rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowoczesność i utrata.

Poniższy tekst jest tłumaczeniem fragmentu książki Jonathana Flatley’a Affective Mapping Melancholia and the Politics of Modernism. Zaskakujące twierdzenie, na którym autor opiera swój wywód, dotyczy melancholii i związanej z nią utraty. Okazuje się bowiem, iż nie wszystkie melancholie są przygnębiające. Obrazując szlaki modernizacji, Flatley wskazuje na rolę i znaczenie utraty, która nie tylko miała wpływ, ale często kreśliła twórczą mapę pisarzy oraz wyznaczała tor zachodzących zmian społeczno-kulturowych.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Doświadczenie granic. Izraelska sztuka konceptualna przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych

Tematem artykułu jest sztuka izraelska w obliczu geopolitycznych i społecznych konsekwencji dwóch wojen – Sześciodniowej (1967) i Jom Kippur (1973). Artykuł omawia działalność artystów konceptualnych, którzy podjęli problemy związane z doświadczeniem życia na terytoriach spornych, tym samym, po raz pierwszy w izraelskiej historii sztuki, odnosząc się krytycznie do rzeczywistości polityczno-społecznej. Punkt wyjścia dla rozważań stanowi recepcja pojęcia granic politycznych w twórczości artystycznej tego okresu. Motyw ten był przyczynkiem do mówienia o nowej tożsamości żydowskiej, deziluzji ideologii syjonistycznej oraz konflikcie izraelsko-palestyńskim.
W pierwszej części artykuł przybliża sytuację polityczno-społeczną przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, czyli okres w którym na skutek konfliktów zbrojnych „mapa” Izraela uległa wielokrotnym przekształceniom, a początek okupacji Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy wpłyną na polaryzację nastrojów społecznych. W drugiej została przedstawiona atmosfera rodzącego się konceptualizmu w Izraelu za kontekst posłużyła wystawa pt. Borders, która odbyła się w Muzeum Izraela w Jerozolimie (1980) i performans Joshuy Neusteina Projekt: Jerozolimska rzeka (1970). Trzecia część tekstu skupia się na analizie projektów odnoszących się do pojęć takich jak mapy i linie demarkacyjne, wśród nich zostały omówione kartograficzne „zabawy” Michaela Druksa, subiektywne wyznaczanie terytorium przez Neusteina w Obszarze Krytycznym (1974), czy zacierania podziałów przez Pinchasa Cohen Gana w Dotykając Granic (1974). Ostatnią część opracowania stanowi analiza działań odnoszących się do tematu społeczności arabskiej. Pierwszą pracą podejmującą ten problem była instalacja Buty Joshuy Neusteina i Georgette Batlle’a (1969). Kwestia redefinicji relacji izraelsko-palestyńskich została poruszona w bezprecedensowym projekcie artystycznym Messer-Metzer (1972) oraz w performansie Moshe Gershuniego Delikatna Dłoń (1975).

Czasopismo: Sztuka i Dokumentacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Leszek Przyjemski: Szaleństwo jako Praktyka Krytyczna. Neoawangarda i Polityka

W artykule przedstawiona została interpretacja sztuki Leszka Przyjemskiego w kontekście kategorii szaleństwa i figury szaleńca. Autor wskazuje na związek działań Przyjemskiego z przypadającym na lata siedemdziesiąte. zainteresowaniem polskiej kultury szeroko ujętym tematem szaleństwa / obłąkania / choroby psychicznej. Wyodrębnienie tego aspektu sztuki Przyjemskiego pozwala na ukazanie jego działalności jako odrębnej od głównego nurtu sztuki konceptualnej. Ponadto uwaga zostaje zwrócona na kwestię odmiennego usytuowania działań Przyjemskiego i Anastazego Wiśniewskiego (współtwórców Galerii Tak) w politycznej rzeczywistości lat siedemdziesiątych. Autor koncentruje się zwłaszcza na interpretacji podejmowanego przez artystę wątku histerii, która przedstawiona zostaje jako reakcja na neurotyczną rzeczywistość kreowaną przez oficjalną propagandę oraz efekt represji wytworzonej przez nadzorczy charakter ówczesnej władzy. Ponadto, w artykule podjęta została kwestia relacji sztuki Przyjemskiego i sztuki krytycznej lat dziewięćdziesiątych.

Czasopismo: Sztuka i Dokumentacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Paweł Petasz. Rys biograficzny

Tekst jest pierwszą częścią rysu biograficznego Pawła Petasza, skupioną na młodzieńczym okresie życia artysty. Przywołuję w nim kolejno, w ujęciu chronologicznym: korzenie artysty (pochodzenie matki i ojca), związek z jego miastem rodzinnym – Kaliszem, studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku w latach 1969-1974, w tym pierwsze dwa lata na Wydziale Architektury Wnętrz a kolejne trzy – na Wydziale Malarstwa i Rzeźby. Następnie obszernie relacjonuję etap związany z Laboratorium Sztuki Galerią EL, w której Petasz pracował w latach 1974-1976. Opisuję zarówno genezę jego przyjazdu do tej galerii, jak i warunki, w jakich sprawował on funkcję p.o. kierownika tej placówki. 
W artykule szczegółowo przedstawiam okres działalności Petasza w Galerii EL: prace porządkowe i inwentaryzacyjne, założenia programowe, pierwsze wydarzenia i wystawy, współpracę z Leszkiem Przyjemskim, uczestnictwo w Ogólnopolskich Spotkaniach Twórczych w Liksajnach, a także okoliczności, które wpłynęły na jego decyzję o rezygnacji z pracy etatowej w galerii. Następnie odsłaniam kulisy zorganizowanej z jego inicjatywy i we współpracy z Markiem Duszakiem, pierwszej w Europie Centralnej wystawy mail artu zatytułowanej KÓŁKO 77. Sztuka poczty – poczta sztuki (Galeria EL, 1977). W końcowej części tekstu poddaję analizie źródła zainteresowania Petasza mail artem, przybliżam charakter jego dzieł sztuki poczty oraz ich odbiór w międzynarodowej społeczności mailartowskiej. 
Tekst stanowi pierwszą próbę głębszego spojrzenia na wybrane aspekty biografii Petasza, ze szczególnym uwzględnieniem korzeni rodzinnych, młodzieńczego etapu życia i warunków, w których ukształtowała się postawa twórcza i światopoglądowa artysty, a w konsekwencji jego  zainteresowanie mail artem w połowie lat siedemdziesiątych.
Prace nad biografią Petasza będą kontynuowane a rezultaty publikowane w osobnych artykułach.

Czasopismo: Sztuka i Dokumentacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Od underclass do Homo sovieticusa: Czynnik ludzki hamulcem modernizacji

Celem artykułu jest zaprezentowanie pewnych procesów dyskursywnych uzasadniających wybraną ścieżkę społeczno-ekonomicznej transformacji ku kapitalizmowi w Polsce. Szczególną uwagę poświęca się roli elit w kształtowaniu dyskursu publicznego legitymizującego znaczącą pauperyzację społeczeństwa oraz wzrost nierówności społecznych jako wynikający z indywidualnych deficytów oraz “cywilizacyjnej niekompetencji” jednostek znajdujących się na dole struktury społecznej. Tych polskich obywateli prezentowano jako hamulec i przeszkodę w osiągnięciu szybszego tempa procesów modernizacyjnych. Wpłynęło to zarówno na sposób myślenia polityków zaangażowanych w podejmowanie decyzji na szczeblu ogólnopolskim, jak i na postawy tych, wdrażających działania społeczne na poziomie lokalnym. Ponadto, przyczyniło się do niepisanego konsensusu wśród partii politycznych głównego nurtu odnośnie neoliberalnych reform w gospodarce i polityce społecznej.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Paradoksy ideologicznego uprzywilejowania – studium przypadku

Artykuł przedstawia swoiste studium przypadku: Łodzi jako miasta robotniczego oraz biografii włókniarki pracującej w jednej z łódzkich fabryk włókienniczych w latach 1975–1998. Korzystając również z innych materiałów – opracowań na temat historii społecznej Łodzi oraz badań socjologicznych Hanny Świdy-Ziemby, umieszczam analizowaną biografię w chronologicznym i społecznym kontekście tak, aby zrekonstruować możliwie kompletny obraz Łodzi jako niezniszczonego przez wojnę miasta przemysłowego, w którym (z punktu widzenia ówczesnych władz) mogły być z sukcesem realizowane założenia nowego systemu, co (z perspektywy analitycznej) doskonale ujawniło jego paradoksy.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, filozofia
Redefinicja publicznego uniwersytetu: ramy analityczne

Celem artykułu jest diagnoza pozycji współczesnego uniwersytetu oraz wypracowanie narzędzi, które mogłyby stanowić podstawę przedefiniowania jego znaczenia. Jako dwa kluczowe czynniki strukturyzujące dziś pole akademickie autor wskazuje regulację i utowarowienie. Swego rodzaju przeciwwagę dla tych instrumentów/procesów ma stanowić idea uniwersytetu publicznego, rozumianego jako aktywny, krytyczny uczestnik dyskusji o rozwoju społecznym.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Demokratyzowanie czy neoluddyzm – reforma uniwersytetu wobec wyzwań technonauki

Artykuł jest próbą diagnozy neoluddystycznych tendencji w krytykach reform szkolnictwa wyższego. W kontekście polskim widoczne są one w marginalizacji perspektywy technonauki. Autor wskazuje na potencjalnie emancypacyjny charakter technonauki i konieczność pomyślenia zmiany, która stanowiłaby alternatywę zarówno dla neoluddystycznej technofobii, jak i kapitalistycznej technokracji.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Krytyczna czy bankowa? Edukacja ekonomiczna na uniwersytecie i poza nim

Względnie nowym przedmiotem działania sektora finansowego w Polsce i na świecie jest edukacja ekonomiczna. Autor analizuje jej funkcjonowanie w ramach polskiego systemu oświaty i stwierdza, że aktualnie sprowadza się ona do edukacji bankowej – zarówno ze względu na zaangażowanie banków w jej organizację, jak i ukierunkowanie na indywidualizm i konsumeryzm. Ostatnia część artykułu poświęcona jest alternatywie w postaci krytycznej edukacji ekonomicznej, której celem byłby krytyczny opis procesów gospodarczych oraz wypracowywanie indywidualnych i zbiorowych strategii działania w polu ekonomii i jego przekształcaniu.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Krytyka „oficjalnej krytyki” neoliberalnych reform w szkolnictwie wyższym

W niniejszym artykule zajmę się krytyką struktury teoretycznej, w ramach której w obszarze pedagogiki wytwarzane są krytyki reform szkolnictwa wyższego. Udowadniam, że krytyka neoliberalizmu w edukacji z jednej strony nie rozpoznaje dynamiki zmian i „konieczności” transformacji, z drugiej zaś zarówno krytyka, jak i obrona neoliberalnych reform nie przekracza kapitalistycznego rozdzielenia oraz właściwej danemu porządkowi instytucjonalizacji. Pod względem praktycznym powoduje to, że opór przybiera formę reakcyjną, czy to jako obrona przywilejów „klasy próżniaczej”, czy jako próba powrotu do okresu „kompromisu” między klasami, a tym samym nie jest w stanie wypracować radykalnej praktyki i realnie równościowej i demokratycznej edukacji, jak również przezwyciężyć „ideologiczny aparat państwowy”.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Wokół reformy. Szkolnictwo wyższe w polskim dyskursie prasowym

W artykule niniejszym przedstawiam obraz szkolnictwa wyższego prezentowany w polskiej prasie wysokonakładowej w latach 2008-1012. Na podstawie analizy tekstów publikowanych w wybranych dziennikach („Gazeta Wyborcza”, „Rzeczpospolita”, „Dziennik Gazeta Prawna”) i tygodnikach („Polityka”) dokonuję rekonstrukcji głównych składowychdyskursu, który określić można mianem hegemonicznego. Stawiam tezę, że debata o szkolnictwie wyższym w polskiej prasie miała charakter ideologiczny i stanowiła wsparcie dla systemu wprowadzanych w świecie nauki neoliberalnych reform.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Nowe Zarządzanie Publiczne a reforma szkolnictwa wyższego w Polsce

Interpretowanie danego kierunku działania jako nieuniknionego lub koniecznego może wynikać nie tylko z obserwacji zmieniającego się otoczenia, ale także z samego zjawiska cyrkulacji określonych idei w przestrzeni dyskursu. Wobec tego, analiza merytorycznych treści eksperckiego dyskursu reform szkolnictwa wyższego w Polsce zostanie dokonana przez pryzmat Nowego Zarządzania Publicznego (New Public Management – NPM) – współcześnie jednej z najbardziej wpływowych narracji reform sektora publicznego. Przedmiotem analizy będą akty prawne. Podstawowym celem jest zbadanie poziomu zgodności proponowanych rozwiązań z narracją NPM – bez ambicji oceny zasadności i spójności przedłożonych propozycji oraz przegłosowanych zmian. W pierwszej części artykułu zostanie pokrótce przedstawiona podstawowa charakterystyka narracji NPM ze szczególnym akcentem na jej ideologiczne oraz polityczne podłoże, bliskie neoliberalizmowi oraz nowej ekonomii instytucjonalnej. Następnie narracja ta zostanie zoperacjonalizowana pod kątem aplikacji do sektora szkolnictwa wyższego. Sformułowane w ten sposób kryteria – oznaki i symptomy penetracji dyskursu przez idee NPM – zostaną sklasyfikowane wedle pięciu wymiarów rządzenia (governance) tym sektorem: regulacji państwowej, roli interesariuszy, samorządu akademickiego, roli i funkcji uniwersyteckich władz wykonawczych oraz konkurencji. W drugiej części przedstawione zostaną wnioski z dokonanej analizy, a następnie wskazane będą potencjalne szanse i zagrożenia wynikające z przyjęcia określonych, charakterystycznych dla NPM, rozwiązań.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia, ekonomia i finanse
Na czym polega Twoja lewicowość?

„Zapytany, nie ma wyjścia. Zapytany nie wie, że ma prawo nie odpowiadać, gdyż wszystko, co powie może zostać wykorzystane przeciwko niemu i na pewno zostanie. A nawet jeśli wie, to przypomina mu się to za późno. Gdy w ferworze emocji kończy już wypowiedź na temat stosunku do seksu analnego, aby dopiero wtedy zapytać: A dlaczego właściwie cię to interesuje?”

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Wielość: produkcja wspólnotowości

Niniejszy artykuł jest próbą rekonstrukcji pojęcia wielości, które przewija się przez prace Antonia Negriego, Michaela Hardta oraz Paolo Virno. Pojęcie to odnosi się do wyłonienia się nowego społecznego podmiotu, istotnie różnego od znanych historycznych sformułowań (narodu, ludu, klasy). Zostało ono zanalizowane zarówno w kontekście klasycznej filozofii politycznej, jak również zmian sposobów produkcji zachodzących w społeczeństwach Zachodu – przejścia od pracy materialnej do niematerialnej, na którą składa się wytwarzanie relacji między społecznymi poedynczościami. Perspektywa genealogiczna została uzupełniona przez analizę biopolitycznej konstytucji wielości, obie zaś ukażą naglącą potrzebę zdeonstruowania licznych pojęć tradycyjnej filozofii.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Wspólnota poszerzona - spotkania ludzkich i pozaludzkich aktorów

Celem tekstu jest wskazanie przykładowych sposobów zredefiniowania pojęcia wspólnoty z perspektywy filozofii 'posthumanistycznej'. Osią rozważań będzie próba wyjścia poza dychotomię środków i celów,  działań instrumentalnych i komunikacyjnych jako warunek możliwości poszerzenia wspólnoty o aktorów pozaludzkich: zarówno nie-ludzkich zwierząt (Haraway), jak i technologię oraz rzeczy (Latour).

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Jaka wspólnota? Pojęcie wspólnoty w dyskursie „Gazety Wyborczej” i „Rzeczpospolitej”

Analiza sposobów używania pojęcia wspólnoty w ww. dziennikach oraz ich połączeń w ramach szerszych struktur dyskursywnych. Hegemonizacja wspólnoty w ideologii narodowej i religijnej.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, językoznawstwo, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji
Polityka dla miast, miasta dla polityki. O możliwości (i konieczności) radykalnej polityki miejskiej

Tekst podejmuje problem rzekomej bezalternatywności globalnych przemian dla realiów miejskiego życia. Miasto jako naturalnie wspólnotową, „komunistyczną” forma ludzkiego życia i może okazać się obszarem, w którym niezależnie od ogólnych trendów można realizować lewicową, „dospołeczną” politykę. Już istniejące formy szeroko rozumianej władzy mogą skutecznie oddziaływać na miejskie relacje społeczne. Wartości i normy są powszechnie delegowane na miejską materialność, a świadome kształtowanie nawet najdrobniejszych elementów miejskiej przestrzeni ma niepoślednie konsekwencję dla stosunków społecznych. Jeśli po części kryzys polityki jako formy organizacji życia wspólnoty wynika z przemian przestrzennych to można pomyśleć takie kroki, które z powrotem, wychodząc od miejskiej materialności, doprowadzą do odrodzenia politycznych podmiotów. Miasto jest ich realnym miejscem życia i działania i może stać się zarówno zbiorem biologicznych konsumentów jak i na nowo wspólnota polityczną.   Okazuje się wtedy nie tylko obszarem zależnym od światowego kapitalizmu, ale precyzyjnie tym miejscem, gdzie skala zachodzących procesów jest przynajmniej częściowo łatwiejsza do konceptualnego ogarnięcia. Dlatego może stać się punktem wyjścia dla radykalnej polityki demokratycznej.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki społeczne, nauki inżynieryjno-techniczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, architektura i urbanistyka, nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Sztuka wspólnoty Krzysztofa Wodiczki. Wokół Projekcji Poznańskiej

Artykuł skupia się na trzech problemach wspólnoty w pracach Krzysztofa Wodiczki. Analizuje jeden z jego najnowszych projektów „Projekcja Poznańska” (efekt współpracy artysty z bezdomnymi z „Pogotowia Społecznego) w odniesieniu do wybranych filozoficznych teorii wspólnoty autorstwa Jacquesa Rancière’a, Jeana-Luca Nancy’ego, Julii Kristevy czy Jacquesa Derridy. Twierdzę, że wspólnotowy charakter ostatnich prac Wodiczki jest konsekwencją zmiany jego artystycznego nastawienia, przejścia „od symboliczno-krytycznej polityki do etyczno-terapeutycznej polityczności” (Andrzej Turowski).Tekst składa się z trzech części. Pierwsza zwięźle prezentuję sztukę wspólnoty jako specyficzny obszar sztuki publicznej. Punktem zainteresowania czynimy tu etyczne dylematy charakterystyczne dla tego rodzaju produkcji artystycznej. Kolejna część poświęcona została wizji wspólnoty Wodiczki oraz jej wyrazowi w „Projekcji Poznańskiej”. W ostatniej części artykułu, „Projekcja Poznańska” zostaje skonfrontowana z Rancière’owskim pojęciem “podziału widzialnego” oraz z Victora Turner’a teorią communitas. Twierdzę, że podczas gdy większość prac Wodiczki może być odczytana jako polityczna artykulacja równości (a zatem podstawa dla nowego podziału tego, co widzialne), „Poznańska Projekcja” ponosi klęskę w ustanawianiu przekonującej relacji między „małą” wspólnotą bezdomnych a „dużym” miejskim kolektywem.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Ku wspólnocie posttradycyjnej. Axel Honneth jako krytyk komunitariańskiej filozofii politycznej

Artykuł przedstawia podstawowe założenia filozofii komunitariańskiej i wskazuje na sprzeczności w niej występujące. Pozytywną alternatywą względem refleksji komunitarian ma być koncepcja wspólnoty post – tradycyjnej Axela Honnetha.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
O życiu, umysłach i materii - dokąd sięga biopolityka biopolityka? Wprowadzenie

Pierwotne zadanie polegało na tym, by zbadać, dokąd sięga biopolityka (zarówno w ścisłym sensie przestrzenno-materialnym, jak i historycznym). Rozważania dotycząjedynie warunków rozwiązania tytułowej kwestii. Skupiają się na analizie pojęcia „biopolityki”. Już sam sposób uprawiania i pisania przez Foucaulta historii pozwala zrozumieć genezę i status biopolityki. Metoda Foucaulta – rekonstruowana na podstawie wykładów z lat siedemdziesiątych – polega na postępującym odsłanianiu pozytywnych sił kryjących się w każdym zjawisku. Każda rzecz, zdarzenie historyczne konstytuuje się na gruncie pewnej konstelacji sił, będących dlań elementami genetycznymi. Same te siły rodzą się już wcześniej, zwykle osobno, w abstrakcji – potrzeba ich powiązania, aby mogłysię skonkretyzować. Zarazem jednak ta ich uprzednia abstrakcyjność staje się widoczna jedynie z perspektywy formy końcowej. W podobny sposób traktował dzieje Marks: historiogra*a to zawsze poszukiwanie elementów genetycznych, sił współtworzących dany fenomen. Foucault uprawia i przedstawia historię konkretyzacji. Konkretyzacja jest u niego zasadą transformacji. Stawanie się konkretu to zarazem stawanie się biopolityki.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Biopolityka indywidualna a biopolityka państwowa

Jeśli odrzucimy ideę chronologicznego następstwa systemów liberalno-demokratycznych i totalitarnych na rzecz wizji genealogicznej, szybko zauważymy, że prawdziwa cezura, strukturalny podział, nie przebiega pionowo między totalitaryzmem a demokracją liberalną, lecz poziomo między demokracją i komunizmem (jako paroksyzmem demokratycznego egalitaryzmu) z jednej strony a, z drugiej, biopolityką, na którą składają się dwie antytetyczne, lecz powiązane z sobą formy: nazizm i liberalizm, biopolityka państwowa i biopolityka indywidualna. Jeśli dla nazizmu człowiek jest własnym ciałem, dla liberalizmu, począwszy od Locke’a, człowiek posiada własne ciało, a zatem może go używać, zmieniać je, a nawet wymieniać na inne dobra. W tym sensie nazizm w swoich podstawowych kategoriach odwraca perspektywę liberalną, przyznając posiadanie ciała nie jednostce, lecz państwu, pozostając jednak w granicach tego samego biopolitycznego leksykonu. Twierdzę, że biopolityczny charakter liberalizmu odróżnia go właśnie od demokracji i komunizmu. Esej podejmuje analizę powyższej opozycji tak w wymiarze wertykalnym – liberalizm/nazizm, demokracja/komunizm, jak i horyzontalnym – liberalizm/demokracja, komunizm/nazizm, w celu uzyskania lepszego wglądu w korzenie systemów totalitarnych oraz zdiagnozowania liberalnych źródeł współczesnych reżymów biopolitycznych.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Analityka biopolityki. Rozważania o przeszłości i teraźniejszości spornego pojęcia

Tekst jest szczegółową analizą genealogii pojęcia biopolityki od jej wczesnego stosowania przez teoretyków rasy i państwa-organizmu, przez koncepcje ekologiczne oraz technocentryczne po myśl Michela Foucaulta oraz współczesne projekty odwołujące się do prac francuskiego filozofa. Autor nie skupia się jedynie na zarysowaniu historycznego kontekstu sięgania po termin „biopolityka”, lecz interesuje go również, w jaki sposób omawiane przez niego teorie ujmują relację między życiem i polityką, prawdą naukową a normą itd. W ostatnim rozdziale nakreślone zostają także kontury analityki biopolityki orazukazane znaczenie omawianego pojęcia dla współczesnych problemów z zakresu socjologii i filozofii polityki.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia