rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Problemy samoopodatkowania się mieszkańców gminy

Przedmiotem artykułu jest kwestia udziału mieszkańców w finansowaniu
zadań realizowanych przez gminy. W szczególności uwagę skupiono na możliwości
wykorzystania samoopodatkowania się mieszkańców gminy oraz na ustaleniu
zasad dobrowolnego udziału mieszkańców w kosztach przedsięwzięcia. Analizie
poddano zagadnienie samoopodatkowania od strony teoretycznej oraz dokonano
przeglądu orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii zgodności z prawem
podejmowanych przez gminy uchwał w sprawie dobrowolnego zaangażowania
finansowego społeczności lokalnej.
Celem artykułu jest poznanie wybranych zagadnień związanych z dobrowolnym
uczestnictwem mieszkańców w realizacji zadań gminy, a w szczególności
zadań z zakresu ochrony środowiska. Pozyskanie środków w drodze dobrowolnego
zobowiązania się mieszkańców do wpłat na rzecz gminy jest sprawą trudną,
a trudność ta polega nie tylko na dopełnieniu wymogów formalno-prawnych.
Analiza przypadków dotyczących współfinansowania przez mieszkańców kosztów
gospodarki odpadami oraz budowy urządzeń infrastruktury ochrony środowiska
pozwala stwierdzić, że władze gminne źle podchodzą do problemu, starając się
w sposób niezgodny z przepisami prawa wprowadzać środki przymusu, zamiast
tworzyć klimat sprzyjający przedsięwzięciu, poprzez kształtowanie świadomości
społeczności lokalnej w zakresie wymiernych korzyści społecznych, ekologicznych
i ekonomicznych.
Nie jest dopuszczalne jakiekolwiek przymuszanie mieszkańców do uczestniczenia
w finansowaniu zadań gminy. Nadto w razie zgłoszenia udziału mieszkańców
nie ma możliwości stosowania przymusu w formie egzekucji administracyjnej.
Nie można w tym celu stosować groźby w postaci odmownej decyzji
uzyskania podłączenia do sieci bez uprzedniego uregulowania należności, ani też
przedstawiać obietnic stosowania np. zerowej stawki opłaty adiacenckiej. Jedyne racjonalne rozwiązanie winno stanowić rzeczywiste przekonanie mieszkańców
o słuszności wprowadzanych konkretnych rozwiązań problemów tego wymagających.
Słowa kluczowe: samoopodatkowanie, gospodarka odpadami, finansowanie inwestycji
infrastrukturalnych, ochrona środowiska

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zastosowanie ortofotomapy i Numerycznego Modelu Terenu do przedstawiania zmian w sposobie zagospodarowania terenów rolnych

Zainteresowanie ortofotomapą i Numerycznym Modelem Terenu nie tylko
w Polsce, ale także w wielu krajach Unii Europejskiej, wynika z prac związanych
z założeniem jednolitego Systemu Informacji Geograficznej. Dostępność ortofotomapy
- jej obecność w geoportalach internetowych - sprawia, że wykorzystywana
jest do wielu celów. W publikacji przedstawiono możliwość zastosowania
ortofotomapy i NMT do oceny zmian w sposobie zagospodarowania przestrzennego
terenów rolnych, na przykładzie okolic zbiornika wodnego Domaniów. Wykorzystano
do tego celu ortofotomapy wykonane w różnych okresach czasowych, na
podstawie zdjęć lotniczych w skali 1:26000 (barwnych i panchromatycznych). Zastosowanie
różnych technik komputerowych pozwoliło na wizualizację NMT
i graficzne przedstawienie zmian zachodzących na omawianym obiekcie.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Badanie wpływu oddziaływań sztucznego pola elektromagnetycznego na wyniki pomiarów geodezyjnych pozyskanych techniką RTK

W podjętym zakresie badań autorka publikacji analizuje wpływ pola elek-tromagnetycznego zakresu niejonizującego, na wyniki geodezyjnych pomiarów z wykorzystaniem technik satelitarnych pozyskiwania danych. Publikacja ta stanowi pierwszy z cyklu artykułów tematycznie związanych z tym zagadnieniem, które będą publikowane w najbliższym czasie.Pomiar testowy, którego wyniki są przedmiotem niniejszej publikacji, zre-alizowano w bliskiej odległości apowietrznych linii elektroenergetycznych wyso-kiego i średniego napięcia. W związku z aktywnością tej linii (przepływem prądu) - z całą pewnością można stwierdzić, że badania przeprowadzono w zasięgu działania silnego strumienia fali elektromagnetycznej. Prace terenowe poprzedzone zostały wywiadem terenowym, który składał się z wielu czynności, mających na celu wybór optymalnego miejsca założenia bazy pomiarowej. Do pomiaru tachimetrycznego punktów bazy wykorzystano następujące instrumenty: Topcon GTS 211D i South NTS 325. Obserwacje satelitarne metodą RTK, były możliwe dzięki zestawowi pomiarowemu firmy Topcon w skład, którego wchodził odbiornik GPS GR-3. Dane z pomiarów opracowane zostały z wykorzystaniem programu WinKalk oraz arkuszy kalkulacyjnych.Efektem finalnym przeprowadzonych prac było porównanie uśrednionych współrzędnych z pomiarów RTK i pomiarów tachimetrem. Uzyskano w ten sposób odchyłki dx, dy i dz. Zestawiono je dla wszystkich punktów łącznie w tabeli 1.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Prognoza wpływu piętrzenia wody w zbiorniku Świnna Poręba na położenie zwierciadła wód gruntowych na terenie miejscowości Zembrzyce

Spiętrzenie wody w korycie rzecznym wywołane budowlą piętrząca oddziałuje na wody podziemne wówczas, gdy istnieje związek hydrauliczny wód powierzchniowych i wód podziemnych. Opracowanie prognozy wpływu spiętrzenia wód rzeki na obszary przyległe polega na określeniu położenia zwierciadła wody podziemnej. Dokonano próby oceny położenia zwierciadła wody gruntowej na terenie miejscowości Zembrzyce w przypadku spiętrzenia wody w zbiorniku do rzędnej 312,00 m n.p.m. Pomimo dość dobrego rozeznania warunków hydrogeologicznych analizowanego obszaru wydzielenie obszaru filtracji jest niezmiernie trudne. Miejscowość Zembrzyce znajduje się w widłach dwóch cieków: rzeki Skawy i jej dopływu potoku Paleczki. Lokalizacja Zembrzyc w widłach tych dwóch rzek stwarza skomplikowane warunki hydrogeologiczne wynikające z wzajemnego oddziaływania cieków powierzchniowych na obszar przyległy. Wyznaczono na badanym obszarze strefę oddziaływania zmian poziomu zwierciadła wody w rzece Skawie i potoku Paleczka na poziom wód gruntowych. Stosując metodę hydrologiczną, określono zmianę położenia zwierciadła wody gruntowej w wyniku oddziaływania spiętrzenia w budowanym zbiorniku wodnym Świnna Poręba. W tym celu opracowano zależności regresyjne położenia zwierciadła wody gruntowej i zwierciadła wody w rzece Skawie i potoku Paleczka. Umożliwiły one w sposób przybliżony określenie prognozowanej zmiany położenia zwierciadła wody gruntowej w wyniku spiętrzenia. Otrzymane wyniki należy traktować jako orientacyjne ze względu na krótki okres obserwacji stanów zwierciadła wody gruntowej i zwierciadła wody w rzece Skawie i potoku Paleczka. Wykreślone hydroizohipsy oraz hydroizobaty na planie sytuacyjnowysokościowym w skali 1:5000 umożliwiły wyznaczenie obszarów zatopionych i podtopionych oraz obszarów o podwyższonym stanie wód gruntowych. Jak wykazała analiza wyników zachodzi konieczność ochrony miejscowości Zembrzyce poprzez prawobrzeżne obwałowanie rzeki Skawy i lewobrzeżne obwałowanie rzeki Paleczki. Ze względu na zatopienie części obszaru miejscowości Zembrzyce konieczne będzie wybudowanie systemu odwadniającego wraz z przepompownią.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena zastosowania integracji danych lidarowych i fotogrametrycznych do generowania NMT dla okolic zbiornika wodnego Chańcza

Nieustanny rozwój technologii geoinformatycznych wpływa na wzrost za-potrzebowania na aktualne oraz precyzyjne dane opisujące ukształtowanie terenu. Zastosowanie technologii fotogrametrii cyfrowej pozwala na łączenie i analizę da-nych pozyskanych różnymi metodami. W publikacji przedstawiono możliwość in-tegracji danych pochodzących z lotniczego skaningu laserowego i pozyskanych na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych kamerą cyfrową DMC do generowania NMT okolic zbiornika wodnego Chańcza. Na badanym obszarze wyodrębniono pięć reprezentatywnych obszarów testowych, dla których przeprowadzono eksperyment związany z analizą wysokościową oraz integracją danych fotogrametrycznych i lidarowych. Obszary testowe obejmowały: teren użytkowany rolniczo (pola uprawne) - obszar płaski, teren zabudowany z siecią dróg, teren o zróżnicowanym ukształtowaniu pionowym, teren zadrzewiony i zakrzewiony oraz teren wzdłuż koryta rzeki.
Integracja danych lidarowych oraz fotogrametrycznych wymagała wczytania, do projektu założonego na fotogrametrycznej stacji cyfrowej DELTA, dokumentów tekstowych zawierających NMT w strukturze GRID wygenerowany w programie TerraScan oraz analizy jakości połączenia tych dwóch metod. Analizę przeprowadzono dla w/w obszarów testowych biorąc pod uwagę przyjęte w bada-niach długości boku trójkąta ( 2 m, 15 m, 45 m, 70 m) podczas generowania GRIDa metodą triangulacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie próchnicy leśnej do rewitalizacji gleby w rocznym cyklu produkcji sadzonek sosny zwyczajnej

W pracy badano wpływ nawożenia kompostem przygotowanym z próchnicy leśnej oraz ściółkowania świeżą ektopróchnicą na właściwości gleb, wzrost jedno-rocznych sadzonek sosny zwyczajnej oraz na aktywność biologiczną gleb 
w szkółce leśnej. Aktywność tę oceniano metodą bioindykacyjną - wskaźnikami były roztocze (Acari), szczególnie saprofagiczne mechowce (Oribatida).
Z przeprowadzonych badań wynika, iż poziom powierzchniowy badanej pokrywy glebowej charakteryzował się odczynem kwaśnym. Nawożenie organiczne zwiększyło istotnie świeżą masę części nadziemnych sadzonek sosny. Nie odnotowano natomiast wpływu przeprowadzonego we wrześniu ściółkowania na badane parametry roślin. Wiosną zagęszczenie roztoczy na badanym terenie było niskie. Wśród tych stawonogów najliczniej występowały Actinedida, które stanowiły od 91 do 100% wszystkich roztoczy. Po przeprowadzeniu ściółkowania znacznie wzrosła liczebność zaliczanych do saprofagów mechowców - stanowiły 51-82% Acari. Na stanowiskach tych odnotowano 11-19 gatunków mechowców, a najliczniejszym przedstawicielem tego rzędu roztoczy był Tectocepheus velatus.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ nawadniania kroplowego na plonowanie dyni olbrzymiej odmiany 'Rouge vif d'Etampes' uprawianej na glebie bardzo lekkiej

Celem podjętych badań było poznanie wpływu nawadniania kroplowego na plonowanie dyni olbrzymiej odmiany ‘Rouge vif d'Etampes' na glebie bardzo lek-kiej, w rejonie o obniżonych opadach atmosferycznych w okresie wegetacji. Ścisłe doświadczenie polowe przeprowadzono w latach 2007 - 2008 w Kruszynie Kra-jeńskim k. Bydgoszczy na glebie zaliczanej do V-VI klasy bonitacyjnej (kompleks żytni słaby i żytniego bardzo słaby). Polowa pojemność wodna gleby (PPW) w warstwie 0-50 cm wynosiła zaledwie 57,5 mm, zaś efektywna retencja użyteczna (ERU) 29,3 mm. Doświadczenie polowe założono i przeprowadzono - w czterech powtórzeniach - jako jednoczynnikowe w układzie losowanych bloków. Pojedyncze poletko miało powierzchnię 11,2 m2. Nawadnianie zastosowano w dwóch wa-riantach: W0 - bez nawadniania (kontrola), W1 - nawadnianie kroplowe. Terminy nawodnień ustalano w oparciu o wskazania tensjometrów. Nawadnianie rozpoczy-nano przy potencjale wody w glebie wynoszącym - 0,04 MPa. Nawadnianie kro-plowe w sposób statystycznie udowodniony zwiększyło plony dyni olbrzymiej odmiany ‘Rouge vif d'Etampes' z 34,2 t.ha-1 do 75 t.ha-1 (wzrost o 40,8 t•ha-1, czyli o 119 %). Otrzymana zwyżka plonu wynikała przede wszystkim z istotnego zwiększenia masy owocu oraz jego rozmiarów (średnicy poziomej i pionowej)
a także liczebności owoców.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Nietypowe połączenie funkcji uzdrowiskowej z funkcją przemysłową na przykładzie uzdrowiska Ustroń

W badaniach przedstawiono nietypowe połączenie funkcji uzdrowiskowej
z funkcją przemysłową na przykładzie uzdrowiska Ustroń. To niewielkie miasto
liczące 15 588 stałych mieszkańców. Położone jest w południowej części województwa
śląskiego, w powiecie cieszyńskim, w Beskidzie Śląskim, w dolinie rzeki
Wisły i jej dopływu Jaszowca, u podnóża Równicy. Ustroń w przedziale czasowym
kilkusetletnim, poddany został istotnym przemianom przestrzennym i gospodarczym.
Obserwujemy etapową sukcesję funkcji, poczynając od rolnictwa,
pasterstwa, furmaństwa, przez górnictwo rud żelaza i hutnictwo oraz przemysł
metalowy i maszynowy, po funkcję turystyczną, zwłaszcza uzdrowiskową i wypoczynkową.
To współwystępowanie obu tych funkcji, określić można mianem nietypowych,
bowiem najczęściej funkcje te wykluczają się, a nie współegzystują.
Przeprowadzone badania pozwoliły stwierdzić, iż Ustroń jest przykładem miejscowości
w której te jakże odmienne funkcje mogą jednak wzajemnie się uzupełniać.
Współistnienie funkcji przemysłowej z funkcją uzdrowiskowowypoczynkową
przez wiele lat możliwe było dzięki licznym walorom turystycznym,
zwłaszcza przyrodniczym tego obszaru. W rozwoju Ustronia jako ośrodka
przemysłowo-uzdrowiskowego wielką rolę odegrały również uwarunkowania
społeczno-polityczne.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza efektów zastąpienia punktów nawiązania klasycznej poziomej osnowy szczegółowej III klasy wektorami do stacji systemu ASG-EUPOS

W niniejszej pracy przedstawiono przeprowadzone przez autora analizy
dotyczące wyników wyrównania klasycznej poziomej osnowy geodezyjnej III klasy
zintegrowanej z pomiarami GNSS w systemie ASG-EUPOS. Badania przeprowadzono
na dwóch regularnych modelach teoretycznych o zbliżonych parametrach
gęstości punktów nawiązania i długości boku w sieci lecz o różnych
konstrukcjach geometrycznych pod względem kształtu sieci i długości ciągów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Weryfikacja wybranych metod empirycznych do obliczania przepływów minimalnych i średnich w zlewniach dorzecza Dunajca

W pracy dokonano weryfikacji wybranych wzorów empirycznych
(Punzeta i Stachỳ) do obliczania przepływów SNQ, SSQ oraz Qminp% w czterech
zlewniach rzek: Cicha Woda-Biały Dunajec, Czarny Dunajec, Ochotnica
i Wielki Rogoźnik, znajdujących się w dorzeczu Dunajca. Weryfikacja
wymienionych wzorów miała na celu ocenę ich przydatności do stosowania
w obliczeniach hydrologicznych w odniesieniu do aktualnych danych
hydrometrycznych. Dane do obliczeń, pozyskane z Instytutu Meteorologii
i Gospodarki Wodnej PIB, stanowią serie obserwacyjne przepływów dobowych
z wielolecia 1980 – 2009. Dokonano oceny danych hydrometrycznych
w aspekcie jednorodności i niezależności – przy zastosowaniu testu Manna-
Kendalla-Sneyersa. Ponadto przeprowadzono analizę trendu przepływów
statystyką S Manna-Kendalla. Obliczono także prawdopodobieństwo
nieprzekroczenia przepływów minimalnych za pomocą metody Gumbela.
Na podstawie uzyskanych wyników dokonano analizy porównawczej
między obliczonymi wartościami SNQ i SSQ, a przepływami rzeczywistymi
z wielolecia 1980 – 2009. Obliczenia wykazały znaczne różnice pomiędzy wartościami SNQ
i SSQ oraz Qminp% obliczonymi wzorami empirycznymi a określonymi na
podstawie danych obserwacyjnych. Uzasadnia to potrzebę weryfikacji oraz
uaktualnienia dotychczas stosowanych metod empirycznych do obliczania
przepływów minimalnych i średnich w zlewniach niekontrolowanych
analizowanego dorzecza. Analiza trendu przepływów NQ i SQ wykazała,
że nie jest on istotny statystycznie w żadnej z analizowanych zlewni
rzek – z wyjątkiem zlewni Cicha Woda-Biały Dunajec, dla której obliczone
prawdopodobieństwo testowe wskazuje na trend rosnący przepływów SQ.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena możliwości renaturyzacji potoku na terenie urbanizowanym

Na terenach górskich i podgórskich, ze względu na coraz krótszy
czas kulminacji wezbrań, zachodzi konieczność regulacji cieków,
zwłaszcza na obszarach o zwartej zabudowie. Intensywna urbanizacja
terenów nadbrzeżnych, wynikająca z historycznych lokalizacji miejscowości,
stwarza brak możliwości prowadzenia koryta rzeki o charakterze
zbliżonym do naturalnego. Jedynym z najczęściej stosowanych rozwiązań,
gwarantującym przeprowadzenie przepływów wezbraniowych, jest
wykonanie zabudowy ciężkiej koryta o konstrukcji żłobu. Przykładem
takiego systemu zabudowy regulacyjnej jest ujściowy odcinek potoku
Naściszówka. Ujście tego potoku do rzeki Łubinki znajduje się na terenie
miasta Nowy Sącz. Koryto potoku przebiega wzdłuż ulicy Barskiej,
a teren przyległy charakteryzuje się zwartą zabudową.
Dokonano oceny przepustowości żłobu. Zgodnie z wytycznymi
projektowania „Zabudowa potoków górskich” do obliczeń przepustowości
koryta żłobu przyjęto przepływ miarodajny Q1%, ustalony wg wzoru
Punzeta dla zlewni karpackich. Wyniki obliczeń przepustowości ujściowego
odcinka potoku wskazują na brak możliwości przeprowadzenia
przepływu miarodajnego w korycie żłobu. Miejscami stwarzającymi
zagrożenie wystąpienia wody ze żłobu są zwłaszcza łuki. Woda, wypływając
na biegnącą wzdłuż żłobu ulicę Barską, powoduje zalanie zabudowań
wzdłuż ulicy. Zabezpieczeniem przed wylewami potoku Naściszówka
byłaby przebudowa żłobu podnosząca jego brzegi.
Zgodnie z zasadą Ramowej Dyrektywy Wodnej Unii Europejskiej,
dotyczącą ochrony wód powierzchniowych oraz zasad ich utrzymania,
przywracania lub odbudowy wartości ekosystemów wodnych, dokonano
analizy możliwości zastąpienia betonowego żłobu korytem zbliżonym do
naturalnego, w myśl zasad rewitalizacji cieków wodnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ długotrwałego gromadzenia odpadów z cmentarzy na zmianę ich masy

W artykule opisano wyniki eksperymentu opartego na analizie
zmian masy odpadów pochodzących z cmentarzy w zależności od sposobu
ich gromadzenia (magazynowania). Odpady poddane analizie pochodziły
z Cmentarza Centralnego w Brnie oraz z cmentarza w dzielnicy Brno-
-Líšeň. Pobrane próbki (o średniej masie ± 9.66 kg) zostały umieszczone
na otwartej powierzchni oraz w zamkniętych kontenerach (komposterach).
W ramach 7-miesiecznego eksperymentu mierzono w tygodniowych odstępach
czasu, masę badanych odpadów. Jednocześnie obserwowano poziom
opadów atmosferycznych.
W czasie trwania eksperymentu zaobserwowano spadek masy
odpadów o około 71% masy wejściowej. W czasie pomiarów zaobserwowano
ustabilizowanie się masy odpadów już po trzech miesiącach
badań. Późniejsze zmiany w masie próbek były niewielkie.
Wpływ opadów atmosferycznych na masę próbek był krótkotrwały.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Tendencje zmian klimatycznych wskaźników potrzeb nawadniania roślin w rejonie Bydgoszczy

Celem pracy była ocena stopnia istotności zmian wybranych klimatycznych wskaźników potrzeb nawadniania roślin w latach od 1981 do 2010 w rejonie Bydgoszczy, położonym w strefie o największej celowości lokalizacji inwestycji nawadniających pod względem kryterium klimatycznego w Polsce. W pracy wykorzystano wyniki pomiarów meteorologicznych, prowadzonych w sposób standardowy, w Stacji Badawczej Wydziału Rolnictwa i Biotechnologii UTP Bydgoszcz w Mochełku, położonej około 20 km od Bydgoszczy. Badaniami objęto 30-letni okres normalny 1981-2010. Uwzględniono szereg elementów meteorologicznych i wskaźników suszy meteorologicznej i rolniczej. Obliczeń dokonano dla okresu od 1 maja do 30 czerwca. W wyniku przeprowadzonych badań nie stwierdzono istotnych trendów zmian klimatycznych wskaźników potrzeb nawadniania roślin w rejonie Bydgoszczy wraz z upływem lat od 1981 do 2010 roku. Stwierdzono natomiast poszerzenie zmienności czasowej opadów atmosferycznych i ewapotranspiracji, a zatem także klimatycznych wskaźników potrzeb nawadniania roślin obliczonych na ich podstawie, w latach 1996-2010 w stosunku do poprzedniego 15-lecia 1981-1995.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Źródła ryzyka w realizacji oczyszczalni ścieków i kanalizacji

Proces inwestycyjny w budownictwie zaczyna się od sformułowania idei
przedsięwzięcia a kończy w momencie przekazania budowli do użytkowania.
Składa się on z wielu etapów, z których na szczególną uwagę zasługuje etap realizacji
obiektu. Wynika to ze specyfiki robót budowlanych, do których należy m.in.
długoterminowość, niepowtarzalność i sezonowość większości prac, znaczne uzależnienie
prowadzonych robót od warunków atmosferycznych oraz konieczność
ingerencji w środowisko przyrodnicze. Czynników tych jest znacznie więcej,
a w przypadku realizacji oczyszczalni ścieków i kanalizacji dochodzą jeszcze dodatkowe
wymagania związane z funkcją tych obiektów w gospodarce wodno-
-ściekowej. Wszystkie te czynniki powodują zagrożenia, które generują różnego
rodzaju ryzyko. Powinno być ono uwzględniane już na etapie szacowania kosztów
inwestycji budowlanej oraz opracowywania harmonogramów szczegółowych
i ustalania czasu trwania robót. W pracy określono zdarzenia, które mogą wystąpić
w trakcie wykonywania oczyszczalni ścieków oraz kanalizacji, których następstwem
jest wzrost kosztów inwestycji oraz wydłużenie czasu jej trwania. Do oceny,
czy opracowana lista zawiera najważniejsze źródła ryzyka wykorzystano metodę
ankiet eksperckich. O opinię poproszono wybranych specjalistów mających
długoletnią praktykę w wykonawstwie oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych.
Przeprowadzone badania pozwoliły na opracowanie listy zawierającej
24 zdarzenia, które mogą generować ryzyko kosztowe i harmonogramowe na etapie
wykonywania oczyszczalni ścieków i kanalizacji. Na 8 zdarzeń z tej listy
wskazali wszyscy eksperci. Świadczy to o dużym prawdopodobieństwie ich wystąpienia.
Opracowana lista może być przydatna do tworzenia planów zarządzania
ryzykiem w procesach inwestycyjnych mających na celu usprawnienie gospodarki
wodno-ściekowej. Może ona również spowodować wzrost świadomości o istniejących
zagrożeniach w wykonawstwie robót i ich konsekwencjach, a także skupić uwagę na potrzebie systemowego podejścia do zagadnień związanych z zarządzaniem
ryzykiem w przedsiębiorstwie wykonawczym.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna