rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Jakiej psychologii (i psychologów) potrzebuje społeczeństwo?

W artykule zwrócono uwagę na kilka czynników, których negatywne oddziaływanie da się zaobserwować w kształceniu przyszłych psychologów oraz w uprawianiu praktyki psychologicznej w Polsce. Do najważniejszych czynników zagrażających autor zaliczył:
Systematyczne obniżanie standardów akademickich; „zaśmiecanie” psychologii pseudonaukowymi koncepcjami. 2. Umasowienie studiów psychologicznych.  3. Brak wyraźnych kryteriów dopuszczających (odrzucających) do wykonywania zawodu psychologa; obniżanie rangi społecznej zawodu. 4. Brak merytorycznej (ustawowo zagwarantowanej) kontroli nad instytucjami prowadzącymi szkolenia i kursy psychologiczne; żerowanie na naiwności studentów i młodych, jeszcze niedoświadczonych, absolwentów. 5. Zbyt liberalna polityka państwa w zakresie otwierania kierunku studiów psychologia przez nowe uczelnie oraz zgłaszanie przez różne uczelnie ofert studiów z poziomu BA ze słowem „psychologia” w tytule, co sugeruje, iż absolwent takich studiów uzyska wykształcenie psychologiczne uprawniające go do świadczenia usług psychologicznych. 6. Obniżanie kryteriów oceny (egzaminy, zaliczenia) efektów kształcenia.  7. Brak zrównoważenia ocen pracowników uczelni – ważniejsza jest ocena za osiągnięcia naukowe aniżeli ocena za osiągnięcia dydaktyczne. 8. Ponawianie prób wprowadzenia do organizacji studiów psychologicznych systemu bolońskiego (studia dwustopniowe).
Intencją autora artykułu było uwrażliwienie środowiska polskich psychologów na potencjalne zagrożenia dla poziomu badań naukowych, dydaktyki akademickiej oraz praktyki psychologicznej.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Niepokój jako korelat poczucia osamotnienia u homoseksualnych mężczyzn

Przedmiotem prezentowanych badań jest analiza powiązań między poczuciem osamotnienia a poziomem i strukturą niepokoju u homoseksualnych mężczyzn. W badaniach uczestniczyło 72 homoseksualnych mężczyzn w wieku od 18 do 41 lat. Zastosowano Arkusz Samopoznania R. B. Cattella i Skalę Samotności w opracowaniu J. de Jon-Gierveld i F. Komphuis. Przeprowadzone analizy wykazały obecność powiązań między niepokojem i poczuciem osamotnienia. Czynnik niepokoju wyjaśniał 28% wariancji wyników w zakresie poczucia osamotnienia u badanych homoseksualnych mężczyzn.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Identyfikacja projekcyjna - od rzeczywistości intrapsychicznej do interpersonalnej

Począwszy od opublikowania w 1946 roku przez Melanie Klein klasycznego już dziś opisu identyfikacji projekcyjnej, zjawisko to w coraz większym stopniu zajmowało uwagę psychoanalityków, stając się z czasem jednym z centralnych punktów teorii i praktyki psychoanalitycznej. Jak zauważa Roth (2008, s. 250), ze wszystkich odkryć Klein to właśnie zyskało najbardziej powszechną aprobatę. Celem tego artykułu jest próba scharakteryzowania identyfikacji projekcyjnej w świetle ewolucji, jakiej podlegał ten koncept – od lokowania go wyłącznie w wymiarze imaginacyjności po rozpoznanie znaczenia jego obecności w rzeczywistości społecznej. Fenomen identyfikacji projekcyjnej rozpatrywany jest w niniejszym artykule z perspektywy koncepcji Klein – twórczyni tego konstruktu – oraz z punktu widzenia dwóch kluczowych dla rozwoju tego pojęcia koncepcji, autorstwa W. R. Biona i T. H. Ogdena. Prezentacja tych perspektyw ma służyć ukazaniu złożoności tego zjawiska i bogactwa obszarów jego zastosowania oraz ewolucji pojmowania tego mechanizmu – od koncentracji na tym, co intrapsychiczne, po stan, kiedy w równej mierze zwraca się uwagę również na to, co interpersonalne.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Podejście procesualne: warianty badań nad procesami w mikro- i makroskali

Psychologowie rozwojowi różnią się sposobem definiowania rozwoju, rodzajem stosowanych procedur badawczych, charakterem uzyskiwanych obrazów zjawisk (budowanie uśrednionego statycznego modelu zjawiska vs wielościeżkowego modelu transformacji zjawiska). Celem artykułu jest prezentacja podejścia procesualnego, nawiązującego do wariantów metody mikrogenetycznej L. S. Wygotskiego i K. Dunckera. Podejście procesualne jest autorską propozycją, stanowiącą jeden z przykładów rozwiązań oferowanych w ramach tzw. eksperymentalno-teoretycznej psychologii (Fischer, Bidell, 2006). Opiera się na formułowaniu teoretyczno-rozwojowych i merytorycznych podstaw badań oraz na pogłębionych empirycznych poszukiwaniach. Pozwala podjąć badania w sytuacji niepełnej wiedzy o zjawisku (aspekcie badanego zjawiska) i trudności w konceptualizacji problemu badawczego. Analiza procesualna dokonywana jest na dwóch poziomach: (1) poziomie indywidualnych przypadków oraz (2) poziomie zbioru indywidualnych przypadków, przy czym na kolejnych etapach opracowywania danych analizowane przypadki zachowują swoje wyjściowe właściwości. Szczegółowa analiza przypadków prowadzi do rekonstruowania przebiegów zjawiska w jego zmienności i różnorodności. Odkrycie tego, co pozostaje w przebiegach zjawiska wspólne (względnie stabilne), stanowi podstawę budowania jedno- lub wielościeżkowego modelu transformacji zjawiska. W zależności od specyfiki zjawiska wykorzystywane są odmienne procedury badawcze. Ich prezentacja ilustrowana jest przykładami zaczerpniętymi ze zrealizowanych badań.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
W świecie masek, czyli o tym, jak osoby z autyzmem spostrzegają ludzką twarz

Ludzka twarz jest jednym z najważniejszych bodźców o charakterze społecznym. Dzięki jego szybkiej i efektywnej analizie jesteśmy w stanie ocenić atrakcyjność fizyczną, poziom inteligencji, niektóre cechy osobowości, zamiary i stany mentalne danej osoby, a także jej nastrój. Przede wszystkim jednak prawidłowa interpretacja wyrazu twarzy partnera interakcji warunkuje powodzenie w nawiązaniu i utrzymaniu zadowalającego obie strony kontaktu społecznego. Deficyt kontaktów społecznych jest z kolei jednym z trzech głównych komponentów autyzmu. Niniejszy artykuł prezentuje zatem krytyczny przegląd najnowszych badań dotyczących percepcji twarzy u osób zdiagnozowanych w ramach autystycznego spektrum zaburzeń (ASD). Przytoczone wyniki sugerują atypowy sposób przetwarzania ludzkiego oblicza u dzieci oraz u dorosłych z autyzmem, a także istnienie anomalii strukturalno-funkcjonalnych w obszarach mózgu odpowiadających za percepcję twarzy i emocji u osób z autyzmem. W artykule została podjęta próba interpretacji zaprezentowanych wyników w kontekście prawidłowego rozwoju percepcji twarzy oraz dwóch poznawczych teorii autyzmu, tj. deficytu centralnej koherencji Uty Frith i braku teorii umysłu Simona Barona-Cohena. Wskazano również na nowe kierunki badań nad problemem spostrzegania ludzkiej twarzy u osób z autyzmem.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Użyteczność kliniczna interwencji psychoterapeutycznych wspartych empirycznie

Skuteczność psychologicznych interwencji jest badana według planu eksperymentalnego, w warunkach laboratoryjnych, aby uzyskać wysoką trafność wewnętrzną. Te badania cechują się niską trafnością zewnętrzną. Ruch promowania praktyki klinicznej opartej na dowodach naukowych wiąże się z oczekiwaniem, że interwencje, które uzyskały wsparcie empirycznie w warunkach laboratoryjnych, będą stosowane w warunkach naturalnych praktyki klinicznej. Tu pojawia się problem ich użyteczności. Dyskutowane są dwie metody badania użyteczności interwencji wspartych empirycznie w warunkach naturalnych praktyki klinicznej, oparte na porównaniu grup. Jako alternatywna metoda badania zarówno użyteczności interwencji wspartych empirycznie, jak i interwencji stosowanych rutynowo w praktyce klinicznej jest proponowana metoda oparta na badaniu indywidualnego przypadku.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Diagnoza oparta na dowodach empirycznych - czy potrzebny jest „polski Buros”?

Celem artykułu jest opis diagnozowania w praktyce psychologicznej. Artykuł skupia się na dwóch istotnych problemach diagnozowania opartego na dowodach empirycznych. Pierwszy z nich to zastosowanie EMB w psychologii. Drugi to opis działań i osiągnięć Buros Institute of Mental Measurements. Poddano też dyskusji implikacje dla przyszłości diagnozowania w polskiej praktyce psychologicznej.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sisu - fińska emocja kulturowa i jej mitoanaliza w koncepcji R. Shwedera

Celem artykułu jest ukazanie znaczenia fińskiej emocji kulturowej sisu („wytrzymałość”, „odwaga”, „upór”, „determinacja”) i odczytanie jej w ramach założeń psychologii kulturowej emocji R. Shwe- dera. Traktowanie emocji jako determinowanych kulturowo skryptów i zastosowanie mitoanalizy (Shweder, Haidt 2005) stwarza narzędzie umożliwiające badanie i adekwatne rozumienie emocji kulturowych. Rozbiór emocji na człony narracyjne umożliwia precyzyjne zdefiniowanie i odczytanie znaczenia emocji kulturowych - nawet tak złożonych, jak sisu.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
O pewnej próbie stworzenia metapsychologii. Adrian van Kaam post mortem

Niedawno zmarły Adrian van Kaam CSSp był jednym z przedstawicieli kierunku fenomenolo- giczno-egzystencjalnego w psychologii. Jego prace wpisują się w początki nurtu psychologii humanistycznej oraz egzystencjalnej w Stanach Zjednoczonych, a postulowany przez niego dialog z filozofią jest charakterystyczny dla tego okresu dziejów psychologii. Projekt badawczy van Kaama był jednakże o wiele bardziej ambitny, podobny w swych założeniach do propozycji antropologii wielowymiarowej V. Frankla. Chodziło mu o stworzenie metateoretycznej bazy dla możliwie wszystkich z natury nieporównywalnych do siebie ujęć psychologicznych w celu umożliwienia im owocnego dialogu. Propozycje van Kaama nie spotykały się jednak z entuzjastycznym przyjęciem środowisk psychologicznych, a sam ich autor bywa jedynie okazjonalnie wzmiankowany w publikacjach dotyczących tego okresu historii psychologii. Prezentowany artykuł jest próbą przybliżenia polskiemu czytelnikowi zarówno dorobku naukowego van Kaama na polu psychologii teoretycznej, psychoterapii oraz teorii duchowości, jak i odpowiedzi na pytanie, dlaczego jego naukowe dociekania nie odbiły się szerokim echem w historii psychologii.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Przegląd narzędzi do pomiaru poczucia humoru

Celem artykułu jest opis narzędzi do badania poczucia humoru. Metody zaprezentowano w porządku uwzględniającym chronologię ich powstawania: od jakościowych, takich jak dzienniki i wywiady, przez kwestionariusze, miary rozumienia i doceniania humoru, testy wykonawcze do mierzenia humoru jako zdolności, metody opisu i samoopisu aż po alternatywne techniki do pomiaru poczucia humoru. Ostatnia część artykułu dotyczy implikacji metodologicznych, wynikłych z badań nad humorem. Nawiązują one do doboru i wartości metod oraz aspektów humoru, które są pomijane we współczesnych podejściach teoretycznych i empirycznych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Atrybucja przyczyn sytuacji kryzysowych w przedsiębiorstwach

W ramach 5-czynnikowego eksperymentu, manipulując opisami ośmiu sytuacji kryzysowych i trzema czynnikami (powszechność, wybiórczość, spójność), sprawdzano, w jaki sposób wpływają one na postrzeganie przyczyn negatywnych zdarzeń w przedsiębiorstwie. W badaniach wzięło udział 400 studentów. Wyniki badań wykazały wyraźną tendencję do upatrywania przyczyny sytuacji kryzysowej w podmiocie gospodarczym - bez względu na racjonalne przesłanki. Podstawowymi czynnikami warunkującymi kierunek atrybucji przyczynowej była specyfika sytuacji kryzysowej i informacja na temat spójności. Najmniej istotna w procesie atrybucji okazała się informacja o powszechności zdarzenia. Wyniki badań są konfrontowane z normatywnymi oczekiwaniami wynikającymi z modelu współzmienności Kelleya.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zespół Klippla-Trénaunaya po latach – opis przypadku

Zespół Klippla-Trénaunaya to rzadki zespół charakteryzujący się występowaniem malformacji naczyń włosowatych i żylnych oraz przerostem kończyn z obecnością lub bez malformacji limfatycznych. Zmiany te najczęściej występują od urodzenia lub mogą być zauważalne we wczesnym dzieciństwie. Zespół Klippla-Trénaunaya zwykle występuje sporadycznie. Aktualne badania nad patogenezą tego zespołu wskazują na istotną rolę mutacji genu PIK3CA. Dzięki odkryciu patomechanizmu powstawania zespołu Klippla-Trénaunaya i roli szlaku mTOR istnieją potencjalne możliwości leczenia tego zespołu sirolimusem. W zespole Klippla-Trénaunaya mogą współwystępować zaburzenia neurologiczne takie jak: udar krwotoczny, udar niedokrwienny, padaczka, malformacje naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego, przerost jednej półkuli mózgu. Celem tej pracy jest przedstawienie przypadku 17-letniej pacjentki z zespołem Klippla-Trénaunaya i porównanie jej obecnego stanu z obrazem klinicznym w chwili rozpoznania w wieku 6 lat oraz przegląd aktualnej literatury na ten temat.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Stan aktualny i perspektywa stosowania kannabinoidów ("medyczna marihuana") w terapii dzieci. Przegląd opinii i stanowisk

Wstępne obserwacje kliniczne sygnalizują korzystne działanie kannabinoidów ("medycznej marihuany") w niektórych chorobach neurologicznych. Szczególne oczekiwania skuteczności leczniczej budzi cannabidiol (CBD – pochodna cannabis sativa) i jego homolog kannabidiwarin (CBDV – pochodna cannabis indica – north west), które obok kontrowersyjnych komponentów tej grupy, Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC) i Δ9-tetrahydrokannabidiwarin (THCV), nie wykazują działania psychoaktywnego. W ukierunkowanej terapii niektórych pacjentów (również dzieci) z ciężkimi postaciami lekoopornej padaczki, niereagującej na standardowe leczenie przeciwdrgawkowe, podczas stosowania kannabinoidów uzyskano znaczącą redukcję częstotliwości napadów drgawkowych i poprawę stanu klinicznego. Dotychczas brak jest odpowiednich badań naukowych i klinicznych potwierdzających niekwestionowaną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania kannabinoidów. Jak dotychczas nieznany jest zakres skutecznych dawek leczniczych (zwłaszcza u dzieci), ale także układ optymalnej proporcji potencjalnych składników aktywnych w przypadku monoterapii (CBD, CBDV) i podczas użycia preparatów złożonych (CBD/THC), niezależnie od schematu ich podawania w układzie interakcji z innymi lekami. Farmakoterapia pacjentów wieku rozwojowego wzbudza zawsze obawy ryzyka działań niepożądanych i ich następstw (skutki odległe), które powinny być priorytetowo poznane i określone. Z tych powodów lekarskie towarzystwa naukowe w USA (AAP, AES) i Polsce (PTND, PTE) aktualnie nie widzą uzasadnionych podstaw do szybkiej legalizacji użytkowej kannabinoidów jako standardowych preparatów leczniczych. Podobna kontestacja użytkowa kannabinoidów (CBD/THC) wynika również z niespełnienia obowiązujących warunków i wymagań aktów prawnych UE i polskich, niezbędnych do ich rejestracji jako skutecznych i bezpiecznych produktów leczniczych. Rozstrzygnięcie i faktyczna ocena wartości leczniczych kannabinoidów może nastąpić jedynie poprzez podjęcie wieloośrodkowych badań naukowych i klinicznych, najlepiej w ramach międzynarodowego programu badawczego.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Drgawki pirydoksyno zależne – aktualna diagnostyka i leczenie

Drgawki pirydoksynozależne (pyridoxine-dependent epilepsy – PDE) to rzadko występująca encefalopatia padaczkowa uwarunkowana autosomalnie recesywnie. Charakteryzuje się uporczywymi, nawracającymi drgawkami u noworodków i niemowląt, nieodpowiadającymi na standardowe leczenie przeciwpadaczkowe, a ustępującymi przy podaży terapeutycznych dawek witaminy B6 (pirydoksyny). Najczęstszą przyczyną PDE jest deficyt ALDH7A1 (antykwityny) – enzymu biorącego udział w przemianie lizyny, który prowadzi do nagromadzenia w płynach ustrojowych (w tym także w płynie mózgowo-rdzeniowym) szkodliwych metabolitów, które inaktywują aktywną postać witaminy B6. Podaż leczniczych dawek pirydoksyny w większości przypadków pozwala opanować drgawki, a dodatkowo wprowadzenie diety ubogolizynowej i/lub suplementacja argininy prawdopodobnie poprawia rokowanie co do rozwoju intelektualnego pacjentów.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Obraz bólów głowy w literaturze pięknej i poezji na podstawie wybranych utworów

Opisy chorób, chorowania i cierpienia są częstym tematem, po który sięga literatura. Pisanie o chorobach jest też sposobem pisarza, aby radzić sobie z bólem, schorzeniem, a także chęcią oswojenia i przyjęcia tego stanu za część codziennej egzystencji. Jest też próbą pokazania czytelnikowi, że choroba jest nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji. Cierpią wszyscy. Zwykli śmiertelnicy, poeci, pisarze. W bólu i cierpieniu wszyscy jesteśmy równi, ale tylko nieliczni potrafią pisać o tym z polotem i zacięciem literackim. Celem pracy jest przypomnienie znanych utworów literatury pięknej i ukazanie jak poeci i pisarze wykorzystują problemy zdrowotne dla osiągnięcia określonych efektów, budowania wielowymiarowych postaci, bliższych czytelnikowi, bo też borykających się z różnymi dolegliwościami – w tym przypadku bólami głowy.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Nauczyciel i dyrektor – adwokaci kreatywności w polskiej edukacji

Mnóstwo argumentów przemawia za tym, aby każdy nauczyciel i każdy dyrektor placówki oświatowej stali się adwokatami kreatywności. Nauczyciel i dyrektor są w stanie promować idee kreatywności wśród rodziców, grona pedagogicznego i przedstawicieli organów prowadzących. Już nie tylko intuicyjne przekonanie, że „warto stawiać na kreatywność w przedszkolu, szkole”, ale także wyniki badań z krajów Unii Europejskiej i wypowiedzi ekspertów pomagać będą wszystkim ambasadorom kreatywności. Na kreatywność w przedszkolu i w szkole po prostu warto stawiać – to się opłaci wszystkim – nawet, jeśli rezultaty poznamy za 10, czy 20 lat. Należy stawiać więc na edukację dla kreatywności w każdej polskiej placówce edukacyjnej, na każdym poziomie nauczania.

Czasopismo: Edukacja • Terapia • Opieka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Uczenie się partycypacji publicznej przez młodzież – od rodziny do sfery publicznej

Wprowadzenie. Partycypacja publiczna to istotny komponent współczesnej demokracji. Pytanie o to, jak przygotowywać młodych ludzi do aktywnego uczestnictwa w życiu obywatelskim stanowi jedno z wyzwań zarówno współczesnej pedagogiki, jak również wychowania w rodzinie.
Cel. Celem tekstu jest prezentacja badań własnych nad procesem uczenia się partycypacji publicznej przez młodzież, a następnie odniesienie wyników do pytania o to, w jakim stopniu mogą one mieć zastosowanie dla wychowania na gruncie rodziny.
Materiały i metody. W badaniach wykorzystano metodę participatory action research. Siedmioro młodych ludzi pełniło rolę badaczy swojego środowiska (wykorzystano wywiadyjakościowe). Wspólnie z autorką opracowali oni wyniki i wnioski z badań. Jako ramę teoretyczną do badań przyjęto teorię uczenia się Knuda Illerisa.
Wyniki. Wyniki badań ukazują trzy wymiary uczenia się partycypacji (wymiar poznawczy, emocjonalny i społeczny).
Wnioski. Analiza wyników w kontekście wychowania w rodzinie wskazuje na istotny wpływ otoczenia rodzinnego na rozpoczynanie aktywności społecznej, jak również jej kontynuowanie i pogłębianie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Order Uśmiechu a świadomość praw dziecka w przestrzeni społecznej

Wprowadzenie. Janusz Korczak, który inspirował autora idei Orderu Uśmiechu, pisał: „nie ma dzieci – są ludzie, ale o innej skali pojęć, innym zasobie doświadczenia, innych popędach, innej grze uczuć. Pamiętaj, że my ich nie znamy”. Zapobieganie i przeciwdziałanie łamaniu praw dziecka stanowi jedno z wyzwań stojących przed współczesnymi pedagogami. Zjawisko to nadal ma miejsce, a nawet nasila się i wciąż ukazują się nowe jego aspekty. Wskazują na to wyniki badań, m.in. Brunona Hołysta (1991, 2000, 2011), Bronisława Urbana (2000), Janusza Surzykiewicza (2000, 2004), Grażyny Miłkowskiej-Olejniczak (1999), Marka Michalaka (2020), potwierdzające konieczność edukacji społeczeństwa w tym temacie, aby zwiększyć świadomość i wiedzę o prawach dziecka.
Cel. Tekst ma na celu promocję tematu praw dziecka. Zagadnienie to mieści się w zakresie problematyki społecznej. Artykuł ukazuje też potrzebę dialogu na temat idei Orderu Uśmiechu, osadzonej w ramach teoretycznej pedagogiki J. Korczaka.
Materiały i metody. W artykule dokonano przeglądu literatury uwzględniającej istotność pedagogiczną zagadnienia praw dziecka. W ramach pracy nad tekstem wykorzystano metodę analityczno-syntetyczną, która pozwoliła przedstawić kontekst funkcjonowania Orderu Uśmiechu w przestrzeni społecznej. Wyniki. Ważna współcześnie problematyka, biorąca pod uwagę szereg aspektów pedagogiczno-edukacyjnych i społecznych, może stanowić inspirację dla badaczy, zwłaszcza na gruncie pedagogiki społecznej, psychologii, socjologii, jak również innych dziedzin i dyscyplin naukowych.
Wyniki. Ważna współcześnie problematyka, biorąca pod uwagę szereg aspektów pedagogiczno-edukacyjnych i społecznych, może stanowić inspirację dla badaczy, zwłaszcza na gruncie pedagogiki społecznej, psychologii, socjologii, jak również innych dziedzin i dyscyplin naukowych.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Cechy samoświadomości a nasilenie symptomów depresji

Niniejszy artykuł zawiera empiryczną analizę relacji pomiędzy samoświadomością a depresją. Prezentuje on wyniki badań grupy nieklinicznej (N = 76) oraz klinicznej pacjentów z diagnozą epizodu depresyjnego (N = 15). W badaniach wykorzystano Skalę Samoświadomości (Zaborowski, 1989) oraz kwestionariusz Center for Epidemiological Studies - Depression (Radloff, 1977). Celem badań była odpowiedź na dwa pytania. Pierwsze dotyczyło możliwości wyodrębnienia specyficznych konfiguracji opartych na charakterystykach samoświadomości, drugie zaś odnosiło się do możliwości powiązania otrzymanych konfiguracji ze stopniem nasilenia symptomów depresji. Analiza klasyfikacyjna dała podstawy do wyodrębnienia w grupie nieklinicznej trzech skupień różniących się istotnie zarówno poziomem wszystkich form samoświadomości, jak i nasileniem symptomów depresji. Ponadto okazało się, że profil samoświadomości skupienia o najwyższym wskaźniku depresji jest zbieżny z profilem samoświadomości pacjentów depresyjnych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia