rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
O pojęciu i znaczeniu dziedzictwa niematerialnego oraz o zjawiskach świata współczesnego, które mu zagrażają

Przełom XX i XXI w. to czas, kiedy uświadomiono sobie, że o znaczeniu, sensie i wartości, jakie reprezentuje dziedzictwo materialne, w gruncie rzeczy decydują elementy niematerialnego dziedzictwa kulturalnego. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, co należy rozumieć przez „dziedzictwo niematerialne” i jakie zjawiska temu dziedzictwu zagrażają. W 2003 r. na forum UNESCO przyjęto Konwencję o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturalnego, w której zdefiniowano to pojęcie i wskazano na przykładowe przejawy dziedzictwa niematerialnego. Jednak w związku z tym, że świadomość konieczności ochrony tegoż dziedzictwa zrodziła się stosunkowo niedawno, a Konwencja jest pierwszym wiążącym aktem prawa międzynarodowego, jaki dotyczy dziedzictwa niematerialnego, powstaje potrzeba dogłębnego zrozumienia wszelkich aspektów tego zjawiska. Artykuł odwołuje się więc nie tylko do odpowiednich postanowień Konwencji. Przybliża on również stanowisko przedstawicieli doktryny i odwołuje się do opracowań dostępnych na stronach NID – instytucji kompetentnej do spraw dziedzictwa kulturalnego, której zadaniem jest realizacja postanowień Konwencji na terytorium RP.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Sądownictwo konstytucyjne w państwach poradzieckich. A naliza porównawcza2. Część I

W analizie porównuje się sądy konstytucyjne w państwach poradzieckich. Stawia się tezę, że w badanej grupie państw ochrona prawna konstytucji jest prowadzona przede wszystkim na podstawie tzw. europejskiego modelu kontroli konstytucyjności prawa, adaptowanego (w drodze przede wszystkim praktyki ustrojowej) do lokalnych uwarun-kowań politycznych i oczekiwań kluczowych uczestników stosunków politycznych. Tekst złożony jest z dwóch części. W części pierwszej poddaje analizie motywy wprowadze-nia sądownictwa konstytucyjnego i jego umiejscowienie w systemie władzy publicznej państw poradzieckich. Z kolei w części II tekstu zostały poddane analizie funkcje sądów konstytucyjnych i ich polityczne znaczenie w państwach poradzieckich. W niej tej zamieszczono wnioski.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo dostępu do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych

Dostęp do informacji publicznej odgrywa ogromną rolę w społeczeństwach demokratycznych. Umożliwia uzyskanie informacji o ważnych sprawach państwowych, działalności organów władzy publicznej, zadaniach publicznych. W Polsce prawo dostępu do informacji publicznej jako prawo konstytucyjne pojawiło się dopiero w Konstytucji z 1997 r. Do momentu uchwalenia i wejścia w życie ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 61 Konstytucji stanowił podstawową regulację gwarantującą dostęp do informacji publicznej. Prawo dostępu do informacji publicznej było i nadal jest rozwijane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Odegrały one ogromną rolę w ukształtowaniu granic ochrony tego prawa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Udział prezydenta Republiki Litewskiej w ustawodawstwie

Artykuł dotyczy udziału prezydenta Republiki Litewskiej w procedurze ustawodawczej na gruncie obowiązującej Konstytucji przyjętej w referendum z dnia 25 października 1992, a także, tytułem wstępu i w bardzo ograniczonym zakresie, na tle poprzednich uregulowań konstytucyjnych, począwszy od odzyskania niepodległości przez Litwę dnia 16 lutego 1918 r. Konstytucja Republiki Litewskiej zapewnia prezydentowi udział w stanowieniu prawa już na etapie inicjatywy ustawodawczej, a także przy promulgacji ustaw, która wiąże się z obowiązkiem podpisania i ogłoszenia ustawy, ewentualnie zwrócenia ustawy do Sejmu w celu jej ponownego uchwalenia (weto). W treści artykułu przedstawione zostały konkretne regulacje konstytucyjne dotyczące tych instytucji, jak również wątpliwości, które mogą powstać bądź powstały na gruncie tych przepisów. W tekście uwzględniono również przepisy innych obowiązujących ustaw oraz regulaminów, w zakresie, w jakim wyznaczają one ramy korzystania przez prezydenta z jego kompetencji w procedurze ustawodawczej. Z uwagi na odrębność uregulowań ustawy zasadniczej oddzielnie omówiono kwestie związane z udziałem prezydenta w zmianie bądź uzupełnieniu Konstytucji.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zasada kontradyktoryjności a postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym

Opracowanie składa się dwóch części. W pierwszej kolejności autor przedstawia zasadę kontradyktoryjności w jej klasycznym, cywilnoprawnym ujęciu. Wskazuje on, iż na zasadę tę składają się cztery komponenty: 1) sporność postępowania; 2) przeniesienie ciężaru dowodu na wnioskodawcę; 3) prymat prawdy formalnej nad prawdą materialną; 4) ochrona interesu indywidualnego (prywatnego). W tej części artykułu autor omawia również, przeciwstawianą zasadzie sporności, zasadę inkwizycyjności (śledczości) postępowania oraz wzajemne relacje i zależności tych naczelnych zasad procesowych. W drugiej części auto opisuje elementy zasady kontradyktoryjności występujące w postępowaniu przed TK. Wskazuje on, iż procedura konstytucyjna nie ma charakteru spornego. Ponadto w jego ocenie, wynikające z zasady domniemania konstytucyjności, przeniesienie ciężaru dowodu na wnioskodawcę i inicjatora postępowania jest pozbawione podstaw prawnych i budzi poważne wątpliwości. Ostatecznie autor stwierdził, iż w procedurze konstytucyjnej dominujące znaczenie ma zasada prawdy materialnej oraz że postępowanie to nakierowane jest na ochronę interesu publicznego. Cechy te charakteryzują postępowanie śledcze (inkwizycyjne) a nie postępowanie oparte na zasadzie kontradyktoryjności. W konkluzji autor dochodzi, do wniosku, że w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym elementy kontradyktoryjne występują tylko w szczątkowej postaci i że nie można mówić o zasadzie kontradyktoryjności jako naczelnej regule postępowania konstytucyjnego. W rzeczywistości dominujące znaczenie procesowym ma zasada inkwizycyjności (śledczości) postępowania.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
W kierunku skandynawskiego modelu monarchii parlamentarnej? Zmiany w brytyjskim prawie konstytucyjnym wobec Fixed-term Parliaments Act 2011

Przedmiotem artykułu jest przyjęta w 2011 r. ustawa (Fixed-term Parliaments Act 2011), na mocy której monarcha brytyjski utracił obowiązujące od początków parlamentaryzmu angielskiego prawo rozwiązywania parlamentu. Autor dokonuje analizy nielicznych w polskiej i anglosaskiej literaturze naukowej komentarzy do ustawy, a także wskazuje na konsekwencje poszczególnych rozwiązań prawnych na konstrukcję brytyjskiej konstytucji. W efekcie przyjęcia Fixed-term Parliaments Act 2011 w konstytucji brytyjskiej doszło do pewnej zmiany: konwencja Lascelles Principles utraciła swoją moc, a ponadto wcześniejsza prerogatywa monarchy utraciła moc i do tzw. ustaw ustrojowych (składników brytyjskiej konstytucji) dopisano kolejny akt prawny. Autor zauważył też, że przyjęcie ustawy doprowadziło do zahamowania ewolucyjnego wzmacniania się pozycji premiera pośród innych organów państwa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Abstrakcyjna kontrola konstytucyjności – 25 lat doświadczeń Najwyższego Sądu Federacji Brazylii

Artykuł podejmuje temat scentralizowanej i abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności dokonywanej przez Federalny Sąd Najwyższy Brazylii oraz metody i teoretyczne podejścia w zakresie empirycznych badań procesu podejmowania decyzji i interpretacji prawa. Artykuł obejmuje swoim zakresem badanie 5011 decyzji Sądu podjętych w latach 1988–2013, przyjmując cztery wzajemnie się wykluczające hipotezy: H1) Sąd w procesie podejmowa-nia decyzji o niekonstytucyjności przyjmuje rolę veto player (podmiotu, bez którego zgody nie można dokonać zmiany status quo), zwiększając polityczną stabilność poprzez redukowanie znaczenia wyboru większości i eksponowanie istoty jednomyślności, H2) sąd konstytucyjny nie jest podmiotem o randze veto player, ponieważ instytucjonalnie proces powoływania sędziów sądu wskazuje na absorbowanie przez sąd roli innych veto players w procesie kontroli, a w konsekwencji: H3) liczba podmiotów uprawnionych do wszczynania postępowania przed sądem wpływa na zwiększenie stabilności prowadzonej polityki i redukuje znaczenie obranych celów polityki rządzącej większości oraz H4) liczba tych podmiotów wyznacza wzrost stabilizacji polityki stanów w federacji i pozostaje bez szkody dla polityki federalnej. W konkluzji, będącej efektem rozległych badań empirycznych, autorzy znajdują potwierdzenie hipotezy pierwszej (H1) w procesie podejmowania decyzji na poziomie stanowym i nieco mniej na poziomie federalnym, odrzucając częściowo hipotezę drugą (H2). Wskazują także, badając strukturę podmiotów składających wnioski do sądu o badanie konstytucyjności, że sądowa kontrola jest używana przez mniejszości w celu wskazania swojej politycznej pozycji i zwiększenia szans na sukces wyborczy w przyszłości (H3). Sądowa kontrola jest skierowana na wzrost stabilności polityki stanów, redukując rolę większości w decentralizacji władzy państwa federacyjnego (H4).

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo konsumenta do informacji na przykładzie kredytu konsumenckiego – aspekty konstytucyjnoprawne

Artykuł składa się z trzech części. W pierwszej, omówiono konstytucyjne podstawy ochrony konsumentów przez informację. W drugiej, dokonano analizy porównawczej dyrektywy 87/102 i dyrektywy 2008/48. Natomiast w części trzeciej, poddano analizie przepisy ustawy o kredycie konsumenckim z 2001 i 2011 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Funkcjonowanie Służby Ochrony Państwa a konstytucyjne gwarancje praw i wolności jednostki

Artykuł porusza zagadnienie nowo utworzonej formacji o nazwie Służba Ochrony Państwa, która powstała w miejsce Biura Ochrony Rządu. Autor tekstu przedstawia przypisane formacji zadania oraz przyznane uprawnienia, w celu realizacji tych zadań. Zwraca uwagę na rozszerzenie kompetencji formacji o możliwość prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych. Przedstawia zagrożenia, jakie niesie za sobą funkcjonowanie szeregu służb uprawnionych do niejawnego uzyskiwania, przetwarzania i przekazywania informacji oraz wpływ tych czynności na konstytucyjne prawa i wolności jednostki.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Pozycja Bundestagu i Bundesratu wobec europejskiego procesu integracyjnego w świetle „lizbońskiego” orzeczenia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego

Trudno oprzeć się wyrażeniu oceny, że „lizbońskie” orzeczenie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego nosi wszelkie znamiona rozstrzygnięć nie o charakterze prawnym, ale politycznym. Taki werdykt uprawnia bowiem fakt, że zastrzeżenia Trybunału kierują się ostatecznie nie przeciw niedostatkowi odpowiedniego w tym przypadku ustawodawstwa towarzyszącego, ale przeciwko samemu Traktatowi Lizbońskiemu. Ponieważ jego wejście w życie na drodze ratyfikacji nie powinno było jednak zostać uniemożliwione, dlatego ustawodawstwo towarzyszące zostało sprowadzone do, jeśli można to tak tutaj określić, roli „chłopca do bicia” i co za tym idzie, umożliwienia Trybunałowi wyrażenia w ten sposób swoich zastrzeżeń wobec Traktatu z Lizbony. Tym samym – patrząc nań od strony formalnej – pozostają zarówno traktat jak i ustawowa zgoda ratyfikacyjna bez skazy. Zarazem jednak trudno nie pamiętać, że ten sam Trybunał naruszył w swoim orzeczeniu pośrednio jedną z kardynalnych reguł konstytucyjnych, a mianowicie zakaz formułowania takich monitów, których przyjęcie musiałoby prowadzić w rezultacie do zmiany (w tym przypadku) traktatu lub przynajmniej wyrażenia zastrzeże(ń)nia zgodnie z prawem międzynarodowym.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Retroaktywność dekretu o stanie wojennym w świetle Konstytucji z 1952 i 1997 r.

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki retroaktywności dekretu o stanie wojennym w świetle Konstytucji z 1952 r. i 1997 r. Punktem wyjścia dla tych rozważań jest wskazanie umocowania prawnego zasady lex retro non agit, która stanowi wstęp do problematyki retroaktywnych przepisów dekretu wprowadzającego stan wojenny na terytorium Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) dnia 12 grudnia 1981 r. Punktem oceny legalności dekretu są przepisy Konstytucji, Kodeksu karnego z 1969 r. oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Synteza podejmowanych w pracy problemów została poparta również orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zasada „lex retro non agit”. Czy prawo nie działa wstecz?

Zasada niedziałania prawa wstecz jest uznawana za jedną z podstaw cywilizowanego ustroju współczesnego państwa. Istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno, co do zasady, działać „na przyszłość”, wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń mających miejsce pod rządami dawnych norm należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy. Z wstecznym (retroaktywnym) działaniem przepisów mamy do czynienia wówczas, gdy prawodawca nakazuje określone fakty prawnie relewantne, zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, oceniać w świetle tych nowych przepisów, wprowadzając fikcję, jakoby przepisy te obowiązywały już w dacie nastąpienia ocenianych faktów. W przypadku, gdy regulacja zawarta w przepisie w oczywisty sposób działa „na przyszłość”, a przy tym wywołuje skutki prawne dopiero 3 miesiące po wejściu ustawy w życie, nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Nie oznacza to, że nie naruszając zasady niedziałania prawa wstecz prawodawca może dowolnie ingerować w istniejące stosunki prawne i swobodnie je modyfikować. Granicą jest tu przede wszystkim przestrzeganie zasady ochrony praw nabytych i zasady ochrony zaufania do państwa i prawa. Niedopuszczalne jest stanowienie norm z mocą wsteczną, jeśli podmioty, których te normy dotyczą, nie mogły racjonalnie przewidzieć tego rodzaju decyzji, a nadzwyczajne okoliczności czy dobra, podlegające ochronie konstytucyjnej, decyzji takiej nie usprawiedliwiają. Można od niej odstąpić, jednak tylko wyjątkowo i z usprawiedliwionych względów, nadając normom możliwość oddziaływania na sytuacje zastane, jeżeli zaistniały ważkie powody, a zainteresowane podmioty miały podstawy, by oczekiwać uchwalenia takich norm.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Status prawny i finansowanie partii politycznych w Kanadzie

Kanada, jako państwo wzorujące się anglosaskim systemie prawa, z widocznymi wpływami prawodawstwa amerykańskiego, nie posiada uregulowanego statusu partii politycznych na poziomie konstytucyjnym. Jako podstawę do istnienia partii politycznych w Kanadzie przyjmuje się Kanadyjską Kartę Praw i Swobód. Zasady rejestracji i finansowania partii politycznych w Kanadzie usystematyzowano dopiero w drugiej połowie XX wieku. Obecnie działalność partii politycznych reguluje Canada Elections Act z 2004 r. oraz Financial Administration. Co do zasady, partie polityczne w Kanadzie należy podzielić na zarejestrowane i niezarejestrowane. Poza szeregiem innych uprawnień, partiom zarejestrowanym przysługuje prawo do szczególnych warunków finansowania ich działalności. Finansowanie kanadyjskich partii politycznych jest przedmiotem dyskusji od lat sześćdziesiątych i opiera się na trzech filarach: datkach od osób prywatnych, dofinansowaniu z budżetu państwa (ok. 2 dolarów kanadyjskich za każdy oddany na partię głos) i zwrocie kosztów kampanii wyborczej (50% w przypadku przekroczenia progu 2% głosów w skali kraju). Warto odnotować, iż nadzór nad działalnością partii politycznych w Kanadzie sprawują główny komisarz wyborczy i przewodniczący Centralnej Komisji Wyborczej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Europejska Konwencja Praw Człowieka a Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej – stan kompatybilności czy konkurencyjności?

Europejska Konwencja Praw Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności cieszy się zasłużoną opinią konstytucyjnego aktu porządkującego europejską przestrzeń praw człowieka. Perłą w Koronie Konwencji jest Europejski Trybunał Praw Człowieka, którego orzecznictwo dynamicznie kształtuje standardy praw człowieka. Wiążące i rodzące zobowiązania: Traktat Lizboński oraz Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej zmieniły tę, dotychczasową sytuację. Europejskie instrumentarium ochrony praw człowieka doznało znaczącego wzbogacenia. Skutkuje to nowymi pytaniami o relacje między Konwencją a Kartą oraz o relacje między Europejskim Trybunałem Praw Człowieka a Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Czas pokaże, czy relacje te będą zmierzać ku stanowi kompatybilności czy stanowi konkurencyjności.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Proces kształtowania konstytucyjnych regulacji samorządu terytorialnego w Polsce w latach 1989–1997

Artykuł  przedstawia  kształtowanie  konstytucyjnych  postanowień  dotyczących  samorządu  terytorialnego i omawia zjawisko rozszerzania zakresu konstytucjonalizacji tego zagadnienia ustrojowego. Wskazuje etapy tego rozszerzania: 1) wprowadzenie do unormowań konstytu-cyjnych zasady udziału samorządu terytorialnego w sprawowaniu władzy (1989), 2) ukształ-towanie konstytucyjnych podstaw dla utworzenia samorządu terytorialnego w postaci wpro-wadzenia do konstytucji rozdziału regulującego samorząd terytorialny (1990), 3) rozszerzenie zakresu konstytucyjnej regulacji materii dotyczącej samorządu terytorialnego o zakres wy-konywanych zadań (październik 1992 r.), 4) uchwalenie obowiązującej konstytucji z 1997 r., której rozdział reguluje konstytucyjne podstawy funkcjonowania samorządu terytorialnego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Bezpieczeństwo jako przesłanka ograniczenia wolności zgromadzeń w decyzjach o zakazie przeprowadzenia zgromadzenia publicznego

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza przyczyn wydania decyzji zakazują-cych przeprowadzenia zgromadzenia publicznego z uwzględnieniem przesłanki zagro-żenia dla bezpieczeństwa wydawanych przez prezydentów obecnych i byłych miast wo-jewódzkich w latach 2010–2014. Dokonano podziału tych decyzji na pięć podstawowych grup,  bowiem  najczęściej  zakaz  wydawany  był  ze  względu  na:  1)  uchybienie  terminu  do dokonania zgłoszenia zgromadzenia (co uniemożliwiało organom administracji pu-blicznej  podjęcie  odpowiednich  działań  zapewniających  bezpieczeństwo  uczestników  zgromadzenia i osobom postronnym); 2) istnienie ryzyka zagrożenia pokojowego prze-biegu  zgromadzenia;  3)  kolizję  czasu  i  miejsca  jego  przeprowadzenia  ze  zgłoszonym  wcześniej  innym  zgromadzeniem;  4)  zagrożenie  bezpieczeństwa  w  ruchu  drogowym  oraz 5) wypełnienie znamion wykroczenia z art. 90 lub 86 kodeksu wykroczeń.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Konwencja Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej – wybrane problemy konstytucyjnoprawne

Artykuł koncentruje się na problemie ratyfikacji przez Polskę Konwencji Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Obejmuje on analizę zgodności z Konstytucją RP niektórych przepisów Konwencji. Zdaniem autora, konwencja nie zawiera postanowień ogólnych sprzecznych z Konstytucją RP. Autor stoi na stanowisku, że właściwa interpretacja tego dokumentu wymaga analizy jego autentycznych tekstów w języku angielskim i francuskim, a nie dostępnych polskich, mylących tłumaczeń. Dodatkowo istotny jest Raport wyjaśniający, który jako dokument sporządzony w związku z przygotowaniem Konwencji jest istotną wskazówką interpretacyjną.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wpły w sporów konstytucyjnych na pozycję ustrojową Prezydenta w Meksyku

Konstytucja z 1917 r. expressis verbis wyraziła konstytucyjno-ustrojowe zasady po-działu władz w Meksyku. W praktyce egzekutywa posiadała dominującą rolę. W la-tach osiemdziesiątych nastąpiła powolna transformacja ekonomiczna i polityczna, która wypłynęła na ukształtowanie się demokratycznego ustroju państwa. Szczególną rolę zaczęło odgrywać niezależne sądownictwo, a zwłaszcza pozycja Sądu Najwyż-szego Meksyku (SCJN). Ważną praktyką ustrojową po reformie z 1994 r. stało się roz-strzyganie sporów konstytucyjnych (controversias constitucionales) organów władzy wykonawczej z organami władzy ustawodawczej zarówno na szczeblu federalnym jak i stanowym. SCJN stał się arbitrem rozstrzygającym o kolizjach. Rodzi się pytanie o zakres wpływów sporów konstytucyjnych od okresu transformacji, a konkretnie od po-łowy lat dziewięćdziesiątych na pozycję ustrojową Prezydenta? Opierając się na anali-zie treści aktów normatywnych i biorąc pod uwagę ich tło historyczne, można wysnuć konkluzję, że  pomimo transformacji – władza prezydencka wywiera wciąż istotny wpływ na władzę sądowniczą w Meksyku.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Indywidualna odpowiedzialność polityczna ministra w praktyce ustrojowej na gruncie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.

W świetle Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., minister ponosi indywidualną odpowiedzialność polityczną za polityczny kierunek sprawowania urzędu przed Sejmem oraz przed Prezesem Rady Ministrów. Głównym celem niniejszego artykułu jest ukazanie, że w praktyce odpowiedzialność polityczna ministrów przed Sejmem ma charakter iluzoryczny. Większość głosów wymagana do przyjęcia uchwały o wyrażeniu wotum nieufności jest na tyle wysoka, że jej przegłosowanie jest możliwe tylko w wyjątkowej sytuacji. Od 1997 r. Sejmowi nigdy nie udało się doprowadzić do dymisji ministra poprzez uchwalenie mu wotum nieufności. Dlatego realne znaczenie ma wyłącznie odpowiedzialność polityczna ministra przed premierem. Szef rządu może doprowadzić do odwołania każdego ministra w każdym czasie. Przy podejmowaniu decyzji o złożeniu wniosku o odwołanie ministra premier musi uwzględniać jedynie, czy taka decyzja nie grozi utratą poparcia politycznego ze strony większości sejmowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne