rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przywiązanie a rozwój dojrzałej tożsamości. Style przywiązania a wymiary rozwoju tożsamości u młodych dorosłych

Celem artykułu jest przedstawienie wyników badania, wskazujących na istnienie związków pomiędzy stylami przywiązania a wymiarami rozwoju tożsamości. Ramę teoretyczną dla tej pracy stanowi z jednej strony teoria przywiązania w ujęciu zarówno Johna Bowlby’ego (2007), jak i kontynuatorów jego pracy (Bartholomew, Horowitz, 1991) oraz koncepcja rozwoju tożsamości w paradygmacie statusów tożsamości (Brzezińska, Piotrowski, 2010) wywodząca się z teorii rozwoju psychospołecznego Erika Eriksona (1997). Przebadano 109 studentów, studiujących na różnych uczelniach i kierunkach. Badanie miało charakter kwestionariuszowy – badani wypełniali Skalę Wymiarów Rozwoju Tożsamości (DIDS) oraz Skale Związków (RQ). Wyniki badań wykazały istnienie związków pomiędzy stylami przywiązania lękowo-unikającym i zaabsorbowanym a specyficznymi wymiarami rozwoju tożsamości.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Praktyki rodzicielskie matek i ojców a nasilenie objawów zaburzeń eksternalizacyjnych u dzieci w wieku szkolnym

Celem prezentowanego badania było poszukiwanie związków między nasileniem objawów nieuwagi i impulsywności/nadaktywności bądź zachowań opozycyjno-buntowniczych u dzieci w wieku szkolnym a podejmowanymi przez ich rodziców praktykami. Wzięło w nim udział 103 matki i 69 ojców. Byli oni rodzicami 108 dzieci w wieku 8-11 lat. W badaniu zastosowano narzędzia kwestionariuszowe, w tym polską adaptację The Alabama Parenting Questionnaire. Uzyskane wyniki wskazują na istnienie związku pomiędzy nasileniem objawów zachowań opozycyjno-buntowniczych występujących u dzieci a częstszym podejmowaniem przez matki praktyk negatywnych oraz rzadszym stosowaniem pozytywnych oddziaływań rodzicielskich. W grupie ojców nie otrzymano tak silnych zależności, mimo że stosowali oni niespójną dyscyplinę i kary cielesne częściej wraz ze wzrostem nasilenia zachowań opozycyjno-buntowniczych u dzieci. Zaobserwowano również związek między podejmowaniem przez matki niespójnej dyscypliny i słabej kontroli a większym nasileniem objawów nieuwagi i impulsywności/nadaktywności u dzieci. Zależności te nie wystąpiły w grupie ojców. Zgodnie z wcześniejszymi doniesieniami otrzymane wyniki pokazują silniejszy związek między podejmowanymi przez rodziców oddziaływaniami a nasileniem zachowań opozycyjno-buntowniczych niż nasileniem objawów nieuwagi i impulsywności/nadaktywności.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Psychospołeczne czynniki ryzyka zachowań agresywnych młodzieży

Problematyka zachowań agresywnych młodzieży jest tematem ciągle aktualnym i podejmowanym przez wielu badaczy, m.in. na gruncie psychologii, pedagogiki jaki i prawa. Prowadzone badania mają charakter nie tylko czysto poznawczy ale związane są z próbami wypracowania polityki społecznej, która pozwoli na skuteczne ograniczenie takich zachowań. W zależności od wiodącego nurtu badawczego przyczyn zachowań agresywnych młodzieży poszukuje się na różnych płaszczyznach życia. W artykule przedstawiono wyniki badań empirycznych stanowiące próbę scharakteryzowania uwarunkowań tzw. czynników ryzyka w odniesieniu do zachowań agresywnych młodzieży. Podkreślić należy, że zaprezentowane wyniki mają charakter specyficzny, gdyż odnoszą się do wybranych zachowań agresywnych, będących jednocześnie czynami niezgodnymi z prawem. Aby uzyskać szerszy obraz zjawiska, dla celów porównawczych oprócz czynów agresywnych młodzieży analizowano również czyny skierowane przeciwko mieniu oraz włączono do badań młodzież, która nie miała doświadczeń z czynami niezgodnymi z prawem. Głównym celem badań była diagnoza wybranych zachowań agresywnych i przemocowych wśród młodzieży w wieku 15–19 lat. Uzyskane wyniki badań pozwoliły na przedstawienie pewnych własności osobowościowych cechujących uczniów podejmujących zachowania agresywne.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Terapia poznawczo-behawioralna wrażliwa na religię i duchowość – refleksje etyczno-zawodowe

Terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z perspektyw psychoterapeutycznych o najlepiej udowodnionej empirycznie skuteczności klinicznej, często jednak jest uważana za terapię związaną z redukcjonistycznym myśleniem o człowieku. Od lat 80. XX wieku rozwija się nurt religious/spiritual cognitive-behavioral psychotherapy (R/S CBT), w którym w proces psychoterapii celowo i planowo włączane są kwestie religii i duchowości. Artykuł stanowi prezentację R/S CBT, porusza też, w oparciu o wyniki badań empirycznych, zagadnienie jej skuteczności w leczeniu zaburzeń psychicznych i trudności egzystencjalnych. Istotnym tematem artykułu są także kwestie natury etyczno-zawodowej, związane z włączeniem treści religijnych w proces psychoterapii, a także wymagania, jakie stawia to przed terapeutą - zarówno w zakresie etyki zawodowej, jak i rozwoju kompetencji osobowych.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Świadek – kluczowy uczestnik dręczenia rówieśniczego (bullyingu). Rola czynników decydujących o podjęciu interwencji

W artykule podjęto tematykę dręczenia rówieśniczego, uwzględniając doświadczenia świadków. Zjawisko dręczenia rówieśniczego jest istotnym problemem z perspektywy planowania szkolnej profilaktyki w tym zakresie. W większości studiów teoretycznych i empirycznych autorzy opisują bullying, koncentrując się na zachowaniach sprawców i ofiar, pomijając kluczową rolę świadków dręczenia. Autorka tego artykułu podkreśla ważną rolę osób postronnych, które poprzez własną zdecydowaną interwencję mogą znacząco przyczynić się do obrony ofiar, a tym samym do ograniczenia incydentów dręczenia. W artykule zaprezentowano wybrane typologie świadków bullyingu, podkreślając znaczenie roli świadków wspierających ofiary. Odwołano się do badań własnych, których celem było poznanie uwarunkowań interwencji w sytuacji dręczenia rówieśniczego. Badania przeprowadzono przy użyciu wywiadu pogłębionego, przeprowadzonego z 23 studentami w przedziale wiekowym 20–41 lat. Opisano uwarunkowania skłaniające świadków do podjęcia lub zaniechania interwencji.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wychowanie i rodzicielstwo, styl wychowania i styl rodzicielski. Analiza terminologiczna

W artykule zaprezentowano rozważania na temat istoty wychowania zainspirowane dostrzeżeniem niejednoznaczności kategorii stosowanych w psychologii i dotyczących wychowania rodzicielskiego, takich jak styl rodzicielski, styl wychowania, postawa rodzicielska. Wskazano na różnice między wpływem społecznym i rozwojem a wychowaniem oraz na kluczowe właściwości działań wychowawczych (intencjonalność, celowość, procesualność, asymetryczność relacji wychowawczej). Autorka traktuje wychowanie jako długotrwałe i intencjonalne oddziaływanie interpersonalne nastawione na optymalizowanie rozwoju wychowanka. Domeną aktywności wychowawczej jest aktualizowanie potencjału rozwojowego wychowanka. Przyjmując takie założenie zauważa, że nie każde działanie rodzica świadczy o wychowaniu. Jego wpływ może mieć charakter destruktywny z punktu widzenia rozwoju dziecka. Natomiast próba wyjścia poza funkcje opiekuńczo-wychowawcze, z którymi najczęściej jest utożsamiane rodzicielstwo, zaowocowało autorskim ujęciem stylu rodzicielskiego. Omawiany jest on na podstawie złożonej sieci czynników różnicujących wymiary – interpersonalny i intrapsychiczny – doświadczeń rodziców.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Czas w nudzie

W tekście przedstawiono ‒ poprzedzone krótkim wprowadzeniem ukazującym omawiane zagadnienia na nieco szerszym tle ‒ dwie koncepcje teoretyczne: Philipa G. Zimbardo i Johna Boyda, dotyczącą czasu psychologicznego, W tekście przedstawiono ‒ poprzedzone krótkim wprowadzeniem ukazującym omawiane zagadnienia na nieco szerszym tle ‒ dwie koncepcje teoretyczne: Philipa G. Zimbardo i Johna Boyda, dotyczącą czasu psychologicznego, oraz Shelley A. Fahlman, Kimberley B. Mercer-Lynn, Davida B. Flory i Johna D. Eastwooda, traktującą o nudzie. Ponadto przeanalizowano związek subiektywnej percepcji czasu z odczuwaniem nudy. W ramach dwóch wspomnianych koncepcji określono, na podstawie badań własnych, empiryczne zależności pomiędzy czasem psychologicznym a nudą. Uzyskane wyniki należy rozpatrywać w odniesieniu do jakości życia. oraz Shelley A. Fahlman, Kimberley B. Mercer-Lynn, Davida B. Flory i Johna D. Eastwooda, traktującą o nudzie. Ponadto przeanalizowano związek subiektywnej percepcji czasu z odczuwaniem nudy. W ramach dwóch wspomnianych koncepcji określono, na podstawie badań własnych, empiryczne zależności pomiędzy czasem psychologicznym a nudą. Uzyskane wyniki należy rozpatrywać w odniesieniu do jakości życia.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kodeks etyczno-zawodowy psychologa – analiza krytyczna wybranych zagadnień

Artykuł zawiera krytyczną analizę Kodeksu Etyczno-Zawodowego Psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, obowiązującego od 1991 r. do 2018 r. Celem przeprowadzonych analiz jest wskazanie na nieadekwatne, niejasne bądź też prowadzące do niespójnych interpretacji zapisy znajdujące się w tym Kodeksie. Pierwsza część tekstu zawiera omówienie funkcji, a także zalet i zagrożeń wiążących się z kodeksami etycznymi w ogóle. W części drugiej poszukiwano nieścisłości i niespójności w treści Kodeksu. Na koniec pokazano główne zagadnienia wymagające aktualizacji bądź też gruntownej zmiany w kolejnych wersjach kodeksowego ujęcia norm zawodu psychologa.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Społeczna aprobata przemocy wobec dzieci – obraz i dynamika w perspektywie społeczeństwa polskiego

Badania dotyczące społecznej akceptacji zachowań przemocy w wychowaniu są istotnym czynnikiem w działaniach na rzecz eliminacji problemu. Postawy społeczne co do wykorzystywania przemocy w celach wychowawczych stanowią istotne kulturowe tło jej występowania. Postulowane są więc przez różne raporty i rekomendacje jako pozwalające monitorować uwarunkowania problemu przemocy w wychowaniu, a pośrednio także i jego występowanie. W artykule zaprezentowano w formule raportu wyniki badań ogólnopolskich z 2017 r. realizowanych w społeczeństwie polskim oraz ukazano dynamikę podstawowych parametrów tych postaw, monitorowane przez kilka ostatnich lat. W wymiarze teoretycznego kontekstu opracowania odwołano się do najnowszych ustaleń na temat szkodliwości kar cielesnych i potrzeby działań, które eliminują problem. Dane z autorskich badań prowadzonych na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka pokazują z jednej strony stale niepokojąco wysoki poziom aprobaty zachowań przemocy wobec dzieci wykorzystywanych w wychowaniu, z drugiej zaś korzystne tendencje spadkowe, sugerujące pokoleniowe zmiany, a także odwrót od aprobaty przemocy w dość krótkim czasie, co sugeruje efektywność stosowanych różnych działań na rzecz zmiany postaw.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Postawy antypornograficzne wśród polskich internautów. Wstępne ujęcie badawcze

Artykuł stanowi jedną z pierwszych prób zwrócenia uwagi na relatywnie nowe zjawisko internetowych inicjatyw antypornograficznych. Są to strony i fora internetowe, zrzeszające internautów negatywnie nastawionych do pornografii, a często także masturbacji, które w ich mniemaniu mają destrukcyjne oddziaływać na wiele wymiarów życia. Zasadniczym celem nie jest jednak sam opis inicjatyw, ale ich odbioru wśród polskich internautów dzięki wykorzystaniu podejścia z zakresu etnografii wirtualnej. W praktyce oznaczało to analizę kilku publikacji internetowych i kilkuset komentarzy osób zaangażowanych lub zainteresowanych badanym zjawiskiem. W tekście są poruszone także etyczno-prawne problemy związane z prowadzeniem badań w Internecie na kontrowersyjne tematy.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Etyka troski i jej granice w psychoterapii i pomocy psychologicznej

Polem problemowym artykułu jest jeden z najważniejszych współczesnych sporów etycznych, to jest spór pomiędzy tak zwaną „etyką troski” a „etyką sprawiedliwości”. „Etyka troski” jest koncepcją autorstwa Carol Gilligan, wyrosłą z jej polemiki z koncepcją rozwoju rozumowania moralnego Lawrence’a Kohlberga. „Etyka sprawiedliwości” zaś to zbiorcze miano na różne koncepcje rozwijane w łonie etyki tradycyjnej. Tradycyjna etyka dążyła do wskazania uniwersalnych reguł działania niezależnych od osoby działającego i jego przeżyć, a jej centralnymi kategoriami były „sprawiedliwość” i „dobro”. Drugi rodzaj etyki centralną kategorią czyni „troskę”, a zobowiązania moralne mają mieć charakter stopniowalny. W artykule odnoszę ten spór do kwestii psychoterapii i pomocy psychologicznej. Twierdzę, że sama dynamika relacji psychoterapeutycznej poniekąd wymusza na terapeucie posługiwanie się raczej „etyką troski”, niż sprawiedliwości. Na podstawie kilku przykładów z praktyki klinicznej ukazuję niebezpieczeństwa związane z nieobecnością bądź zbyt małą obecnością „etyki sprawiedliwości” w pracy terapeutycznej. Twierdzę, że samo posługiwanie się „etyką troski” w rozumieniu i ocenie działania pacjenta, może być czynnikiem zawężającym obszar potencjalnego oddziaływania terapeutycznego oraz powoduje ograniczenie możliwości rozwoju moralnego pacjenta.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Nowelizacja Kodeksu Etyczno-Zawodowego Psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego

W grudniu 2018 r. Walne Zgromadzenie Delegatów PTP przyjęło Kodeks Etyczny Psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego a także zaakceptowało koncepcję trójstopniowego systemu regulacji etycznych. Propozycja poparta była konsultacjami środowiskowymi oraz eksperckimi. Poziom (stopień) pierwszy stanowi nowo przyjęty Kodeks, przedstawiający ogólne zasady etyczne oraz prawa odbiorców, a także prawa psychologów. Regulacje z tego poziomu odnoszą się do wszystkich przedstawicieli zawodu niezależnie od szczegółowych obszarów realizacji obowiązków zawodowych, ponieważ opierają się na kluczowych dla każdego psychologa wartościach. Obecnie podejmowane są prace nad tworzeniem regulacji etycznych z poziomu (stopnia) drugiego, a więc poszczególnych działań psychologicznych. Poziom (stopień) trzeci stanowić będą szczegółowe standardy pracy psychologów.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wprowadzanie struktury w życie dziecka w ujęciu teorii samostanowienia

Celem artykułu jest analiza sposobu konceptualizacji pojęcia dostarczania struktury w teorii samostanowienia (self determination theory, SDT). Omówiono podstawowe założenia i tezy SDT dotyczące kształtowania się motywacji autonomicznej. Dokonuje się ono poprzez uwewnętrznienie pierwotnie zewnętrznej motywacji, któremu sprzyja zaspokojenie przez wychowawców podstawowych potrzeb dziecka: autonomii, bliskości i kompetencji. Potrzeba kompetencji jest zaspokajana poprzez dostarczanie struktury, czyli stwarzanie przez dorosłych warunków do radzenia sobie przez dziecko z rzeczywistością. Według SDT warunkiem, aby strukturalizacja zachowania dziecka sprzyjała rozwojowi motywacji autonomicznej, jest równoczesne z dostarczaniem struktury wspieranie autonomii dziecka. W celu pokazania specyfiki ujęcia struktury w SDT, pojęcie to zostało skonfrontowane z innymi terminami, dotyczącymi podobnego obszaru oddziaływań rodzicielskich: rusztowaniem, kontrolą, dyscyplinowaniem i stawianiem granic.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia, pedagogika
Manipulowanie informacją w sieci za pomocą fake newsów jako zagrożenie dla młodzieży

Oprócz niewątpliwych korzyści płynących z użytkowania mediów cyfrowych nie można przejść obojętnie wobec zagrożeń, jakie ze sobą niosą. Dotychczas uwaga badaczy najczęściej skupiała się na cyberprzemocy i uzależnieniu. Obecnie coraz częściej dostrzega się nowe niebezpieczeństwo, jakim stała się łatwość multiplikowania nieprawdziwych informacji w sieci. Młodsze pokolenia, dla których Internet jest naturalnym źródłem pozyskiwania wiedzy o świecie, mogą przejawiać problemy z krytyczną oceną informacji, tym bardziej, że metody oceny wiarygodności treści wymagają wiedzy, zaangażowania, czasu, a przede wszystkim chęci odbiorcy, by podjął się ich weryfikacji. Problem wydaje się szerszy i nie dotyczy tylko nastolatków, coraz częściej bowiem osoby cechujące się dużą wiedzą i doświadczeniem życiowym wpadają w pułapkę fake newsów, zwłaszcza gdy informacje dotyczą sfer, w których nie są ekspertami. Celem artykułu jest scharakteryzowanie zjawiska fake news, psychologicznych pobudek działania użytkowników świata cyfrowego nazywanych trollami oraz metod rozpoznawania nieprawdziwych informacji rozpowszechnianych w sieci.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wielokulturowość w pracy psychologa: etyka i praktyka w kontekście diagnozy klinicznej i pracy terapeutycznej

W artykule zawarto przegląd podstawowych zagadnień związanych z konsekwencjami wzrastającej wielokulturowości polskiego społeczeństwa dla etyki zawodowej psychologa w kontekście klinicznym. W pierwszej części omówiono kwestie związane z diagnostyką psychologiczną osób pochodzących z innych kultur, przybliżono pojęcie diagnozy wrażliwej kulturowo, a także specyfikę komunikacji interpersonalnej w środowisku wielokulturowym. W części drugiej skoncentrowano się na zagadnieniach związanych z psychoterapią i pomocą psychologiczną osobom wywodzącym się z różnych kultur, ze szczególnym uwzględnieniem terapii rodzin zróżnicowanych kulturowo, gdzie zasady komunikacyjnej szkoły terapii systemowej dodatkowo zyskują na znaczeniu. W obu częściach szczególną uwagę poświęcono współczesnemu rozumieniu pojęcia kompetencji kulturowej w pracy psychologa praktyka.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Inteligencja i kreatywność adolescentów w kontekście postaw wychowawczych ich rodziców

W artykule omówiono spostrzegane postawy rodzicielskie w powiązaniu z kształtowaniem się potencjału intelektualnego i twórczego adolescentów. Podstawowymi teoriami, z perspektywy których analizowano omawiane zagadnienie, były typologia postaw rodzicielskich Anny Roe i Marvina Siegelmana, teoria inteligencji ogólnej Charlesa Spearmana oraz teoria twórczości Stanisława Popka. Relacjonowane badania zostały przeprowadzone na grupie pełnoletnich uczniów liceum ogólnokształcącego, pochodzących z małych i średnich miejscowości. Zastosowano w nim Kwestionariusze PCR wersja „Moja matka” i wersja „Mój ojciec”, test TMS-K Ravena oraz Kwestionariusz Twórczego Zachowania KANH. Uzyskane wyniki wskazują na występowanie związku między ochraniającymi i liberalnymi postawami rodziców w percepcji dorastających oraz ich inteligencją i kreatywnością.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Wychowanie w osobowej relacji spotkania

W artykule przedstawiono szkic personalistycznego modelu wychowania, opierając się na założeniach filozofii spotkania. Model ten przeciwstawiono dwóm klasycznym modelom: pragmatycznemu i woluntarystycznemu, wskazując na ich ograniczenie, czyli niedostatek aspektu aksjologicznego, etycznego. Podkreślono fakt, że w procesie wychowania uczestniczą dwa podmioty, z których każdy – dzięki osobowej relacji spotkania – ma okazję do otwierania się na drugiego i czerpania inspiracji do rozwoju. Jako najważniejszy cel wychowania wskazano uwrażliwianie na wartości moralne oraz uczenie zasad zgodnego z nimi postępowania – dla dobra osobistego oraz wspólnoty. Wyróżniono trzy poziomy procesu wychowawczego: poziom przededukacyjny (prewychowanie), poziom edukacyjny (wychowanie) oraz postedukacyjny (samowychowanie).

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Psychospołeczne uwarunkowania roli sprawcy we wczesnej adolescencji

Artykuł dotyczy uwarunkowań podejmowania roli sprawcy w kontaktach interpersonalnych w okresie wczesnej adolescencji. Badania osadzono w koncepcji społecznego uczenia się, dlatego też sposób funkcjonowania w relacjach społecznych traktowano jako efekt interakcji czynników biopsychospołecznych. Uwarunkowań wzbudzania roli sprawcy poszukiwano we wzajemnych relacjach czynników, takich jak: przywiązanie, agresywność, odporność psychiczna i przeżywane emocje. Grupę badaną stanowiło 399 nastolatków w wieku między 12. a 15. rokiem życia. Badania miały charakter podłużny. Przeprowadzono dwa pomiary. Pierwszy na początku roku szkolnego (wrzesień 2015), a drugi na jego końcu (czerwiec 2016). W postępowaniu badawczym wykorzystano następujące kwestionariusze: BPAQ (Buss, Perry, 1992), CD – RISC (Connor, Davidson, 2003), IPPA (Armsden, Greenberg, 1987), SUPSO (Mikšik, 2004) oraz Mini-DIA (Österman, Björkqvist, 2008). Uzyskane rezultaty wskazują na znaczenie wcześniejszych doświadczeń, agresywności oraz przeżywanych stanów emocjonalnych dla aktywacji zachowań agresywnych. Wśród dziewcząt istotnym czynnikiem ochronnym okazała się odporność psychiczna. Natomiast w grupie chłopców wykazano znaczenie przywiązania. Wyniki badań skłaniają do refleksji nad budowaną ofertą programów profilaktycznych i korekcyjnych dla nastolatków przejawiających zachowania agresywne.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Dręczenie rówieśnicze jako przedmiot analiz nastolatków. Perspektywa uczniów identyfikowanych przez rówieśników jako sprawcy przemocy, ofiary i uczniowie prospołeczni

W artykule zaprezentowano fragment materiału empirycznego zgromadzonego w ramach realizacji projektu badawczego, którego celem było poznanie postrzegania i rozumienia problemu dręczenia rówieśniczego z perspektywy uczniów. Oprócz tego w projekcie założono eksplorację społecznego kontekstu klasy szkolnej, ze szczególnym uwzględnieniem zróżnicowania ról uczniów w klasie oraz ich pozycji (statusu) w grupie rówieśniczej. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem różnych metod i technik strategii ilościowej i jakościowej. W artykule przedstawiono fragment materiału z dwóch klas szkoły gimnazjalnej. Zaprezentowano charakterystykę struktury społecznej analizowanych klas oraz dokonano analizy wywiadów fokusowych przeprowadzonych w trzech grupach uczniów, którzy na podstawie nominacji rówieśników zostali zidentyfikowani jako sprawcy, ofiary oraz uczniowie prospołeczni. Rozpatrywano sposób rozumienia przez młodzież różnych zachowań składających się na dręczenie rówieśnicze, zachowania świadków i ich uwarunkowania, identyfikację z różnymi rolami uczestników dręczenia oraz możliwe strategie rozwiązania przedstawionych problemów. Zaprezentowane w artykule wyniki dokumentują specyfikę, ale także, pomimo wielu podobieństw, odmienność perspektywy uczniów różniących się między sobą rolami w grupie rówieśniczej i statusem socjometrycznym.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia