rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Spontaniczne aktywności dzieci jako proces twórczy

Twórczość przez wielu uznawana jest za domenę sztuki. Zapominają oni, że towarzyszy nam ona również podczas zwykłej codzienności. Nieustannie przecież coś tworzymy, a dzięki temu uczymy się, doświadczamy, kreujemy rzeczywistość naszą i innych, budujemy i wzbogacamy nasz światopogląd, a także bawimy się. W pierwszej części artykułu omawiamy teoretyczne podstawy definiowania twórczości, a także prezentujemy teorie wyjaśniające proces twórczy w kontekście działalności dziecięcej. W przeprowadzonych badaniach założyłyśmy, że dzieci są zdolne i kompetentne. Dzięki uważnej obserwacji odpowiedziałyśmy na pytania: Czy dzieci są prawdziwie twórcze? W jakich sytuacjach? Czy owa twórczość mówi coś o dziecku? Pytania te były jednocześnie problemem badawczym, a znalezienie na nie odpowiedzi – celem badań i wyznacznikiem kierunku działań. Podjętą realizację badań jakościowych oparłyśmy na paradygmacie interpretatywnym. Jako metodę badawczą wybrałyśmy obserwację uczestniczącą, zakorzenioną w teorii ugruntowanej. Badania przeprowadzono we wrocławskiej placówce edukacyjnej, której koncepcja opiera się na edukacji demokratycznej. Wyniki obserwacji pokazują, że poprzez twórczość dzieci zapraszają nas do swojego świata, odkrywając przy tym cząstkę siebie, którą tak łatwo można przeoczyć, gdy nie jest się dość uważnym; gdy nie przyjmie się ich zaproszenia. Twórczość dzieci jest spontaniczna, wolna od ram i kryteriów, w które próbujemy wpisać ją my, dorośli.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Metoda projektu edukacyjnego jako sposób wyzwalania dziecięcej aktywności i ekspresji twórczej w opinii nauczycieli, rodziców i dzieci (na podstawie projektu Teatr, realizowanego w grupie dzieci pięcioletnich)

Przedmiotem badań niniejszego opracowania było ustalenie, czy realizowane w przedszkolu projekty edukacyjne rozwijają dziecięcą aktywność i ekspresję twórczą. W trakcie badań wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Autorka podkreśliła wagę umiejętności twórczego myślenia, jak i podejmowania własnej aktywności w toku różnorodnych projektów realizowanych w przedszkolu. Prezentowane wyniki są jedynie badaniami pilotażowymi i dotyczą realizacji konkretnego projektu edukacyjnego Teatr. Wybór autorki nie jest przypadkowy, ponieważ, jak twierdzi: aktywność, ekspresja twórcza to obecnie nieodłączny element funkcjonowania człowieka. W związku z tym należy tak organizować proces edukacyjny, by już od najwcześniejszych etapów wyzwalać w dzieciach zarówno ich własną aktywność, jak i twórczą ekspresję. Obie te cechy są bowiem niezbędne w radzeniu sobie z problemami i napotkanymi przeciwnościami. Nauczyciele pracujący z dziećmi w wieku przedszkolnym powinni wykorzystywać metody aktywizujące w celu wyzwalania tych cech. Jedną z nich jest metoda projektu edukacyjnego, która jest sposobem uczenia się przez doświadczenie, więc pozwala dzieciom samodzielnie zdobywać wiedzę. Co więcej, w projekcie edukacyjnym dochodzi do swoistej integracji środowiska rodzinnego i przedszkolnego poprzez angażowanie rodziców w różne etapy realizacji projektu.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Lektura młodszych dzieci w kulturze audiowizualnej

Kultura audiowizualna wywołała i określiła nowe postawy odbiorcze, tworząc tym samym inne niż parę lat temu możliwości i potrzeby współczesnego dziecka w wieku wczesnoszkolnym. Jeśli przyjąć, że wychowywany w takiej rzeczywistości uczeń operuje kodem nowych mediów, w tym telewizji, a jego postrzeganie świata opiera się na percepcji audiowizualnej, to proces organizacji kształcenia literackiego na pierwszym etapie edukacyjnym powinien być szczególnie starannie przemyślany. Chodzi bowiem o dobór takich tekstów, które nie tylko prezentują sztukę słowa, ale także odpowiadają na zredefiniowaną sytuację antropologiczną. W takie założenia wpisują się teksty literatury audiowizualnej kierowanej do młodszych czytelników, które w wyniku przekraczania horyzontów zarezerwowanych dla jednego gatunku artystycznego harmonizują z naturalnymi aktualnymi dziecięcymi zdolnościami i wymaganiami. Jednocześnie motywują do literackiej praktyki, umożliwiając rozwój kompetencji czytelniczych i umiejętności rozpoznawania świata. Praca jest próbą wyjaśnienia funkcji literatury audiowizualnej w oswajaniu najmłodszych uczniów z lekturą w przedstawionym kontekście i egzemplifikacji. Na podstawie rekonstrukcji aktualnej sytuacji kulturowej dzieci w młodszym wieku szkolnym postawiona została teza o konieczności takiego wychowania ich do lektury, które obejmuje teksty literackie wykorzystujące doświadczenia i dorobek nowych mediów, łącząc się z nimi, nie tracąc jednocześnie artystycznych walorów. Przedstawione przykłady i wnioski mają stanowić konstruktywną odpowiedź na rejestrowany stan rzeczy.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Antropologiczne podstawy odporności psychicznej: narracyjna autokonstrukcja jako czynnik ochronny w odporności psychicznej

Odporność psychiczna jako konstrukt to stosunkowo nowe zjawisko, które obecnie zyskuje na znaczeniu – zwłaszcza w nowych edukacyjno-pedagogicznych koncepcjach skupiających się na zapobieganiu zachowaniom ryzykownym. Dlatego też, w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, zmiana naszego podejścia do odporności psychicznej stała się o wiele głębsza niż zmiana zaledwie koncepcyjna. W niniejszym artykule omówimy dwa zagadnienia fundamentalne dla zrozumienia odporności psychicznej jako cechy bardzo ludzkiej, bez rozważania jej zastosowań. Istnieje wyraźna potrzeba odniesienia odporności psychicznej do aspektów typowo antropologicznych, które – jak sugeruje antropologia filozoficzna – mogą pomóc nam dostrzec, że ta cecha wynika z samej ludzkiej natury. Właśnie w tym momencie antropologia łączy się z narracyjną autokonstrukcją w rozwoju wewnętrznego logos. Takie antropologiczne cechy niewątpliwie ułatwiają nam zrozumienie tego, w jaki sposób osoba może siebie tworzyć poprzez własny dialog wewnętrzny skorelowany ze środowiskiem zewnętrznym. Na podstawie takiego rozwoju człowiek może tworzyć różne aspekty własnej osobowości, które pomagają stawić czoła trudnym, a nawet – w skrajnych przypadkach – traumatycznym sytuacjom.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Arteterapia i edukacja twórcza w praktyce wychowawczej placówki socjalizacyjnej

Artykuł porusza problem twórczości i rozwoju kreatywności dzieci i młodzieży poprzez arteterapię i warsztaty edukacji twórczej w placówce socjalizacyjnej. Przeprowadzono badania empiryczne, których przedmiotem były obydwie metody oddziaływań poprzez sztukę. Za cel badań przyjęto ustalenie skali problemów wychowanków, kompetencji terapeutycznych pracowników pedagogicznych, zakresu oddziaływań terapeutycznych i edukacyjnych oraz ich skuteczności w ocenie kadry pedagogicznej i wychowanków. Główny problem badawczy dotyczył odpowiedzi na pytanie: Jaką rolę w wychowaniu dzieci w placówce socjalizacyjnej pełnią arteterapia i edukacja twórcza? W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego oraz techniki ankiety i badania dokumentów. Jak wynika z przeprowadzonych badań, dominującą formą pomocy dzieciom jest arteterapia, którą objęte są przede wszystkim osoby z problemami w komunikacji, ze wzmożonym napięciem emocjonalnym, zaburzeniami zachowania i symptomami niedostosowania społecznego. Warsztaty edukacji twórczej prowadzone są dla wszystkich chętnych zainteresowanych tą formą aktywności, chociaż nie we wszystkich grupach wychowawczych. Pedagodzy wykorzystujący w pracy z wychowankami badane metody mają ukończone odpowiednie studia podyplomowe, kursy i szkolenia. Arteterapia pomaga tym dzieciom rozładować napięcie emocjonalne, wyrażać swoje emocje, myśli i uczucia oraz uporać się z problemami emocjonalnymi, stresem, złością i agresją. Warsztaty edukacji twórczej w formach plastycznych i treningu twórczości stymulują integralny rozwój osobowości wychowanków i pobudzają ich procesy autokreacji i autoedukacji.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Podręczniki w szkołach polskich na Wołyniu

W artykule uzasadniono miejsce i rolę podręczników w szkołach polskich na Wołyniu na przełomie XVIII/XIX w. Przeanalizowano główne funkcje podręcznika w systemie edukacji (kulturologiczną, dydaktyczną, metodyczną). Uzasadniono treść pojęcia „polska szkoła" z uwzględnieniem specyfiki Wołynia jako historycznego regionu, gdzie mieszkała liczna polska wspólnota z tradycjami kulturalnymi. Wyjaśniono znaczenie Komisji Edukacji Narodowej dla placówek edukacyjnych na Wołyniu oraz dokonano analizy programów nauczania. Autorka przedstawia także listę podręczników, wykorzystywanych w badanym okresie w polskich szkołach na wybranym terenie. Przykładowymi placówkami, na podstawie działalności których zostały sformułowane wnioski, dotyczyło to szkół województwa żytomierskiego i lubarskiego oraz powiatu owruckiego.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Zasoby odporności psychicznej dziecka – co wiedzą o nich rodzice i nauczyciele

Rozwój dziecka i postępy przez nie czynione są przedmiotem żywego zainteresowania bliskich mu dorosłych – rodziców i nauczycieli. Celem prezentowanego badania było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o wiedzę rodziców i nauczycieli dziecka w wieku przedszkolnym na temat jego odporności psychicznej. Była ona zdefiniowana jako czynniki ochronne – inicjatywa, samokontrola i przywiązanie oraz czynniki ryzyka w postaci zachowań niepokojących. Uczestnikami badania byli rodzice i nauczyciele 335 dzieci w wieku 2-6 lat. W badaniu wykorzystano skalę obserwacyjną DECA (The Devereux Early Childhood Assessment) przeznaczoną dla dzieci w wieku od 2,0 lat do 5 lat i 11 miesięcy. Narzędzie składa się z 37 pozycji, wypełniane jest przez rodziców dziecka oraz jego nauczyciela przedszkolnego. Uzyskane wyniki wykazały różnice w zakresie oceny przez dorosłych zarówno czynników ochronnych, jak i czynników ryzyka: matki oceniły najwyżej inicjatywę dzieci, wyższe wymagania w zakresie samokontroli dzieci zaobserwowano u ojców w porównaniu z matkami i nauczycielami. Przywiązanie jako trzeci czynnik ochronny zostało ocenione wyżej przez rodziców niż przez nauczyciela. Nauczyciele zauważyli istotnie mniej zachowań trudnych u dzieci niż matki. W zakresie zachowań niepokojących stwierdzono tendencję nauczycieli do spostrzegania chłopców w sposób stereotypowy jako mniej grzecznych niż dziewczynki. Okazało się, że wiedza matek, ojców i nauczycieli na temat zasobów odporności psychicznej dziecka różni się w istotny sposób. Może to także wynikać z odmiennego zachowania dziecka w środowisku przedszkolnym i domowym oraz z wpływu czynników społecznych.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Biografia rzeczy jako metoda badań nad zabawką dziecięcą

W artykule podjęto próbę wykorzystania metody biografii rzeczy do badań nad zabawką dziecięcą. Celem tekstu jest pokazanie możliwości zastosowania wybranych elementów biografii rzeczy w badaniach historyczno-pedagogicznych nad zabawką dziecięcą. Kwestia ta jest istotna, ponieważ polega na spojrzeniu z innej perspektywy na ową rzecz (przedmiot materialny), która do tej pory w badaniach pełniła rolę tekstu poddawanego analizie zgodnie z założeniami konstruktywizmu. Głównym celem takiego podejścia była rekonstrukcja zabawek i zabaw dziecięcych w różnych okresach historycznych. Wprowadzenie do badań biografii rzeczy pozwoli pokazać linearny ciąg życia zabawki – od jej powstania, poprzez przebywanie w ręku dziecka, czas hibernacji, do jej powrotu do życia. W tekście pokazano przykładowe życie lalki „szrajerki” w tzw. długim trwaniu. Przedstawiono sposób wyrobu przedmiotu, jego cel, rynek zbytu (pierwsze życie zabawki), czas hibernacji oraz drugie życie „szrajerki” jako eksponatu muzealnego, części kolekcji prywatnej i zabawki w ręku dziecka. Ta ostatnia opcja przywraca podstawową funkcję lalki – funkcję ludyczną.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Perspektywa „dobra dziecka” w badaniach nad dzieciństwem

Celem artykułu jest zaprezentowanie kategorii dobra dziecka w badaniach nad dzieciństwem. Przedstawiono w nim wyniki eksploracji nad tym zagadnieniem, którą przeprowadzono z perspektywy samego dziecka. Tło tych badań stanowi przegląd współczesnych rozważań nad dzieckiem i dzieciństwem, z zaznaczeniem dominujących w nich perspektyw oraz dyskursów. Do pożądanych współcześnie perspektyw należą badania „z dziećmi”. Pedagodzy podkreślają też koncepcję dziecka jako obywatela, a także wskazują na potrzebę prowadzenia badań w zakresie partycypacji dzieci w procesie budowania demokracji. Dyskurs o dobru dziecka w badaniach nad dzieciństwem został zaprezentowany w nawiązaniu do koncepcji Wendy Stainton Rogers, według której rozpatruje się je przez pryzmat potrzeb, praw i jakości życia dziecka. W dalszej części artykułu przedstawiono rozumienie kategorii dobra dziecka w pedagogice, zaś w ostatniej części zarysowano propozycję badań w zakresie doświadczania jakości życia przez dziecko. Przyjęto, że dobro dziecka z jego osobistej perspektywy jest uchwytne w doświadczeniu indywidualnym. W takim znaczeniu stanowi ono wartość subiektywną i może być analizowane w kontekście poznawczo-przeżyciowej teorii „ja” Seymoura Epsteina.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Miejsce osób tożsamowościowo Głuchych w modelu otwartej edukacji XXI wieku

Artykuł poświęcony jest sytuacji osób niesłyszących w systemie edukacyjnym promującym multikulturowość i transkulturowość. Uwzględnia się tu specyfikę funkcjonowania i identyfikacji tożsamowościowej jednostki żyjącej jednocześnie w „świecie ciszy”, ale w „społeczeństwie dźwięku”. Zwraca się uwagę na tworzenie środowiska edukacyjnego sprzyjającego rozwojowi kulturowości Głuchych oraz znoszącego bariery biopsychospołeczne, w tym komunikacyjne. Praca skupiona jest wokół wsparcia rozwoju dziecka z wadą słuchu, które nie jest w stanie rozwinąć mowy dźwiękowej na poziomie umożliwiającym swobodną komunikację i eksplorację świata. Wzrastając jednak w kulturze Głuchych, może ono percypować rzeczywistość, budując relacje i tworząc reprezentacje poznawcze w Polskim Języku Migowym.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Poczucie partycypacji nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w zmianach edukacyjnych. Raport z badań

Przedmiotem przeprowadzonych badań było odczuwane przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej poczucie partycypacji w zmianach edukacyjnych. Celem badań było ustalenie sposobu rozumienia przez nauczycieli pojęcia „zmiana edukacyjna”, zbadanie ich stosunku do zmian w edukacji oraz odczuwanego poziomu partycypacji we wprowadzanych zmianach. Badania sondażowe z zastosowaniem techniki badań ankietowych zostały przeprowadzone w roku szkolnym 2015/2016 wśród 96 nauczycieli na terenie województwa śląskiego i małopolskiego. W wypowiedziach nauczycieli zaznaczyła się tendencja do adaptacyjnego postrzegania swojego funkcjonowania wobec zmian w edukacji. Zarówno w wymiarze formalno-organizacyjnym, kompetencyjnym, jak i przedmiotowym nauczyciele dostrzegają bariery w swojej partycypacji w zmianach edukacyjnych. Choć nauczyciele uważają, iż zmiany w edukacji są niezwykle ważne i powinny się dokonywać, jednakże autorstwo zmian nie jest obiektem zabiegów dla wielu z badanych. Uzyskane wyniki badań stanowią wyzwanie dla instytucji kształcących, dokształcających i doskonalących nauczycieli w zakresie podejmowania działań mających na celu zmianę w sposobie myślenia nauczycieli o sobie jako animatorach zmian w dzisiejszej dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości edukacyjnej.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Dylematy nauczających czytania i pisania

Czytanie i pisanie to od dawna cenione umiejętności, wokół których w ostatnim czasie toczą się ciekawe dyskusje i spory. W tym samym bowiem momencie, gdy niektórzy boleją nad spadkiem czytelnictwa w naszym kraju, inni zwracają uwagę na fakt, iż nigdy wcześniej nie czytaliśmy tyle, co dziś (oczywiście obie strony mają na uwadze różne rodzaje czytanych tekstów). Podobnie wokół pisania toczą się dysputy np. zwolenników pisma odręcznego, kaligraficznego, z tymi, którzy za jedyne sensowne dziś narzędzie pisarskie uznają klawiaturę komputera, ipada czy iphona. Mimo tych i innych kontrowersji, większość z nas docenia znaczenie umiejętności czytania i pisania, a niektórzy nawet dostrzegają jego wyraźny wzrost we współczesnym świecie. Myślę tu np. o tych rodzicach, babciach czy dziadkach, którzy szukają możliwości, metod oraz narzędzi przyspieszających i wspierających naukę czytania i pisania ich dzieci, wnucząt. Myślę o badaczach szukających optymalnych warunków dla uczenia się i nauczania tych ważnych kompetencji. Innym efektem popularności myślenia o umiejętności czytania i pisania są też zapewne decyzje polityków odpowiedzialnych za funkcjonowanie oświaty, którzy w ostatnich latach nauczycielom wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej, czyli osobom profesjonalnie odpowiadającym za budowanie fundamentów dziecięcych umiejętności czytania i pisania, zafundowali cały ciąg zmian. Pytanie – czy aby na pewno dobrych zmian? Artykuł ma na celu dokonanie analizy wątpliwości i dylematów, które muszą dziś rozstrzygać osoby nauczające czytania i pisania.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Znaczenie zabawki w terapii autyzmu. Wybrane aspekty

Artykuł jest szkicem naukowego namysłu nad zabawką rozumianą jako narzędzie terapeutyczne. Przedmiotem rozważań uczyniłyśmy pracę terapeuty-logopedy z dziećmi autystycznymi w wieku przedszkolnym, koncentrując się na terapii kompetencji społecznych i rozumienia emocji, kształceniu językowym, nauce logicznego myślenia i ćwiczeniu pamięci, a także na aspekcie motywacyjnym zabawki. Celem artykułu jest ukazanie funkcji zabawki w pracy z dzieckiem autystycznym. Należy go traktować jako pewnego rodzaju poradnik na temat możliwości wykorzystania zabawki głównie w gabinecie logopedycznym (bo został napisany z perspektywy logopedów-praktyków), aczkolwiek skierowany jest on do wszystkich osób pracujących z dziećmi – również psychologów, pedagogów, opiekunów i rodziców. Zaproponowane użycia zabawek są stosowane i weryfikowane w terapii opartej na metodzie indywidualnej pracy z dzieckiem zaburzonym, a metodą zbierania materiałów badawczych do artykułu była obserwacja uczestnicząca.  Do istotniejszych wniosków z poczynionych obserwacji należą:
- zabawki spełniają ważną rolę w terapii zachowań społecznych, jako że cały proces terapeutyczny zmierza do kształtowania kompetencji - społecznych, a zastosowanie zabawki daje dodatkowo możliwość kontynuowania zabawy poza sytuacją gabinetową;
- zabawka jest doskonałym narzędziem wspomagającym progresję mowy, ułatwia chociażby wprowadzanie i utrwalanie kolejnych kategorii gramatycznych;
- zabawki inspirują wspólne aktywności, co ma znaczenie wysoce terapeutyczne;
- zabawki motywują dziecko do aktywnego udziału w terapii.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Terapia przez twórczość plastyczną w procesie wspomagania i wspierania rozwoju dzieci z problemami internalizacyjnymi, czyli o tym, jak można pomóc dziecku być „tym samym”, ale nie „takim samym”?

Czasami rzeczywistość zmusza dziecko do tłumienia naturalnej potrzeby, jaką jest wyrażanie siebie, kumulują się destruktywne siły mogące przejawiać się obojętnością, agresją, apatią, ucieczką od rzeczywistości. W artykule starałam się pokazać sposób, w jaki terapia przez twórczość plastyczną może pomóc dzieciom z problemami natury internalizacyjnej. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że na efektywność arteterapii składają się zarówno wiedza terapeuty dotycząca istoty problemów dziecka, jak i przemyślany proces arteterapii, wykorzystujący podstawy teoretyczne związane z wybraną orientacją psychoterapeutyczną (decydujące powinny być tu potrzeby, oczekiwania, możliwości, ale i ograniczenia klienta-dziecka), materiały wykorzystywane w tworzeniu, jak i czynniki natury organizacyjnej (przestrzeń, czas, cisza, swoboda ruchu, swoboda wyboru techniki i materiałów), pozwalające dziecku działać z poczuciem bezpieczeństwa, sprawstwa, autonomii. Tak jak we wszystkich interwencjach terapeuta powinien umieć zbudować bliską, opartą na autentyczności, empatii, syntonii i szacunku relację z dzieckiem. Nigdy nie powinna to być relacja, która prowadzi do emocjonalnego uzależnienia dziecka od terapeuty. Dzięki arteterapii wykorzystującej perspektywę interpretacyjną, magii twórczego działania i powstających wytworów dziecko z problemami internalizacyjnymi może przy pomocy terapeuty, ale też członków grupy terapeutycznej, na nowo odczytywać i „oswajać” świat, uczyć się siebie i innych, poszukiwać, odkrywać i stopniowo budować prawidłową strukturę Ja.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Pożytki ze słuchania i czytania ze zrozumieniem. Przyczynek do rozważań o roli biblioterapii we wspomaganiu rozwoju mowy i myślenia w średnim i późnym dzieciństwie

Autorka artykułu analizuje wpływ recepcji literatury na procesy kognitywne dziecka. W pierwszej części prezentowanego tekstu opisuje rolę języka w rozwoju myślenia, odwołuje się do teorii J. Brunera w celu omówienia procesu tworzenia się reprezentacji umysłowych, w tym głównie reprezentacji pojęciowych. Następnie analizuje rolę narracji, która pomaga dziecku konstruować obraz świata, jednocześnie zawiera klucz do jego rozumienia. Kontynuując te rozważania, autorka wspomina o zadaniach realizowanych poprzez biblioterapię i bajkoterapię. W tym kontekście przypomina rodzaje bajek terapeutycznych, w których stawiane cele są podstawą ich podziału; służą do wyodrębnienia tekstów nacechowanych relaksacyjnie, psychoedukacyjnie lub psychoterapeutycznie. Następnie opisuje rolę literatury w stymulowaniu myślenia przyczynowo-skutkowego, hipotetycznego, procesu wnioskowania oraz podkreśla jej wpływ na rozwój kreatywności. Poza tym omawia tryby przetwarzania informacji, wyodrębnia styl optymistyczny, pesymistyczny, analityczny, syntetyczny, egocentryczny, dialektyczny, humorystyczny i autorytarny. Poznanie dzięki literaturze stylów przetwarzania może skutkować potencjalnym wypracowaniem bardziej zrównoważonego i elastycznego trybu, czyli takiego, który dostosowany jest do konkretnej sytuacji. Wspomaganie rozwoju psychicznego w wybranych obszarach może zachodzić głównie dzięki recepcji literatury pięknej, także bajki terapeutyczne mogą być pomocne w tych działaniach.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia