rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wstępne rozpoznanie recepcji polskiej książki w renesansowej Anglii

Autor wnioskuje na temat obecność polskich autorów w bibliotekach renesansowej Anglii na podstawie poświadczonej własności egzemplarzy ich publikacji w ponad trzystu inwentarzach prywatnych bibliotek angielskich z czasów Tudorów i pierwszych Stuartów. Dotychczas w nielicznej literaturze naukowej wnioskowano z zachowanych egzemplarzy książek polskich autorów obecnie znajdujących się w bibliotekach angielskich. Pytanie jaki wpływ wywarły książki polskich autorów na umysły Anglików w czasach renesansu, musi pozostać na tym etapie badań bez pełnej odpowiedzi. Występują w bibliotekach angielskich najważniejsze książki polskich autorów wydane po łacinie, ale udowodnienie ich realnego wpływu wymaga dalszych badań nad inwentarzami księgozbiorów z XVI-XVII w.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Praktyki religijne króla Jana Olbrachta w świetle rachunków nadwornych

Rachunki królewskie Jana Olbrachta (1492-1501) zachowane w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie zawierają szereg niewykorzystanych informacji dotyczących praktyk religijnych, które gorliwie wypełniał następca Kazimierza Jagiellończyka. Podtrzymał on tradycje pobożności (pietas regia) ukształtowane w czasach poprzednich królów z dynastii Jagiellonów. Jan Olbracht odbył pielgrzymki do najważniejszych polskich sanktuariów oraz hojnie wspierał jałmużną klasztory mendykanckie i szpitale dla ubogich. Przykładnie wypełniał on również codzienne i odświętne praktyki religijne.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Zawieranie umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakładach opieki zdrowotnej

Artykuł dotyczy procesu zawierania umów o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, tzw. kontraktów w zakładach opieki zdrowotnej. Dokonano analizy przyczyn rozwoju tej formy działalności leczniczej lekarzy, pielęgniarek i innego personelu medycznego w dwóch aspektach. Pierwsze ujęcie dotyczy elastyczności zarządzania czasem pracy i zasobami ludzkimi w zakładach opieki zdrowotnej. Z drugiej strony przedstawiono proces zawierania umów kontraktowych jako wyraz wzrastającej konkurencyjności na rynku usług medycznych. Dokonano próby oceny skutków rozwoju umów cywilnoprawnych dla zarządzania systemem opieki zdrowotnej w Polsce. Praca zawiera również szczegółowy opis procesu zawierania umów kontraktowych na przykładzie doświadczeń własnych Autorki.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Znaczenie etyki w relacjach biznesowych

Artykuł omawia kwestię coraz większego znaczenia etyki w relacjach biznesowych, czyli szeroko pojętych stosunkach zachodzących między przedsiębiorstwem a interesariuszami zewnętrznymi. Autorka podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, jakie motywy stoją za deklarowaniem uznawania etyki jako wartości fundamentalnej w przedsiębiorstwach, promowaniem jej poprzez różnego rodzaju programy etyczne oraz czy deklaracje przedsiębiorstw w tym zakresie mają odzwierciedlenie w rzeczywiści. W artykule przedstawiono badania, które na ten temat przeprowadzono wśród przedsiębiorstw.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wynagradzanie kompleksowe w praktyce przedsiębiorstw

Wysoki dynamizm zmian zachodzących w otoczeniu i funkcjonowaniu przedsiębiorstw wiąże się z potrzebą przekształceń wielu rozwiązań stosowanych w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi, w tym również w dziedzinie kształtowania wynagrodzeń, które jako istotne narzędzie motywowania mogą skutecznie przyczyniać się do realizacji celów organizacji i budowania ich przewagi konkurencyjnej. Jedną z ważnych tendencji zmian w systemach wynagrodzeń jest rozwój wynagradzania kompleksowego, uwzględniającego różne składniki (materialne i niematerialne) motywujące pracownika do realizacji zadań firmy, a zarazem dostosowane do jego oczekiwań oraz charakteru wykonywanej pracy. Podstawowym celem prezentowanych badań była identyfikacja oraz ocena rozwiązań stosowanych w zakresie wynagradzania kompleksowego w przedsiębiorstwach funkcjonujących na polskim rynku. Badania przeprowadzono metodą ankietową. Objęto nimi duże firmy (zatrudniające powyżej 250 pracowników) prowadzące swoją działalność na terenie województwa warmińsko-mazurskiego.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Stanisława ze Skarbimierza rozważania o chwale i łasce Bożej w świetle  wybranych kazań Super Gloria in Excelsis

Kazania z cyklu Super Gloria in excelsis, autorstwa Stanisława ze Skarbimierza (ok.1360-1431), wybitnego teologa, doktora praw, rektora odnowionego w 1400 r. Uniwersytetu Krakowskiego, poruszają niezwykle ważne kwestie teologiczne. W swoich rozważaniach Stanisław ze Skarbimierza ukazał łaskę jako dar, dla którego warto wszystko utracić, który wymaga nie tylko zachowywania przykazań Bożych, ale przede wszystkim stanowi punkt wyjścia do wielbienia Stwórcy, oddawania Mu czci i chwały. Te fundamentalne kwestie wybitny kaznodzieja zaprezentował z jednej strony w optyce refleksji teologicznej, a z drugiej przedstawił je wspólnocie wiernych tak, by stały się one ważnym i zrozumiałym elementem ich życia religijnego.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Z dziejów budowy dawnego opactwa cysterskiego w Lądzie - najnowsze badania architektoniczne elewacji wschodniej klauzury

W artykule przedstawiono hipotezę przeobrażeń elewacji wschodniej klauzury opactwa cysterskiego w Lądzie. Opracowano ją na podstawie badań architektonicznych prowadzonych w 2019 roku przez zespół przy Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej kierowany przez autorkę.
Wydzielono cztery zasadnicze fazy przekształceń elewacji. We wczesnym gotyku zbudowano dwukondygnacyjną ścianę, później ją podwyższono i dobudowano przedłużenie zakrystii. Kolejna faza gotycka to rozbudowa elewacji w kierunku południowym, a barokowa – podwyższenie i zmiana wystroju. Artykuł zakończono stwierdzeniem, że wiele zagadnień związanych zwłaszcza z datowaniem omawianej elewacji wymaga dalszych prac badawczych.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Mnożnikowy mechanizm wynagradzania i jego zmiany w opinii członków korpusu służby cywilnej

Artykuł stanowi prezentację wyników dwóch badań ankietowych mających na celu poznanie opinii członków korpusu służby cywilnej na temat mnożnikowego systemu wynagradzania. Wyniki badań pozwalają dodatkowo na porównanie sposobu postrzegania systemu płacowego przed i po reformie płacowej oraz poznanie opinii respondentów na temat samej reformy płac i nowo wdrożonych narzędzi zarządzania zasobami ludzkimi. Opracowanie omawia także zmiany w systemie wynagradzania w korpusie.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Ex eius tumba. Intrygujący szczegół średniowiecznej liturgii godzin

Autor analizuje oficja o św. Katarzynie z Aleksandrii. W niektórych oficjach istnieje responsorium Ex eius tumba. Jest to utwór, który istnieje również we wszystkich oficjach o św. Mikołaju. Autor wskazuje, że powodem tej zbieżności jest zjawisko wyciekającego pachnącego i leczniczego oleju z relikwii św. Katarzyny i św. Mikołaja. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o to, czy oba oficja mogły powstać w klasztorze Św. Trójcy w Rouen w połowie XI w. oraz czy ich twórcami mogli być benedyktyni o imionach Isembert i Ainard.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Dialog międzyreligijny w sztuce wczesnopiastowskiej

Nie ma źródeł historycznych ani świadectw archeologicznych czy numizmatycznych lub przedstawień artystycznych, które potwierdzałyby tradycyjną wizję szerokiej i skutecznej chrystianizacji całego kraju wkrótce po konwersji Mieszka I. Zatem, podobnie do współczesnego państewka zachodniosłowiańskich Obodrytów i do jedenastowiecznej Szwecji, chrześcijańska dynastia Piastów rządziła państwem zamieszkanym w przeważającej części przez pogan. Wydaje się, że pewne odzwierciedlenie konfrontacji ideologicznej jest dostrzegalne w symbolice artystycznej, w której można wskazać przykłady swoistego synkretyzmu, kiedy stare i nowe elementy konkurowały ze sobą i wchodziły w specyficzny dialog. Wykorzystywane w tym symbole nabierały nowych znaczeń czy choćby dwuznaczności. Znaleziska z ziem polskich mogą stanowić dobry przyczynek do takich rozważań.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Dysponowanie zespołami ratownictwa medycznego wezwanymi do chorych z problemami kardiologicznymi

Wprowadzenie i cel pracy. Akty prawne dedykowane dyspozytorom medycznym nie precyzują rodzaju wezwań, do których powinni zadysponować określony typ zespołów ratownictwa medycznego (podstawowy zespół ratownictwa medycznego – ZRM P; specjalistyczny zespół ratownictwa medycznego – ZRM S) lub odmówić wyjazdu. Ze względu na inny zakres medycznych czynności ratunkowych dysponowanie przekłada się na czas i rodzaj udzielonej pomocy. 
Celem pracy było określenie, czy rodzaj wezwania ma wpływ na decyzję dyspozytora o rodzaju ZRM realizującego dane zlecenie.
Materiał i metody. Przeanalizowano 1560 kart medycznych czynności ratunkowych (KMCR) z 2012 r. z grupy „Problemy kardiologiczne” wg Systemu Wspomagającego Dowodzenie (SWD), ZRM S i P stacjonujących w 2 lokalizacjach, w każdej 1 ZRM S i P, w jednej 2 miesiące był dodatkowy ZRM P. Zgłaszane dolegliwości, objawy, schorzenia pogrupowano na kategorie objawowe: ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu, zmiany ciśnienia tętniczego, zaburzenia świadomości, duszność, inne. Określono, ilu chorych podało 1, 2 lub 3 i więcej powodów wezwania ZRM, przeanalizowano częstość poszczególnych objawów.
Wyniki. Wybrane ZRM zrealizowały ogółem 13 715 wyjazdów, podstawowe – 7254, specjalistyczne – 6461. 1560 dotyczyło grupy „Problemy kardiologiczne” (11,4%). 556 wyjazdów (8%) – ZRM P, 1004 (16%) – ZRM S. 784 osoby (50%) zgłosiły 1 dolegliwość, 644 pacjenci (41%) – 2, a 132 chorych (9%) – 3 i więcej powodów wezwania. Zgłoszono 2468 dolegliwości. Do 83% zleceń z 3 dolegliwościami, 67% z dwoma i 59% z jednym zadysponowano ZRM S. Ból w klatce piersiowej zgłosiło 56% chorych ZRM P i 69% – S. W pozostałych kategoriach dysponowanie obu typami ZRM było podobne.
Wnioski. Rodzaj wezwania miał wpływ na wybór zadysponowanego ZRM. W schorzeniach o podłożu kardiologicznym, o potencjalnie wieńcowym charakterze oraz do prawdopodobnie cięższego stanu pacjenta – więcej niż 2 objawy – częściej dysponowano ZRM S.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Kult siedmiu archaniołów w średniowiecznej Nubii na tle kultu siedmiu planetarnych bogów w basenie Morza Śródziemnego

Prace polskich archeologów w Sudanie, trwające od tzw. „Kampanii Nubijskiej” (1961-1964), stale wzbogacają wiedzę o chrześcijańskiej Nubii. Nowe badania nie tylko zmuszają do korygowania wiedzy na temat Nubii, ale także do świeżego spojrzenia na średniowieczne chrześcijaństwo. Ciekawym wątkiem nubijskiej angelologii są świadectwa kultu siedmiu archaniołów potwierdzone w inskrypcjach, a także w malarstwie i architekturze. W przypadku Nubii nie zachowały się obszerne opisy rozwoju kultu archaniołów i wiedza opiera się na łączeniu pojedynczych informacji, które po zebraniu tworzą pełny obraz. Celem niniejszego artykułu jest zebranie tych informacji i pokazanie, iż kult archaniołów rozwijał się w Nubii i istniał pewien stały skład imion tych archaniołów. 

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Wpływ zmian temperatury otoczenia na wskaźniki stresu oksydacyjnego we krwi osób regularnie poddających się kąpielom zimowym

Wprowadzenie. Uważa się, że kąpiele w zimnej wodzie i sauna pozytywnie wpływają na organizm człowieka, nadal jednak istnieje niewiele dowodów naukowych potwierdzających to zjawisko.
Cel pracy. Celem pracy było określenie wpływu kąpieli zimowej i sauny na wskaźniki stresu oksydacyjnego we krwi doświadczonych morsów.
Materiał i metoda. Grupę badaną stanowiło 15 zdrowych mężczyzn (ochotników), którzy spędzili 3 minuty w wodzie o temp. +4 °C, po czym udali się na 30 minut do sauny (temp. 80 °C, wilgotność względna 15%). Krew pobrano czterokrotnie: przed wejściem do zimnej wody (kontrola), 5 i 30 min po kąpieli zimowej (przed sauną) oraz 5 min po saunie. Aktywność enzymów antyoksydacyjnych – katalazy (CAT) i dysmutazy ponadtlenkowej (SOD) oznaczono w erytrocytach, peroksydazy glutationowej (GPx) w erytrocytach i osoczu krwi, a ceruloplazminy (Cp) w surowicy. Stężenie produktów peroksydacji lipidów – substancji reagujących z kwasem tiobarbiturowym (TBARS) i sprzężonych dienów (CD) – oznaczono w erytrocytach i w osoczu.
Wyniki. Wykazano wzrost aktywności GPx w osoczu krwi bezpośrednio po kąpieli zimowej oraz wzrost stężenia CD w osoczu po ekspozycji na zmiany temperatury otoczenia. Stężenie TBARS po kąpieli zimowej uległo obniżeniu zarówno w erytrocytach, jak i w osoczu. Po saunie zaobserwowano wzrost stężenia TBARS w osoczu krwi.
Wnioski. Wyniki dowodzą stałej gotowości systemu antyoksydacyjnego do obrony przed niekorzystnym działaniem reaktywnych form tlenu podczas ekspozycji na zmiany temperatury otoczenia u doświadczonych morsów, dzięki czemu nie dochodzi do uszkodzeń na poziomie komórkowym. Stosowanie sauny po kąpieli zimowej może być jednak dodatkowym źródłem stresu oksydacyjnego.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Możliwości i ograniczenia badania kompetencji przywódczych w Polsce

W świecie zorganizowanym XXI wieku ważną rolę w skutecznym oddziaływaniu na podwładnych (współpracowników) odgrywają kompetencje przywódcze. Drogą do wielozakresowego analizowania relacji przywódczych jest identyfikowanie czynników odpowiedzialnych za kształtowanie umiejętności wywierania wpływu na innych w różnego typu organizacjach i uwarunkowaniach. Podstawowe pytania brzmią: Skąd w człowieku takie wyróżniające cechy i umiejętności? Jaki zestaw kompetencji przywódczych sprawdza się w różnych warunkach? Na ile można modyfikować zachowania ludzi na różnym poziomie rozwoju oraz kształtować dorosłych przez świadomy dobór odpowiednich metod w edukacji uniwersyteckiej i szkoleniu pracowników. W artykule zaprezentowano wyniki badań poszukujących cech przywódczych, programy nauczania przywództwa oraz przeanalizowano możliwości i ograniczenia kształtowania przywódców organizacyjnych występujące w Polsce w drugiej dekadzie XXI wieku.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Moralna ocena genetycznych badań prenatalnych w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie

Wprowadzenie. Genetyczne badania prenatalne w szerokim rozumieniu oznaczają zbiór metod wykrywania obecności chorób wrodzonych i wad genetycznych u zarodka lub płodu ludzkiego. Obecnie badania te są coraz częściej stosowane, a wokół nich toczy się dyskusja o charakterze światopoglądowym. Moralne dylematy genetycznej diagnostyki prenatalnej dotyczą zagrożeń związanych z inwazyjnymi sposobami pozyskiwania materiału biologicznego oraz możliwości wykorzystania badania do celów selekcji eugenicznej. Głos w tej sprawie zabierają także wyznawcy poszczególnych religii.
Cel pracy. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie oficjalnego nauczania oraz syntetyczne ukazanie doktryny moralnej dotyczącej badań prenatalnych w trzech charakterystycznych dla kultury europejskiej religiach: judaizmie, chrześcijaństwie i islamie.
Stan wiedzy. Istotę nauczania religijno-moralnego w kwestiach biomedycznych pozwala zrozumieć paradygmat „świętości życia” ludzkiego. Na interpretację i formułowanie zaleceń praktycznych wynikających z tego paradygmatu wpływa rodzaj autorytetu nauczycielskiego funkcjonujący w poszczególnych wspólnotach wyznaniowych.
Wnioski. Obecny we wszystkich trzech religiach paradygmat „świętości życia” nie zawsze przesądza o bezwarunkowej ochronie każdej poczętej istoty ludzkiej. Badania preimplantacyjne nie stanowią istotnego problemu moralnego w judaizmie i islamie. Genetyczne badania płodu przeprowadzane w celach terapeutycznych są ogólnie akceptowane we wszystkich wymienionych religiach, ale wykonywane w celach eugenicznych spotykają się ze zróżnicowaną oceną w judaizmie. Protestantyzm jako jedyny z nurtów chrześcijaństwa często pozostawia rodzicom decyzję w sprawie wykonania eugenicznego badania prenatalnego i aborcji.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Wiedza kobiet na temat profilaktyki raka piersi w wybranych uwarunkowaniach socjo-demograficznych

Wstęp. Wśród kobiet rak piersi jest jednym ze schorzeń onkologicznych najczęściej występujących w Polsce i stanowi poważny problemem zarówno zdrowotny, jak i społeczny. Wiedza o metodach wczesnego wykrywania raka, czynnikach ryzyka i metodach zapobiegania jest kluczową kwestią w walce z nowotworami piersi u kobiet.
Cel pracy. Ocena poziomu wiedzy na temat czynników ryzyka i profilaktyki raka piersi wśród kobiet w zależności od wybranych cech socjo-demograficznych: wiek, wykształcenie, charakter wykonywanej pracy, rodzinne występowanie nowotworu piersi.
Materiał i metoda. Badania przeprowadzono w marcu i kwietniu 2014 roku. Materiał obejmował grupę 144 kobiet. Metodą badawczą wykorzystaną w pracy był sondaż diagnostyczny. Jako narzędzie badawcze posłużył autorski kwestionariusz ankiety składający się z testu wiedzy na temat czynników ryzyka i profilaktyki raka piersi oraz metryczka.
Wyniki. Najczęściej wskazywanym przez kobiety czynnikiem ryzyka raka piersi było: obciążenie genetyczne (88,9%; n=128), przebyty w rodzinie nowotwór piersi (66%; n=95), wiek (54,5%; n=78), długotrwałe stosowanie antykoncepcji doustnej (49,3%; n=71) i przebyty rak trzonu macicy lub jajnika (45,1%; n=65). Większość respondentek nie wie (65%; n=93), jakie składniki żywieniowe mogą zwiększać ryzyko raka piersi. Jakkolwiek aż 64,6% (n=93) respondentek słusznie uważa, że niektóre pokarmy mogą zwiększyć ryzyko zachorowania. Niemal wszystkie respondentki (93,1%; n=134) wiedzą, że spacery, pływanie i jogging to te formy aktywności fizycznej, które są najbardziej zalecane w prowadzeniu prozdrowotnego stylu życia. Zdecydowana większość badanych (82,6%; n=120) wie, że wykonywanie samobadania piersi powinno się rozpocząć od 20 roku życia, z częstością raz w miesiącu (72,2%; n=104) w 2–3 dniu po ustąpieniu krwawienia (62,5; n=90).
Wnioski. Ponad połowa badanych kobiet posiada dostateczną wiedzę na temat raka piersi i jego profilaktyki. Prawie 39% ankietowanych prezentuje niedostateczny stopień, a niespełna 11% badanych wyróżnia się dobrą znajomością tego tematu. Wiedza żadnej respondentki nie została oceniona na poziomie bardzo dobrym. Kobiety z wyższym poziomem wykształcenia (p<0,05) i wykonujące pracę umysłową (p<0,001) wykazują istotnie statystycznie wyższy poziom wiedzy na temat czynników ryzyka i profilaktyki raka piersi.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Poziom wiedzy na temat profilaktyki przeciwzakrzepowej antagonistami witaminy K wśród pacjentów z migotaniem przedsionków

Wstęp. Antagoniści witaminy K (VKA) to znana i sprawdzona w badaniach klinicznych grupa leków przeciwzakrzepowych mająca udowodnioną pozycję w zapobieganiu powikłaniom zatorowym u chorych z migotaniem przedsionków. Aby ich stosowanie było skuteczne i bezpieczne, konieczna jest edukacja pacjenta oraz jego ścisła współpraca z lekarzem.
Cel. Badanie poziomu wiedzy na temat profilaktyki zakrzepowo-zatorowej u pacjentów z migotaniem przedsionków, przyjmujących doustne leki przeciwkrzepliwe (acenokumarol, warfarynę), z oceną systematyczności przyjmowania leku przeciwkrzepliwego oraz wartości INR jako wskaźnika skuteczności terapii.
Materiał i metody. Badanie prospektywne objęło 55 losowo wybranych hospitalizowanych chorych, których poproszono o wypełnienie kwestionariusza stworzonego na potrzeby pracy. Dodatkowo odnotowywano wartości wskaźnika INR oznaczanego przy przyjęciu.
Wyniki. Spośród badanych nieco ponad połowa miała poczucie wystarczającej wiedzy na temat leku. Średni wynik z testu wyniósł zaledwie 5,76 punktu na 13 możliwych. Materiały na temat zasad terapii otrzymywał tylko co drugi pacjent. Wskaźnik INR w przedziale terapeutycznym odnotowano u 56,4% chorych. Zakres terapeutycznych wartości INR prawidłowo podało 45,5% pacjentów.
Wnioski. Poziom wiedzy pacjentów na temat zasad terapii VKA jest niski. Koreluje on ujemnie z wiekiem. Pacjenci starsi wymagają szczególnej uwagi lekarza podczas włączania VKA, dłuższego czasu poświęconego na edukację lub skrupulatnie nadzorowanego monitorowania leczenia. Otrzymywanie materiałów o VKA i INR zwiększa poziom wiedzy chorych o terapii. Lepsza wiedza na temat zasad leczenia nie prognozuje utrzymywania wskaźnika INR w przedziale terapeutycznym. Pozwala natomiast pacjentom na partycypowanie w ustalaniu dawki VKA.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Pourazowe obrażenia czaszkowo-mózgowe u pacjentów w stanie nietrzeźwości, przyjmowanych doraźnie do szpitalnego oddziału ratunkowego

Wstęp. Alkohol etylowy uznawany jest za jeden z najważniejszych czynników ryzyka prowadzących do powstawania urazów czaszkowo-mózgowych. Wśród pacjentów przyjmowanych do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR) dużą grupę stanowią chorzy pod wpływem alkoholu, którzy doznali obrażeń głowy w następstwie upadków oraz pobić.
Cel pracy. Określenie częstości śródmózgowych i kostnych zmian pourazowych u pacjentów w stanie nietrzeźwości doraźnie przyjmowanych do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego.
Materiał i metody. Badaną grupę stanowiło 210 pacjentów SOR Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie (167 mężczyzn i 43 kobiety), którzy będąc pod wpływem alkoholu doznali urazu głowy w okresie od 1.05.2011 do 1.05.2012 roku. Analizą retrospektywną objęto dokumentację medyczną, z której rejestrowano: płeć, wiek, poziom alkoholu we krwi, doznane obrażenia głowy na podstawie wyniku tomografii komputerowej oraz następujące współtowarzyszące zaburzenia pourazowe: pobudzenie, patologiczna reakcja źrenic, brak przytomności, krwiak okularowy, krwisty wyciek z ucha/nosa, splątanie, zawroty głowy, krótkotrwała utrata przytomności oraz niepamięć okołourazowa.
Wyniki. Urazy czaszkowo-mózgowe występowały zdecydowanie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Złamanie podstawy czaszki, obrzęk mózgu i ogniskowe stłuczenia mózgu miały związek z niższym stężeniem alkoholu we krwi. Pourazowe zmiany śródmózgowe (z wyjątkiem ogniskowego stłuczenia mózgu) zależały od mechanizmu urazu. Zawroty i ból głowy, splątanie, stan nieprzytomności, nudności/wymioty i napad padaczkowy były związane z niższym stężeniem alkoholu.
Wnioski. Wykazano zależność pomiędzy urazami głowy u osób znajdujących się pod wpływem alkoholu a płcią męską w grupie osób badanych. Stwierdzono zależność pomiędzy poziomem nietrzeźwości a występowaniem złamania podstawy czaszki, obrzęku mózgu i ognisk stłuczenia mózgu. Występowanie objawów towarzyszących urazowi głowy miało związek ze stężeniem alkoholu we krwi oraz mechanizmem urazu.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu