rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Geneza słodkowodnej ichtiofauny Polski

Na współczesny skład gatunkowy ryb i minogów w Polsce ogromny wpływ miały zlodowacenia plejstoceńskie. Wielokrotne transgresje i regresje lądolodu powodowały nieustanne przemieszczanie się gatunków oraz ucieczkę do refugiów glacjalnych. Sieć rzeczna w plejstocenie zmieniała się wielokrotnie, a ryby migrowały w czasie interglacjałów zarówno na południe jak i na północ. Filogeografia pozwala na odtwarzanie tych wędrówek za pomocą metod genetycznych, takich jak analiza mtDNA czy mikrosatelity. Możemy wyróżnić kilka głównych szlaków m.in. Dniepr-Niemen-Wisła oraz Dniestr-San-Wisła. Głównym źródłem rekolonizacji postglacjalnej Polski było refugium pontokaspijskie. Ryby rekolonizując tą część Europy (Polskę) wykorzystywały przede wszystkim Dniestr lub Dniepr, łańcuch Karpat stanowił często przeszkodę nie do pokonania, stąd wiele gatunków nie korzystało z Dunaju. W pracy tej przedstawione zostały drogi rekolonizacji postglacjalnej wybranych gatunków ryb: głowacza białopłetwego (Cottus gobio), lipienia europejskiego (Thymallus thymallus), kozy (Cobitis taenia) oraz klenia (Leuciscus cephalus). Ponadto, niektórzy postrzegają migrację występujących w Polsce czterech gatunków babek (Neogobius gymnotrachelus, Proterorhinus semilunaris, Neogobius fluviatilis, Neogobius melanostomus), jako przykład kontynuacji rekolonizacji postglacjalnej.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ocena punktowa publikacji recenzowanych i monografii naukowych

Autor przedstawia nowo wprowadzane przepisy prawne dotyczące oceny punktowej publikacji recenzowanych i monografii naukowych. W ramach publikacji recenzowanych omawia zasady punktacji dla listy A i B Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, listy ERIH (European Rerence lndex for the Humanities) oraz redaktora ocenianego czasopisma. Natomiast w przypadku monografii naukowych przedstawia zasady punktacji w języku angielskim lub innym podstawowym dla danej dyscypliny, w innych językach oraz dla monografii wieloautorskich.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Po co kontynuować wzrost po osiągnięciu dojrzałości płciowej - czyli czego możemy się nauczyć od małży z rodziny Unionidae

Znaczne zróżnicowanie organizmów skłania badaczy do poszukiwania mechanizmów powstawania oraz ewolucji tej zmienności. Życie każdego osobnika można przedstawić jako ciąg zdarzeń rozgrywających się między jego narodzinami a śmiercią, które układają się w swoistą historię życia. Historie te odznaczają się znaczną różnorodnością zarówno w obrębie gatunku jak i pomiędzy gatunkami. Z perspektywy współczesnych nauk ewolucyjnych zmienność tę można wytłumaczyć dążnością organizmów do maksymalizacji swojego dostosowania. I tak modele optymalnej alokacji zasobów pozwalają w sposób ogólny wytłumaczyć ewolucję odmiennych typów wzrostu, w tym tzw. wzrostu niezdeterminowanego, który charakteryzuje organizmy kontynuujące powiększanie rozmiaru ciała także po osiągnięciu dojrzałości. Przyczyn obecności tego typu wzrostu upatruje się w sezonowości warunków środowiskowych i/lub istnieniu dodatniej zależności między tempem produkcji i śmiertelności a rozmiarami ciała. Niektóre grupy organizmów odznaczające się wzrostem niezdeterminowanym przejawiają różne formy opieki rodzicielskiej. Konsekwencje podejmowania opieki nad potomstwem dla kształtowania się historii życiowych nie stały się, jak dotąd, przedmiotem bardziej wnikliwych dociekań teoretycznych. U słodkowodnych małży z rodziny skójkowatych (Unionidae) koszty opieki rodzicielskiej obciążają wyłącznie samice, które inkubują potomstwo (glochidia) w komorach lęgowych skrzeli. Samice przeznaczają zasoby na odżywianie glochidiów, ponadto są narażone na zwiększenie śmiertelności zimą i zmniejszenie efektywności filtracji w skrzelach. Co prawda przewidywania teoretyczne wskazują, że zmniejszenie się efektywności procesów odżywiania (niezależnie od obecności zwiększonej śmiertelności zimą) może prowadzić do ewolucji wzrostu niezdeterminowanego, jednak wiele zagadnień dotyczących schematu rozdziału zasobów w tej grupie małży, ciągle czeka na swoje wyjaśnienie. Nie wiadomo, na przykład, dlaczego wzrost niezdeterminowany obecny jest także u samców skójkowatych, które nie ponoszą żadnych kosztów opieki rodzicielskiej. Bliższe poznanie historii życiowych tej grupy słodkowodnych małży, zarówno od strony teoretycznej jak i empirycznej, przyczyni się do lepszego zrozumienia roli opieki rodzicielskiej w ewolucji historii życiowych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rola i miejsce biblioteki uniwersyteckiej we współczesnym świecie

Autor stawia następujące pytania: W jakim kierunku będzie się rozwijać biblioteka uniwersytecka? Czy ma być instytucją obsługującą sektor edukacyjny i badawczy? Czy będzie współuczestniczyć w badaniach naukowych prowadzonych na uczelni i poza nią, np. w przedsiębiorstwach? Czy pod wpływem rozwoju nowoczesnych technologii informacyjnych przekształci się w instytucję wirtualną, czy też zachowa tradycyjną formułę działania? Te i inne pytania nurtują nie tylko bibliotekarzy, ale także czytelników. Niniejszy artykuł stanowi przyczynek do szerszej dyskusji na ten temat. Celem autora jest ukazanie biblioteki uniwersyteckiej jako ośrodka generowania oraz rozpowszechniania wiedzy i innowacji.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Komeński oraz literatura i kultura baroku wobec zjawiska starości w kontekście badań interdyscyplinarnych

Artykuł jest poświęcony problemowi starości w dziełach Jana Amosa Komeńskie-go w kontekście literatury i kultury barokowej. Obiektem badań stały się dzieła: Labirynt świata i raj serca, Jedyne konieczne, Pampaedia, Wielka dydaktyka. Refleksja Jana Amosa na temat starości ma swoje źródła biblijne, jak też wyrasta z dociekań i opinii grecko-rzymskich myślicieli. Dla Komeńskiego wysnuty z tradycji obraz starości jest wciąż żywy i aktualny.

Czasopismo: Siedleckie Zeszyty Komeniologiczne. Seria pedagogika
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Mobilność międzynarodowa naukowców. Płeć i posiadanie rodziny jako czynniki różnicujące?

Mobilność międzynarodowa polskich naukowców stanowi z jednej strony szansę dla rozwoju polskiej nauki, m.in. dzięki promowaniu jej w świecie oraz udziałowi polskich uczonych w międzynarodowych projektach i dyskursach o zasięgu międzynarodowym. Z drugiej jednak strony występuje zagrożenie odpływem najlepszych do innych krajów, gdzie warunki prowadzenia badań są dużo lepsze niż w Polsce, i nie chodzi tu wyłącznie o zarobki, ale o dostęp do sprzętu badawczego, najnowszej literatury, możliwość współpracy z najlepszymi oraz atmosferę swobodnej wymiany myśli. W związku z ową dwoistością znaczenia roli mobilności dla polskiej nauki, zasadne wydaje się przyjrzenie szansom zawodowym oraz karierom akademickim polskich naukowców. W dalszym ciągu bowiem brakuje systematycznie i kompleksowo przeprowadzanych badań mobilności oraz udziału pracowników naukowych w międzynarodowych projektach współpracy naukowej, w tym również zwracających szczególną uwagę na podobieństwa i różnice między kobietami i mężczyznami w kontekście gotowości do mobilności, co w obliczu coraz większego udziału kobiet w nauce i szkolnictwie wyższym nabiera szczególnego znaczenia. Autorka analizuje rolę rodziny i płci mobilnych naukowców w procesie podejmowania decyzji i oceny przydatności wyjazdu na zagraniczne stypendium.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wprowadzenie. Dwa nurty polityki edukacyjnej?

Tekst jest komentarzem do czterech artykułów zamieszczonych w niniejszym numerze: Cristiny Allemann-Ghiondy o reformach szkolnictwa wyższego w Niemczech, Heleny Anny Jędrzejczak o kształceniu młodego pokolenia polskich humanistów, Anny Klimczak o „ukrytym uniwersytecie” oraz Bartłomieja Błesznowskiego i Michała Bujalskiego o polityce edukacyjnej w społeczeństwie nowoczesnym. Autor analizuje wpływ Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz Unii Europejskiej na politykę edukacyjną tworzoną w Polsce, a także w innych państwach członkowskich (m.in. w jakim stopniu schemat wypracowany w OECD, oparty na definiowaniu i pomiarze kompetencji, wpływa na politykę edukacyjną). Schemat ów z jednej strony zakłada racjonalizację systemu kształcenia (celem polityki staje się lepsza wydajność systemu kształcenia w „produkcji kompetencji i kapitału ludzkiego”), z drugiej - koncepcja kompetencji przyjmuje, że powinny one umożliwić samorealizację jednostki.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wprowadzenie do neuroekologii - czyli czy znajomość układu nerwowego zwierząt pozwala zrozumieć ich relacje ze środowiskiem?

Neuroekologia jest nauką na pograniczu neurobiologii i ekologii. Według twórcy terminu "neuroekologia" - D.F. Sherrego, celem tej dziedziny nauki jest zrozumienie jak dobór naturalny wpływa na zdolności poznawcze i ich neurobiologiczne podstawy. Choć neuroekologia jest stosunkowo młodą dziedziną nauki, która zaczęła rozwijać się w latach 80-tych dwudziestego wieku, to jej korzenie tak naprawdę sięgają czasów Darwina. W niniejszej pracy przeglądowej autorzy prezentują przykłady badań z zakresu neuroekologii. W szczególności omówione zostały zagadnienia związane z niezwykle istotnym znaczeniem percepcji węchowej w świecie zwierząt, jak i rolą dwóch struktur mózgu - podwzgórza i hipokampa, odgrywających ważne funkcje w regulacji podstawowych procesów życiowych, reakcjach na bodźce środowiskowe i uczeniu się. Najpierw przedstawione zostały przykłady uczenia się z wykorzystaniem zmysłu węchu. Następnie omówiona została rola podwzgórza i hipokampa w odpowiedzi na stres u zwierząt. Zaprezentowane zostały również przykłady badań wskazujące na rolę hipokampa w powstawaniu pamięci epizodycznej i pamięci przestrzennej. Przedstawiono także przykłady badań wskazujące na niezwykle istotną rolę nowych komórek nerwowych (powstających w procesie zwanym neurogenezą) w hipokampie u dorosłych zwierząt. Ponadto zaprezentowano przykłady strategii rozrodczych, zachowań związanych z chowaniem pokarmu i uczeniem się śpiewu u ptaków, czy zjawisk fizjologicznych pojawiających się w cyklach sezonowych, związanych ze zmianami w anatomii i funkcji hipokampa. Pokazano również przykłady badań nad wpływem pasożytów na funkcjonowanie układu nerwowego i behwior gospodarza. Na zakończenie zaproponowano kilka kierunków rozwoju badań neuroekologicznych. Autorzy mają nadzieję, że lektura tej pracy przeglądowej pozwoli Czytelnikom docenić osiągniecięcia tej rozwijającej się dziedziny naukowej, próbującej zgłębić tajniki relacji pomiędzy neurobiologią i ekologią.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Reforma szkolnictwa wyższego w Niemczech: akademickie przedsiębiorstwo w budowie

Artykuł jest poświęcony reformie szkolnictwa wyższego w Republice Federalnej Niemiec. Autorka opisuje najważniejsze wydarzenia oraz przedstawia rys historyczny wprowadzania modelu bolońskiego w latach 1999-2010. Problemy i kontrowersje związane z wprowadzaniem tego modelu mają charakter finansowy, polityczny i społeczny (organizacja szkolnictwa wyższego i zarządzanie uczelniami oraz zrożnicowanie systemu szkolnictwa w niemieckich krajach związkowych, niski przyrost naturalny, brak wysoko wykwalifikowanej siły roboczej). Autorka podejmuje probę odpowiedzi na pytanie o przyszły model szkolnictwa wyższego (czy będzie to wysoko zorganizowana i bardziej „intelektualna” forma edukacji zawodowej) oraz czy humboldtowskie postrzeganie uniwersytetu - poszukiwanie wiedzy dla niej samej - można pogodzić z modelem bolońskim.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Egalitaryzm w oświacie jako jeden z obszarów dziedziny nauki w zakresie komeniologii

Niniejszy artykuł zwraca uwagę na problem egalitaryzmu w oświacie jako jeden z proponowanych obszarów dziedziny nauki komeniologii. Zaprezentowany problem omawiany jest w trzech tematycznych aspektach: Zarys warunków społecznych kształtujących egalitarystyczne poglądy Jana Amosa Komeńskiego; Naprawa świata w egalitarystycznych poglądach J.A. Komeńskiego; Problem egalitaryzmu w oświacie jako obszaru nauki w zakresie komeniologii. Podjęte rozważania skłaniają do uogólnień, aby komeniologia stała się dziedziną nauki, którą należy zgłębiać i interpretować oraz wyciągać wnioski, poszerzając jej płaszczyznę dociekań naukowych, interpretacyjnych i ustaleń pragmatycznych.

Czasopismo: Siedleckie Zeszyty Komeniologiczne. Seria pedagogika
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Nowe sylabusy” a kształcenie młodego pokolenia polskich humanistów

W myśl Deklaracji Bolońskiej przedmioty nauczane na studiach, także humanistyczne, powinny być opisane w wystandaryzowanych sylabusach. Wymaga się, aby przedstawiać w nich nie wiedzę, którą się przekazuje, ale spodziewane efekty kształcenia i kompetencje. Efekty kształcenia i kompetencje, które student nabywa po zaliczeniu przedmiotu powinny być opisane w sposób konkretny, a nawet mierzalny. Trudno jednak w ten sposób ujmować kształcenie humanistów, którego podstawowym celem ma być przygotowanie ich do pełnienia roli „krytycznego interpretatora współczesności, przeszłości i przyszłości [...] troszczącego się o kulturę wyższą, odpowiedzialnego za jej stan i status w życiu społecznym”.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Ukryty uniwersytet. "Hidden curriculum" w dokumentach Procesu Bolońskiego

Artykuł poświęcony jest reformie szkolnictwa wyższego zapoczątkowanej przez Proces Boloński. Autorka odwołuje się w swej analizie bezpośrednio do podstawowych dokumentów Procesu Bolońskiego i wykorzystuje pojęcie ukrytego programu (hidden curriculum). Teza pracy jest następująca: reformy strukturalne szkół wyższych w dłuższej perspektywie w istotny sposób wpłyną na pozycję uniwersytetu w europejskich społeczeństwach, a także na dyspozycje intelektualne jego absolwentów. Ukryty program uniwersytetów Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego polega na podporządkowaniu edukacji wyższej celom gospodarczym i społeczno-politycznym, a nie naukowym.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Komeńskiego człowiek w kontekście wolności wewnętrznej i zewnętrznej – wobec sfery cielesnej, intelektualnej i emocjonalnej

Czy komeniologia jest nauką? Pytanie to staje się przewodnią myślą moich rozważań. Analizę koncepcji Jana A. Komeńskiego poprowadzę według wybranych kryteriów naukowości: porządku logicznego, poziomu teoretyczności, mocy wyjaśniającej, mocy heurystycznej, stopnia przekonania i stopnia uzasadnienia, mocy przewidywania, języka i metod. Przyjmuję obraz człowieka jako triady obejmującej ducha (część nieśmiertelna powiązana ze światem duchowym), duszę (część rozumna licząca się z wolną wolą daną od Stwórcy) i ciało (część zwierzęca oraz część duszy zdolna do przyjmowania bodźców zmysłowych). W swoim artykule poszukuję właściwej interpretacji koncepcji człowieka wolnego u Komeńskiego, który bazował na obserwacji i doświadczeniu.

Czasopismo: Siedleckie Zeszyty Komeniologiczne. Seria pedagogika
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Polityka edukacyjna jako polityka prawdy w społeczeństwie ponowoczesnym

Główną inspiracją do napisania niniejszego artykułu była koncepcja władzy-wiedzy Michela Foucaulta, teoria reprodukcji Pierre’a Bourdieu oraz koncepcja modernizacji refleksyjnej Ulricha Becka. Celem autorów jest analiza podstawowych pojęć oraz idei związanych z liberalnym dyskursem dotyczącym edukacji oraz reprodukcji wiedzy w społeczeństwie ponowoczesnym, odznaczającym się globalizacją wiedzy, a zarazem prywatyzacją mechanizmów poznawczych. Autorzy stawiają tezę, że wyżej wymienione procesy wiążą się w ramach odgórnego i wszechogarniającego imperatywu samorealizacji i racjonalności jednostkowej, który pozwala na przenikanie logiki zarządzania rynkiem na poziom mikromechanizmów reprodukcji podmiotowości. Rezultatem tego procesu są zmiany zachodzące we współczesnych programach edukacyjnych Unii Europejskiej i OECD. Tym samym współczesna polityka edukacyjna staje się narzędziem swoistej liberalnej polityki poznania opartej na idei rational actor, zaś system edukacji reprodukuje strukturalne urynkowienie społeczeństwa.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Pochodzenie rodziny u Homo sapiens

Celem niniejszego artykułu było wyjaśnienie pochodzenia, ewolucji oraz modeli ludzkiej rodziny (ang. family) i organizacji rodów (ang. kin). Rodzinę można zdefiniować jako układ złożony z co najmniej jednej pary rodzic-dziecko oraz pary partner-partner, w obrębie którego sprawuje się opiekę nad dziećmi. Rodzina może być oparta zarówno o formalnoprawny związek typu małżeństwa, jak i o kohabitację. Według nieaktualnego już modelu rodziny nuklearnej Murdocka układ rodzice-dzieci stanowi podstawową komórkę społeczną wszelkich grup ludzkich na świecie. Ludzie są zwierzętami społecznymi i większość ludzkich społeczeństw praktykuje poligamię, aczkolwiek małżeńska i społeczna (choć nie seksualna) monogamia jest obecnie szeroko rozpowszechniona w społeczeństwach cywilizowanych. Tak więc człowiek może być postrzegany jako istota poligamiczna z natury, zaś monogamiczna kulturowo. Ponadto istnieje jeszcze kilka systemów organizacji społecznej w aspekcie seksualności człowieka, wśród których można wymienić trzy formy poligamii: poligynię, poliandrię oraz poligynandrię, przy czym ta pierwsza występuje zdecydowanie najczęściej. Społeczne zasady pokrewieństwa obejmują matrylinearność, patrylinearność oraz bilinearność. Zdaniem biologów ewolucyjnych poziom dymorfizmu płciowego u ludzi, zjawisko rywalizacji plemników, jak również piętno rodzicielskie (imprinting genomowy) wykluczają możliwość naturalnej monogamii u ludzi oraz ich przodków (homininów). Co więcej, zdrady małżeńskie (ang. extra-pair copulations, EPCs) są stosunkowo częste u obu płci nawet współcześnie. Istnieje kilka hipotez dotyczących ewolucji monogamii. Według jednej z nich ewolucyjna konieczność zwiększonych inwestycji rodzicielskich, zwłaszcza ze strony ojca, wiążąca się ze wzrostem efektywności opieki nad potomstwem przez rodziców, jest właściwie równoznaczna z powstaniem monogamii. Autorzy innej hipotezy zakładają, że bezpośrednią przyczyną mogły być pewne czynniki ekologiczne (np. hipoteza Low dotycząca infekcji pasożytniczych) lub rewolucja technologiczna polegająca na wytwarzaniu narzędzi mogących służyć jako broń. Przywodzi to na myśl np. etap wynalezienia i użycia narzędzi w ewolucji człowieka, kiedy doszło do zrównania sił fizycznych samców w grupie i dobór mógł premiować geny monogamii, ponieważ walka o więcej niż jedną partnerkę seksualną stała się nieopłacalna.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rośliny energetyczne jako cenny surowiec do produkcji biogazu

Biomasa roślinna od kilku lat jest przedmiotem szczególnego zainteresowania energetyki, polityki i sektora gospodarki. Potencjał energetyczny oraz możliwość ogólnej jej dostępności, a także perspektywa zagospodarowania odpadów, czyni biomasę podstawowym i powszechnie stosowanym w praktyce, odnawialnym źródłem energii. Dyrektywa UE kładzie nacisk na wzrost zużycia energii odnawialnej i redukcję niekontrolowanej emisji metanu w krajach członkowskich oraz do inwestowania w innowacyjne technologie, w tym beztlenową fermentację i produkcję biogazu. W artykule przedstawiono charakterystykę wybranych roślin energetycznych i sposób ich przetwarzania na biopaliwa gazowe, jako wiodące trendy w tej dziedzinie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
O roli naturalnej elektryczności w życiu organizmów

Artykuł stanowi próbę zapoznania czytelnika z rzadko poruszanym i dla niektórych badaczy nadal kontrowersyjnym tematem wpływu naturalnej elektryczności, istniejącej w atmosferze i hydrosferze, na funkcje życiowe, stan zdrowia i zachowanie organizmów żywych. Przegląd wybranego piśmiennictwa, związanego z tym tematem, prezentuje wyniki doświadczeń i obserwacji potwierdzających istnienie takiego wpływu, zwłaszcza w warunkach zaburzeń elektryczności atmosferycznej. W artykule przedstawiono też koncepcję fizjologicznego mechanizmu, który może być odpowiedzialny za reakcje organizmów zwierzęcych na bodźce elektryczne płynące ze środowiska.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Komeniologia jako nauka – współczesne dylematy wokół twórczości Komeńskiego i o Komeńskim

Pomimo upływu lat tezy sformułowane przez Jana Amosa Komeńskiego pozostają aktualne. Rozwój nauki i podjęte prace badawcze na przestrzeni ostatniego stulecia przyniosły potwierdzenie jego założeń dotyczących edukacji językowej, zasad i metod nauczania opartych na poglądowości, aktywności i polisensoryczności. Ponadto przedstawiono szereg danych na temat znaczenia edukacji jako mechanizmu redukcji nierówności społecznych i kształtowania ładu społecznego opartego na szacunku dla wszystkich ludzi. Niniejsze opracowanie na wstępie ukazuje rozległość studiów dotyczących osoby i twórczości znamienitego Czecha. Jest zarazem formą metarefleksji, aspirującą do przedstawienia komeniologii jako nauki interdyscyplinarnej, która łączy elementy dydaktyki, teorii wychowania i etyki. Ukazano jej przedmiot, podstawowe pojęcia i metody badawcze.

Czasopismo: Siedleckie Zeszyty Komeniologiczne. Seria pedagogika
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Projekt „Foresight Akademickie Mazowsze 2030” - wprowadzenie

Tekst jest wprowadzeniem do artykułów będących pokłosiem projektu „Foresight regionalny dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza. Akademickie Mazowsze 2030” , zamieszczonych w niniejszym numerze półrocznika (opracowania Elżbiety Moskalewicz-Ziółkowskiej, Stanisława Macioła, Elżbiety Drogosz-Zabłockiej i Barbary Minkiewicz, Marii Romanowskiej oraz Ewy Antoniak). Autorka przedstawia główny cel projektu (opracowanie alternatywnych scenariuszy zmian modelu funkcjonowania uczelni i kształcenia dla gospodarki opartej na wiedzy, usytuowanych w kontekście scenariuszy rozwoju regionu i kraju do roku 2030, pozwalające na zidentyfikowanie strategicznych dziedzin kształcenia wspomagających gospodarkę opartą na wiedzy w Warszawie i na Mazowszu) oraz cele szczegółowe. Omawia także stosowane metody badawcze.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości