rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wizerunek życia ukrytego. Kazimiery Gruszczyńskiej droga do świętości

W artykule przedstawiony został wizerunek Matki Kazimiery Gruszczyńskiej, założycielki Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek od Cierpiących. Pod wpływem o. Honorata Koźmińskiego Kazimiera Gruszczyńska wybrała życie ukryte. Radykalizm, z jakim mówiła o konieczności utajnienia działań zakonu, wypływał z jej pragnienia upodobnienia się do Chrystusa przez naśladowanie posłuszeństwa Maryi i św. Józefa w wypełnianiu woli Bożej. Wierność złożonym ślubom Kazimiera Gruszczyńska potwierdzała w codzienności, stając się wzorem pokory. Ukrycie realizujące się we wszystkich wymiarach życia rozumiała jako dar dla Kościoła i dla każdego człowieka. Całe życie służyła ludziom cierpiącym i odrzuconym, w tym też duchu wychowywała swoje podopieczne. Dzięki niej powstawały kościoły, szpitale i domy pomocy.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Teologia moralna wobec wyzwań współczesności

Teologia moralna jest dyscypliną teologiczną, która zajmuje się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia Bożego. Do jej uprawiania potrzebny jest rozum kierowany przez wiarę, co oznacza, że poza argumentacją ściśle teologiczną, posługuje się ona także argumentami rozumowymi. Teologia moralna, będąc nauką teologiczną, formułuje zasady postępowania dotyczące różnych dziedzin ludzkiego życia i jest jednocześnie otwarta na aktualne uwarunkowania ludzkich czynów. Wychodzi naprzeciw wyzwaniom, jakie niesie ze sobą postęp naukowy, techniczny i cywilizacyjny. Dziś w epoce postmodernizmu dominuje tendencja sprowadzania wszelkiego sądu do indywidualnej oceny, do przedkładania jej ponad obiektywną prawdę. To skutkuje niekiedy odrywaniem moralnych rozstrzygnięć od doktrynalnych fundamentów Kościoła i zbytnim skupianiem się nad skomplikowaną etycznie sytuacją człowieka. Teologia moralna stanowi taką dziedzinę wiedzy, która jakby z natury swej domaga się ciągłej odnowy i nowej, pogłębionej refleksji nad moralnymi zagadnieniami życia człowieka. Tak zresztą było w historii tej dyscypliny i tak dzieje się dzisiaj.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wykluczenie społeczne. Metoda towarzyszenia kompleksowym systemem wsparcia wobec potrzebujących

Na zjawisko wykluczenia składa się wiele aspektów. Wiąże się ono z wielowymiarowym upośledzeniem społecznym dotykającym wiele obszarów życia osób doświadczających wykluczenia.Marginalizacja ściśle łączy się z uprzedmiotowieniem. Im bardziej człowiek jest uprzedmiotowiony, tym mniejszy ma wpływ na życie swoje i swoich bliskich. Staje się kimś w rodzaju bezwolnego przedmiotu oddziaływań i manipulacji innych ludzi.Caritas Francja departamentu Seine-Saint-Denis we współpracy z ANPE (Narodowa Agencja Zatrudnienia) wypracowała metodę towarzyszenia osobom wykluczonym. Polega ona na obecności, asystowaniu i uczestniczeniu w życiu osób wykluczonych. Jest to forma resocjalizacji przez powrót do aktywności zawodowej. Jeśli jest ona tylko możliwa, to skutkuje ona również powrotem do społeczeństwa.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ubóstwo w konsumpcyjnej kulturze nabywania – analiza socjologiczna

Artykuł jest analizą wypowiedzi osób ubogich i ich wspomnień zawartych w polskich pamiętnikach bezrobotnych, które zostały opublikowane w latach 30. i w latach 2003-2006. Głównym zagadnieniem analizowanym w ramach badań jest problem ograniczonej konsumpcji w ubóstwie i poszukiwanie podobieństw i różnic w funkcjonowaniu zubożałych ludzi w różnych kontekstach kulturowych i społecznych. Głównym tematem jest refleksja na temat konsumpcyjnego stylu życia osób ubogich. Nie są oni wykluczeni z nabywania dóbr ani też z obserwowania nabywania,jako postawy trwale zadomowionej we współczesnej kulturze konsumpcyjnej.W artykule analizowana jest rola konsumpcji w życiu ubogich, nabywanie dóbr i ograniczenia w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Wiąże się to również ze stygmatyzacją społeczną osób nazywanych konsumentami z „usterką”. Artykuł pokazuje realną i pozorowaną konsumpcję w ubóstwie. Wyniki badań przedstawione w artykule ujawniają złożoność problemu ubóstwa, które jest związane z czymś więcej niż tylko brakiem spełnienia podstawowych potrzeb.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zagadka twarzy

Metafora twarzy jest centralnym i jednocześnie najbardziej problematycznym pojęciem filozofii spotkania. Myślenie o twarzy Innego ujawnia liczne napięcia, które można zawrzeć w opozycjach: dosłowność-metaforyczność, doświadczenie-spotkanie, konkretność-ogólność oraz pytanie-odpowiedź. Twarz nie daje się zredukować do żadnego z opozycyjnych biegunów, myślenie musi umieścić ją Pomiędzy nimi. Jednak bycie Pomiędzy nie jest bezruchem, tylko ciągłą dynamiką, która sprawia, że metafora staje się wieloznaczna i nieprecyzyjna. Z jednej strony może to być odebrane jako słabość myślenia. Z drugiej jednak jest to być może jedyny sposób, by myśleć Innego jako Innego, jako ciągle wymykającego się filozoficznym kategoriom.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zdjąć ciężar stereotypu. Akcja afirmatywna a równość szans

Argumentuję na rzecz tezy, że akcja afirmatywna stanowi ważny element walki o równość szans. W sytuacjach, gdy kobiety napotykają inne przeszkody niż mężczyźni (ucisk ekonomiczny i społeczny), usunięcie przeszkód, które przed nimi dodatkowo stoją, jest wymogiem równości szans. Jednym ze sposobów realizacji tego celu jest akcja afirmatywna.
 
Autorka wyraża podziękowanie dr. Geraldowi Harrisonowi za jego uwagi dotyczące wcześniejszych wersji obecnego artykułu.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Starotestamentowa świadomość tożsamości religijnej a społeczeństwo pluralistyczne

Z bogatego zasobu wartości religijnych, społecznych, moralnych czy gospodarczych współczesny człowiek wybiera to, co jemu odpowiada. Sprzyja temu kult wolności, skrajny indywidualizm oraz zakwestionowanie istnienia prawdy obiektywnej, rządzącej całością ludzkiej egzystencji. Głoszenie jednej, niezmiennej i uniwersalnej prawdy z jednej strony, a z drugiej świadomość prawa człowieka do wolnego decydowania o własnym życiu daje możliwość owocnej koegzystencji Kościoła ze społeczeństwem pluralistycznym. Tak samo funkcjonowało już starożytne społeczeństwo izraelskie broniące jednej prawdy i konieczności podporządkowania się prawom regulującym życie religijne, moralne i społeczne. Istnieją zatem nieprzekraczalne granice akceptacji pluralizmu w społeczeństwie, które chce zachować własną tożsamość.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Bona matrona”. O znaczeniu przykładu w konstruowaniu wizerunku idealnej Rzymianki

W antycznym Rzymie regulatorem życia prywatnego i politycznego był zestaw wartości i norm postępowania zwany obyczajem przodków (łac. mos maiorum). Wiedzy o nim dostarczały przykłady z mitycznej i historycznej przeszłości Rzymu, zawarte przede wszystkim w dziełach historyków. Największą ich liczbę znaleźć można w Historii Rzymu Liwiusza. W opowieściach o Sabinkach, Lukrecji, Veturii i Werginii rzymski historyk maluje portrety kobiet, które można uznać za prototypy idealnej matrony. Jego zdaniem „bona matrona”, aby korzystać z należnego jej pozycji autorytetu, powinna być „pudica”, „casta”, „sancta”, „univira” i „lanifica” oraz nosić stolę. Był to zestaw wartości niezależny od rzeczywistej pozycji kobiet w rodzinie i społeczeństwie, co potwierdzają epitafia.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Oblubieńcza jedność Chrystusa i Kościoła a sakrament małżeństwa  w adhortacji apostolskiej Amoris laetitia

Papież Franciszek w posynodalnej adhortacji apostolskiej Amoris Laetitia, poświęconej sakramentowi małżeństwa, odnosi się do oblubieńczego związku Chrystusa i Kościoła, cytując dokumenty Jana Pawła II, odnoszące się do tego tematu. Artykuł ukazuje spójność i aktualność biblijnej rzeczywistości oblubieńczej miłości Boskiego Oblubieńca, jako fundamentu sakramentu małżeństwa. Tekst artykułu ukazuje również  korelację więzi oblubieńczej z Chrystusem Kościoła w całości  jak również w osobie poszczególnego chrześcijanina oraz sakramentalnej więzi małżeńskiej.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wyzwania Amoris laetitia dla teologa moralisty

Ambiwalencja niektórych sformułowań VIII rozdziału adhortacji Apostolskiej Amoris laetitia i w następstwie tego konflikt jego interpretacji w Kościele, stawiają teologa-moralistę przed bezprecedensowym wyzwaniem. Tylko interpretacja zgodna z Tradycją i w szczególności z nauczaniem Jana Pawła II w Familiaris consortio i w Veritatis Splendor, jest zdolna sprostać głębokiemu zamiarowi (intencji), który miał papież Franciszek: duszpasterska uwaga (pochylenie się) skierowana do rodzin „zranionych” oraz tych „oddalonych”.  Odpowiedzią na oczekiwania adhortacji apostolskiej nie jest  „zmiana paradygmatu”, która wprowadza wyjątki „przypadek po przypadku”, ale raczej zaangażowanie w rewizję (rekonstrukcję) moralnego podmiotu chrześcijanina a zatem kwestia wychowania w perspektywie cnót, w zgodności z wymaganiami praktycznej racjonalności oraz prymatu łaski.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wstępna recepcja adhortacji Amoris laetitia przez Konferencję Amerykańskich Biskupów Katolickich

W Stanach Zjednoczonych już od II połowy XX wieku problematyka małżeństwa i rodziny zakreśla coraz szersze aspekty począwszy od uznania prawa do aborcji, eutanazji, a na legalizacji związków jednopłciowych kończąc. Szeroka skala działań podejmowanych przez Episkopat Amerykański, głównie przez Komisję ds. Świeckich, Małżeństw, Rodzin i Młodzieży, zainspirowana została ogłoszoną przez papieża Franciszka 8 kwietnia 2016 roku Adhortacją Apostolską Amoris laetitia. Twarde dane statystyczne, jak również obserwacja życia społecznego w USA, skłoniła biskupów amerykańskich do rozpoczęcia swego rodzaju „akcji promocyjnej” w oparciu o plan strategiczny opracowany na lata 2017-2020. Opracowany na podstawie odpowiedzi respondentów (wiernych) plan realizowany jest nie tylko za pośrednictwem osób duchownych czy konsekrowanych, ale również świeckich z wykorzystaniem wszystkich dostępnych w świecie współczesnym form komunikacji: listy biskupów czytane podczas mszy, media społecznościowe obsługiwane przez Konferencję Episkopatu USA oraz spotkania grupowe i indywidualne organizowane przez poszczególne amerykańskie diecezje.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Edukacja seksualna jako wychowanie do miłości. Niezmienne pryncypia i nowe wyzwania w świetle Amoris laetitia 259-290

Zagadnienie edukacji seksualnej wzbudza w przestrzeni publicznej żywe dyskusje i polemiki. W adhortacji Amoris laetitia papież Franciszek zachęca do pogłębionej refleksji nad tym zagadnieniem w świetle pryncypiów wychowawczych inspirowanych mądrością Ewangelii. Autor artykułu przypomina sformułowane przez papieża pryncypia afirmacji godności osoby oraz kształtowania odpowiedzialnej wolności dzięki uformowanemu sumieniu i sprawnościom moralnym, a także zasady powściągliwości i czystości. Są one niezbędne do tego, aby zmierzyć się z aktualnymi wyzwaniami edukacji, do których należą m. in. właściwa formacja moralna, problem banalizacji płciowości czy ideologia gender.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kreatywne sumienie w Amoris laetitia?

Niniejszy artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, czy adhortacja apostolska Amoris laetitia papieża Franciszka jest przejawem kreatywnego sumienia. W związku z powyższym scharakteryzowano pojęcie i istotę tzw. „sumienia kreatywnego”, następnie - zgodnie z duchem nauczania biskupa Rzymu – nakreślono status małżeństwa chrześcijańskiego we współczesnym świecie i wreszcie skonfrontowano aktualne nauczanie z tradycyjną wizją sumienia. Z uwagi na brak autorskiego komentarza do uwag i kwestii podnoszonych przez czytelników dokumentu uprawnione staje się mówienie o tym, że dokument dopuszcza takie możliwości interpretacyjne, które wskazują na kreatywną rolę sumienia. Jest to rola uwidoczniona w tak zwanej „nowej teologii moralnej” po Soborze Watykańskim II. Trudno uznać zatem obecnie prezentowaną interpretację Amoris laetitia za wyraz „hermeneutyki ciągłości”, a także za nauczanie wyrastające z tradycji tomistycznej.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Etyka i antropologia są jednym. Uwagi na marginesie artykułu Tadeusza Stycznia SDS Problem autonomii etyki

Artykuł zawiera kilka uwag nawiązujących do tekstu Tadeusza Stycznia Problem autonomii etyki. Najpierw przypominam kontekst historyczny, w jakim powstał omawiany tekst, oraz umieszczam go w ramach badań jego autora nad metodologicznym i epistemologicznym statusem etyki, a następnie dołączam dwie uwagi: pierwsza odnosi się do pojęcia autonomii podmiotu moralnego, druga zaś do związku etyki z antropologią, który moim zdaniem jest ściślejszy niż to sugeruje tekst Stycznia.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Walter Kasper i Joseph Ratzinger o komunii dla osób rozwiedzionych i w powtórnych związkach

Tematem artykułu jest krytyczna prezentacja przemówienia kardynała Waltera Kaspera wygłoszonego podczas konsystorza kardynałów w lutym 2014, którego celem było przygotowanie Synodu Biskupów dotyczącego „Wyzwań duszpasterskich związanych z rodziną w kontekście ewangelizacji”. Z kilku ważnych wątków podjętych przez Kaspera, które wpłynęły w decydujący sposób na dyskusję synodalną, wybrany został jego postulat zmiany praktyki Kościoła w dziedzinie dopuszczania do komunii osób rozwiedzionych i znajdujących się w powtórnych związkach. Argumentacja Kaspera została skonfrontowana z poglądami Josepha Ratzingera w tej dziedzinie, ze szczególnym uwzględnieniem ich ewolucji w latach 1972- 2005.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zerwanie z tradycją czy niezbędny rozwój? Dwa sposoby rozumienia posynodalnej adhortacji Amoris laetitia

W swojej adhortacji papież Franciszek podkreśla wprawdzie powiązanie z wypowiedziami poprzedników, dokonuje jednak w ramach tradycji Kościoła dotyczącym małżeństwa i rodziny istotnej zmiany paradygmatu. Umożliwia to nowe podejście do osób, które zawarły nowy związek po rozpadzie sakramentalnego małżeństwa. Zmiana paradygmatu dotyczy nie tylko kwestii powtórnie zaślubionych po rozwodzie, ale w ogóle etyki małżeńsko-rodzinnej. Papież zachęca do respektowania osądu sumienia małżonków, wyrażając daleko idący sceptycyzm wobec metody dedukcyjnej w kwestiach moralnych, w ramach której w dotychczasowym nauczaniu Kościoła z prawd ogólnych wyprowadzano daleko idące wnioski dla każdej pojedynczej sytuacji. Zdaniem Franciszka logika marginalizacji i potępienia nie może już określać drogi Kościoła. Nie może on rzucać moralnymi prawami jak kamieniami w życie osób, którzy nie we wszystkim są zgodni z ideałem, ale raczej powinien ich zaprosić do czynienia na drodze miłości dalszych kroków, które w swoim sumieniu rozpoznają jako tu i teraz możliwą odpowiedź na wezwanie Boże.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kilka refleksji na temat prób rekonstrukcji wierzeń mieszkańców ziem polskich we wczesnym średniowieczu

Mimo wysiłków badaczy reprezentujących liczne dyscypliny wierzenia mieszkańców ziem polskich przed przyjęciem chrześcijaństwa w dalszym ciągu nie zostały do końca poznane. Barierą nie do pokonania jest brak rodzimych źródeł pisanych, a te którymi dysponujemy, dotyczą tylko nielicznych aspektów pogaństwa słowiańskiego, głównie Połabia i Rusi. Źródła późniejsze z kolei ganią kult bóstw domowych oraz noszenie amuletów i opisują obrzędy magiczne. Niewielką też pomocą mogą służyć dane lingwistyczne, nieco więcej informacji dostarczają wyniki badań archeologicznych.
Jednym z naczelnych bogów pogańskich Słowian był bóg pioruna będący personifikacją ognia niebiańskiego. Potwierdzono archeologicznie, że kult ten sprawowany był w świątyniach (na przykład na Wolinie i we Wrocławiu) i w halach kultowych (w Lubomi i w Chodliku). Ogień czczono również jako boga słońca, a pod ziemską postacią – jako ognisko domowe.
Kronikarze średniowieczni wspominali o kulcie natury, której elementy mogły pełnić również rolę sanktuariów. Otaczano kultem szczyty gór i mniejszych wzniesień, na których konstruowano rowy i wały (przykładami mogą być: Góra Ślęża, Łysa Góra, Góra Lecha w Gnieźnie, Radzikowo na Mazowszu, Mołoczki na Podlasiu i Rowokół), symboliczne pierwsze grody, które budowano na wzniesieniach (np. w Haćkach), gaje (np. w Kleczanowie), pojedyncze drzewa czy wody, w których deponowano różne przedmioty (np. w Jeziorze Żarnowieckim) oraz związane z nimi plaże i wyspy kultowe (na Ostrowiu Lednickim i Jeziorze Zarańskim). Także kamienie, szczególnie duże okazy, otaczano specjalnymi względami, czego potwierdzeniem wydają się liczne późniejsze (co prawda) zapiski etnograficzne.
Dużą rolę w wierzeniach mieszkańców ziem polskich we wczesnym średniowieczu odgrywały demony domowe, przeznaczenia lub rodu oraz duchy przodków, którym składano ofiary w obrębie domostwa i dbano o ich wygodę. Potwierdzają to również badania archeologiczne.
Cennych informacji o wierzeniach przedchrześcijańskich dostarczają analizy grobów i cmentarzysk ciałopalnych, a także szkieletowych, ich konstrukcje i dary składane zmarłym przez żyjących krewnych. O dokonywaniu obrzędów na cmentarzach informują znajdywane tam pozostałości ognisk czy fragmenty naczyń glinianych, a także liczne kości zwierzęce.
We wczesnym średniowieczu chętnie noszono amulety wykonywane przede wszystkim z roślin, kości i kłów zwierząt, a także z innych surowców o odpowiednio dobranym kształcie. Amuletem mógł być zresztą każdy odpowiednio przystosowany przedmiot.
Analizując postępy chrystianizacji w tym okresie, niektórzy badacze uważają, że w świadomości większości mieszkańców ziem polskich ukształtował się system magiczno-wierzeniowy będący połączeniem starej pogańskiej tradycji obejmującej mity o niebie, słońcu, księżycu, gwiazdach, piorunach czy demonach z religią chrześcijańską.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ku autonomii etyki. Uwagi metodologiczne

Na bazie metodologicznych rozróżnień Stanisława Kamińskiego w artykule bronię tezy, że problem autonomii dyscypliny naukowej dotyczy nie jej autonomii instytucjonalnej, ale poznawczej. Ta ostatnia wymaga, by dana dyscyplina miała charakter przedmiotowy, a nie metaprzedmiotowy. Etyka w rozumieniu Tadeusza Stycznia ma taki właśnie charakter: ma własne dane empiryczne w postaci jednostkowych sądów o powinności moralnej, a sądy te ujmują fakt normatywny, tj. realnie istniejącą, obiektywną relację powinności między osobami. Uogólnienie tych sądów za pomocą operacji „wymienialności” pozwala sformułować ogólny sąd etyczny „osobie jako osobie od osoby jako osoby należna jest afirmacja”. W sądzie tym Styczeń wyróżnia trzy wymiary: egzystencjalny (relacja ujęta w sądzie jest bytem), powinnościowy (to, co należne, to afirmacja) i słusznościowy (co jest należne jako realizacja afirmacji). Wyjaśnienie wymiaru egzystencjalnego należy do metafizyki. Natomiast etyka jest poznawczo autonomiczna w wymiarze powinnościowym, ponieważ jest oparta na własnych danych, które uzyskują ostateczne wyjaśnienie w antropologii osobowego „ja”. Wymiar słusznościowy sądu – tj. uznanie, co faktycznie jest afirmacją osoby – zależny jest z kolei od przyjętych antropologii i w tym aspekcie etyka jest poznawczo nieautonomiczna. Rozróżnienie wymiaru sądu etycznego czy – jak zaproponowałam w niniejszym tekście – analityczne rozłożenie go na dwa sądy: „powinienem afirmować” i „afirmacja polega na czynie X”, nie rozwiązuje całkowicie problemu autonomii, wciąż bowiem trzeba się zmierzyć z kilkoma problemami. Po pierwsze, skoro zdaniem Stycznia etyka w aspekcie słusznościowym domaga się proprium, antropologia osobowego „ja” musi zostać poszerzona o dodatkowe tezy. Takie poszerzenie wyjaśnia istnienie rozbieżnych sądów słusznościowych. Jakie są źródła owych dodatkowych tez? I czy znaczy to, że prawdziwość sądu etycznego jest zapewniana jedynie na gruncie konkretnej „totalnej” antropologii? Drugi problem dotyczy zakresu bytów, które można „podstawiać” w sądzie etycznym. Styczeń koncentruje się na osobach, ale są racje przemawiające za włączeniem innych rodzajów bytów, na przykład rodziny, państwa, instytucji, w zakres obowiązywania moralnej powinności. Pojawia się wobec tego problem relacji sądów, na przykład „powinienem X wobec osoby” i „powinienem Y wobec uniwersytetu”. Te pierwsze są „danymi doświadczenia”, ale czy także te drugie? Trzeci problem dotyczy rozważanego przez współczesną filozofię nauki uteoretycznienia obserwacji, obecności założeń tła w „obserwacji etycznej” pozwalającej ująć fakt normatywny w sądzie etycznym. Etyk staje przed alternatywą: albo musi pokazać, że obserwacja etyczna nie jest uteoretyczniona, albo też uznać jej uteoretycznienie i wskazać źródła założeń tła. Rozstrzygnięcia tych kwestii będą rzutować na rozumienie poznawczej autonomii etyki. Na zakończenie stawiam pytanie o autonomię jako wartość epistemiczną wobec postulatu badań interdyscyplinarnych i transdyscyplinarnych.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Mieć dokąd wrócić

Felieton zainspirowany inscenizacją opery Georga Friedricha Händla Alcyna, dokonaną przez Jossiego Wielera i Sergia Morabita w roku 1988 i wznowioną w tym sezonie w stuttgardzkim Staatstheater. Inscenizacja ta stała się punktem wyjścia do refleksji na temat odniesienia człowieka do świata wartości i jego kulturowych interpretacji, ich odrzucania oraz poszukiwania nowych.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miłość i sprawiedliwość, czyli o dialektyce egzegezy Paula Ricoeura

Hermeneutyka Paula Ricoeura zastosowana do egzegezy tekstów biblijnych przynosi ciekawe rezultaty, zwłaszcza gdy uwagę kieruje się na kategorię miłości i sprawiedliwości. Pojęcia te, zakorzenione w tradycji judaizmu i chrześcijaństwa, znalazły też swą wykładnię w filozofii, zwłaszcza w kontekście mitu i symbolu, ważnym dla refleksji antropologicznej. Mając to na względzie, Ricoeur hermeneutyczną egzegezą obejmuje wiele źródeł i wątków. Efektem jest koncepcja ekonomii daru, uwzględniająca dialektyczne spotkanie zachodzące między literą prawa i sprawiedliwości oraz duchem przykazania i miłości. Rodzi się jednak wątpliwość, czy sam tekst, będący dla hermeneuty bazą analiz, może autonomicznie i reprezentatywnie oddać to, co dzieje się w relacjach interpersonalnych.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Otwórz się. Kilka refleksji o literaturze i chrześcijaństwie

Artykuł dotyczy obrazu chrześcijaństwa w literaturze polskiej ostatnich kilkunastu lat. Wyróżniono w nim dwie zasadnicze postawy intelektualne i artystyczne. Pierwsza – to wiara w moc słowa literackiego zastępująca wiarę w istnienie transcendentnego punktu odniesienia. Druga – to niewiara w zbawczą moc słowa literackiego, w jego samowystarczalność, prowadząca do postaw religijnych, ustanawianych przez pisarzy rozczarowanych sekularyzmem nowoczesności: Przemysława Dakowicza, Martę Kwaśnicką, Justynę Bargielską.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne