rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Bezpieczeństwo pracy zdalnej w oświacie w dobie pierwszej fali COVID-19 a konflikt ról zawodowych i rodzinnych – refleksje z badań

Wprowadzenie. Przedmiotem rozważań jest problem – szeroko rozumianego – bezpieczeństwa pracy zdalnej podczas pierwszej fali pandemii koronawirusa, rozpatrywany w aspekcie zakładanego konfliktu ról zawodowych i rodzinnych pracowników oświaty. Kwestie konfliktu ról leżą na pograniczu zainteresowań socjologii pracy i socjologii rodziny, a więc z tych perspektyw zostaną przeanalizowane w oparciu o przeprowadzone badania.
Cel. Celem artykułu jest opis podstawowych sposobów postrzegania bezpieczeństwa pracy zdalnej nauczycieli w aspekcie ich wieku, jak też trudności w wypełnianiu przez nich ról zawodowych i rodzinnych, sporządzony w oparciu o badania socjologiczne przeprowadzone w województwie łódzkim.
Materiały i metody. W analizach wykorzystano materiały z socjologicznych badań jakościowych, które dotyczyły zmian organizacji pracy ze względu na COVID-19 w różnych sektorach polskiej gospodarki podczas pierwszej fali pandemii (czyli od marca 2020 roku przez kolejne sześć miesięcy) w województwie łódzkim.
Wyniki. Z przeprowadzonych obserwacji wynika, że konflikt ról w grupie badanych pracowników miał miejsce, ale mocniej dotknął osoby młodsze. Rekomendacje wynikające z badań dotyczą przede wszystkim wyzwań podwyższenia szeroko rozumianego bezpieczeństwa pracy, w tym w zakresie bezpieczeństwa ekonomicznego, w obszarze przestrzeni i higieny pracy, jak również w obszarze zarządzania czasem i wsparcia udzielanego pracującym przez zarządzających.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Pandemia COVID-19 a realizacja funkcji opiekuńczo-wychowawczej w wiejskich rodzinach wielodzietnych – wybrane problemy

Wprowadzenie. Artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. Poruszono w nim kwestie związane z realizacją funkcji opiekuńczo-wychowawczej w wiejskich rodzinach wielodzietnych w czasie pandemii COVID-19. W oparciu o literaturę przedmiotu oraz dokumenty prawne scharakteryzowano rodzinę, rodzinę wielodzietną, oraz przedstawiono funkcje rodziny. Zaprezentowano również wyniki badań przeprowadzonych w 2021 roku wśród rodziców z wiejskich rodzin wielodzietnych.
Cel. Celem badań było ustalenie opinii rodziców z wiejskich rodzin wielodzietnych na temat problemów w zakresie realizacji funkcji opiekuńczo-wychowawczej w czasie pandemii COVID-19.
Metody. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego, technikę wywiadu według dyspozycji do rozmowy.
Wyniki. Z przeprowadzonej analizy wynika, że w trakcie stanu epidemicznego diagnozowane rodziny borykały się z problemami: fi nansowymi, organizacyjnymi, edukacyjnymi, wychowawczymi, zdrowotnymi, komunikacyjnymi. Wnioski. Należy: a) zgłosić (zarówno w szkołach, poradniach, jak i innych lokalnych instytucjach pomocowych) potrzebę zorganizowania wsparcia psychologicznego, zdrowotnego, edukacyjnego dla dzieci i/lub pozostałych członków wiejskich rodzin wielodzietnych – jednak ważne jest, aby wszelkie formy pomocy usytuowane były w pobliżu miejsca ich zamieszkania; b) apelować do odpowiednich organów (władz i decydentów) o przywrócenie niezbędnych połączeń komunikacyjnych, które bez wątpienia ułatwią mieszkańcom w miarę normalne funkcjonowanie w tych trudnych czasach.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rozmowa z dzieckiem w rodzinie w perspektywie przyszłych pedagożek

Wprowadzenie. Umiejętności interakcyjne są ważnym elementem działań socjalizacyjnych podejmowanych przez osoby dorosłe wobec dziecka. Rozmowa rodzica z dzieckiem jest relacją asymetryczną, zróżnicowaną ze względu na poziom kompetencji komunikacyjnych uczestników rozmowy ( Rostańska, 2010, s. 62). Różnicujące są zarówno kompetencje dziecka, jak i dorosłego. Odpowiedzialność dorosłego polega na podejmowaniu konwersacji z dzieckiem na temat interesujący młodszego partnera interakcji, wymiany myśli o wspólnych sprawach i problemach, a jednocześnie tworzeniu dziecku warunków do ujawniania własnych poglądów, opinii i przekonań. Rodzice aranżują atmosferę poczucia równości osób, sprzyjającą otwartości i zwierzeniom ( Harwas-Napierała, 2008, s. 25). W artykule poruszono zagadnienie rozmowy dorosłego (rodzica/opiekuna) z dzieckiem w perspektywie studentek pedagogiki.
Cel. Celem badań jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania badawcze: Jaki czas na rozmowę dorosłego z dzieckiem studentki pedagogiki uznają za najbardziej właściwy? Jakie tematy, zdaniem studentek pedagogiki, powinni podejmować rodzice w rozmowie z dzieckiem? Jaki sposób prowadzenia rozmowy z dzieckiem przyszłe pedagożki uważają za najbardziej pożądany?
Metoda. Autorki zaprezentowały materiał z badań sondażowych z wykorzystaniem ankiety, w których uczestniczyło 255 studentek. Badania realizowano od grudnia 2019 do stycznia 2020 roku.
Wyniki. Zdaniem studentek pedagogiki rozmowa rodzica/opiekuna z dzieckiem powinna odbywać się w sposób bezpośredni, wtedy gdy dziecko tego potrzebuje i sygnalizuje takie pragnienie. Należy ją prowadzić w sposób partnerski, niezależnie od sytuacji i zewnętrznych okoliczności. Uważny i wrażliwy dorosły powinien umieć dostrzec przejawy potrzeby komunikacyjnej sygnalizowane przez dziecko i zareagować poprzez podjęcie dialogu. Rozmowy należy koncentrować wokół spraw ważnych dla dziecka, zagadnień codziennych, atrakcyjnych i przyjemnych dla niego. Nie powinno się jednak unikać tematów trudnych. Za najważniejszą cechę rozmowy rodzica i dziecka studentki uznały szczerość. Wysoko oceniły też atmosferę spokoju, umiejętność koncentracji uwagi na dziecku, poważne podejście do rozmówcy, otwartość i klarowność komunikatów formułowanych przez dorosłego. Wśród ważnych cech rozmowy wskazały poprawność językową, cierpliwość dorosłego, troskę o dziecko, dostosowanie formy wypowiedzi do wieku, potrzeb i możliwości dzieci.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rozmowa ponownie czy rozmowa od nowa? Rozmowa jako niezbędny warunek stworzenia „nowej” szkoły po pandemii

Wprowadzenie. W tekście autorka – korzystając z rekomendacji opracowanych przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w raporcie pt. Szkoła ponownie czy szkoła od nowa? Jak wygląda powrót do stacjonarnej edukacji? – stawia dodatkowy warunek niezbędny we współczesnej edukacji, a mianowicie konieczność powrotu do, wydaje się, najprostszej formy komunikowania się – rozmowy. Struktura tekstu obejmuje (poza zadaniem pytań i refleksją na zakończenie) dwie zasadnicze części. W pierwszej, w odniesieniu do badań własnych, autorka kreśli obraz szkolnych rozmów między nauczycielkami a uczennicami i uczniami, w drugiej wskazuje, że po pandemii rozmowa między wszystkimi podmiotami edukacji stanowi jeden z kluczowych warunków dla kultury szkoły. Cel. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytania: Czy szkoła jest miejscem porozumienia nauczycieli i uczniów? Czy te dwie grupy mogą ze sobą rozmawiać? W jaki sposób? oraz: Czy, na ile i w jaki sposób rozmowa między wszystkimi podmiotami edukacji jest niezbędnym warunkiem stworzenia „nowej” szkoły po pandemii?
Materiały i metody. W pracy wykorzystano fragment wyników badań własnych oraz krótką analizę rekomendacji opracowanych przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w raporcie pt. Szkoła ponownie czy szkoła od nowa? Jak wygląda powrót do stacjonarnej edukacji?
Wyniki. Z badań własnych autorki wynika, że w szkole brakuje rozmów między nauczycielkami/nauczycielami i uczennicami/uczniami. Widać wyraźną nierówność pozycji interlokutorów oraz wyraźną kontrolę dorosłego w tym zakresie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Wpływ pandemii COVID-19 na tradycyjną rodzinę połączoną „joint family” w Indiach

Cel. Trwająca od 2019 roku pandemia COVID-19 ma bezprecedensowy wpływ na funkcjonowanie rodziny nie tylko w Indiach, lecz także na całym świecie. Szok spowodowany utratą dochodów, zamknięciem szkół, zagrożeniem utratą zdrowia i życia dotknął zwłaszcza ludzi o niskich dochodach. Niemożność podjęcia pracy i nauki zdalnej obserwuje się w wielu regionach świata, także w zamożnych krajach. Celem badań jest prześledzenie zmian mikrospołecznych i makrospołecznych dokonujących się w tradycyjnej hinduskiej rodzinie, zwanej połączoną. Materiał podzielono na następujące pola badawcze: dobrostan rodziny, relacje pomiędzy członkami, strategie radzenia sobie z kryzysem.
Metody. Badania przeprowadzono na podstawie analizy literatury przedmiotu oraz za pomocą wywiadów z Hindusami przebywającymi w Indiach w czasie pandemii, których autorka zna od czasu prowadzenia badań terenowych w 2011 roku. Część wywiadów odbyła się na terenie Polski z Hindusami, którzy wrócili do kraju, a część przez aplikację WhatsApp. Respondentów pytano o ich refleksje na temat życia rodzinnego w trakcie trwania pandemii. Odpowiedzi zapisywano w dzienniku. Pytania do wywiadu były częściowo ustrukturyzowane ze względu na trudność w przewidzeniu historii badanych rodzin.
Wyniki i wnioski. Wyniki badań ukazują nie tylko egzotyczny obraz rodziny połączonej, typowej dla hinduskiego kręgu kulturowego, lecz przede wszystkim problemy, z jakimi w XXI wieku muszą mierzyć się rodziny indyjskie na skutek pandemii COVID-19 oraz sposoby radzenia sobie z sytuacją kryzysową. To właśnie rodziny rozszerzone zostały najbardziej dotknięte chorobą ze względu na fakt, że w takich gospodarstwach domowych jej członkowie zarażali siebie nawzajem. Jednocześnie członkowie, wspierając się wzajemnie i spędzając wspólnie czas, najłatwiej przeszli przez okres izolacji.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Oddziaływanie umowy o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią na wymianę handlową UE–Japonia. Korzyści i zagrożenia

Ważnym zagadnieniem w skali makroekonomicznej wydaje się przede wszystkim współpraca gospodarcza między największymi potęgami świata, do których należą zarówno Unia Europejska, jak i Japonia. Rozwijający się region Azji z dotychczasowym liderem – Japonią jest ważny dla krajów UE. Starają się one wzmocnić i rozszerzyć tę współpracę oraz dążą do podpisania strategicznych umów. Współpraca gospodarcza oparta jest w dużej mierze o handel – pod tym względem Japonia wydaje się być istotnym partnerem. Artykuł pokazuje wymianę handlową pomiędzy Unią Europejską a Japonią. W pracy podjęto również kwestię rozmów, uzgodnień i finalizacji prac dotyczących umowy o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią. Celem opracowania jest wskazanie możliwości UE w zakresie rozszerzenia wymiany handlowej z partnerem stosunków międzynarodowych, jakim jest Japonia.

Czasopismo: Ekonomia Międzynarodowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Janusz Mariański, Peter Ludwig Berger (1929-2017). Przejście od teorii sekularyzacji do desekularyzacji

Peter L. Berger – światowej sławy amerykański socjolog religii – dla sobie współczesnych był i nadal pozostaje niekwestionowanym autorytetem i przewodnikiem w teoretycznych rozważaniach nad znaczeniem religii w przeobrażeniach społeczeństwa tradycyjnego w modernistyczne. Berger, z wykształcenia socjolog i teolog, zdobył światowe uznanie jako teoretyk życia społecznego oraz analityk współczesnej religijności. W swoich rozlicznych publikacjach przez pół wieku śledził przemiany świadomości ludzkiej pod wpływem procesów zmian społecznych. Modelowi społeczeństwa tradycyjnego, homogenicznego pod względem konfesyjnym, w którym religia odgrywała znaczącą rolę w życiu jednostek i wspólnot, przeciwstawiał społeczeństwo nowoczesne bardziej zróżnicowane światopoglądowo, w którym religia stopniowo traci na znaczeniu i wiarygodności.

Czasopismo: Przegląd Religioznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Prowizoryczny (substytutywno-dyspersyjny) status etyki w polskim systemie edukacji

Przedmiotem niniejszego artykułu jest rzeczywiste – nie tylko formalne, ale i faktualne – usytuowanie etyki jako przedmiotu szkolnego w strukturze nadzorczo-zarządczo-organizacyjnej polskiego systemu edukacji. Celem badawczym tego tekstu jest wykazanie, za pomocą argumentacji opartej na rodzimej i zagranicznej literaturze naukowej, opiniotwórczych publikatorach oraz autorskiej eksploracji, że etyka jest – nie wiedzieć czemu – jedynym przedmiotem w systemie oświaty w Polsce, którego rachityczno-mgławicowy status można określić jako instytucjonalne rozproszenie lub inaczej jako dyspersyjną (nie)obecność. Metodologiczne instrumentarium mojej pracy stanowią komplementarne wobec siebie metody analizy i syntezy źródeł oraz danych, metoda analizy komparatystycznej, metoda interpretacji kontekstowej, metoda konstruktywistyczna oraz metoda egzemplifikacji. Linia argumentacyjna artykułu wiedzie kolejno od wykazania i analizy usytuowania etyki w obowiązującym w Polsce systemie prawno-oświatowym z jego konsekwencjami dla „ordopraktycznego” funkcjonowania etyki w realiach polskiej szkoły. W kolejnym kroku omawiam zagadnienie asynchronicznej dyferencjacji domeny etycznej w systemie oświaty, która powoduje jej parcelację i rozpad pomiędzy trzy nieskoordynowane ze sobą dziedziny: przedmiotowe, okazjonalne treści etyczne, wychowanie moralne oraz właściwe lekcje etyki. Oś artykułu stanowią rozważania poświęcone piwotalnemu charakterowi etyki w realiach polskiej edukacji. Najpoważniejszą jego konsekwencją jest jej zaledwie erzacowy status, obejmujący nie tylko prawo i uzus szkolny, ale również odbiór społeczny.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wytwarzanie czy ulepszanie świata i człowieka? Pytanie o etyczne podstawy wychowania

W artykule postawiono pytanie o etyczne podstawy wychowania. Odwołano się do Arystotelesowskiego odróżnienia poiesis i praxis. Wskazano poważne trudności pojawiające się, gdy to odróżnienie zostaje zakwestionowane. Zanalizowano kulturowy, etyczny i edukacyjny kontekst pojawiania się koncepcji kwestionujących istotność odróżnienia wytwarzania i ulepszania.


Punktem wyjścia rozważań uczyniono klasyczną koncepcję prawa naturalnego i związane z nią pytanie o „rzeczy pierwsze”. Odróżnienie praxis i poiesis odniesiono do dwóch rodzajów celów. Następnie zanalizowano wybrane pojęcia istotne w kontekście proponowanych rozważań.


Jako pierwsze przywołane zostało pojęcie postępu. Zaproponowano – za Robertem Spaemannem – klasyfikację rodzajów postępu. Pokazano związek postępu typu A, rozumianego jako wytwarzanie, z ideologiami i totalitaryzmami. Wskazano – za Erikiem Voegelinem – na gnostyckie źródła dwudziestowiecznych ruchów intelektualnych i ruchów masowych. Interpretacje modernizmu, proponowane przez powyższych autorów, uzupełniono o rozważania Chantal Delsol. Wykorzystano zaproponowane przez nią metaforyczne odróżnienie dwóch rodzajów stosunku do świata. Przywołano figury „ogrodnika” i „demiurga”.


Jako egzemplifikację demiurgicznego nastawienia przedstawiono transhumanizm. Podjęto polemikę z zarzutami zwolenników transhumanizmu w stosunku do pedagogiki. Wskazano, że wychowanie musi uwzględniać wolność wychowanka i dlatego nie może być rozumiane jako poiesis.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Edukacja w perspektywie filozofii dialogu.  Aspekty etyczne w dobie pandemii COVID-19

Osobista relacja nauczyciela i ucznia jest ważną kwestią w procesie edukacyjnym. Ma ona miejsce w konkretnej przestrzeni, jaką zazwyczaj jest szkoła. Relacje międzyludzkie oraz przestrzeń, w której wydarza się spotkanie, są bardzo ważne dla zrozumienia istoty człowieka. Zagadnienia związane z rozumieniem relacji osobowych i ich miejscem w szeroko rozumianym procesie wychowania są także kluczowymi kwestiami filozofii dialogu w ujęciu Józefa Tischnera. Dlatego w artykule przedstawione zostaną najpierw główne zarysy filozofii dialogu rozumianej jako punkt wyjścia dla edukacji, następnie podkreślone będzie znaczenie dialogu w edukacji oraz roli spotkania nauczyciela i ucznia w procesie wychowania. W ostatnich dwóch latach pandemii COVID-19 relacje międzyludzkie zostały bardzo ograniczone, a czasami wręcz stały się niemożliwe, natomiast proces nauczania odbywał się w formie online (zdalnej). Mając to na uwadze, w artykule zostanie omówiony etyczny wymiar wychowania w spotkaniu zarówno realnym, jak również wirtualnym. Głównym celem artykułu jest zwrócenie uwagi na zagrożenia, jakie stoją przed dzisiejszą edukacją, tak dynamicznie podlegającą kolejnym przemianom, oraz wyakcentowanie jednego z ważnych elementów edukacji, jakim jest dialog edukacyjny.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Etyka a pedagogika. Myśl pedagogiczna Jacka Woronieckiego w odniesieniu do współczesnej edukacji

W artykule zaprezentowano rozważania nad dorobkiem pedagogicznym Jacka Woronieckiego. Odwołano się do prac autora, w których etykę i aspekt moralny uczynił podstawowym przejawem szeroko rozumianej działalności edukacyjno-wychowawczej. Kierowany troską o właściwy poziom moralny człowieka we wszelkich przejawach jego życia, zbudował katalog refleksji i podpowiedzi, z których możemy czerpać niezależnie od aktualnych uwarunkowań. Przemyślenia z nich płynące, skłaniające czytelnika do budowania moralnie prawidłowych relacji między osobą wychowawcy i wychowanka, czynią z podmiotowości człowieka podstawowy paradygmat edukacji, tak istotny i niezbywalny również w dzisiejszych realiach.


Przedmiotem dociekań niniejszego artykułu uczyniono zatem kwestię aktualności poglądów Woronieckiego w odniesieniu do współczesnej przestrzeni oddziaływań edukacyjnych. Wskazano tu na podnoszony przez myśliciela istotny aspekt integralności etyki z pedagogiką, stanowiący filar jego pedagogiki, a ściślej aretologii, będącej syntezą humanizmu greckiej paidei oraz chrześcijańskiej pedagogiki. Osobne miejsce poświęcono epistemologicznym odniesieniom idei paedagogiae perennis wskazującej na nierozłączność poznawczą filozofii i pedagogiki oraz – w wymiarze praktyki pedagogicznej – wychowania i edukacji. Biorąc pod uwagę konieczność nieustannych poszukiwań przez współczesnych pedagogów nowych edukacyjnych ścieżek, obierania nieraz trudnych kierunków w swojej praktyce zawodowej, klasyczna myśl Woronieckiego w świecie zrelatywizowanych wartości może się okazać ścieżką wiodącą „człowieka do moralnej dojrzałości”. Dorobek Woronieckiego posiada w tym zakresie ogromny, ponadczasowy walor pedagogiczny.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Etyka w edukacyjnym science-fiction w dobie transhumanizmu i posthumanizmu

Edukacja jest ciągłym procesem przygotowywania młodych ludzi do wejścia w dorosłość, podczas którego wyposaża się ich w niezbędne narzędzia i wiedzę, aby mogli poradzić sobie w przyszłości zarówno na rynku pracy, jak i w życiu osobistym oraz w funkcjonowaniu w społeczeństwie. Jest to również na swój sposób proces „udoskonalania człowieka”. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie modnych dzisiaj i szeroko komentowanych koncepcji filozoficznych transhumanizmu i posthumanizmu. Najpierw zostanie zatem przedstawionych kilka najbardziej znanych i popularnych wizji dotyczących przyszłości, które zostały zaprezentowane przez wizjonerów przełomu XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które na swój sposób się już spełniły. W dalszej części artykułu zostaną ukazane koncepcje filozofii transhumanizmu i posthumanizmu, wraz z przedstawieniem najważniejszych różnic. W ostatniej części wskazane zostaną wyzwania edukacyjne postulowane przez aktywistów tych ruchów filozoficznych, a na koniec – główne problemy etyczne, jakie rodzą się w świecie futurystycznych wizjonerów.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Struktury narracyjne w edukacji z perspektywy etycznej

Celem niniejszego opracowania jest przyjrzenie się temu, w jaki sposób rozmaite dotyczące edukacji problemy natury etycznej powiązane są ze strukturami narracyjnymi, które występują w procesach edukacyjnych. Wywód, oparty o uwagi m.in. Michaela Oakeshotta, Erika H. Eriksona, Richarda Pringa i Arthura C. Danto dotyczy zwłaszcza trzech rodzajów takich narracji: instrumentalnych, obiektywnych i podmiotowych. Narracje instrumentalne, czyli te wykorzystywane przez nauczycieli w procesach dydaktycznych (np. bajki, anegdoty) przywołane są tu w kontekście problemu reprezentacji marginalizowanych grup w systemie szkolnictwa. Narracje obiektywne, dotyczące świata i funkcjonujących w nim systemów społecznych, omawia się tutaj w odniesieniu do zasady moralnej Eriksona, która głosi, że należy czynić drugiemu to, co przyczyni się do jego rozwoju w tej samej mierze w jakiej przyczyni się do naszego. Narracje podmiotowe, a więc te, które opowiadają sobie sami uczniowie i nauczyciele i które dotyczą ich życia, ukazane są w świetle potrzeby moralnego wychowania młodzieży. W każdym z tym przypadków odsłania się obraz perspektywy struktur narracyjnych jako dobrego formalnego odniesienia dla debat nad moralnymi problemami edukacji.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Patronka do bierzmowania jako wzór moralny. Perspektywa wierzących katoliczek u progu dorosłości

Artykuł został poświęcony patronkom wybranym przez młode katoliczki w związku z sakramentem bierzmowania, przywoływanym przez nie po kilku latach od podjęcia tej decyzji. Jego podstawą były przeprowadzone w formie zogniskowanych wywiadów grupowych rozmowy z uczennicami ostatnich klas szkół średnich. Pomimo ustaleń poczynionych przez Konferencję Episkopatu Polski dotyczących zachowania przez młodych ludzi przy sakramencie bierzmowania imienia z chrztu (jeśli tylko jest to imię świętego), większość rozmówczyń miała możliwość wyboru dowolnej patronki. Według zaprezentowanych narracji było to dla nich istotnym wydarzeniem, a ich decyzje w większości były starannie przemyślane. Prowadzone w tym zakresie poszukiwania najczęściej miały charakter samodzielny, rzadko związany zarówno z lekcjami religii, jak i katechezą parafialną.

Patronki, na które przed kilkoma laty zdecydowały się rozmówczynie, często były przez nie prezentowane jako swoisty wzór moralny. Zachowania i postawy świętych lub błogosławionych były zazwyczaj pozytywnie odbierane przez dziewczęta stojące u progu dorosłości. W związku z tym warto poczynić refleksje dotyczące zarówno umożliwienia młodzieży autonomicznego, refleksyjnego wyboru patrona, z którym ze względu na określone czynniki, takie jak zainteresowania lub zawodowe plany, chcą się utożsamiać, jak i całego procesu zapoznawania ich z religijnymi wzorami osobowymi w kontekście katechezy parafialnej oraz szkolnej edukacji religijnej.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Trans-/posthumanizm a etyka chronienia osób – między możliwością i powinnością

Niniejszy artykuł jest próbą namysłu nad antropologią i etyką w kontekście rozwijających się modyfikacji bio- i technologicznych, którym poddawany jest człowiek.


Punktem wyjścia do dyskusji są pojęcia trans- i posthumanizmu oraz etyki opartej na koncepcji człowieka – osoby ludzkiej. Autor próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie: Czy pojęcie natury ludzkiej, które przyjmujemy, dopuszcza, aby człowiek był konstruowany, tj. manipulowany w ramach określonych granic? Odpowiadając na to pytanie, autor proponuje następującą konstatację: transhumanizm, a w szczególności posthumanizm (ze względu na ontologię), zrywa z klasyczną koncepcją człowieka-osoby, równocześnie odrzucając etykę chronienia osób. W miejsce etyki chronienia osób trans/post/humanizm stosuje etykę sytuacyjną i utylitarystyczną. Z punku widzenia etyki chronienia osób niedopuszczalne są jakiekolwiek zmiany jakościowe (dotyczące przyczyny formalnej osoby ludzkiej). Można natomiast dopuszczać możliwość zmian ilościowych (dotyczących przyczyny materialnej osoby ludzkiej), jeśli takie prowadziłyby do ochrony relacji osobowych i ich podmiotów.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika