rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Biografie profesorów Medizinische Akademie Danzig (MAD) 1935-1945

W pracy przypomniano okoliczności powstania w 1935 r. w Wolnym Mieście Gdańsku Państwowej Akademii Medycyny Praktycznej. W pierwszych 5 latach program nauczania Akademii ograniczał się tylko do dwóch semestrów klinicznych. W 1940 r., po reorganizacji i rozbudowie uczelni, przemianowano ją na Medizinische Akademie Danzig (MAD), gdzie możliwe były pełne studia medyczne, uzyskanie doktoratu i habilitacji. Przedstawiono losy MAD do 1945 r. oraz życiorysy wszystkich profesorów Akademii z lat 19351945. Wielu nich było wybitnymi lekarzami i naukowcami, którzy po wojnie z powodzeniem kontynuowali swoją pracę i karierę w Niemczech lub za granicą.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
190-lecie wydania Rozprawy o badaniu fizjologicznym organu wzroku i systemu skórnego (Wrocław 1823) Jana Evangelisty Purkiniego (1787–1869)

Praca przedstawia polskie i angielskie tłumaczenie pracy Jana Ewangelisty Purkiniego pt. Rozprawa o badaniu fizjologicznym organu wzroku i systemu skórnego — opublikowanej po łacinie we Wrocławiu w 1823 roku — z okazji 190-lecia jej wydania. Omawia ona znaczenie badań fizjologicznych, budowę i czynności oka oraz anatomię i fizjologię skóry. Jan Ewangelista Purkinie (1787–1869) w 1818 roku ukończył medycynę w Pradze, a w 1823 uzyskał etat profesora fizjologii na Uniwersytecie we Wrocławiu, gdzie w 1839 roku utworzył pierwszą w świecie samodzielną katedrę fizjologii. Dokonał wielu odkryć w zakresie neurofizjologii, np. odkrył komórki w środkowej warstwie istoty szarej mózgu, zwane dziś komórkami Purkiniego. Stał się też faktycznym twórcą teorii komórkowej budowy organizmu, odkrył między innymi jądro komórkowe. Dokonał odkrycia włókien przewodzących impulsy z węzła zatokowo-przedsionkowego do komór serca, nazywanych dziś włóknami Purkiniego. Utrzymywał niezwykle przyjazne stosunki z Polakami. W 1850 roku został profesorem fizjologii na Uniwersytecie w Pradze, gdzie zajmował się popularyzacją czeskiej kultury.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dr med. Adam Marcin Patryn (1905–1974)

Artykuł zawiera biogram doktora medycyny, który pracował w latach 1933–1974 w małym miasteczku położonym na południu Polski.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Służba zdrowia 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej

Na początku stycznia 1944 r. wschodnie tereny II Rzeczypospolitej objął front działań wojennych pomiędzy III Rzeszą i ZSRR. W tej sytuacji Okręg Armii Krajowej Wołyń przystąpił do wykonywania akcji „Burza”, której celem była walka z cofającymi się wojskami Niemiec i wystąpienie wobec oddziałów Armii Czerwonej w roli gospodarza Wołynia. Do jej prowadzenia utworzył 27. Wołyńską Dywizję Piechoty, która przez siedem miesięcy uporczywych walk na Wołyniu, Polesiu i Lubelszczyźnie przebyła trudny szlak, liczący około 500 kilometrów. W ponad 60 stoczonych walkach poniosła znaczne straty osobowe. Do niesienia pomocy rannym i chorym żołnierzom utworzono w niej służbę zdrowia. Artykuł omawia powstanie i rozwój organizacyjny tej służby, a także działalność jej personelu. Składał się on z kilku lekarzy oraz ponad 100 sanitariuszek. Młode dziewczęta, głównie harcerki, wykazały niezwykłe bohaterstwo. W warunkach ciężkich walk i marszów przez liczne bagna ofiarnie pomagały rannym.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Polskie zainteresowania organizacją kształcenia medycznego i funkcjonowania służby zdrowia w Austrii w II połowie XIX wieku

Druga połowa XIX wieku zaznaczyła się wzrostem zainteresowania ze strony Polaków osiągnięciami austriackiej medycyny. Wówczas to na kartach specjalistycznych czasopism ukazało się kilkadziesiąt artykułów przedstawiających, jak w monarchii austriackiej rozwija się edukacja przyszłych lekarzy, funkcjonuje szpitalnictwo. Osobne publikacje poświęcono farmacji, konferencjom, wystawom, weterynarii. Dowodziły one, że austriaccy przedstawiciele świata nauki rozumieją potrzebę pogłębiania wiedzy medycznej, roztaczania opieki zdrowotnej nad potrzebującymi. Znaczna część autorów mogła przekonać się naocznie, jak funkcjonuje austriacka służba zdrowia. Studiowali oni bowiem w Wiedniu lub brali udział w konferencjach urządzanych w tym mieście.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Losy urologów pochodzenia żydowskiego na ziemiach polskich (Warszawa i Lwów) na tle prześladowań ludności żydowskiej w okresie okupacji hitlerowskiej i sowieckiej (1939−1945)

Polscy lekarze ginęli od pierwszych dni września 1939 roku biorąc udział w walkach z Wehrmachtem jako zawodowi ofi cerowie oraz jako lekarze cywilni. W kampanii polskiej 1939 roku zginęło około 66 000 polskich żołnierzy i ofi cerów. Wielu z nich dostało się do niewoli sowieckiej i zostało rozstrzelanych w Katyniu, Charkowie czy Miednoje. Wśród nich znaczną część stanowili lekarze pochodzenia żydowskiego. W 1940 roku niemieckie władze okupacyjne rozpoczęły na terenach okupowanej Polski tworzenie gett przeznaczonych dla ludności żydowskiej. W obrębie zamkniętych dzielnic znaleźli się także żydowscy lekarze. Szacuje się, iż w murach największego getta – getta warszawskiego – znalazło się od 750 do 1000 lekarzy Żydów. Większość kontynuowała pracę na terenie getta. Warunki panujące w żydowskich szpitalach i przychodniach pogarszały się dramatycznie z tygodnia na tydzień z powodu olbrzymich niedoborów środków leczniczych i żywności. Niestety, z biegiem czasu leczenie ograniczyło się do podstawowych czynności pielęgnacyjnych, a szpitale i poradnie stopniowo zamykano. Mimo wszystkich trudności lekarze Żydzi pracowali z prawdziwym poświęceniem, nauczali na tajnych kursach medycyny, a nawet prowadzili badania nad przewlekłym głodzeniem, które nazwano wówczas „chorobą głodową”. Zarówno w trakcie masowych akcji deportacyjnych, jak i w późniejszym okresie, niektórzy żydowscy lekarze zbiegli z getta i ukryli się po „stronie aryjskiej”. Niejednokrotnie było to możliwe dzięki pomocy przedwojennych przyjaciół. Pozostali zginęli w gettach i obozach zagłady. Podobny los spotkał lekarzy z getta lwowskiego oraz wszystkich gett tworzonych na zajmowanych przez Niemców ziemiach. Literatura wspomnieniowa oraz powojenne relacje ocalonych pozwalają dziś na odtworzenie historii grupy zawodowej lekarzy urologów jako uniwersalnego przykładu losu ludności żydowskiej w Polsce podczas II wojny światowej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Problemy higieny i opieki zdrowotnej na wsi na łamach polskiej prasy ludowej z przełomu XIX i XX wieku

Artykuł ukazuje zagadnienia higieny i zdrowia poruszane na łamach polskiej prasy ludowej z przełomu XIX i XX w. Badaniami objęto takie gazety jak m.in.: „Przyjaciel Ludu”, „Zaranie”, „Związek Chłopski”. Autorami przeważającej części artykułów były osoby nie posiadające wiedzy medycznej. Były one jednak bystrymi obserwatora sytuacji zdrowotnej na wsi i wyrazicielami lokalnej opinii publicznej na temat higieny oraz lecznictwa. Artykuły i krótkie listy do redakcji ukazują na jakie choroby najczęściej zapadała ludność, jaka była skala zachorowań i metody leczenia schorzeń. Treść tych publikacji nie pozostawia wątpliwości, że na ówczesnej wsi polskiej występowały liczne zachorowania na gruźlicę, tyfus, szkarlatynę. Skuteczność leczenia tych chorób była niewielka, brakowało lekarstw i należycie funkcjonującej służby zdrowia. Wśród włościan był duży sceptycyzm wobec pomocy ze strony lekarzy, których piętnowano za pobieranie wysokiego wynagrodzenia za swą pracę.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
O. Karol Meissner - lekarz i benedyktyn

O. Karol Meissner (właściwie Wojciech Meissner) brał udział w powstaniu warszawskim. Był lekarzem, benedyktynem, rozwijał również poradnictwo dotyczące małżeństw i rodziny, współtworzył katolicką naukę dotyczącą podstaw moralnych życia małżeńskiego. Wykładał psychologię na Katolickim Uniwersytecie Medycznym. Działał też na rzecz odbudowy klasztoru benedyktynów w Lubiniu.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Służba zdrowia Okręgu Poznańskiego Armii Krajowej

We wrześniu 1939 roku władze hitlerowskich Niemiec anektowały województwo poznańskie do obszaru III Rzeszy jako Reichsgau Wartheland. Dążyły do całkowitego usunięcia stamtąd Polaków. Cel ten realizowały za pomocą eksterminacji oraz wysiedleń do Generalnego Gubernatorstwa. Represje te powodowały rozwój organizacji, które podejmowały obronę społeczeństwa polskiego. Największą z nich była Armia Krajowa. Jednym z ważniejszych kierunków jej działalności była ochrona zdrowia i życia Polaków. Dlatego też ogromną rolę pełnili w niej lekarze, farmaceuci, pielęgniarki oraz działacze towarzystw opiekuńczych i społecznych.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Urządzenie Szpitalów dla Woysk Xsięstwa Warszawskiego wydane w Warszawie 6 marca 1809 roku. Dokument sprzed dwóch stuleci współcześnie odczytany

Tekst ten jest próbą wydobycia z zapomnienia oraz omówienia jednego z pierwszych aktów normatywnych dotyczących wojskowej służby zdrowia, jaki został opublikowany drukiem. Przedstawione w nim zostały bardzo drobiazgowo omówione zasady organizacji szpitalnictwa wojskowego oraz pomocy doraźnej świadczonej żołnierzom na miejscu działań zbrojnych, w tym organizacja ruchomych ambulansów. Ze względu na szczegółowość zapisów stanowi on doskonały materiał do badań historycznych dotyczących medycyny wojskowej początku XIX wieku, jak również do prac rekonstrukcyjnych.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dr Janusz Zgorzalewicz (1919-2013) - lekarz stomatolog, harcerz, patriota, twórca Oddziału Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego w Zielonej Górze.

W pracy przedstawiono sylwetkę lekarza stomatologa Janusza Zgorzalewicza (1919-2013), harcerza, więźnia obozu koncentracyjnego, lekarza stomatologa wojskowego, patrioty, obrońcy godności i pamięci więźniów obozów koncentracyjnych, pierwszego prezesa Oddziału Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego w Zielonej Górze, twórcy stomatologii w Żaganiu i współtwórcy stomatologii zielonogórskiej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Wkład Marcelego Landsberga w rozwój polskiej i światowej nefrologii

Nefrologia jest stosunkowo młodą dziedziną medycyny wywodzącą się z królowej nauk, interny. Początki ne- frologii na świecie sięgają bardzo odległych czasów, ale jej rozwój zauważalny jest szczególnie od okresu Odrodzenia, zwłaszcza w XVIII i XIX wieku, kiedy dokonało się wiele ważnych dla niej odkryć. W Polsce nefrologia jako podspecjalność medyczna zaczyna funkcjonować w pierwszych dekadach XX wieku. Najwięcej informacji z tego okresu dotyczy prac profesorów Witolda i Tadeusza Orłowskich, Jakuba Pensona czy Jana Roguskiego. Trochę w cieniu pozostawał dotychczas inny uczony, prof. Marceli Landsberg, dla którego zagadnienia dotyczące schorzeń układu moczowego, dzisiejszej nefrolo- gii, stanowiły jeden z najważniejszych rozdziałów pracy naukowej obejmującej diagnostykę laboratoryjną, patofizjologię nerek, w tym badania czynnościowe, patologię obrzęków i gospodarkę wodną, leczenie dietetyczne i w końcu pionierskie w skali światowej eksperymentalne prace nad zastosowaniem otrzewnej w leczeniu niewydolności nerek.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Krytyka naukowa polskich książek medycznych na przełomie XIX i XX wieku

Artykuł ukazuje niektóre problemy związane z krytyką naukową polskich książek medycznych na przełomie XIX i XX w. W prasie medycznej z tego okresu znajdują się liczne recenzje nowości wydawniczych. Recenzenci nie ograniczali się wyłącznie do streszczenia zawartości recenzowanego dzieła, ale i także mniej lub bardziej szczegółowo oceniali jego treść. Zawracali uwagę m.in. na nowatorskość podejmowanej problematyki oraz wkład w rozwój wiedzy o poszczególnych chorobach. Recenzowano wówczas przede wszystkim książki z neurologii i kardiologii, chorób układy trawiennego, chorób zakaźnych, laryngologii, okulistyki i medycyny weterynaryjnej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Jak leczono choroby układu oddechowego w początkach XIX wieku? Analiza opisu leczenia chorego na zapalenie płuc

Na podstawie archiwalnych materiałów źródłowych z 1801 r. przedstawiono przypadek leczenia ostrego schorzenia dróg oddechowych, prawdopodobnie zapalenia płuc, u 72-letniego mężczyzny. W skład zespołu leczącego wchodził doktor, cyrulik, ówczesna „pielęgniarka”, aptekarz, którzy praktykowali w 1801 r. w Koniecpolu. W leczeniu zastosowano leki mukolityczne, przeciwkaszlowe, nasercowe, przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, poprawiające apetyt. Leczenie to z współczesnego medycznego punktu widzenia było prawidłowe. Zaordynowano także lekarstwa, które zalecała obowiązująca nadal od starożytności teoria humoralna. Teoria ta zakładała istnienie w ciele człowieka czterech płynów — humorów: krwi, śluzu, żółci, czarnej żółci. Brak proporcji i równowagi między płynami prowadził do choroby. Leczenie miało na celu przywrócenie zaburzonych proporcji i równowagi przez stosowanie leków przeczyszczających, moczopędnych, upustów krwi itp. Z współczesnego medycznego punktu widzenia było to leczenie szkodliwe, gdyż powodowało niedokrwistość, zaburzenia homeostazy wodnej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Leczenie zakończyło się zgonem chorego.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Zarys organizacji i działalności 9. Szpitala Okręgowego w Brześciu nad Bugiem w latach 1920-1939

Artykuł prezentuje historię 9. Szpitala Okręgowego w Brześciu nad Bugiem. Stanowiąc część sławnej twierdzy Brześć, był jednym z najważniejszych wojskowych szpitali w Polsce w okresie międzywojennym. Większość lekarzy w nim pracujących została zamordowana przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i Charkowie. Historia 9. Szpitala Okręgowego pokazuje wielką ewolucję tej placówki — od małego szpitala potowego do wielkiego szpitala okręgowego. Artykuł powstał w oparciu o dokumenty zawarte w Centralnym Archiwum Wojskowym i innych pracach. Autor korzystał także z zasobów czasopisma „Lekarz Wojskowy”.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Okulistyczny epizod biografii Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego

W pracy przedstawiono fragment biografii generała
Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego (1881-1942),
dotyczący jego zawodowych zainteresowań okulistyką.
Prostuje ona nieścisłości związane ze specjalizacją w tej
dziedzinie wielokrotnie powielane przez dawnych znajomych
i korzystających z nich bezkrytycznie współczesnych
biografów lekarza.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Doktor medycyny Maksymilian Ziółkowski (1844-1936) — powstaniec i lekarz

W pracy przedstawiono sylwetkę wielkopolskiego lekarza Maksymiliana Ziółkowskiego (1844-1936), powstańca styczniowego, lekarza wojskowego w 1920 roku, lekarza praktyka.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Wiktor Feliks Reis (1875-1943): profesor okulistyki we Lwowie

Artykuł przedstawia życiorys oraz analizę dorobku
naukowego Wiktora Feliksa Reisa (1875-1943). Studia
medyczne odbył on na Uniwersytecie Jagiellońskim
w Krakowie, a tytuł doktora wszech nauk lekarskich
otrzymał w 1898 roku. Następnie specjalizował
się w zakresie okulistyki w Paryżu oraz Berlinie. Po
powrocie do Lwowa został wolontariuszem a od 1906
roku asystentem kliniki okulistycznej prof. Emanuela
Macheka (1852-1930). Habilitował się w roku akademickim
1910/11 na Uniwersytecie Lwowskim, po czym
w 1911 r. został docentem prywatnym kliniki okulistycznej,
którym pozostał do 1930 roku. W czasie I wojny
światowej, a później wojny polsko-bolszewickiej
prowadził jako kierownik oddziały oczne w szpitalach
wojskowych. W 1930 roku otrzymał tytuł profesora. Po
agresji sowieckiej na Polskę w 1939 i okupacji Lwowa
wykładał na Uniwersytecie Lwowskim. Po zajęciu miasta
przez Niemców, musiał przenieść się do Warszawy
razem z żoną, ze względu na swoje żydowskie pochodzenie. Zmarli obydwoje w getcie warszawskim w 1943
roku. Artykuły naukowe Reisa obejmowały zagadnienia
chorób zakaźnych, urazów, nowotworów oczu oraz badania
refrakcji. Wiele ze swoich doniesień publikował
zarówno w języku polskim oraz w języku obcym, zwykle
niemieckim lub francuskim. Publikował również
prace dotyczące historii okulistyki oraz historii sztuki.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Setna rocznica śmierci Edmunda Biernackiego (1866-1911) — filozofa medycyny i wynalazcy metody pomiaru szybkości sedymentacji erytrocytów

Edmund Faustyn Biernacki (1866-1911) był lekarzem i jednym z przedstawicieli polskiej szkoły filozofii medycyny, a także pierwszym naukowcem, który w 1897 roku wykorzystał w diagnostyce klinicznej odkryte przez siebie zjawisko sedymentacji erytrocytów. Niestety historyczne fakty dotyczące dokonania tego odkrycia przez Biernackiego przez długi czas były nieznane w piśmiennictwie anglojęzycznym. W setną rocznicę śmierci Biernackiego warto przypomnieć jego osiągnięcia zarówno jako internisty, naukowca-eksperymentatora, filozofa medycyny, jak i wynalazcy metody oznaczania sedymentacji krwinek czerwonych.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Albert Schweitzer. Stulecie szpitala w Lambarene (Gabon)

Autorzy przedstawiają działalność i osiągnięcia Alberta Schweitzera w ich głównych dziedzinach — muzyki i muzykologii, filozofii i teologii oraz medycyny i szpitalnictwa. Następnie opisują kolejne szpitale Schweitzera w gabońskiej miejscowości Lambarene w stuleciu 1913–2013.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Księgozbiór Piotra Krausneckera (1763?-1842) w Bibliotece Ossolineum

Piotr Krausnecker, działający na Uniwersytecie Lwowskim anatom, chirurg i ginekolog-położnik, twórca uniwersyteckiego muzeum anatomicznego, był także jednym z założycieli bezpłatnego zakładu szczepienia ospy we Lwowie otwartego w 1802 r. Ten absolwent Uniwersytetu Wiedeńskiego w 1842 r. przekazał do Biblioteki Ossolineum swoją kolekcję fachowych książek lekarskich. Wpłynęło wtedy do zbiorów 456 dzieł w 939 woluminach, wzbogacając zasób książnicy o dzieła z zakresu: interny, diagnostyki, anatomii, chirurgii, chorób zakaźnych, farmakologii, ginekologii i położnictwa, neurologii, fizjologii, patologii, dermatologii, urologii, psychiatrii, leczenia wodami mineralnymi i wielu innych dziedzin. Wszystkie woluminy oprawione były w eleganckie oprawy, w brązowy półskórek i papier marmurkowy ze złoceniami na grzbiecie. W 1946 r. księgozbiór Krausneckera rozdzielono między Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka i Bibliotekę Ossolineum, przeniesioną w tym czasie ze Lwowa do Wrocławia.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Zasługi polskiego lekarza i antropologa Juliana Talko-Hryncewicza dla nauki rosyjskiej

Julian Talko-Hryncewicz był z wykształcenia lekarzem, ale oprócz terapii chorych wiele czasu poświęcał na badania archeologiczne. Toteż jego zasługi dla nauki rosyjskiej należy rozpatrywać w obu dziedzinach. Działalność archeologiczną rozpoczął na Ukrainie, gdzie w połowie lat 80. XIX stulecia rozkopał kurhan w Ryżanówce. Na początku lat 90. otrzymał posadę lekarza w Troickosaw- sku na Zabajkalu. Na Syberii prowadził prace antropologiczne i wykopaliskowe. Wówczas, wraz ze światłymi mieszkańcami Kiachty, utworzył Oddział Cesarskiego Towarzystwa Geograficznego, którym kierował przez wiele lat, współredagując „Trudy Otdieła Impierator- skogo Russkogo Gieograficzeskogo Obszczestwa”. Także własne artykuły zamieszczał na łamach rzeczonego czasopisma. W latach 1895-1908 dokonał eksploracji 500 mogił, wyróżniając 5 typów pochówków. Wyniki swoich badań archeologicznych i antropologicznych referował na posiedzeniach Oddziału Towarzystwa Geograficznego. W 1902 r. wygłosił odczyt w Petersburgu pt. Driewnije pamiatniki zapadnogo Zabajkalja, który był podsumowaniem jego dziesięcioletniej pracy naukowej. Na przełomie XIX i XX stulecia od moskiewskiego Towarzystwa Miłośników Przyrody, Antropologii i Etnografii otrzymał J. Talko-Hryncewicz nagrodę pieniężną oraz złoty medal Razewietowa, a kilka lat później został członkiem tej organizacji. W 1904 r. Rosyjskie Towarzystwo Geograficzne przyznało uczonemu Duży Złoty Medal. Ponadto w 1902 r. władze rosyjskie mianowały go członkiem korespondentem Komitetu Międzynarodowego do Badań Azji Środkowej i Wschodniej. Zainteresowania badawcze J. Talko-Hryncewicza dotyczyły także medycyny praktycznej. W okresie pobytu na Ukrainie opublikował w czasopismach polskich i rosyjskich prace na temat problematyki ginekologiczno-przy- rodniczej, na temat błonicy, choroby Bearda, dusznicy bolesnej, kołtuna i innych chorób. Jego szczytowym osiągnięciem w tym okresie była książka pt. Zarysy lecznictwa ludowego na Rusi południowej oraz wydane w języku rosyjskim dwie publikacje: Położnictwo ludowe na Rusi południowej („Ziemskij Wracz” 1889) oraz O medycynie ludowej na Rusi południowej („Wiestnik Jewropy” 1893). Podczas pobytu na Syberii napisał pracę pt. Kilka słów o medycynie tybetańskiej i jej stosunku do folkloru („Wisła” 1898) oraz Przyczynek do spostrzeżeń fizjologicznych życia płciowego u kobiet na Zabajkalu, który ogłosił w „Trudach Troickosawskogo Kiachtinskogo Otdieła Impieratorsko- go Russkogo Gieograficzeskogo Obszczestwa” W okresie pracy na Syberii J. Talko-Hryncewicz publikował przeważnie w języku rosyjskim, czego przykład stanowić może jego elaborat O czumnych zabolewaniach w Mongolii, wydrukowany w Moskwie na początku XX wieku.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne