rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Struktura semantyczna szwedzkich zaimków wskazujących denna i den här

Dlaczego użycie jednego zaimka w danym kontekście jest postrzegane jako bardziej odpowiednie aniżeli innego? Czym uzasadnić na przykład fakt, że zaimek denna jest we współczesnym języku szwedzkim konsekwentnie wykorzystywany w różnego rodzaju rozporządzeniach i w pytaniach zadawanych w teleturniejach, podczas gdy den här nie pojawia się w nich w zasadzie nigdy? Jak to możliwe, że den här sprawdza się lepiej w przekleństwach niż zaimek denna? Najbardziej naturalną odpowiedzią na te pytania wydaje się być stwierdzenie, że u podstaw różnego sposobu wykorzystania tych zaimków w języku leży ich różne znaczenie. Tymczasem denna i den här są tradycyjnie traktowane jako wyrażenia synonimiczne. Czy tak jest jednak w rzeczywistości?Przyjmując perspektywę językoznawstwa kognitywnego, autorzy artykułu podejmują próbę odpowiedzenia na postawione powyżej pytania. Odrzucają oni istnienie zjawiska synonimii w języku i wykorzystując Langackerowski model gramatyki wykazują, że szwedzkie zaimki denna i den här powinny być rozpatrywane jako dwie różne struktury semantyczne, służące wyakcentowaniu różnych aspektów obiektywnie istniejącej sytuacji – w zależności od indywidualnych preferencji nadawcy i zaistniałych w komunikacji warunków. W celu uwidocznienia podstawowej różnicy semantycznej między tymi zaimkami zostaje wykorzystane pojęcie subiektyfikacji, umożliwiające zwrócenie uwagi na różną rolę konceptualizatora jako obiektu konceptualizacji w konstruowanym obrazie językowym. Podczas gdy w przypadku denna konceptualizator pozostaje obserwatorem z boku, rejestrującym to, co znajduje się w jego polu widzenia, w konceptualizacjach z wykorzystaniem den här angażuje się on wyraźniej w zdarzenia, o których mowa. Konstruowana w różny sposób rola konceptualizatora wpływa także na sygnalizowany przez omawiane zaimki kontrast i stopień bliskości wskazywanego przez nie obiektu.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Review: Teresa Zofia Orłoś et al. (eds.). Wielki czesko-polski słownik frazeologiczny / Velký česko-polský frazeologický slovník. Kraków 2009

Review: Teresa Zofia Orłoś et al. (eds.). Wielki czesko-polski słownik frazeologiczny / Velký česko-polský frazeologický slovník. Kraków 2009

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Kolokacja a użycie języka obcego

Artykuł poświęcony jest przeglądowi badań empirycznych dotyczących używania kolokacji (syntagm konwencjonalnych) przez osoby uczące się języka angielskiego jako obcego, zwłaszcza na poziomie zaawansowanym. Z przeglądu tego wynikają trzy główne wnioski. Po pierwsze, kolokacje to często problem typowy dla zaawansowanych użytkowników języka obcego, których zakres słownictwa jest stosunkowo duży, natomiast nie dorównuje mu poziom wiedzy kolokacyjnej. Ponieważ granica pomiędzy znaczeniem słowa a jego restrykcjami kolokacyjnymi jest niewyraźna, zrozumiałe jest przenoszenie asocjacji leksykalnych z języka ojczystego na język obcy. Po drugie, odchylenia od normy frazeologicznej nie muszą być postrzegane jako błędy; mogą mieć bardziej subtelny i często „ukryty" charakter, więc dopiero przy analizie dużej ilości tekstów okazuje się, że częstotliwość użycia pewnych związków frazeologicznych jest inna niż w przypadku rodzimych użytkowników języka. Po trzecie, zaobserwowane różnice występują głównie jeśli chodzi o kolokacje o średnim poziomie łączliwości i niskim poziomie idiomatyczności.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O karaimskim ‘poniedziałku' raz jeszcze

System nazw tygodnia w różnych językach tureckich (a także językach Kaukazu, językach wołżańskich, permskich oraz ugryjskich) jest równie ciekawy, co zawiły, a przy tym wydaje się, że pewne modele nazewnicze są w tych językach bardzo sobie bliskie.System karaimskich nazw tygodnia jest przynajmniej pod jednym względem paralelny do systemów języków ościennych, tzn. traktuje poniedziałek jako dzień rozpoczynający tydzień. Można by w tej sytuacji oczekiwać, że karaimska nazwa poniedziałku (yexbaškün) będzie sugerować początek tygodnia (por. karaczajski), a rozumiana mogłaby być jako ‘pierwszy', ‘święty' bądź ‘dobry' (yex-) + ‘początkowy dzień' (-baškün). Żadne ze znaczeń yex nie komponuje się jednak w sposób naturalnie zrozumiały ze znaczeniem ‘początkowy dzień', wskutek czego syntagma pozostaje etymologicznie niejasna. W tym kontekście istotny jest fakt, że w języku karaczajskim mamy obok iyik-kün ‘niedziela' także samodzielne użycie wyrazu iyik ze znaczeniem ‘tydzień'. Proces semantyczny można tu sobie wyobrazić następująco: karaczajskie iyik-kün ‘niedziela' (dosł. pierwotnie ‘święty dzień') zostaje skrócone do samego iyik, gdyż każdorazowe dodawanie wyrazu kün ‘dzień' w rozmowie jest zbędne, skoro kontekst wyraźnie dotyczy tygodnia. W kulturze ludowej odległości czasowe bywają mierzone właśnie niedzielami, a nie osobnym pojęciem tygodnia, jak np. w pol. dial. minęły dwie niedziele. Sądzić wolno, że podobnie i w języku karaczajskim doszło do zmiany ‘niedziela' ( = ‘święty dzień') &gt; ‘tydzień'.Opierając się na powyższym wzorcu możemy przyjąć, że także w języku karaimskim wyraz yex (przypuszczalnie etymologicznie niezwiązany z iyik ‘świety', lecz z ogtur. yeg ‘dobry, lepszy'), przeszedł w nazwie niedzieli taką samą ewolucję jak karaczajskie iyik i przez jakiś okres miał również znaczenie 'tydzień' (brak poświadczenia w słowniku karaimskim nie ma, jak wiadomo, większej wagi dowodowej wobec ubóstwa leksykografii karaimskiej).W tej sytuacji w języku karaimskim wyraz yex występuje w dwóch nazwach dni tygodnia, w etymologicznie różnych znaczeniach: starszym i powszedniejszym: 'dobry'; efemerycznym i wtórnie z tamtego powstałym: 'tydzień'. Tym samym nazwa niedzieli znaczy dosłownie ‘dobry (yex) dzień (kün)', a nazwa poniedziałku: 'tygodnia (yex) początkowy (baš) dzień (kün)'.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O kategorii posesywności w języku szwedzkim i polskim - studium oparte na analizie tłumaczeniowej

Głównym celem niniejszego artykułu było znalezienie w języku polskim translacyjnych ekwiwalentów szwedzkich wykładników kategorii posesywności oraz porównanie owych ekwiwalentów z oryginałem pod względem struktury i treści. Przeprowadzenie takiego porównania wymagało najpierw dokonania opisu wskaźników kategorii posesywności w języku szwedzkim polegającego na przyporządkowaniu im cech formalnych oraz cech znaczeniowych. Punkt wyjścia analizy stanowiły trzy wyodrębnione w części opisowej grupy wykładników dzierżawczości w języku szwedzkim, tzn. wskaźniki gramatyczne, leksykalne i leksykalno-gramatyczne. Analizie poddane zostały, dokonane w procesie tłumaczenia, przekształcenia struktur gramatycznych i leksykalnych, co umożliwiło prześledzenie decyzji podjętych przez tłumacza w przypadku, gdy niemożliwe było osiągnięcie tożsamości tłumaczenia z oryginałem pod względem formalnym i znaczeniowym. Podstawę uogólnień teoretycznych stanowiła analiza materiału językowego zaczerpniętego ze współczesnego języka literackiego.Tabela w części podsumowującej przedstawia zanalizowane przez autorkę wykładniki kategorii posesywności w języku szwedzkim z ich translacyjnymi odpowiednikami w języku polskim.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
A review of Polish and Italian phraseological lexicography

The paper discusses four dictionaries presenting Polish and Italian phraseological units. The author focuses on the description of the content of the lexicons and attempts to examine the ways in the which the respective authors deal with providing Italian fixed expressions with their Polish equivalents.Ewa Witalisz, Transfer w pisaniu w języku obcym: kompetencja językowa a umiejętność komponowania tekstuTransfer jest typowo kojarzony przez nauczycieli języka obcego z negatywnym wpływem języka pierwszego na rozwój kompetencji w języku drugim. Świadectwem takiego transferu są liczne błędy, które wynikają ze stosowania przez uczących się nieprawidłowej strategii dosłownego tłumaczenia struktur językowych. Jednakże w przypadku rozwijania sprawności pisania w języku obcym, transfer dotyczy nie tylko kompetencji językowej, ale także umiejętności komponowania tekstu. Wyniki badań w tej dziedzinie nie są jednoznaczne: niektórzy językoznawcy podkreślają różnice pomiędzy komponowaniem tekstu w języku pierwszym i drugim, inne potwierdzają podobieństwa, dzięki czemu studenci sprawnie piszący w swoim języku również sprawnie komponują tekst w języku obcym, a więc w tym zakresie można spodziewać się transferu pozytywnego.W niniejszym artykule kwestie transferu językowego oraz umiejętności komponowania tekstu zostały zilustrowane przez autorkę przykładami z badań własnych nad rozwojem sprawności pisania na poziomie zaawansowanym u Polaków uczących się języka angielskiego jako obcego.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Śmierć metafory

W niniejszym artykule poddaję krytycznej analizie ideę „metafory pojęciowej" rozwiniętej przez Lakoffa i Johnsona. W ich ujęciu „metafora" nie polega już na „twórczym użyciu języka", lecz na „transferze pojęciowym" w „nieświadomości kognitywnej". Ta zmiana perspektywy prowadzi do daleko idących konsekwencji w obrębie teorii znaczenia, a nawet natury ludzkiej. Moim celem jest prezentacja jednego z aspektów nowego ujęcia - kwestii metafory „żywej i martwej". Dla rozjaśnienia tej kwestii przeciwstawiam kognitywną teorię metafory Lakoffa i Johnsona romantycznej wizji metafory i języka, przedstawionej na przykładzie wypowiedzi Humboldta, Shelleya i Richardsa.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zapożyczenia arabskie w językach jenisejskich XVIII wieku a problem lig językowych na Syberii

Niniejsze studium jest kontynuacją pracy rozpoczętej w Stachowski [im Druck]. Mimo że nieliczne, zapożyczenia perskie i arabskie w językach jenisejskich XVIII w. są jednak bardzo istotne dla poznania dziejów kontaktów leksykalnych na Syberii, gdyż narody jenisejskie nie miały nigdy bliższych związków z narodami muzułmańskimi, toteż słownictwo z języka arabskiego i perskiego mogło do nich dotrzeć tylko za pośrednictwem innych narodów. Jeśli analiza językoznawcza pozwoli ustalić, które drogi przenikania tych słów są realne, pozwoli to jednocześnie ocenić także realność istnienia proponowanych do tej pory (choć zwykle bez przedstawienia bliżej przeanalizowanych dowodów) lig językowych bądź wspólnot komunikatywnych w dziejach języków Syberii. Obserwacje materiału wyrazowego przedstawione w obu tych pracach w dużej mierze się pokrywają: (1) Wyrazów arabskich jest w języku tuwińskim i tofałarskim więcej niż perskich; (2) Wśród wyrazów tak arabskich jak i perskich nie ma ani jednego, który by występował tylko na prawym brzegu Jeniseju (tuw. i tof.), ale nie na lewym; (3) Tylko jeden spośród wyrazów perskich (nan ‘chleb') dotarł do języków jenisejskich od północy, tj. poprzez języki uralskie; wśród zapożyczeń arabskich nie ma takiego przypadku; (4) Tzw. "Liga Górnojenisejska" (Helimski 2003: 158) obejmuje język kamasyński, matorski, szorski i chakaski; badany tu materiał – podobnie jak materiał perski – nie dostarczył żadnych poświadczeń, że mogłyby do niej, jak sądzono, należeć również tuwiński i tofałarski; (5) Podobnie ani wyrazy arabskie ani perskie nie dają podstaw uznania istnienia tzw. "(?) Ligi Jenisejskiej", którą Helimski (2003: 161) słusznie opatrzył znakiem zapytania.

Czasopismo: Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Metody prowadzenia rozmowy z politykiem doby PRL. Wywiad biograficzny i wywiad dziennikarski na przykładzie spotkań z Marianem Orzechowskim

Rozmowa z politykiem nie jest łatwym zadaniem dla badacza, który musi mieć na uwadze wpojone świadkowi historii zasady gry. Analiza wywiadu biograficznego i dziennikarskiego z profesorem historii i ministrem spraw zagranicznych w latach 1985–1988, Marianem Orzechowskim, pozwoliła nakreślić zalety i wady oraz różnice i podobieństwa obu metod, a także zwrócić uwagę na cechy charakterystyczne relacji polityków doby PRL, jak schematyczność, intelektualny miszmasz, podanie, opartej na półprawdach, zinterpretowanej i sprawdzonej opowieści. W artykule poruszona zostaje kwestia dotarcia do mentalności i tożsamości polityka, a także wartość faktograficzna wywiadów, przy założeniu, że wszystkie świadectwa mówione są psychologicznie prawdziwe.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Urszula Pogoda, „Tu sami Ślązacy byli”. Powojenne życie codzienne na ziemi opolskiej we wspomnieniach mieszkańców

Urszula Pogoda w swojej relacji biograficznej przybliża życie codzienne na opolskiej wsi. Szczególną uwagę poświęca okresowi dzieciństwa, zaś wśród jej wspomnień znalazły się nawiązania do wydarzeń istotnych zarówno w skali regionu, jak np. budowa Domu Pielgrzyma na Górze św. Anny, jak i w skali międzynarodowej, jak np. Tragedia Górnośląska czy powojenna zmiana granic skutkująca m.in. zmianą przynależności państwowej terenu dzisiejszego województwa opolskiego i jego mieszkańców. Relacja została zarejestrowana w listopadzie 2016 r. przez Karolinę Domańską w trakcie realizacji projektu „Powojenne życie codzienne na ziemi opolskiej we wspomnieniach mieszkańców”, sfinansowanego przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu w ramach szóstej edycji „Grantu Oral History”.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Feliks Trusiewicz, Tadeusz Szewczyk, Maria Maleńczak, Świadectwa zbrodni wołyńskiej

Tekst stanowi edycję źródłową trzech relacji zarejestrowanych w 2013 r., dotyczących zbrodni ukraińskich nacjonalistów dokonanych w latach II wojny światowej na Polakach na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, określanych mianem zbrodni wołyńskiej. Feliks Trusiewicz, Tadeusz Szewczyk i Maria Maleńczak, którzy na własne oczy widzieli ofiary ludobójstwa, utracili w ten sposób bliskie osoby i doświadczyli zagrożenia życia ze strony sąsiadów, a czasem nawet członków własnych polsko-ukraińskich rodzin, przytaczają dramatyczne wspomnienia tamtych wydarzeń, ale też własne interpretacje źródeł polsko-ukraińskiego konfliktu. Zwracają też uwagę na specyfikę zjawiska, które przebiegało w odmienny sposób na samym Wołyniu i w Galicji Wschodniej.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Od Redakcji

Oddajemy do Państwa rąk specjalne wydanie „Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej”, czasopisma, które przez ostatnie osiem lat na dobre zadomowiło się w środowisku badaczy i praktyków oral history, zakorzenionych w rozmaitych dyscyplinach szeroko pojętej humanistyki. Publikując wyniki najnowszych polskich badań z zakresu historii mówionej, teoretyczne i praktyczne dyskusje nad metodą, doniesienia „ze świata” oraz – co szczególnie cenne – opracowane naukowo relacje historii mówionej, a także uczestnicząc w wielu dyskusjach prowadzonych m.in. na forum Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej, dostrzegliśmy wielką potrzebę szerszego udostępnienia w języku polskim kluczowych dla różnych aspektów historii mówionej tekstów naukowych, doskonale znanych „zachodnim” oralistom.
          Z tym większym entuzjazmem odpowiedzieliśmy na inicjatywę dr Dobrochny Kałwy z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego i dr. Piotra Filipkowskiego z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN przygotowania takiej publikacji, uznając, że łamy „Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej” będą najodpowiedniejsze dla takiego wydawnictwa. Podobnie jak redaktorzy naukowi tego tomu zdajemy sobie sprawę, że zaproponowany tutaj wybór przekładów, to zaledwie wierzchołek góry lodowej ogromnego dorobku zachodniego piśmiennictwa naukowego dotyczącego oral history. Jego wnikliwe poznanie przyczyni się jednak z całą pewnością do poszerzenia horyzontów badawczych obecnych i przyszłych praktyków i teoretyków historii mówionej w Polsce.
          
         Redaktorzy

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Franciszek Komasara „A […] jak przyszły żniwa, to już byłem panem sytuacji”. Powojenne rolnictwo we wspomnieniach mieszkańca wsi Stogi na Żuławach

Relacja Franciszka Komasary została nagrana w maju 2018 r. w ramach projektu „Krajobraz kulturowy Żuław a praca rolnika w narracjach powojennych osadników zamieszkałych na obszarach wiejskich” realizowanego podczas ósmej edycji grantu Oral History finansowanego przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość. W opracowaniu przedstawiono postać Franciszka Komasary jako członka Batalionów Chłopskich na Kielecczyźnie, aktywnego rolnika i działacza organizacji rolniczych w okresie tużpowojennym oraz PRL-u na Żuławach. Podstawą zaprezentowanej relacji jest swobodna narracja biograficzna świadka historii dotycząca życia we wsi Komorów na Kielecczyźnie, działań wojennych oraz przesiedlenia się w 1947 r. na Żuławy i założenia własnego gospodarstwa rolnego specjalizującego się w uprawie zbóż i buraka cukrowego oraz hodowli bydła mlecznego. Część biograficzną uzupełniono w przypisach i części końcowej o odpowiedzi świadka na pytania z drugiej i trzeciej – kwestionariuszowej części relacji, w których F. Komasara omawia sytuację w okresie międzywojennym na wsi kieleckiej, powojenne rolnictwo i spółdzielczość na Żuławach, a także powstanie i działalność Kółka Rolniczego oraz organizację życia mieszkańców wsi Stogi.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Dwadzieścia pięć lat później. Powrót do świadectw ocalałych z Holokaustu

Artykuł przedstawia badawczy powrót, po 25 latach, do grupy rozmówców ocalałych z Zagłady, z którymi zarejestrowano wywiady dla Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies, jednego z najważniejszych archiwów takich świadectw. Autorzy porównują oddzielone ćwierćwieczem narracje tych samych osób, wydobywając i analizując, w perspektywie psychologicznej, zarówno stabilne wzory biograficznej pamięci i narracji, jak i ich zerwania, nieciągłości i różnice.
         Tłumaczenie za: D. Laub, J. Bodenstab, Twenty-five Years Later: Revisiting Testimonies of Holocaust Survivors, [w:] Hitler’s Slaves. Life Stories of Forced Labourers in Nazi-Occupied Europe, red. A. Plato, A. Leh, Ch. Thonfeld, New York–Oxford 2010, s. 426–440. Zgoda na publikację przetłumaczonej wersji artykułu została udzielona przez wydawnictwo Bergham Books. Licencja CC BY-SA 4.0  (przyp. red.).
                                                 

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Pamięci. Pomiędzy milczeniem a zapomnieniem

Artykuł jest poświęcony kwestii istotnej dla zrozumienia kształtowania pamięci zbiorowych w XX w., a mianowicie mechanizmom tworzącym obszary „zbiorowego zapomnienia” oraz działaniom przywracania tego, co z pamięci zostało usunięte, przemilczane, pominięte lub wyparte. Przywołane w erudycyjnym szkicu badania i teksty wychodzą daleko poza granice pamięci europejskich, dając tym samym ogląd zjawisk pamięci i milczenia w ich globalnym wymiarze. Tym samym Luisa Passerini zachęca do porzucenia aroganckiego przekonania o naszej unikatowości i kulturowej wyższości.
         Tłumaczenie na podstawie: L. Passerini, Memories Between Silence and Oblivion, [w:] Memory and Utopia. The Primacy and Intersubjectivity, London–New York 2007, s. 15–32. Zgoda na publikację przetłumaczonej wersji artykułu została udzielona przez Autorkę. Licencja CC BY-SA 4.0 (przyp. red.).
                             

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Świadectwa Holokaustu, etyka i problem reprezentacji

Tony Kushner nie tylko przystępnie szkicuje historię Holokaustowej historii mówionej, której owocem są największe w świecie archiwa wywiadów – świadectw historii mówionej. Stawia także tym źródłom ważne pytania teoretyczne i metodologiczne, zachęcając, by wydobywać je z archiwalnego niebytu i spisać nieklasyczną historiografię Zagłady.
         Tłumaczenie na podstawie: T. Kushner, Holocaust Testimonies, Ethics and the Problem of Representation, „Poetics Today”, nr 27 (2006), 2, s. 275–295. Zgoda na publikację przetłumaczonej wersji artykułu została udzielona przez Autora. Licencja CC BY-SA 4.0 (przyp. red.).
                                            

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Cztery podstawowe typy czynności składania świadectwa

To erudycyjny, a zarazem przystępny esej kulturoznawczy, rekonstruujący historyczno-kulturowe odmiany składania świadectwa, które doprowadziły do krystalizacji rożnych figur świadka i typów świadectw. W tak uporządkowanym polu znacznie łatwiej zobaczyć i zrozumieć specyfikę oral history – tej „zwykłej” i tej „Holokaustowej” – na tle świadectw sądowych z jednej, i religijnych z drugiej strony. Tekst Assmann daje się czytać na wiele sposobów – także jako kulturologiczne studium źródłoznawcze.
         Tłumaczenie za: A. Assmann, Vier Grundtypen von Zeugenschaft, [w:] Im Auftrag der Fritz Bauer Instituts, Zeugenschaft des Holocaust Zwischen Trauma, Tradierung und Ermittlung, red. G. Kossler, Frankfurt 2007, s. 33–51. Zgoda na publikację przetłumaczonej wersji artykułu została udzielona przez Autorkę. Licencja CC BY-SA 4.0 (przyp. red.)
                                      

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Obraz Polski wśród polskich Żydów w Izraelu. Narracje przedstawicieli aliji gomułkowskiej i emigracji pomarcowej

Doświadczenia żydowskich emigrantów z Polski po II wojnie światowej można przyporządkować odpowiednim falom migracyjnym, następującym po istotnych wydarzeniach historycznych. Przykładem tego jest alija gomułkowska z lat 1956–1960 oraz emigracja po wydarzeniach Marca 1968 r. Niniejszy tekst dotyczy narracji świadków historii – polskich Żydów, którzy opuści kraj w jednej z tych dwóch fal i osiadli na stałe w Izraelu. W oparciu o relacje historii mówionej odtwarzam ich trajektorie biograficzne, w tym punkty styczne narracji oraz stosunek rozmówców do Polski, wyrażający się w pamięci o „pierwszej ojczyźnie”, kulturowym zakorzenieniu oraz obecnej aktywności wobec Polski. Wynikające z narracji deklaracje uwypuklają dwoistość tożsamości świadków historii, ich identyfikacje z żydowskością oraz polskością. Natomiast obraz Polski, często sentymentalny i nostalgiczny, jest mocno zakorzeniony w doświadczeniach z okresu pobytu w kraju, zarówno tych pozytywnych (relacje międzyludzkie, miejsca), jak i negatywnych (antysemityzm). Wpływają na niego również współczesne wydarzenia oraz podróże do Polski.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
3R: Historia mówiona w polskich badaniach dziejów najnowszych

W artykule analizowana jest  specyfika metodologiczna polskich badań historii najnowszej, wykorzystujących jako źródło relacje świadków historii. Wyróżnione trzy środowiska, określone za pomocą metafory „pokolenia” − historyków klasycznych, modernistycznych i oralistów − posłużyły do ukazania dorobku polskich badań, których cechą immanentną jest nieciągłość, równoległość i odmienny rodzaj transferu pomiędzy teorią i praktyką badawczą. Punktem wyjścia w każdym przypadku stają się dyrektywy metodologiczne, formułowane w środowisku historyków i wskazanie, w jakim stopniu miały one wpływ na badania historyków.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo