rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
O pożytkach z eksperymentu myślowego w nauce

Book Review: Robert Piotrowski, Demon Maxwella. Dzieje i filozofia pewnego eksperymentu, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2011, ss. 330

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zarys filozofii słowiańskiej

Od tłumaczki: W swej książce Zarys filozofii słowiańskiej, wydanej w 1873 roku w Rzeszowie, Klemens Hankiewicz pokazuje zasadnicze własności filozofii słowiańskiej. Dokonuje tego przez uchwycenie specyfiki filozofii w poszczególnych narodach słowiańskich. Przetłumaczona część jego książki dotyczy filozofii czeskiej, serbskiej i chorwackiej. Podkreślając różnice między nimi wynikające choćby z odmiennej historii czy położenia geograficznego, argumentuje, że nie są one na tyle istotne, by przekreślały ich jedność.

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Etyka w służbie polityki

Book Review: Michał Kulesza, Magdalena Niziołek, Etyka służby publicznej, Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2010, ss. 330

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Stanisław Lem – filozof zapoznany

Book Review: Paweł Okołowski, Materia i wartości. Neolukrecjanizm Stanisława Lema, Wyd. UW, Warszawa 2010, ss. 562

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozoficzne wyglądy ciała

Book Review: Kiepas A., E. Struzik (red.). 2010. Terytorium i peryferia cielesności. Ciało w dyskursie filozoficznym. Katowice: Wyd. UŚ.

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wojna a moralność

Book Review: Tadeusz Szczurek, Konflikty zbrojne, problematyka filozoficzno-moralna, Wydawnictwo Wojskowej Akademii Technicznej, Warszawa 2009, ss. 178

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozofia nauki Gastona Bachelarda

Book Review: Bachelard G. 2000. Filozofia, która mówi nie. Esej o filozofii nowego ducha w nauce, przekład J. Budzyk. Gdańsk: Wyd. słowo/obraz terytoria.

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czy sztuką jest wszystko?

Book Review: Sławomir Marzec, Sztuka, czyli wszystko. Krajobraz po postmodernizmie, TN KUL, Lublin 2008, ss. 208

Czasopismo: ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dobry gej, zły gej. O niejednoznaczności definiowania dewiacji w zjawisku paniki moralnej

Koncepcja paniki moralnej ujmuje rzeczywistość społeczną w sposób dwubiegunowy: po jednej stronie znajduje się wróg społeczny — dewianci, naruszający ugruntowany ład normatywny, a po drugiej—reszta społeczeństwa, która ich piętnuje. Poniższy artykuł dowodzi, że jest to zbyt uproszczone ujęcie, gdyż coraz częściej reakcje społeczne na akty dewiacji są bardziej zróżnicowane. Przykładem ilustrującym niejednorodność ocen i reakcji w stosunku do wrogów publicznych są wyniki analizy treści medialnych, jakie pojawiły się podczas homoseksualnej panikimoralnej w 2005 roku. Artykuł kończy propozycja rozwinięcia koncepcji paniki moralnej poprzez wprowadzenie rozróżnienia zjawiska na model „klasyczny” oraz „transformacyjny”.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
„Uwolnij się”- grupa wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie: Prezentacja i ewaluacja programu realizowanego w warunkach izolacji więziennej.

Jak pokazują statystyki Służby Więziennej, liczba osadzonych w polskich więzieniach to ponad ok. 70 tys. osób. Wśród tej liczby mniej niż 5 proc. to skazane kobiety. Wiele kobiet, zanim dokonało czynów karalnych, doświadczało przemocy (było jej ofiarami). Dla wielu z nich dokonane przestępstwa były formą skrajnie niekonstruktywnej strategii radzenia sobie z długotrwale doświadczanym stresem. Artykuł podejmuje analizę strategii pracy z takimi osobami, tj. ze skazanymi kobietami doznającymi przemocy domowej jeszcze przed popełnieniem przestępstwa i odbywaniem kary pozbawienia wolności. Analiza polskiej literatury przedmiotu ujawnia, iż choć w Polsce przeprowadzono wiele badań i analiz dotyczących zjawiska przemocy, to znalezienie wytycznych, rekomendacji czy konkretnych scenariuszy zajęć grupowych dla osób doświadczających przemocy jest niezwykle trudne. Autorzy artykułu opracowali program pomocy osadzonym „Uwolnij się”, składający się z rozbudowanej części diagnostycznej (służącej zbadaniu okoliczności związanych z sytuacją doświadczania przemocy) oraz właściwego programu wsparcia grupowego. Jego podstawowym celem jest edukacja w zakresie autodiagnozy i rozpoznawania przemocy, jak również nauka konstruktywnych sposobów radzenia sobie i szukania pomocy. Prezentowany w niniejszym opracowaniu program został poddany także ewaluacji za pomocą opracowanych narzędzi badawczych. Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała pozytywny wpływ zajęć na realistyczne rozumienie zjawiska przemocy oraz identyfikację strategii zaradczych wśród jego uczestniczek. Przemawiają za tym prezentowane poniżej wyniki. Pozytywne oceny uczestniczek dopełniają tego obrazu i potwierdzają, iż program w ocenie absolwentów oceniony został jako przydatny. Otrzymane wnioski wskazują, iż sam moment odbywania kary pozbawienia wolności może być wystarczającą okolicznością do zmotywowania uczestniczek (ofiar przemocy) do zapoczątkowania zmian w sposobie myślenia o sobie samych i swojej przyszłości. Uzyskane wyniki przemawiają za szeroką realizacją takich działań, a sama interwencja niekoniecznie musi być prowadzona tylko w zakładach karnych. Uzyskane wyniki są tym bardziej optymistyczne, że nie mamy tu do czynienia z terapią, lecz z interwencją dużo prostszą i oszczędniejszą, której szeroka implementacja w różnych miejscach wydaje się możliwa bez szczególnych trudności.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Zasoby osobiste i społeczne sądowych kuratorów zawodowych na podstawie próby kuratorów zawodowych ze Studiów Podyplomowych UW IPSiR

Praca zawodowych kuratorów sądowych polega na podejmowaniu różnych zadań zarówno wobec podopiecznych, jak i instytucji. Kuratorzy pracują w terenie z podopiecznymi, w sądach wymieniają informacje z sędziami na temat prowadzonych i planowanych wobec podopiecznych działań, w środowisku zewnętrznym współpracują z instytucjami i organizacjami działającymi na rzecz pomocy i resocjalizacji. Wielość zadań i konieczność́ ich koordynowania, podejmowanie trudnych decyzji związanych ze zmianami życia ludzkiego, dotyczących podopiecznych i ich rodzin, trudności i opór przed wdrażaniem zmian - wpływający na efektywność, zagrożenia generowane przez specyfikę zadań, dzielenie konieczności realizowania zaangażowania zewnętrznego z realizacją celów osobistych - to wszystko stawia przed tą grupą zawodową wiele wymagań. Kuratorzy powinni być dobrze wyposażeni wewnętrznie - mieć wysokie poczucie koherencji (zrozumiałości, zaradności, sensowności), stawiać sobie cele w życiu zawodowym i osobistym, mieć poczucie sensu życia, ważna jest też dla ich grupy zawodowej umiejętność radzenia sobie w sytuacjach trudnych. Badanie wymienionych zmiennych w grupie kuratorów zawodowych i ich opis stanowi właśnie przedmiot refleksji przedstawionego artykułu.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Dialog mediacyjny w perspektywie psychologii narracyjnej funkcje narracji i narracyjne role mediatora

Niniejszy artykuł stanowi próbę spojrzenia na mediację z perspektywy psychologii narracyjnej. Autor identyfikuje cztery funkcje, jakie w dialogu mediacyjnym odgrywają narracyjne struktury poznawcze: poznawczo-komunikacyjną, regulacyjno-motywacyjną, transformacyjną oraz dialogiczno-perswazyjną. Na ich podstawie formułuje listę praktycznych wskazówek działania czyniących pracę mediatora efektywniejszą.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Przejrzystość, jawność, autorytet: nieformalne ograniczenia zasady jawności postępowania w polskiej praktyce sądowej

Chociaż zapisy polskiej konstytucji zasadniczo gwarantują jawność postępowania sądowego, oprócz ograniczeń formalnych (wyłączenie jawności w uzasadnionych przypadkach) dostęp publiczności na sale rozpraw blokuje szereg praktyk nieformalnych. Ograniczenia te były jednym z głównych przedmiotów badań, przeprowadzonych w latach 2010–2012 na próbie ponad 9.000 rozpraw w sądach rejonowych i okręgowych we współpracy z Fundacją Court Watch Polska. Autor identyfikuje przyczyny utrzymywania się tych ograniczeń w specyficznym podejściu części pracowników sądowego wymiaru sprawiedliwości do kwestii jego legitymizacji, a także w błędnym kole, jakie uruchamia i petryfikuje brak zainteresowania obywateli sposobem wymierzania sprawiedliwości. Stawia też tezę, że zaobserwowane praktyki przyczyniają się do osłabienia zaufania Polaków do wymiaru sprawiedliwości. Tymczasem, autorytet sądu jest dziś uzależniony m.in. od sposobu potraktowania obywatela, przejrzystości postępowania oraz zdolności komunikacyjnych sędziego.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Charakterystyka nieprzystosowania społecznego młodzieży podsądnej.

Głównym celem artykułu jest poznanie obrazu nieprzystosowania społecznego młodzieży podsądnej. Badania empiryczne przeprowadzono w grupie młodzieży, wobec której sądy rodzinne i nieletnich wydały postanowienie o zastosowaniu środka wychowawczego w postaci nadzoru kuratora. Grupę kontrolną stanowili uczniowie z zasadniczych szkół zawodowych. Łącznie uzyskano dane od 317 badanych osób (153 podsądnych i 164 uczniów szkół zawodowych). Okazało się, że grupa podsądna przejawia wyższy poziom nieprzystosowania społecznego w porównaniu z grupą kontrolną. Obraz ten prezentuje wadliwość funkcjonowania we wszystkich rolach społecznych (dziecka, ucznia, kolegi) odgrywanych przez młodzież w wieku szkolnym oraz szeroki wachlarz zachowań aspołecznych i zachowania nacechowane uciążliwą dla rodziców niesubordynacją.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Wizerunek Służby Więziennej na podstawie analizy miesięcznika "Forum Penitencjarne"

Niniejsza praca badawcza analizuje wizerunek Służby Więziennej w specjalistycznym miesięczniku, jakim jest Forum Penitencjarne wydawane przez Centralny Zarząd Służby Więziennej. Do jego napisania wykorzystano badania empiryczne przeprowadzone z użyciem klucza kategoryzacyjnego, dzięki któremu możliwe było wyodrębnienie cech pożądanych u więzienników, problemów i kontrowersji, z którymi boryka się środowisko penitencjarne oraz priorytetów w obowiązkach Służby.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Inwentarz źródeł stresu w zawodzie kuratora: opis konstrukcji i własności psychometryczne

Artykuł zawiera opis struktury własności psychometrycznych Inwentarza źródełs stresu w zawodzie kuratora. Szacowanie własności psychometryczne skali koncentrowało się na szacowani jej rzetelności, trafności oraz mocy dyskryminacyjnej pozycji narzędzia. Testowi poddano grupę Kuratorów Sądowych z Sądu Okręgowego w Warszawie, Sądu Okręgowego Warszawa Praga oraz Sądu Okręgowego we Włocławku. Badanie wykazało, że skala ma wysoki poziom trafności oraz jest rzetelnym narzędziem diagnostycznym.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Inwentarz źródeł stresu szkolnego młodzieży — opis konstrukcji i własności psychometryczne.

Artykuł zawiera opis struktury i własności psychometrycznych Inwentarza Źródeł Stresu Szkolnego Młodzieży. Określenie własności psychometrycznych skali zostało przeprowadzone poprzez oszacowanie jego rzetelności, trafności oraz mocy dyskryminacyjnej pozycji testowych. Zbadano 421 uczniów. Wyniki przedstawionych badań wskazują na dobre wskaźniki trafności oraz rzetelności narzędzia.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Partnerki życiowe recydywistów i ich rola w powstrzymywaniu aktywności przestępczej.

Pojęcia i relacje opisane w niniejszym artykule zostały wygenerowane z biografii mężczyzn odbywających karę pozbawienia wolności w więzieniu dla recydywistów (więcej niż trzeci raz). Analizie danych towarzyszyły procedury metodologii teorii ugruntowanej. W artykule podjęto się próby opisu pewnych typów kobiet oraz nadania znaczenia relacjom, jakie łączą ich z recydywistami w kontekście osłabiania aktywności przestępczej mężczyzn. Zainteresowaniem objęto jedynie te kobiety, z którymi recydywista nie pozostawał w relacji z powodu więzi biologicznych, a które pojawiły się w jego życiu w okresie, gdy „kariera przestępcza” była już ugruntowana. Okazuje się, że dla recydywistów, którzy po opuszczeniu zakładu karnego podejmują próby zerwania z wizerunkiem przestępcy, relacje z pewnym typem kobiet stanowią kluczowy czynnik sukcesu. To właśnie tego rodzaju związki (stanowiące narzędzie kontroli społecznej oraz źródło motywacji do zerwania z przestępczym stylem życia) i kobiety je tworzące znajdują się w głównym polu analiz podjętych w artykule.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Wykluczenie z życia.

Istnieją rozmaite rodzaje wykluczenia społecznego odnoszące się do życia poza nawiasem społeczeństwa. Procesu ukształtowanego przez miejsce w strukturze społecznej, przez przeszłe doświadczenia życiowe i oczekiwania. Koresponduje z nimi to najbardziej dramatyczne: wykluczenie z życia, czyli śmierć samobójcza. Jest ona dla socjologa (od czasów Emila Durkheima) najlepszym miernikiem integracji i kondycji społeczeństwa. Analiza trendów śmierci samobójczej w latach 1951–2013 wskazuje na ich systematyczny wzrost w tym czasie (o 400%) z wyjątkiem roku 1981 i przełomu 1989/1990, kiedy spadły one o 1/3. Było to niewątpliwie skutkiem nadziei związanych z Solidarnością i zmianą politycznego ustroju kraju. W latach 90. współczynniki śmierci samobójczych wykazują stabilizację z niewielkim wzrostem. Od roku 2009 nastąpił gwałtowny wzrost: z około 5000 do ponad 6000 rocznie. Uderzająca jest dysproporcja w zakresie płci. Polska jest jedynym na świecie krajem, w którym śmiercią samobójczą umiera aż sześciu mężczyzn na jedną kobietę. Skutkuje to określaniem Polski jako kraju silnych kobiet i coraz słabszych mężczyzn.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Poczucie marginalizacji u osadzonych i jego uwarunkowania – sprawozdanie z badań

W artykule przedstawione zostały badania nad poczuciem marginalności osadzonych odbywających karę pozbawienia wolności. Objęto nimi 510 osadzonych, mężczyzn, odbywających karę w różnych typach i rodzajach zakładów karnych. Przyjęto założenie, że jedną z konsekwencji wykluczenia społecznego związanego z odbywaniem kary pozbawienia wolności jest powstanie u niego poczucia marginalności. Celem badań było ustalenie rozmiarów poczucia marginalności i określenie wpływu na jego wielkość uwarunkowań zewnętrznych wynikających z organizacji sposobu odbywania kary pozbawienia wolności oraz stopnia demoralizacji skazanego. Analizie poddano wpływ pięciu zmiennych: rodzaju i typu zakładu karnego, systemu odbywania kary, uczestnictwawpodkulturzewięziennej oraz charakteru popełnionych przestępstw.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Efektywność nieformalnej kontroli społecznej — próba pomiaru na przykładzie badań praktyki sądowej

Artykuł przedstawia wyniki badań, obejmujących obserwację uczestniczącą ponad 12.000 rozpraw sądowych, pod kątem respektowania zasad uczciwego procesu. Analizowano m.in. takie kwestie, jak sposób potraktowania stron i publiczności przez sędziego oraz jawność postępowania. Badania, powtórzone w dwóch rocznych cyklach, pokazują szereg korzystnych zmian, sprowadzających się do bardziej podmiotowego traktowania obywateli — jak można przypuszczać, zapewne częściowo pod wpływem nieformalnej presji, jaka wiąże się z obecnością obserwatorów na sali rozpraw. Celem artykułu jest prezentacja tych danych oraz analiza potencjału nieformalnej kontroli społecznej (której przejawem jest obecność publiczności na rozprawie sądowej) dla poprawy jakości funkcjonowania polskiego wymiaru sprawiedliwości.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Przemiany polskiego systemu opieki społecznej w latach 1945 – 1989

W artykule przedstawiono przekształcenia oraz sposoby realizacji niektórych funkcji polskiej opieki społecznej w latach 1945–1989. Analiza wprowadzanych rozwiązań pozwoliła na wskazanie tych elementów systemu, które interpretować można jako narzędzia sprawowania kontroli społecznej. Autor zauważa, iż działania te zmierzały m.in. ku takiemu przekształceniu systemu opieki, by jak najwierniej odpowiadał on ideologicznym założeniom socjalistycznego państwa. Wskazuje również analogie, których ślady, zgodnie z koncepcją path dependency, dostrzec można porównując elementy systemu opieki społecznej w PRL oraz pomocy społecznej w III Rzeczpospolitej.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Asysta rodzinna uwarunkowania efektywności (re)integracji społecznej rodzin z wieloma problemami

W literaturze przedmiotu wskazuje się̨, że najskuteczniejszą formą pomocy osobom marginalizowanym społecznie jest podejście aktywizujące z indywidualizacją świadczenia usług. Dlatego też zasadniczym celem asysty rodzinnej jest m.in. udzielanie pomocy w uruchamianiu odpowiednich sił i umiejętności w darzeniu do zmiany funkcjonowania rodziców, a tym samym do poprawy jakości ich rodzicielstwa i (re)integracji społecznej wszystkich członków rodziny. Przywracanie zdolności jednostek i grup społecznych do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym jest zgodnie z ideą empowerment - kluczowego warunku efektywności pracy z rodziną. W artykule zaprezentowano standard pracy asystenta rodziny (przykład „dobrych praktyk”) oraz najważniejsze wnioski i rekomendacje wynikające z ewaluacji systemu pracy z rodziną z wieloma problemami w ramach asysty rodzinnej.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Znaczenie oddziaływań psychologicznych i socjalnych w procesie resocjalizacji”

Sprawozdanie z konferencji naukowej pt. „Znaczenie oddziaływań psychologicznych i socjalnych w procesie resocjalizacji” zorganizowanej przez Katedrę Psychologii Sądowej i Penitencjarnej Instytutu Psychologii UKSW oraz Sekcję Sadową i Penitencjarną „Omerta” Koła Naukowego Studentów Psychologii UKSW.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Inspiracje inkluzji społecznej dla resocjalizacji i penitencjarystyki

W opracowaniu omówiono kwestie aplikacji idei inkluzji w dziedzinie profilaktyki społecznej oraz oddziaływań resocjalizacyjnych i penitencjarnych. W kolejnych częściach artykułu przedstawiono: teoretyczne oraz metodologiczne aspekty analizy inkluzji i powiązanych z nią zmiennych, problemy resocjalizacji w społeczeństwie otwartym wobec inkluzji, z kolei, w świetle efektywności polityki karnej w dziedzinie izolacji i probacji, przedstawiono postulat rozpatrywania zagadnień pedagogiki resocjalizacyjnej i penitencjarnej w nurcie inkluzyjnej pedagogiki społecznej i polityki społecznej.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
List do Redakcji

Autor zwraca uwagę na pewne nieścisłości, które znalazły się w tomie 20 Prac IPSiR. Mowa jest tam, że „Pierwszymi zatrudnionymi pracownikami byli pracownicy przeniesieni (…) z Instytutu Socjologii UW skupieni wokół prof. Adama Podgóreckiego…” i dalej wymienionych jest 7 nazwisk. Tymczasem w Zespole (a nie Zakładzie) Badania Norm Społecznych i Patologii Społecznej w Instytucie Socjologii UW, którego kierownikiem był ówczesny doc. dr. hab. Adam Podgórecki, zatrudnieni byli: dr Magdalena Jasińska, dr Krzysztof Kiciński (zatrudnieni wcześniej wraz z doc. A. Podgóreckim w Katedrze Teorii Moralności Marii Ossowskiej), dr Jacek Kurczewski i mgr Andrzej Kojder (najpierw doktorant a potem st. asystent). Maria Łoś była adiunktem w Zakładzie Prakseologii PAN, Maria Smoła nie była pracownikiem Instytutu Socjologii, a czy Marek Tabin był pracownikiem tego instytutu nie wiadomo.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
Operacjonalizacja zachowania nieuczciwego w badaniach psychologicznych

W niniejszym artykule ustosunkowano się do popularnej w ostatnich latach definicji operacyjnej zachowania nieuczciwego, polegającej na postawieniu badanych w sytuacji pokusy, w której rozwiązując trudne (lub niemożliwe do wykonania) zadanie, mogą wykorzystać stworzoną przez eksperymentatora okazję do łatwego dokonania oszustwa, by zdobyć nagrodę, najczęściej o charakterze finansowym. Zwrócono uwagę na zalety tego rozwiązania, przede wszystkim możliwość sprawnego przebadania dużej grupy osób w stosunkowo krótkim czasie oraz względnie duże możliwości kontrolowania sytuacji eksperymentalnej. Spośród wad przedstawionej definicji operacyjnej najszerzej omówiono wątpliwości metodologiczne i etyczne związane z poddawaniem badanych frustracji, jak również ze wzmacnianiem przez eksperymentatora nieuczciwego zachowania badanych poprzez wypłacanie pieniędzy za oszustwa, których się dopuścili. Wreszcie zaproponowano własną definicję operacyjną zachowania nieuczciwego, która wydaje się być wolna od spostrzeżonych wad omówionego wcześniej rozwiązania.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika
System wartości, strategie działania i emocje jako czynniki motywacyjne w kierunku zachowań zgodnych z normami społecznymi i prawnymi.

Artykuł oparty na badaniach empirycznych ukazuje znaczenie systemu wartości, przeżywanych emocji i strategii działania jako czynników motywacyjnych do naruszania lub respektowania prawa. Jednocześnie wyniki badań potwierdzają wpływ czynników sytuacyjnych i warunków socjalizacyjnych na kształt złożonego układu motywacyjnego poszczególnych osób. Mimo niewielkich grup badawczych udało się ustalić zarówno różnice pomiędzy grupą osób skazanych i kontrolną, jak i zróżnicowania w systemie motywacyjnym wewnątrz badanych grup.

Czasopismo: Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika