rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Milcząca zgoda i (samo)wykluczenie mieszkańców osiedla. Strategie władz miasta w rozwiązywaniu konfliktu ekologicznego w mieście

Celem poniższego artykułu jest przedstawienie aktualnych strategii stosowanych przez władze
lokalne w rozwiązywaniu konfliktów ekologicznych w mieście. Wychodząc od charakterystyki
i uwarunkowań konfliktów ekologicznych, artykuł koncentruje się na przyczynach samowykluczania
się zbiorowości osiedlowych z konsultacji społecznych. W artykule zaprezentowano
cztery strategie władz miasta skutkujące samowykluczeniem się protestujących mieszkańców
z konsultacji społecznych: wariantu zerowego, konfliktu osiedlowego, zmęczenia partycypacją
i zleconych zadań publicznych. W tym kontekście milcząca zgoda jest jedyną możliwą reakcją
protestującej zbiorowości osiedlowej na niesatysfakcjonujące konsultacje społeczne.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Transformacja sieciowa funkcji państwa polskiego

Znaczenie sieci w procesie transformacji funkcji państwa polskiego nie
zawsze bywa docenianie. Dzieje się tak zapewne dlatego, że świadomość funkcjonowania
sieci nie jest powszechna, a perspektywa sieciowa jest stosunkowo
nowym, niestety wciąż słabo rozpoznawalnym narzędziem badawczym na gruncie
współczesnych nauk społecznych. Eksplikacja procesu transformacji funkcji
państwa polskiego niemożliwa jest tymczasem bez zrozumienia roli, jaką we
współczesnym świecie odgrywają sieciowe formy komunikacji oraz organizacji.
Sieci pełnią rolę platform wymiany szeroko rozumianych dóbr materialnych
i niematerialnych. Podmiotami uczestniczącymi w owej wymianie są: państwa,
korporacje transnarodowe, grupy przestępcze, sieci terrorystyczne, organizacje
pozarządowe, globalne ruchy społeczne, a także obywatele zorganizowani
w rozmaite stowarzyszenia, kluby i związki. Aktorzy ci spotykają się ze sobą na
wielu przecinających się płaszczyznach, uczestnicząc zarówno w efemerycznych,
jak i trwałych, jednorazowych oraz powtarzających się aktach wymian.
Sieci na nowo definiują pozycję Polski w globalnej strukturze władzy. Pozycja
ta jest wypadkową trzech wektorów: transformacji systemowej, integracji
europejskiej oraz globalizacji. Państwo uwikłane w trzy, teleologicznie różne porządki
sieciowe, traci możliwość wypełniania wielu ważnych funkcji. Warunkiem
sukcesu staje się zdolność do rozpoznawania i ponownego definiowania siebie,
nieustannego dostosowywania koncepcji własnej polityczności do zmiennych
warunków środowiska. W przypadku Polski, chodzi o przeorientowanie instytucji
państwa na realizuję funkcji regionalnych oraz globalnych. Niniejszy esej
przedstawia kierunki reorganizacji funkcji państwa polskiego, a także korzyści
oraz zagrożenia związane z tym procesem.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Badanie tego, co społeczne. Problem statusu naukowego socjologii

W tekście przedstawiam wybrane spojrzenia na naukę i jej definicje, na
ich tle umieszczając socjologię. Jest to podstawą do rozważań na temat tego,
czym jest nauka bądź czym być ona powinna i jak na tym tle powinno się
rozumieć naukowość socjologii. Wychodzę tu od normatywno-funkcjonalnej
koncepcji nauki, której wzorem są nauki przyrodnicze, a następnie przedstawiam
jej krytyki w postaci socjologicznie, kulturowo i lingwistycznie zorientowanych
podejść, podkreślających konsekwencje społecznego uwikłania
praktyki naukowej. Próba mówienia o tym, czym jest socjologia i jaki jest
jej status jako nauki wymaga określenia tego, co jest przedmiotem socjologicznego
namysłu i badań. Zatem wymaga to odpowiedzi na pytanie, czym
jest to, co społeczne. Dopiero odpowiedź kieruje nas na drogę rozważania
nad sposobami badania tego, co społeczne, czyli namysłu nad tym, jakiego
rodzaju nauką jest socjologia.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zaangażowanie religijne a stan zdrowia osób w wieku podeszłym: mechanizmy zależności, wybrane wyniki badań

Zgodnie z teorią oraz badaniami prowadzonymi w ramach m.in. socjologii
i psychologii religii, zaangażowanie religijne jest czynnikiem redukującym
stres i pozytywnie wpływającym na stan zdrowia, za co odpowiada kilka
mechanizmów przyczynowych. Zaangażowanie religijnie oddziałuje na
zdrowie poprzez generowane dzięki przynależności religijnej zasoby psychospołeczne
(związane przede wszystkim z poziomem integracji społecznej
oraz wsparciem społecznym), kształtowanie zachowań i stylów życia w taki
sposób, że zmniejszeniu ulega ryzyko związane z występowaniem poważnych
przewlekłych i ostrych stresorów oraz poprzez dostarczenie zasobów
poznawczych, które są przydatne w rozwiązywaniu problemów i radzenia
sobie ze stresorami [Ellison 1994]. Religia odgrywa szczególnie ważną rolę
w końcowej fazie życia ludzkiego, pomagając osobom starszym w adaptacji
do starości, m.in. pozwalając w obliczu zbliżającej się śmierci na znalezienie
i zachowanie poczucia sensu życia, na zaakceptowanie nieuniknionych strat
związanych z wiekiem podeszłym (m.in. utrata osób bliskich, sprawności
i zdrowia, pozycji społecznej, etc.) oraz na odkrywanie nowych wartości,
kompensujących wymienione straty [Barron 1961]. Celem przeprowadzonych
badań było zweryfikowanie hipotez zakładających istnienie związku między
poziomem zaangażowania religijnego a zdrowiem psychicznym w starszym
wieku. Analizy potwierdziły, że zaangażowanie religijne jest istotnym wyznacznikiem stanu zdrowia psychicznego osób starszych. Religijne znaczenia
to prawdopodobnie najważniejszy mechanizm przyczynowy związany
z zaobserwowaną relacją.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Niewierzący a praktykujący. Materiały do refleksji nad pozorną aktywnością religijną

W artykule stawiam pytanie, czy deklarowanie braku wiary w Boga, przy
jednoczesnym uczestnictwie w praktykach religijnych, nosi znamiona pozorności.
Zagadnienie to analizuję wykorzystując koncepcję działań pozornych zaproponowaną
przez Profesora Jana Lutyńskiego.
Podaję przykłady rozmaitych motywów, jakimi kierują się ludzie decydując
się na uczestnictwo w wydarzeniach religijnych (np. tych charakterystycznych dla
okresu komunizmu w Polsce, czy wśród emigracji). Pozareligijne motywy zdają
się być właściwe dla ludzi, których wiara jest słaba. Przykłady te pokazują, że
przyczyny aktywności ludzi w praktykach religijnych powinny być rozpatrywane
w kontekście nie tylko religijnym.
Jaka jest skala tego zjawiska? W artykule prezentuję wyniki rozmaitych badań,
które pokazują, że „niewierzący praktykujący” w Polsce to około 1/3 wszystkich
tych, którzy określają siebie jako „niewierzących”. Niewierzący praktykujący
przestrzegają zasad religijnych głównie w czasie świąt. Motywy ich postępowania
są w większości przypadków świeckie. Czy można takie działania nazwać
pozornymi? Jest wiele właściwości tych zjawisk, które wpisują się w koncepcję
działań pozornych przedstawioną przez Lutyńskiego.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wolontariat jako narzędzie budowy kapitału społecznego w świetle badań nad wolontariatem akcyjnym w trzech polskich miastach

O potrzebie budowania silnego kapitału społecznego mówi się, między
innymi, w kontekście kształtowania i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego
oraz w kontekście rozwoju ekonomicznego. W krajach podejmujących wysiłek
rozwojowy, takich jak Polska, możliwość budowy kapitału społecznego okazuje
się istotnym elementem modernizacji. W artykule podjęty jest temat znaczenia
wolontariatu, w szczególności wolontariatu angażowanego przy okazji wielkich
imprez, dla budowy kapitału społecznego. Dane zebrane w trzech miastach:
Gdańsku, Poznaniu i Wrocławiu pokazują, że wolontariat akcyjny ma wpływ
na budowę kapitału społecznego. Przy okazji procesu rekrutacyjnego oraz wokół
samego wykonywania zadań budują się sieci, w oparciu o zróżnicowane
więzi. Wytwarza się „wewnętrzny” system rekrutacji – gdzie wykorzystywane
są sieci: organizatorzy korzystają ze swoich baz i kontaktów zaś wolontariusze
stanowią źródło informacji o imprezach dla swego otoczenia. W efekcie dochodzi
do tworzenia się sieci opartych o słabe więzi, gdzie cenną informacją jest
powiadomienie o ciekawej imprezie. W zgodzie z Granovetterowską koncepcją
sieci opartej o słabe więzi, sieć wytwarzana przy okazji wolontariatu staje się
źródłem korzyści przydatnych na rynku pracy. Dodatkowo, systemy wolontariatu
akcyjnego posiadają mechanizmy budowania systemów zaufania, gdyż oparte
są o powtarzane kontakty.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Struktura społeczna w Polsce: klasowy wymiar nierówności

W pierwszej części artykułu – wbrew hipotezie „o śmierci klas” – argumentujemy na rzecz
tezy o ważności klas społecznych. Po 1945 roku klasy społeczne w Polsce stały się całościami wewnętrznie
zróżnicowanymi ze względu na podstawowe zasoby jednostki – formalne wykształcenie,
pozycję zawodową i dochody z pracy, a także ze względu na postawy wobec siebie i społeczeństwa.
Odnosząc się do danych historycznych, wykazujemy, że w czasach realnego socjalizmu struktura
klasowa – wyjąwszy nomenklaturę – była względnie egalitarna. Przedstawione analizy opierają
się na danych z Polskiego Badania Panelowego, który to panel jest projektem realizowanym
w pięcioletnich odstępach, począwszy od roku 1988. W artykule wykazujemy, że pod względem
ogólnej pozycji społecznej – mierzonej poziomem wykształcenia, statusem społeczno-zawodowym
i dochodami z pracy – klasy społeczne ulegają polaryzacji. Okazuje się także, iż zwycięzcy
postkomunistycznej transformacji, a więc przedsiębiorcy, menedżerowie i specjaliści przejawiają
silniejsze postawy prorynkowe i prodemokratyczne niż czynią to pozostałe klasy, a zwłaszcza
niewykwalifikowani robotnicy i rolnicy.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Sondaż deliberatywny – inwentarz problemów

W artykule prezentujemy sondaż deliberatywny® – metodę badania opinii,
stworzoną i opatentowaną przez Jamesa S. Fishkina. W pierwszej części
opisujemy poszczególne etapy prowadzenia tego typu badań oraz prezentujemy
sondaż, zrealizowany w Poznaniu w 2009 r. (jedyny przeprowadzony
w Polsce), który dotyczył poglądów mieszkańców miasta na temat zarządzania
stadionem po Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej EURO 2012. W drugiej
części artykułu przedstawiamy wielowątkową metodologiczną analizę tej
metody badawczej, wskazując na problemy związane z realizacją takiego
badania, a także podkreślając zalety tego przedsięwzięcia, do których zaliczamy
przede wszystkim aktywizowanie obywateli i włączanie ich w proces
podejmowania decyzji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
O tym, jak napisać biografię naukową (łódzka szkoła metodologiczna)

W artykule zostały omówione dwie kwestie. Po pierwsze, przedstawiono cechy łódzkiej
szkoły metodologicznej, które świadczą o tym, że tę grupę skupionych wokół Jana Lutyńskiego
i Zygmunta Gostkowskiego oraz współpracujących ze sobą socjologów można uznać za szkołę
naukową. W tym celu prześledzono, które z cech definicyjnych charakteryzujących szkoły naukowe
(czyli posiadanie genealogii, czasu, miejsca, samoświadomości, wspólnoty poglądów (rdzeń
ideowy, rdzeń metodologiczny) oraz pism, stylu i światopoglądu) przynależą łódzkiej szkole
metodologicznej. Wykazano, że opisywana w artykule grupa badaczy–metodologów większość
tych cech posiada. W drugiej części artykułu poddano analizie proces zdobywania oraz status
zgromadzanych materiałów, które posłużą do napisania biografii tej szkoły naukowej. Zaprezentowano
szereg problemów epistemologicznych, metodologicznych i etycznych napotykanych przez
socjologów chcących zajmować się pisaniem biografii swojego środowiska naukowego, innych
badaczy, ważnych uczonych, mistrzów. Przeanalizowano status zastanych i wywołanych źródeł
informacji o łódzkiej szkole metodologicznej, rolę, miejsce i wpływ socjologa–biografa oraz jego
„powinności” w stosunku do biografowanych, informatorów dostarczających materiałów, jak i do
czytelników – odbiorców biografii.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wywiady eksperckie i wywiady delfickie w socjologii – możliwości i konsekwencje wykorzystania. Przykłady doświadczeń badawczych.

W artykule zaprezentowano technikę wywiadów eksperckich oraz ich
szczególnej podklasy – wywiadów delfickich. Wskazano przyczyny, dla
których zastosowanie tej techniki w socjologicznej praktyce badawczej jest
współcześnie uzasadnione. Omówiono skrótowo doświadczenia z wykorzystaniem
wywiadów eksperckich (w tym: delfickich) w innych dyscyplinach
naukowych oraz w badaniach aplikacyjnych. Charakterystyka wywiadów
eksperckich (w tym: delfickich) została uzupełniona o prezentację własnych
doświadczeń badawczych. Artykuł kończą rozważania dotyczące konsekwencji,
z jakimi wiąże się odwołanie w badaniach socjologicznych do wiedzy
fachowej i doświadczenia aktorów społecznych. Odnosi się to przede wszystkim
do konieczności przemodelowania dotychczasowej roli socjologa oraz
respondenta. Sama relacja badacza i badanego powinna zostać przeformułowana
w kierunku relacji partnerskiej, kosztem relacji władzy i/lub statusu.
W artykule wskazane są te obszary dociekań socjologicznych, w których
przypadku wykorzystanie wywiadów eksperckich (w tym: delfickich) jest
szczególnie uzasadnione.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Rządy prawa a gospodarka: uwagi socjologa prawa

Celem tego artykułu jest analiza realizacji zasady rządów prawa oraz nieformalnych ram funkcjonowania
gospodarki wolnorynkowej w Polsce. Punkt wyjścia dla analizy stanowi teza Maksa Webera
o znaczeniu rządów prawa dla sukcesu obrotu gospodarczego. Teza ta jest podstawą dla krytycznej
analizy procesów tworzenia prawa, jego stosowania oraz faktycznego funkcjonowania prawa w szeroko
rozumianym obrocie gospodarczym w sytuacji dogłębnych przemian ustrojowych.
W jego pierwszej części pokrótce zajmę się klasycznym, utrwalonym w socjologii twierdzeniem
na temat związków pomiędzy prawem a efektywną gospodarką. Dokonam analizy krytycznej
owego klasycznego twierdzenia. W części drugiej i trzeciej przejdę do analizy problemów
związanych z tworzeniem prawa oraz jego stosowaniem i przestrzeganiem w kontekście powstawania
gospodarki wolnorynkowej na gruzach gospodarki państwowej, centralnie sterowanej,
w oparciu o wyniki badań empirycznych, którymi kierowałam. Scharakteryzuję pokrótce kluczowe
kwestie relacji pomiędzy organami państwa a aktorami gospodarczymi. W podsumowaniu
zajmę się współczesną krytyką formalistycznie pojmowanej zasady rządów prawa w odniesieniu
do przemian politycznych i gospodarczych w E uropie Środkowo-Wschodniej w nawiązaniu do
idei, jakie towarzyszyły tym przemianom i spróbuję sformułować taka koncepcje państwa prawa,
która uzgadniałaby socjologiczne aspekty tworzenia i stosowania prawa.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Polska transformacja w perspektywie różnorodności kapitalizmu

Artykuł charakteryzuje systemowe przemiany polskiej gospodarki w perspektywie instytucjonalnej
różnorodności kapitalizmu (Varieties of Capitalism). Przedstawia syntetycznie jej główne
założenia, najczęściej dyskutowane typologie rodzajów kapitalizmu oraz ich zastosowania do
europejskich państw pokomunistycznych. W takim kontekście teoretycznym gospodarka Polski
jest rozpatrywana z uwzględnieniem rozmaitych kryteriów i typologii kapitalizmu (liberalnego,
koordynacyjnego, zależnego, hybrydowego itd.). Wyszczególnione są również atuty poznawcze
oraz ograniczenia takiej perspektywy analizy kształtującego się modelu gospodarczego Polski
i innych państw Europy Środkowej i Wschodniej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Środowiskowe zróżnicowanie wyników kształcenia w gimnazjach i szkołach podstawowych

Artykuł jest propozycją weryfikacji stanowisk zajmowanych w ostatnich kilkunastu latach wobec natężenia i kierunku zmian selekcji środowiskowych w polskiej oświacie. W weryfikacji wykorzystane zostały wyniki zewnętrznych egzaminów (sprawdzianu szóstoklasisty i egzaminu gimnazjalnego), od prawie dwudziestu lat przeprowadzanych corocznie na pełnych, ogólnokrajowych populacjach uczniów kończących naukę w szkołach podstawowych i gimnazjach. Dla określenia natężenia i kierunku zmian tych selekcji wykorzystano dane o wynikach uzyskanych przez ogół dzieci uczących się w kilku środowiskach społecznych, wyodrębnionych ze względu na wielkość miejscowości, w której prowadzone jest kształcenie. Przedstawione tu analizy wskazują, że nietrafne są stosunkowo liczne niedawno stwierdzenia o zmniejszającym się i niewielkim zróżnicowaniu wyników osiąganych przez uczniów kształcących się w różnych środowiskach. Szczegółowe dane są tylko częściowo zgodne z klasycznymi już sposobami wyjaśniania tych różnic, odwołującymi się do roli kapitału kulturowego w procesach reprodukcji społeczno-kulturowej. Wykazana w tym opracowaniu duża różnica poziomu uzyskanej wiedzy i umiejętności między uczącymi się w kilkunastu największych miastach a uczącymi się w małych miejscowościach stawia też w nowym świetle znaczenie zasady równego dostępu do wykształcenia w funkcjonowaniu polskiego systemu szkolnictwa.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kapitalizm a kwestia miejska

W przekształceniach polskich miast w ostatnim ćwierćwieczu istotną rolę odgrywa renta
gruntowa, a jednym z najważniejszych aktorów wytwarzania przestrzeni stali się deweloperzy.
W rezultacie następuje prywatyzacja przestrzeni i polaryzacja przestrzenno-społeczna.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
ESEJ: Stratyfikacyjne funkcje prestiżu

Hierarchia prestiżu zaliczana jest do podstawowych wymiarów nierówności społecznych. Podlega on oczywiście ewolucji, podobnie jak stratyfikacja klasowa, stosunki władzy i inne wymiary stratyfikacji społecznej. Na podstawie refleksji, i odwołując się częściowo do badań, próbuję odpowiedzieć na pytanie, jak wygląda to w Polsce. Chodzi głównie o rozstrzygnięcie kwestii, czy stratyfikująca rola prestiżu zwiększa się, czy może zanika.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Od kwestionariusza papierowego do wspomaganego komputerowo. Analiza porównawcza technik PAPI i CAPI

Dywersyfikacja technik ilościowych w naturalny sposób rodzi pytanie
o ich ekwiwalentność. W niniejszym opracowaniu porównano dwie popularne
w Polsce procedury badawcze: „tradycyjną” technikę PAPI oraz „nowoczesną”
– CAPI. Analizy przeprowadzono w oparciu o doświadczenia Centrum
Badania Opinii Społecznej – polskiego ośrodka badawczego, w którym we
wrześniu 2008 roku, po dwudziestu sześciu latach badań tradycyjnych, przeprowadzono
pierwszy pomiar z wykorzystaniem techniki CAPI. W artykule
w pierwszej kolejności opisano zróżnicowanie technik w aspekcie wskaźników
realizacyjnych, a następnie zanalizowano wpływ procedur na stosunek
respondentów do aktu pomiaru oraz udzielane odpowiedzi.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Dyskursy modernizacyjne i wielkie narracje rozwoju. Polska a kraje nordyckie

Faktem jest, iż kraje nordyckie i Polska różnią się od siebie diametralnie etapem rozwoju
społeczno-gospodarczego. O „asymetrii cywilizacyjnej” pomiędzy nimi świadczą przytaczane
w artykule bardzo odległe od siebie pozycje państw nordyckich i Polski w rankingach wzrostu
gospodarczego czy rozwoju społecznego. Zrozumiała jest zatem w rodzimej debacie publicznej
afirmacja skandynawskiego modelu rozwoju, której ślady – aczkolwiek nie tylko jej, także
swego rodzaju dystansu intelektualno-politycznego – można wskazać w literaturze naukowej
i materiałach publicystycznych. Pozostawiając szczegółową analizę wskaźników rozwoju
społeczno-gospodarczego oraz analizę debaty publicznej innym badaczom autorzy artykułu
postanowili przyjrzeć się szerzej i głębiej rozumianym przyczynom i uwarunkowaniom różnic
rozwojowych tych krajów.
W tekście proponowana jest, wynikająca z przyjęcia metody międzykrajowych badań porównawczych,
analiza swoistego dyskursu o dyskursach modernizacyjnych obecnych w debacie
publicznej opisywanych krajów, czyli rekonstrukcja dyskursywnie widzianych (ale też dyskursywnie
tworzonych) uwarunkowań modelu rozwoju społeczno-gospodarczego krajów nordyckich
(Danii, Finlandii i Szwecji) oraz Polski. Analiza dyskursów modernizacyjnych przewijających się
w debacie publicznej w Polsce i w krajach nordyckich pozwoliła na postawienie głównej tezy, iż
na sukces cywilizacyjny wpływa obecność metanarracji rozwoju.
Zasadniczym celem artykułu jest propozycja analizy dyskursów modernizacyjnych skoncentrowana
wokół kilku elementów narracji rozwojowej uznanych przez autorów za kluczowe, tzw.
punktów węzłowych. Wśród rozważanych czynników istotnych w dyskursie modernizacyjnym
znajdują się, omawiane w trzech wymiarach metanarracji (społeczno-kulturowym, politycznym
i ekonomicznym), aspekty temporalne, aspekty geopolityczne i administracyjno-prawne, aspekty
regulacji rynkowej i publicznej. Przyjrzenie się tym czynnikom pozwala nie tylko na uchwycenie
różnic w zakresie dyskursów modernizacyjnych typowych dla państw nordyckich i Polski, ale służy  refleksji nad możliwymi dla Polski konsekwencjami tej konfrontacji (gdyż pojęcie konfrontacji
zakłada nie tylko uwypuklenie różnic, ale również wpływ).

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Nowe przestrzenie społeczne w miastach współczesnych. Krakowskie fresh points

Artykuł prezentuje charakterystykę przemian współczesnych miast, zwłaszcza
w Polsce, zarówno dotyczących środowiska przestrzennego jak i społeczno-
-kulturowego. Miasto jest od tysięcy lat „domem człowieka”, ukształtowanym
w odpowiedzi na rozwijające się potrzeby i aspiracje społeczne, ale
także jest środowiskiem o cechach kryzysogennych narażonym na rozmaite
zagrożenia. Krytycy zwracają uwagę na proces alienacji współczesnego miasta,
wynikający z wielu cech ponowoczesnej rzeczywistości. Jednocześnie
można wskazać rozmaite działania podejmowane dla „odzyskania” miasta.
Druga część artykułu poświęcona została prezentacji przemian Krakowa
i powstawaniu nowych przestrzeni społecznych odpowiadających na potrzeby
środowisk kreatywnych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne