół Miejsca Andrzeja Stasiuka i dwóch opowiadań Zygmunta Haupta

Przedmiotem zainteresowania autorów są literackie przekształcenia miejsc południowo-wschodniej Polski międzywojennej (w dwóch opowiadaniach Zygmunta Haupta) oraz z czasów ustrojowego przełomu pod koniec XX wieku (jedna z „opowieści galicyjskich” Andrzeja Stasiuka). Punktem wyjścia uczyniono dwa doświadczenia dydaktyczne z utworem drugiego z pisarzy. Obaj pisarze ewokują w swoich utworach fenomen miejsc pustych, ogołoconych wskutek zawirowań historycznych, ale także wydanych na działanie „ślepej” natury. W toku analizy (wykorzystującej metodologię geografii kulturowej i geopoetyki) przestudiowane zostały językowe próby uchwycenia tekstury miejsc oraz problematyki czasu, wynikającej z doświadczania konkretnej przestrzeni. Istotnym elementem omawianych opowiadań jest żywioł pracy wyobraźni, za pomocą której artyści usiłują wypełnić terytoria dotknięte pustką. Jeszcze inna ważna kwestia to rozporządzalność miejsca w stosunku do znajdującego się w nim podmiotu.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
O Bożenie Chrząstowskiej i naszej papierowej „Polonistyce”

Artykuł przedstawia działalność Bożeny Chrząstowskiej jako redaktorki „Polonistyki” w latach 1992-2014. Charakteryzuje autorski model pisma, które miało na celu kształcenie merytoryczne nauczycieli-polonistów, zapoznanie ich z nowymi trendami w literaturoznawstwie i językoznawstwie (takie zadanie pełnił dział „Horyzonty polonistyki”) oraz dostarczanie im materiału do wykorzystania w szkole („Tajniki warsztatu”). Autorka pisze o inspirującej roli Chrząstowskiej i o dziejach pisma, które w ciągu 15 lat trzy razy było sprzedawane. W 2015 r. redakcja, zignorowana przez czwartego właściciela, stworzyła w Internecie nowe pismo: „Polonistyka. Innowacje” (www.pressto.amu.edu.pl), którym kieruje Maria Kwiatkowska-Ratajczak.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Nie-obywatele. Żydzi jako punkt pikowania polskiej tożsamości

Autorka twierdzi, że antysemityzm w Polsce ma charakter ciągły i nie można tego zjawiska rozdzielać na „antyjudaizm” i „antysemityzm”. Stosując metodę triangulacyjną, wskazuje osadzenie całego europejskiego antysemityzmu w tradycyjnej narracji teologicznej oraz warunkowanych nią rozwiązaniach społecznych, i przyczyny, warunkujące tę ciągłość w Polsce. Zalicza do nich specyfikę struktury społecznej oraz cele, dla których środowiska dominujące instrumentalizowały dyskurs antysemicki. Dyskurs ten miał być czynnikiem inkluzywnym warstwy podporządkowane do narodu. Stąd znacząca rola duchowieństwa w tej narracji – była to jedyna grupa zdolna skutecznie formować tożsamość zbiorową warstw podporządkowanych i nadawać „antymodernistyczny” charakter polskiemu antysemityzmowi.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
O nurcie białoruskim w polskiej prozie emigracyjnej

Celem prezentowanego szkicu jest dostrzeżenie i wyróżnienie bardzo ważnego nurtu w polskiej powojennej prozie emigracyjnej. Nurt „powrotu do małych ojczyzn”, bardzo istotny w polskiej prozie powojennej, zaowocował wieloma dziełami wspomnieniowymi. Najważniejsze z nich poświęcone zostały ziemiom ukraińskim i białoruskim. Wspomnienia i powieści na temat życia na ziemiach białoruskich włączane są zwykle do nurtu litewskiego z powodu ich historycznej przynależności do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Prezentowany szkic stanowi próbę ustanowienia właściwej hierarchii. Autorowi tekstu zależy na oddaniu ważności kultury białoruskiej dla polskiej literatury emigracyjnej, ale także na ujawnieniu budzenia się białoruskiej tożsamości narodowej. Albowiem w nurcie białoruskim napięcie między polskością i białorosyjskością odgrywa ważną rolę. I ten aspekt nie może zaginąć w refleksjach nad literackimi wspomnieniami polskiego życia na ziemiach białoruskich.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Hermeneutyka polskiej szkoły filmowej

Przedmiotem studium jest próba ponownego rozpoznania artystycznego dorobku polskiej szkoły filmowej, podjęta w kategoriach hermeneutyki. Autor kwestionuje dotychczasowe ujęcia tego zjawiska, zmierzając do przeorientowania obiegowego sposobu jego ujmowania i proponując własne spojrzenie.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wschodnie (?) pogranicze Polski jako miejsce przemiany bohatera-pisarza w prozie po roku 1945

W artykule interpretacji poddane zostały trzy utwory prozatorskie powstałe po roku 1945: Góry nad Czarnym Morzem Wilhelma Macha, Siekierezada Edwarda Stachury oraz Sońka Ignacego Karpowicza. W pierwszej części wskazano sposoby prezentowania wschodniego pogranicza Polski w dwudziestoleciu międzywojennym. Następnie przedstawiono, jak przestrzeń ta jest ukazywana we wskazanych powieściach. Obszary przygraniczne opisywane są jako inne, egzotyczne, gorzej rozwinięte, ale jednocześnie fascynujące i przyciągające. Główni bohaterowie wymienionych utworów to pisarze będący w stanie kryzysu. Wyprawa na wschód Polski stanowi próbę jego przezwyciężenia.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Postkolonialne Polski: szkic z niepewnej natury

Tekst poświęcony jest kilku wybranym, nader istotnym i wciąż silnie spornym warstwom i perspektywom dyskursu postkolonialnego w Polsce, w kontekście współczesnych, rzeczywistych problemów społecznej i kulturowej lokalności. W konsekwencji zaś także: ich politycznym urzeczywistnieniom dyskursywnym. W centrum pracy znajdują się podziały społeczne i użytek jaki czynią narratorzy tegoż dyskursu, traktowanego czy to jako narzędzie do ich umocnienia (bądź restauracji) jak i oporu emancypacyjnego Głównym motywem, w tej perspektywie, jest przeniesienie uwagi badawczej na problematykę społeczną, jaka dokonała się w tejże „debacie postkolonialnej” stając się w niej coraz silniej obecna i donośna. W konsekwencji, w sposób znaczący odchodząc od typowo literaturoznawczych kulturoznawczych i literackich źródeł tego nurtu refleksji. Tym sposobem, badacze postkolonialni stają wobec jednego z najsilniejszych jego wyzwań jakim jest, wedle autora: reakcyjna narracja postkolonialna.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Księga domowa

Artykuł zawiera omówienie tematyki podjętej w rodzinnej autobiografii Bożeny Chrząstowskiej (matki) i Joanny Ciechanowskiej-Barnuś (córki) pt. Dwugłos z życia wzięty (Poznań 2015). Autorka analizuje wybrane elementy dyskursu tożsamościowego, umieszczając je w porządku historycznym i teoretycznym. Wskazuje główne kategorie: wspólnota rodzinna, etos wielkopolski, zakorzenienie, autokreacja. Zwraca uwagę na pokoleniowe przemiany polskiej kultury ziemiańsko-inteligenckiej, odbijające się także w dziejach rodzinnych. Omawia formę gatunkową analizowanej autobiografii, odnajdując w niej cechy sylwiczne. Zwraca uwagę na otwartą kompozycję, chronologię, asocjacyjność, polifonię narracji, znaczenie emocji.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Mistrzyni i Majsterka

Autor prezentuje rolę nauczycielki nauczycieli, jaką jest Bożena Chrząstowska. Przez osobiste wspomnienie obrazuje, jak badaczka odrzucająca dydaktyczne schematy inspirowała studentów do ich własnych poszukiwań metodycznych. Do Jej działań odnosi paradoksalną sugestię mówiącą o tym, że każdą nauczycielską spontaniczną improwizację warto poprzedzić starannym przygotowaniem przedmiotowym oraz rozpoznaniem, do jakiego odbiorcy/ucznia szkolny polonista kieruje swoje działania.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, pedagogika
Ludzie zabĳają przecie zwierzęta nie tylko dla ocalenia życia, lecz na rosół i pieczeń1 – Henryka Sienkiewicza literackie uśmiercanie zwierząt

W pisarstwie Henryka Sienkiewicza motywika animalna przejawia się w kilku odsłonach. Mapa występowania i typologia zwierząt wynikają z uwarunkowań topograficznych i służą przyjętej zasadzie realizmu jako sposobowi oglądu i opisu rzeczywistości. Ze szczególnym upodobaniem eksponuje pisarz pojedynki człowieka ze zwierzęciem, który stanowi dla niego zagrożenie (bykiem, niedźwiedziem, lwem), ale również podejmuje temat cierpienia zwierząt „stowarzyszonych”, zwłaszcza konających na oczach czytelnika. Mimo fokalizacji męskiej (perspektywa myśliwego) i raczej miernie wykorzystanej formuły per analogiam ad humanum, jest jednak w dziełach autora Trylogii doza „wyobraźni współczującej” (Coetzee).

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wilki – metafora, porównanie, paralelizm

Artykuł zawiera interpretacje trzech różnych tekstów, których głównym tematem pozostają wilki. Wiersz Jarosława Iwaszkiewicza Wilk, Wilki Zbigniewa Herberta i autobiograficzny reportaż Adama Wajraka Wilki łączy specyficzny literacki obraz tych zwierząt – niebezpiecznych, ale wolnych i niezależnych. Portrety wilków używanych jako podstawa budowania metafor, porównań i paralelizmów zmieniały się w ostatnich dekadach wraz z przemianami świadomości zbiorowej. Animal studies jako metodologia badań stanowi zbiór użytecznych narzędzi analitycznych przydatnych w śledzeniu tradycyjnych kulturowych wzorców oraz tropów nowych idei.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dziady cz. IV w zwierciadle ekosystemu romantycznego

W artykule, poświęconym czwartej części Dziadów Adama Mickiewicza, posłużyłam się metaforą ekosystemu, w który uwikłane są zwierzęta, rośliny oraz ludzie. Zwierzęta odgrywają istotną rolę w Mickiewiczowskim ekosystemie, stając się podstawą przewartościowania myślenia o tym, kto może być bohaterem, gdyż autor przyznaje im status równoprawny z tym, który posiadają Gustaw czy Ksiądz. Co więcej, zwierzęta przestają być postrzegane przedmiotowo. Mickiewiczowski bohater widzi siebie jako cząstkę natury. W artykule zwrócono szczególną uwagę na insekty jako zwierzęta stojące na styku śmierci i życia. W tej roli autor Dziadów obsadził owady, które zdają się zacierać granicę między dwoma rzeczywistościami.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Muzykanci z Bremy albo zwierzoczłekoświat

Klasyczna baśń braci Grimm jest opowieścią o zwierzętach; nie o problemach ludzi, ale o zwierzętach samych. Osioł, pies, kot i kogut nie są tu potraktowane jako figury ludzi, ludzkie typy i reprezentacje, lecz jako samodzielne podmioty. Antropomorfizacja zaś nie służy ukazaniu i oświetleniu spraw czysto „ludzkich”, lecz pomaga czytelnikowi i słuchaczowi empatycznie odnieść się do sytuacji braci mniejszych. Muzyka, której uprawiania podejmują się zwierzęta, jest katalizatorem ich wyzwolenia. Stare i przeznaczone na rzeź uciekają nie tylko do Bremy, ale i w przestrzeń ocalającej sztuki. Solidarność i harmonia, zgoda i współpraca – oto co reprezentuje kwartet zwierzęcych, amatorskich muzyków. Uczą one, jak być dobrym dla pragmatycznych i często nieczułych ludzi.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Kochają tylko psy”. Psia buda i ludzkie szczenię (w Psich latach Günthera Grassa i Nakarmić kamień Bronki Nowickiej)

Tekst jest próbą na temat relacji psa i człowieka w literaturze na wybranych przykładach. To psy zniewolone przez człowieka, czyli psy Adolfa Hitlera, w wierszu Wisławy Szymborskiej pt. Monolog psa zaplątanego w dzieje (2004) i w powieści Güntera Grassa Psie lata (Hundejahre, 1963). To także psy pozwalające człowiekowi żyć, uczące człowieka podmiotowej cielesności, wolności i przyjaźni, partnerskie, kochające. Tu przede wszystkim ważny jest przykład prozy Bronki Nowickiej z tomu Nakarmić kamień (2015) oraz wiersza dziecięcego Danuty Wawiłow pt. Babcia i pudel. Autorka tekstu konkluduje, że psia buda, psia sierść i psia obecność są wielokrotnie niezbędne, by człowiek nie zagubił się w świecie.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dzieci, zwierzęta i wielka zabawa. Przekształcenia wątków zwierzęcego folkloru w polskiej literaturze dla dzieci i młodzieży w perspektywie kulturowych studiów nad zwierzętami (cultural animal studies)

Jednym z bardzo ważnych elementów teorii wielkiej zabawy autorstwa Jerzego Cieślikowskiego jest opis relacji dziecko-zwierzę. Realne sytuacje zabawy dziecka ze zwierzęciem według Cieślikowskiego były istotnym źródłem dziecięcego folkloru, a co za tym idzie, literatury dziecięcej. Autorka artykułu proponuje nową perspektywę badań literatury dziecięcej: critical animals studies (CAS). Spojrzenie to pozwala postawić hipotezy na temat specyficznych relacji dziecko-zwierzę w literaturze dziecięcej, nowych wartości edukacyjnych obejmujących ekologię, a także etykę, w których śmierć i cierpienie zwierząt zostałyby odtabuizowane.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zwierzę, które pisze – mit o nimfie Io w Metamorfozach Owidiusza

Stosunek człowieka do zwierzęcia obrazuje istotny związek między naturą i kulturą, a badanie tego zagadnienia może przynieść nowe spojrzenie na ciało, zwłaszcza na to, które dziś w dobie rozwiniętych już studiów dotyczących kwestii nieantropocentrycznych gubi ludzką postać. Metamorfozy Owidiusza potraktowane zostały jako tekst-wzorzec, w którym dokonuje się transformacja – proces wcielenia się w zwierzę. Artykuł dotyczy interpretacji fragmentu dzieła poety opowiadającego o historii przemienienia kochanki Zeusa nimfy Io w jałówkę oraz jej prób porozumienia się ze światem ludzi za pomocą pisma. Mit o Io może być zatem traktowany jako opowieść inicjalna powstania pisma (systemu zapisywania znaków), a samo umieszczenie postaci zwierzęcej w centrum opowieści jako początek dyskusji o relacji występującej między tym, co zastane (naturą), a tym, co wytworzone (kulturą).  

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Optyka obcości. Ludzkie wiersze o zwierzętach

Artykuł stawia pytanie o możliwość postantropocentrycznej lektury wierszy Joanny Pollakówny. Poetka, doktor historii sztuki, zakorzeniona w kulturze europejskiej i myśli chrześcijańskiej (św. Augustyn, św. Jan od Krzyża, Pascal), wydaje się bliska tradycyjnym wartościom humanizmu (humanizmów). Podejmując tematy bólu i cierpienia, przymierza do nich sensy religijne i filozoficzne, wraz z wpisaną w nie, tak głęboko, że niekiedy trudną do dostrzeżenia, perspektywą antropocentryczną. Równocześnie, w swojej twórczości, poszukuje relacji i bliskości z istotami nie-ludzkimi – dostrzegając równość wszystkich bytów wobec kolei biologicznego życia (zoe). W tekście przedstawiam wybrane wiersze Pollakówny, reprezentatywne dla jej pisarstwa i zawartych w nim refleksji o zwierzętach. Zarysowuję w ten sposób dwa kierunki rozważań poetki o istotach nie-ludzkich – dążenie ku relacji i zachwyt ich niemożliwą do oswojenia naturą.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dramaty (nie)zwierzęce w teatrze lalek dla dzieci

Agata Drwięga analizuje, w jaki sposób zwierzęta są obecne we współczesnych dramatach dla dzieci oraz na scenach polskich teatrów lalek. Autorka wspomina sztuki (Malwinka w Ptasim Królestwie A. Wiktorowskiej-Chmielewskiej i Marvin M. Guśniowskiej), które cechuje przedmiotowe podejście do zwierząt. Swoją uwagę koncentruje przede wszystkim na tekstach eksponujących wybrane aspekty zwierzęcej natury, jednak nieuciekających od antropomorfizacji bohaterów (Dziób w dziób M. Prześlugi, Wąż M. Guśniowskiej i Tylko jeden dzień M. Baltscheita). Ostatnim przedmiotem analizy jest spektakl Baltic. Pies na krze R. Wiczy-Pokojskiego, gdzie opowiedziano historię zwierzęcia, zachowując odrębność jego natury, jednocześnie stawiając je na równi z człowiekiem. Podejście realizatorów do kwestii zwierzęcej objawia się zarówno przez wygląd lalek, jak ich rolę w spektaklu. Animanty zwierząt niepopularnych (takich jak gołąb, wąż czy jętka) rzadziej niż lalki ssaków (kot, pies) wykazują podobieństwo do swoich, występujących w naturze, pierwowzorów. Jednocześnie lalki bohaterów nie-ludzkich niemal zawsze upodabnia się do ludzi lub infantylizuje.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dziwna wycieczka do zoo. W poszukiwaniu perspektywy

Artykuł jest próbą spojrzenia na wiersze dla dzieci Józefa Ratajczaka, w których pojawiają się zwierzęta w zoo (z tomików Między nami zwierzakami oraz Wycieczka do zoo). Lektura wybranych utworów pozwala zauważyć różny sposób postrzegania przez poetę zwierzęcych bohaterów oraz miejsca, jakim jest zoo. W artykule zostało także postawione pytanie o dorosłego nadawcę tekstu literackiego kierowanego do dziecka. Pozwala to zauważyć to, co łączy dzieci i zwierzęta w tekstach – ich głos zawsze jest zależny od wyobrażenia tego, kto mówi, od osoby dorosłej.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Nie-stosow(a)ne analogie. Lesbos Renaty Lis jako narracja poszerzająca doświadczenie uchodźcze

Artykuł poświęcony jest przede wszystkim książce Renaty Lis pt. Lesbos. Składające się na nią eseje o trzech pisarkach odwołujących się w swojej twórczości do Safony, by opowiedzieć o tożsamości homoseksualnej, dopełnia narracja o sytuacji współczesnych uchodźców przebywających w obozie na wyspie Lesbos. Niniejszy szkic przynosi próbę namysłu nad możliwościami, jakie stwarza poetyka eseju, pozwalająca rozważyć kondycję uchodźców poza kontekstem doraźnych problemów, poza dominującym publicystycznym językiem, konfrontując to doświadczenie z innymi formami wykluczenia. Autorka artykułu przywołuje przy tym pokrewną gatunkowo i poruszającą podobne kwestie medytację egzystencjalną Tadeusza Sławka pt. U-chodzić oraz zbiór szkiców ornitologicznych Stanisława Łubieńskiego pt. Dwanaście srok za ogon, w związku z tą drugą książką pokazuje, iż zamysł Lis warto poszerzyć o wymiar nieantropocentryczny. Wówczas idea otwartej międzyludzkiej wspólnoty realizuje się pełniej jako idea wspólnoty międzygatunkowej.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
To jest właśnie ta chwila. Uchodźcy w najnowszych polskich książkach i teatrze dla młodych odbiorców (przegląd)

Artykuł stanowi przegląd najnowszych książek dla dzieci, które podejmują tematykę uchodźców. Pojawiają się tu także omówienia spektakli dla młodych widzów, które można odczytać w kontekście masowych migracji. Wymienione książki dla dzieci mają szansę przyczynić się do kształtowania i wzmacniania empatycznej i otwartej postawy młodych czytelników, którzy w przyszłości będą odpowiadać za kształt społeczeństwa obywatelskiego.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Hotel Ukraina. Bohdana Zadury wiersz o przyjmowaniu uchodźców

Tekst podejmuje problem uchodźczy w odniesieniu do wiersza Bohdana Zadury Hotel Ukraina z tomu Kropka nad i (2014). Wiersz został napisany jako spontaniczna reakcja na pacyfikację kijowskiego Majdanu w lutym 2014, dlatego autorka szkicuje szerokie tło kontekstowe, przywołując reportaże, eseje i rozmowy, które przybliżają sedno konfliktu. Tekst gromadzi zatem materiały do lekcji na temat: kim jest (lub może być) uchodźca i czy ja sam(a) jestem gotowy(a) przyjąć taką osobę pod swój dach?

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wyspa klucz Małgorzaty Szejnert wobec amerykańskiego mitu równości, wolności i sukcesu

Artykuł stanowi analizę wartości tworzących amerykański mit w reportażu historycznym Małgorzaty Szejnert Wyspa klucz. Równość, wolność i sukces, z których słynął Nowy Świat, przyciągały miliony Europejczyków za ocean na przełomie XIX i XX wieku. Większość z nich przeszła kontrolę na Ellis Island, gdzie znajdowało się centrum imigracyjne. Reportaż, prezentując różne wymiary selekcji imigrantów, ograniczenia ich wolności oraz ambiwalentne sukcesy, obrazuje, jak nieprzystający do rzeczywistości był amerykański ideał demokracji. Artykuł uznaje Ellis Island za tzw. miejsce pamięci w rozumieniu, jakie nadał temu pojęciu Pierre Nora.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Niewidzialne obrazy. Fotografie uchodźców w dyskursie mediów

W eseju przyglądam się publikowanym w sieci dwu fotografiom prezentującym obrazy uchodźców i uchodźczyń. Współczesne fotografie José Palazóna i Johna Stanmeyera zostają osadzone w kontekście przede wszystkim dwu kluczowych lektur – książki Regarding the Pain of Others Susan Sontag (2003) i Civil Imagination Arielli Azoulay (2012). Refleksję obu autorek zestawiam z koncepcjami m.in. W.J.T. Mitchella, Gillian Rose, Olivera Chanarina i Adama Broomberga. Z ich pomocą wskazuję na konieczność edukacji wizualnej, która rozwinie u odbiorcy umiejętność krytycznej interpretacji przekazów medialnych. W tekście zaprezentowana zostaje przede wszystkim perspektywa odbiorcza, dlatego też mniej uwagi poświęcam pracy fotoreportera wykonującego zdjęcie. W konkluzji przedstawiam propozycje podejść interpretacyjnych do fotografii: Gillian Rose i Arielli Azoulay.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Refreny uchodźcze w poezji Nelly Sachs

W artykule badam, jaki zespół przesłanek konstytuuje się w twórczości niemieckojęzycznej noblistki oraz w jaki sposób autorka sprowadza do wiersza zraniony świat. Interpretuję jej utwory związane z wątkiem uchodźczym. Czytam jej neurotyczną poezję także w obrębie współczesnego dyskursu nomadologicznego i postrzegam jako drogowskaz ku językowi solidarności. W twórczości noblistki z 1966 roku można dostrzec zapowiedź stylistyki współczesnych wierszy uchodźców (m.in. Breyten Breytenbach czy Ashur Etwebi), buduje się wspólnota artystyczna osób pozbawionych domu. Artykuł zamykam konkluzją związaną z wykorzystaniem poezji w edukacji na rzecz pokoju.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Szkolna narracja o uchodźcach a formacyjny wymiar edukacji polonistycznej

Podstawową tezą artykułu jest przekonanie, że warunkiem skutecznego realizowania formacyjnej funkcji edukacji humanistycznej jest refleksja nad współczesnym światem, a szczególnie nad tak niepokojącymi i aktualnymi problemami, jak np. napięcia międzykulturowe, migracje i związany z nimi kryzys uchodźczy. Analiza w polskiej szkole tekstów podejmujących tę tematykę może być odpowiedzią na kryzys etyczny polegający na izolowaniu się od cudzego cierpienia i na bierności wobec zła, zwłaszcza jeśli ofiarami są ludzie należący do innej niż nasza wspólnoty kulturowej czy narodowej. Inspirację do takich rozważań można odnaleźć w reportażach poświęconych uchodźcom i ich sytuacji.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, literaturoznawstwo