rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Geograf „dusz i serc ludów” czy piewca kolonializmu? Afrykańskie relacje Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego z dzisiejszej perspektywy

Antoni Ferdynand Ossendowski pragnął przywieźć z podróży nie tylko barwne wspomnienia przydatne do wykorzystania w książkach, ale również zbiory zoologiczne, botaniczne i etnograficzne, a nawet film przyrodniczy. Jego relacje z Afryki ujawniają dwie główne role narratora, a zarazem postawy wobec inności – zafascynowanego egzotyką pisarza bądź skrupulatnego naukowca. Nadrzędnym celem, który przyświeca tworzeniu owych obrazów jest jednak zawsze atrakcyjność literacka opowieści, pozwalająca dotrzeć do jak największej liczby odbiorców. Artykuł charakteryzuje afrykańską twórczość podróżniczą A.F. Ossendowskiego umieszczając ją na tle wcześniejszej tradycji polskich podróży na ten kontynent oraz teoretycznych założeń prozy reportażowej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
W kręgu doświadczeń migracyjnych pokolenia roczników siedemdziesiątych. Proza i film

Zasadniczym celem artykułu jest próba charakterystyki bohaterów najmłodszej polskiej prozy i filmu fabularnego, którzy zdecydowali się opuścić kraj, by „zakosztować” życia emigracyjnego. Akcentując socjologiczne spojrzenie na literaturę i film, postanowiłem zbadać, do jakiej kategorii migrantów można ich zaklasyfikować, jak również określić przyjmowane przezeń postawy odnośnie miejsc, w których zdecydowali się osiąść. Ważnym kontekstem, zwłaszcza w odniesieniu migracji do Stanów Zjednoczonych, okazał się stosunek protagonistów względem członków tamtejszej Polonii. W eseju zdecydowałem się odpowiedzieć na pytania dotyczące specyfiki doświadczenia migracyjnego przełomu XX i XXI wieku, jak również zastanowić się nad kwestią tożsamości narodowej interesujących mnie bohaterów.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Drama w przedszkolu – jej zintegrowany potencjał

Artykuł stanowi rozważania na temat stosowania metod dramowych w edukacji przedszkolnej. Specyfika rozwoju dziecka w tym okresie oraz obowiązujący w edukacji dzieci młodszych w Polsce tzw. zintegrowany model nauczania stwarza szerokie pole zastosowań dramy w pracy z najmłodszymi dziećmi. Przytoczone w artykule dane potwierdzają, iż aktywny udział w zajęciach dramowych (na przykładzie grupy wiekowej 13–16 lat) znacząco podwyższa funkcjonowanie w szkole, w domu, rozwija wyobraźnię, daje lepsze efekty uczenia się, rozwija postawy przedsiębiorcze, wpływa na rozwój empatii, zaangażowania, uczestnictwo w kulturze itd. Przedstawiony model pracy z wykorzystaniem dramy w programie wychowania w przedszkolu, wskazuje na wybrane spośród dużej puli aspekty wspierające, stymulujące rozwój dziecka. Drama w ujęciu projektowym to spektrum aktywności związanych z aktywnością plastyczną, muzyczną, literacką, społeczną, fizyczną, poznawczą itd. Ostatnia część artykułu skupia się na postaci nauczyciela edukacji przedszkolnej. Przedstawiono efekty pilotażowego sondażu diagnostycznego, którego wyniki mogą stać się podstawą do dalszych eksploracji badawczych.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
'Gender mainstreaming' w polityce – 'gender budgeting' w ekonomii. Europejskie programy aktywizacji społecznej kobiet

Artykuł przedstawia teoretyczne założenia i praktyczne zastosowania gender mainstreaming i gender budgeting. Są to programy wyrównawcze, inicjowane przez Unię Europejską, których celem są aktywizacja obywatelska oraz promowanie takich wartości jak: równość,
konsensus, dialog i porozumienie, sprawiedliwe traktowanie, proporcjonalny podział i dystrybucja dóbr lub kapitałów (nie tylko finansowych, lecz także kulturowych i społecznych). Programy te obejmują szereg zinstytucjonalizowanych instrukcji i zaleceń, stworzonych po to, by poprawić sytuację społeczno-polityczno-ekonomiczną wszystkich obywateli, ze szczególnym uwzględnieniem kobiet. Ukierunkowanie na kobiety wynika z faktu, że w wielu krajach członkowskich UE (pomimo obowiązującego ustawodawstwa antydyskryminacyjnego oraz istnienia licznych instytucji stojących na jego straży) stanowią one grupę defaworyzowaną i marginalizowaną w sferze publicznej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Proza dwudziestolecia międzywojennego z dzisiejszej perspektywy. Dyskusja otwarcia – zapis z 21.01.2016

Proza dwudziestolecia międzywojennego z perspektywy współczesnych metodologii. Spotkanie i dyskujsa profesorów: Joanny Kisielowej, Mariana Kisiela, Wojciecha Ligęzy, Rafała Solewskiego, Bolesława Farona, pana doktora Bogusława Gryszkiewicza. W roli protokolantki występuje pani doktor Magdalena Stoch.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Psychologiczna praca z filmem: prezentacja autorskiej metody „Patrz mądrzej”

Celem artykułu jest przedstawienie metody „Patrz mądrzej”, w której wykorzystano film jako przekaz wielokodowy, intermedialny i narracyjny; dzięki tym atrybutom może być wykorzystywany do działań edukacyjnych i terapeutycznych. Istotą pracy z filmem według tej metody jest uczenie na filmie, uczenie przez film oraz uczenie poza filmem. O pomyślnym wykorzystaniu filmu w tym procesie decydują przede wszystkim: prawidłowy dobór filmu do założonych celów oraz atrybutów grupy/osoby oraz właściwe kompetencje psychologiczne edukatora, który posiada również umiejętność oszacowania skuteczności osiągniętych rezultatów. Ostatnia część artykułu została poświęcona syntetycznej prezentacji studium przypadku, w którym opisano możliwość zastosowania tej metody w pracy ze studentami kulturoznawstwa i wiedzy o mediach w ramach przedmiotu: psychologia społeczna.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Koncertowe sacrum i profanum – teatralizacja przestrzeni scenicznej na przykładzie zespołu Rammstein

W artykule zwrócono uwagę na problem teatralizacji przestrzeni podczas występów scenicznych grupy Rammstein. Twórczość sceniczna zespołu wykorzystuje środki wyrazu artystycznego, jakie można znaleźć podczas przedstawień teatralnych. Począwszy od oświetlenia, poprzez kostiumy, dekoracje, aż do detali, grupa wykazuje dbałość o szczegóły swoich występów. Niejednokrotnie muzycy sięgają do klipów wideo, przenosząc ich elementy do przestrzeni scenicznej. Niecodzienny, świąteczny charakter wydarzenia, jakim jest koncert zespołu Rammstein, stwarza swoiste przestrzenie, które można określić jako sacrum. W artykule dokonano analizy spektakli muzycznych w świetle teorii Johana Huizingi, Beaty Hoffmann, Wojciecha Siwaka oraz Theodora Adorna i Maxa Horkheimera.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Samodzielność i nieśmiałość młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym w procesie działań teatroterapeutycznych

Niniejszy artykuł stanowi refleksję nad rolą teatru w pracy socjoterapeutycznej z młodzieżą zagrożoną niedostosowaniem społecznym. Ukazuje projekt teatroterapeutyczny „Młody Książę” realizowany w Krakowie w roku szkolnym 2016/2017. W artykule przedstawiono także rolę projektu w poszerzaniu autonomii i niwelowaniu nieśmiałości adolescentów zagrożonych niedostosowaniem społecznym oraz zaprezentowano wyniki badań prowadzonych w obszarze tychże czynników.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Metalowa suita wobec zmierzchu cywilizacji (Bathory "Twilight Of The Gods")

Niniejszy szkic jest poświęcony suicie Zmierzch Bogów (1991) szwedzkiej grupy Bathory. W pierwszej kolejności traktuje o historycznym kontekście ukazania się albumu Twilight Of The Gods, na którym owa suita została pomieszczona. Refleksji i interpretacji została poddana zawartość tekstowa tego wydawnictwa, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów diagnostycznych, formułowanych w stosunku do cywilizacji europejskiej u schyłku XX wieku.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Z Nowolipek do Portofino. O „przeprowadzce” kwestii kobiecych z dwudziestolecia do współczesności

Artykuł jest próbą zetknięcia ze sobą dwóch powieści: Dziewcząt z Nowolipek Poli Gojawiczyńskiej (1935) oraz Dziewczyn z Portofino Grażyny Plebanek (2005). Dokonano w nim przedstawienia motywów, które czynią obie publikacje „siostrzanymi”. Elementy te zostały wybrane ze względu na ich istotne znaczenie dla poruszanej w utworach problematyki kwestii kobiecych. Ujawniony dzięki tym zabiegom potencjał interpretacyjny otwiera szkic na dalsze badania.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
E-book – śmierć książki czy jej nowe życie? Historia, technologia, poezja, rynek

Celem artykułu jest przybliżenie zagadnienia miejsca literatury elektronicznej we współczesnym świecie, specyfiki tej formy publikowania utworów oraz możliwości, jakie ze sobą niesie. Zarysowano historię powstawania publikacji w postaci e-booków od roku 1971 do dnia dzisiejszego – przedstawiono zmiany, jakie zaszły zarówno w zakresie przygotowania pliku, jak i projektowania urządzeń przeznaczonych do ich odczytywania. Pokrótce omówiono stosowane aktualnie technologie wykorzystywane przy produkcji e-książki: formaty elektronicznego zapisu plików, technologię e-Ink oraz typy czytników obecnych na rynku. Zaprezentowano główne właściwości e-booków oraz różnice między publikacją elektroniczną a tradycyjną. Dokonano analizy struktury rynku e-booków w Polsce oraz preferencji czytelniczych użytkowników tego typu publikacji na podstawie dostępnych raportów. Poruszono kwestie związane z problemem nielegalnego kopiowania e-publikacji – skali zjawiska, prób przeciwdziałania, możliwych rozwiązań. Przedstawiono etapy przygotowania e-książki, zwrócono uwagę na specyfikę typograficznego opracowania oraz łamania i składania tego typu publikacji. Osobne miejsce poświęcono pozycji poezji na rynku e-literatury.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Proza dwudziestolecia międzywojennego z dzisiejszej perspektywy. Dyskusja otwarcia – zapis z 3.12.2014

Proza dwudziestolecia międzywojennego z perspektywy współczesnych metodologii. Dyskusja: profesora Bolesława Farona, profesora Wojciecha Ligęzy, pani profesor Krystyny Latawiec, doktora Bogusława Gryszkiewicza, profesora Rafała Solewskiego. W roli protokolantki występuje pani doktor Magdalena Stoch.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Filmoterapia i fototerapia – filmy i zdjęcia jako narzędzia w procesie terapeutycznym. Możliwości i limitacje terapeutycznych oddziaływań dzieła filmowego

Tekst poświęcony jest ukazaniu kontekstu użycia narzędzi obrazowych w filmoterapii oraz w fototerapii. Jednocześnie podjęto próbę ulokowania tych form wspomagających terapię na szerszej mapie czynników leczących w psychoterapii. W dalszej części dokonano porównania filmoterapii oraz fototerapii. Wyszczególniono podobieństwa fotografii oraz dzieła filmowego, jak też odmienności w psychologicznym oddziaływaniu tych narzędzi. Dokonano również analizy krytycznej zastosowań filmoterapii w szerszym jej znaczeniu – m.in. przepisywania filmu na receptę, autoterapii, uruchamiania doświadczeń katarktycznych. Pokazano limitacje możliwości użycia filmu w terapii, jak też zależność jego potencjału od innych znaczących elementów procesu psychoterapeutycznego, takich jak kontrakt, relacja terapeutyczna, motywacja i przymierze terapeutyczne. Podjęto też kwestie ryzyka podtrzymywania iluzji, iż film, jako wyizolowane doświadczenie, stosowany jako forma samoleczenia jest równoważny psychoterapii odbywającej się według reguł sztuki w gabinecie.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kultura rocka a przestrzeń Internetu

W artykule podjęto refleksję na temat miejsca kultury rocka w przestrzeni Internetu. W kontekście zagadnień konwergencji zwrócono uwagę na wybrane nowe media, interesujące z perspektywy odbiorcy treści o tematyce rockowej. Ponadto poruszone zostały pewne aspekty związane z działalnością fanów rocka i ich twórczością w sieci internetowej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Tanatoekshibicjonizm medialny w perspektywie (metal) music studies. Rekonesans

W artykule zwrócono uwagę na zjawisko ekshibicjonizmu śmierci (tanatoekshibicjonizmu) jako zagadnienie metal music studies. Dzisiejsze narracje medialne dotyczące śmierci w różnych wymiarach i wariantach, niezliczone ilości informacji i komentarzy w mediach społecznościowych wpływają na rozmiar skali medialnego tanatoekshibicjonizmu. Wskazane zostały główne obszary korelacji tanatologii z kulturą metalową. W oparciu o wybrane ujęcia i zagadnienia teoretyczne (Thomas, Morin, Pomian, Burszta i in.) omówiono m.in. transmitowany w serwisie YouTube pogrzeb jednego z prekursorów heavy metalu Iana Lemmy’ego Kilmistera, zorganizowany na cmentarzu Forest Lawn Memorial Cemetery w Los Angeles 9 stycznia 2016 roku.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Dyskurs "fake newsa"

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie dyskursu fake newsa w konfrontacji z dyskursem newsa. Za wzorzec analizy dyskursu newsa przyjąłem teorię dyskursu Teuna van Dijka. Analiza studiów kilku przypadków fake newsa pozwoliła na wyciągnięcie wniosków dotyczących struktury fake newsa i odpowiedź na pytanie, jak jest w ogóle możliwy dyskurs fake newsa. Analiza pokazała, że warunki jego możliwości tkwią m.in. w podobieństwach strukturalnych, wspólnych wartościach informacyjnych, zmianach technologicznych w mediach i sposobach odczytywania wiadomości przez odbiorców. Zjawisko rozpowszechniania się fake newsów stwarza obecnie zagrożenie dla funkcjonowania sfery publicznej, dlatego konieczna jest edukacja medialna skoncentrowana przede wszystkim na umiejętności krytycznej analizy źródeł informacji.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wielowarstwowość pokładów muzyki hardrockowej/heavymetalowej w zasobach „Tylko Rocka”

Artykuł ten składa się z dwóch części – w pierwszej omówiono rolę muzyki hardrockowej metalowej (szeroko rozumianych) w strukturze najbardziej opiniotwórczego pisma muzycznego po 1989 r., tj. „Tylko Rocka”, zaś w drugiej badania ogniskowały wokół analizy zawartości miesięcznika pod względem tytułowych gatunków, ale w optyce genologii. W tekście wykorzystano istniejące dane statystyczne, opracowania oraz oczywiście materiały źródłowe. Metodologicznie i merytorycznie – w węższym zakresie publikacja wpisuje się w dwa nowe nurty: Metal Music Studies (humanistyka) oraz Dziennikarstwo i media muzyczne (nauki społeczne, nauki o mediach), a w szerszym rozumieniu w badania ilościowo-jakościowe (w tym analiza strukturalna). Przeprowadzone badania pokazały, że muzyka metalowa była konstytutywnym aspektem problematyki poruszanej w skądinąd formalnie stricte rockowym piśmie, a w niektórych elementach nawet wiodącym.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Film jako produkt marketingowy − studium dwóch przypadków

Popularną tendencją, jaką można zaobserwować w marketingu filmowym od 1997 r., jest aktywizowanie widzów i nobilitowanie ich do rangi kreatorów, mających realny wpływ na fabułę bądź osób „wtajemniczonych” – wiedzących więcej o nowej produkcji za pośrednictwem informacji, które pojawiają się na różnych platformach medialnych. Sposoby zaangażowania odbiorcy w dyskurs medialny, towarzyszący działaniom promocyjnym filmu – rozumianego w kategorii produktu marketingowego − można prześledzić na przykładzie dwóch filmów – Blair Witch Project i Mrocznego rycerza. Kampanie te ze względu na innowacyjne podejście do tematu promocji i zaangażowania potencjalnego widza zapisały się jako nietypowe w odniesieniu do marketingu tradycyjnego, przyczyniając się do spektakularnych sukcesów kasowych, pozyskania nowych odbiorców, utworzenia lub poszerzenia istniejących filmowych fanklubów oraz do zmiany w podejściu do marketingu filmowego, który współcześnie te schematy immersyjne poszerza bądź reinterpretuje.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Odniesienia biblijne w twórczości polskich zespołów metalowych

Jednym z czynników, które przez wieki kształtowały kulturę Zachodu, jest tradycja judeochrześcijańskaoparta o Biblię. Motywy, cytaty i symbole zaczerpnięte z kart Biblii przenikałydo języków europejskich i oddziaływały, zarówno na kulturę wysoką, jak i popularną.Inspiracji biblijnych po wielokroć można doszukać się także w muzyce metalowej. Pracaniniejsza jest próbą krótkiego scharakteryzowania co oryginalniejszych motywów biblijnychpojawiających się w tekstach zespołów metalowych, zwracając jednocześnie uwagę naniewielkie dotychczas zainteresowanie tym aspektem tradycji biblijnej w opracowaniachnaukowych.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Raptularz krytyczny

Recenzja książki:
Wojciech Ligęza, Nieoczywistość. Posłowia, wstępy, szkice. Posłowie Łukasz Tischner. Kraków 2017. Krakowska Biblioteka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Tom 32, ss. 337

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
„Metafizyczna misja”. Ojciec i próba statuowania patriarchalnego porządku w "Sklepach cynamonowych" Brunona Schulza

Artykuł jest interpretacją dwóch opowiadań Brunona Schulza Nawiedzenia i Ptaków. Kluczowym kontekstem tego odczytania jest teoria matriarchatu Johanna Jakoba Bachofena. W tekście Schulza patriarchat ustanawiany przez ojca jest systemem wtórnym wobec dominującego w opowiadaniach porządku matriarchalnego utożsamianego przez Adelę. Ojciec jest w tym ujęciu samotnym bohaterem, owładniętym misją nazwaną przez Schulza „metafizyczną”.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wykorzystanie technologii wirtualnej rzeczywistości w psychologii klinicznej

W artykule przeanalizowane zostało zastosowanie technologii rzeczywistości wirtualnej (VR) w psychologii klinicznej i neuropsychologii. VR pojawiła się kilka lat temu jako metoda stosowana w psycholog kliniczny i neuropsychologii, w diagnostyce, terapii i rehabilitacji, np. lęku, fobii specyficznych i zespołu stresu pourazowego. VR stała się alternatywą dla terapii ekspozycji, jako jej bezpieczniejsza, mniej kłopotliwa i mniej kosztowna forma. Analiza opiera się na najnowszych pracach amerykańskich badaczy, którzy stosowali takie metody, jak: Zadania Wirtualnego Supermarketu (VST, Virtual Supermarket Task), Wirtualny Test Lateralizacji Uwagi (VRLAT, Virtual Reality Lateralized Attention Test), Zadania Wirtualnych Zakupów (VRST, Virtual Reality Shopping Task).

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Regards comparés. Obrazy trzeciego okresu kolonialnej Jawy

Celem niniejszego artykułu jest przeanalizowanie kronik filmów domowych na Jawie w ujęciu Pétera Forgácsa zrealizowanych w trzecim okresie kolonialnym, wchodzących w skład instalacji filmowej zatytułowanej Looming Fire. Stories from the Dutch Indies (2013). Szczegółowa analiza powiązań mikro- i makrohistorii przedstawia wnikliwe studium przeobrażeń filmów, szukając relacji zachodzącej między kolonizatorami a autochtonicznymi mieszkańcami żyjącymi na Jawie. Do najważniejszych mechanizmów społecznych zachodzących
między nimi należy zaliczyć mimikrę i metisaż kulturowy. Wraz z mocno zarysowanym planem reprezentacyjnym elit kolonialnych i rodzin królewskich filmowe epizody uchylają kulisy prac fizycznych wykonywanych na plantacjach i w fabrykach przez ludność tubylczą. Ze szczególnym pietyzmem zarysowane zostały specyfika spotkań elit na salonach oraz etniczne obyczaje ludności jawajskiej kultywującej swoją tradycję.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Fotografia cyfrowa jako źródło poznania

W opracowaniu dokonano przeglądu pól aplikacji fotografii cyfrowej pod kątem skutków indywidualnych oraz społecznych. Zwrócono uwagę na specyfikę współczesnych autoportretów określanych jako selfies, na to, jakie funkcje psychologiczne pełni ich wykonywanie i rozpowszechnianie. Przedstawiono również bardziej funkcjonalne wykorzystanie zdobyczy fotografii cyfrowej dla „tradycyjnych” pól jej wykorzystania: terapeutycznego i autoterapeutycznego, takich jak fotoanaliza, „czytanie obrazów” czy fototerapia. Podniesiono też wątek wszechobecności nowoczesnej fotografii w różnorodnych dziedzinach nauki i poznania. Następnie przedstawiono fotografię w kontekście jej podstawowego nośnika, jakim jest Internet, oraz specyfiki Computer Mediated Communication (CMC). Sposób w jaki dziś fotografie są publikowane czy modyfikowane, ma szereg konsekwencji, które mogą być zaskakujące i niepokojące dla tych, którzy je częstokroć beztrosko upubliczniają. Na koniec zwrócono uwagę na zagrożenia dla prywatności związane z wykonywaniem komuś zdjęć oraz manipulatywne posługiwanie się obrazem.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o komunikacji społecznej i mediach