rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Podmiot czy podmioty? Problematyczność relacji i sposoby określania się wobec Drugiego w sytuacjach komunikacyjnych i dyskursie pedagogicznym

Treść niniejszego artykułu podejmuje ważki problem rozumienia dialogu, koncentrując się na klasycznych formach interpretacji fenomenu spotkania. Instancją konstytuującą dialog są nade wszystko podmioty. Ich wzajemne uznanie, uznanie własnej wolności, godności i równości wobec siebie w dialogu pozwala na rzeczywiste jego przeżycie. Choć dialog nie jest doświadczeniem (M. Buber), to pozostaje jakąś forma intymnej i ścisłej relacji. Przechodząc przez poszczególne fazy rozwojowe, sprawia, że jeden podmiot jest współzależny nie od, ale z drugim podmiotem. Spotkanie jest więc relacją. Jej owoce są równie cenne, co nie do końca przewidywalne, nawet dla samych uczestników spotkania tu i teraz. Podejmując próbę interpretacji dialogu, odwołałem się do własnych przemyśleń inspirowanych filozofią dialogu oraz koncepcją egzystencjalistyczną, ze szczególnym uwzględnieniem położenia względem siebie podmiotów jako instancji tworzących dialog. Starałem się ukazać również elementy stanowiące główne przeszkody w dialogu interpersonalnym, jak choćby chęć zdominowania Drugiego, zazdrość, pychę czy bodaj najgroźniejszy z nich wszystkich – egoizm. Na koniec wspomniałem o coraz gorszych warunkach, jakie stwarza się relacjom dialogicznym we współczesnej przestrzeni społecznej, co całość rozważań zabarwia nieco pesymistycznie. Jednak kurczące się pola dla dialogu społecznego są faktem i nie można ich pominąć, z kolei istnieje świadomość, że sama diagnoza niestety nie ma mocy sprawczej, aby te niepokojące kierunki skutecznie odwrócić. Tym, co pozostaje w wyposażeniu każdego podmiotu chcącego zacieśnić relację z bliźnim, jest otwartość na Ty, chęć wejścia z Nim w szczery i bezwarunkowy dialog. Może się to nie tylko okazać jedyną drogą i skutecznym orężem do odkrycia ważności i doniosłości Drugiego jako osoby, ale także przyczynić się do poprawy relacji międzyludzkich. 

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Społeczne i kulturowe aspekty funkcjonowania osób z niepełnosprawnością narządu słuchu

Celem artykułu jest przedstawienie społeczności osób z niepełnosprawnością narządu słuchu jako zbiorowości ludzi tworzących własną kulturę i jej charakterystyka. Przedstawione została etiologia powstawania społeczności Głuchych oraz kryteria uznania jej za mniejszość językowo-kulturową. Przedstawiono pojęcia wielokulturowości i międzykulturowości oraz odniesiono założenia edukacji międzykulturowej do społecznych i kulturowych aspektów funkcjonowania osób głuchych w otoczeniu osób ze sprawnym zmysłem słuchu.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wybrane aspekty genezy pedagogiki społecznej

Artykuł prezentuje zagadnienia związane z kształtowaniem się pedagogiki społecznej w kontekście przemian ekonomicznych, mających swe źródło w procesie industrializacji. Ukazano w nim wzajemne związki zachodzące pomiędzy filozofią, polityką a pedagogiką społeczną. Spośród osób wyróżniających się na polu działalności edukacyjnej i wychowawczej omówione zostały m.in. następujące postacie: Jean-Jacques Rousseau, Johann Heinricha Pestalozzi, Johann Bernhard Basedow, Charles Booth, Simonde de Sismondi, Henri Saint-Simon, Robert Owen, Octavia Hill, Samul Barnett, Jane Laure Addam i Mary Parker Follett.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Refleksje nad powstaniem Völkerpsychologie w kontekście jej wpływu na psychologię, socjologię i pedagogikę

Celem artykułu jest przedstawienie psychologii ludów (Völkerpsychologie) – dyscypliny naukowej stworzonej przez Moritza Lazarusa i Heymanna Steinthala, a następnie rozwiniętej przez Wilhelma Wundta, który zaadoptował wiele z ich koncepcji do swoich potrzeb. W. Wundt poświęcił sporo wysiłku prezentacji materiałów dotyczących mitów, obyczajów, magii, prawa, języków i kultury. W kręgu oddziaływania psychologii ludów znalazło się wielu znanych naukowców – m.in. ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Wywarła ona wpływ na szereg dyscyplin naukowych, w tym także na pedagogikę.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Obraz Innego w perspektywie studentów Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie

Przestrzeń spotkania z Innym, przestrzeń interakcji jest jednocześnie przestrzenią budowania tożsamości. To dzięki obecności Innego tworzy się tożsamość, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i grupowym (J. Tischner, 1978, 2012). Inny jest więc ważną postacią w rozwoju drugiego człowieka. Co zatem o Innym myślą inni ludzie? Jak go określają? Jakie są tendencje w myśleniu o Innym? Jak Innego postrzegają przyszli pedagodzy? To ważne pytania. Dlatego postanowiłam o powyższe kwestie zapytać moich studentów, przyszłych pedagogów. Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie sposobów myślenia o Innym, zaprezentowanie różnych perspektyw widzenia Innego przez studentów Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Cel ten implikuje kolejne cele (dydaktyczne): wzbudzenie zainteresowania problematyką Innego, zorientowanie w tendencjach myślenia o Innym, wzbudzenie reﬂ eksji na temat znaczenia Innego dla rozwoju konkretnej osoby, ale i dla rozwoju społeczeństwa, uświadomienie własnego postrzegania Innego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Praca kuratora sądowego z nieletnim

Praca kuratora sądowego dla nieletnich opiera się na formalnych aktach prawnych, które wskazują na prawa i obowiązki w relacji z podopiecznym. Pomimo tego działanie na granicy chaosu jest zapisane jako część aktywności naprawczej wynikającej z dynamiki relacji pomiędzy kuratorem, rodziną i nieletnim. Mamy bowiem do czynienia z nieuporządkowanym, zróżnicowanym światem podopiecznych – osoby nieletniej i jej rodziny. Realizacja obowiązków kuratora sądowego dla nieletnich jest działaniem interdyscyplinarnym i wymaga stworzenia właściwych warunków dla prowadzenia czynności nadzoru.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Uczeń jako Inny, nauczyciel jako Inny. Edukacyjny dialog na tle filozoficznej koncepcji człowieka Józefa Tischnera

Zasadniczym przedmiotem niniejszego artykułu jest transpozycja kategorii „inności” wywiedzionej z ﬁlozoﬁ i człowieka J. Tischnera na grunt edukacji oraz wykorzystanie jej dla przedstawienia relacji między nauczycielem a uczniem. Autor tekstu, osadzając swe reﬂeksje na inspirującej myśli twórcy Sporu o istnienie człowieka oraz tradycji dydaktycznej, opisuje rolę ucznia i nauczyciela w procesie edukacyjnym – wskazuje na bariery utrudniające możliwości dialogu, ale jednocześnie na płaszczyzny wspólne, pozwalające na szukanie porozumienia obu podmiotów szkolnej komunikacji. Fundamentem owego porozumienia jest sfera aksjologii otwarta na odkrywanie wartości Innego na drodze wspólnego dążenia do prawdy o świecie.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Humor jako kategoria badawcza w pedagogice

Artykuł analizuje humor jako zjawisko niezwykle ważne w jednostkowym i społecznym życiu człowieka. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na potrzebę podjęcia badań nad tym zjawiskiem. W tekście przedstawiono deﬁnicje komizmu, humoru i poczucia humoru oraz związki między tymi pojęciami; scharakteryzowano główne teorie wyjaśniające fenomen komizmu oraz przybliżono zjawisko humoru w rzeczywistości szkolnej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
W stronę metodologii dydaktyki filozofii

W artykule podjęto kwestię statusu dydaktyki ﬁlozoﬁ i jako dyscypliny teoretycznej. Przedstawiono propozycję wyróżnienia głównych teorii w dydaktyce ﬁlozoﬁi: kulturowej, scjentystycznej, klasycznej, synkretycznej. Za ważną uznano próbę ich teoretycznej charakterystyki. Wskazano na możliwość wykorzystania do ich opisu propozycji metodologicznych wiązanych z głównymi koncepcjami współczesnej ﬁlozoﬁi. Wyrażono nadzieję, że współczesny stan rozwoju zarówno metodologii, jak i dydaktyki ogólnej umożliwia podjęcie analiz wiązanych z metodologią teorii dydaktycznych ﬁlozoﬁi.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Aspekty metodologiczne pedagogiki rodziny

W artykule omówiono aspekty metodologiczne pedagogiki rodziny. Biorąc pod uwagę fakt, że pedagogika rodziny jest subdyscypliną pedagogiczną, wyróżniono trzy jej podstawowe płaszczyzny badawcze. Pierwsza płaszczyzna dotyczy prowadzenia badań odnoszących się do genezy pedagogiki rodziny. Drugą płaszczyznę stanowią badania dotyczące współcześnie realizowanej pedagogii w rodzinie. Trzecia płaszczyzna badawcza porusza kwestię możliwości wykorzystania wyników badań empirycznych dla stałego udoskonalania wychowania w rodzinie oraz tworzenia programów, które służyłyby pomocą dla opracowywania modeli działań wobec rodziny.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Metodologiczne koncepcje badań nad środowiskiem edukacyjnym

W artykule przedstawiono sposoby rozumienia pojęcia środowiska edukacyjnego z perspektywy różnych paradygmatów. Omówiono przykłady badań nad środowiskiem edukacyjnym, koncentrując się na metodologicznych aspektach tych badań.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zastosowanie regresji krokowej do analizy badań dotyczących informatyzacji procesu edukacji

Metoda regresji krokowej wstecznej pozwala na ujawnienie kilku czynników, które jednocześnie współwyznaczają kształtowanie się określonego procesu społecznego. W życiu społecznym zazwyczaj zawsze o przebiegu określonego procesu decyduje kilka czynników, a więc pewna ich konﬁguracja. Metoda regresji wstecznej pozwala na wskazanie tych czynników, a także na moc każdego z nich. Dlatego spośród wielu metod analizowania danych ilościowych metoda regresji krokowej wstecznej zasługuje na uwagę. W przeprowadzonej analizie model regresji wielokrotnej zastosowano do opisania zależności między jedną wybraną zmienną a wieloma innymi zmiennymi. Omówiono zastosowanie tej metody na przykładzie badań empirycznych, które przeprowadzono w listopadzie 2005 r. Badania te dotyczyły obecności nowoczesnych technologii informacyjnych w procesie edukacyjnym. Ich celem było ustalenie czynników zależnych od nauczycieli i determinujących przenikanie informatyzacji do procesu edukacyjnego. W trakcie analizy danych za pomocą metody regresji krokowej wstecznej poszukiwano czynników najlepiej opisujących zachowania i postawy nauczycieli wobec procesu informatyzacji. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, które czynniki jednocześnie i z jaką mocą wyjaśniają postawy nauczycieli wobec obecności technologii informacyjnej w procesie edukacji.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Trendy cywilizacyjne wobec homoseksualizmu w kontekście koncepcji człowieka

Tekst prezentuje rozważania o homoseksualizmie, którego status jest na nowo deﬁniowany przez współczesne społeczeństwa. Przedstawiono podstawowe aspekty etiologiczne homoseksualizmu w postaci modelu uwarunkowań biologicznych i modelu psychologiczno-środowiskowego. Opis tych modeli powiązano z reﬂeksją antropologiczną o człowieku, rzadko podejmowaną bezpośrednio w rozważaniach poświęconych homoseksualizmowi. Wskazano na dwie różne koncepcje antropologiczne łączące się z modelami etiologicznymi: ujęcie mechanistyczno-redukcjonistyczne wydaje się dominować w postrzegania homoseksualizmu przez pryzmat czynników biologicznych, a ujęcie osobowe (V.E. Frankl) wiąże się z modelem określonym jako psychologiczno-środowiskowy. Ostatnia część tekstu zawiera rozważania nad prawem jednostki do zmiany orientacji seksualnej i niebezpieczeństwa ograniczenia swobody prowadzenia psychoterapii, które wynikają z lansowania tzw. terapii aﬁrmatywnej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Znaczenie hipotez w badaniach społecznych

Najbardziej efektywną metodą sprawdzania hipotez jest formalizacja procedury ich sprawdzania. W artykule omówiono wybrane kwestie związane ze stosowaniem teorii weryﬁkacji hipotez statystycznych do testowania hipotez w naukach społecznych. Zwrócono uwagę na różnicę między populacją realną a populacją wyników doświadczenia losowego i związane z tym rozumienie próby losowej w testowaniu hipotez. Testowanie hipotezy statystycznej jest procedurą decyzyjną. Omówiono sposób podejmowania decyzji w testach istotności i jej konsekwencje dla praktyki badawczej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wybrane metody kształcenia stosowane w e-learningu akademickim

Autorka zaprezentowała przykładowe metody kształcenia, które są stosowane w e-learningu w celu zwiększenia efektywności nauki-nauczania. Wśród wymienionych znajdują się metoda problemowa ujęta w modelu R.M. Conrad i metoda projektów; jako przykład podano kurs „Learning and Teaching in a Digital Word” z Oslo University College oraz serwis społecznościowy Corton.pl, oferujący projekty na zamówienie. Ciekawą metodą przekazywania i przyswajania wiedzy jest metoda pigułek wiedzy (knowledge pills), której potencjał tkwi w dostarczaniu wiedzy w skondensowanych ilościach. Przedstawiono mechanizm crowdsourcingu (giełdę pomysłów), opierający się wyłanianiu najlepszych rozwiązań biznesowych wśród spersonalizowanych grup społecznościowych. Praktyczne zastosowanie kształcenia omówiono na podstawie programu Live International Future Experience, podczas którego studenci w czasie praktyk studenckich pracują w środowisku realnej ﬁ rmy i rozwiązują aktualne problemy. Podkreślono znaczenie wprowadzania takich metod kształcenia do e-learningu akademickiego, które mogą sprzyjać rozwojowi kompetencji miękkich oraz praktycznych umiejętności studentów. 

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Diagnozowanie przebiegu uczenia się z wykorzystaniem hipertekstu Diagnoza systemu dynamicznego jako cel badania

W artykule przedstawiono metodę badania procesu uczenia się, rozumianego jako ciągła zmiana psychicznych własności umysłu ucznia. Z uwagi na małe możliwości prowadzenia ciągłej obserwacji w warunkach klasy szkolnej wiele ważnych zjawisk związanych z uczeniem się pozostaje niezbadanych. Jak wykazano na przykładzie prostej diagnozy, zachowanie ciągłości obserwacji jest możliwe przy wykorzystaniu komputerów. Gdy treści kształcenia są podawane jako interaktywny hipertekstowy zasób i działania studentów związane z korzystaniem z tego zasobu są rejestrowane, badacz może uzyskać ciągły ogląd procesu przyswajania treści. Proponowana technika wymaga: 1) treści kształcenia, przygotowanych jako hierarchicznie ustrukturyzowany zasób (w postaci dokumentów HTML, podobnie jak strona WWW); 2) sali wyposażonej w komputery (po jednym dla ucznia), w której prowadzona jest lekcja (można także wykorzystać zasób jako część procesu indywidualnego samokształcenia); 3) serwera, dostarczającego treść zasobu uczniom i dokładnie rejestrującego, który uczeń korzystał z której części zasobu w jakim czasie (w omawianym przykładzie użyto serwera HTTP Apache). Po zarejestrowaniu danych można przeprowadzać rozmaite analizy działań uczniów na lekcji. Przykładowe wyniki zostały zaprezentowane w postaci grafów obrazujących aktywność uczniów

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Ocenianie zachowania uczniów na stopień. Szkolna obsesja porządku w świetle matematycznej teorii chaosu

W tekście stawiam tezę, że ocenianie zachowania uczniów na stopień jest przejawem liniowego ujmowania zjawisk, związanym z procesami wychowania w szkole i dążenia do absolutnego, zdefiniowanego regulaminami szkolnymi, porządku, co nie tylko nie musi służyć rozwojowi ucznia, ale wręcz przeczy jego prawidłowościom. Moje rozważania odnoszę to matematycznej teorii chaosu. Ze względu na cele tekstu przywołam jej trzy elementy i ich edukacyjne implikacje: (1) rzeczywistość jest nielinearna, nieprzewidywalna, w związku z czym (2) chaos jest kategorią opisującą nie stan odbiegający od normy, ale właśnie normę, a nawet (3) jest warunkiem koniecznym, potencjałem, początkiem wielu procesów. Źródłem rozważań jest analiza kilkudzie- sięciu regulaminów oceniania zachowania.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Marzenia w narracji autobiograficznej. Między porządkiem a chaosem

Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o edukacyjny wymiar marzeń w autonarracji biograficznej człowieka w trzecim wieku. W części teoretycznej autorka skupia uwagę na analizach dotyczących odpowiednio: trajektorii biografii człowieka i charakterystyki marzeń jako autonarracji w konstruowaniu własnej biografii. W części metodologicznej prezentuje założenia projektu badawczego w oparciu o metodę biograficzną z zastosowaniem wywiadów narracyjnych. W części empirycznej przedstawia wyniki analizy wertykalnej i horyzontalnej w postaci opracowanych profili biograficznych w kontekście zakreślonego obszaru badawczego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Kształtowanie własnego środowiska edukacyjnego w okresie późnej dorosłości

Celem artykułu jest wyodrębnienie i przeanalizowanie przedstawianych w literaturze gerontologicznej typów (odmian) kształtowania własnego środowiska edukacyjnego przez seniorów. Przedmiotem zainteresowania są opublikowane wyniki badań i analiz teoretycznych, w których autorzy opisywali stosowane przez osoby starsze sposoby takiego projektowania własnego środowiska edukacyjnego, które miały służyć osiągnięciu harmonii z sobą i światem zewnętrznym. Przeanalizowano 40 artykułów. Wyróżniono trzy typy samodzielnego kształtowania środowiska edukacyjnego w okresie późnej dorosłości: 1. Typ ukierunkowany na wspólnotowość, 2. Typ ukierunkowany na duchowość, 3. Typ ukierunkowany na dobro własne. Opisane typy odpowiadają trzem różnym sposobom rozumienia pojęcia pomyślne starzenie się.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Szkoła na krawędzi chaosu. Projekt możliwy?

Tekst jest próbą nowego ujęcia działalności szkoły oraz zawiera opis modelu funkcjonowania tej instytucji na krawędzi chaosu. W tym celu zastosowana została koncepcja instytucji na krawędzi chaosu autorstwa S.L. Brown and K.M. Eisenhardt. Takie odczytanie szkoły, choć optymalne ze względu na jej funkcjonowanie, nie wydaje się jeszcze możliwe. Szkoły w Polsce nie są jeszcze gotowe na tak radykalną zmianę.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Tutoring, coaching i mentoring w polskiej szkole? Między chaosem a autentyczną potrzebą

Poprzez analizę literatury, zrealizowane własne prace badawcze poświęcone obecności w polskiej szkole tutoringu, jak również coachingu i mentoringu, autorka niniejszego artykułu pragnie dokonać wyjaśnień pozwalających rozróżnić wymienione metody. Podobieństwo tych obco brzmiących pojęć wydaje się wywoływać zamieszanie (chaos), które może mieć negatywne konsekwencje w rodzimym systemie oświaty. Zamieszanie, które w dużej mierze wynika z wyraźnego nasycenia/przesycenia obecności tych metod w ostatnich latach. Poniższa prezentacja ma zatem na celu dokonać opisu tych różnych form pracy indywidualnej, a także podjęcie próby określenia, które z nich, i w jakich przestrzeniach szkolnej praktyki, warte są zastosowania. Tekst jest jednocześnie przyczynkiem do dalszych dyskusji i planowanych badań.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Jaka wizja edukacji wyłania się z transhumanistycznego chaosu?

Transhumanizm to filozofia, której istotą jest wykorzystanie techniki do przezwyciężenia biologicznych ograniczeń człowieka i poprawy ludzkiej kondycji. Owe przezwyciężenie i poprawa rozumiane są jako uwolnienie człowieka od chorób, procesów starzenia, oraz uzyskanie przez niego pełni szczęścia i – permanentnej – szczytowej ekscytacji, a także zastąpienie wielu z jego organów (a kiedyś i całego ciała) sztucznymi (lepszymi od pierwowzorów) elementami. Transhumanizm postuluje maksymalne rozwijanie i upowszechnianie techniki, tak by wspomniane całkowite przezwyciężenie i ulepszenie człowieka mogło nastąpić jak najszybciej. Artykuł ten przedstawia podstawowe idee transhumanizmu, akcentuje wizję edukacji skonstruowaną w obrębie tej filozofii oraz ukazuje transhumanistyczne projekty (Clouds over Sidra, Eyeborg, VEST i BrainGate) mogące odmienić edukację.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Globalizacja przestrzeni komunikacyjnej. Między dialogiem a chaosem

Celem artykułu jest refleksja nad metodologiczną i merytoryczną przydatnością określenia „dialog” jako pojęcia istotnego dla współczesnej humanistyki. Chcemy dokonać próby odpowiedzi na pytanie, czy za pomocą pojęcia dialogu jesteśmy w stanie uchwycić zjawiska zachodzące w przestrzeni komunikatów międzyludzkich. Być może pojęcie to nie wyczerpuje bogactwa treści współczesnej rzeczywistości, dewaluując swą naukową wartość? Ponadto, autora interesuje pytanie, czy dialog jako problem filozoficzny wciąż pozostaje aktualny? Pytanie jest o tyle zasadne, że współcześni badacze opisujący aktualną przestrzeń komunikacyjną, zamiast pojęciem dialogu coraz chętniej posługują się określeniami: relacja, interakcja czy komunikacja. Czy terminy te faktycznie odsłaniają więcej niż pojęcie „dialog”?

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Chaos a edukacja refleksyjna

Pojęcie chaosu ma zwykle negatywne konotacje i kojarzy się z bałaganem, dezorganizacją czy też destrukcją. Jednak w tym, co nieprzewidywalne, niedookreślone kryje się pewnego rodzaju potencjalność. Szansą dla zaakceptowania w przestrzeni edukacyjnej chaosu i dostrzeżenia w nim rozwojowego impulsu może być refleksyjna koncepcja edukacji. Edukacja refleksyjna zakłada, że głęboki namysł (refleksja) jest źródłem poszukiwania sensu istnienia, permanentnego rozpoznawania własnej drogi, siłą w walce o własne człowieczeństwo w chaotycznej ze swej natury rzeczywistości.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Chaos i porządek w przestrzeni szkoły

Podejmując się próby rozpoznawania chaosu i porządku na gruncie edukacji, pragnęłam dowieść, że oba te pojęcia są immanentnie w nią wpisane. W szerszym kontekście edukacyjnym starałam się pokazać chaos i porządek w sensie prawnym. Przyjęłam konwencję opisu porządku prawnego, który to porządek może doprowadzić do chaosu organizacyjnego, a ten może z kolei okazać się niebezpieczny dla funkcjonowania placówek oświatowych. W przestrzeni sytuacji szkolnej wyartykułowałam sytuację odwrotną, dowodząc, że z chaosu naturalnego można skutecznie przejść do porządku klasowego, który jest warunkiem dyscypliny i ładu na lekcji. Wreszcie w płaszczyźnie procesu nauczania skupiłam się na chaosie, dowodząc, że nie zawsze jest on synonimem nieporządku, ma też wartość porządkującą, organizującą dydaktykę wokół twórczej myśli.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia