rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Polonia pieta. Język religijny w plakacie. Szkolna perspektywa odbioru artystycznego

Analiza i interpretacja różnych tekstów kultury stanowi ważny nurt współczesnej edukacji polonistycznej. W dzisiejszej szkole obecność różnych form wypowiedzi jest uwarunkowana wymogami ewaluacji zewnętrznej. Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób refleksyjny nauczyciel może kształtować odbiór treści religijnych, które zostały uaktywnione w przekazie wizualnym. Przykład stanowi Polonia pieta, dwudziestowieczny plakat autorstwa Jerzego Karolaka i Stefana Gałkowskiego. Tekst przedstawia możliwości kształtowania dyskursu religijnego na lekcjach języka polskiego i proponuje kreatywne rozwiązania dydaktyczne, które będą motywować uczniów do poszukiwania istotnych kontekstów interpretacyjnych.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Aneks - pod niebem Marapu. Performatywny wymiar pierwotnego dziedzictwa kulturowego na Sumbie

Cykl zdjęć do artykułu Małgorzaty Jarmułowicz, który został opublikowany w czasopiśmie "Język - Szkoła - Religia" (tom XI/2).

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Odniesienia do Boga w etykiecie językowej bohaterów dramatów Jana Karnowskiego

Stosowane przez bohaterów dramatów Jana Karnowskiego formuły etykietalne zawierające odniesienia do Boga pełnią w etykiecie językowej wykreowanej przez pisarza ważną rolę.
Autentyczne kaszubskie zwroty grzecznościowe, których komponentem jest wyraz (Pón) Bóg, lub inne formuły etykietalne o genezie religijnej (np. niech bãdze pòchwôlony), obsługujące przede wszystkim akty grzecznościowe pożegnania, podziękowania i powitania, służą na kartach dramatów poety z Czarnowa kształtowaniu obrazu kultury kaszubskiej odzwierciedlanej i/lub kreowanej w tych utworach. Zawartość komponentu (Pón) Bóg i/lub ich rozpoznawalna geneza religijna sprawiają, że formuły te odbierane są jako charakterystyczne dla kultury ludowej lub dawnej (w tym wysokiej), są one zatem szczególnie przydatne do kreowania obrazu kultury kaszubskiej poprzez podniesienie kaszubskiej kultury ludowej do rangi kultury etnicznej (w Czôrlińsczim i Kaszëbach pòd Widnã), a także do rekonstrukcji obrazu kultury starokaszubskiej jako kultury wysoko rozwiniętej i dostatecznie zróżnicowanej (w Zôpisu Mscëwòja, Libùszë i Òtrokù Swiãtowida). Dowodem wykorzystania wielorakiej przydatności tych wyrażeń jest ich wysoka frekwencja w dramatach Karnowskiego.
Zwroty grzecznościowe utworzone przez Karnowskiego w wyniku wymiany w wybranych zwrotach etykietalnych występujących we współczesnej autorowi etykiecie kaszubskiej komponentu nazywającego Boga chrześcijańskiego na nazwy bogów wyznawanych w innych religiach stają się ważnym znakiem kultur związanych z tymi religiami. W Zôpisu Mscëwòja jest to przedchrześcijańska kultura (staro)kaszubska, w Kaszëbach pòd Widnã – egzotyczna kultura turecka, której elementy Kaszubi – w osobie dzielnego żołnierza wybranieckiego Franka Kulczika – poznali pod Wiedniem, broniąc wraz z innymi Europejczykami chrześcijaństwa.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Audiodeskrypcja w edukacji. Uczeń wobec wielozmysłowego odbioru tekstów kultury

Audiodeskrypcja to jedna z innowacyjnych technik medialnych, która umożliwia odbiór tekstów kultury wizualnej przez osoby niewidzące lub osoby słabowidzące. Jest efektywnym narzędziem, dzięki któremu osoby niepełnosprawne mogą doświadczać treści dotychczas niedostępnych. Z tych powodów audiodeskrypcja stanowi przedmiot wzmożonego zainteresowania edukacji polisensorycznej. Tekst przedstawia podstawowe ustalenia o audiodeskrypcji oraz prezentuje możliwości wykorzystania jej w praktyce szkolnej na lekcjach języka polskiego. Wskazane w artykule materiały z audiodeskrypcją są środkami dydaktycznymi o ogromnym potencjale edukacyjnym, które proponują uczniom niepełnosprawnym fascynującą podróż przez świat różnych znaków.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Profile obrazu pojęcia "wiara w Boga" w języku współczesnych Polaków w świetle badań ankietowych oraz wywiadów

W artykule mowa jest o postrzeganiu oraz rozumieniu pojęcia wiara w Boga przez współcześnie żyjących wierzących Polaków. Na podstawie ankiet oraz wywiadów usiłuję odkryć dominujące profile semantyczne ujawniające obrazowanie w języku omawianego pojęcia. Moim zamiarem jest zbadanie potocznego obrazu wiary w Boga wśród osób reprezentujących różne odłamy chrześcijaństwa. W tym celu stosuję narzędzia wypracowane na gruncie polskiej etnolingwistyki, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii profilowania pojęć. Jest to przydatne narzędzie językoznawcze, które umożliwia organizację różnych aspektów pojęcia w ramach jednej definicji.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Zadania łomżyńskiej prasy szkolnej okresu międzywojennego w procesie edukacji i wychowania

Łomżyńska prasa szkolna okresu międzywojennego starała się spełniać ważne zadania w procesie edukacji i wychowania. Wnioskować tak można po analizie trzech gazet: „Czuwaj” (1917–1933), „Echo Szkolne” (1927–1929) i „Seminarzysta” (1925–1926). Pieczę nad gazetami redagowanymi przez uczniowskie zespoły zawsze sprawowali nauczyciele. Taka organizacja pozwalała na częściową niezależność tych gazet oraz jednoczesne przekazywanie zamierzonych treści.
Zamieszczane teksty pogłębiały wiedzę z różnych dziedzin i rozwijały. Artykuły o rocznicach i wydarzeniach historycznych wzmacniały patriotyzm i świadomość narodową. Relacje ze szkolnych uroczystości, harcerskich zbiórek i wycieczek zachęcały do aktywności. Wiele artykułów wpływało na postawy młodzieży.
Łomżyńska prasa szkolna różnorodnymi publikacjami i dużą ilością prezentowanych na łamach wątków realizowała nadrzędne cele edukacyjno-wychowawcze: przygotowywała młodzież do odpowiedzialności za przyszłość ojczyzny, aktywnego życia w społeczeństwie i sumiennej pracy.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Religia i religijne. Johna Deweya filozoficzna analiza i krytyka języka religii

Niniejszy artykuł jest próbą zrekonstruowania problemu religii w filozofii Deweya, a w szczególności jego krytyki teologii i języka, którym operuje tradycyjna religia. Autor skupił się na trzech problemach: 1. doświadczenie religijne i jego krytyka; 2. natura przekonań religijnych; 3. dosłowne i symboliczne rozumienie sądów pochodzących z doświadczenia o charakterze religijnym; 4. rozumienie tytułowego przeciwstawienia religii i religijnego. Ostatni z tych punktów jest kluczowy; dotyczy pozytywnego stanowiska Deweya, w którym proponuje on własne rozumienie religijności. Stanowisko to każe oddzielić religię od religijnego, co ma doprowadzić do lepszego zrozumienia prawdziwie religijnych elementów doświadczenia.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Deklaracje a rzeczywistość – głębia wiary w Boga w powieściach Stanisława Jankego

Celem artykułu jest zbadanie powieści kaszubskiego pisarza, poety i tłumacza – Stanisława Jankego – pod kątem występujących w nich odniesień do wiary i religijności. Bohaterowie jego książek przeżywają wiele duchowych rozterek i intensywnie poszukują odpowiedzi na pytania o istnienie Boga, Jego miłość do ludzi, sens cierpienia i życie pozagrobowe. Z drugiej strony, w ich życiu występuje rozdźwięk między deklaracjami dotyczącymi wiary a codziennymi moralnymi wyborami.


U wielu bohaterów powieści Jankego pojawiają się takie zachowania, jak magiczno-zabobonne traktowanie praktyk religijnych, traktowanie religii tylko jako elementu tradycji, nieradzenie sobie z kryzysami w życiu moralno-religijnym.


Najbardziej wierni nauce Kościoła są przedstawiciele starszego pokolenia, pamiętającego jeszcze czasy II wojny światowej; młodsze pokolenie wychowane już w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podważa niektóre dogmaty i łatwiej przychodzi mu przekraczać moralne zakazy. W książkach kaszubskiego pisarza pojawiają się również ateiści, którzy próbują burzyć tradycyjną wiarę w Boga. Ich słowa powodują niepokój w sercach bohaterów powieści i strach przed nicością, która mogłaby ich czekać po śmierci.


Kaszubskie społeczeństwo opisywane przez Stanisława Jankego jawi się generalnie jako wierzące i religijne. Jego przedstawiciele przeżywają jednak często kryzysy i załamania wiary. Poza nielicznymi wyjątkami konsekwencją takich załamań jest odejście od wiary w Boga, zaniechanie praktyk religijnych lub porzucenie katolickiej moralności. Często zarówno powyższe kryzysy, jak i reakcja na nie są konsekwencją niezbyt dużej (i nierozwijanej) wiedzy na tematy związane z wiarą.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Bohaterowie powieści Henryka Sienkiewicza wobec religii na przykładzie Leona Płoszowskiego z "Bez dogmatu" i Petroniusza z "Quo vadis"

Artykuł, przez porównanie dwóch wyrazistych postaci z powieści Sienkiewicza: Leona Płoszowskiego z Bez dogmatu oraz Petroniusza z Quo vadis, stanowi próbę ukazania postaw bohaterów, jakie przyjmują oni wobec religii.


W odróżnieniu od wielu innych postaci z dzieł tego autora, nie uznają oni chrześcijańskiego modelu życia za jedynie słuszny – Petroniusz pozostaje przy pogańskich wierzeniach, w których się wychował, Płoszowski zaś, mimo tęsknoty za ściśle zarysowanymi zasadami wyznania katolickiego, ostatecznie wyrzeka się ich i pozostaje przy całkowitym zwątpieniu w prawa rządzące wszechświatem.


Obaj bohaterowie ponoszą swego rodzaju klęskę: Płoszowski nie odnajduje celu życia i nie dostrzega w nim żadnego sensu, Petroniusz zaś nie widzi sposobu porozumienia między nim a otoczeniem, pogrążającym się w chaosie i podlegającym przemianom, których rezultatu nie można być pewnym.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Językowy obraz Istoty Boskiej w powieściach Doroty Terakowskiej "Poczwarka" i "Samotność Bogów"

Artykuł podejmuje próbę zrekonstruowania obrazu Istoty Boskiej wykreowanego w dwu tytułowych powieściach Doroty Terakowskiej. Analiza wyekscerpowanego/zebranego materiału przykładowego pozwoliła określić pojęcia obrazujące ludzkie postrzeganie Boga (m. in. jako Absolut, Niewidzialny Byt, Wszechobecność, Stwórca, Kreator przestrzeni, Opiekun, Cudotwórca, Miłość, Dobroć, Tajemnica, Mądrość, Skromność, Prostota) oraz kategorie wpisane w językowy obraz Boga i opisujące Jego Istotę (Radość, Tęsknota, Język, Myśl, Wiara, Modlitwa, Dzieci, Kapłani, Świątynie, Wizerunki). Pisarka stworzyła obraz wielowymiarowy, semantycznie pozytywnie nacechowany, jednak ukazywany z perspektywy człowieka: historycznej, kulturowej, obyczajowej i psychologicznej, co znacznie poszerzyło skalę wartościowania.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Motywy religijne i magiczne utrwalone w ludowych nazwach roślin (na przykładzie leksyki górali rabczańskich)

Przedmiotem artykułu jest opis ludowych nazw roślin, w których strukturze utrwalone zostało słownictwo związane z religią i magią. Autorka podejmuje się także próby określenia relacji między pierwiastkiem chrześcijańskim a pogańskim. Zgromadzony materiał obejmuje gwarowe słownictwo mieszkańców kilku wsi podhalańskich. Biorąc pod uwagę eksplikacje respondentów, odnotowane słownictwo gwarowe skwalifikowano do czterech nadrzędnych kategorii: cechy fizyczne desygnatu, czas i miejsce wegetacji, wartość użytkowa oraz odniesienia kulturowe (religia i magia). Pozwoliło to wskazać, jaki procent ogólnego zasobu botanicznego stanowią nazwy roślin, na których powstanie wpłynęła religia i magia. W tekście opisano 18 gwarowych jednostek leksykalnych, które pozwalają zrekonstruować ludową wizję świata, a także odkryć wartościowanie i sposób myślenia wspólnoty wiejskiej. Analiza wykazała, że postrzeganie gatunków botanicznych zależy w dużej mierze od kultury społeczności wiejskiej. Ludowe nazwy roślin, zawierające w swej strukturze sakronimy, np. Bóg, Chrystus, Matka Boska, świadczą o silnym przywiązaniu wiejskiej wspólnoty językowo-kulturowej do religii katolickiej. Słownictwo botaniczne dowodzi również, jak szczególna jest w kulturze ludowej rola wierzeń i praktyk magicznych. W zebranym materiale pojawiają się jednak nieliczne nazwy roślin związane z magią. Dawne rytuały zanikają bowiem pod wpływem kultury chrześcijańskiej. Wydaje się jednak, że elementy racjonalne i irracjonalne w kulturze ludowej współistnieją i odzwierciedla je język.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Wieża się często chowa… Obraz kościoła w etymologiach ludowych nazw miejscowości

Obraz kościoła zawarty w etymologiach ludowych nazw polskich miejscowości jest stereotypowy, ale stosunkowo bogaty. Obejmuje następujące elementy: obecność w architekturze kościelnej wież (np. Częstochowa ‘miejscowość, w której wieża kościoła często się chowa oczom pielgrzymów zdążającym na Jasną Górę’) i dzwonnic (np. Kwidzyn ‘miasto, którego nazwa powstała od odgłosów prosięcia wiezionego na targ i odgłosu kościelnych dzwonów’), wyposażenie świątynnego wnętrza w święte obrazy (np. Boleszyn ‘miasto, gdzie w kościele znajduje się obraz Matki Boskiej Bolesnej’), umieszczanie w eksponowanych miejscach kościoła tajemniczych przedmiotów (np. Pajęczno ‘miejscowość, w której drzwi kościoła obite są skórą olbrzymiego pająka’), wznoszenie świątyń z drewna (np. Turośl ‘miejscowość, w której budowniczy kościoła powiedział sośnie przeznaczonej do budowy: tu rośl’) lub z cegły (np. Oliwa ‘miejscowość, w której katedra jest jak ulana’), istnienie obok kościoła cmentarza (np. Chmielno ‘miejscowość, w której chmiel połączył groby kochanków znajdujące się po dwu stronach kościoła’) i plebanii (np. Domaniewice ‘miejscowość, w której biskup, nie widząc plebanii koło kościoła, zdziwił się: doma nie widzę), a także podziemnych korytarzy wiodących do innych budynków (np. Pabianice ‘miejscowość, w której kościół był połączony z dworem podziemnym korytarzem, aby brzydka księżniczka Pabianka nie musiała pokazywać się ludziom’), znaczną odległość niektórych miejscowości od kościoła (np. Sumina ‘miejscowość, która leżała tak daleko od kościoła, że mieszkańcy, by zdążyć na sumę, musieli wychodzić z domu o świcie’), wznoszenie kościołów chrześcijańskich na miejscu świątyń pogańskich (np. Mikluszewice ‘miejscowość, w której kościół powstał na miejscu świątyni pogańskiego bóstwa Miklosa’), budowanie kościołów jako pierwszych budowli w danej miejscowości, np. w środku puszczy (Myszyniec ‘miejscowość, w której najpierw powstał kościółek misji jezuickiej’), fundowanie świątyń przez znane postaci historyczne (np. Niemce ‘miejscowość, w której król Władysław Jagiełło osadził po bitwie pod Grunwaldem Niemców, by wznieśli kościół NMP Zwycięskiej’), wznoszenie kościołów na miejscu cudów lub ważnych wydarzeń (np. Oliwa ‘miejscowość, w której pomorskiemu księciu przyśniła się Matka Boska w koronie drzewa oliwkowego’) oraz jako wota za ocalenie (np. Ostrzeszów ‘miejscowość, w której książę zbudował kościół w nagrodę za ostrzeżenie go przed zbójnikami).


 

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Modlitwy przy konających w polskich modlitewnikach rzymskokatolickich XIX wieku. II. Charakterystyka

Repertuar modlitw przy konających był bogaty. Podawane w wydawnictwach dewocyjnych modlitewne czuwania przy konających nie ograniczały się jedynie do modlitw wstawienniczo-błagalnych, chociaż to głównie one wypełniały czas modlitewnej, ostatniej posługi przy żyjącym. Zawierały też gesty. Chodzi tu o pokropienia wodą święconą, podawanie do całowania krucyfiksu, znaczenie znakiem krzyża. W takich sytuacjach mamy niejako „świecki ryt”. Jest on wprawdzie osadzony w liturgicznej modlitwie Kościoła i formularzach podawanych w rytuałach, niemniej noszący wyraźne ślady pia exercitia. Swą strukturą i treścią modlitw, skoncentrowanych na akcie pokuty i miłosierdziu Bożym, apokryfizowały one sakrament namaszczenia chorych, wpisując go w obręb ludowych praktyk religijnych.
Mamy dwa zasadnicze ujęcia modlitw przy konających. Pierwszy, bardziej liturgiczny, teologicznie nośny i poprawny, wyrósł na bazie treści zawartych w rytuałach. Model ten reprezentuje modlitewnik abpa Dunina, przy czym należy zastrzec, że ten modlitewnik wielkopolski w równym stopniu wykorzystuje modlitwy rytuałów, a więc oficjalne, jak też modlitwy wyrosłe w duchu pobożności ludowej lub w niej na tyle zadomowione, że z nią właśnie utożsamiane. Drugi, to model modlitw zdecydowanie wyrosłych w duchu środowiska pobożności ludowej, czego przykładem jest też kilkakrotnie wznawiany modlitewnik Edwarda Odyńca. Z jakichkolwiek pni wyrastały, praktyki modlitewne przy konających uzmysławiają nie tylko styl i charakter dziewiętnastowiecznej pobożności i kultury religijnej, ale też dowodzą integracji wierzących, trwałości i sposobu realizowania się najmniejszej społeczności w wielkiej wspólnocie Kościoła Powszechnego.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Wspólnototwórczy wymiar kultury narodowej w wypowiedziach Jana Pawła II skierowanych do Polaków

Spotkania Jana Pawia II z przedstawicielami środowisk nauki i kultury świadczą o tym, jak bardzo wysoko ceni ich rolę w budowaniu tożsamości narodu rozumianego jako wspólnota osób. Ich zadaniem jest troska o właściwy rozwój nie tylko intelektualny, lecz także duchowy i moralny Polaków. Ich wysiłek powinien być ukierunkowany ku pełnemu przeżywaniu i doświadczania człowieczeństwa. Z analizy papieskich wypowiedzi wynika, że istnieje związek między wiarą a kulturą, między tym, co narodowe, i tym, co religijne, gdyż przez wieki wartości chrześcijańskie odnajdywały swoje odzwierciedlenie w dziejach polskiej myśli.
Jan Paweł II wielokrotnie nawiązuje do myśli personalistycznej. Personaliści wyróżniają trzy wymiary kultury rozumianej jako działalność człowieka: poznawczy, praktyczny i twórczy. Odpowiada im zakorzeniona w tradycji europejskiej aksjologiczna triada: prawda, dobro i piękno. Zdaniem papieża życie duchowe koncentruje się wokół tych trzech podstawowych wartości. Jan Paweł II zachęca rodaków, aby dbali o rozwój nauki, szukali prawdy o swej historii, kulturze i narodowej tożsamości. Inspiruje słuchaczy, aby cenili sztukę, która otwiera na doświadczenie Boga i kierowali się takimi wartościami moralnymi, które mają na uwadze obiektywne dobro każdej osoby ludzkiej.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Biblijne nazwy własne w porównaniach i metaforach Juliusza Słowackiego

Zarówno porównania, jak i metafory zawierające nazwy własne pełnią ważne funkcje stylistyczne, mają wpływ na walory artystyczne, estetyczne tekstów. Ale prócz tego mają równie ważną rolę semantyczną. Wzbogacają warstwę treściową utworów o skojarzenia związane z nazwami i ich denotatami, z całą szeroko pojętą kulturą i historią, do której się te nazwy odwołują, i do wartości ideowych, które się pod nimi kryją. Pod warunkiem, że potrafimy je właściwie odczytać.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
„Tam jesteś, gdzie cię pragną ludzie”. Obraz Boga w poezji Zbigniewa Jankowskiego

Szkic stanowi próbę przedstawienia ewolucji obrazu Boga w poezji Zbigniewa Jankowskiego. W toku metamorfoz wizerunku Stwórcy daje się wyodrębnić trzy etapy: fazę Boga o kamiennym wnętrzu (prezentowaną w utworach z lat 1959–1966), fazę Boga wszelkich możliwości, wzlotów i upadków (prezentowaną w utworach z lat 1970–2000) oraz fazę Boga wiekuistego (prezentowaną w utworach z lat 2001–2014). W pierwszej części rozważań Bóg o kamiennym wnętrzu przedstawione zostały odczytania utworów pochodzących z czterech pierwszych tomów poetyckich, w których Bóg jawi się podmiotowi lirycznemu jako słaby, bezwzględny demiurg, twórca ludzkiego cierpienia. Kolejny fragment pracy Bóg wszelkich możliwości, wzlotów i upadków zawiera interpretacje wybranych wierszy z lat 1970–2000, w których wizerunek Boga ulega metamorfozie – podmiot liryczny postrzega Stwórcę jako miłosiernego ojca i wszechobecne uosobienie miłości. Natomiast ostatnia część opracowania Bóg wiekuisty, przywołując utwory z lat 2001–2014, pokazuje, że Najwyższy stał się synonimem wieczności, z którą scalenia pragnie podmiot liryczny.
Całość wywodu została opatrzona dotyczącymi wiary i Boga wyznaniami Z. Jankowskiego znajdującymi się w jego autobiograficznych tekstach, które wzbogacają eksplikację o kontekst biograficzny. Paralela rozwoju obrazu Boga zarówno w poezji jak i prozie Jankowskiego pozwala wysnuć wniosek o integralności podmiotu lirycznego i narratora.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Chrystus kapłanem według porządku Melchizedeka w świetle Hbr 7, 1-28

W genealogii ewangelisty Mateusza (por. 1, 1-18) Jezus jest potomkiem Abrahama i potomkiem Dawida. Łukasz wyprowadza rodowód Jezusa od pierwszego człowieka Adama (por. 3, 23 – 38). Autor Listu do Hebrajczyków dowodzi, że Boży Syn, który według ciała pochodził z pokolenia Judy, sprawuje kapłaństwo „na wieki na wzór Melchizedeka”.
Stosując po mistrzowsku metodę egzegezy tekstu biblijnego narrator wykazuje na podstawie Rdz 14, 17n i Ps 110, 4, że zarówno Melchizedek jak i Jezus Chrystus, nie przynależąc do klasy kapłańskiej, przewyższają kapłaństwo izraelskie. Melchizedek, kapłan i król Salem, od spotkania z Abrahamem opisanego w Rdz 14, 17n, jawi się jako zwierzchnik kapłanów lewickich, chociaż jest spoza narodu wybranego. A dzieje się tak dlatego, że patriarcha Abram „widział, jak synowie Lewiego z szacunkiem mu się pokłonili, otrzymując błogosławieństwo i składając mu daninę”.
Kapłan kananejski odzwierciedla w pewien sposób rysy Jezusa. Istniejąc „bez początku i bez końca” jest on typem Chrystusa, wiecznego Kapłana, który jest Nim na mocy przysięgi złożonej przez Boga: „Tyś jest kapłanem na wieki” (Ps 110, 4). Uroczysta formuła, którą przytacza autor Listu (por. 7, 17.21), nie odnosiła się do kapłanów lewickich, grzesznych i śmiertelnych sług minionego przymierza, ale do rzeczywistego Pomazańca Boga z rodu Dawida. On zasiadając po prawicy Majestatu (por. Hbr 1, 3) realizuje królewskie kapłaństwo, doskonałe, wieczne, które się nie wyczerpuje. Składając w ofierze samego siebie usuwa grzech i wszelką przeszkodę oddzielającą człowieka od Boga. W ten sposób mamy trwały dostęp do Ojca. Nieustannie wstawia się za nami, byśmy mogli wiecznie przebywać w Jego obecności.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika