rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wykorzystanie spektrofotometrii w podczerwieni do oznaczania inhibitora utleniania oraz produktów starzenia w olejach turbinowych uszlachetnionych (TU)

Omówiono pokrótce warunki wpływające na przebieg procesu starzenia się oleju oraz wprowadzone środki w celu wydłużenia okresu możliwości jego użytkowania. Opisano stosowaną w Energopomiarze metodykę badania i oceny zestarzenia oleju z wykorzystaniem nowoczesnego spektrofotometru japońskiej firmy JAŻCO. Skomentowano przykładowe wyniki z kilkuletniego okresu kontroli stanu i przydatności olejów dla wybranych turbin.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania doświadczalne różnych sposobów smarowania wzdłużnych łożysk ślizgowych

Hydrodynamiczne łożyska wzdłużne charakteryzują się znacznymi stratami tarcia, które przyczyniają się do wzrostu temperatury łożyska i obniżenia jego nośności. Obecnie olej smarujący jest zazwyczaj chłodzony w zewnętrznych układach chłodzenia. Po schłodzeniu olej jest dostarczany z powrotem do korpusu łożyska, z reguły do przestrzeni między klockami łożyska. Skuteczność dostarczania schłodzonego oleju w pobliże wlotu do szczeliny smarowej ma wpływ na temperaturę łożyska i jego obciążalność. W pracy przedstawiono wyniki badań doświadczalnych trzech systemów dostarczania oleju na właściwości małego łożyska szybkoobrotowego.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Nowe materiały na wkładki endoprotez stawu kolanowego

Endoprotezy stawu kolanowego są poza endoprotezami stawu biodrowego najczęściej stosowaną grupą implantów. Z każdym rokiem rośnie zapotrzebowanie na ten rodzaj endoprotez. Podstawowym materiałem, stosowanym na elementy (wkładki) trące endoprotez stawu kolanowego jest polietylen o wysokiej gęstości UHMWPE. Ze względu na niewystarczające właściwości mechaniczne czystego UHMWPE prowadzone są badania nad opracowaniem nowego materiału do zastosowania na wkładki endoprotez stawu kolanowego cechujące się wysoką odpornością na zużycie . W artykule podano koncepcję wytworzenia kompozytu polimerowego wzmocnionego siatką metalową. Opisano materiały zastosowane do wytworzenia kompozytu, a także technologię wytwarzania siatki metalowej oraz technikę implementacji siatki w osnowie polimerowej.  Autorzy przedstawiają wyniki badań tribologicznych przeprowadzonych na testerze T-05, wyniki badań ściskania i pełzania wytworzonych kompozytów, a także rezultaty badań przeprowadzonych na zaprojektowanym i wykonanym w Instytucie Obróbki Plastycznej w Poznaniu symulatorze do badań elementów endoprotez stawu kolanowego SBT-02.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Ocena własności smarnych i tribologicznych oleju silnikowego Lotos Dynamic

W opracowaniu przedstawiono wyniki badań własności smarnych: obciążenie
zespawania Pz, wskaźnik zużycia pod obciążeniem Ih, obciążenie niezacierające
Pn, obciążenie zacierające Pt, oraz graniczne obciążenie zużycia Goz badanego
środka smarowego handlowego oraz modyfikowanego preparatem eksploatacyjnym
(PE) o działaniu chemicznym Motor Life Professional. Badania wykazały,
że dodanie preparatu eksploatacyjnego do oleju silnikowego Lotos Dynamic
0W/40 w ilości 5% w stosunku objętościowym wpłynęło na wzrost granicznego obciążenia zużycia i obciążenia zacierającego. Modyfikowanie środka
smarowego wpłynęło na poprawę właściwości tribologicznych skojarzenia trącego
brąz CuSn10/ stal X210Cr12 o twardości 60 HRC. Badania własności
smarnych przeprowadzono na testerze T-02, natomiast właściwości tribologiczne
na testerze T-05.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ parametrów badań na deformację i pękanie układu powłoka-podłoże w wyniku próby zarysowania

W publikacji zostały przedstawione rozważania na temat wyników badań uzyskiwanych w teście zarysowania. Omówiono najczęściej występujące formy niszczenia układów powłoka-podłoże przy obciążeniach krytycznych. Analizowano deformacje i pękanie oraz kolejne fazy niszczenia powłok. Badano wpływ parametrów testu jak prędkość przesuwu wgłębnika, prędkość narastania obciążenia w czasie na uzyskiwane wyniki badań, a analizę oparto o rachunek prawdopodobieństwa wystąpienia pęknięcia w powłoce przy zadanym obciążeniu. Model analityczny porównano z wynikami badań eksperymentalnych przeprowadzonych dla powłok ceramicznych TiN i CrN. Do badań wykorzystano próbki o podłożu ze stali X20Crl3 z naniesionymi metodą PLD (Pulsed Laser Deposition) powłokami ceramicznymi.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości mechaniczne i współczynnik tarcia statycznego kompozytów metalopolimerowych przeznaczonych do regeneracji układów prowadnicowych obrabiarek skrawających

W artykule przedstawiono wyniki badań właściwości wytrzymałościowych oraz współczynnik tarcia statycznego chemoutwardzalnych kompozytów metalopolimerowych na osnowie żywicy epoksydowej przeznaczonych do regeneracji prowadnic płaskich obrabiarek. Badaniom poddano serię kompozytów o różnych składach jakościowych i ilościowych. Podstawowym napełniaczem proszkowym kompozytów był proszek żelaza otrzymywany metodą redukcji. Jako modyfikatory tarcia zastosowano głównie smary stałe o spójności anizotropowej (grafit i dwusiarczek molibdenu) w układzie pojedynczym i łączonym oraz polimer termoplastyczny tarflen otrzymywany metodą suspensyjną. Do sieciowania kompozytów zastosowano poliaminę alifatyczną (trietylenotetraaminę). Właściwości mechaniczne kompozytów (wytrzymałość na ściskanie i odrywanie) zbadano z wykorzystaniem maszyn wytrzymałościowej Instron. Współczynnik tarcia spoczynkowego w warunkach bezsmarowych wyznaczono na specjalistycznym stanowisku z układem przystosowanym do badania tarcia ślizgowego w ruchu posuwisto-zwrotnym, typowym dla układów prowadnicowych. Pomiary wykonano przy różnych naciskach jednostkowych (0,1; 0,5; 1,0; 1,5 i 2,0 MPa). Na podstawie analizy otrzymanych wyników badań stwierdzono, że właściwości mechaniczne i tribologiczne są ściśle uzależnione od rodzaju i udziału wagowego zastosowanych modyfikatorów tribologicznych. Korzystne rezultaty uzyskano dla kompozytów zawierających łączone dodatki smarne.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza wpływu planu eksperymentu na jakość modelu właściwości przeciwzużyciowych

W artykule przedstawiono wyniki analiz odwzorowania granicznego obciążenia
zużycia opracowanego na podstawie danych eksperymentalnych. Badaniom
poddano elementy współpracujące tarciowo w styku smarowanym olejem mineralnym
modyfikowanym dodatkami przeciwzatarciowymi i przeciwzużyciowymi.
Przeprowadzono dwie tury badań na podstawie różnych planów eksperymentu:
planu dla mieszanin z ograniczeniami oraz centralnego planu kompozycyjnego. Uzyskane wyniki eksperymentów zostały wykorzystane do budowy
modeli opisujących wpływ zawartości dodatków w badanym środku smarowym
na jego własności przeciwzużyciowe oceniane za pomocą granicznego obciążenia
zużycia. Na podstawie wyników weryfikacji opracowanych modeli przeanalizowano
przydatność przyjętych planów eksperymentu do opisu analizowanego
wskaźnika tribologicznego oraz porównano jakość odwzorowań opracowanych
z wykorzystaniem danych uzyskanych na podstawie różnych planów eksperymentu.
Porównano również jakość modeli regresyjnych oraz jakość modeli
opracowanych z wykorzystaniem sztucznych sieci neuronowych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Opory tarcia w ruchu toczno-ślizgowym wybranych polimerów w kontakcie ze stalą

W pracy opisano badania par ślizgowych typu polimer–stal podczas ruchu toczno-
ślizgowego. Analizie poddano wartości siły tarcia, które występują przy
różnych wartościach stosunku prędkości liniowej do obrotowej elementów węzła
tarcia. Jako podstawowe parametry kinematyczne w analizowanym węźle
przyjęto: prędkość kątową stalowego walca – ω oraz prędkość przesuwu płytki
polimerowej – vp.
W przeprowadzonym eksperymencie dla wszystkich analizowanych przypadków
prędkość poślizgu geometrycznego s była stała i wynosiła s = 25 mm/s. Przyjęcie stałej prędkości poślizgu s przy różnych wartościach prędkości przesuwania
się punktu styku vp pozwoliło na wyznaczenie wpływy tego parametru na
opory tarcia.
Badaniom poddano materiały o różnych wartościach modułu sprężystości
podłużnej (modułów Younga) POM, POM+ 40% GF oraz PE-UHMW w kontakcie
ze stalą C45. Wyniki wykazały wpływ prędkości przemieszczania punktu
styku vp na wartości oporów tarcia. Wyznaczone zależności miały różny charakter
zależny od własności mechanicznych polimeru.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Porównanie właściwości eksploatacyjnych wielofunkcyjnego oleju uniwersalnego typu STOU oraz konwencjonalnych specjalizowanych środków smarowych

Celem pracy było porównanie właściwości eksploatacyjnych wielofunkcyjnego
oleju uniwersalnego typu STOU (ang. Super Tractor Oil Universal) oraz klasycznych specjalizowanych olejów przekładniowych i hydraulicznych, wytwarzanych
przez tego samego producenta. Porównano właściwości tribologiczne,
reologiczne i antyoksydacyjne zbadane odpowiednio za pomocą aparatu czterokulowego,
reometru rotacyjnego oraz aparatu Petrooxy. Stwierdzono, iż olej
uniwersalny jest cieczą newtonowską, charakteryzującą się dwukrotnie niższą
lepkością dynamiczną niż dwa pozostałe oleje zarówno w temperaturach dodatnich,
jak i ujemnych. Ponadto olej uniwersalny posiada lepsze właściwości antyutleniające
i przeciwzużyciowe niż olej hydrauliczny i przekładniowy, jednak wykazuje
gorsze właściwości przeciwzatarciowe niż olej przekładniowy. Tym samym
oleje typu STOU mogą być eksploatowane wyłącznie w umiarkowanych
warunkach obciążania węzłów tarcia i układów hydraulicznych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Możliwości zastosowania nowych materiałów na bębny łańcuchowe górniczych przenośników zgrzebłowych o zwiększonej odporności na zużycie

Zasadniczym celem opracowania było przeprowadzenie porównawczych badań zużyciowych materiałów stosowanych na bębny łańcuchowe produkcji krajowej i zagranicznej oraz żeliwa ADI, które uznano za tworzywo predestynowane do zastosowania w wytwarzaniu tych bębnów. W ramach pracy opracowano i wykonano nowe stanowisko umożliwiające badanie procesu zużywania się bębnów w obecności dodatkowego ścierniwa. Na podstawie przeprowadzonych badań doświadczalnych właściwości zużyciowych stwierdzono, że największą odpornością na zużycie, spośród rozpatrywanych materiałów, charakteryzuje się żeliwo sferoidalne zawierające w swym składzie ok. 1% Cu i poddane hartowaniu izotermicznemu w solach w temperaturze 270±5ºC (wariant ADI CU C).

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ sił tarcia na właściwości wyrobów otrzymanych poprzez zagęszczanie materiałów sypkich

W pracy dokonano analizy rozkładu sił tarcia w zagęszczanym ośrodku sypkim. Zagęszczaniu poddawano mieszankę wapienno-piaskową. Dla niej określono rozkład nacisków pτ(z) na ścianki boczne formy wywołane siłami tarcia i ciśnieniem prasowania p(z). Do opisu ciśnienia prasowania zastosowano model tarcia Amontonsa-Coulomba. Zdefiniowano nowy współczynnik prasowania ψ = fξ. Określono wpływ sił tarcia na właściwości otrzymanego wyrobu. Zmniejszającym się naciskom bocznym odpowiadała większa nasiąkliwość, mniejsza gęstość i wytrzymałość wyrobu na ściskanie.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Metoda i urządzenie do wysokotemperaturowych badań tribologicznych właściwości środków smarowych

W opracowaniu przedstawiono urządzenie do badania tribologicznych właściwości
smarów plastycznych przeznaczonych do pracy w podwyższonych temperaturach
przy niskich wartościach obciążenia. Jest to urządzenie opracowane
w ramach zadania III.2.2 Programu Strategicznego finansowanego ze środków
UE, którego charakterystyczną cechą jest testowy węzeł tarcia w postaci typowego łożyska kulkowego. Omówiono rozwiązania konstrukcyjne zarówno
zespołów mechanicznych, jak i systemów sterująco-pomiarowych. Przedstawiono
wnioski z analizy przeprowadzonych badań weryfikacyjnych modelu
urządzenia będących podstawą opracowania dokumentacji prototypu urządzenia.
Omówiono procedurę prowadzenia badań.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Modelowanie struktury geometrycznej warstwy wierzchniej zęba koła zębatego w procesie nagniatania dynamicznego

W pracy przedstawiono możliwości prowadzenia badań numerycznych formowania struktury warstwy wierzchniej zęba koła zębatego, w trakcie obróbki nagniataniem dynamicznym. Na drodze symulacji komputerowej zobrazowano wpływ parametrów procesu technologicznego na kształtowanie topografii powierzchni oraz na wyznaczenie odkształcenia tworzącego nową SGP. Eksperyment został przeprowadzony z użyciem oprogramowania CATIA oraz Abaqus. Wykazano możliwość prowadzenia symulacji procesu nagniatania.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Charakterystyki resursu olejów dla smarowanych połączeń tarciowych

W trakcie eksploatacji połączeń tarciowych w czynniku smarującym zachodzą procesy fizykochemiczne powodujące zmiany podstawowych własności oleju, takich jak lepkość i smarność. Zmiany te powstają na skutek wzajemnego oddziaływania elementów układu smarującego i mają często charakter trwały. Efekt degradacji oleju polega między innymi na spadku jego lepkości i decyduje o jego przydatności w procesie użytkowania. Specyfika zanieczyszczenia olejów silnikowych polega na ciągłym gromadzeniu się w nich zanieczyszczeń, ponieważ układy smarowania są układami o obiegu zamkniętym. Intensywność zanieczyszczania oleju silnikowego zależy między innymi od takich czynników jak: stan techniczny i warunki eksploatacji silnika, rodzaj i stan układu filtracji, rodzaj stosowanego oleju i ilość inhibitorów. Niniejsza praca podaje metody remodelingu i odnowy olejów smarujących węzły tarcia ślizgowego na bazie kilku charakterystyk uzyskanych w trakcie badań doświadczalnych. Przedstawione zostaną tak zwane wewnętrzne i zewnętrzne charakterystyki. Do wewnętrznych charakterystyk należą między innymi zmiany lepkości dynamicznej wynikające z własności nienewtonowskich olejów oraz powiązane z nimi zmiany reologiczne oleju w trakcie czasu trwania eksploatacji. Do zewnętrznych charakterystyk zaliczyć można skutki oddziaływania pola elektromagnetycznego i działania fal akustycznych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Procedura doboru warunków i parametrów procesu technologicznego w aspekcie cech eksploatacyjnej warstwy wierzchniej

W artykule przedstawiono rezultaty badań i analiz dotyczących relacji między wybranymi parametrami różnych rodzajów obróbki skrawaniem a stanem obrobionej powierzchni. Dokonano doboru parametrów i warunków obróbki w oparciu o opracowany zbiór modeli matematycznych. Modele te są podstawowym elementem pierwszego etapu wyznaczania charakterystyk technologiczno-eksploatacyjnych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Porównanie odporności na zużycie ścierne wybranych biomateriałów metalicznych przeznaczonych na komponenty endoprotez ortopedycznych

Rosnące z każdym rokiem zapotrzebowanie na endoprotezy stawów ortopedycznych
przy jednoczesnym dążeniu do zwiększenia ich trwałości i wyeliminowania negatywnych skutków ubocznych produktów zużycia, które mogą wywoływać
proces zapalny w tkankach determinuje potrzebę poszukiwania nowych
biomateriałów bądź metody modyfikacji ich powierzchni.
Nadrzędnym celem prowadzonych przez nas badań było oszacowanie intensywności
zużycia ściernego biomateriałów obecnie stosowanych na pary
trące w endoprotezach ortopedycznych oraz nowego stopu tytanu Ti13Nb13Zr
w aspekcie zastosowania go na elementy trące endoprotez. Do badań użyto
czterech biomateriałów metalicznych: stopu Ti13Nb13Zr, stali nierdzewnej 316
LVM, stopu CoCrMo oraz stopu Ti6Al4V. Materiałem przeciwpróbki był polietylen
o ultrawysokiej masie cząsteczkowej (PE-UHMW). Oceny odporności na
zużycie ścierne badanych biomateriałów dokonano na podstawie wyznaczania
wartości współczynnika tarcia dla konkretnej pary trącej, zmierzenia profili
chropowatości powierzchni oraz obserwacji mikroskopowych (LM).

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badanie zużycia wybranych elementów okrętowych średnioobrotowych silników o zapłonie samoczynnym zasilanych paliwami pozostałościowymi

W pracy przedstawiono wyniki badań wybranego obiektu, elementów i węzłów tribologicznych w aspekcie procesów zużycia. Obiektami badań były średnio-obrotowe silniki produkowane na licencji firmy Sulzer. Wśród badanych typów silników ten zasilany paliwami pozostałościowymi podlegał intensywnemu zużyciu. Paliwa te zawierają znaczne ilości siarki, wody oraz odznaczają się dużą liczbą Conradsona.  Badania zużycia prowadzono w naturalnych warunkach eksploatacji. Opisano także warunki, w których eksploatowane były badane silniki, gdzie występowały często niesprzyjające warunki tropikalne. Stwierdzono istotne zużycie czopów wału korbowego, tulei cylindrowych, tłoków i głowic.
Intensywne zużycie wynika z konstrukcji silnika, w którym system smarowania tłoków i tulei oraz łożysk wału korbowego nie jest rozdzielony. Badania zużycia prowadzono głównie z zastosowaniem biernej obserwacji, pomiarów geometrycznych, analizy obrazów oraz z zastosowaniem biernych i bierno-czynnych eksperymentów diagnostycznych. Problemem w badanych silnikach oprócz intensywnego zużycia materiałów metalowych było tworzenie się osadów. Celem badań była również identyfikacja rodzajów zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Oksyetylaty cardanolu jako alternatywne komponenty cieczy eksploatacyjnych

Zbadano i porównano właściwości smarne roślinnych składników bazowych w aspekcie zastosowania dla cieczy obróbkowych. Były to cardanol (olej z łupin nerkowca), produkty jego oksyetylacji i mieszanin oksyetylatów z syntetycznym estrem. Badano oksyetylaty o różnym stopniu przyłączenia tlenku etylenu.
 Zbadano przeciwzużyciowe i przeciwzatarciowe właściwości wytworzonych składników bazowych z wykorzystaniem aparatu czterokulowego T-02 z narastającym w sposób ciągły obciążeniem węzła tarcia dla skojarzenia stal–stal. Uzyskane wyniki badań umożliwiły wybranie produktu o najkorzystniejszych właściwościach smarnych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości tribologiczne materiałów kompozytowych zawierających węgiel szklisty

Przedmiotem badań był wpływ węgla szklistego jako dodatku pozwalającego kształtować właściwości tribologiczne w różnych grupach materiałów kompozytowych z osnową polimerową i metaliczną. Przeprowadzone badania wykazały, że dodatek węgla szklistego w kompozycie przyczynia się do zmiany współczynnika tarcia i zużycia. Decydują o tym udział masowy i rozmiary cząstek węgla szklistego. Dobre właściwości fizyczne i chemiczne węgla szklistego powodują również ograniczenie procesów związanych z termiczną degradacją struktury kompozytu. Dodatek około 6–10% węgla przyczynił się do ograniczenia obszarów warstwy wierzchniej materiałów ciernych, w których dochodziło do procesów degradacji termicznej, oraz podwyższył o około 50oC temperaturę, w której następował gwałtowny spadek współczynnika tarcia. Wyniki przeprowadzonych badań potwierdziły możliwość wpływania na zmianę właściwości tribologicznych w kompozytach zawierających węgiel szklisty.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Odporność na powierzchniowe zużycie zmęczeniowe kół zębatych pokrytych powłoką WC/C

Celem pracy było zbadanie odporności na powierzchniowe zużycie zmęczeniowe kół zębatych, pokrytych powłoką niskotarciową WC/C (a-C:H:W). Powłokę naniesiono na koła zębate metodą reaktywnego rozpylania w procesie PVD. Badania powierzchniowej trwałości zmęczeniowej wykonano na stanowisku T-12U metodą PT C/10/90. Przeprowadzono badania czterech wariantów skojarzeń materiałowych kół zębatych (koło duże/koło małe): koła bez powłoki, koła pokryte powłoką, dwa skojarzenia mieszane (jedno z kół pokryte powłoką). Badania wykonano dla mineralnego oleju przekładniowego klasy GL-5 według API (80W/90). Z przeprowadzonych badań wynika, że odporność na pitting przekładni zębatej, w której zastosowano powłokę, nie tylko zależy od rodzaju powłoki, ale również od tego, które z kół tworzących przekładnie jest pokryte. Badania wykazały, że aby zwiększyć odporność na pitting przekładni, powłokę należy nanieść na koło, dla którego praca tarcia zęba w jednostce czasu jest mniejsza.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Migracja pierwiastków aktywnych tribologicznie z oleju smarowego do materiału węzła tarcia

Zbadano skład chemiczny warstwy wierzchniej roboczych powierzchni tarcia, po testach tribologicznych przeprowadzonych za pomocą aparatu czterokulowego, z zastosowaniem mikroanalizy rentgenowskiej (SEM/EDS) oraz rentgenowskiej spektroskopii fotoelektronów (XPS). Do smarowania węzła tarcia zastosowano olej podstawowy SAE 30/95, zawierający 3% m/m dodatku smarnego na bazie dialkiloditiofosforanu cynku. Stwierdzono, że na skutek tarcia warstwa wierzchnia wzbogacana jest pierwiastkami aktywnymi tribologicznie pochodzącymi z dodatku (przede wszystkim siarką i w mniejszym stopniu fosforem), a także tlenem i węglem. Pierwiastki te migrowały w głąb materiału. Najwyższą tendencję w tym zakresie wykazywał tlen, mniejszą węgiel, a zdecydowanie najniższą - siarka i fosfor. Siarka dominowała w warstwie wierzchniej w postaci siarczków, zaś fosfor - w postaci fosforanów.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Obróbka wykańczająca natryskiwanych płomieniowo powłok Ni-Al, ocena zużycia borazonowych płytek skrawających

Obróbkę wykańczającą natryskiwanych płomieniowo powłok Ni-5%Al prowadzono poprzez bardzo dokładne toczenie wzdłużne za pomocą noży tokarskich wyposażonych w borazonowe płytki skrawające. W pracy wyznaczono szerokość pasma zużycia powierzchni przyłożenia i natarcia ostrza noża tokarskiego dla kwadratowej i trygonalnej płytki skrawającej przy zachowaniu stałej spiralnej długości skrawania.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Mechanizmy niszczenia warstw powierzchniowych elementów z powłokami PVD przez pitting

W artykule przedstawiono wyniki analiz literatury dotyczące mechanizmów zużywania elementów skojarzonych w styku skoncentrowanym. Dokonano krytycznej oceny tych mechanizmów i przedstawiono wyniki badań własnych związanych z inicjacją i propagacją zmęczenia powierzchniowego elementów z naniesionymi powłokami przeciwzużyciowymi pracującymi w smarowanym styku skoncentrowanym.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna