rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nadzór operacyjny Służby Bezpieczeństwa nad ruchem sportowym w Polsce Ludowej w latach osiemdziesiątych

Nadzór operacyjny służb bezpieczeństwa nad sportem w Polsce Ludowej miał miejsce, podobnie jak nad innymi dziedzinami życia państwowego i społecznego, w całym okresie 1944–1989. Do lat 80. nie miał jednak charakteru stałego. Wprowadzono go dopiero w związku z opozycją większości społeczeństwa wobec rządzącej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Stałą ochroną operacyjną sportu i turystyki kierował w Polsce Wydział IX Departamentu III Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a w województwach, od 1983 r., Wydziały III Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych. W ramach działalności operacyjnej Służby Bezpieczeństwa (SB) prowadzono „Sprawy obiektowe” oraz „Sprawy operacyjnego sprawdzania”. Obejmowały one wszystkie aspekty działalności sportowej klubów, a w największym stopniu koncentrowały się na sprawach osobowych oraz na zabezpieczaniu ogólnopolskich i międzynarodowych imprez sportowych. Materiały źródłowe dotyczące sprawowanego w Polsce nadzoru SB nad ruchem sportowym są w dużym stopniu zniszczone. Egzemplifikacją skali, form i metod działania organów bezpieczeństwa są m.in. prowadzone w województwie wałbrzyskim SPRAWY OBIEKTOWE o kryptonimach „STADION” i „IKAR”. Pierwsza obejmowała 51 klubów sportowych, 14 okręgowych związków sportowych oraz ponad 6 tysięcy sportowców. Druga dotyczyła środowiska Aeroklubu Ziemi Wałbrzyskiej, liczącego 120 członków i 3 pracowników. W niej SB koncentrowała się przede wszystkim na nadzorze nad personelem latającym oraz stałej jego weryfikacji, gdyż bardzo częste dochodziło w tym czasie w Polsce do uprowadzania samolotów.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Polonijna turystyka z Niemiec do Polski w okresie międzywojennym XX wieku

W artykule ukazano zarys rozwoju ruchu turystycznego ludności polskiej z Niemiec do Polski w okresie międzywojennym XX wieku. W latach 1918–1939 rozwinęła się specyficzna forma polonijnej turystyki sportowej oraz kolonijnej dzieci i młodzieży polskiej z Niemiec do II Rzeczypospolitej. Największe rozmiary przybrała ona w I połowie lat trzydziestych. Obok turystyki sportowej i kolonijnej istniał również ruch pielgrzymkowy, zwłaszcza do miejsc kultu maryjnego w Polsce. Szczególną rolę odegrały także Polonijne Igrzyska Sportowe, które odbyły się w Warszawie w 1934 roku i stanowiły oryginalną formę powiązań turystyki i sportu,  łączyły bowiem przyjazd i zwiedzanie „starej ojczyzny” z czynnym udziałem w pierwszych igrzyskach polonijnych oraz innych zawodach, którym nadano bardzo wysoka rangę. Polonijny ruch turystyczny odegrał w okresie międzywojennym ważną rolę w utrzymaniu tożsamości narodowej i integracji liczącej 1,5 mln osób mniejszości polskiej w Republice Weimarskiej i III Rzeszy.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Miejsce turystyki sportowej w kulturze fizycznej

Celem artykułu jest określenie miejsca turystyki sportowej w kulturze fizycznej. Tekst prezentuje analizę literatury z zakresu teorii kultury fizycznej i turystyki sportowej. Podstawy teoretyczne kultury fizycznej odniesiono do najważniejszych definicji turystyki sportowej i wykazano ich wzajemne powiązania. Przedstawiono związki między kulturą fizyczną, szczególnie jej składowymi – sportem i rekreacją fizyczną – a turystyką sportową. Uznano, że na tle omówionych form uczestnictwa w kulturze fizycznej duże znaczenie odgrywa wychowanie fizyczne, które nie tylko zaspokaja doraźne potrzeby dzieci i młodzieży w zakresie fizycznego rozwoju, ale także przygotowuje do dbałości o ciało po ustaniu procesu wychowawczego. Jest zatem przygotowaniem do korzystania z pozostałych form uczestnictwa w kulturze fizycznej, jakimi są rekreacja fizyczna i sport oraz turystyka sportowa. Turysta sportowy jest więc osobą, która została przygotowana do uczestnictwa w kulturze fizycznej, wychowana do kultury fizycznej i rekreacji ruchowej. Analiza teoretyczna wykazała, że przy założeniu, że sport i turystyka są integralną częścią kultury fizycznej, jest nią również turystyka sportowa. Ta forma podróżowania najbardziej wpisuje się obecnie w zakres kultury fizycznej ze wszystkich współczesnych rodzajów turystyki (które często, przyjmując postać produktów turystycznych, z których turyści korzystają w sposób bierny, nie mają wiele wspólnego z celami kultury fizycznej). Efektem wykonanych prac jest graficzne przedstawienie wzajemnych zależności pomiędzy kulturą fizyczną a turystyką sportową.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Turystyka w powiecie raciborskim w latach 1999-2007

W niniejszym artykule został ukazany rozwój turystyki na terenie powiatu raciborskiego w latach 1999–2007. Dokonano w nim charakterystyki położenia powiatu raciborskiego, przedstawiono sześć programów działania w zakresie strategii rozwoju turystyki, jak również dokonano przeglądu bazy noclegowej, gastronomicznej i komunikacyjnej. Najwięcej jednak uwagi poświęcono walorom przyrodniczym i kulturowym oraz organizacjom i towarzystwom turystycznym, które odgrywały bardzo ważną rolę w krzewieniu turystyki i krajoznawstwa na badanym terenie. Ponadto zaprezentowano najpopularniejsze rodzaje turystyki uprawiane w powiecie raciborskim oraz potencjalne możliwości rozwoju innych rodzajów turystyki.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Trasy turystyczno-rekreacyjne i dydaktyczne w obrębie Częstochowy na przełomie XX i XXI wieku

Celem pracy jest ukazanie istniejących w obrębie Częstochowy tras turystyczno-rekreacyjnych i dydaktycznych, jak również trasy opracowanej przez autora niniejszego artykułu. W pracy, mającej charakter poglądowy, omówiono cztery szlaki piesze (Szlak Orlich Gniazd, Szlak Jury Wieluńskiej, Szlak Walki 7 Dywizji Piechoty i Szlak im. druha Zygmunta Łęskiego), dziewięć szlaków rowerowych (Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd, Jurajski Szlak Rowerowy im. Zygmunta Krasińskiego,  Jurajski Szlak  Rowerowy  Olsztyński,  Jurajski  Szlak  Rowerowy  „Dębowcówka”, Szlak Krzepicki, Szlak Działoszyński, Szlak wokół Gór Sokolich, Rowerowy Szlak Lubliniecki i Szlak Rowerowy Przełomu Warty), szlak wodny Warty i jeden szlak samochodowy – Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Ponadto omówiono  ścieżki dydaktyczne oraz ścieżki rekreacyjne przebiegające przez Częstochowę. Przy omawianiu szlaków turystycznych autor skupił się przede wszystkim na  ich przebiegu, bez większego omawiania  tego, co można zobaczyć, podążając nimi.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Rola ruchu sokolskiego w powstaniu harcerstwa na ziemiach polskich

Największe zasługi w zapoczątkowaniu skautingu na ziemiach polskich położyli ci zarzewiacy, którzy podjęli współpracę z Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół” we Lwowie, a następnie w Krakowie. Działali w nim ludzie, którzy docenili znaczenie skautingu w odmłodzeniu ruchu sokolskiego, i dostrzegali w nim możliwość umocnienia koncepcji przygotowującej sokolstwo do potrzeb walki o niepodległą Polskę.
Rozprzestrzenienie skautingu na wszystkie ziemie polskie i ośrodki polonijne było zasługą zarzewiackich i sokolskich działaczy galicyjskich. Dzięki nim w Zlocie Skautowym w  Birmingham w 1913 r. mogła uczestniczyć pod polską flagą 53-osobowa grupa skautów – przyszłych harcerzy.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Przygotowania polskich sportowców do startu w igrzyskach olimpijskich 1940 roku

W styczniu 1939 roku polscy sportowcy zaczęli przygotowania do letnich i zimowych igrzysk olimpijskich zaplanowanych na 1940 rok w Helsinkach w Finlandii i Sankt Moritz w Szwajcarii. Ponad stu pięćdziesięciu sportowców, reprezentujących dwanaście dyscyplin sportu, wzięło udział w tych przygotowaniach. W dniu 16 maja 1939 roku stu trzydziestu pięciu polskich sportowców złożyło przysięgę olimpijską w ośmiu polskich miastach. Były to podniosłe uroczystości o silnym zabarwieniu patriotycznym. Przygotowania do igrzysk odbywały się w atmosferze napiętej sytuacji międzynarodowej, pogarszających się z miesiąca na miesiąc stosunków polsko-niemieckich i zbliżającej się wojny.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Jan Władysław Dawid i jego koncepcja zdrowia dziecka

Jan Władysław Dawid pedagog, psycholog, pionier psychologii wychowawczej i pedagogiki
eksperymentalnej w Polsce. Jego stosunkowo krótki żywot (26.06.1859 r. – 9.02.1914 r.) przypadł
na lata wyjątkowe. Był to okres pozytywistycznej pracy u podstaw, w warunkach trudnych i wymagających,
którym Dawid sprostał. Dorobek naukowy Dawida znacznie wykracza poza ramy
epoki, w której żył i tworzył. (Na szczególną uwagę zasługują publikacje ukazujące się w „Przeglądzie
Pedagogicznym”). Jako pedagog, psycholog, przyrodnik pasjonat oraz działacz społeczny
wiele uwagi w swoich rozlicznych obszarach działalności poświęcał sprawom higieny i zdrowia.
Zainteresowanie to jest tłumaczone jako naturalna konsekwencja rozwoju szkolnictwa, a co się
z tym wiąże – pojawieniem się wymagań dotyczących opieki nad zdrowiem uczącej się młodzieży
oraz warunków, w jakich przebiega proces dydaktyczny. Praca zapoczątkowana przez Dawida jest
kontynuowana współcześnie w ramach szeroko rozumianego wychowania zdrowotnego, edukacji
zdrowotnej oraz promocji zdrowia. Cytując Wincentego Okonia: „Poglądy Dawida na treść nauczania
szkolnego są do dziś równie aktualne, jak dalekie do pełnej realizacji”.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Wychowanie fizyczne i sport w działalności Stowarzyszenia Rodzina Wojskowa w latach Drugiej Rzeczypospolitej

Powstałe z inicjatywy i przy poparciu marszałka Józefa Piłsudskiego Stowarzyszenie Rodzina
Wojskowa odegrało w okresie Drugiej Rzeczypospolitej ważną rolę nie tylko w krzewieniu polityki
obronnej, ale przede wszystkim w krzewieniu i przybliżeniu wychowania fizycznego i sportu, podstawowych
składników tejże polityki. Utworzenie klubu sportowego Stowarzyszenia spotkało się
z poparciem i aprobatą nie tylko najwyższych dowódców, ale z czasem także mężów i ojców zawodniczek.
Umożliwiło to uprawianie gimnastyki oraz różnych konkurencji sportowych jako realizowanie
własnych aspiracji sportowych, w zależności od wieku i predyspozycji, a niektórym z nich, jak
choćby Janinie Kurkowskiej-Spychajowej, dojście do prawdziwego mistrzostwa liczonego w dziesiątkach
zdobytych tytułów mistrzyni świata. Jednak największym sukcesem było przygotowanie
obronne poprzez uzyskanie wiedzy, poprawienie sprawności fizycznej i nauka posługiwania się bronią
dla kilkunastu tysięcy kobiet, co w obliczu zbliżającej się wojny miało niebagatelne znaczenie.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Piśmiennictwo z zakresu dziejów Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Polsce po 1945 roku

W piśmiennictwie omawiającym dzieje Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Polsce po 1945 r. brak jest opracowania o zakresie ogólnopolskim. Występują publikacje posiadające charakter regionalny. Prace te odnoszą się głównie do Górnego Śląska, Małopolski i Pomorza. W pracach tych podejmowana jest problematyka reaktywowania działalności „Sokoła” po II wojnie światowej (1945–1949); prób reaktywowania gniazd „Sokoła” w latach 1956–1957; reaktywowania „Sokoła” i działalności dwóch organizacji sokolich po 1989 r. Związek Towarzystw Gimnastycznych „Sokół w Polsce i Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Krakowie prowadziły działalność na polu wychowania fizycznego, sportu, rekreacji fizycznej, działalności turystyczno-krajoznawczej oraz pracy kulturalno-oświatowej, wychowawczej, wydawniczej i patriotycznej.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Sport strzelecki kobiet w Polsce w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennym kobiety w Polsce aktywnie uczestniczyły w działalności sportowej.
Wśród dyscyplin sportowych uprawianych przez kobiety należy wymienić strzelectwo. Sekcje
strzeleckie kobiet istniały przy klubach, organizacjach sportowych, młodzieżowych i społecznych.
Kobiety brały udział w kursach instruktorskich z zakresu strzelectwa, w próbach w zdobywaniu
Odznaki Strzeleckiej. Uczestniczyły we współzawodnictwie sportowym, poczynając od zawodów
klubowych (wewnątrz organizacyjnych) po mistrzostwa danej organizacji, mistrzostwa okręgu,
mistrzostwa Polski i zawody międzynarodowe. Nie odniosły sukcesów na arenie międzynarodowej.
Do wyróżniających się strzelczyń należy zaliczyć m.in. Irenę Heyduk-Kierasińską, Annę
Sedlaczek, Julię Stępniewską i Romanę Zauderer.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Problem bezpieczeństwa na letnich igrzyskach olimpijskich w okresie zimnej wojny, po wydarzeniach w Monachium w 1972 r.

Igrzyska olimpijskie, według ideałów Coubertina – impreza o pokojowym charakterze, były celem
ataków terrorystycznych i miejscem nie zawsze bezpiecznym. Wydarzeniem przełomowym
były igrzyska olimpijskie w Monachium w 1972 r. Atak terrorystyczny Palestyńczyków z organizacji
„Czarny Wrzesień” oraz śmierć sportowców Izraela na zawsze zmieniły zakres przygotowań
organizatorów igrzysk. Problem bezpieczeństwa stawał się jednym z najtrudniejszych i najbardziej
kosztownych zagadnień. Potwierdzenie tej tezy odnajdujemy w przygotowaniach do kolejnych
igrzysk, w Montrealu (1976), w Moskwie (1980), w Los Angeles (1984) i w Seulu (1988).
W pewnym sensie możemy więc mówić o porażce ideałów Coubertina oraz ruchu olimpijskiego.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Hazena i piłka ręczna kobiet w Polsce w latach 1925-1939

Początki hazeny kobiet w Polsce przypadają na połowę lat 20. XX w. Jej rozwój nastąpił w latach
1925–1937. Ważne znaczenie dla kształtowania się hazeny kobiet w Polsce miały takie uwarunkowania,
jak: rozwój infrastruktury sportowej i kształcenia kadr, rozwój struktur organizacyjnych
sportu kobiet oraz działalność polskich i okręgowych związków sportowych, zajmujących się
grami sportowymi. Duży wpływ na podnoszenie poziomu sportowego miała organizacja mistrzostw
Polski w hazenie oraz rozgrywki na szczeblu okręgowych związków sportowych. Hazena
kobiet w Polsce rozwijała się dzięki kontaktom i współzawodnictwu sportowemu na szczeblu
międzynarodowym i międzypaństwowym. Godny podkreślenia jest fakt, iż hazena znalazła się
w programie Światowych Igrzysk Kobiecych. Reprezentacja Polski, obok zespołów Czechosłowacji
i Jugosławii, należała do najlepszych na świecie. Działacze Polskiego Związku Piłki Ręcznej
podjęli w 1937 r. uchwałę o zaniechaniu rozgrywek mistrzowskich w hazenie i wprowadzeniu
w to miejsce piłki ręcznej dla kobiet.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Zarys ewolucji sprzętu narciarskiego

Rozwój narciarstwa był ściśle związany z ewolucją sprzętu narciarskiego. Pierwsze narty zostały skonstruowane przez człowieka prawdopodobnie jeszcze w epoce kamienia. Nowoczesne narty rozpoczęto produkować na świecie w XIX wieku. W pracy przedstawiono ewolucję sprzętu narciarskiego i jego najważniejsze konstrukcyjne ulepszenia. Skoncentrowano się na nartach i wiązaniach zjazdowych. Pierwowzorem współczesnych nart zjazdowych stały się narty wymyślone w prowincji Telemark w Norwegii. Znaczący wkład w rozwój sprzętu narciarskiego wniosły kraje alpejskie jak Austria i Niemcy. W Stanach Zjednoczonych skonstruowano pierwsze skuteczne bezpiecznikowe wiązania narciarskie oraz ski stopery. Rozwój sprzętu narciarskiego ściśle związany był z wykorzystywaniem najnowocześniejszych technologii materiałowych. Na tym tle opisano rozwój sprzętu narciarskiego, jaki dokonywał się w Polsce. Do I wojny światowej Polacy wykorzystywali najczęściej sprzęt sprowadzany z zagranicy. W okresie dwudziestolecia międzywojennego produkcja nart i wiązań w Polsce dorównywała jakością nartom zagranicznym. Po II wojnie światowej produkowano narty w Polsce do początku lat 90. XX wieku. Polski sprzęt nie sprostał konkurencji zagranicznej i zaprzestano obecnie jego produkcji.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Stan badań nad dziejami kultury fizycznej na Śląsku. Postulaty badawcze

Tekst jest poświęcony aktualnemu stanowi badań nad dziejami kultury fizycznej regionu Śląska
ujmowanego w skali historycznej. Omawia ośrodki naukowe zajmujące się tą tematyką, charakteryzuje
sylwetki badaczy i kierunki ich badań.
Eksponuje specyfikę przeszłości regionu i wynikające z tego problemy badawcze, wymagające
stworzenia międzynarodowego zespołu historyków z Polski, Niemiec i Czech, a być może także
z Austrii.
Autor prezentuje postulaty badawcze, wśród których na czołowe miejsce wysuwa się konieczność
napisania syntezy dziejów kultury fizycznej na Śląsku, monografii sportu w różnych częściach
Śląska, zajęcia się biografistyką czy też stworzenie encyklopedii kultury fizycznej tego regionu.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Wpływ czynników społeczno-ekonomicznych na zróżnicowanie cech somatycznych i proporcji ciała u studentek pochodzących ze środowiska wiejskiego

Celem pracy jest ocena wpływu poziomu wykształcenia rodziców i wielkości rodziny na uzyskany w okresie dorastania poziom cech morfologicznych i zróżnicowanie proporcji ciała studentek AJD pochodzących ze środowiska wiejskiego. Badania realizowano w latach 1998–2007 wśród studentek I roku AJD (do 2004 roku WSP), które urodziły się w dekadzie 1979–1988. Ogółem zbadano 896 kobiet ze środowiska wiejskiego. Dokonano pomiarów antropometrycznych 15 cech somatycznych, następnie wyliczono następujące wskaźniki proporcji ciała: długości tułowia, barkowo-wzrostowy, biodrowo-wzrostowy, długości kończyny górnej, długości kończyny dolnej, międzykończynowy, długości tułowia, szerokości barków, biodrowo-barkowy, klatki piersiowej, BMI, Queteleta, Rohrera, smukłości, obwodu klatki piersiowej Pigneta II, tęgości Škerljia. Materiał opracowano statystycznie. Zróżnicowanie środowiskowe analizowanych cech somatycznych przedstawiono graficznie w postaci wartości unormowanych na średnią i odchylenia standardowego ogółu badanych kobiet.
Z przeprowadzonej analizy wynika, że poziom wykształcenia rodziców i dzietność w niewielkim stopniu różnicują analizowane cechy i wskaźniki proporcji ciała badanych studentek AJD w Częstochowie, pochodzących ze środowiska wiejskiego.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
„Przegląd Sportowy” jako informator i propagator sportu kobiet w Polsce w roku olimpijskim (1936)

W pracy przedstawiono sport kobiet w Polsce w oparciu o czasopismo „Przegląd Sportowy” z 1936 r. Upowszechniał on sport kobiet w Polsce poprzez doniesienia, materiały i artykuły dotyczące uwarunkowań sportu kobiet, współzawodnictwa sportowego oraz osiągnięć sportowych kobiet. Kobiety niezbyt licznie uczestniczyły w strukturach organizacyjnych sportu w Polsce. W 1936 r. zakończyła działalność Międzynarodowa Federacja Sportu Kobiet. Najpowszechniej uprawianymi dyscyplinami sportu przez kobiety w Polsce w omawianym okresie były gimnastyka, gry sportowe i lekkoatletyka. Panie uprawiały również inne dziedziny sportu, m.in. kajakarstwo, łucznictwo, łyżwiarstwo, narciarstwo, pływanie, saneczkarstwo, szermierkę, tenis i wioślarstwo. Największe sukcesy na arenie międzynarodowej osiągały wówczas w lekkoatletyce, łucznictwie i tenisie. Do najlepszych kobiet w sporcie należy zaliczyć: Jadwigę Jędrzejowską, Janinę Kurkowską-Spychajową, Marię Kwaśniewską, Jadwigę Wajs i Stanisławę Walasiewicz.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Terra incognita? Sport antyczny w historiografii polskiej (początki)

Współczesna polska historiografia sportu wyraźnie koncentruje swoją uwagę na dziejach rodzimego sportu począwszy od końca XIX w. Wydaje się to zupełnie naturalne, ale warto pamiętać, że w polskim piśmiennictwie epoki wczesnonowożytnej już w XVI w. pojawiały się uwagi na temat sportu antycznego. Zjawisko to nie przybrało nigdy skali tak wielkiej, jak w przypadku dzieł zachodnioeuropejskich antykwarystów. Te ostatnie budziły jednak zainteresowanie rodzimych badaczy antiquitates. Wyobrażenia na temat sportu antycznego w Polsce kształtowały się jednak nie tylko pod wpływem europejskiego antykwaryzmu. Siła latinitas i romanitas polskiej kultury XVI– XVIII w. i obyczajowości powodowały relatywnie spore zainteresowanie „sportem rzymskim” (np. venationes i walkami gladiatorów). W dziełach wielu polskich autorów tej epoki nie widać ich jednoznacznego potępienia choćby dlatego, że wzmianki na ich temat pojawiały się głównie w kontekście ich roli politycznej (naśladowania rzymskich obyczajów także). O sporcie greckim wiedziano wówczas niewiele i czerpano z niego co najwyżej wzorce godne naśladowania jedynie w sferze obywatelskiego wychowania. Nie zmienił tego w sposób znaczący europejski neohellenizm i pierwsze wyjazdy Polaków do niepodległej już Grecji od około połowy XIX w. Specyficzny dualizm w postrzeganiu i rozumieniu sportu antycznego pojawił się jednak przed narodzinami neoolimpizmu. Katalizatorem tego procesu było powstanie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, które w warstwie ideologicznej i praktycznej sięgać poczęło jedynie do tradycji kultury fizycznej starożytnych Greków.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej
Turystyka i krajoznawstwo młodzieży szkolnej w polityce państwa w latach 1970-1980 w świetle czasopisma „Poznaj Swój Kraj”

Celem opracowania jest przedstawienie polityki państwa w zakresie turystyki i krajoznawstwa
młodzieży szkolnej w dekadzie Edwarda Gierka (1970–1980), w oparciu o czasopismo „Poznaj
Swój Kraj”. Artykuł został sporządzony na podstawie materiałów publikowanych na łamach periodyku
w latach 1969–1982.
Podczas zjazdów Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz dyskusji
na różnych szczeblach Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, a później Ministerstwa
Oświaty i Wychowania poruszano kwestie dotyczące turystyki i krajoznawstwa młodzieżowego.
Władze partyjne i przedstawiciele wymienionych resortów wygłaszali wiele dezyderatów, mających
na celu stymulowanie rozwoju ruchu krajoznawczo-turystycznego młodzieży szkolnej. Najczęściej
proponowane postulaty dotyczyły: zwiększania liczby wycieczek szkolnych i doskonalenia
ich organizacji, rozbudowy bazy turystycznej dla potrzeb dzieci i młodzieży, podnoszenia
kwalifikacji kadry nauczycielskiej organizującej turystykę szkolną, zwiększania udziału młodzieży
szkolnej w turystyce kwalifikowanej.

Czasopismo: Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Kultura Fizyczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o kulturze fizycznej