rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
O reformowaniu szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 1989–2009 i towarzyszącej temu debacie publicznej

Artykuł poświęcony jest reformowaniu szkolnictwa wyższego w Polsce
w latach 1989–2009 a ściślej mówiąc regulacjom prawnym, które bądź to weszły
w życie, bądź jako projekty nowelizacji prawa wskazywały propozycje
zmian w funkcjonowaniu szkolnictwa wyższego na przestrzeni ostatnich 20 lat.
Zarysowane w ten sposób zostały dzieje reform pozwalających na stopniowe
modelowanie systemu szkół wyższych równolegle do zmian gospodarczych,
społecznych i politycznych w Polsce, a także na realizację Procesu Bolońskiego
i umiejscowienie się w europejskiej przestrzeni edukacyjnej.
Celem artykułu jest zilustrowanie procesu reformowania szkolnictwa wyższego
także z perspektywy debaty publicznej, która towarzyszyła stanowieniu prawa
w tym obszarze. Głosy bezpośrednio zainteresowanych reformami reprezentantów
środowiska akademickiego, zazwyczaj krytyczne, dotyczą nie tylko zasadności
wielu z proponowanych zmian, ale przede wszystkim dowodzą słabości samej
reformy – kolejności podejmowanych w kierunku przygotowania reformy działań,
wadliwego przygotowania dokumentów rządowych, sposobu przeprowadzania
konsultacji społecznych. W szerszym kontekście wskazuje się na słabość polityki
edukacyjnej państwa w odniesieniu do szkolnictwa wyższego

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Orientalizm na peryferiach. Esej recenzyjny.

Celem artykułu jest prezentacja książki Tomasza Zaryckiego pt. „Ideologies
of Eastness in Central and Eastern Europe” oraz dyskusja z wybranymi tezami
tej pracy, dotyczącymi stosunku wschodnioeuropejskiej inteligencji do
idei Wschodu i Zachodu. Autor przekonuje, że inteligencja, która dominuje
w sferze symbolicznej tego regionu, produkuje „ideologie wschodniości” –
dyskursy petryfikujące polityczną i kulturową zależność regionu od Europy
Zachodniej. Do analizy dyskursu wytwarzającego zniekształcony obraz
Europy Środkowo-Wschodniej Zarycki wykorzystuje kategorie Orientu
i orientalizmu Edwarda W. Saida. Niniejszy esej jest próbą dyskusji z tezą
o trwającej do dziś kulturowej dominacji inteligencji w Polsce oraz problematyzacją
ograniczeń proponowanej przez Zaryckiego krytycznej pespektywy.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Poza kulturę, poza antropologię?

Tekstem tym uprzytamniam obecność w antropologii – kulturowej? – od
wielu dekad, ostatnio znów bardzo żywego nurtu „troski o kulturę”, kwestionującego
status metodologiczny i badawczą przydatność samego pojęcia
kultury.
Wyróżniam i ilustruję przykładami trzy płaszczyzny czy też perspektywy
w analizie tego nurtu:
1) perspektywę troski o logiczną precyzję i znaczeniową jasność pojęcia
kultury oraz jego definicji,
2) perspektywę związaną z konceptualizacją przedmiotu badań i troską
o referencję pojęcia kultury,
3) perspektywę troski o pojęcie kultury jako kategorię fundującą całą
dziedzinę badań zwaną antropologią kulturową

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wszystko, co złe, to reforma. O utracie statusu miasta wojewódzkiego w dyskursie kaliszan

Reforma terytorialnej organizacji kraju z 1999 r. spowodowała odebranie
kilkudziesięciu miastom statusu wojewódzkiego, co niejednokrotnie
spotykało się ze sprzeciwem ich mieszkańców, którzy obawiali się, że takie
zmiany mogą spowodować we wspomnianych ośrodkach regres na polu gospodarczym.
Artykuł pokazuje na przykładzie kaliszan, że sprzeciw ten był
charakterystyczny nie tylko dla okresu wprowadzania reformy. Utrzymuje
się on bowiem do dzisiaj, mając potwierdzać obawy powstałe w 1999 r.
W tekście zostały zaprezentowane powody uzasadniające – zdaniem badanych
– nieustającą krytykę ostatniej reformy administracyjnej. Systematyzacja
wypowiedzi reprezentantów różnych grup mieszkańców Kalisza
(przedsiębiorców, polityków, liderów lokalnych oraz zwykłych mieszkańców)
pozwoliła wyodrębnić argumenty odwołujące się do kondycji gospodarczej
miasta, polityki instytucji wojewódzkich, symbolicznej roli statusu wojewódzkiego
oraz utrudnień, które miały się pojawić na skutek przekształceń
instytucjonalnych. We wszystkich tych kategoriach kaliszanie dostrzegają
negatywny wpływ reformy, mający się przejawiać w postępującej degradacji
miasta. Artykuł pokazuje również, że jeden z podstawowych celów reformy,
czyli budowanie samorządności, nie jest dla mieszkańców byłych miast
wojewódzkich dostateczną rekompensatą. Podsumowanie rozważań stanowi
natomiast refleksja na temat specyfiki wysuwanych argumentów, ujawniającej
rozbieżność między poglądami a osobistym doświadczeniem rozmówców.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Konsumpcja kulturowa jako manifestacja statusu. Od determinizmu klasowego do wszystkożerności

Artykuł analizuje konsumpcję (zwłaszcza konsumpcję kulturową) jako sposób manifestowania
społecznego statusu. Punktem wyjście autor czyni rozważania Pierre’a Bourdieu. Omówione
zostały podstawowe pojęcia teorii francuskiego socjologa, w tym habitus i prezentowana przez
niego idea klasowej determinacji konsumpcji. Koncepcja ta we współczesnej socjologii jest
podważana, a w każdym razie istotnie rewidowana. Jej oponenci wyrażają pogląd o „wszystkożerności”
kulturowej konsumentów o wysokim statusie, w opozycji do stanowiska francuskiego
socjologa, wyłożonego zwłaszcza w książce Dystynkcja, które podkreśla ekskluzywny charakter ich
konsumpcji. Teza o „wszystkożerności” wyrosła z polemiki z Bourdieu. Jej pierwsi propagatorzy,
z Richardem Petersonem na czele, w latach 90. XX wieku poddali empirycznej weryfikacji jego
ustalenia. Wyniki tych badań doprowadziły do istotnej rewizji tez zawartych w słynnej książce
francuskiego socjologa. Autor niniejszego artykułu podaje kolejne argumenty na rzecz „wszystkożerności”
wysoko sytuowanych konsumentów, ilustrując ów pogląd zaczerpniętymi ze źródeł
zastanych oraz własnych obserwacji przykładami.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Świadomość feministyczna kobiecej awangardy ruchu społecznego „Solidarność” – początek drogi do I Kongresu Kobiet w Polsce

Przedmiotem zainteresowania uczyniono kobiety należące do awangardy
ruchu społecznego „Solidarność”; celem artykułu – zrekonstruowanie ich feministycznej
świadomości, przy założeniu, że jej stan można uznać za obrazujący
początek drogi do współczesnego feminizmu polskiego i do I Kongresu Kobiet
w Polsce.
Na podstawie wypowiedzi udzielonych w 20 wywiadach swobodnych analizowano
postrzeganie stosunków władzy w „Solidarności” podziemnej (uwzględniające
płeć rządzących i rządzonych), postrzeganie przez respondentki występowania
dyskryminacji kobiet w tym ruchu społecznym (i w społeczeństwie),
problem walki o prawa kobiet w ruchu „Solidarność” oraz stosunek badanych
do feminizmu.
Wykazano generalnie niski poziom świadomości feministycznej czołowych
działaczek „Solidarności”, o czym świadczą: dominująca w zbiorowości badanej
tendencja do akceptowania patriarchalnego modelu stosunków władzy panujących
w ruchu „Solidarność”, nie uświadamianie sobie występowania problemu dyskryminacji
społecznej z powodu płci, a co za tym idzie – niedostrzeganie empirycznych
przejawów dyskryminacji kobiet w samym ruchu jak i w społeczeństwie
oraz dominacja zdecydowanie negatywnego (o ile w ogóle go miały) stosunku
do feminizmu i posługiwanie się negatywnym stereotypem feministki.
Ustalono także, że wysoka świadomość feministyczna nielicznych (trzech
spośród dwudziestu) respondentek kształtowała się pod wpływem kontaktów
z feministkami i feminizmem społeczeństw zachodnich. Badania ukazały pozytywne znaczenie tej wiedzy w kształtowaniu poglądów i postaw badanych
wobec feminizmu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kobiece ciało jako przedmiot kontroli społecznej

W artykule została podjęta problematyka ciała jako przedmiotu kontroli
społecznej. Kobiety poddawane są podwójnej kontroli, z jednej strony ogranicza
je współczesny kanon kobiecego piękna (mają być szczupłe i zadbane),
z drugiej zaś – nakaz realizacji tradycyjnej roli (rodzenia i bycia matką). Jak
więc w pułapce dyscyplinowania ciała, kontroli najbardziej intymnych zachowań
odnajdują się współczesne młode kobiety? Kwestie związane z odczuwaniem
własnej cielesności przez młode, bezdzietne kobiety stanowią temat rozważań
niniejszego artykułu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Obszary wiejskie jako miejsce powstawania nowych ruchów społecznych. Implikacje teoretyczne i empiryczne

Możliwe jest stwierdzenie, że przemiany na obszarach wiejskich są odbiciem procesów, które zachodzą
na poziomie całego społeczeństwa. Obserwacja z jednej strony rosnącej roli ruchów społecznych,
zwłaszcza nowych ruchów społecznych, we współczesnych społeczeństwach, a z drugiej
strony logiki zmian obszarów wiejskich, pozwala na wyznaczenie obszaru wspólnego tych,
wydawałoby się, odległych od siebie zjawisk. Tekst próbuje wskazać na te procesy, które stanowią
podłoże dla kształtowania się nowych ruchów społecznych na obszarach wiejskich i jednocześnie
pokazać, że teorie ruchów społecznych są przydatne do analizy współczesnych obszarów wiejskich.
Ma to dwojaką motywację: po pierwsze ruchy społeczne stanowią w nowoczesnym społeczeństwie
jeden z głównych przejawów wyrażania się podmiotowości całych społeczeństw, jak
również poszczególnych grup społecznych, stąd sam fakt podjęcia badań nad problematyką ruchów
społecznych wydaje się być wart uwagi. Po drugie, zastosowanie teorii ruchów społecznych
do analizy zachowań chłopów czy rolników, a więc mieszkańców wsi i obszarów wiejskich, był
w literaturze światowej i polskiej stosowany zwykle w kontekście zbiorowych działań kontestacyjnych
tej grupy społecznej. Nie znalazł on jednak szerszego zastosowania do analizy codziennego,
niekontestacyjnego, w klasycznym tego słowa znaczeniu, działania wybranej kategorii mieszkańców
obszarów wiejskich. Główne pytanie brzmi zatem: Jakie procesy czynią teorię nowych ruchów
społecznych zdatną do analiz zachowań współczesnych mieszkańców obszarów wiejskich?

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zbiorowy wymiar własności w futbolu

Przedmiotem szkicu są stosunki ekonomicznej własności w dziedzinie zawodowego futbolu, ze
szczególnym uwzględnieniem ich kolektywnego czy uspołecznionego wymiaru. Jakkolwiek bowiem
kluby piłkarskie pozostają zasadniczo własnością prywatną (najbardziej znaczącym wyjątkiem
od tej reguły jest własność wspólna w formie posiadania przez grupy kibiców), to na owe
stosunki nakładają się relacje wyrażające uspołeczniony czy kolektywny charakter posiadania.
Mają one doniosłe konsekwencje dla wielu zagadnień tradycyjnie rozważanych w szczególności
przez ekonomikę sportów zespołowych; okazuje się, że o ile maksymalizacja zysku jako cel
działalności klubów sportowych nie najgorzej przylega do sytuacji panującej w sporcie amerykańskim,
o tyle w Europie na pierwszy plan wysuwa się cel maksymalizacji wyniku sportowego.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Słabości i niedostatki procedur demokracji deliberacyjnej

W artykule zostały omówione dwie kwestie. Po pierwsze, wskazano na cechy systemów demokratycznych,
które są krytykowane przez zwolenników demokracji deliberacyjnej. Taka perspektywa
pozwoliła na prezentację najważniejszych cech demokracji deliberacyjnej. Charakteryzując
ten typ demokracji, odniesiono się również do samej procedury deliberacji, czyli grupowego namysłu
nad ważnymi kwestiami o wymiarze społecznym, politycznym i gospodarczym. Po drugie,
przeprowadzono krytykę demokracji deliberacyjnej, ale nie odnosząc się do jej filozoficzny
założeń, lecz wskazując na problemy, które wynikają ze stosowania właściwych dla demokracji
deliberacyjnej procedur. Artykuł kończy prezentacja przyczyn niezwykle rzadkiego wykorzystywania
procedur deliberacyjnych w Polsce oraz trudności z jakimi wiąże się ich realizacja.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Co właściwie sprawia, że dzisiejsze miasta są tak odmienne, tak pociągające? Miejskość (po)nowoczesna

Posługując się poetyckim studium historii miast zaproponowanym przez Wystana Hugh Audena,
stawiamy tezę o głęboko polemicznym charakterze miasta. Żywiołem polis jest polemos, spór,
konflikt, który w długiej historii miast przybierał postać dychotomicznego napięcia – między posiadającymi
a nieposiadającymi, arystokratami i sankiulotami. Tak długo, jak napięcie to zachowa
ów binarny kształt, miasto będzie powielało swą dotychczasową historię z wszystkimi jej błędami.
Współczesne miasto tworzy zbyt wiele elementów, zbyt mocno wirtualne interweniuje w realne,
by dało się myśleć o przyszłości w kategoriach prostych opozycji. Jak proponuje Gilles Deleuze,
model dotychczasowy opierający się na owych opozycjach wraz z podtrzymującym i wyostrzającym
je systemem nakazów i zakazów powinien zostać zastąpiony przez model, w którym główną
rolę odgrywają pragnienia, afekty i marzenia jednostek; te zaś nie poddadzą się dialektycznej analizie.
Stawką jest więc miasto tyleż rzeczywiste, co wyobrażeniowe, choć to ostatnie określenie nie
oznacza, że całkowicie nierealne i wymyślone. Miasto traktowane „osobiście” (tak nazywa Andrew
Merrifield stanowisko Guy Deborda i Louisa Chevaliera): miasto nabierające ciała, to znaczy jawiące
się nam warstwowo i gruboziarniście. Miasto znane nam osobiście, co wskazuje nie tylko na
mnie jako na osobę, ale przede wszystkim na miasto zyskujące osobowy status, z jego historią, widocznymi
i niewidocznymi dziejami, śladami, znakami, które skryły się w podświadomości czasu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Aktywność lokalna w przestrzeni publicznej a potencjał grup interesu

W artykule postawiono problem instytucjonalnej zmiany w sferze publicznej miasta oraz zależności
między upowszechnieniem partycypacji a tworzeniem się grup interesów.
Postulat upowszechnienia działań partycypacyjnych, jako „nowego otwarcia” w relacji władza
– obywatele, formułują coraz aktywniejsze ruchy miejskie przeciwstawiające się dominującej
dotąd regule omnipotencji władzy w przestrzeni publicznej.
Analizę współczesnych ruchów miejskich przeprowadzamy przede wszystkim w oparciu o
aparat pojęciowy teorii strukturacji i konceptualizację działania społecznego Anthony’ego Giddensa.
Argumentujemy, że utrwalenie się nowego wzoru instytucjonalnego, to jest przejście od
omnipotencji władzy do partycypacji obywatelskiej, zależy nie tyle od mocy kreowanego dyskursu
i działań aktywistów miejskich, ile od zdolności zwykłych mieszkańców do podejmowania
działań kontrolujących przestrzeń publiczną w ramach zorganizowanej grup(y) interesu. Dlatego
w warunkach narastającego dyskursu obywatelskiego uwagę skupiamy na ocenie potencjału
mieszkańców do stawania się stroną w tym procesie.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Samoleczenie: medykalizacja czy demedykalizacja? Granice władzy medycyny

Obserwowane zmiany w zachowaniach okołozdrowotnych jednostek, wzrost zainteresowania
własnym zdrowiem i stosowanie samodzielnych praktyk pozamedycznych w dziedzinie zdrowia
mogą być traktowane jako zapowiedź procesów demedykalizacyjnych. W artykule zaprezentowano
rozważania nad tezą, że samoleczenie i samoopieka, wynikające z różnych czynników makrospołecznych
i ekonomicznych, są jednak nadal przejawem medykalizacji, ale na poziomie mikroi
mezospołecznym. Jednostki wykorzystują wiedzę i rozwiązania oferowane przez medycynę,
filtrując je w ramach realnych i wirtualnych grup uczestnictwa. W niniejszym artykule samoleczenie
traktowane jest zatem jako przejaw „automedykalizacji” i obejmuje działania, takie jak: poszukiwanie
wiedzy medycznej z niemedycznych źródeł, stosowanie leków O TC i suplementów diety
bez konsultacji z lekarzem, samodzielne stosowanie terapii konwencjonalnych, niekonwencjonalnych,
jak również kontrowersyjnych lub nawet nielegalnych. Zaprezentowano także próbę wyjaśnienia
postawy, którą można nazwać „ucieczką przed medykalizacją”. W artykule podkreśla się
ogromną rolę tzw. nowych mediów w wyłanianiu „naiwnych ekspertów” – poprzez umożliwienie
anonimowego omówienia problemów zdrowotnych jednostek i tym samym powstawania wiedzy
społecznej, która zyskuje status wiedzy „zobiektywizowanej” i która może konkurować z wiedzą
medyczną. Ta społecznie konstruowana laicka wiedza staje się podłożem decyzji jednostek, dając
przy tym wrażenie, że zachowania zdrowotne są niezależne od medycznej perspektywy. Jednak
wybierając „wirtualne” rozwiązania, jednostki nieświadomie praktykują „automedykalizację”.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Nowe nurty badawcze w studiach nad muzyką popularną – przegląd wybranych koncepcji

W artykule dokonano przeglądu wybranych koncepcji wykorzystywanych przez badaczy z kręgu
studiów nad muzyką popularną. Cechą wspólną tych koncepcji jest wykorzystywanie lub nawiązywanie
do dorobku socjologii. Ukazane są takie obszary badań, jak: studia nad fanami, koncepcja produkcji
kultury, koncepcja scen muzycznych, koncepcja pola produkcji kulturowej oraz koncepcja neoplemion.
Prezentacja tych koncepcji stanowi głos w dyskusji nad rozwojem socjologii muzyki w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Antynomie europejskiej modernizacji. Uwagi na marginesie lektury prac Jürgena Habermasa, Clausa Offe i Wolfganga Streecka

Integracja europejska jest często postrzegana na wzór liniowego postępu zmierzającego do
stworzenia coraz ściślejszego związku między narodami Europy. W tym artykule dowodzę,
że powinniśmy analizować integrację europejską w kategoriach procesu napędzanego przez
wewnętrzne sprzeczności i nierzadko prowadzącego do rezultatów odmiennych od oczekiwań jej
głównych architektów. Odwołując się do prac niemieckich socjologów – J. Habermasa, C. Offe
i W. Streecka – diagnozuję obecny kryzys Unii Europejskiej jako wynikający ze sprzecznych
logik integracji politycznej, ekonomicznej i kulturowej. Te sprzeczności i antynomie zmuszają
nas, jak sądzę, do ponownego postawienia pytania o to, jaki powinien być realistyczny cel polityki
europejskiej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Działania pozorne w pomocy społecznej – przejawy – mechanizmy – skutki

W swoim artykule rozważam fenomen działań pozornych w funkcjonowaniu
instytucji pomocy społecznej odnosząc się do rozumienia działań pozornych zaproponowanego
przez profesora Jana Lutyńskiego. Stawiam wiele pytań takich
jak: Jaką rolę spełniają działania pozorne w instytucjach pomocy społecznej?
Jakie są mechanizmy upowszechniania działań pozornych w instytucjach pomocy
społecznej? Jakie są skutki tych działań?
Próbuję odpowiedzieć na te pytania opierając się o wyniki badań jakościowych,
które przeprowadziłam w 2007 roku, o różne inne badania prowadzone w
instytucjach pomocy społecznej, a także bazując na moim trzyletnim doświadczeniu
z prowadzonych superwizji pracy socjalnej.
Według mnie, należy przede wszystkim podkreślić powszechność działań pozornych
w instytucjach pomocy społecznej. Pojawiają się one wśród klientów pomocy
społecznej, jak i wśród pracowników socjalnych. Przytaczam przykłady zróżnicowanych
sytuacji, np. pozorne programy i projekty socjalne – „utopia inkluzji”; pozorne
rozwiązania problemów społecznych – fikcja „papierowych strategii”. Brak standardów
pracy oraz ewaluacji prowadzi do tego, że obszar pracy socjalnej sam w sobie jest
głównym obszarem działań pozornych. Innym problem jest brak współpracy (czy też
raczej pozorna współpraca) pomiędzy instytucjami pomocy społecznej a władzami
lokalnymi. Wszystko wskazuje na to, że działania pozorne istnieją na każdym poziomie
i w każdym obszarze całego systemu pomocy społecznej w Polsce.
Uważam, że zmniejszenie skali działań pozornych w instytucjach pomocy
społecznej jest możliwe i konieczne. Jednak nie uda się tego zrobić bez ogromnej
zmiany w świadomości wielu aktorów społecznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kapitał społeczny i jego użytkownicy

Celem artykułu jest określenie kryteriów klasyfikacji teoretycznych ujęć
kapitału społecznego oraz metody identyfikacji poszczególnych jego rodzajów.
Liczne teorie dotyczące kapitału społecznego w rozmaity sposób określają
jego kluczowe elementy i – w konsekwencji – metody pomiaru zasobów, oraz
funkcje, jakie pełni na różnych poziomach życia zbiorowego. Koncepcje strukturalne
i normatywne odmiennie określają jego strukturę i funkcje. W ramach
pierwszego z tych ujęć kapitał społeczny tworzą zasoby istniejące w sieci,
wykorzystywane dla jednostkowych lub grupowych korzyści. Drugie z nich zakłada,
że niezbędnym atrybutem kapitału społecznego są korzystne jego efekty
w wymiarze ponadjednostkowym, a źródłem – podzielane wartości i normy.
Powyższe założenia stwarzają określone konsekwencje metodologiczne. Ujęcie
strukturalne redukuje kapitał społeczny do sieci relacji, podczas gdy normatywne
uwzględnią dwa inne komponenty: zaufania oraz wartości i norm.
Zdaniem autorów poszczególne funkcje kapitału społecznego są w istocie
realizowane przez rozmaite jego odmiany, istniejące na różnych poziomach życia
zbiorowego, a kluczem umożliwiającym identyfikację tych odmian jest ustalenie
dysponenta kapitału społecznego – lub jego właściciela. Poszczególne rodzaje
kapitału społecznego różnią się liczbą i rodzajem elementów składowych, co
pozwala na określenie ich zasobów metodą pomiaru wartości poszczególnych
komponentów: sieci, zaufania oraz wartości i norm.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Odrodzenie miejskie

Tekst pokazuje możliwość nowego podejścia do problematyki miasta i jego rozwoju. Na początku proponowany jest krótki zarys ujęć tworzących po dzień dzisiejszy główny nurt teoretyczno-metodologiczny nauk o mieście:
teorii nowego międzynarodowego podziału pracy, teorii miast globalnych, teorii miast informatycznych, teorii dualizacji, kryzysu i odnowy miast, wreszcie najnowszej z nich, teorii miast kreatywnych. Na tym tle pokazany
jest zarys nowego podejścia, nazwanego odrodzeniem lub ożywieniem miejskim, co oznacza zjawisko „ożywiania się” – w znaczeniu demograficznym i ekonomicznym – całych aglomeracji, które przedtem systematycznie traciły
populację i bazę ekonomiczną, oraz wyraźne ożywienie centralnych miast. Nowe podejście opiera się na przekonaniu, że wiele miast ma potencjał przydatny dla odniesienia ekonomicznego sukcesu we współczesnym świecie
i że szanse na taki sukces nie są zastrzeżone tylko dla nowoczesnych miast w rozwiniętych gospodarkach.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne