rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Generalne uregulowania determinujące dostępność pomocy w ramach systemu wsparcia bezpośredniego

W artykule dokonano analizy generalnych warunków przyznania płatności bezpośrednich oraz przedstawiono zakres decyzyjności państw członkowskich Unii Europejskiej w tym obszarze i krajowe decyzje wdrożeniowe (ze szczególnym uwzględnieniem
Polski). Jako materiał źródłowy wykorzystano akty prawne regulujące system wsparcia
bezpośredniego oraz noty informacyjne Komisji Europejskiej. W badaniach empirycznych posłużono się danymi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stwierdzono, że zmiany ogólnych warunków, wprowadzone ze skutkiem od 2015 r., w znikomym stopniu wpłynęły na ogólną liczbę rolników korzystających z systemu wsparcia bezpośredniego w Polsce.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Znaczenie wzoru osobowego nauczyciela w kształtowaniu zawodowym adeptów

Wzory osobowe mają duży wpływ na formowanie się młodego człowieka, w tym również kandydata do zawodu nauczyciela. Wynika to z rozwojowej potrzeby posiadania wzorca w zakresie formowanego systemu wartości, postaw, zachowań i cech osobowych. Posiadanie wzorców osobowych jest też ważne z perspektywy kształcenia do zawodu nauczyciela, rozwoju kompetencji zawodowych oraz kształtowania się tożsamości. W artykule skoncentrowano się na wzorach osobowych nauczycieli obecnych w doświadczeniach osobistych kandydatów do tego zawodu. Celem badań było określenie wzorca nauczyciela (kategorie i cechy w obrębie celów życiowych, motywów działań i zachowań oraz cech osobowych) obecnego w życiu przyszłych nauczycieli szkół artystycznych. Z przeprowadzonych badań wynika, że studenci uczelni artystycznej posiadają wciąż obecne i warunkujące rozwój wzorce osobowe w postaci nauczycieli ze szkół artystycznych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Autorytet zawodu nauczyciela w opinii studentów studiów nauczycielskich

W artykule zaprezentowano wyniki badań własnych dotyczących postrzegania autorytetu zawodu nauczyciela przez studentów studiów nauczycielskich. W części teoretycznej zaprezentowano definicyjne ujęcie pojęcia „autorytet” oraz wskazano czynniki warunkujące postrzeganie nauczyciela przez uczniów jako autorytetu. W części empirycznej przedstawione zostały wyniki badań własnych. Analizie poddano 50 esejów napisanych przez studentów kierunków nauczycielskich (wiek 19–23 lata). Dobór próby badawczej był dogodny. Analiza treści esejów pozwoliła wyszczególnić cechy nauczyciela, które są postrzegane przez badanych jako cechy autorytetu. Do cech tych respondenci zaliczyli m.in. wartości moralne, otwartość, zaangażowanie w proces nauczania, motywowanie do działania, otwartość na drugiego człowieka. W poddanych analizie treści esejach studenci często wskazywali na to, że na swojej drodze edukacyjnej spotkali wiele antyautorytetów, czyli nauczycieli, którzy demotywowali ich do działania i poddawali nadmiernej krytyce. W konkluzjach przedstawiono praktyczne wnioski do przygotowywania studentów do wykonywania zawodu nauczyciela.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Śmierć jako wydarzenie trudne w życiu dziecka

Dzieci w ciągu swojego życia doświadczają wielu trudnych wydarzeń, jak np. choroba, separacja, rozwód rodziców czy śmierć osoby bliskiej. Szczególnie w obecnej sytuacji pandemii zakłócone są normalne procesy przeżywania śmierci i żałoby. Pożegnanie z bliskim, zwłaszcza zakażonym, podlega silnym ograniczeniom, a często jest wręcz niemożliwe. Taka sytuacja może przyczynić się do poważnych trudności w funkcjonowaniu poznawczym, emocjonalnym i społecznym dziecka, szczególnie gdy pozostaje z tym wydarzeniem osamotnione. W obliczu straty często występuje poczucie bezradności, zagubienia. Sytuacje trudne stanowią niewątpliwie integralną część życia. Są powszechne i nie da się ich uniknąć. W doświadczeniach trudnych ważne jest podjęcie odpowiednich działań o charakterze autoplastycznym, mających na celu przekształcenie wrażliwości, osobowości i wnętrza jednostki. Osoby dorosłe, które chcą pomóc dziecku, w sytuacjach trudnych doświadczają wewnętrznego rozdarcia pomiędzy ochroną dziecka a pragnieniem bycia z nim szczerym. Celem artykułu jest przedstawienie specyfiki rozumienia przez dzieci śmierci i przeżywania żałoby. Opisano również formy pomocy dziecku doświadczającemu śmierci osoby bliskiej.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Nasilenie stresu i style radzenia sobie z nim u nauczycieli w epidemii COVID-19

Celem podjętego badania było określenie nasilenia ogólnego stopnia doświadczanego stresu oraz stylów radzenia sobie z nim przez nauczycieli w drugim etapie epidemii COVID-19 w Polsce, z uwzględnieniem oddziaływania takich zmiennych jak rodzaj szkoły, staż pracy i miejsce zamieszkania. Grupę badaną stanowiło łącznie 172 respondentów, w tym 96 było zatrudnionych w szkole podstawowej, a 75 – w szkole ponadpodstawowej. W badaniach zastosowano Skalę Odczuwanego Stresu PSS-10 Sheldona Cohena, Toma Kamarcka i Robina Mermelsteina oraz Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych CISS Normana S. Endlera i Jamesa D.A. Parkera. Wyniki badań wykazały, że ogólny poziom stresu u nauczycieli jest przeciętny, a stosowanymi stylami radzenia sobie są styl skoncentrowany na unikaniu oraz styl skoncentrowany na zadaniu. W ramach przyjętych zmiennych tylko staż pracy różnicował wyodrębnione grupy – respondenci o dłuższym czasie pracy odczuwali istotnie wyższe natężenie stresu. Natomiast analiza stosowanych stylów radzenia sobie ze stresem pokazała, że istotnie statystycznie wyższą tendencję do używania stylu skoncentrowanego na emocjach i stylu skoncentrowanego na unikaniu cechuje nauczycieli pracujących w szkołach ponadpodstawowych, nauczycieli pracujących powyżej 15 lat w zawodzie oraz zamieszkałych na terenie powiatu. Uzyskane wyniki mogą stanowić podstawę do dalszych analiz mających na celu poszukiwanie związku między odczuwaniem stresu i radzeniem sobie z nim a funkcjonowaniem psychospołecznym nauczycieli.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczyciel szkoły powszechnej krzewicielem kultury estetycznej (1918–1939)

Na skutek głębokich przemian społecznych, kulturowych i edukacyjnych, dokonanych na przełomie XIX i XX w., wychowanie estetyczne na stałe weszło w zakres ogólnego wykształcenia humanistycznego. Demokratyczne założenia polskiego szkolnictwa powszechnego uwzględniały potrzebę wprowadzenia uczniów objętych obowiązkiem szkolnym w krąg szeroko rozumianej kultury estetycznej. Wychowanie estetyczne przebiegało w dwóch wymiarach: indywidualnym (koncentrującym się wokół rozwoju osobowego ucznia) oraz społecznym (sprowadzającym się do podnoszenia poziomu kulturalnego członków społeczeństwa), a odpowiedzialność za jego realizację spoczęła przede wszystkim na nauczycielach. W celu poznania opinii nauczycieli na temat ich roli w procesie krzewienia kultury estetycznej w społeczeństwie autorka przeprowadziła kwerendę biblioteczną kilku czasopism, m.in. „Rysunek i Zajęcia Praktyczne”, „Śpiew w Szkole” i „Praca Ręczna w Szkole”, a także odwołuje się do wystąpień i publikacji uznanych pedagogów – ówczesnych autorytetów w zakresie rysunku, śpiewu i robót ręcznych, czyli zajęć zaliczanych do grupy tzw. przedmiotów artystycznych czy też artystyczno-technicznych, nauczanych w szkołach powszechnych w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zasady i ich percepcja w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym – perspektywa wychowanków i wychowawców

Niniejszy artykuł dotyczy sposobu tworzenia się norm i zasad w grupie nastolatków umieszczanych w placówkach resocjalizacyjnych. Pytanie badawcze dotyczyło podobieństw i różnic w zakresie percepcji norm, zasad oraz hierarchii w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym (MOW) między wychowawcami a wychowankami. Badanie przeprowadzono w MOW w województwie dolnośląskim i było ono badaniem pilotażowym. W przypadku wychowawców jako metodę badawczą zastosowano zogniskowany wywiad grupowy (Focus Group Interview) oraz metodę sędziów kompetentnych, a w przypadku wychowanków – ankietę. W tym celu przeprowadzono wywiady z wychowawcami i wychowankami. Uzyskane wyniki badań wskazują na podobną percepcję zasad panujących w ośrodku przez wychowawców i wychowanków. Rezultaty badań, pomimo zastosowanej metodologii mieszanej, potwierdziły wcześniejsze rezultaty odnośnie do treści zasad funkcjonujących w ośrodku. Ponadto wychowawcy wskazali więcej uwarunkowań obserwowanych zachowań oraz procesu powstawania zasad. Wychowankowie skupili się gównie na czynnikach sytuacyjnych i stosowali strategie maskujące.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Krwawy narcyz czy krwawy empata? Osobowościowe i interpersonalne korelaty empatii u honorowych krwiodawców

Honorowe krwiodawstwo to szczególny rodzaj pomocy osobom cierpiącym w wyniku wypadków lub wymagającym przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych, polegające na świadomym oddaniu 450 ml krwi pełnej lub 600 ml osocza lub innych składników krwi, takich jak płytki krwi czy krwinek czerwonych, za pomocą dedykowanych do danego rodzaju donacji metod. Honorowe krwiodawstwo można zatem uznać za przejaw zachowania prospołecznego (na co wskazują liczne badania), wynikającego z pobudek empatycznych – rozumienia cierpienia i stanu innych osób. Celem badania było sprawdzenie związku pomiędzy wsparciem społecznym i cechami ciemnej triady (narcyzm, makiawelizm, psychopatia), rozumianymi jako zasoby wewnętrzne i zewnętrzne w rozumieniu teorii zachowania zasobów Stevana E. Hobfolla, a ilorazem empatii w grupie honorowych krwiodawców. Badaniem objęto grupę 111 osób (72 kobiety, 39 mężczyzn). Zmienne mierzono za pomocą Skali Wsparcia Społecznego (SWS), Kwestionariusza Short Dark Triad (SD3) oraz Skróconej Skali Ilorazu Empatii (SSIE). Wyniki prezentowanych badań wykazały dodatni związek narcyzmu z ilorazem empatii oraz wsparcia społecznego z ilorazem empatii, a także wysoki poziom wyjaśniania empatii przez wsparcie społeczne i cechy ciemnej triady.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ocena pracy nauczyciela z perspektywy autoewaluacji edukacji zdalnej w opinii uczniów szkół ponadpodstawowych w kontekście ich zaangażowania, aktywności oraz bierności w procesie nauczania online w czasie pandemii

Skutki pandemii wymusiły na systemie edukacji przejście na edukację online. Nauczyciele i uczniowie zostali postawieni w przymusowej roli odbywania zajęć w e-learningu. Nowa sytuacja funkcjonowania edukacji niesie za sobą określone skutki. W związku z tym sprawdzono, jak uczniowie oceniają pracę nauczyciela w systemie zdalnego nauczania. Grupa badawcza liczyła 270 osób w wieku 16–18 lat. Byli to uczniowie liceum, technikum i zasadniczej szkoły branżowej I stopnia. Oceny pracy nauczyciela dokonano na podstawie autoewaluacji edukacji zdalnej w opinii uczniów. Tak określoną ewaluację odniesiono do zmiennych kontekstualnych (bierność i aktywność ucznia podczas lekcji online, zaangażowanie ucznia w dodatkowe programy edukacyjno-rozwojowe). Następnie określono sprzężenie pomiędzy oceną ewaluacji a zmiennymi kontekstualnymi. Wyniki analiz prowadzą do wniosku, że ocena pracy nauczyciela zależy od zmiennych kontekstualnych – zaangażowanie (rho = 0,545) i aktywność (rho = 0,497) są dodatnio skorelowane, natomiast bierność (rho = –0,474) jest skorelowana ujemnie z oceną pracy nauczyciela. Ewaluacja pracy zdalnej nauczyciela pokazuje, że większość uczniów ocenia pracę nauczyciela na poziomie przeciętnym. W sumie autoewaluacja w opinii uczniów okazała się pozytywna, gdyż około 60% respondentów stwierdziło, że praca nauczyciela w okresie pandemii jest przeciętnie lub ponadprzeciętnie zadowalająca, spełnia więc warunki postawione w ewaluacji. Jedynie około 40% nauczycieli nie wypełnia tych zobowiązań.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rola indeksów rynku pieniężnego w wycenie instrumentów kredytowych w Polsce w świetle reformy wskaźników referencyjnych

Istotnym skutkiem kryzysu finansowego z 2008 roku jest globalna dyskusja na temat wartości informacyjnej powszechnie stosowanych indeksów rynku pieniężnego typu IBOR. Jej konsekwencją jest reforma szeroko rozumianych wskaźników referencyjnych. W sposób szczególny problem ten dotyczy krajowego rynku kredytowego, na którym dominują produkty oparte o zmienną stopę procentową, indeksowane do stawek typu IBOR. W świetle nowych regulacji prawnych może to oznaczać poważne ryzyko dla stabilności systemu finansowego, związane zarówno z ostatecznym kształtem wskaźników referencyjnych, jak również terminem ich opracowania. Istotny wydaję się stąd przegląd prac prowadzonych w tym zakresie na rynku krajowym wraz z analizą szans i zagrożeń wynikających z przyjęcia poszczególnych rozwiązań.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Procesy migracji wartości w polskim sektorze bankowym

W artykule przedstawiono istotę migracji wartości (ang. value migration) oraz podjęto próbę oznaczenia jej faz dla polskiego sektora bankowym. W tym celu wykorzystano zbiorowość banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Przegląd literatury pozwolił na ocenę przydatności  różnych technik pomiaru migracji wartości a następnie wybór optymalnej metody analizy danych dla badanych banków.dostępnych z punktu widzenia dostępnych danych a następnie jej aplikację empiryczną na wytypowaną zbiorowość banków. Interpretacja wyników wskazuje, że procesy migracji wartości w badanej grupie banków są co zasady typowe dla fazy stabilizacji z  symptomami jej odpływu. Stwierdzone częstości i statystyki opisowe sugerują, że nie obserwuje się napływu nowej wartości do sektora bankowego w Polsce. Artykuł uwzględnia również aspekt spodziewanych kierunków przepływu wartości w  sektorze bankowym. Wreszcie zawiera zarys modelu biznesowego instytucji finansowej przyszłości, do której wartość będzie prawdopodobnie napływać.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wpływ szarej strefy i charakterystyki firmy na decyzję przedsiębiorstwa o rozpoczęciu akceptacji kart płatniczych

W artykule przedstawiono uwarunkowania akceptacji kart płatniczych przez podmioty handlowo-usługowe. Autorka postawiła pięć hipotez badawczych, które zweryfikowano na podstawie wyników modelu regresji logistycznej. Wyniki wskazały na silne powiązanie szarej strefy i rozwoju obrotu bezgotówkowego. Nie tylko obrót bezgotówkowy może wpływać na redukcję szarej strefy, ale istnieje także odziaływanie w przeciwnym kierunku – występowanie dużej szarej strefy w danej branży stanowi poważną barierę dla rozwoju akceptacji kart w jej otoczeniu. Stwarza to istotne zagrożenie dla działań Programu Wsparcia Obrotu Bezgotówkowego, który ze względu na opór firm, wynikający z bardzo silnego oddziaływania szarej strefy, może nie w pełni osiągnąć sukces. Zatem w pełni uzasadnione jest wprowadzenie regulacji prawnych, które wzmocnią działania tego Programu i przełamią barierę dla rozpoczęcia akceptacji kart. Poza metodą ekonometryczną w artykule zastosowano także metodę literaturową, na podstawie krajowych i zagranicznych czasopism naukowych, a także obszernych danych statystycznych.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
„Życie to taka gra…” – narracja o codzienności poza „wyścigiem” w zmieniającym się świecie

Stwierdzenie, że współczesna rzeczywistość jest płynna i nieustannie się zmienia, od pewnego czasu jest powszechne zarówno w dyskursie naukowym, jak i w opinii publicznej. Zmiany te obejmują nie tylko politykę, gospodarkę czy ekonomię, lecz także życie społeczne i kulturalne. Zachodzą więc w skali makro, dotykając całe społeczeństwa, jak również w skali mikro, oddziałując na pojedyncze jednostki. W związku z ogromem możliwości, jakie daje współczesny świat, człowiek nieustannie musi dokonywać wyborów i podejmować wiele decyzji w swojej codzienności, oscylując pomiędzy dwiema skrajnościami wyznaczanymi przez trendy – z jednej strony życia „w natychmiastowości”, a z drugiej tzw. slow life. Celem przeprowadzonych badań jakościowych było zrozumienie, w jaki sposób może być postrzegana współczesna codzienność przez osoby młode, należące do pokolenia Y, pokolenia Milenium. Skoncentrowano się na wartościach, jakie osoby te mogą współcześnie prezentować. Na podstawie analizy i interpretacji treści wywiadu narracyjnego wskazano, w jaki sposób narracja, ujęta w ramy metafory „życia jako gry”, wpisuje się w teorię salutogenetyczną autorstwa Aarona Antonovsky’ego, stanowiąc jej ciekawą egzemplifikację.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Narracja tożsamościowa a zjawiska internetowe na przykładzie narracji doomerów

Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badania jakościowego dotyczącego narracji związanych z przyjmowaniem tożsamości na bazie internetowego memu doomera. Ramę teoretyczną dla przedstawionego badania stanowią postulaty psychologii narracyjnej, głównie koncepcja tożsamości narracyjnej Dana P. McAdamsa. W myśl tej koncepcji tożsamość człowieka kształtowana jest poprzez narracje, które dotyczą jego życia, zatem aby odkryć, jaki człowiek jest, należy poznać historie, które snuje na swój temat. W zaprezentowanym badaniu udział wzięły 82 osoby w wieku od 14 do 31 lat (M = 19; SD = 3,71). Najwięcej badanych pochodziło z Polski (26,58%) i Stanów Zjednoczonych (24%). Do badania wykorzystano kwestionariusz zbudowany z pytań otwartych, dzięki czemu uzyskane dane mają charakter narracji. Analiza uzyskanego materiału odbyła się w oparciu o zasady metody hermeneutycznej zaproponowanej przez Magdalenę Żurko oraz metody analizy hermeneutycznej Ewy Kruchowskiej. Z przytoczonych danych wynika, że osoba utożsamiająca się z doomerem to osoba o pesymistycznym poglądzie na współczesny świat, ludzi i życie. W historii badanych pojawiały się momenty krytyczne, które zaważyły na przyjęciu tej tożsamości, np. utrata bliskich lub niepowodzenia życiowe.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rozumienie mowy jako moderator związku rozpoznawania emocji z nasileniem symptomów zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD)

Współcześni badacze podkreślają konsekwencje trudności osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (Autism Spectrum Disorder, ASD) w rozpoznawaniu emocji dla nasilenia symptomów tego zaburzenia. Jednocześnie wiele z osób z ASD potrafi rozpoznawać emocje innych osób dzięki strategiom kompensacyjnym opartym na relatywnie dobrze rozwiniętych kompetencjach poznawczych i językowych. Wydaje się zatem, że umiejętności językowe osób z ASD mogą moderować związek rozpoznawania emocji z nasileniem symptomów ASD. Celem prezentowanych badań było ustalenie, czy poziom rozumienia mowy osób z ASD moderuje związek rozpoznawania emocji z nasileniem symptomów ASD. Przebadano grupę 63 dzieci z ASD w wieku od 3 lat i 7 miesięcy do 9 lat i 3 miesiący, wykorzystując następujące narzędzia: Skalę Nasilenia Symptomów ASD, podskalę Rozpoznawanie Emocji ze Skali Mechanizmu Teorii Umysłu oraz podskalę Rozumienie Mowy ze skali Iloraz Inteligencji i Rozwoju dla Dzieci w Wieku Przedszkolnym (IDS-P). Uzyskane wyniki wskazują, że poziom rozumienia mowy moderuje związek poziomu rozwoju rozpoznawania emocji z nasileniem symptomów ASD w zakresie deficytów w komunikowaniu i interakcjach. Wyniki te znajdują swoje implikacje dla włączenia terapii rozumienia mowy w proces rehabilitacji osób z ASD, a także dla teoretycznej refleksji nad uwarunkowaniami nasilenia symptomów ASD.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Cechy osobowości i kompetencje społeczne determinujące przynależność kobiet do grupy ofiar przemocy domowej

Głównym celem badań było określenie cech osobowości i kompetencji społecznych wyjaśniających różnice pomiędzy grupami, a zarazem umożliwiających dokonanie klasyfikacji do grupy ofiar przemocy domowej. Kolejnym celem było udzielenie odpowiedzi na pytanie, które cechy osobowości przewidują kompetencje społeczne kobiet doświadczających przemocy domowej od swojego partnera. Grupę badawczą stanowiło 30 kobiet doświadczających przemocy domowej od swojego partnera, tyle samo osób znalazło się w grupie kontrolnej. Do pomiaru zmiennych psychologicznych wykorzystano dwa narzędzia standaryzowane: Inwentarz Osobowości NEO-FFI oraz Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS. Na podstawie analizy dyskryminacji stwierdzono, że wysoki poziom neurotyzmu determinował przynależność kobiet do grupy ofiar przemocy domowej. Poza tym osobowościowymi determinantami kompetencji związanych z ekspozycją społeczną okazały się ekstrawersja i neurotyczność. Asertywność była determinowana przez poziom neurotyczności. Bliskość interpersonalna była przewidywana przez sumienność.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Poziom rozwoju mowy czynnej i biernej dzieci w wieku wczesnoszkolnym

Celem prezentowanych badań była ocena poziomu rozwoju językowego dzieci w wieku wczesnoszkolnym w obszarze mowy czynnej i biernej. W tym celu przebadano 458 dzieci z pięciu podkarpackich szkół. Do badań wykorzystano moduł testu IDS Skale Inteligencji i Rozwoju dla Dzieci w wieku 5–10 lat oraz podtesty Testu Rozwoju Językowego (TRJ). Założono, że płeć dziecka, miejsce zamieszkania oraz klasa, do której uczęszcza dziecko mogą wpływać na poziom rozwoju słownictwa czynnego i biernego. Rezultaty badań wskazują na stosunkowo dużą liczbę dzieci uzyskujących wyniki niskie, zarówno w odniesieniu do poziomu rozwoju mowy czynnej, jak i biernej, a także nieznacznie lepsze zdolności językowe dziewczynek w porównaniu do chłopców. Ponadto istnieje konieczność monitorowania poziomu rozwoju językowego dzieci także na późniejszych etapach edukacji w celu zidentyfikowania dzieci z trudnościami w tym obszarze oraz wdrożenia odpowiedniego wsparcia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Codzienność dziecka parentyfikowanego – rekonstrukcje narracyjne

Parentyfikacja to zjawisko   występujące w życiu rodzinnym, polegające na funkcjonalnym i/lub emocjonalnym odwróceniu ról między dzieckiem a rodzicem/rodzicami. W realizowanych przez autorkę badaniach, osadzonych w paradygmacie interpretatywnym, parentyfikacja staje się głównym przedmiotem zainteresowania. Doświadczenie odwrócenia ról rodzinnych jawi się jako zjawisko stanowiące element biografii, w różny sposób ją kształtując. W artykule podjęta została próba przedstawienia narracyjnych rekonstrukcji codzienności dziecka parentyfikowanego w rodzinie. Analiza wywiadów (auto)biograficznych pozwoliła na odtworzenie zadań i ról przez nie realizowanych.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika