rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Szczególne znaczenie losowania dla sądownictwa

Losowanie jest alternatywną względem głosowania postacią wyborów. W antycznym modelu ludowładztwa właśnie za pomocą tej pierwszej, abstrahującej od demagogii i zmiennych nastrojów demosu, metody obsadzano większość publicznych stanowisk, co skłoniło Arystotelesa i Monteskiusza do uznania, że losowanie jest odpowiednie dla demokracji, a wybory w formie głosowania dla arystokracji. Obie odmiany wyborów odnajdziemy w nowszych czasach we włoskich republikach miejskich, ale Wielka Rewolucja Francuska skutkuje utożsamianiem w praktyce ustrojowej socjalistycznych i liberalnych nowoczesnych demokracji wyborów z głosowaniem. Losowanie występuje w procedurach elekcyjnych sporadycznie, np. wówczas, gdy kandydaci uzyskali tyle samo głosów, którą to sytuację prawodawcy, również w Polsce, uznają za odpowiednią dla odwołania się do zepchniętego na margines losowania.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Dostęp do służby publicznej w świetle postanowień Konstytucji RP – wybrane zagadnienia

Konstytucja z 1997 r. jest pierwszą polską powojenną ustawą zasadniczą, która zawiera gwarancję prawa dostępu do służby publicznej. W art. 60 Konstytucji ustrojodawca zdecydował, że obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. Wykładnia treści normatywnej tego przepisu nie może być jednoznaczna. Omawiana regulacja nie zawiera definicji pojęcia „służba publiczna” czy innych wskazówek pozwalających na wyeliminowanie problemów interpretacyjnych co do zakresu poręczenia konstytucyjnego, o którym mowa w art. 60 ustawy zasadniczej. Celem publikacji jest próba określenia zakresu podmiotowego służby publicznej, a w szczególności wykazanie, że zarówno notariusz i komornik, jako funkcjonariusz publiczny, ale także adwokat, radca prawny oraz doradca podatkowy czy rzecznik patentowy wykonujący swój zawód w ramach tzw. prawa pomocy pełnią służbę publiczną.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Stwierdzanie ważności wyborów parlamentarnych w myśl rozstrzygnięć Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. oraz Ordynacji wyborczej do Sejmu RP i Senatu RP z 12 kwietnia 2001 r.

Stwierdzenie ważności wyborów stanowi jeden z najistotniejszych elementów przeprowadzonego postępowania wyborczego, przyczyniający się istotnie do legitymizacji wyłonionego organu. Instytucje mające na celu zagwarantowanie uczciwego przebiegu elekcji, przede wszystkim zaś zapewnienie zgodności jej wyników z wolą suwerena, stanowią współcześnie - obok demokratycznych procedur zgłaszania kandydatów, swobodnej konkurencji programów politycznych oraz możliwości wyrażania przez wyborców ich woli w nieskrępowanym akcie głosowania - jeden z podstawowych wyznaczników wolnych wyborów. Na gruncie polskiego prawa konstytucyjnego zastosowanie znalazło kilka spośród współcześnie występujących systemów weryfikacji wyborów: w stosunku do poszczególnych elementów każdego z modeli sformułować można zarówno oceny pozytywne, jak i uwagi o charakterze krytycznym. Poniższy artykuł koncentruje się na przedstawieniu zasad weryfikacji polskich wyborów parlamentarnych pod rządami obowiązującej Konstytucji, ze wskazaniem wątpliwości odnoszących się do możliwości zastosowania niektórych przepisów przyjętego trybu stwierdzania ważności postępowania wyborczego do Sejmu i Senatu

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Uchwały okolicznościowe Senatu w polskim porządku prawnym

Autor w pierwszej kolejności wyjaśnia pojęcie „uchwały okolicznościowej”. Uchwała okolicznościowa Senatu stanowi solenną, symboliczną, niewiążącą i niewładczą formę parlamentarnej ekspresji. Przedmiotowy rodzaj uchwały nie jest ani aktem normatywnym (źródłem prawa), ani aktem stosowania prawa. Uchwała okolicznościowa nie przynależy do systemu prawnego, lecz jest częścią szerszej kategorii porządku prawnego. Wyróżnia się dwa typy uchwał okolicznościowych, mianowicie właściwe uchwały okolicznościowe i tzw. uchwały problemowe. Pierwsze służą do upamiętniania narodowych bohaterów i ważnych wydarzeń w historii i tradycji narodu oraz państwa. Przy pomocy drugich Senat odnosi się do bieżących spraw krajowych i zagranicznych. W tej formie senatorowie zwracają się do konkretnych organów władzy o podjęcie stosownych działań potrzebnych do osiągnięcia antycypowanych przez izbę parlamentarną celów. W kolejnej części opracowania przedstawiono procedurę podejmowania uchwał okolicznościowych, ze szczególnym uwzględnieniem różnic w stosunku do procedury przyjmowania zwykłych uchwał. Autor odniósł się do odpowiednich postanowień regulaminu Senatu, włącznie z jego nowelizacją z dnia 20 czerwca 2013 r. Ostatnia część artykułu jest poświęcona uchwałom okolicznościowym w parlamentarnej praktyce Senatu w latach 1997–2013. Autor podaje dane statystyczne dotyczące niniejszych uchwał, zamieszczając je w trzech tabelach. Bazując na badaniach ilościowych, wskazuje, że liczba uchwał okolicznościowych zwiększyła się z 5 w Senacie czwartej kadencji do 38 w Senacie siódmej kadencji. Rozważania autor konkluduje stwierdzeniem, że uchwały okolicznościowe są częścią polityki historycznej państwa. Przy ich pomocy izba wyższa „strzeże dziedzictwa narodowego”, jak wymaga tego art. 5 Konstytucji RP, oraz „przekazuje przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku” RP, jak wskazuje preambuła ustawy zasadniczej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Pozbawienie praw publicznych jako środek karny w aspekcie realizacji praw wyborczychPozbawienie praw publicznych jako środek karny w aspekcie realizacji praw wyborczych

Polski system prawny wyklucza pewne kategorie osób z grona posiadających czynne prawo wyborcze (a tym samym nie posiadają one również biernego prawa wyborczego). Konstytucja w art. 62 ust. 2 stanowi, że prawo wybierania nie przysługuje m.in. osobom pozbawionym praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądowym, czyli w wyniku zastosowania instytucji prawa karnego – jednego ze środków karnych. Ponadto prawo wybierania nie przysługuje osobom pozbawionym praw wyborczych przez prawomocne orzeczenie Trybunału Stanu. Jest to samoistne pozbawienie praw wyborczych (przy pozostawieniu innych praw publicznych), będące karą orzekaną przez Trybunał przy okazji rozstrzygania o odpowiedzialności prawnej osób zajmujących najwyższe stanowiska państwowe. Zaistnienie omawianego środka karnego czy kary traktowane jest w literaturze jako tzw. „klauzule negatywne”, gdyż powodują pozbawienie praw wyborczych. Ponadto wymienione powody ograniczenia zakresu tych praw uznawane są za „społecznie i moralnie uzasadnione”. W katalogu środków karnych zamieszczonym w art. 39 k.k. próżno szukać środka karnego w postaci pozbawienia czynnego prawa wyborczego do organów władzy publicznej. Zgodnie z treścią przepisu art. 40 § 2 k.k. jest ono tylko jednym z kilku elementów składających się na treść środka karnego pozbawienia praw publicznych. Poczynione rozważania dowodzą tego, iż pozbawienie praw publicznych jako środek karny oraz pozbawienie praw wyborczych jako kara nabierają doniosłego znaczenia dla praktycznej realizacji podmiotowych praw wyborczych a powyższe refleksje nie mają charakteru czysto teoretycznego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wdrażanie Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego – kilka uwag na marginesie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego

Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego została ratyfikowana przez Prezydenta RP 22 listopada 1993 r. i weszła w życie 1 marca 1994 r. stanowiąc jedno z pierwszych źródeł harmonizacji prawodawstwa państw członkowskich UE w sprawach samorządu terytorialnego i jego jednostek. Nad przestrzeganiem postanowień Karty przez jej sy-gnatariuszy czuwa – Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych, poprzez systematyczne monitorowanie i regularny dialog z rządami państw członkowskich Rady Europy. Dele-gacja Kongresu przeprowadziła wizytę monitorującą w Polsce 5–7 czerwca 2018 r., jed-nak projekt sprawozdania i zalecenia w formie raportu mają zostać opublikowane dopie-ro w marcu 2019 r. Celem artykułu jest przeanalizowanie, jak polskie władze odniosły się do uchybień stwierdzonych podczas poprzedniej wizyty monitorującej, która mia-ła miejsce w 2015 r. Co istotne, problemy te znalazły również odzwierciedlenie w spra-wach kierowanych do polskiego Trybunału Konstytucyjnego. Należy także dodać, że chociaż w większości spraw postanowienia Karty nie stanowią wzorca kontroli (nie zostały wskazane przez inicjatora postępowania trybunalskiego, lub w tym zakresie postępowa-nie umorzono), to postanowienia konstytucji gwarantują (o ile zostały wskazane w me-ritum wniosku czy skargi) wydanie wyroku zgodnego z duchem Karty.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ustawa o obywatelstwie polskim z dnia 2 kwietnia 2009 r. – wybrane problemy

Artykuł związany jest z problematyką obywatelstwa polskiego i bezpośrednio dotyczy uchwalonej w dniu 2 kwietnia 2009 r. ustawy o obywatelstwie polskim. Zawiera on analizę podstawowych zasad i kluczowych zmian, które zostały wprowadzone przez wskazany akt normatywny. Zawiera on również w niewielkim zakresie uwagi prawnoporównawcze w stosunku do uchylonej ustawy o obywatelstwie z dnia 15 lutego 1962 r. Artykuł składa się z siedmiu części, w których dokonano analizy rozdziałów ustawy o obywatelstwie i poszczególnych jej przepisów, które w ocenie autora zasługują na uwagę, bądź krytykę. Autor w swoim artykule wskazał, iż ustawa z 2009 r. wprowadziła dwa nowe sposoby uzyskania obywatelstwa (przywrócenie oraz uchylenie uchwał Rady Ministrów pozbawiających obywatelstwa polskiego). Ponadto, autor krytycznie odniósł się do niektórych powtórzonych za ustawą z 1962 r. rozwiązań tj. niezaskarżalność postanowień Prezydenta RP w zakresie nadawania i wyrażania zgody na zrzeczenie się obywatelstwa, utraty obywatelstwa polskiego w skutek zaprzeczenia ojcostwa, możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych dotyczących przyznania obywatelstwa polskiego. Autor natomiast pozytywnie ocenił w nowej ustawie skuteczną próbę uporządkowania i usystematyzowania sposobów nabywania obywatelstwa, rozszerzenie kompetencji wojewodów, których decyzje mają charakter związany i podlegają kontroli zarówno instancyjnej jak i sądowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Krytyka struktury oraz zastosowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności

Zasada proporcjonalności zarówno w praktyce orzeczniczej sądów konstytucyjnych, jak i w literaturze, uznawana jest za podstawowe kryterium oceny działania państwa pod względem jego zgodności z konstytucją. Nie zmienia to jednak faktu, że część doktry-ny z różnych względów uważa test proporcjonalności za narzędzie niedoskonałe, pod-nosząc w konsekwencji krytyczne uwagi zarówno wobec samej (teoretycznej) konstruk-cji zasady proporcjonalności, jak również wobec wadliwej w ich przekonaniu praktyki jej stosowania.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Tryb pilny w teorii i praktyce procesu ustawodawczego pod rządami Konstytucji z 1997 r

Pilny tryb ustawodawczy stanowi istotny instrument normatywny, za pomocą którego rząd w systemie parlamentarnym wpływa na przebieg parlamentarnego procesu ustawodawczego. Do polskiego procesu ustawodawczego tryb pilny wprowadzony został mocą postanowień „Małej Konstytucji” z 1992 r. jako środek służący zapobieganiu przewlekłości procedur sejmowych oraz obstrukcyjnym działaniom opozycji parlamentarnej wobec programu legislacyjnego rządu. Podobnie jak w poprzednim stanie prawnym tak i na gruncie rozwiązań przyjętych w Konstytucji z 2 kwietnia 1997 roku wyłączne prawo inicjowania postępowania ustawodawczego w trybie pilnym posiada Rada Ministrów. W świetle art. 123 ust. 1 Konstytucji klauzula pilności nie może być zastosowana wobec projektów ustaw podatkowych, ordynacji wyborczych, ustaw regulujących ustrój i właściwość władz publicznych oraz kodeksów. Ponadto, na podstawie odrębnych przepisów z możliwości stosowania trybu pilnego wyłączone są projekty ustaw budżetowych. Podstawowym mankamentem trybu pilnego w polskich rozwiązaniach ustrojowych jest brak konstytucyjnych terminów, które wyznaczałyby tempo sejmowych prac nad projektem objętym klauzulą pilności. W tych warunkach, rzeczywiste tempo rozpatrywania projektów pilnych w Sejmie zależy od woli samej Izby i jej organów. W efekcie, tryb pilny jest rzadko stosowany przez Radę Ministrów w praktyce polskiego prawa parlamentarnego, szczególnie wtedy, gdy rząd dysponuje stabilnym poparciem sejmowej większości. Może wówczas stymulować tempo sejmowych prac nad swoimi projektami ustaw za pomocą nacisków politycznych bez potrzeby uciekania się do trybu pilnego. Ewentualne zmiany regulacji konstytucyjnej powinny zatem objąć bardziej szczegółowe unormowanie trybu pilnego na etapie sejmowego postępowania ustawodawczego, na wzór regulacji dotyczącej czasu pracy Senatu nad ustawą.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Elity polityczne i ich rola w społeczeństwie w kontekście konstytucyjnych wartości oby watelskich

W powszechnej świadomości elity polityczne mają znaczny wkład zarówno dla kształ-towania postaw obywatelskich, jak i konsolidacji demokracji. Stąd bardzo istotne jest źródło ich rekrutacji, autorytet jakim cieszą się (bądź nie) w społeczeństwie, a wreszcie wyznaczane kierunki jego rozwoju, zasad ustroju państwa i podejmowanych działań na rzecz partycypacji obywatelskiej i politycznej. Jakość elit, ich kondycja z jednej strony jest odzwierciedleniem stanu społeczeństwa, z drugiej jednak strony stanowi źródło wzor-ców postępowania dla obywateli. Można zaryzykować tezę, że elity polityczne stanowią drogowskaz zachowań politycznych, których źródło tkwi w wartościach obywatelskich określonych nie tylko w kulturze politycznej Polaków, ale także w Konstytucji Rzeczy-pospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Uprawnienia parlamentu Serbii w zakresie odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta

Tematem niniejszego artykułu jest odpowiedzialność konstytucyjna Prezydenta Serbii oraz uprawnienia parlamentu i sądu konstytucyjnego w tym zakresie.Procedury regulujące pociągnięcie prezydenta do odpowiedzialności konstytucyjnej rozpoczynają się od złożenia w parlamencie wniosku w sprawie oskarżenia prezydenta o popełnienie deliktu konstytucyjnego i przeprowadzenie postępowania wstępnego przez komisję parlamentarną oraz podjęcie przez parlament uchwały w sprawie przyjęcie lub odrzucenia wniosku. Gdy organem rozpatrującym i orzekającym jest parlament, inicjatorem postępowania jest grupa posłów. Następnie przeprowadzane jest postępowanie główne (zasadnicze) i badanie zarzutów stawianych prezydentowi. Ponadto w sprawie popełnienia przez prezydenta deliktu konstytucyjnego wymagane jest orzeczenie sądu konstytucyjnego. Na zakończenie odbywa się głosowanie w sprawie złożenia prezydenta z urzędu z powodu popełnienia deliktu konstytucyjnego oraz zarządzenie przedterminowych wyborów na urząd prezydenta. Decyzja taka jest podejmowana w formie uchwały parlamentu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zasada pomocniczości jako wyznacznik roli prawotwórczej samorządu terytorialnego

Artykuł dotyczy zagadnień związanych ze stanowieniem aktów prawa miejscowego, które powinny być wydawane przez organy samorządu terytorialnego z uwzględnieniem zasady pomocniczości i decentralizacji. Zasady te – wynikające zarówno z konstytucji, jak i aktów prawa międzynarodowego – powinny być brane pod uwagę w procesie wydawania prawa miejscowego. Obowiązujące przepisy nie w pełni umożliwiają wdrożenie przedmiotowych zasad w procesie stanowienia lokalnych aktów prawotwórczych. W związku z tym istnieje potrzeba dokonania zmian legislacyjnych, które doprowadzą do pełnego urzeczywistnienia zasady pomocniczości w procesie wydawania aktów prawa miejscowego. Obecnie organy samorządu terytorialnego mają zbyt mało swobody w zakresie tworzenia lokalnych aktów prawotwórczych. Jest ona ograniczana przez władzę ustawodawczą, która każdorazowo określa zakres swobody prawodawczej organu samorządu w ramach delegacji ustawowej. Istnieje zatem potrzeba wprowadzenia zmian w tym zakresie, zmierzająca do zwiększenia kompetencji organów samorządu terytorialnego, które wówczas w większym stopniu będą mogły realizować potrzeby społeczności lokalnej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Kilka uwag o ustawie o partiach politycznych

Polska regulacja problematyki partii politycznych ma swoją specyfikę. O ile szczegółowo regulowane są zasady finansowania tych podmiotów, to jednak pozostałe kwestie normowane są w ustawie stosunkowo ogólnie. Dotyczy to także sfery tworzenia partii politycznych oraz ich likwidacji. W artykule Autor zwraca uwagę na problemy, które pojawiają się w tym kontekście. Problemem takim jest brak wyraźnie zarysowanych granic pomiędzy partiami politycznymi i stowarzyszeniami, co szczególnie widoczne jest w odniesieniu do ugrupowań o lokalnym charakterze. Zresztą godne podkreślania jest też to, że uczestniczenie w wyborach nie jest, w świetle prawa polskiego, wyznacznikiem, który mógłby takie wyróżnienie stanowić. Świadczy o tym brak konieczności wykreślenia z ewidencji partii politycznych tych z nich, które permanentnie nie biorą udziału w procedurach wyborczych. Ponadto istotną kwestią jest też brak możliwości zrzeszania się w stronnictwach politycznych osób, które nie posiadają obywatelstwa polskiego, co jest niezwykle istotne w kontekście praw wyborczych obywateli Unii Europejskiej zamieszkujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Akty o mocy ustawy w polskim porządku konstytucyjnym. Tradycja a współczesność

Problematyka miejsca i roli aktów o mocy ustawy w porządku ustrojowym ma istotne znaczenie w nauce prawa konstytucyjnego, zarówno w kontekście konstrukcji systemu źródeł prawa, jak i systemu rządów. Kwestia wydawania prze organy egzekutywy aktów prawa powszechnie obowiązującego o mocy równej ustawie ściśle związana jest bowiem z zasadą podziału władzy, a konkretnie z formułą racjonalizacji prawotwórstwa w systemie rządów parlamentarnych. Świadczy o tym fakt, iż największy rozwój prawodawstwa tego typu nastąpił w pierwszej połowie XX wieku, stanowiąc odpowiedź na głęboki kryzys funkcjonalny parlamentaryzmu w Europie. Akty o mocy ustawy mają również swoje stałe miejsce w polskiej tradycji ustrojowej. Wprowadzone po raz pierwszy na mocy tzw. noweli sierpniowej z 1926 r. w różnych formach i z różnym natężeniem funkcjonowały nieprzerwanie w polskim systemie źródeł prawa aż do roku 1989. Przyjmowała je również Mała Konstytucja z 1992 r., w wersji rozporządzeń z mocą ustawy, wydawanych przez Radę Ministrów na podstawie upoważnienia sejmowego. Konstytucja z 2 kwietnia 1997 r. zmniejszyła rolę i znaczenie rozporządzeń z mocą ustawy, redukując możliwość ich wydawania przez prezydenta RP wyłącznie do okoliczności nadzwyczajnych, związanych z wprowadzeniem stanu wojennego oraz brakiem możliwości działania Sejmu. Z uwagi na dostrzegalną coraz mocniej potrzebę racjonalizacji polskiego prawotwórstwa zasadnym jest rozważenie możliwości poszerzenia zakresu stosowania rozporządzeń z mocą ustawy w polskim porządku konstytucyjnym poprzez przyznanie rządowi kompetencji do ich wydawania na podstawie upoważnienia sejmowego, tyle że w formule skorygowanej w stosunku do rozwiązań, jakie przyjmowała Mała Konstytucja z 1992 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Uprawnienia Prezydenta RP w zakresie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi w okresie obowiązywania Konstytucji z dnia 17 marca 1921 r.

Artykuł dotyczy uprawnień i działalności prezydenta jako zwierzchnika sił zbrojnych w okresie obowiązywania konstytucji z 1921 r. Pierwsza część artykułu poświęcona została krótkiej charakterystyce relacji legislatywy i egzekutywy, a także pozycji sił zbrojnych w konstytucji z 1921 r. Druga część artykułu dotyczy szczegółowej analizy konstytucyjnych i ustawowych kompetencji Prezydenta Jako Zwierzchnika Sił Zbrojnych. Charakter zwierzchnictwa Prezydenta był trudny do określenia, gdyż nie wydano ustaw określających organizację naczelnych władz wojskowych. Formalnie Prezydent w czasie pokoju prezydent realizował zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi poprzez MSW, który był odpowiedzialny przed Sejmem. Trzecia część artykułu stanowi analizę omawianych uprawnień po noweli konstytucyjnej z dnia 2 sierpnia 1926 r. Zgodnie z jej postanowieniami prezydent otrzymał uprawnienie do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy, co miało istotny wpływ na wzmocnienie jego pozycji ustrojowej, a w konsekwencji również wpłynęło na rozszerzenie jego uprawnień w zakresie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi. Ponadto podjęto próbę dogmatycznej analizy przepisów dot. zwierzchnictwa z praktyką ustrojową.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Grupy interesu w polskim systemie politycznym

Grupy interesu są nieodłącznie związane z instytucją państwa. Ich powstanie można wiązać z wyodrębnieniem się interesów społecznych. W miarę rozwoju organizacji państwowej grupy interesu przybierały bardziej zorganizowana formę i odgrywały coraz znaczniejszą rolę ustrojową. W początkowym etapie swojej działalności grupy interesu działały podobnie jak partie polityczne. Po czasie jednak dostrzeżono różnicę i grupy interesu zaczęły być rozumiane jako zorganizowane grupy ludzkie dążące do osiągnięcia własnego interesu. Wprowadzono w tej sytuacji podział na partie polityczne realizujące sprawy publiczne oraz grupy interesu realizujące partykularne interesy. Znaczenie grup interesu w państwie demokratycznym jest ogromne, a ich wpływ na proces stanowienia prawa sprzyja poprawie jego jakości. Grupy interesu dostarczają deputowanym informacji oraz niezbędnych, dla poznania konkretnego problemu społecznego, analiz i statystyk. Działalność grup interesu nie pozostaje jednak wolna od wad. Największym zagrożeniem w ich działalności jest możliwość korumpowania osób publicznych, będących jed- nocześnie osobami decyzyjnymi w organach państwowych. Korupcja stanowi ogromne zagrożenie dla ustroju demokratycznego i powoduje, że grupy nacisku pełnią szkodliwą funkcję w porządku prawnym państwa. To warunkuje ich negatywny odbiór społeczny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne