rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Szacowanie względnej zasadności rozwoju melioracji w skali regionów

W pracy zaproponowano metodykę szacowania względnej zasadności rozwoju melioracji (odwodnień, nawodnień) w skali regionów. Zasadność tę rozumie się jako specyficzną nieobserwowalną cechę (zmienną) regionu, wyrażającą pogląd (stanowisko, przekonanie) na rozwój melioracji, często opisywany w strategiach rozwoju regionów. Wartość tej cechy odnosi się do wartości takiej cechy w pozostałych regionach należących do grupy branych pod uwagę regionów, np. województw. Można wyróżnić różne rodzaje zasadności rozwoju melioracji, np. zasadność produkcyjno-ekonomiczna, społeczno-demograficzna i przyrodnicza. Szacowanie danego rodzaju względnej zasadności rozwoju melioracji w regionach wg zaproponowanej metodyki rozpoczyna się od doboru wymiarów tej zasadności. W przypadku zasadności przyrodniczej typowe jej wymiary to: klimatyczny, glebowo-wodny, hydrologiczny i przyrodniczoekologiczny. Następnie dla każdego wymiaru dobiera się i oblicza wskaźnik inferencyjnie związany z tym wymiarem oraz oblicza indeks zasadności rozwoju melioracji w regionie. Postępowanie kończy się oszacowaniem wskaźnika (wskaźników) względnej zasadności rozwoju melioracji w regionach. Podstawę oszacowania tej wielkości stanowi wynik porządkowania regionów ze względu na obliczone indeksy, wykonany metodą bilansu netto NFS (ang. Net Flow Score), stanowiącą fragment wielokryterialnej dialogowej metody porządkowania wariantów (tu: regionów) ELECTRE III.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ryzyko wykorzystania modeli numerycznych do identyfikacji zasobów wodnych w Beskidzie Wyspowym (Karpaty Zewnętrzne)

Badania terenowe przeprowadzono w okresie niskich stanów wód w zlewni częściowej potoku Smolnik, obejmującej zlewnie potoków Kłodnianka i Bukowiec. Skonstruowano jednowarstwowy model filtracji ustalonej lokalnego pola filtracji wód podziemnych metodą różnic skończonych w programie Visual MODFLOW. Wykorzystanie modelowania matematycznego do oceny możliwości zwiększenia eksploatacji zasobów wodnych przysporzyło wielu problemów. Obszar badań cechuje się trudną do odwzorowania, złożoną budową geologiczną. Duża jego część jest aktywnym osuwiskiem. Niewielkie rozpoznanie budowy geologicznej obszaru przekłada się na jakość odwzorowania warunków krążenia wód podziemnych. Problemem wymagającym rozwiązania jest brak wiedzy o wielkości rzeczywistego poboru wód podziemnych z prywatnych studni przyzagrodowych. Celem prac było wyznaczenie obszarów perspektywicznych dla poboru wody pitnej w obszarze działania wodociągu wiejskiego w miejscowości Kłodne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zanieczyszczenia wody gruntowej w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów hodowlanych Zakładu Doświadczalnego w Falentach

Na potrzeby rozpoznania oddziaływania obiektów hodowlanych Zakładu Doświadczalnego IMUZ w Falentach na środowisko gruntowo-wodne zainstalowano studzienki kontrolne i pobierano próbki wody gruntowej. Oznaczano biochemiczne zapotrzebowanie na tlen oraz stężenie związków organicznych, azotowych, fosforowych i potasu w próbach wody pobranych w różnych odległościach od obiektów. Stwierdzono, że wpływ budynków inwentarskich zanika w odległości kilku metrów. Oddziaływanie składowiska obornika było zauważalne w odległości ponad trzydziestu pięciu metrów w kierunku spływu wody podziemnej, a zanikało w odległości 10 m w kierunku przeciwnym. Stwierdzono, że głównym powodem skażenia środowiska jest brak technicznych urządzeń gospodarki gnojowicowo-obornikowej lub zła ich eksploatacja.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Chemizm polowego spływu powierzchniowego na tle uwarunkowań agrotechnicznych, w wybranym gospodarstwie województwa zachodniopomorskiego

W pracy przeprowadzono ocenę składu chemicznego wody spływającej z gruntu ornego, a w szczególności stężenia zawartego w niej fosforu, w aspekcie różnych czynników kształtujących ten skład. Ocenę przygotowano głównie na podstawie wyników analiz laboratoryjnych próbek spływu powierzchniowego, pobranych w latach 2011–2012 z pola uprawnego wybranego gospodarstwa w województwie zachodniopomorskim, wyników oznaczeń równolegle pobranych z nimi próbek gleby, oraz na podstawie rejestru przebiegu czynności agrotechnicznych wykonywanych na polu, również w okresie poprzedzającym pobór próbek.
Stwierdzono, że: a) stężenia wszystkich analizowanych składników w spływie powierzchniowym przekraczały ich przeciętne wartości stwierdzone w opadach atmosferycznych w okresie 2009–2011 – w wielu przypadkach z bardzo dużą wielokrotnością, przy czym największe różnice występowały w odniesieniu do potasu i fosforu, najmniejsze zaś dotyczyły azotu azotanowego i cynku; b) zawartość fosforu przyswajalnego w wierzchniej, pięciocentymetrowej warstwie gleby była dodatnio skorelowana ze stężeniem tego składnika w spływie powierzchniowym, natomiast tego rodzaju zależność nie występowała w odniesieniu do mineralnych form azotu; c) spływająca z pola woda stanowiła potencjalne źródło eutrofizacji wód powierzchniowych (zawierała bardzo dużo składników biogennych, zwłaszcza fosforu).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dynamika plonowania wieloletnich doświadczeń łąkowych

Badania prowadzono na dwóch wieloletnich doświadczeniach łąkowych w Jankach i Laszczkach (na glebach różniących się składem granulometrycznym, zawartością węgla organicznego i wartością pH) oraz na doświadczeniu na łące trwałej deszczowanej w Falentach o zróżnicowanym nawożeniu. Dokonano oceny ich dynamiki plonowania. Wieloletnie badania na doświadczeniach nawożonych saletrą amonową (w Jankach i Laszczkach) wyraźnie wskazują na większe plony w Laszczkach. Dynamika plonowania na obiektach obu tych doświadczeń nawożonych saletrą wapniową była podobna, plony różniły się jednak wielkością. W omawianym wieloleciu na doświadczeniach w Jankach kilkakrotnie uzyskano plonotwórczy efekt wapnowania. Plonowanie w kolejnych etapach na doświadczeniu w Falentach było zdecydowanie większe w trakcie trzykośnego użytkowania. Przyczyn spadku plonowania w drugim etapie należy upatrywać w zwiększeniu udziału w runi mniszka pospolitego (Taraxacum officinale F.H. Wigg.) i zmniejszeniu udziału wysokich gatunków traw. W warunkach deszczowania stwierdzono dobre wykorzystanie potencjału produkcyjnego łąki, niezależnie od formy nawożenia.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uproszczony bilans potasu na łące trwałej deszczowanej w warunkach ograniczenia nawożenia tym składnikiem na tle jego zawartości i pobrania przez rośliny oraz wymycia gleby

Badano zachowanie się potasu w układzie gleba łąkowa-woda-roślina na długoletnim, deszczowanym doświadczeniu łąkowym, w warunkach ograniczonego nawożenia tym składnikiem. Oceniono wpływ zmniejszenia dawki potasu na zawartość i pobranie tego składnika z plonem roślin i jego bilans oraz na jego stężenie w roztworze glebowym i wymywanie poza strefę korzeniową roślin. Zmniejszenie dawki potasu o 40% w ciągu dwóch lat w warunkach glebowych i wilgotnościowych podobnych do doświadczenia oraz nawożenia 240-360 kg N·ha-¹ i 100-250 kg K·ha-¹ w postaci mineralnej, a także 360 kg N·ha-¹ i 300 kg K·ha-¹ w postaci gnojówki uzupełnionej nawozem mineralnym nie stwarza ryzyka przekroczenia przedziału optymalnej zawartości potasu w roślinności łąkowej oraz istotnych strat w plonie. Wymywaniu potasu z gleby sprzyjało zwiększenie dawki tego składnika oraz azotu w nawożeniu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Produkcja rolnicza a jakość wód na obszarach polderowych Żuław Elbląskich

W pracy przedstawiono wyniki badań wybranych parametrów jakościowych próbek wód gruntowych i powierzchniowych, pobieranych w latach 2011–2012 w pięciu towarowych, rodzinnych gospodarstwach rolnych, położonych na terenie Żuław Elbląskich. Ryzyko potencjalnego zanieczyszczenia wody reaktywnymi formami azotu oraz fosforem i potasem w gospodarstwach oceniano na tle ich wyników ekonomiczno-produkcyjnych, w tym efektywności wykorzystania makroskładników pokarmowych w towarowej produkcji rolniczej, oszacowanej metodą bilansu „u bramy gospodarstwa”. Przeciętny nadmiar azotu w gospodarstwach wynosił od 109 do 190 kg N·ha<sup>-1 </sup>, fosforu od 2 do 38 kg P·ha<sup>-1</sup> potasu od 3 do 103 kg K·ha<sup>-1</sup>. Stwierdzono, że większość analizowanych próbek wód gruntowych, pobieranych z terenu użytków rolnych analizowanych gospodarstw, zawierała nadmierne stężenie amonowej formy azotu, które często przekraczało 2,33 mg·dm<sup> -3</sup> N-NH<sub>4</sub>. Stężenie potasu było również duże i w większości badanych próbek wód gruntowych wielokrotnie przekraczało wartość 20 mg K·dm<sup>-3</sup>. Obserwowane stężenia fosforanów w zasadzie nie przekraczały wartości 1,63 mg P-PO<sup>4</sup>·dm<sup>-3</sup>. Natomiast w analizowanych próbkach wód gruntowych nie stwierdzono nadmiernego stężenia azotanów oraz widocznych przekroczeń wartości granicznych pH. Wiele zastrzeżeń budzi również jakość wód powierzchniowych, które pobierano wyłącznie ze śródpolnych rowów melioracyjnych. Okresowe pogorszenie ich jakości było determinowane nie tylko nadmiernym stężeniem azotu amonowego, ale również stosunkowo dużym stężeniem fosforanów, często przekraczającym 1,00 mg P-PO<sub>4</sub>
dm<sup>-3</sup>.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena następczego wpływu wapnowania oraz dawki nawozu azotowego na zawartość fosforu i potasu rozpuszczalnego w 0,01 mol CaCl<sub>2</sub> dm <sub>-3</sub> w glebie łąkowej

Badania prowadzono na trzech długoletnich doświadczeniach łąkowych założonych w 1981 r. w Jankach i Laszczkach oraz w 1987 r.- w Falentach. Celem niniejszej pracy było wykazanie następczego efektu wapnowania oraz zastosowania zróżnicowanych dawek i formy nawozu azotowego na zawartość fosforu i potasu rozpuszczalnego w wyciągu 0,01 mol CaCl<sub>2</sub>·dm-³ z gleby łąkowej. Wykazano, że nawożenie dawką azotu wynoszącą 240 kg·ha-¹ zmniejszało zawartość rozpuszczalnych form fosforu i potasu w glebie doświadczeń łąkowych, nie wykazano natomiast wpływu zabiegu wapnowania na tę zawartość. Nawożenie organiczno-mineralne na obiektach NG<sub>240</sub> i NG<sub>360</sub> zwiększało zawartość rozpuszczalnych form tych składników w glebie doświadczenia w Falentach. Wyciąg glebowy 0,01 mol CaCl<sub>2</sub>·dm-³ charakteryzuje się pewną czułością, umożliwiającą ocenę zmian zawartości rozpuszczalnych form fosforu i potasu w glebie łąkowej po zastosowaniu zróżnicowanych dawek i formy nawozu azotowego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany zawartości fosforu w glebie i roślinności łąkowej w siedem lat po zaniechaniu nawożenia tym składnikiem

Zaniechanie nawożenia fosforem gleby łąkowej nawożonej uprzednio przez 10 lat nadmiarem tego składnika nie spowodowało w kolejnych siedmiu latach istotnego zmniejszenia plonów suchej masy, lecz skutkowało istotnym zmniejszeniem jego zawartości w materiale roślinnym. Podobnie stężenie fosforanów w słabym wyciągu (1% K<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>) drastycznie malało w kolejnych latach. Zmniejszanie tego stężenia ograniczało się tylko do powierzchniowej warstwy gleby. Test wyciągu 1% K<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> odzwierciedla zawartości dostępnego fosforu w glebie łąkowej, w odniesieniu do potencjalnej zawartości tego składnika w rosnącej zielonej masie roślin.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwalnianie mineralnych form fosforu w glebie i zawartość tego składnika w runi łąkowej w warunkach przewagi opadowej gospodarki wodą

Badano uwalnianie fosforu w glebie trwałej łąki kośnej w warunkach stosowania nawożenia fosforem, a także zaniechania na pewien czas tego zabiegu. W badaniach mineralizacji organicznych związków fosforu wykorzystano metodę inkubacji gleby in situ. Stwierdzono swoiste, zależne od odczynu i uwilgotnienia gleby oraz zawartości w niej węgla i postaci stosowanego nawozu azotowego, uwalnianie fosforu w wyniku mineralizacji połączeń organicznych lub desorpcji form nieorganicznych w glebie. Odczyn gleby bliski obojętnemu sprzyjał uwalnianiu związków fosforu. W przypadku okresowego braku nawożenia fosforem gleby należy się liczyć ze zubożeniem runi łąkowej w ten składnik, lecz pasza łąkowa produkowana na glebie zasobnej w fosfor oraz w próchnicę, o korzystnych warunkach wilgotnościowych, będzie właściwie zaopatrzona w ten składnik przez co najmniej trzy lata.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zmian stężenia mineralnych form azotu w roztworach glebowych i ich wymywania

Przeprowadzono badania, mające na celu ocenę wpływu zróżnicowanych dawek i form nawozów azotowych oraz odczynu gleby na stężenie azotu azotanowego i amonowego w roztworach glebowych spod trwałych użytków zielonych oraz oszacowanie możliwych strat azotu przez wymycie poza strefę korzeniową roślinności łąkowej. Badania realizowano w latach 1999-2001, na dwóch ścisłych doświadczeniach łąkowych, dotyczących bilansowania azotu (ze stosowaniem deszczowania obiektów nawozowych) oraz efektów wapnowania, zlokalizowanych w miejscowościach Falenty i Janki k. Warszawy. Próbki roztworu glebowego do analiz pozyskiwano za pomocą aparatów ssących z kubkami ceramicznymi i silikonowymi, zainstalowanych na obiektach badawczych na głębokości 75 cm. Stwierdzono, że stężenie mineralnych form azotu w roztworach glebowych i ich wymycie na doświadczeniach w Falentach i Jankach zależało od: dawki i formy nawozu azotowego, stanu uwilgotnienia gleby i jej odczynu. Wartości stężenia N-NH<sub>4</sub> i N-NO<sub>3</sub> w roztworach glebowych pozyskiwanych za pomocą ceramicznych i silikonowych kubków porowatych znacznie się różniły.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nasilenie mineralizacji azotu w glebie łąki trwałej deszczowanej

Badano zawartość azotu mineralnego (Nmin) w próbkach gleby spod roślinności i inkubowanych in situ z doświadczenia usytuowanego na łące trwałej deszczowanej i nawożonej różnymi dawkami nawozów w postaci mineralnej i organicznej. Badania prowadzono w latach 1995-2003. W latach 2001-2003 obserwowano ponad dwukrotnie większą niż we wcześniejszym okresie zawartość Nmin w obydwóch rodzajach próbek. Mineralizacja azotu w glebie pod roślinnością i inkubowanej in situ była, w całym okresie objętym badaniami, proporcjonalna do dawek nawozów azotowych. Stosowanie gnojówki nie sprzyjało zwiększaniu zawartości Nmin w glebie. Z plonem roślin pobierano więcej azotu niż wynosiła różnicowa wydajność mineralizacji. Prawidłowość ta uległa zakłóceniu w latach 2001-2003.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Skutki ulewy w korycie małego cieku wodnego

W wyniku ulewnego deszczu 25 lipca 2001 r., na jednym z dopływów rzeki Lubrzanka w Górach Świętokrzyskich, doszło do silnej erozji koryta. Rozpoczęła się ona od zniszczonego przez wezbranie przepustu drogowego. W pracy przedstawiono analizę przypuszczalnych warunków hydraulicznych (przepływów i prędkości), charakterystykę materiału, w którym koryto zostało uformowane, dopuszczalne prędkości nierozmywające oraz charakterystyki wyerodowanego koryta cieku. Całkowita objętość gruntu zabrana przez wodę wynosi około 5700 m³, przy czym do koryta rzeki Lubrzanka i do leżącego na niej zbiornika retencyjnego Cedzyna trafiło około 400 m³ gruntu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu obwałowań przeciwpowodziowych wykonanych z namułów organicznych na przykładzie Żuław Elbląskich

Obwałowania przeciwpowodziowe w Polsce na wielokilometrowych odcinkach są zbudowane z miejscowych gruntów organicznych, w tym bardzo często z namułów. Sytuacja taka ma miejsce między innymi na Żuławach Wiślanych, gdzie - ze względu na miejscowe warunki - do budowy obwałowań chroniących tereny depresyjne od wieków stosowano grunty organiczne. Tylko w basenie jeziora Druzno na Żuławach Elbląskich znajduje się około 160 km obwałowań z gruntów organicznych, głównie namułów, wykonanych przed rokiem 1939 i później częściowo zmodernizowanych. W 2002 r. badaniami geotechnicznymi objęto pięć, różniących się czasem eksploatacji, odcinków obwałowań przeciwpowodziowych położonych w basenie Jeziora Druzno, w tym obwałowania jeziora Druzno na polderach Nowe Dolno i Dzierzgonka oraz obwałowania rzeki Fiszewka. Jednym z odcinków był odcinek doświadczalny wykonany w latach 80. XX w. pod nadzorem naukowym IMUZ i SGGW. Cechą charakterystyczną obwałowań zbudowanych z gruntów organicznych jest duże zróżnicowanie ich cech fizycznych: zawartości części organicznych, wilgotności, wytrzymałości na ścinanie oraz wskaźnika zagęszczenia. Ich postępujące osiadanie, nierównomierne na długości nasypu, jest związane z posadowieniem na bardzo głębokich złożach różnego typu gruntów organicznych: namułów, gytii i torfów. W artykule przedstawiono analizę stanu technicznego i bezpieczeństwa obwałowań wykonanych z namułów organicznych na wybranych, przykładowych odcinkach. Ocenę przeprowadzono na podstawie wyników szczegółowych badań geotechnicznych, obliczeń stateczności i filtracji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ cyklicznych zmian wilgotności na skład granulometryczny odpadów pogórniczych

Charakterystycznym procesem, mającym wpływ na właściwości geotechniczne odpadów pogórniczych, jest ich wietrzenie. W wyniku wietrzenia może zachodzić rozpad fizyczny lub chemiczny, bądź oba te zjawiska jednocześnie. Odpady pogórnicze są wrażliwe na działanie wody, ale intensywność zachodzących procesów zależy od ich składu petrograficznego i mineralogicznego, co potwierdzają wyniki badań przedstawione w literaturze. W artykule podano ogólną charakterystykę odpadów pogórniczych pochodzących z kopalni Węgla Kamiennego Bogdanka z Lubelskiego Zagłębia Węglowego. Przedstawiono wyniki badań zmiany składu granulometrycznego pod wpływem cyklicznego procesu moczenia i suszenia odpadów pogórniczych świeżych zagęszczonych oraz luźno usypanych. Omówiono również wyniki badań odpadów pogórniczych świeżych niezagęszczonych poddanych procesowi długotrwałego moczenia. W artykule porównano wyniki badań składu granulometrycznego odpadów zagęszczonych i niezagęszczonych poddanych procesowi cyklicznych zmian wilgotności oraz poddanych długotrwałemu stałemu moczeniu do zakresu wartości tego składu notowanego dla odpadów świeżych. Zakresy oraz tendencja zmian zawartości procentowej poszczególnych frakcji ma duży wpływ na parametry wytrzymałościowe oraz filtracyjne odpadów pogórniczych. Ma to bardzo duże znaczenie praktyczne w przypadku stosowania odpadów pogórniczych do budowy nasypów stale bądź okresowo piętrzących wodę.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Skuteczność rozwiązań technicznych chroniących tereny przyległe do stopni wodnych na przykładzie rejonu Malczyc

Po zakończeniu budowy stopnia wodnego w Malczycach wody Odry zostaną spiętrzone do zakładanej rzędnej 101,40 m n.p.m, co będzie miało istotny wpływ na kształtowanie się stosunków wodnych w lewobrzeżnej części doliny. W pracy przeanalizowano skuteczność różnych systemów zabezpieczających tereny przyległe do rzeki przed podtopieniem. Zbadano poprawność rozwiązań hydrotechnicznych zawartych w opracowanym projekcie [Projekt ..., 2003]. Zaproponowano także inne rozwiązania, równie skutecznie chroniące rejon wsi Rzeczyca przed podtopieniem, jak ww. projekt, ale oszczędniejsze w realizacji. Do obliczeń przepływu wody w przekrojach płaskich w planie i przekrojach pionowych zastosowano modele matematyczne bazujące na równaniach Boussinesqa i Richardsa.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Hydrologiczno-techniczne podstawy zabezpieczenia Pruszkowa przed wylewami Utraty

W pracy przedstawiono cechy naturalnego ustroju hydrologicznego (zwłaszcza formowania się wezbrań) Utraty na tle warunków fizycznogeograficznych zlewni. Szczególną uwagę zwrócono na zmiany odpływu w wyniku urbanizacji, spowodowane szybkim odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych za pomocą kanalizacji deszczowej oraz odprowadzaniem ścieków sanitarnych, zmniejszających rezerwę pojemności korytowej rzeki. Oba zjawiska przyczyniają się do wzrastającego zagrożenia powodzią doliny rzeki, w wyniku którego dochodzi do zalewania znacznej części Pruszkowa. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości ochrony miasta przed wylewami Utraty za pomocą dwóch suchych zbiorników (polderów). Skuteczność ich działania oceniono na podstawie teoretycznych hydrogramów wezbrania odpowiadającego przepływowi maksymalnemu o prawdopodobieństwie wystąpienia 1%. Planowany zbiornik "Komorów" zmniejszy kulminację wezbrania z 18,9 do 17,1 m³·s-¹ i opóźni jej wystąpienie o 27 godzin. Zbiornik "Malichy", u ujścia Raszynki i Utraty, zredukuje przepływ maksymalny z 28,6 do 20,0 m³·s-¹ i opóźni kulminację o 54 godziny. Koszt budowy zbiorników jest mniejszy od kosztu budowy obwałowań, poszerzenia rzeki lub budowy kanału ulgi wzdłuż biegu Utraty na jej odcinku wylotowym z obszaru miasta.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Turystyka wiejska w procesie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich

Utożsamianie rozwoju wsi tylko z rolnictwem i pracą na roli nabiera charakteru historycznego. Turystyka wiejska, a w niej agroturystyka, staje się stopniowo coraz większą szansą na tworzenie nowych miejsc pracy, a tym samym na poprawę dochodów ludności żyjącej na wsi. Turystyka wiejska wpisuje się więc w ważny proces dywersyfikacji gospodarki wiejskiej. W Polsce należy ją postrzegać jako ważną gałąź aktywności gospodarczej nie tylko w skali lokalnej, ale i międzynarodowej. Dla rozwoju tego kierunku turystyki ogromne znaczenie mają krajobraz wiejski i kulturowe dziedzictwo wsi - stające się obecnie nowym dobrem ekonomicznym polskiej wsi, za które turyści chcą płacić. Dlatego rolnik będzie pełnił coraz ważniejszą rolę w zarządzaniu obszarami wiejskimi, utrzymaniu bioróżnorodności i ochronie środowiska. Rozwój turystyki wiejskiej będą wspierały środki UE.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Aeracja pulweryzacyjna w warunkach Jeziora Barlineckiego

Głównym celem pracy było określenie możliwości wykorzystania aeratora pulweryzacyjnego z napędem wietrznym do natleniania wody hypolimnionu jeziora typowego dla strefy klimatycznej Polski. Badania prowadzono w latach 2000-2001 na głęboczku Jeziora Barlineckiego nową metodą rekultywacji wody, tzw. technologią aeracji pulweryzacyjnej. Dokonano oceny stanu i zmian natlenienia wody aerowanego pulweryzacyjnie głęboczka w okresie cyrkulacji jesiennej i stagnacji letniej. Ponadto, w sezonie letnim, na podstawie zmian natlenienia wody w wężach tłoczących aeratora pulweryzacyjnego, przy prędkości wiatru 3-9 m·s-¹, oceniono skuteczność zastosowanej technologii.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka