rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dobrostan psychiczny dziecka w procesie edukacji szkolnej w czasach pandemii

Celem opracowania jest podjęcie namysłu nad dobrostanem psychicznym dziecka funkcjonującego w procesie edukacji szkolnej w czasach pandemii. W artykule odnajdujemy teoretyczne rozważania na temat pojęcia dobrostanu psychicznego, syntetyczną analizę funkcjonowania systemu edukacji szkolnej, szczególnie w okresie pandemii Covid – 19. Celem badań autorki jest zweryfikowanie poczucia dobrostanu psychicznego dzieci w procesie ich uczestnictwa w zdalnej edukacji szkolnej, zaś problem badawczy zawarty został w pytaniu: w jakim stopniu dziecko będące uczestnikiem szkolnej edukacji zdalnej odczuwa satysfakcję z procesu własnej edukacji, własnej aktywności, zaistniałego stanu rzeczy? W trakcie analizy zebranego materiału badawczego Autorka podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie ukazując różnorodne konteksty funkcjonowania ucznia w procesie nauczania zdalnego.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia, pedagogika
Leczenie otyłości w praktyce lekarza rodzinnego

Otyłość jest chorobą przewlekłą o postępującym charakterze, bez tendencji do samoistnego ustępowania i z tendencją do nawrotów, powodującą liczne inne choroby, które są przyczyną niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci. Co czwarty dorosły Polak choruje na otyłość. Leczenie wszystkich powikłań otyłości znalazło miejsce w systemie specjalistycznej opieki zdrowotnej. W leczeniu otyłości powinien brać udział zespół terapeutyczny złożony z lekarza, psychologa, dietetyka, fizjoterapeuty, a w przypadku chorych z otyłością II stopnia i występującymi powikłaniami oraz otyłością III stopnia, również chirurga bariatry. Pozostawiony sam lekarz rodzinny ma przed sobą trudne zadanie, dlatego często nie diagnozuje otyłości i nie porusza tego tematu z pacjentem lub kieruje go do dietetyka. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie lekarzom rodzinnym, jak można podjąć leczenie otyłości w ramach ograniczonego czasu i braku wsparcia innych członków zespołu terapeutycznego.
Pozostawiony sam lekarz rodzinny ma przed sobą trudne zadanie, dlatego często nie diagnozuje otyłości i nie porusza tego tematu z pacjentem lub kieruje go do dietetyka. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie lekarzom rodzinnym, jak można podjąć leczenie otyłości w ramach ograniczonego czasu i braku wsparcia innych członków zespołu terapeutycznego.
Otyłość nie jest wstydliwym problemem, tylko chorobą taką jak każda inna i bardzo ważne jest, żeby lekarz tak do niej podchodził. Ponadto istotne jest, żeby nie mówić o odchudzaniu, tylko o leczeniu otyłości. Większość chorych na otyłość od lat się odchudza, czego efektem jest postęp choroby i rozwój jej powikłań. Odchudzanie to działania, które nie są oparte na aktualnej wiedzy medycznej, a ich celem jest uzyskanie ubytku jak największej liczby kilogramów w jak najkrótszym czasie. Natomiast leczenie otyłości ma na celu uzyskanie trwałego ubytku masy ciała, powodującego ogólną poprawę stanu zdrowia, a stosowane metody są zgodne z aktualnymi rekomendacjami towarzystw naukowych, opartych na wynikach przeprowadzonych badań (medycyna oparta na dowodach naukowych)

Czasopismo: Gabinet Prywatny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Problemy i wyzwania imigracyjne w Polsce

Zjawisko imigracji w Polsce stało się w ostatnim czasie bardzo powszechne i jest przedmiotem zainteresowania szerokich kręgów społecznych. Jest ważnym elementem polityki państwa. Istnieje wiele przyczyn imigracji. Wśród nich wymienia się: poszukiwanie pracy, chęć polepszenia warunków życia, ucieczka przed wojną, konfliktami zbrojnymi, prześladowaniem z powodu rasy, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Szczególną grupę imigrantów stanowią uchodźcy. Wiele instytucji rządowych, pozarządowych i międzynarodowych zaangażowanych jest w niesienie pomocy cudzoziemcom. Opracowane są programy pomocy socjalnej, a w związku z relokacją uchodźców  przygotowany jest plan operacyjny przyjęcia uchodźców.
Zamierzeniem autora opracowania była charakterystyka zjawiska imigracji w Polsce oraz stanu przygotowania państwa do udzielenia ochrony cudzoziemcom, w szczególności uchodźcom.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Współpraca szkoły i środowiska lokalnego we wspomaganiu rozwoju uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – konteksty teoretyczne i praktyczne

Cechą współczesności jest paradygmatyczna zmiana, która jest też obecna w przestrzeni funkcjonowania osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Zmiana ta dotyczy redefinicji terminu „niepełnosprawność”, zwrotu lingwistycznego oraz weryfikacji postaw wobec osoby innego. Nowe kategorie pedagogiki humanistycznej zrodziły się z potrzeby ponowoczesnego spojrzenia na człowieka z niepełnosprawnością nie przez pryzmat jego słabości, ale poprzez odkrywanie w nim potencjału, siły i sprawczości. Idea równych szans dla osób niepełnosprawnych wymaga wielu zmian w przestrzeni życia społecznego, w których język i relacja, jako kategorie humanistyczne, odgrywają niebagatelną rolę. Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienie współpracy, relacji międzyosobowej i międzyinstytucjonalnej w działaniach ukierunkowanych na pomoc, wsparcie, zrozumienie i emancypację dzieci uwikłanych w trajektorię życia. Poszukiwanie optymalnego modelu współpracy środowiskowej, to temat wokół którego zogniskowane zostały analizy teoretyczne połączone z własnymi doświadczeniami autorek artykułu.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Teologia stworzenia i etyka ekologiczna. Wprowadzanie wątków ekologicznych do programu kształcenia katechetów

Celem artykułu jest analiza treści i metod akademickiego kursu przygotowanego dla studentów kierunków katechetycznych, zatytułowanego „Teologia stworzenia i etyka ekologiczna”. Teoretyczną inspiracją kursu jest przede wszystkim encyklika Laudato si’ Papieża Franciszka, która daje głębszą  podstawę dla etyki ekologicznej niż etyka świecka, również pokrótce przypomniana w artykule. Wywód prowadzi do wniosku, że nowe inicjatywy katechezy ekologicznej są potrzebne dla kształtowania chrześcijańskiego, a zarazem zgodnego ze stanem współczesnej wiedzy naukowej, stosunku do środowiska naturalnego, zaś przedstawiony kurs może pomóc w przygotowaniu przyszłych katechetów do realizacji tego zadania.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wykorzystanie portfolio w pracy z dziećmi w wieku wczesnoszkolnym

Artykuł ukazuje walory portfolio dla rozwijania kompetencji wpisujących się w postulaty zrównoważonego rozwoju. Przedstawiono w nim wyniki jakościowej analizy treści przygotowanych przez studentów pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej, projektów mających na celu opracowanie założeń organizacyjnych związanych ze sporządzaniem portfolio przez dzieci z klas I-III. Wyniki przeprowadzonych analiz, zaprezentowane w odniesieniu do sześciu kategorii interpretacyjnych wskazują to, że portfolio możne być  postrzegane  jako skuteczny sposób treningu kompetencji związanych z ideą edukacji dla zrównoważonego rozwoju na poziomie pierwszego etapu edukacyjnego.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Znaczenie pracy zawodowej w życiu kobiet i mężczyzn

Znaczenie pracy zawodowej w życiu kobiet i mężczyzn jest uwarunkowane wieloma zmiennymi, które w różny sposób mogą oddziaływać na fakt podejmowania pracy zarobkowej przez obydwie płcie. Uwarunkowania te mają charakter historyczny, społeczny, kulturowy, psychologiczny oraz związane są z aktualną sytuacją na rynku pracy w danym regionie. Niniejszy artykuł ma charakter empiryczny. Celem jego jest ustalenie różnic w ocenie mężczyzn i kobiet w czterech obszarach funkcjonowania zawodowego: 1) satysfakcja z pracy; 2) możliwości samorealizacji w pracy; 3) jakość atmosfery w miejscu pracy; 4) godzenie pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Zastosowano metodę doboru parami najbardziej zbliżonych pod względem cech demograficznych 100 mężczyzn oraz 100 kobiet w wieku od 20 do 64 lat aktualnie czynnych zawodowo. Zastosowana metoda pozwoliła na wnioskowanie, iż istnieją obszary funkcjonowania zawodowego, w których kobiety i mężczyźni inaczej postrzegają swoją sytuację zawodową. Są to: warunki płacowe, możliwości awansowania i rozwoju, konieczność angażowania się czasowego w pracę zawodową oraz wynikający z niej stres, a także możliwości samorealizacji poza obszarem pracy zawodowej.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Nowe leki w leczeniu bezsenności – eszopiklon

Bezsenność należy do najczęstszych problemów zdrowotnych. W terapii bezsenności zalecane są metody niefarmakologiczne. Jednak jeśli nie przynoszą one efektów, zaburzenia snu są ciężkie i powodują pogorszenie jakości życia, może być konieczne włączenie leczenia farmakologicznego. Do leków zarejestrowanych w terapii bezsenności należą niebenzodiazepinowe leki nasenne (NBDZ, Z-leki) oraz niektóre benzodiazepiny. Nowym lekiem w grupie NBDZ stosowanym w leczeniu bezsenności jest eszopiklon, który cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa oraz dobrą tolerancją, szczególnie wśród osób po 65. r.ż.
Znajomość diagnostyki i leczenia zaburzeń snu wśród lekarzy różnych specjalności jest niezwykle istotna i przydatna w praktyce. Najważniejszym celem w terapii zaburzeń snu jest poprawa funkcjonowania pacjenta w ciągu dnia. W celu postawienia diagnozy bezsenności pierwotnej należy wykluczyć inne zaburzenia psychiczne, m.in. depresję, zaburzenia lękowe, uzależnienie od substancji psychoaktywnych. Istotne w diagnostyce różnicowej są również leki przyjmowane przez pacjenta. Część bowiem często stosowanych substancji w leczeniu farmakologicznym może jako działanie niepożądane dawać zaburzenia snu (m.in. statyny, leki beta-adrenolityczne, preparaty zawierające teoﬁlinę).

Czasopismo: Gabinet Prywatny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Kształtowanie wizerunku jako instrument zarządzania współczesnym przedsiębiorstwem

W naukach o zarządzaniu wizerunek traktowany jest często jako środek zaradczy na wypadek kryzysów pojawiających się w otoczeniu organizacji. Wiele teorii i koncepcji zarządzania pomija zagadnienie wizerunku nie doceniając jego kluczowej roli w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Artykuł podejmuje próbę wskazanie miejsca kształtowania wizerunku w instrumentarium zarządzania współczesnym przedsiębiorstwem.

Czasopismo: Krakowskie Studia Małopolskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Kuchnia jako laboratorium edukacji STEM w przedszkolu -  od eksperymentu do ścieżki uczenia się

Artykuł został napisany w ramach projektu Erasmus+ „Kitchen Lab 4 Kids”. Celem prezentacji jest przedstawienie umiejętności STEM oraz ich związków z myśleniem naukowym. Umiejętności STEM zostały zdefiniowane jako ponadprzedmiotowe meta-kompetencje stanowiące podstawę procesu całożyciowego uczenia się, angażowane podczas rozwiązywania ważnych, międzydyscyplinarnych problemów, ale zarazem nie należące do żadnej konkretnej dyscypliny naukowej. Umiejętności te są często opisywane jako umiejętności XXI wieku niezbędne dla funkcjonowania i rozwoju w nowoczesnym, nieprzewidywalnym i podlegającym gwałtownym zmianom społeczeństwie. Artykuł przekonuje, że rozwój takich umiejętności jest zakorzeniony we wczesnym dzieciństwie i powinien być wspierany w edukacji przedszkolnej z wykorzystaniem narzędzi i środków dostępnych w każdej przedszkolnej kuchni. Typowe „kuchenne” umiejętności, wykorzystywane w toku gotowania i przetwarzania żywności mają z natury naukowy charakter, ponieważ oparte są na rozumieniu fizycznych i chemicznych procesów i pojęć, np. odmierzaniu składników, rozumieniu proporcji między nimi, obserwowaniu zmian w stanie skupienia materii (przejścia od stanu stałego do ciekłego i odwrotnie), barwieniu żywności z wykorzystaniem naturalnych barwników, wykorzystywaniu fermentacji do pieczenia chleba etc. Rozumienie tych i podobnych im procesów może wspierać rozwój myślenia naukowego we wczesnym dzieciństwie. 

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczyciel wobec dziecka z mutyzmem wybiórczym w wieku wczesnoszkolnym – wytyczne do postępowania

Mutyzm wybiórczy (SM) jest rozpoznawany u coraz większej grupy dzieci. Jego istotą jest brak komunikowania się werbalnego, przy jednoczesnym wykluczeniu anatomicznego uszkodzenia narządów mowy. Dla jednostki z mutyzmem rozpoczęcie nauki oraz edukacja w klasie I szkoły podstawowej to duże wyzwanie. Artykuł prezentuje przyczyny i objawy mutyzmu. Przedstawia także przebieg diagnozy oraz metody terapii dzieci obarczonych SM. Konkretne objawy mutyzmu wybiórczego oraz sposób funkcjonowania jednostek na niego cierpiących ukazano w oparciu o przypadki dwojga uczniów klas I-III szkoły podstawowej. Sprecyzowanie wytycznych dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, którzy w swojej klasie mogą spotkać ucznia z mutyzmem wybiórczym stanowi istotny element tekstu. Brak wiedzy u wychowawcy na temat dziecięcego milczenia może przyczynić się do nieświadomego pogłębienia zaburzenia u podopiecznego. Właściwa postawa wobec dziecka z mutyzmem, stopniowanie wymagań, stworzenie przyjaznej atmosfery w klasie oraz zadbanie o pozytywne nastawienie rówieśników do mutystycznego kolegi to tylko niektóre z wytycznych, jakie pojawiają się w tekście. Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej jawi się tu także w roli łącznika pomiędzy logopedą a pozostałymi pracownikami szkoły.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wzorzec Osobowy Pedagoga Specjalnego w Edukacji i Terapii Dziecka z Zaburzeniami ze Spektrum Autyzmu- Studium Przypadku

Niniejsza publikacja obejmuje zagadnienia dotyczące osoby pedagoga specjalnego, jako wzorca osobowego oraz jego znaczenia w edukacji, terapii dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Autorka artykułu nad podstawie studium przypadku opisała proces kształtowania się i znaczenia relacji, jaka powstała w kontakcie z uczennicą klasy III Szkoły Podstawowej mającą orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm oraz możliwe czynniki mające na nią wpływ. Celem publikacji jest ukazanie ogromnego wpływu i znaczenia relacji oraz samej osoby pedagoga specjalnego na proces wychowania, edukacji oraz terapii dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Przedstawiony opis wskazuje, iż specjaliści, nauczyciele odgrywają duże znaczenie w życiu swoich podopiecznych, zaś ich oddziaływanie oraz zbudowana relacje widoczna jest w poczynionych przez uczniów postępach.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rodzaje instrumentów wsparcia na działanie zalesienia gruntów rolnych

W opracowaniu przedstawiono rodzaje instrumentow wsparcia, jakie zastosowano między PROW 2004–2006 a PROW 2007–2013 w sprawie zalesienia gruntow rolnych. Wsparcie opierało się na trzech formach płatności, jako wsparcie na zalesienia, premię pielęgnacyjną i premię zalesieniową. Premia zalesieniowa jest wypłacana corocznie, przy czym w pierwszy okresie programowania przez okres 20 lat, w drugim zaś przez okres 15 lat. W latach 2004–2006 rolnicy złożyli 127,7 tys. wnioskow, w ramach ktorych zrealizowano płatności w wysokości 167,9 mln zł.

Czasopismo: Krakowskie Studia Małopolskie
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Los obywateli polskich po 17 września 1939 r. i okoliczności powstania Armii Polskiej w ZSRR

Artykuł traktuje o tragicznej sytuacji w jakiej znaleźli się polscy obywatele po agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 r. Opisane zostały stosowane przez Sowietów metody terroru. Deportacje i aresztowania dotknęły ogromną ilość ludzi, niemal z każdej klasy społecznej. Po aresztowaniu następowały brutalne śledztwa, po ich zakończeniu Polaków wysyłano do łagrów. Tam wyniszczano ich przez ciężką pracę i brak jedzenia. Nakreślenie tych zagadnień pomaga uwypuklić znaczenie powstania Armii Polskiej na terenie ZSRR. Stanowiła ona bowiem nie tylko siłę wojenną, ale była ratunkiem dla niemal zamęczonej ludności polskiej. Przy powstającej armii gromadziła się bowiem ludność w nadziei, że w ten sposób unikną śmierci z głodu i zimna. Artykuł ma więc za zadanie podkreślić znaczenie Armii Andersa, pracy jej oficerów, dzięki której niemal 115 tys. ludzi udało się opuścić Związek Radziecki.

Czasopismo: Krakowskie Studia Małopolskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Terapia ręki - od teorii do praktyki. Założenia pedagogiczne Marii Montessori w świetle współczesnej teorii

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie założeń teoretycznych na temat terapii ręki oraz wskazanie możliwości terapeutycznych związanych z rozwojem dużej i małej motoryki w pracy dzieci z materiałem rozwojowym Marii Montessori. Współczesne teorie związane z wielowymiarową stymulacją motoryczną dziecka mają swoje przełożenie na koncepcję pedagogiczną Marii Montessori, która umożliwia doskonalenie poszczególnych umiejętności dzieci przez cały czas przebywania w placówce. Środkiem osiągnięcia zamierzonych celów terapeutycznych w koncepcji Montessori jest przygotowane otoczenie, dające szansę wielokrotnego powtarzania danej czynności oraz poprawę jakości jej wykonania. W części pierwszej artykułu przedstawiono najważniejsze etapy rozwoju motorycznego dziecka i wskazano oddziaływania prawidłowego kształtowania się motoryki dużej i małej na funkcjonowanie dłoni dziecka. Następnie opisano główne założenia terapii ręki, by przejść do przedstawienia praktycznych rozwiązań w metodzie Montessori. Na podstawie analizy propozycji materiałów rozwojowych w obszarach: ćwiczeń praktycznego życia, rozwijających zmysły i mowę, wskazano przykłady aktywności, które wspierają i przygotowują dziecko do szkoły.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wybrane konteksty funkcjonowania społeczno-zawodowego nauczyciela przedszkola

Nauczyciel przedszkola to zawód, którego wykonywanie zależy od wielu czynników. Tym, co w pierwszym rzędzie wyznacza jego pracę, jest świat dziecka. Nauczyciel wkracza weń na bardzo wczesnym etapie jego życia i to od jego kompetencji zależy, na ile będzie umiał wspierać rozwój swoich wychowanków. Złożona i dynamiczna rzeczywistość społeczna i oświatowa również jest źródłem zadań dla nauczyciela. Celem artykułu jest analiza złożonych uwarunkowań, w których nauczyciel przedszkola wypełnia swe zawodowe powinności. Wskazuje to na ważność jego misji zarówno wobec dziecka, jak i społeczeństwa. Analizując funkcjonowanie zawodowe nauczyciela przedszkola, można zauważyć, że jego praca przebiega w różnych kontekstach. Pierwszy kontekst to oczekiwania społeczne wobec nauczyciela. Społeczeństwo wymaga, by był to kompetentny nauczyciel, otwarty na potrzeby dziecka, zdolny wspierać jego rozwój, a także pomocny rodzinie. Oczekuje się też, że nauczyciel przedszkola będzie integrował wpływy wychowawcze z różnych środowisk oraz że będzie uosobieniem określonych wartości.Drugi kontekst to role zawodowe nauczyciela przedszkola. W toku pracy wychowawczo-dydaktycznej jest on: wzorem osobowym, przewodnikiem dziecka, diagnostą, terapeutą, organizatorem współpracy z rodziną i środowiskiem, członkiem zespołu nauczycielskiego, zarządcą placówki i badaczem.  Trzeci kontekst to wymogi wynikające z rozwoju zawodowego. Przejawia się on w takich formach aktywności nauczyciela, jak: adaptacja społeczno-zawodowa, identyfikacja społeczno-zawodowa, stabilizacja społeczno-zawodowa, dokształcanie i doskonalenie społeczno-zawodowe, sukcesy społeczno-zawodowe, rekwalifikacja społeczno-zawodowa, stopniowy regres aktywności społeczno-zawodowej, wycofanie się z czynnej pracy społeczno -zawodowej i okres reminiscencji i refleksji zawodowej. Aby sprostać wymogom zawodowym, potrzebne jest dobre przygotowanie nauczyciela przedszkola w toku studiów oraz jego ustawiczna, samodoskonaląca aktywność.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wzorce jako narzędzia transmisji oddziaływań wychowawczych

Definiując wychowanie jako proces pedagogiczny w zakresie oddziaływania na sferę osobowości jednostki zakłada się, że prowadzony jest on jako działanie intencjonalne i nieintencjonalne przez zawodowych i niezawodowych wychowawców oraz działanie samokształceniowe. Wszystkie te działania można traktować jako transmisję wartości przy użyciu narzędzi kształtowania prawidłowych parametrów tożsamościowych, którymi są wzorce identyfikacyjne (wzorce postępowania), w skład których wchodzą wzorce osobowe i wzorce zachowań. W artykule zamieszczono opis tych wzorców i ich interpretację jako pola wartości, w obrębie których prowadzona jest określona gra społeczna wyznaczająca rodzaje wpływów wzorców na tożsamość jednostki. Pola wartości wzorców przenikają się i dzięki temu jest możliwa ich eksploracja w poszukiwaniu nowych wzorców i w poszerzaniu przestrzeni poznawczych. Współcześnie, w epoce zdominowanej przez Internet, dziecko jest zanurzone w galaktyce wzorców, w tym narzuconych instytucjonalnie, sugerowanych przez wychowawców oraz własnych, odkrytych samodzielnie. Spośród nich tylko wzorce akceptowane przez dziecko są uaktywniane w procesach transmisji oddziaływań wychowawczych opartych na imitacji, identyfikacji i internalizacji. A artykule przedstawiono charakterystykę tych oddziaływań z perspektywy pedagogiki wychowania i w powiązaniu z różnymi rodzajami stosowanych wzorców.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kulturowe wzorce osobowe a wychowanie współczesnego dziecka

Tematyka wzorców osobowych jest niezmiernie ważna w obecnych czasach przepełnionych wpływem różnych kultur czy kierunków odziaływań, między innymi środków masowego przekazu, narzędzi wirtualnych czy współczesnych „idoli”.  A przecież odpowiednio dobrane wzorce osobowe dostarczają dzieciom i młodzieży konkretnych wartości do naśladowania, wybierają ogromny wpływ na ich wyobraźnię i psychikę. Mobilizują do pozytywnego działania i prawidłowego funkcjonowania w życiu społecznym. Ogromną rolę odgrywa również osobowość każdego człowieka. Artykuł jest zatem próbą odpowiedzi na pytanie czy we współczesnych czasach istnieją wzorce osobowe, które zyskują zainteresowanie dzieci i młodzieży? Wyjaśnia specyfikę wzoru osobowego na tle pojęć pokrewnych. Opisuje rolę wzorów osobowych na różnych etapach rozwoju człowieka oraz modele wychowania  obecne  we  współczesnej  psychologii.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wzory męskie i kobiece w kulturze współczesnej  a wartości osobiste preferowane przez uczniów klas trzecich szkoły podstawowej

Występowanie kulturze współczesnej egalitarnych schematów ról płciowych nie oznacza całkowitego wyparcia tradycyjnych wzorów kobiecości i męskości. Wielość występujących równolegle schematów ról płciowych może sprawić, że uczniowie klas III znajdujący się u schyłku okresu rozwojowego określanego mianem późnego dzieciństwa i stojący u progu adolescencji – okresu ważnego dla kształtowania stabilnej tożsamości, mogą być zdezorientowani, które ze znanych im wzorców męskości i kobiecości powinni urzeczywistniać w życiu. Celem zaprezentowanych badań było poznanie wartości osobistych preferowanych przez uczennice i uczniów klas trzecich szkół podstawowych. Problem główny zawarty został w pytaniu: Czy wśród uczniów i uczennic klas III szkoły podstawowej istnieją różnice międzypłciowe w zakresie preferowanych przez nich wartości osobowych? Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, narzędziem była  Lista Wartości Osobistych opracowana przez Z. Juczyńskiego. W badaniach wzięło udział 311 uczniów klas III z Małopolski. Wyniki badań częściowo potwierdziły postawioną hipotezę: Wśród uczniów i uczennic klas III szkoły podstawowej istnieją różnice międzypłciowe w zakresie preferowania tych wartości osobistych, które tradycyjnie uznawane są za typowe dla przedstawicieli ich płci.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne