rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Reakcja komonicy zwyczajnej (Lotus corniculatus L.) uprawianej na glebie mineralnej i organicznej na stres wodny

W dwóch doświadczeniach szklarniowych badano reakcję komonicy zwyczajnej (Lotus corniculatus L.) odmiany Skrzeszowicka na stres wodny. W pierwszym doświadczeniu wazony wypełniono glebą mineralną, w drugim zaś organiczną. Wilgotność gleby mineralnej utrzymywano na poziomie 35 i 70% PPW, natomiast organicznej na poziomie 40 i 80% PPW. W okresie wegetacji mierzono intensywność fotosyntezy (urządzeniem do pomiaru parametrów wymiany gazowej Li-Cor) oraz indeks zieloności liści (chlorofilometrem SPAD). Rośliny ścinano trzykrotnie. Uzyskaną biomasę poddano analizie chemicznej. Wyniki badań wykazały, że stres wodny istotnie ograniczał intensywność fotosyntezy i plonowanie roślin oraz zwiększał ilość chlorofilu w liściach komonicy zwyczajnej. Stwierdzono istotną dodatnią korelację między intensywnością fotosyntezy a plonem suchej masy i ujemną korelację między indeksem zieloności liści SPAD a intensywnością fotosyntezy. Gleba, na której uprawiano komonicę zwyczajną, wpływała na intensywność fotosyntezy, plonowanie i skład chemiczny roślin, nie miała natomiast wpływu na zawartość chlorofilu wyrażoną jako indeks zieloności liści SPAD.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza intensywnych opadów w Falentach

W artykule przedstawiono zakres pomiarów meteorologicznych prowadzonych od 1996 roku na stacji meteorologicznej Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach. Podano ogólną charakterystykę opadów atmosferycznych mierzonych w wieloleciu 1966–2000 w Falentach. Zbadano zmienność czasową opadów o wydajności powyżej 50 mm, jakie wystąpiły w lipcu 1997 i 1998 r. Uzyskane wyniki potwierdziły znaną prawidłowość, że ocena natężenia opadu w dużym stopniu zależy od przyjętego kroku czasowego uśredniania. Wartości maksymalnych natężeń określanych z krokiem czasowym 1 godzina były do 7,8 razy niższe niż natężenia liczonego z krokiem czasowym 1 minuta.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Monitoring środowiska wodnego zlewni górskiej w Sudetach z zastosowaniem automatycznej stacji hydrologiczno-meteorologicznej

W pracy przedstawiono działanie urządzeń i aparatury wchodzącej w skład automatycznej stacji hydrologiczno-meteorologicznej na terenie zlewni cząstkowej Nysy Kłodzkiej oraz wstępne wyniki monitoringu obiegu wody i użytkowania zlewni. Automatyczna stacja zainstalowana w zlewni Potoku Boguszyńskiego jest wyposażona w urządzenia pomiarowe, z elektronicznymi czujnikami i rejestratorem, które służą do szybkiego i dokładnego gromadzenia danych. Na podstawie uzyskanych wyników przedstawiono możliwości monitorowania środowiska w zakresie hydrologiczno-meteorologicznym, hydrochemicznym i użytkowania zlewni. Wstępne wyniki badań potwierdzają dużą rolę automatycznych stacji pomiarowych w badaniach hydrologiczno-meteorologicznych oraz w monitoringu środowiska. Uzupełniają one działanie jednostek państwowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nowe urządzenia do pomiaru i regulacji natężenia przepływu wody w rowach odwadniających i nawadniających

Celem pracy było opracowanie innowacyjnych urządzeń służących do pomiaru i regulacji natężenia przepływu wody w systemach nawodnień podsiąkowych. Są to: zasuwa dwudzielna z przelewem prostokątnym do pomiaru i regulacji natężenia przepływu wody, zasuwa dwudzielna z przelewem trójkątnym do pomiaru i regulacji natężenia przepływu wody, zestaw przelewów do regulacji piętrzenia oraz pomiaru i regulacji przepływu wody na przepustozastawce oraz regulator piętrzenia wody w rowie. Praca powstała na podstawie wiedzy eksperckiej, studium literatury oraz wizji terenowych. Opracowane prototypowe urządzenia charakteryzują się dużą funkcjonalnością, gdyż mogą być instalowane na istniejących piętrzących budowlach melioracyjnych oraz służą nie tylko do pomiaru i regulacji natężenia przepływu wody, lecz również do regulacji piętrzenia wody w rowach odwadniająco-nawadniających na trwałych użytkach zielonych. Zainstalowane na obiektach nawodnień podsiąkowych prototypy będą badane pod kątem dokładności i zakresu prowadzonego pomiaru oraz ich użyteczności w warunkach odwodnień i nawodnień poprzez regulację położenia wody w rowach melioracyjnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowanie ewapotranspiracji niektórych gatunków roślin uprawnych w warunkach różnego nawożenia

W pracy wykazano zależność ewapotranspiracji rzeczywistej roślin od wielkości dawek i rodzaju stosowanych nawozów. Wielkość ewapotranspiracji określono na podstawie badań lizymetrycznych, przeprowadzonych w okresie od 1 IV 2002 r. do 31 VII 2007 r. W kolejnych latach lizymetry obsiane były mieszanką traw, kukurydzą, burakami cukrowymi, gorczycą białą, pszenżytem i rzepakiem ozimym. W celu zbadania wpływu nawożenia na wielkość infiltracji i ewapotranspiracji zastosowano wariant bez nawożenia, dwa warianty nawożenia organicznego kompostem: K1 – 10 g N•m<sup>-2</sup> i K2 – 15 g N•m<sup>-2</sup> oraz dwa warianty nawożenia mineralnego: NPK1 i NPK2 z równorzędnymi dawkami N w postaci saletry amonowej oraz PK w postaci superfosfatu i soli potasowej. Do obliczenia ewapotranspiracji rzeczywistej na podstawie pomiarów lizymetrycznych zastosowano wzór na infiltrację efektywną. Otrzymane wyniki wykazały, że nawożenie gleby jest czynnikiem zwiększającym ewapotranspirację rzeczywistą roślin uprawnych. Ze zwiększaniem dawek azotu występuje tendencja zwiększania się ewapotranspiracji, a wpływ na wielkość ewapotranspiracji ma nie tylko wielkość dawek azotu, ale także rodzaj nawozu, w którym zostały zastosowane. Ewapotranspiracja roślin uprawnych nawożonych kompostem była większa niż w przypadku ich nawożenia równorzędnymi dawkami nawozów w formie mineralnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przyrodnicze i ekonomiczne uwarunkowania gospodarki stawowej w rezerwacie ornitologicznym „Stawy Raszyńskie”

Podstawową funkcją stawów rybnych jest produkcja żywności, jednak ostatnio coraz więcej
uwagi poświęca się ich roli w retencjonowaniu i ochronie jakości wody oraz w utrzymaniu bioróżnorodności.
Stawy rybne są m.in. ważnym siedliskiem ptaków wodno-błotnych, nierzadko stanowiących
swego rodzaju „wyspy bioróżnorodności” w krajobrazach przekształconych przez człowieka. Przykładem
wielofunkcyjnego gospodarstwa stawowego są „Stawy Raszyńskie” – zwarty kompleks stawów
karpiowych założonych w XVIII w., objęty od 1978 r. ochroną w formie rezerwatu przyrody
„Stawy Raszyńskie”. Celem ochrony jest zachowanie cennego siedliska lęgów rzadkich gatunków
ptaków oraz zapewnienie żerowisk i miejsc odpoczynku ptaków przelotnych. Wprowadzenie ochrony
rezerwatowej znacznie ogranicza możliwości prowadzenia rentownej produkcji karpia (brak możliwości
renowacji stawów, zmniejszanie się lustra wody). W ostatnich latach dodatkowym czynnikiem
negatywnie wpływającym na jego produkcję było powiększenie się kolonii rozrodczej kormoranów
Phalacrocorax carbo na Stawie Falenckim. Kolonia, założona przez kormorany ok. 2007 r., rozrosła
się do ok. 100 par lęgowych w 2012 r. Równolegle w tym samym okresie zwiększały się straty
w produkcji karpia, które w 2011 r. osiągnęły poziom ok. 76% materiału zarybieniowego narybkowego.
Zastosowanie w 2012 r. kompleksowej ochrony stawów przed drapieżnictwem kormoranów doprowadziło
do zmniejszenia strat w tym roku do poziomu 58,9% materiału zarybieniowego. Autorzy
omawiają ścieżkę legislacyjną, dopuszczającą redukcję liczebności kormorana oraz przedstawiają
skuteczność aktywnych metod ukierunkowanych na zahamowanie drapieżnictwa kormoranów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prosumenckie instalacje biogazowe do sanitacji gnojowicy oraz pozostałości poprodukcyjnych z przetwórstwa rolniczego

Małe prosumenckie instalacje biogazowe w rolnictwie powinny być wykorzystywane do metanowej fermentacji biomasy rolniczej, takiej jak odchody zwierzęce oraz pozostałości poprodukcyjne z gospodarstw rolnych i przetwórstwa, w celu pozyskania energii elektrycznej i cieplnej, ale przede wszystkim sanitacji odchodów zwierzęcych w celu zmniejszenia ich presji na środowisko. W artykule omówiono rolę instalacji prosumenckich w ograniczaniu zagrożeń środowiskowych ze strony gospodarstw rolnych, wyszczególniono najważniejsze czynniki wpływające na wybór technologii biogazowania w gospodarstwie rolnym, zaprezentowano rozwiązania instalacji z fermentatorami przystosowanymi do biogazowania substratów płynnych lub monosubstratów, a także przedstawiono możliwości zagospodarowania masy pofermentacyjnej. Wykazano, że prosumenckie instalacje biogazowe mają znaczenie w minimalizowaniu presji towarowej produkcji zwierzęcej na środowisko naturalne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ potencjału wody w glebie na ewapotranspirację i plonowanie użytków zielonych

Na podstawie badań polowych na użytkach zielonych określono, dla okresów kwiecień–maj, czerwiec–lipiec i sierpień–wrzesień, współczynniki glebowo-wodne ks1, do oceny wpływu wilgotności gleby na ewapotranspirację rzeczywistą, oraz współczynniki glebowo-wodne ks2, do oceny wpływu wilgotności gleby na plony rzeczywiste, w zależności od bezwzględnej wartości potencjału wody glebowej w warunkach suszy meteorologicznej umiarkowanej, silnej i ekstremalnej, spowodowanej występowaniem ciągów dni bezopadowych definiowanych wg KOŹMIŃSKIEGO [1983, 1986]. Wpływ wilgotności gleby na ewapotranspirację i plon roślin można określić poprzez redukcję wyznaczonych empirycznie maksymalnych wartości ewapotranspiracji [SZAJDA 1997a, b; 2009] i ilości plonów [SZAJDA 1995a,b; 2011] za pomocą tych współczynników. Są one szczególnie przydatne na etapie projektowania melioracji użytków zielonych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Szacowanie plonów rzeczywistych z użytków zielonych na podstawie plonów maksymalnych i potencjału wody w glebie

W pracy przedstawiono syntetyczną analizę wyników badań lizymetrycznych plonowania i ewapotranspiracji użytków zielonych w naturalnych warunkach dostatku wody w glebie oraz w warunkach zróżnicowanego potencjału wody w glebach torfowo-murszowych i murszowatych w okresach suszy meteorologicznej umiarkowanej, silnej i ekstremalnej na Polesiu Lubelskim. Stwierdzono, że optymalna wilgotność gleby na użytkach zielonych zapewnia maksymalne plony siana. Plony te w dekadach i okresach IV–V, VI–VII, VIII–IX są uzależnione od czynników meteorologicznych i ewapotranspiracji maksymalnej. W pracy oszacowano aktualne i końcowe maksymalne plony siana w dekadach i okresach IV–V, VI–VII, VIII–IX w zależności od prognozowanych średnich dobowych wartości ewapotranspiracji maksymalnej. Określono wpływ wilgotności gleby na aktualne i końcowe rzeczywiste plony siana za pomocą współczynników glebowo-wodnych k<sub>s2</sub> dla dekad i okresów IV– V, VI–VII, VIII–IX w zależności od prognozowanych bezwzględnych wartości potencjału wody glebowej. Oszacowano aktualne i końcowe rzeczywiste plony siana w dekadach i okresach IV–V, VI– VII, VIII–IX na podstawie zmniejszania plonów maksymalnych, wyrażonego wartością współczynników glebowo-wodnych k<sub>s2</sub>. Oszacowane aktualne i końcowe rzeczywiste plony siana odnoszone do plonów maksymalnych ilustrują wpływ potencjału wody w glebie na dynamikę przyrostu plonu aktualnego i końcowego. Dowodzą one, jak istotne znaczenie dla optymalnego plonowania użytków zielonych ma utrzymywanie optymalnego uwilgotnienia gleby.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ zróżnicowanego nawożenia i uwilgotnienia na zawartość fosforu w glebie i runi łąki trwałej grądowej

Badania prowadzono na łące trwałej położonej w siedlisku grądowym, na czarnej ziemi zdegradowanej
w Falentach, w latach 2009–2011. Czynnikami badawczymi były cztery poziomy nawożenia
mineralnego i dwa nawożenia naturalno-mineralnego w warunkach optymalnego uwilgotnienia
(obiekty nawadniane) i okresowych niedoborów wody (bez nawodnień). Dodatkowo ustanowiono
obiekt nawożony dawką azotu 180 kg&#183ha-&#185, na którym od 1997 r. zaniechano nawożenia fosforem.
Celem pracy była ocena wpływu nawożenia mineralnego i naturalno-mineralnego oraz stanu
uwilgotnienia gleby na zawartość fosforu w runi łąkowej i zasobność gleby w ten składnik.
Nie stwierdzono istotnych różnic w plonowaniu obiektu pozbawionego nawożenia fosforem
(N-180bis), w porównaniu z innymi obiektami, na których stosowany był ten składnik oraz taka sama
dawka azotu w formie mineralnej (N-180) i naturalno-mineralnej (G1). W trakcie badań stwierdzono
wyraźną tendencję obniżania się odczynu na wszystkich obiektach nawozowych w obu badanych
warstwach gleby. Najmniejsze wartości pH stwierdzono na obiektach o najwyższych dawkach azotu
w formie mineralnej (N-240). Nawożenie gnojówką łagodziło skutki zakwaszenia badanej gleby na
obiektach doświadczenia, stabilizując jej odczyn.
Badana gleba uplasowała się w zakresie dużej zasobności w fosfor, nawet na obiekcie, na którym
od 14 lat nie stosowano nawożenia tym składnikiem. Zawartość fosforu w runi z obiektów nawożonych
fosforem przekraczała granice optymalnej zawartości. Niewiele mniejszą zawartość fosforu,
mieszczącą się w granicach optimum, oznaczono w runi z obiektów pozbawionych nawożenia fosforowego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Łąki użytkowane ekstensywnie jako element różnorodności biologicznej krajobrazu rolniczego

Badania prowadzono w latach 2012–2015 w dolinie rzeki Por na łąkach ekstensywnie użytkowanych. W badanych płatach roślinnych zarejestrowano 255 gatunków roślin naczyniowych, wśród których dominowały apofity nad antropofitami. Wśród form życiowych dominowały hemikryptofity nad pozostałymi grupami, co było odzwierciedleniem w przewadze gatunków wieloletnich nad krótkotrwałymi. W badanych fitocenozach odnotowano 10 gatunków o różnej kategorii zagrożenia i objętych ochroną. Były to: Bromus arvensis, Asperugo procumbens, Mentha pulegium, Elymus hispidus, Dactylorhiza majalis, Epipactis helleborine, Epipactis palustris, Centhaurium erythraea, Lathyrus palustris, Lilium mortagon. Występowanie tych gatunków w płatach roślinnych dodatkowo wpłynęło na wartość przyrodniczą badanych łąk. Najsilniej korelowały ze sobą liczba gatunków w badanych płatach i wskaźnik różnorodności.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość składników mineralnych w glebach gytiowo-murszowych obiektu Gązwa

Badania przeprowadzono na gytiowisku Gązwa, położonym w makroregionie Pojezierze Mazurskie. Od początku XX w. gytiowisko było wykorzystywane rolniczo po uprzednim sztucznym odwodnieniu jeziora Stama. W profilach gleb gytiowo-murszowych użytkowanych ekstensywnie darniowo i leśnie oznaczono zawartość wybranych składników ogólnych i dostępnych dla roślin. Badano przebieg mineralizacji organicznych związków azotu. Zasobność gleb w fosfor ogólny w całym profilu mieściła się w granicach od 1,31 do 1,70 g P·kg-¹. Całkowita zawartość żelaza była stosunkowo mała. Większa zawartość wapnia ogólnego, w warstwach głębszych świadczy o ługowaniu tego składnika w głąb profilu. Zawartość azotu ogólnego, wynosząca od 6,35 do 41,90 mg·kg-¹ s.m. gleby, była ujemnie skorelowana z popielnością. Wyniki oznaczeń składników rozpuszczalnych w 0,5 mol HCl·dm-³ świadczą, że badane gleby są szczególnie ubogie w potas. Także zasobność w dostępny magnez przeważnie była bardzo niska. Zawartość rozpuszczalnych form wapnia była mała. Wyniki oznaczeń dostępnego fosforu dokonywane wiosną, latem, jesienią i zimą wykazały, że zawartość tego składnika była stale bardzo mała, ponieważ tylko raz przekroczyła 40 mg P<sub>2</sub>O<sub>5</sub> · (100 g)-¹ s.m. gleby. Stwierdzono duże zróżnicowanie natężenia procesu mineralizacji azotu. Szczególnie dużo azotu mineralnego uwalniało się podczas wiosny i lata z gleby pod pastwiskiem. Natomiast w glebie leśnej natężenie mineralizacji azotu było dużo mniejsze. W przypadku użytkowania rolniczego potrzebne jest nawożenie badanych gleb fosforem, uzupełnione potasem. W warunkach nasilonej mineralizacji materii organicznej można zrezygnować z nawożenia azotem. Racjonalne użytkowanie rolnicze gytiowisk jest jednak trudne i mało opłacalne. Dlatego obiekty te powinno się przywracać do stanu naturalnego i otaczać ochroną.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zmian wielkości emisji gazów cieplarnianych po zmianie profilu gospodarstwa z konwencjonalnego na ekologiczny

W opracowaniu porównano szacunkowe ilości emisji gazów cieplarnianych (GHG) uwalniane z produkcji roślinnej i zwierzęcej na terenie gospodarstwa RZD Grabów w warunkach stosowania dwóch systemów produkcji (konwencjonalnego i ekologicznego). Uwzględniono emisję gazów ze źródeł bezpośrednich i pośrednich. Do oszacowania emisji poszczególnych gazów cieplarnianych wykorzystano model Holos 1.1.2. Model pozwala przewidzieć zmiany w wielkości emisji wywołane wprowadzonymi zmianami w systemie produkcji, a tym samym poznawać możliwości ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w gospodarstwie rolnym. Badania wykazały, że całkowita emisja GHG w systemie konwencjonalnym wyniosła 4,67 Mg eq CO<sub>2</sub>&#183r-&#185, a w ekologicznym 3,44 Mg eq CO<sub>2</sub>&#183r-&#185. Mniejsza ilość w systemie ekologicznym wynikała z ograniczenia emisji głównie w produkcji roślinnej z powodu braku stosowania azotu mineralnego i zmniejszenia liczby zabiegów agrotechnicznych (zmniejszenia ilości zużytego paliwa). W całkowitej emisji GHG dominujący udział miała produkcja zwierzęca.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena odpływu składników nawozowych ze zlewni rolniczych jeziora Miedwie w okresie restrukturyzacji rolnictwa

W pracy omówiono wyniki wieloletnich badań jakości wód głównych dopływów jeziora Miedwie i wielkości wnoszonych ładunków składników nawozowych do tego jeziora. Jezioro Miedwie, jedno z największych w województwie zachodniopomorskim, od 1976 r. jest podstawowym źródłem wody pitnej dla Szczecina. Od tego czasu trwają prace porządkujące gospodarką wodno-ściekową i ograniczające ujemny wpływ rolnictwa na jakość retencjonowanych wód. Na podstawie uzyskanych wyników oceniono zmiany stężenia składników nawozowych i wnoszonych ładunków, szczególnie w latach 2000-2004, w okresie trwających zmian w użytkowaniu rolniczym zlewni jeziora. Ładunki składników nawozowych wnoszone do jeziora były bardzo zróżnicowane i w największym stopniu zależały od opadów i przepływów w badanych rzekach. Duże ładunki tych składników wnoszone do jeziora Miedwie, szczególnie z małych zlewni rolniczych, potwierdzają potrzebę prowadzenia działań ochronnych, technicznych i przyrodniczych, w celu poprawy jakości wód dopływających do jeziora.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przetwarzanie osadu ściekowego z dodatkiem słomy i trocin na produkt bezpieczny dla środowiska

Badania dotyczące kompostowania osadu ściekowego z różnym udziałem słomy i trocin przeprowadzono na terenie kompostowni w miejscowości Czarnków, na terenie otwartym, zdrenowanym. W wariancie A udział słomy wynosił 20%, a trocin 10%, w wariancie B odpowiednio 10% i 20%, a osadu ściekowego w obu wariantach 70% w przeliczeniu na suchą masę. Pryzmy formowano za pomocą aeratora ciągnikowego, który jednocześnie rozdrabniał materiał oraz napowietrzał pryzmę. Pryzmy napowietrzano kilkakrotnie, dostosowując zabieg do aktualnej temperatury w pryzmach. Pod koniec fazy aktywnego kompostowania komposty przeniesiono w oddzielne miejsce, formując w odpowiednie pryzmy i pozostawiając je w fazie dojrzewania przez dziewięć miesięcy. Stwierdzono, że wysoka temperatura w kompostach od początku doświadczenia miała korzystny wpływ na higienizację materiału. Nie wykazano większych różnic tempa mineralizacji i zmian ilościowych makroskładników w poszczególnych kompostach.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stopień degradacji rzeki wiejskiej w bezpośrednim sąsiedztwie Białegostoku

W pracy przedstawiono jakość wody trzech małych rzek regionu białostockiego, drenujących obszary o odmiennym zagospodarowaniu. Na tle warunków seminaturalnych (rzeka leśna) wskazano właściwości fizyczno-chemiczne wody podlegające przekształceniom antropogenicznym na obszarach rolniczych i miejskich. Przedstawiono rolę zlewni w zanieczyszczeniu wód płynących, wykorzystując pochodną odpływu jednostkowego i stężenia jonów w wodzie (mg·s-¹·km-²). Jakość wody w rzece wiejskiej była zbliżona do jakości wody rzeki miejskiej, natomiast ładunek jednostkowy składników docierających ze zlewni rolniczej do koryta cieku był znacznie mniejszy niż na obszarze miasta i zbliżony do wartości stwierdzonych w zlewni seminaturalnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wskaźniki chemiczne wody do picia z ujęć własnych w gospodarstwach wiejskich w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego

Badania dotyczyły jakości wody do picia z tradycyjnych (kręgowych) i wierconych studni wybranych gospodarstw rolnych, położonych na torfowisku Kuwasy w basenie środkowej Biebrzy oraz zlokalizowanych w granicach Biebrzańskiego Parku Narodowego w dolinie dolnej Biebrzy. W próbkach wody oznaczono: N-NO<sub>3</sub>, N-NH<sub>4</sub>, P-PO<sub>4</sub>, Na, K, Mg, Ca, Cl oraz rozpuszczalny węgiel organiczny (RWO). W wodzie ze wszystkich badanych studni notowano podwyższone stężenie składników nawozowych, lecz jej jakość tylko w 6 studniach z badanych 13 nie odpowiadała wymaganiom wody do picia z uwagi na duże średnie stężenie azotanów bądź jonu amonowego. Podwyższone stężenie azotanów, jonu amonowego, potasu, sodu i chlorków oraz rozpuszczalnego węgla organicznego występowało w badanych gospodarstwach w całym okresie badań i było skutkiem zanieczyszczenia pochodzącego z działalności bytowej lub rolniczej. Potwierdzeniem jest duże (7,7-52,4 mg K·dm-³) średnie stężenie potasu w próbkach z większości studni tradycyjnych, na ogół większe niż stężenie sodu. Stężenie sumy tych kationów było znacznie większe niż chlorków. Stężenie azotanów w wodzie ze studni tradycyjnych było istotnie skorelowane ze stężeniem chlorków, sodu, potasu, magnezu oraz wapnia, a ponadto ze stężeniem rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO, ang. "DOC - dissolved organic carbon"). Natomiast w studniach wierconych większemu stężeniu azotanów towarzyszyło większe stężenie fosforanów, mniejsze zaś jonu amonowego. Podwyższone stężenie wszystkich badanych składników stwierdzono w wodzie ze studni gospodarskich (będącej składową wody gruntowej) na terenach wiejskich wchodzących w skład Biebrzańskiego Parku Narodowego i jego otuliny. Świadczy to o możliwości powstawania zanieczyszczeń obszarowych, obejmujących również Park.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka