rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wstępna analiza oddychania gleby w zbiorowiskach roślinnych i uprawach zbożowych występujących w dolinie rzeki Kurówki (otulina NPN)

Badania aktywności oddychania gleby prowadzono w sezonie
2005 w dolinie rzeki Kurówki (dopływ Narwi) na trzech transektach
z dwudziestoma czterema stanowiskami. Transekty poprowadzono od
wyniesienia terenu do rzeki Kurówki, a na poszczególnych stanowiskach
zamontowano piezometry. Obejmowały one pola uprawne ze zbożami,
zbiorowiska zaroślowe, łąkowe, szuwarowe i zarośla wierzbowe.
Na badanym terenie występują gleby piaszczyste, gliniaste oraz organiczne
na terasie zalewowej rzeki Kurówki.
Badania szaty roślinnej prowadzono w sezonie wegetacyjnym
2005. Roślinność zbadano powszechnie stosowaną metodą Braun-
Blanqueta, wykonując łącznie 32 zdjęcia fitosocjologiczne. Układ syntaksonomiczny
oraz przynależność syntaksonomiczną gatunków przyjęto
za Matuszkiewiczem [2001], zaś nomenklaturę roślin naczyniowych
podano wg Mirka i in. [1995]. Do badania aktywności oddychania gleby
zastosowano zestaw OxiTop®- Control firmy WTW. Podstawą metody
jest rejestracja ubytku/konsumpcji tlenu zużytego przez organizmy
aerobowe rozkładające substancję organiczną, czyli biologiczna aktywność
gleby. Podczas inkubacji przez 12 godzin w szafie klimatycznej
w 20°C. Zawartość substancji organicznej w glebie oszacowana została
metodą wagową wg Ostrowskiej i in. [1991].
Wstępne wyniki wykazują, że stanowiska najbardziej wilgotne,
z których próbki glebowe odznaczały się wysokim tempem oddychania,
obejmowały łąki świeże i zbiorowiska okresowo zalewane (z dominującymi
Glyceria maxima i Phragmites austarlis), a najniższe w uprawach
zbożowych. W większości próbek gleby pobór tlenu jest wprost proporcjonalny
do zawartości materii organicznej. Badanie aktywności organizmów ryzosfery będę kontynuowane
przez następne dwa sezony wegetacyjne.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Gospodarka odpadami miasta Krakowa w kontekście dyrektywy 99/31/WE

W Polsce po 1989 roku rozpoczął się okres gwałtownych transformacji
prowadzący między innymi do ogromnego wzrostu konsumpcjonalizmu w społeczeństwie.
To z kolei spowodowało znaczny wzrost produkcji odpadów komunalnych.
Nieprzygotowana na takie zmiany, dodatkowo obciążona zaniedbaniami
poprzedniego systemu gospodarka komunalna nie była w stanie poradzić sobie
z postawionymi przed nią zadaniami powodując skutki, które będą odczuwalne
jeszcze przez wiele lat. W niedalekiej przyszłości polskie prawo będzie musiało
być dostosowane do obowiązujących w Unii Europejskiej przepisów. W zakresie
gospodarki komunalnej jednym z najistotniejszych przepisów wydaje się być Dyrektywa
99/31/WE. Wymaga ona ograniczenia zawartości substancji biodegradowalnych
deponowanych na składowiskach odpadów komunalnych do 75% masy
wyjściowej w ciągu 5 lat od wdrożenia, do 50% w ciągu 8 lat i do 35% w ciągu
15 lat. Podstawowym sposobem unieszkodliwiania tego typu odpadów pozostaje
kompostowanie. Obecnie w Krakowie istnieją dwie kompostownie o łącznej efektywności
około 12000 Mg/rok. Podstawową do rozważań nad przyszłością kompostowania
jest analiza stanu obecnego. Należy zastanowić się nad ilością
i jakością materiału biodegradowalnego, rozpoznać źródła jego pochodzenia oraz
ocenić możliwości wykorzystywania.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza wartości oraz różnicy temperatur wejściowych na termiczną i energetyczną sprawność wymiennika płytowego

W publikacji przeprowadzono analizę oddziaływania parametrów
termicznych na egzergię strumienia strat cieplnych, egzergetyczną
i cieplną sprawność płytowego rekuperatora powietrze – powietrze przy
stałych objętościowych strumieniach ogrzewanego i chłodzonego powietrza.
Wyniki badań i ich analiza potwierdziły zależności między
egzergią strumieni strat cieplnych a wartościami temperatur zasilania,
wzrostem wykorzystania ciepła z ochładzanego powietrza i spadkiem
przenikania ciepła z ochładzanego do ogrzewanego powietrza wraz ze
wzrostem różnicy temperatur na zasilaniu. Potwierdzono również zależność
między cieplną a całkowitą energetyczną sprawnością.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Prognoza potrzeb wodnych – internetowa platforma prognozowania potrzeb wodnych roślin sadowniczych zrealizowana w ramach projektu PROZA

W 1997 roku Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i
Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego (ICM) uruchomiło publiczny,
internetowy serwis pogodowy, który dostarcza szczegółowych prognoz dla odbiorców
indywidualnych i jest podstawą do prowadzenia wielu powiązanych projektów
naukowych. Rozpoczęty we wrześniu 2009 trzyletni projekt PROZA korzysta
z serwisu pogodowego ICM. Jednym z partnerów ICM w projekcie PROZA
jest Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, który jest współwykonawcą Zadania
3 – „Zastosowanie wyników numerycznych prognoz pogody w leśnictwie i sadownictwie”.
W ramach tego zadania opracowano internetową platformę prognoz
występowania przymrozków i potrzeb wodnych roślin sadowniczych https://prognozy.
projekt-proza.pl/. Użytkownik po zalogowaniu ma możliwość indywidualnego
skonfigurowania prognozy. Prognoza Potrzeb Wodnych Roślin Sadowniczych,
zawiera informacje o prognozach na najbliższe trzy dni, ewapotranspiracji wskaźnikowej,
bilansie klimatycznym oraz potrzebach wodnych głównych gatunków roślin
sadowniczych. Prognoza przewiduje także zawartość wody dyspozycyjnej lub bardzo
łatwo dostępnej w strefie korzeniowej roślin. Dane takie mogą znacznie ułatwić sterowanie
nawadnianiem, a przez to zwiększyć efektywność wykorzystania wody. Wstępna
ocena jakości prognozowania wykazuje jego praktyczną przydatność.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Charakterystyka osadu pościekowego pochodzacego z oczyszczalni ścieków w Strzelacach Opolskich

Ogólnym celem oczyszczania ścieków jest ochrona środowiska, a przede wszystkim ochrona czystości wód powierzchniowych. Procesowi oczyszczania ścieków zawsze towarzyszy powstawanie osadów ściekowych, które są definiowane jako organiczno-mineralna faza stała, wyodrębniona ze ścieków. Skład chemiczny osadów może być różny, w zależności od rodzaju oczyszczanych ścieków oraz w zależności od zastosowanych procesów przeróbki tych osadów. Osady ściekowe stanowią około 2% ogólnej objętości dopływających do oczyszczalni ścieków.
Budowa nowych oczyszczalni ścieków i intensyfikacja procesów oczyszczania powoduje wzrost ilości osadów. Koszty budowy i eksploatacji urządzeń do przeróbki osadów ściekowych oraz koszty ich magazynowania są bardzo wysokie (nawet 50% ogólnych kosztów oczyszczalni). Alternatywą dla magazynowania ogromnych ilości osadów ściekowych może okazać się ich przyrodnicze wykorzystanie, co również przyczyniłoby się do zmniejszenia kosztów ponoszonych przez oczyszczalnie ścieków. W przeszłości badania naukowców dowodziły już o przydatności osadów ściekowych w następujących dziedzinach: rekultywacja gruntów zdewastowanych, roślinne utrwalanie powierzchni gruntu, kompostowanie osadów ściekowych. Wciąż jednak dużo kontrowersji wzbudza temat rolniczego wykorzystania osadów ściekowych. Wiąże się to głównie z niskim stopniem uświadomienia w sprawie osadów ściekowych.
Wyniki badań naukowców przekonują jednak, że warto zainteresować się problemem osadów ściekowych. Osad ściekowy może okazać się cennym surowcem, a nie jak dotąd tylko problematycznym odpadem powstającym w procesie oczyszczania ścieków.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Funkcjonalność bramowych przejść dla nietoperzy, wybudowanych na trasie S-3

Przejścia dla zwierząt są kosztownymi obiektami minimalizującym
wpływ inwestycji liniowej na środowisko przyrodnicze. Celowa jest więc
kontrola funkcjonalności oddawanych do użytku ekoduktów. Monitoring
ma na celu kontrolę, czy zastosowane rozwiązania techniczne i biologiczne
zostały przez zwierzęta zaakceptowane.
Celem niniejszej pracy była ocena funkcjonalności napowietrznych
drogowych przejść dla nietoperzy wybudowanych w okolicach skrzyżowania
drogi S3 z autostradą A6. Badania prowadzono na podstawie bezpośrednich
obserwacji przelotów przez bramowe napowietrzne przejścia
oraz na odcinkach referencyjnych.
Badania wykazały, że powstała trasa S-3 zakłóciła przebieg pierwotnych
szlaków migracyjnych nietoperzy. Przeloty nietoperzy na wysokościach
kolizyjnych, tzn. poniżej 4 m nad niweletą drogi stanowią około
20% wszystkich przelotów odbywających się poza przejściami bramowymi.
O skuteczności naprowadzania nietoperzy na bramownice decyduje
wiele czynników np. parametry zasadzonych drzew, obniżenie niwelety
w stosunku rzędnych terenu, lokalizacja zrębów w drzewostanach w sąsiedztwie
drogi.
Przejście bramowe o opisanej konstrukcji jest wykorzystywane
przez nietoperze, niemniej należy podnosić funkcjonalność
tych obiektów zarówno metodami technicznymi (zwiększenie
szerokości bramownic, obniżanie niwelety nawierzchnijezdni w stosunku do terenu na odcinkach kolidujących z trasami migracyjnymi
nietoperzy) jak i biologicznymi (właściwie wykonane nasadzenia
i odpowiednio ukierunkowane strefy ekotonowe drzewostanów).

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ewidencja gruntów i budynków w kontekście nowych przepisów wykonawczych do Ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne

Ewidencja gruntów i budynków, jako podstawowy system informacji
o terenie wykorzystywany w wielu dziedzinach, wspomagający
podejmowanie decyzji na wszystkich poziomach zarządzania terenami,
nieustannie poddawany jest korektom i zmianom. Kierunki tych zmian
wynikają z wielu czynników: politycznych, prawnych, organizacyjnych,
ekonomicznych, społecznych czy technologicznych. Obecnie w dużej
mierze wpływ na modernizacje tego systemu mają zmiany związane z realizacją
w Polsce dyrektywy INSPIRE.
Celem publikacji jest analiza czynników mających wpływ
na zmiany w funkcjonowaniu systemu katastralnego w Polsce,
ze szczególnym uwzględnieniem przepisów prawnych wydanych
w latach 2012-2013 i ich wpływu na funkcjonowanie
ewidencji gruntów i budynków i kierunków jej modernizacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zasady tworzenia i zarządzania użytkami ekologicznymi w Polsce

W pracy zarysowano genezę, przedmiot ochrony i kryteria wyznaczania użytków ekologicznych - czyli niewielkich obszarów o unikalnych wartościach środowiska przyrodniczego. Omówiono procedurę ich tworzenia (od inwentaryzacji przyrodniczej po rejestrację) oraz instytucje uczestniczące w tym procesie. Określono zasady gospodarowania użytkami ekologicznymi i ich odzwierciedlenie w dokumentach planistycznych - oparte na zakazach, nakazach i ograniczeniach. Użytki ekologiczne w zasadzie nie są wykorzystywane produkcyjnie, a zarządzanie nimi zależy od tego, kto jest właścicielem gruntów, na których się znajdują (państwo, gmina, osoba prywatna). Na ogół trudno jest uzyskać zgodę właściciela na utworzenie takiego użytku - dlatego też większość obiektów jest własnością Skarbu Państwa, w tym najczęściej nadleśnictw. Obserwuje się także wypadki wykupywania i dzierżawienia cennych ekologicznie miejsc przez organizacje społeczne.
Obserwacje wykazują, iż nie zawsze użytki ekologiczne są ujmowane w ewidencji gruntów oraz w planach miejscowych. We wnioskach autor postuluje: upowszechnianie tworzenia użytków ekologicznych jako formy ochrony cennej przyrody, przestrzeganie obowiązku ich ewidencjonowania, utworzenie monitoringu użytków ekologicznych oraz powierzenie zarządu nad nimi odpowiednim służbom ochrony przyrody.
Użytki ekologiczne mają istotną wartość dla społeczeństwa, gdyż zapewniają wyższą jakość środowiska, niekiedy wspierają efekty gospodarowania, służą celom rekreacji i dydaktyki.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena aktualnej jakości wyseparowanych odpadów biodegradowalnych w mieście Kromeriz

Została przeprowadzona analiza komunalnych odpadów biodegradowalnych.
Podczas kolejnych pomiarów próbek o wadze większej niż 200 kg (całkowita
waga próbek wynosiła 2098 kg) okazało się, że procent niechcianych domieszek
w wysegregowanych odpadach jest w granicach od 1 do 9%masy (1–
11,5%masy). Bardzo trudne jest oddzielenie odpadów biodegradowalnych od
pozostałych domieszek. Jeżeli nie dojdzie do znaczącej poprawy jakości odpadów,
będą musiały być umieszczane na składowisku.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Problemy budowy i rozruchu gruntowo-roślinnych oczyszczalni ścieków bez nasadzenia roślinności na przykładzie obiektu w Skorczycach

W pracy przedstawiono zagadnienia dotyczące budowy i rozruchu gruntowo-roślinnych oczyszczalni ścieków na przykładzie obiektu, który powstał w 2011 roku w miejscowości Skorczyce (woj. lubelskie). Stwierdzono, że koszty budowy tego typu oczyszczalni zwracają się po około 5 latach eksploatacji. Obliczono, że koszty materiałów stanowiły 65% całkowitych kosztów inwestycyjnych poniesionych na instalację obiektu. Pozostałą część (około 35%) stanowiły koszty usług, związanych z zaprojektowaniem i wykonaniem oczyszczalni oraz z nadzorem nad jej budową i rozruchem. W pierwszych miesiącach pracy oczyszczalni stwierdzono ponad 95% efektywność eliminacji zanieczyszczeń organicznych (BZT5 
i ChZT) oraz usuwania zawiesin ogólnych. Najkorzystniejsze warunki do usuwania zanieczyszczeń zaobserwowano w pierwszym złożu z pionowym przepływem. W okresie rozruchu oczyszczalni średnia skuteczność usuwania fosforu ogólnego wynosiła 84%, a azotu ogólnego nie przekraczała 42%, co może wynikać z niedostatecznego wytworzenia się błony biologicznej i niekorzystnych warunków do prawidłowego przebiegu procesów nitryfikacji i denitryfikacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza sprawności działania wentylacji grawitacyjnej stajni w okresie zimowym

Celem pracy jest analiza sprawności działania systemu wentylacji grawitacyjnej w stajni użytkowej oraz wskazanie możliwości poprawy jej działania. Badania przeprowadzono w miejscowości Glinik Zaborowski, w okresie zimowym. Zakres badań obejmował pomiary i obserwacje ruchu powietrza przy otwartych i zamkniętych oknach i wrotach. Na podstawie analizy wyników oraz obserwacji stwierdzono, że sprawność działania wentylacji była bardzo niska. Średnie wartości prędkości przepływu powietrza wynosiły od 0,06 m·s-1 do 0,12 m·s-1. Uzyskane wyniki były niższe od minimalnych zalecanych wartości dla stajni. Głównymi powodami zbyt niskich prędkości powietrza w obiekcie była niekorzystna lokalizacja obiektu oraz błędne rozwiązania konstrukcyjne, wśród których najważniejszymi były brak
otworów nawiewnych oraz nieprawidłowy kierunek otwierania okien.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Nowa metoda określania poziomu zurbanizowania obszaru na podstawie morfologii struktury podziału gruntu na działki

W pracy przedstawiono nowe kryterium strukturalne delimitacji obszarów
oraz nową metodę określania poziomu urbanizacji obszaru. Opisana metoda bazuje
na własnościach morfologicznych struktury podziału gruntu na działki i wykorzystuje
fakt, że istnieją tylko trzy postacie funkcyjne dystrybucji pól powierzchni
działek: (i) odwrotnie potęgowa o wykładniku równym 2, (ii)
logarytmiczno-normalna oraz (iii) odwrotnie potęgowa o wykładniku równym 1.
Dystrybucje te charakteryzują, odpowiednio, rdzeń miasta, przedmieścia, oraz tereny
niezurbanizowane. Podstawę analizy morfologicznej gruntu stanowią mapy
GIS.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Stan i perspektywy rozwoju infrastruktury ekoturystycznej w województwie małopolskim

Opracowanie stanowi próbę przedstawienia stanu infrastruktury ekoturystycznej
w województwie małopolskim. W części teoretycznej artykułu zdefiniowano
pojęcie „ekoturystyki”, oraz wyszczególniono jej różne formy. Ponadto
scharakteryzowano infrastrukturę ekoturystyczną. Przedstawiono agroturystykę
i agroekoturystykę jako formy ekoturystyki.
Ukazano także walory ekoturystyczne województwa małopolskiego jako
regionu charakteryzującego się dużymi obszarami chronionymi. Ponadto omawiane
województwo małopolskie jest dziedzictwem starego miasta i regionu królewskiego
i dlatego fakt ten może być wykorzystany dla rozwoju turystyki.
Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w 57 gminach województwa
małopolskiego, które dotyczyły polityki władz lokalnych w rozwoju ekoturystyki,
głównie infrastruktury ekoturystycznej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Kształtowanie się potrzeb nawodnieniowych roślin sadowniczych w Polsce

W pracy przedstawiono kształtowanie się potrzeb nawodnieniowych roślin
sadowniczych w Polsce, opierając się na formule N = P – Po [mm], w której N to
niedobory wody [mm] w danym okresie, P – opady rzeczywiste [mm] w danym
okresie, a Po – opady optymalne (potrzeby wodne roślin). Opady optymalne
przyjęto wg zmodyfikowanej tabeli Pressa [1963], zawierającej potrzeby wodne
roślin w mm na glebach ustalone dla trzech zakresów temperatur powietrza,
w kolejnych miesiącach sezonu wegetacji. Potrzeby N określono w 27 wybranych
stacjach meteorologicznych, dla pięciu podstawowych gatunków drzew owocowych
oraz truskawek. Najwyższe niedobory wodne drzew owocowych stwierdzono
w pasie środkowym Polski z odejściem na północ do Szczecina oraz w rejonie
Poznania, Płocka i Słubic. Kształtowały się one w sezonie wegetacyjnym, przy
wysokich temperaturach powietrza, w przypadku śliw na poziomie od 160 do
190 mm, jabłoni 140–171 mm, grusz 50–81 mm oraz wiśni i czereśni 39–73 mm.
Korzystniejsze warunki wilgotnościowe panowały w obu skrajnych pasach kraju,
chociaż i tu występowały potrzeby nawadniania, szczególnie w stosunku do śliw
i jabłoni. Najwyższe niedobory opadów dla tych roślin stwierdzono w rejonach
Białegostoku i Gdańska w pasie północnym oraz Lublina i Puław w południowym.
Obliczono również niedobory wody N w okresach nawodnieniowych określonych
osobno dla każdego gatunku drzew owocowych. Stwierdzono, że największe
niedobory wody również występowały w środkowym pasie kraju, a najmniejsze
w południowym. W przypadku wysokich temperatur powietrza,
niedobory opadów w Krainie Wielkich Dolin z reguły przekraczały 100 mm dla
jabłoni i wahały się od 73 do 108 mm dla śliw. Szczególnie duże niedobory wody
były w okresie nawodnieniowym w rejonie Poznania, Szczecina i Kalisza. Natomiast
przy dobrym rozkładzie opadów nie zachodziłaby potrzeba nawadniania grusz, wiśni i czereśni w całym pasie południowym, a najwyższe deficyty wody
występowały w przypadku uprawy jabłoni i śliw, bo sięgające 50–75 mm, szczególnie
w rejonie Lublina, Puław i Wrocławia. W pasie północnym Polski niedobory
opadów przekraczały 50 mm, dochodząc do 82 mm w rejonie Białegostoku.
Najmniejsze niedobory dotyczyłyby śliw.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ działalności turystycznej na zrównoważony rozwój obszarów wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego

Zróżnicowanie sposobu użytkowania obszarów wiejskich w województwie
warmińsko-mazurskim ma wpływ na odmienny poziom zagospodarowania infrastrukturalnego
poszczególnych jego części. Odmienność ta bezpośrednio oddziaływuje
na jakość warunków życia mieszkańców oraz możliwości prowadzenia
działalności turystycznej. Przyczyn zróżnicowanego poziomu zagospodarowania
infrastrukturalnego jest wiele np. położenie względem większych miast, granicy
państwa oraz promocja produktów turystycznych.
Celem opracowania jest prezentacja wyników badań dotyczących wpływu
działalności turystycznej na zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Zaprezentowano
również zagrożenia związane z prowadzeniem działalności turystycznej
na obszarach wiejskich oraz cechy turystyki zrównoważonej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ roślin na zmianę profilu prędkości przepływu w małym cieku

Roślinność porastająca koryto cieku istotnie oddziałowuje na warunki
przepływu. Redukcji ulega czynny przekrój przepływowy, zaburzone jest pole
prędkości i rosną opory przepływu. Konsekwencją tego jest zmiana położenia
zwierciadła wody, wzrost głębokości w porównaniu do przepływu w korycie bez
roślin.
Jednym ze sposobów matematycznego opisu oddziaływania hydraulicznego
roślin są równania zachowania pędu dla przepływu w korycie z drzewami oparte
na koncepcji lepkości wirowej, zaproponowane przez Rowińskiego i Kubraka
[2002]. Równania powyższe rozwiązano, wykorzystując jawny i niejawny schemat
różnicowy, otrzymując jako rozwiązanie rozkład prędkości przepływu w profilu
pionowym. Dokładność zaproponowanych algorytmów przetestowano, porównując
rozwiązania numeryczne ze szczególnymi rozwiązaniami analitycznymi,
uzyskując bardzo dobrą zgodność. Wyliczony z modelu rozkład prędkości wykorzystano
do wyznaczenia wielkości przepływu.
W celu oceny możliwości zastosowania opracowanego modelu do obliczeń
małych cieków z roślinnością przeprowadzone zostały badania terenowe na odcinku
cieku Ślęganina. Oprócz pomiarów geodezyjnych, wykonane zostały profile
lokalnej prędkości przepływu dla przekrojów porośniętych oraz wolnych od roślinności.
Wyniki pomiarów terenowych posłużyły do weryfikacji modelu matematycznego
bazującego na równaniach zachowania pędu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Charakterystyka i zróżnicowanie parametrów hydromorfologicznych w rzece nizinnej na przykładzie Smortawy

Rzeka Smortawa, prawobrzeżny dopływ Odry jest typową rzeką
nizinną, której źródła położone są na wysokości 175 m n.p.m. na południowy
wschód od Namysłowa. Do Odry uchodzi ona w 223+350 km jej
biegu, powyżej Wrocławia koło Jelcza, na wysokości 124 m n.p.m.
W górnym i dolnym biegu jest uregulowana, natomiast w środkowym
zachowuje naturalny charakter.
Obecnie zgodnie z wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej i Prawa
Wodnego zobligowani jesteśmy do oceny stanu ekologicznego cieków
wodnych. Jednym z elementów tej oceny jest analiza zmienności parametrów
hydromorfologicznych jako parametrów wspierających ocenę
biologiczną.
Artykuł poświęcony jest charakterystyce ocenianych parametrów
hydromorfologicznych rzeki wg metody Ilnickego i Lewandowskiego
oraz ich zmienności na badanym odcinku rzeki. Ponadto za pomocą
analizy skupień metodą Warda zostanie ocenione podobieństwo pomiędzy
badanymi parametrami hydromorfologicznymi.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna