rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
INSTYTUCJA BANKÓW POŚREDNICZĄCYCH W OBROCIE NIEWYKORZYSTANYM POTENCJAŁEM ZABUDOWY W STANACH ZJEDNOCZONYCH AMERYKI

Artykuł porusza kwestię banków TDR jako podmiotów pośredniczących w transferze niewykorzystanego potencjału zabudowy w Stanach Zjednoczonych i wspierających należyte funkcjonowanie tej instytucji. Rola banków TDR jest tu o tyle istotna, że stabilizują one rynek TDR, zapewniają mu pożądaną synchronizację oraz gwarancję adekwatnej ceny. W realiach amerykańskich bankowość TDR jest szczególnie istotna wówczas, gdy niewykorzystany potencjał pozyskiwany jest z obszarów znajdujących się pod ochroną ze względu na szczególne warunki środowiskowe oraz z obszarów wyłączonych z zabudowy ze względu na przewidzianą tam działalność rolniczą. W mniejszym stopniu odgrywają one znaczenie w środowisku, w którym pierwotnie powstały, tj. miastach, gdzie w założeniu miały zapewniać transfer niewykorzystanego potencjału zabudowy działek położonych w specjalnie wyznaczonych przez władze częściach dzielnic. W artykule omówiono także kontrowersje, jakie w realiach amerykańskich wywołuje bankowość TDR, tj. możliwość naruszenia federalnego prawa konkurencji czy wyceny niewykorzystanego potencjału zabudowy.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘DE PROLE AUGENDA’ METELLUSA MACEDOŃSKIEGO A AULUS GELLIUSZ (‘NOCTES ATTICAE’ 1,6) – TA SAMA CZY DWIE RÓŻNE MOWY?

W artykule dokonano analizy tekstu Aulusa Gelliusza, który wspomina fragment mowy cenzora Kw. Metellusa Numidyjskiego (cos. 109) w przewrotny sposób chwalącej instytucję małżeństwa. Mowa ta, ze względu na liczne podobieństwa wynikające z nawiązań do mos maiorum i szeroko pojętej polityki prorodzinnej, zazwyczaj jest błędnie przypisywana Metellusowi Macedońskiemu. W niniejszym opracowaniu przedstawiono pogląd przeciwny oparty na analizie życiorysów polityków z rodu Metellusów.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ZA BŁĄD POPEŁNIONY W RAMACH UDZIELANIA TELEPORADY W ZWIąZKU Z ZAPOBIEGANIEM, ROZPOZNAWANIEM LUB LECZENIEM COVID-19

Artykuł odnosi się do instytucji tzw. klauzuli dobrego Samarytanina – regulacji wprowadzającej możliwość wyłączenia odpowiedzialności karnej za wskazane przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, popełnione przez przedstawicieli zawodów medycznych w związku z udzielaniem przez nich świadczeń zdrowotnych, w ramach zapobiegania, rozpoznawania lub leczenia COVID-19. W tekście przeanalizowano poszczególne przesłanki tej klauzuli w kontekście błędu lekarskiego, występującego przede wszystkim w związku z udzielaniem w czasie pandemii koronawirusa porad lekarskich na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (teleporady).

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
„ŚWIADOMA PRAW I OBOWIĄZKÓW WYNIKAJĄCYCH Z ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA WIEM, ŻE NIE MUSZĘ ICH RESPEKTOWAĆ” – KONSEKWENCJE WYROKU SĄDU NAJWYŻSZEGO Z 11 GRUDNIA 2018 R. (IV CNP 31/17)

Artykuł dotyczy wyroku, w którym Sąd Najwyższy uznał, że wieloletni związek zamężnej kobiety z innym mężczyzną, który jest ojcem jej czwórki dzieci, utrzymywany w tajemnicy przed mężem, nie narusza dóbr osobistych zdradzanego męża. Argumenty przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich i przyjęte przez Sąd Najwyższy nie zasługują na aprobatę, mogą natomiast prowadzić do poważnych konsekwencji w zakresie realizacji praw i obowiązków wynikających ze stosunku prawnego, jakim jest małżeństwo. Odmówienie mężowi odszkodowania za krzywdę wyrządzoną mu przez żonę i jej kochanka, którzy zamienili jego życie rodzinne w fikcję (nie był de facto ojcem dzieci, które utrzymywał i wychowywał przez kilka lat), należy także uznać za sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony małżeństwa (art. 18 Konstytucji RP) oraz z prawem do ochrony życia rodzinnego i prywatnego przewidzianym w art. 47 Konstytucji i art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
PRAWO DO OBRONY JAKO PUBLICZNE PRAWO PODMIOTOWE

Artykuł poświęcono możliwości wykorzystania konstrukcji publicznych praw podmiotowych w dogmatyce prawa karnego procesowego, na przykładzie instytucji prawa do obrony. W opracowaniu zdefiniowano pojęcie prawa podmiotowego, jak również przedstawiono podstawowe założenia teoretyczne, prezentowane w prawoznawstwie na gruncie koncepcji praw podmiotowych. Odrębne rozważania poświęcono sposobowi definiowania w piśmiennictwie karnoprocesowym pojęć obrony, prawa do obrony oraz zasady prawa do obrony. W dalszej części publikacji przedstawiono argumenty przemawiające za uznaniem prawa do obrony za publiczne prawo podmiotowe, jak również wykazano teoretycznoprawne oraz praktyczne implikacje, wynikające z zakwalifikowaniaprawa do obrony do kategorii publicznych praw podmiotowych.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
UMOWY O PRZEPROWADZANIE BADAŃ KLINICZNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH I WYROBÓW MEDYCZNYCH

Artykuł omawia problematykę związaną z umowami o przeprowadzanie badań klinicznych produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Autor przedstawia w nim najważniejsze aspekty dotyczące umów o przeprowadzanie badań klinicznych produktów leczniczych i wyrobów medycznych, między innymi określa akty prawne, które regulują kwestie z nimi związane, charakteryzuje ich przedmiot oraz strony, określa formę, w jakiej powinny być zawierane, wskazuje na najważniejsze elementy ich treści, a także stara się dokonać ich klasyfikacji według kryteriów przyjętych w prawie cywilnym. Ze względu na doniosłą rolę, jaką pełnią umowy o przeprowadzanie badań klinicznych produktów leczniczych i wyrobów medycznych, wobec nieprecyzyjnej regulacji prawnej autor stara się zapoznać czytelnika z ich specyfiką. Prawidłowo sporządzona umowa pozwala bowiem zwiększyć bezpieczeństwo uczestników badań klinicznych, a także osób stosujących produkty lecznicze czy wyroby medyczne po dopuszczeniu ich do obrotu.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘MODUS OPERANDI’ SPRAWCY PRZESTĘPSTWA KARNEGO W ROZWAŻANIACH RZYMSKIEJ JURYSPRUDENCJI?

W dobie integracji i budowy europejskiego prawa karnego, rzymskie postrzeganie przestępstwa może wzbogacić dyskusję nad europejską koncepcją sprawstwa czynu kryminalnego o doświadczenie historyczne. Wprawdzie juryści rzymscy nie rozwinęli nauki o przestępstwie karnym, podejmowali jednak nieliczne próby opisania istoty przestępstwa prawa publicznego. Stylistyka wywodów Claudiusa Saturninusa i Paulusa może budzić dalekie skojarzenia z pojęciem modus operandi sprawcy przestępstwa, znanym współczesnej kryminologii. Juryści tworząc modele sposobów popełniania przestępstw opierali się na opisach przestępstw znanych im z leges iudiciorum publicorum, ale ograniczyli się głównie do strony przedmiotowej przestępstwa. Problematyka modus operandi w prawie rzymskim wymaga zatem dalszych badań uwzględniających specyfikę norm rzymskiego prawa karnego, którą wyraża penalizacja wskazanych w ustawach różnorodnych sposobów działania sprawców czynów kryminalnych.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
WEDŁUG JAKIEGO OBRZĘDU I JAKIMI SŁOWAMI FECJAŁ LUDU RZYMSKIEGO ZWYKŁ WYPOWIADAć WOJNĘ TYM, Z KTÓRYMI LUD RZYMSKI NAKAZAŁ, ABY BYŁA WOJNA. AULUS GELLIUS, ‘NOCE ATTYCKIE’ 16,4 TEKST – TŁUMACZENIE – KOMENTARZ

Według jakiego obrzędu i jakimi słowami fecjał ludu rzymskiego zwykł wypowiadać wojnę tym, z którymi lud rzymski nakazał, aby była wojna; jak również w jakich słowach składano przysięgę o karaniu kradzieży wojskowych oraz aby zaciągnięci żołnierze do wyznaczonego dnia stawili się w określonym miejscu Aulus Gellius, ‘Noce attyckie’ 16,4 Tekst – łumaczenie – komentarz

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Izydor z Sewilli o prawie wojskowym (Etym., 5,7,1-2). Kilka uwag na temat polskiego przekładu części prawnej „Etymologii” (Izydor z Sewilli, O prawach, opracowanie Antoni Dębiński, Maciej Jońca, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 20

Autor przedstawił propozycję alternatywnego tłumaczenia trzech passusów z „Etymologii” Izydora z Sewilli odnoszących się do rzymskiego prawa wojskowego. Stanowi ona nawiązanie do pierwszego polskiego przekładu „części prawnej” tego dzieła, wydanego w 2021 r. Dzieło Izydora jest rzadko wykorzystywane w polskich badaniach nad rzymską dyscypliną wojskową, dlatego też autor żywi nadzieję, że ukazanie się polskojęzycznego wydania „Etymologii” przyczyni się do zmiany tego stanu rzeczy.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
CZYN POPEŁNIONY W „AFEKCIE” WEDŁUG KONCEPCJI ARYSTOTELESA

Dzieła filozofczne stanowią jedno z ważnych źródeł poznania praw antyku. Pośród nich Etyki Arystotelesa zasługują na szczególne wyróżnienie. Bogactwo i dojrzałość jego myśli inspirować mogą do reﬂeksji nad obowiązującym systemem prawa. Filozof poświęca znaczną część swoich rozważań rozróżnieniu działań zależnych i niezależnych od woli człowieka. Na ich tle czyni kilka ważnych uwag na temat oceny moralnej czynów popełnionych pod wpływem emocji, które odnieść można do ich oceny prawnej. W jego reﬂeksjach wybrzmiewają też reminiscencje szerokiego wachlarza współczesnych instytucji prawa karnego: od zagadnień związanych z pojęciem czynu, rodzajem i stopniem winy sprawcy oraz przymusem i brakiem świadomości, po bardziej wysublimowane kwestie, jak niepoczytalność, zawinienie na przedpolu czynu czy właśnie czyny popełnione w „afekcie”.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘LEGES LIBITINARIAE’ I PRAWNE REGULACJE RZYMSKIEGO PORZĄDKU POGRZEBOWEGO

Pierwotne podstawy prawne rzymskiego porządku pogrzebowego tworzyły normy sakralne, ustawy królewskie (leges regiae) oraz ustawa XII tablic (tab. 10). Ważną rolę odgrywały zawsze obyczaje przodków (mores maiorum). Ponadto edykty pretorskie oraz konstytucje i ustawy cesarskie (D. 11,7; D. 11,8; D. 47,12; C. 3,44). Znaczenie miały również inskrypcje nagrobkowe jako indywidualny akt prawny, tworzący uprawnienia dla fundatora grobowca i oznaczonych w inskrypcji osób (jako tzw. leges datae). Osobne miejsce zajmują leges libitinariae. Nazwa pochodzi od Libitiny – rzymskiej bogini związanej z pogrzebami. Historycznie pierwsza poświadczona jest lex Lucerina z lat 314-250 r. p.n.e., najlepiej znane są lex Puteolana libitinaria oraz lex Cumana libitinaria (z czasów cesarza Augusta). Zawierają one lokalne przepisy, dotyczące zamówień na usługi pogrzebowe oraz wykonywanie wyroków śmierci. Ponadto nakazywały usuwanie porzuconych zwłok z miejsc publicznych. Kontrolę nad przestrzeganiem przepisów ustawowych sprawowali głównie edylowie. Z badań wynika, że prawne regulacje porządków pogrzebowych były już od początku republiki dobrze znane w samym Rzymie i w miastach municypalnych.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
KOLUMNY W INSYGNIACH ‘NOTITIA DIGNITATUM’?

Tekst analizuje znaczenie wyobrażenia kolumn w insygniach późnorzymskiego dowódcy wojskowego comes limitis Aegypti, zachowanych w Notitia dignitatum pars Orientis 28. Wszystkie zachowane wersje rejestru, sporządzonego około 400 r. i uzupełnianego najdalej do lat trzydziestych V w., są kopiami zaginionego prawie w całości manuskryptu Codex Spirensis z czasów karolińskich. W tekście uwzględniono wszystkie wersje insygniów komesa Egiptu, zachowane w kopiach pierwotnych tego kodeksu. Insygnia Notitia dignitatum wizualizują kompetencje dygnitarzy późnorzymskich i ich pozycję w ramach administracji imperium późnorzymskiego. Insygnia comes limitis Aegypti są wyjątkowe, gdyż jako jedyne w Notitia dignitatum zawierają wyobrażenia signa militaria jednostek wojskowych. Umieszczone one zostały na kolumnach wzniesionych nad wyobrażeniami ‘fortów’, symbolizującymi najważniejsze jednostki armii rzymskiej podległe comes limitis Aegypti. Autor wnioskuje, że zamieszczenie wyobrażeń kolumn, szczególnie dokładnie przedstawionych w części kopii, było konsekwencją niezrozumienia symboliki signa militaria przez ilustratorów kopii Codex Spirensis. W konsekwencji wyobrażenie kolumn w insygniach comes limitis Aegypti należy traktować jako pozbawiony znaczenia element dekoracyjny

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
ODSAKRALIZOWANY GAIUS

Informacje podane przez Gaiusa w jego Instytucjach, przedstawiające najstarsze instytucje prawne, które w II w. po Chr. miały już tylko historyczne znaczenie, ukazują tylko niezbędne cechy takich instytucji, jak na przykład sacramentum, confarreatio, coemptio, adrogatio, testamentum calatis comitiis, co nie odzwierciedla ich pierwotnego kształtu. Dopiero dzięki pracom historyków można poznać pierwotny, sakralno-prawny kształt tych instytucji. Dlatego też, moim zdaniem, komentarz Gaiusa ad legem XII tabularum prawdopodobnie nie ukazuje pierwotnej systematyki czy treści tego najstarszego znanego nam pomnika prawa, gdyż pomija powiązanie ius z bardzo ważnym dla archaicznego Rzymianina fas.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘LEGES’ A ‘PRIVILEGIA’ W RZYMIE OKRESU REPUBLIKI

W artykule przedstawiono pytania stawiane przez Aulusa Gelliusa w rozdziale 20 tytułu 10 jego Noctes Atticae: czym jest rogatio, czym lex, czym plebiscitum, a czym privilegium i czym się one od siebie różnią. Przytaczając defnicję lex podaną przez Capitona jako generale iussum populi aut plebis rogante magistratu, Gelliusa stwierdza, że jeśli przytoczona defnicja jest poprawna, to nie mogą być nazwane leges uchwały: de imperio Cn. Pompei, de reditu M. Ciceronis czy de caede Clodii quaestio. Dotyczą one poszczególnych osób i należy je nazwać privilegia. Należy zauważyć, że Aulus Gellius dokonał nie tylko rozróżnienia takich pojęć, jak: lex, plebiscitum, privilegium, rogatio, lecz także zwrócił uwagę na udział przy tworzeniu ustawy z jednej strony magistratus, z drugiej zaś ludu lub plebsu.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
PROBLEMATYKA AZYLU W ‘DECISIONES LITUANICAE’ PEDRA RUIZ DE MOROS

Przedmiotem analizy w niniejszym artykule są rozważania Pedra Ruiz de Moros na temat azylu w dziele znanym pod skróconym tytułem Decisiones Lituanicae, wydanym między innymi w Krakowie w 1563 r. Problematyka azylu w starożytnym Rzymie jest jednym z wątków o pobocznym znaczeniu w piątej księdze dzieła, której podstawową tematyką jest dopuszczalność lichwy. W pierwszej kolejności przedstawiony został stan faktyczny będący przedmiotem rozstrzygnięcia, kiedy to opiekun osieroconych dzieci spotkał się z zarzutem, że pozwolił pieniądzom swych podopiecznych leżeć bezczynnie zamiast pożyczyć je na procent. Zdaniem Rojzjusza pobieranie odsetek jest zakazane zarówno prawem boskim, jak i ludzkim. Następnie przystąpił do rozstrzygnięcia kolejnej wątpliwości, czy dopuszczalna jest przeciwna praktyka wprowadzona zwyczajem, jak choćby znany w Polsce zastaw antychretyczny. Polemizując ze swym bolońskim nauczycielem Agostino Berò, którego zdaniem na wątpliwość tę należy odpowiedzieć twierdząco, zakwestionował trafność zestawienia lichwy z dopuszczalnością udania się do miejsca azylu przez niewolnika w przypadku nadmiernego okrucieństwa jego właściciela. W końcowej części artykułu przedstawiono rozstrzygnięcie sprawy, a także wnioski dotyczące sposobu potraktowania przez Rojzjusza kwestii azylu.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
NIE KAŻDY MUSI BYĆ DOKTOREM PRAWA, CZYLI STARANIA O UZYSKANIE DOKTORATU NA WYDZIALE PRAWA NA UNIWERSYTECIE W INGOLSZTADZIE (BAWARIA) W 1644 ROKU

W dniu 11 lipca 1644 r. Aron Aleksander Olizarowski otrzymał na Uniwersytecie w Ingolsztadzie doktorat w zakresie prawa. Na Wszechnicy Ingolsztadzkiej studiowało w latach 1473-1700 co najmniej 828 studentów z Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a jedynie 383 z nich wybrało konkretny kierunek studiów. Na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Ingolsztadzie naukę pobierało co najmniej 110 polskich studentów, choć w rzeczywistości mogło studiować około 300 osób.
Aron Aleksander Olizarowski był jednym z kilku przedstawicieli Rzeczypospolitej Obojga Narodów, którzy zdobyli stopień doktora obojga praw: cywilnego (rzymskiego) i kanonicznego (utriusque iuris) na Wszechnicy Ingolsztadzkiej. Z reguły o stopnie naukowe ubiegali się przede wszystkim ci, którzy planowali dalszą karierę akademicką, a także dostojnicy państwowi i kościelni. Bez wątpienia Aron Aleksander Olizarowski wraz ze swym przyjacielem Szymonem Dilgerem, po otrzymaniu na Uniwersytecie w Ingolsztadzie doktoratu w zakresie prawa, zostali profesorami Akademii Wileńskiej. Również baron Fryderyk Aleksander Kotulynski oraz Tomas Hornaeus mogli z dużym prawdopodobieństwem piastować urzędy w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.. Wymogi związane z uzyskaniem tego stopnia doktora obojga praw na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Ingolsztadzie były wysokie, ale nie odbiegały od tych stosowanych na innych europejskich uniwersytetach. Kandydat musiał mieć odpowiedni poziom wykształcenia, dokonać wpisu do albumu studentów oraz zdać stosowny egzamin. Wobec powyższego dziwić może okoliczność, że tylko kilku absolwentów z Rzeczypospolitej Obojga Narodów zwieńczyło swe studia w zakresie prawa doktoratem.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Między nakazem a wyborem. Antykoncepcja i aborcja w opinii licealistów i studentów. Na podstawie badań własnych

Antykoncepcja i aborcja ściśle łączą się z odpowiedzialnym rodzicielstwem w formalnych wiązkach małżeńskich, jak i w innych typach związków heteroseksualnych. Metody poczęcia życia ludzkiego są obecnie postrzegane i oceniane z wielu punktów widzenia, choćby świeckiego i religijnego, wskazując na odmienne ich znaczenie w życiu małżeńskim i rodzinnym ludzi. Nierzadko są one ujmowane kontrowersyjnie – jedni postrzegają je krytycznie i kwestionują ich zasadność, drudzy zaś dostrzegają ich potrzebę i widzą w nich sposób na rozwiązanie osobistych i rodzinnych dylematów moralnych. Metody te są przedmiotem zainteresowania osób dorosłych, tkwiących już we własnych związkach seksualnych, małżeńskich i rodzinnych, jak i osób młodych, dopiero rozpoczynających lub planujących rozpoczęcie współżycia seksualnego czy też założenie własnej wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej. W tym opracowaniu, opartym na wynikach autorskich badań socjologicznych z 2011 roku, omawiam nastawienie licealistów z Kalisza (456) i studentów z Poznania (426) do antykoncepcji i aborcji, lokując to ich nastawienie w opiniach i ocenach. Inaczej mówiąc, odpowiadam tu na pytanie: czy i w jakim stopniu licealiści i studenci akceptują normy moralne dotyczące naturalnych i sztucznych metod regulacji poczęć, a w jakim zakresie kontestują te normy, sprzeciwiając się ich zakazowi czy ograniczaniu praktycznemu w małżeństwie i w związkach nieformalnych. Respondenci w obu środowiskach liczniej opowiadają się za stosowaniem przez małżonków antykoncepcji niż metod naturalnych, a zarazem sprzeciwiają się kościelnemu zakazowi ich stosowania. Wśród kwestionujących antykoncepcję i aborcję ilościowo dominują osoby głęboko religijne i uznające moralny autorytet Kościoła rzymskokatolickiego nad osobami obojętnymi religijnie i niereligijnymi oraz kwestionującym autorytet Kościoła. Natomiast osoby niewierzące i  religijne najliczniej kontestują normy moralne Kościoła zabraniające stosowania w małżeństwach antykoncepcji i aborcji.

Czasopismo: Konteksty Społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Koncepcja tożsamości narracyjnej w perspektywie badań socjologicznych nad religijnością i moralnością

Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, na ile w badaniach socjologicznych nad religijnością możliwe jest zastosowanie jako koncepcji teoretycznej, szczególnie dla badań jakościowych, koncepcji narracyjnej Charlesa Taylora. Badając jakikolwiek obszar życia społecznego, potrzebny jest kontekst teoretyczny, w którym zjawisko zostanie opisane poprzez adekwatne pojęcia i kategorie. W socjologii religii szczególnie przydatne dziś są koncepcje m.in. T. Luckmanna, P. Bergera, R. Starka czy Ch. Glocka. Wkład koncepcji Taylora do badań nad religijnością jest cenny z tego względu, że pozwala dodatkowo odkrywać nie tylko przejawy religijności w narracji człowieka, ale ukazywać związek religijności z tożsamością. Opracowanie podzielone jest na trzy części. W pierwszej z nich omówiona jest koncepcja Taylora od strony ogólnego spojrzenia, a następnie od strony poszczególnych pojęć kluczowych. Następnie zaproponowano sposób zastosowania badawczego koncepcji Taylora, wykorzystanych przez autora niniejszego artykułu do analizy narracyjnej konkretnych przykładów indywidualnych narracji.

Czasopismo: Konteksty Społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Postmodernizm a religia

W artykule podjęty został temat wpływu kultury postmodernistycznej na religię, rozumianą jako sfera duchowości człowieka. Poddano refleksji pewne cechy postmodernizmu, postrzeganego jako zjawisko kulturowe. Przedmiotem analizy są przemiany religijności dokonujące się pod wpływem kultury ponowoczesnej, m.in. zjawisko pluralizmu religijnego, indywidualizacji religijności oraz odrzucenia religii zinstytucjonalizowanych. Autorka zwraca uwagę na to, że w ponowoczesności religii nie zagraża sekularyzacja, rozumiana jako upadek lub zanik religii. Występuje jednak proces utraty wpływu na społeczeństwo wartości fundamentalnych dla religii chrześcijańskiej. Autorka konkluduje, że sprywatyzowana i zindywidualizowana religia jednostki autonomicznej w sprawach wiary i moralności, czyni ją paradoksalnie transcendentnie bezdomną oraz niezdolną do budowania własnej tożsamości osobowej i społecznej.

Czasopismo: Konteksty Społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Religia i moralność w świadomości Polaków: zależność czy autonomia?

Autor podejmuje kilka wybranych zagadnień związanych z relacją religijności i moralności w wymiarach ogólnych oraz relacje religijności i postaw Polaków wobec norm katolickiej moralności małżeńskiej i rodzinnej. Całość rozważań zamyka krótka diagnoza postaw Polaków wobec zapłodnienia pozaustrojowego in vitro, w której to kwestii szczególnie dobitnie zaznacza się rozziew pomiędzy doktryną moralną Kościoła katolickiego a rzeczywistymi postawami Polaków, w tym i katolików. W analizach socjologicznych odwołujemy się zarówno do wybranych sondaży ogólnopolskich dotyczących religijności i moralności (głównie do sondaży CBOS), ale i do badań socjologicznych. W świetle przeprowadzonych analiz socjologicznych nie można jednoznacznie odpowiedzieć na postawione w tytule artykułu pytanie „zależność czy autonomia”. Bez wątpienia więź religii i moralności słabnie, wzmacniają się procesy autonomizacji moralności, ale precyzyjne określenie zakresu tej ewolucji: od zależności do autonomii, nie jest łatwo zdiagnozować w skali całego społeczeństwa. Proces sekularyzacji moralności trwa.

Czasopismo: Konteksty Społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne