rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wieś polska w procesie przekształceń strukturalnych. Uwarunkowania i konsekwencje

W ostatnim ćwierćwieczu na polskiej wsi dokonały się radykalne zmiany systemowe. W początkowym
okresie transformacji zmiany były głównie konsekwencją nowych aktów legislacyjnych.
W drugiej dekadzie transformacji – pod wpływem czynników ekonomicznych (modernizacja rolnictwa)
i społeczno-kulturowych (nieprodukcyjne formy przestrzeni wiejskiej stają się wartością dla
części mieszkańców miast; akcesja do Unii Europejskiej, która powoduje poddanie wsi i rolnictwa
regułom Wspólnej Polityki Rolnej) wyraźniej uwidoczniły się procesy dezagraryzacji prowadzące
– między innymi – do znaczących zmian struktury agrarnej. Obecnie ludność wiejska związana
z gospodarstwem rolnym stała się grupą mniejszościową. Niespełna 2/3 mieszkańców wsi stanowi
ludność nierolnicza. Jednocześnie zmniejsza się coraz wyraźniej liczba rodzinnych gospodarstw
rolnych. Zarazem od roku 2000 utrzymuje się proces napływu ludności miejskiej na tereny wiejskie,
w istotny sposób zmieniający formy wykorzystania przestrzeni wiejskiej. Równolegle notowany
jest dynamiczny wzrost liczby mieszkańców wsi z wyższym wykształceniem. Przeanalizowane
procesy dowodzą, iż różnorodność i różnicowanie oraz wielopoziomowość i wieloaspektowość
stają się trafnymi ramami analizy procesów zachodzących poza miastem także i w naszym kraju.
Powstawała dla analizy krajów „starej Europy” typologia trzech dynamik rozwoju wiejskiego
wydaje się bardzo użyteczna, zarówno dla opisu przemian zachodzących w naszym kraju, jak również
w innych krajach „nowej Europy” (oczywiście z uwzględnieniem specyfiki każdego z nich).

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Uniwersytet a kształcenie masowe. Od idei uniwersytetu do ideologii kształcenia na poziomie wyższym

Idea uniwersytetu ewoluowała od swoich średniowiecznych początków, lecz zmianom prawdziwie
rewolucyjnym zaczęła ulegać w ostatnich dwóch-trzech dekadach stając się ideologicznym uzasadnieniem
całkowicie nowej, wciąż trudnej do precyzyjnego określenia społecznej roli uniwersytetu
– teraz już tylko jednej z wielu instytucji kształcących na poziomie wyższym. Różne definicje tej roli
skupiają się w koncepcji „uniwersytetu przedsiębiorczego”. Podobnie jak inne współczesne ujęcia
ideologiczne, pomija ona doniosłą kwestię pozorności i zbędności masowego kształcenia na poziomie
wyższym, prowadzące do istotnego obniżenia się jakości nauczania i uczenia się na znacznej części
kierunków studiów. Cechą „uniwersytetu przedsiębiorczego” jest redefiniowanie jakości kształcenia
w duchu całkowicie sprzecznym nie tylko z dawną ideą uniwersytetu, ale również z podstawowymi
społecznymi funkcjami edukacji.
Formułowe współcześnie idee uniwersytetu oraz zajmowane wobec nich stanowiska – od
akceptacji i promowania „uniwersytetu przedsiębiorczego”, poprzez krytykę tej koncepcji, do
poszukiwania nowych idei – pozostawiają sporo miejsca na refleksję diagnostyczną w odniesieniu
do obecnej sytuacji uniwersytetów, czy szkolnictwa wyższego w ogóle. Artykuł jest próbą zagospodarowania
choćby niewielkiej części tej przestrzeni.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
„Polityka krzywdy” PiS

W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie dlaczego partia rządząca w Polsce (PiS) utrzymuje tak silne poparcie, uciekamy się do argumentów z pogranicza socjologii, analizy dyskursu, psychologii społecznej i filozofii kultury, utrzymując, że PiS konsekwentnie prowadzi populistyczną politykę, która opiera się na budowaniu silnych antagonizmów społecznych i podsycaniu krzywdy. Pojęcie krzywdy ma wyjątkową i niespotykaną moc, która działa na uczucia i wyobraźnię ludzi. To sprawia, że jej przywoływanie jest szczególnie poręcznym narzędziem zarządzania sumieniami i przekonaniami obywateli. W tym duchu rozważamy, w jaki sposób krzywda i związane z nią pojęcia (resentyment) zaprzęgnięte są w politykę populistyczną, jak dyskurs krzywdy uobecnia się w najnowszej polityce historycznej kraju, i jak może przysparzać niektórym grupom społecznym „perwersyjnej” satysfakcji. W tej połowicznie uświadomionej taktyce, którą określamy jako „politykę krzywdy”, upatrujemy jednak długofalowych destrukcyjnych konsekwencji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Michał Lubina, Birma

Review of the book: Michał Lubina, Birma, „Historia Państw Świata w XX i XXI wieku”, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2014, pp. 443 (in Polish).

Czasopismo: Przegląd Orientalistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Andrzej K. Waśkiewicz, Miejsca Odwiedzane

A review of Andrzej K. Waśkiewicz's book "Miejsca odwiedzane", Studia Arabistyczne i Islamistyczne.
Monografie vol. III (Warszawa 2015).

Czasopismo: Przegląd Orientalistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Karol Bieniek, System partyjny Republiki Turcji w latach 1950–2011

A review of Karol Bieniek's book "System partyjny Turcji w latach 1950-2011" (Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2013).

Czasopismo: Przegląd Orientalistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zaczytani bohaterowie książek. Obraz czytelnika w wybranych gatunkach literackich. Analiza porównawcza

Artykuł prezentuje obraz czytelnika na postawie wybranych utworów w literaturze fantasy (Księgowir Paula Glennona), romansowej (Babunia Frederique Deghelt), antyutopijnej (451° Fahrenheita Raya Bradbury’ego) i kryminalnej (Biblioteka cieni Mikkela Birkegaarda). Można zauważyć wiele podobieństw i różnic między sposobami przedstawienia motywu czytelnika. Gatunek literacki ma wpływ na kreowanie wizerunku czytającego bohatera. Protagoniści czytają od dzieciństwa lub od przełomowego wydarzenia w ich życiu. Podczas lektury napotykają na pewne przeszkody, co sprawia, że historia staje się bardziej interesująca. Książki mają moc zmieniania życia fikcyjnych bohaterów.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wykorzystanie schematu książki na potrzeby środowiska cyfrowego

Książka, zwłaszcza drukowana, od ponad pięciuset lat sprawdza się jako narzędzie komunikacji, a więc także jako metoda utrwalania oraz sposób prezentacji informacji, wiedzy i treści. Jej obowiązujący aktualnie semiotyczny schemat zweryfikowała wielowiekowa historia, książka bowiem ewoluowała i poddawana była modyfikacjom po to, aby najskuteczniej realizować funkcję środka przekazu informacji, wiedzy, treści oraz danych. W drugiej połowie XX w. w komunikacji społecznej pojawiła się przestrzeń cyfrowo-sieciowa. Mimo iż budowana była na zero-jedynkowym kodzie binarnym, to jednak nie zrywała z dziedzictwem kultury książki. Celem artykułu jest wykazanie, jak schemat książki jest obecny w środowisku Internetu i World Wide Web.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Biblioterapia w psychoterapii indywidualnej i grupach wsparcia kobiet zmagających się z problemem niepłodności

W artykule przedstawiono podstawowe założenia teoretyczne i metodologiczne na temat zastosowania biblioterapii (z użyciem tekstów biblijnych oraz literatury współczesnej) w psychoterapii indywidualnej i grupowej kobiet dotkniętych problemem niepłodności. Biblioterapia jako środek wspierający proces psychoterapeutyczny nie tylko pozwoli niepłodnym uzyskać wgląd w przeżywaną aktualnie trudną sytuację życiową, ale także odreagować tłumione i nieuświadomione emocje, a w końcu nadać własnej niepłodności jednostkowy sens pozbawiony powierzchownych schematów i zewnętrznych wpływów.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Media relations wybranych bibliotek toruńskich. Cele, narzędzia i plany rozwoju

Budowanie pozytywnego wizerunku biblioteki w środowisku lokalnym wymaga znajomości i systematycznego wdrażania elementów public relations. Jednym z etapów tego działania są media relations, czyli utrzymywanie dobrych stosunków z przedstawicielami mediów, co może wpływać pozytywnie na odbiór organizacji w otoczeniu społecznym. W artykule przedstawiono analizę działań w ramach media relations trzech największych toruńskich bibliotek: Biblioteki Pedagogicznej im. gen. bryg. prof. Elżbiety Zawackiej, Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej. Wykorzystano do tego metodę sondażu diagnostycznego oraz analizę treści stron internetowych badanych bibliotek. Biblioteka uniwersytecka i publiczna są dobrze przygotowane i prężnie działają w zakresie promocji, jednak utożsamiają to pojęcie z public relations i nie rozdzielają tych zagadnień w praktyce, natomiast biblioteka pedagogiczna nie ma sekcji ds. promocji i PR , ale zadanie utrzymywania kontaktu z mediami należy do jednego z pracowników. Żadna z bibliotek nie wykorzystuje w pełni możliwości, jakie daje posiadanie strony internetowej.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Literatura dla dzieci i młodzieży w Internecie. Analiza zawartości stron internetowych wydawnictw

Celem artykułu jest analiza zawartości stron internetowych wybranych wydawnictw mających w swojej ofercie książkę adresowaną do młodego odbiorcy pod kątem obecności na nich tekstu literackiego. Postanowiono zastosować narzędzia netnografii oraz metodę funkcjonalną, aby: zidentyfikować kryteria doboru fragmentów tekstów umieszczanych na stronach internetowych, opisać miejsce tych fragmentów wśród innych elementów interfejsu strony, wskazać funkcje, jakie owe fragmenty pełnią. Do badań wybrano strony następujących wydawnictw osiągających w latach 2013–2015 najwyższe zyski ze sprzedaży książek, w tym tych dla dzieci i młodzieży: Wydawnictwo Olesiejuk, Wydawnictwo AMEET, Grupa Wydawnicza Foksal, Prószyński Media, Grupa Publicat, Nasza Księgarnia, Wydawnictwo Czarna Owca.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Bazy genealogiczne jako pomoc w poszukiwaniu przodków

Genealogia, chociaż uważana za jedną z nauk pomocniczych historii, coraz częściej wymaga nowoczesnego podejścia i nowych możliwości upowszechnienia przekazywanej informacji. Genealogiczne bazy danych doskonale się do tego nadają i stają się przez to coraz bardziej powszechne. Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka sześciu wybranych baz genealogicznych, omówienie okoliczności powstania i rozwoju, zasad gromadzenia materiału oraz ich funkcjonalności, w tym udostępniania danych, możliwości przeszukiwania ich zasobów oraz filtrowania rezultatów wyszukiwania. Autor wyjaśnił, jak należy definiować i postrzegać genealogiczne bazy danych, jak klasyfikować ich zasoby oraz w jaki sposób z nich korzystać.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Współczesne formy promocji czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży w internecie jako inspiracja dla nauczyciela polonisty

Artykuł dotyczy zagadnienia promocji czytelnictwa w Internecie. Przedstawione w nim przykłady kampanii i akcji ogólnopolskich, szkolnych oraz klasowych, blogów, vlogów i stron na Facebooku, organizowanych przez entuzjastów czytania, nauczycieli, bibliotekarzy czy rodziców, mają za zadanie z jednej strony wykazać, że Internet w ogromnym stopniu przyczynia się do popularyzowania czytelnictwa wśród dzieci i młodzieży, z drugiej zaś zainspirować nauczycieli do wykorzystywania tego medium w procesie edukacji polonistycznej.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Zakres działań współczesnej biblioteki publicznej. Casus Gminnej Biblioteki Publicznej im. Kajetana Kraszewskiego w Wisznicach

Artykuł prezentuje działalność Gminnej Biblioteki Publicznej w Wisznicach (województwo lubelskie), jednej z liderów wdrażania nowoczesnych rozwiązań w zakresie promocji czytelnictwa, kultury i nauki oraz aktywizacji społecznej lokalnej zbiorowości. Jest ona przykładem skutecznego wykorzystania możliwości rozwoju, jakie powstały dzięki funduszom europejskich.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Fotografia uwalniająca rzeczywistość. Fotograficzna inwentaryzacja świata

Artykuł skupia się na przedstawieniu najważniejszych koncepcji naukowych, społecznych i kulturowych, które podkreślają znaczenie obrazów, zwłaszcza fotografii, w życiu człowieka, oraz ich specyfikę. Przedstawiono znaczenie fotografii jako dokumentu, dzieła sztuki, materiału naukowo-badawczego. Poruszono kwestię siły przekazu dokumentów wizualnych, w tym fotografii, sposób ich organizacji oraz to, że fotografia rejestruje rzeczywistość niezwykle precyzyjnie. Opisano historię fotografii w kontekście rozwoju nowych metod badawczych w nauce. Zaprezentowano ideę fotografii dokumentalnej. Przedstawiono zasady komunikacji fotograficznej, psychologiczne i filozoficzne czynniki skłaniające ludzi do uwieczniania rzeczywistości, w której żyją.

Czasopismo: Folia Bibliologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wokół kultury ludowej w szkole (na przykładzie wybranych tekstów literackich)

Kultura ludowa może mieć  znaczący wpływ  kształtowanie tożsamości młodego pokolenia.   Autorka analizuje najnowszą podstawę programową z języka polskiego dla szkoły podstawowej oraz wybrane programy nauczania tego przedmiotu w aspekcie obecności zagadnień związanych z literaturą ludową. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, iż w praktyce edukacyjnej najczęściej wykorzystywane są  znane od dawna teksty wywodzące  się  lub  nawiązujące w różny sposób do kultury ludowej. Autorka podkreśla, iż współczesny uczeń, funkcjonujący na co dzień w cyfrowym świecie,  ma szczególne oczekiwania wobec edukacji. Proponuje odświeżenie listy lektur, metod i form pracy oraz włączenie  nowoczesnych technologii, które mogą uatrakcyjnić proces lekcyjny.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Legowanie na Lubelszczyźnie. Współczesne odkrycia i kontynuacje lokalnej praktyki muzycznej

Artykuł prezentuje najnowsze badania nad reaktywacją dawnych tradycji muzycznych na Lubelszczyźnie zwanych „otrębywaniem Adwentu”. Zwyczaj ten związany jest z grą na aerofonie, zwanym ligawą oraz lokalną praktyką wyrobu tego instrumentu. Ligawa vel ligawka ma bogatą historię obecności na ziemiach polskich, a w kulturze ludowej wiąże się z powszechną na terenach górskich funkcją sygnalizacyjną wśród pasterzy. Aktualne badania dotyczą praktyki obrzędowej związanej z  liturgicznym okresem Adwentu w Kościele Rzymsko-Katolickim i mają swe dotychczasowe poświadczenie na terenach sąsiedniego Mazowsza i Podlasia. W poniższym artykule autorka dokonuje przeglądu opisów etnograficznych dotyczących legowania obrzędowego na terenie regionu lubelskiego i konfrontuje je z wynikami własnych badań terenowych prowadzonych od 2008 roku w podlubelskich wsiach. Autorka podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, na ile współczesne społeczności są w stanie wznawiać i trwale praktykować zapomniane zwyczaje o charakterze muzycznym. W opracowaniu znajdziemy przykłady udokumentowanych instrumentów, opisy okoliczności gry oraz sylwetki depozytariuszy tradycji, jakimi są grający i budowniczy ligaw lubelskich. Podjęty temat wpisuje się w szeroką dyskusję nad problemami zachowania i ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego i ze względu na swoją aktualność wymaga kontynuacji oraz konfrontacji z porównywalnymi działaniami w zakresie  przywracania lokalnych praktyk muzycznych. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Pierwiastki folklorystyczne w słowackiej poezji miłosnej okresu baroku – wybrane zagadnienia

Artykuł ukazuje wybrane elementy folklorystyczne w słowackiej poezji barokowej. Na początku zostaje przedstawione tło historyczne. Następnie omawiane i prezentowane są na wybranych przykładach pierwiastki folklorystyczne (należą do nich między innymi charakterystyczne imiona, motywy roślinne i zwierzęce, sytuacja przedstawiona w utworach, motyw serca czy bójki), które pojawiają się w anonimowych barokowych utworach, pochodzących z dwóch tomów zbiorowych.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dziedzictwo kulinarne Śląska w badaniach Doroty Świtały-Trybek oraz Lidii Przymuszały

Review: Dorota Świtała-Trybek, Lidia Przymuszała, Dobry żur kiej w nim szczur. Dziedzictwo kulinarne Śląska w tekstach kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2018.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kupno i sprzedaż zwierząt domowych w polskiej kulturze ludowej

W tradycyjnej kulturze polskiej zwierzęta z najbliższego otoczenia człowieka (bydło, konie i świnie) były towarem najczęściej kupowanym i sprzedawanym, a echa dawnych transakcji handlowych pobrzmiewają do dziś w gwarowej leksyce (por. ogonowe, rogowe, kopytkowe). Rekonstrukcja kupna i sprzedaży zwierząt domowych w polszczyźnie byłaby jednak niemożliwa bez sięgnięcia po dane przyjęzykowe (wierzenia i praktyki), które pokrywają się i uzupełniają ze zdawkowymi informacjami na temat transakcji, utrwalonymi w języku. Ze sprzedażą i kupnem zwierząt wiązał się bowiem szereg zabiegów wykonywanych przed i po transakcji, mających na celu ułatwić sprzedaż oraz zapewnić sprzedającemu i kupującemu pomyślność w hodowli. W artykule, wykorzystując metodologię wypracowaną na użytek lubelskiego Słownika stereotypów i symboli ludowych, przyglądam się kulturowym mechanizmom transakcji kupna-sprzedaży zwierząt. Ich analiza pozwala mi ukazać miejsce, jakie w świecie ludowych wartości zajmowały zwierzęta domowe.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Trudniejsza Arkadia – wizja natury w gwarowej poezji gorczańskiej poetki Antoniny Zachary-Wnękowej

Podhale jest regionem, które może poszczycić się ponadstuletnią tradycją literacką. Zainspirowani nurtem podhalańskim w literaturze polskiej wykształceni górale na już na początku XX wieku zainicjowali niefolklorowy nurt gwarowej prozy i poezji. Rodzimemu dialektowi nadali rangę języka poezji. Podhalańską literaturę do naszych czasów współtworzyło pięć generacji poetów. Ich twórczość stanowi unikatowy i oryginalny obraz percepcji świata przez mikrospołeczność o silnej tożsamości kulturowej oraz głębokim przywiązaniu do tradycji. Radykalne zmiany, jaki nastąpiły na góralskiej wsi w ostatnich dekadach, wpłynęły na kondycję życia górali. Już w latach 70 XX wieku dawne, proste życie wiejskie zostało wyparte przez nowoczesność, która chociaż przyniosła z sobą dobrobyt, stała się przyczyną wyobcowania człowieka ze świata przyrody. Podhale – niegdyś zagubiona wśród gór i lasów kraina pasterzy i rolników – pod wpływem zmian cywilizacyjnych stopniowo zagubiło więź z naturą. Jego współcześni mieszkańcy nie żyją już zgodnie z jej rytmem ani też nie mają czasu na jej kontemplację.  Przedmiotem referatu będzie analiza arkadyjskiej wizji natury stworzonej w gwarowej poezji Antoniny Zachary-Wnękowej, która w powrocie do natury i życiu z nią w harmonii upatruje podstawowy warunek ludzkiego szczęścia.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Cene u-rene – żydowska Biblia dla kobiet – pomiędzy tradycją biblijną a ludową pobożnością (na przykładzie księgi Bereszit)

Celem artykułu jest analiza żydowskiej Biblii dla kobiet (na przykładzie pierwszych rozdziałów księgi Bereszit) i wskazanie na egalitarny charakter dzieła. Napisano je w jidysz, a więc języku codziennym wschodnich Żydów. Tekst przeznaczony był do użytku kobiet i mężczyzn – zwłaszcza tych nie znających hebrajskiego. Stanowi kompilacje tekstów biblijnych, komentarzy rabinicznych oraz legend i podań ludowych, wyjaśniających zagadnienia religijne oraz zwyczaje w na tyle prosty sposób, by mogły być zrozumiałe przez osoby niewykształcone w prawie mojżeszowym.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Święty wieczór w obrzędowości dorocznej Ukraińców Bojkowszczyzny: tradycja ludowa i pamięć przesiedleńców

W artykule dokonano analizy tradycyjnych obrzędów i zwyczajów, które dotyczą obchodów Świętego Wieczoru (6 stycznia według nowego stylu) na Bojkowszczyznie – w regionie historyczno-etnograficznym na terenie współczesnej Ukrainy. Świąteczno-obrzędowa uroczystość została przedstawiona według tradycji ludowej obchodów Świętego Wieczoru, czyli dotyczy okresu końca ХІХ – lat 30. ХХ wieku. Opisane działania obrzędowe i rytualne cechuje symbolika dobrego początku; miały one na celu zachować i powiększyć własne gospodarstwo: rytualne milczenie podczas karmienia kur, żywienie bydła daniami obrzędowymi z dotrzymaniem pewnego scenariusza rytualnego i in. Konieczną częścią Świętego Wieczoru na Bojkowszczyznie były motywy  zaduszkowe, które przejawiały się w zaproszeniu zmarłych do rodzinnej Świętej Wieczerzy, zostawaniu potraw obrzędowych po jej zakończeniu, semantyką tekstu-obrzędu dopełnianego pomiedzy członkami rodziny, zapychaniu łyżki w rytualny snop. W takich czynnościach magiczno-rytualnych Świętej Wieczerzy jak dzielenie się chlebem, obwiązywanie nóżek stołu łańncuchem, zaprosiny do rodzinnego stołu dusz zmarłych krewnych, dzikich zwierząt czy aniołów, znaleziono symbolikę communitas. Opisywane obrzędy tradycyjne i działania magiczne, funkcjonujące wśród mieszkańców ukraińskiej części Bojkowszczyzny, często porównywnuję z wypowiedziami przesiedlonych Ukraińców – mieszkańców województw zachodnich i północnych współczesnej Polski, którzy jeszcze przed 1947 r. zasiedlali górskie stoki Bieszczad Zachodnich.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Tradycyjna i współczesna kuchnia mieszkańców dawnej Puszczy Sandomierskiej w badaniach Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej

Review: Puszcza Sandomierska od kuchni. Między tradycją a współczesnością, pod red. K. Smyk, T. Pudłockiego, I. Wodzińskiej, Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, Kolbuszowa 2017.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Między „kulturą drzewa oliwnego” a „kulturą Lexusa”: typy duchowości w e-życzeniach

Artykuł dotyczy relacji: neofolklor/cyberfolklor a religia w zglobalizowanym świecie oraz kwestii fundamentalnych dla współczesnego wartościowania zjawisk religijnych – typów/modeli duchowości i ich koegzystencji, form ich wyrażania na przykładzie komunikacji zapośredniczonej elektronicznie, czyli interface to interface i gatunku e-życzeń. Typy te sytuują się na trzech poziomach: 1. duchowości religijnej (kultury tradycyjnych wartości -“kultury drzewa oliwnego”), 2. duchowości  “wierzących inaczej” (religijności prywatnej), 3. duchowości świeckiej (gry z tradycją - ideologii konsumeryzmu,“kultury Lexusa”). Analiza antropologiczna e-życzeń koncentruje się na istocie czasu świętego/świątecznego odnoszącego się  do najważniejszych dla Kościoła katolickiego świąt – Zmartwychwstania Pańskiego i e-życzeń wielkanocnych. Wyróżnione typy duchowości uznać można jako paradygmatyczne rownież dla innych  odcinków roku liturgicznego (zwłaszcza obrzędowości bożonarodzeniowej i  noworocznej). Nieustannie rosnące kolekcje tychże e-życzeń odwołujące do “świątecznego alfabetu”  wskazują na postępujace procesy sekularyzacyjne we współczesnym przeżywaniu świąt kalendarza liturgicznego – zawężania poczucia  sacrum.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo