rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ksiądz jako wyraz motywowany i motywujący w procesie (re)interpretacji etymologicznej

Przedstawione wyżej opisy dowodzą, że wyraz ksiądz wielokrotnie uczestniczył w procesie reinterpretacji słowotwórczej – zarówno jako wyraz motywowany, jak i motywujący – w polszczyźnie dawnej i współczesnej, w ich odmianach gwarowej i potocznej. O takiej aktywności tego rzeczownika zadecydował splot różnorodnych czynników wewnątrz- i zewnątrzjęzykowych. Te pierwsze to z jednej strony niepodzielność słowotwórcza tego wyrazu i brak jego czytelnej więzi semantycznej z genetyczną podstawą nominacyjną, z drugiej zaś – przypadkowe i nieprzypadkowe podobieństwo fonetyczne do wyrazów książę, księga i księżyc. Podstawowym zewnątrzjęzykowym powodem wielości prób włączenia
tego rzeczownika do rodziny słowotwórczej i obudowania go siatką relacji semantycznych jest natomiast niezmiennie ważna rola księży w polskim życiu publicznym.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Nauka o języku w Księdze Syracha (Syr 1-19)

W Syr 1-19 mamy bardzo jasną i praktyczną naukę o tym, czym jest język i jaka jest jego rola w życiu człowieka. 
W Syr 4:24 język jest związany z mową, a ta z kolei świadczy o tym, jak ktoś jest wychowany. Mamy więc triadę: wychowanie - mowa - język. Jeżeli człowiek jest leniwy i gnuśny, to jest to znak mowy zuchwałej, a ostatecznie znak, że źle posługuje się językiem (Syr 4:29).
Mowa człowieka, która jest znakiem braku wychowania, okrywa człowieka hańbą. U podstaw takiego zachowania leży język: „chwała i hańba w mowie i język (glossa) człowieka upadek jemu” (Syr 5:13).
Właściwe użycie języka i mila mowa pomogą w pozyskaniu przyjaciół. To będzie znakiem dobrego wychowania. Fundamentem takiego zachowania jest właściwe posługiwanie się językiem (Syr 6:5).
Język jest darem Boga Stwórcy. On pragnie, aby dzięki wolnej woli, oczom, uszom, sercu, człowiek dobrze kontrolował swój język (Syr 17:6).
W Syr 19:16 mowa jest o grzechu, który może być popełniony za pomocą języka. Sposobem na uniknięcie go jest postępowanie zgodne z Prawem Bożym: „Upomnij bliźniego swego, zanim mu grozić będziesz, i daj miejsce Prawu Najwyższego” (Syr 19:17).

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego żywot niepokorny. Przypomnienie (1)

Szkic poświęcony jest przypomnieniu sylwetki abpa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego. Jego biografia nie daje się wpisać w prosty schemat hagiograficzny. Był człowiekiem niepokornym, całkowicie oddanym sprawie Kościoła i Ojczyzny. Stworzył własną wersję mesjanizmu, traktując Polskę jako Marię Magdalenę. Droga do wolności jest drogą pokuty i pokory. Jego biografia nabiera wartości symbolicznej. Staje się uosobieniem miłości do Boga i Ojczyzny.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Jak czëtac Knégã Pòczątków? – przegląd kaszubskojęzycznych tekstów o Księdze Rodzaju

Celem artykułu jest zbadanie tekstów kaszubskojęzycznych, które odnoszą się do Księgi Rodzaju (Rdz) lub jej fragmentów. Pierwsza biblijna księga jest w nich obecna już od XVII w., kiedy to Pontanus przełożył trzy perykopy z Rdz z języka niemieckiego. Ostatnim dziełem jej poświęconym jest pierwsze całościowe tłumaczenie Księgi Rodzaju na język kaszubski (2015 r.). To efekt pracy ojca prof. Adama Ryszarda Sikory. W artykule autor przywołuje i analizuje zarówno teksty literackie nawiązujące do tej księgi, jak i artykuły popularnonaukowe. Wykazuje, że Księga Rodzaju jest rzadko wykorzystywana przez twórców kaszubskojęzycznych. Ponadto pojawia się zazwyczaj w tekstach żartobliwych (dotyczy to zwłaszcza prozy). Autor udowadnia to m.in. na przykładzie utworów Floriana Ceynowy, Hieronima Derdowskiego i Aleksandra Majkowskiego. W kaszubskiej poezji pierwsza biblijna księga jest również rzadko przywoływana, ale pojawia się w kontekstach bardziej poważnych – pochodzące z niej obrazy służą m.in. do tworzenia rozbudowanych środków poetyckich. Księga Rodzaju jest też rzadko obecna w publikowanych kaszubskojęzycznych homiliach. Autor przeanalizował pod tym kątem dwie książki z kazaniami autorstwa ks. Mariana Miotka. Tylko raz pojawia się w nich nawiązanie do Rdz (konkretnie do dziejów Abrahama). W artykule znajdują się też wyniki badań tekstów popularnonaukowych zamieszczanych w piśmie „Zwónk kaszëbsczi”, wydawanym przez kleryków studiujących w Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie. Publikowano w tym czasopiśmie cykl: Jak cztac Kng Pczątków, jaki objaśniał kilka fragmentów Rdz. Autor odwołuje się też do najnowszych publikacji związanych z Księgą Rodzaju: wspomnianego już tłumaczenia o. Sikory, a zwłaszcza opracowanych przez niego przypisów, oraz książki Aleksandry i Dariusza Majkowskich Mja piersz Bibli. Stri Testament w brzkach (Gdańsk 2014), gdzie czternaście spośród trzydziestu dziewięciu opowiadań traktuje o wydarzeniach opisywanych w Rdz.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Sposoby i cele ukazywania treści religijnych w podręcznikach języka polskiego z lat 1926-2012

Artykuł prezentuje sposoby wykorzystywania religii do kształtowania tożsamości narodowej młodych Polaków. Wnioski dotyczące tego problemu zostały wyciągnięte na podstawie analizy podręczników języka polskiego z lat 191–2012. Z badań wynika, że ich autorzy w każdym okresie funkcjonowania zinstytucjonalizowanej edukacji odwołują się do toposu „Polak-katolik”. Stosują w tym celu następujące strategie dyskursywne: afirmacji, pomijania tonowania i kryptoafirmacji. Na przełomie XX i XXI wieku coraz liczniejsze są nawiązania do innych konfesji, lecz religia katolicka prezentowana jest w podręcznikach najobszerniej. Fakt ten świadczy nie tylko o silnych i autentycznych związkach kultury polskiej z katolicyzmem, ale także o tym, że w dobie postmodernistycznych przemian cywilizacyjnych topos „Polak-katolik” jest przez autorów współczesnych podręczników nadal uważany za istotny komponent tożsamości narodowej młodego pokolenia.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Motyw wierzeń pogańskich w etymologiach ludowych polskich toponimów

Artykuł omawia etymologie ludowe nazw polskich miejscowości i miejsc niezamieszkałych, które zawierają motywy wierzeń pogańskich. Wśród toponimów, które według etymologii ludowych odwołują się do elementów wierzeń pogańskich, można wyróżnić dwie grupy: toponimy motywowane nazwami własnymi oraz toponimy motywowane wyrazami pospolitymi. Do tej pierwszej grupy należą toponimy, które zostały rzekomo utworzone od pogańskich teonimów, np. Swarożyn ‘miejsce kultu Swaroga’. W drugiej grupie znajdują się toponimy, które rzekomo pochodzą od wyrazów pospolitych kojarzących się z kultem pogańskim, np. (Stare) Juchy ‘miejsce, gdzie znajdował się ołtarz pogański, z którego ściekała jucha (krew) składanych tam ofiar’.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Słownictwo religijne i obyczajowo-kościelne zaświadczone w słownikach kociewskich i kaszubskich

Celem artykułu jest porównanie kociewskiego słownictwa religijnego i obyczajowo-kościelnego, zaświadczonego w słownikach kociewskich, z kaszubskim. Autorka dostrzega różnice fonetyczne i skupia się na kociewskich i kaszubskich realizacjach ograniczonych terytorialnie, formach równoważnych, a także osobliwościach leksykalnych. Wykazuje, że jedynie 30% kociewskiego słownictwa religijnego i obyczajowo-kościelnego to nazwy oryginalne, niepoświadczone w słownikach kaszubskich.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Świadectwo nawrócenia jako autonarracja z perspektywy językowo-psychologicznej. Analiza problematyki na przykładzie wypowiedzi chrześcijan ewangelikalnych

Artykuł poświęcony jest rozważaniom nad specyfiką wypowiedzi zwanej „świadectwem nawrócenia” wśród chrześcijan ewangelicznych. Omawiana problematyka koncentruje się na zagadnieniu autonarracji jako przydatnej koncepcji, pozwalającej spojrzeć na świadectwo nawrócenia z perspektywy językowej, społecznej oraz psychologicznej, między innymi, jako na mechanizm o potencjale grupotwórczym. Analiza uwzględnia aspekty związane zarówno z formułą konstrukcyjną świadectwa, jak i językowymi wykładnikami tej wypowiedzi, ze szczególnym uwzględnieniem składników kanonicznych.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
„Wzywa ciemność moja”. O wierszu Janusza S. Pasierba „Dyptyk z centurionem”

Artykuł jest próbą analizy i interpretacji wiersza Janusza S. Pasierba "Dyptyk z centurionem". Trafny dobór lektur pozwolił umieścić analizowany wiersz nie tylko w kręgu Ewangelii, ale również w kontekście problematyki psychologicznej (prace Kazimierza Dąbrowskiego) i filozoficznej (Jolande Jacobi). Znajomość pism św. Jana od Krzyża umożliwiła ponadto wykorzystanie w analizie i interpretacji pojęcia „nocy ciemnej”.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Kilka uwag o modlitwie w świetle XIX-wiecznych pamiętników kobiet

W artykule do badań wykorzystano 14 pamiętników napisanych przez XIX-wieczne kobiety. Analiza tekstów pokazuje, że w tym czasie ważnym elementem życia Polaków była modlitwa. Zebrane wyrazy i konstrukcje językowe w większości są używane w polszczyźnie do dziś (wyraz modlitwa, jego synonimy, wyrazy od niego pochodne, ich określenia), co świadczy o ich silnym osadzeniu w tradycji i podkreślanej przez wielu badaczy skostniałości leksyki religijnej. Pamiętnikarskie zapiski wskazują na miejsca, w których się modlono, i sposoby, w jaki to czyniono (m.in. męski i kobiecy typ pobożności). Fragmenty te dodają kartom pamiętników ekspresywności.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Pisownia słownictwa religijnego w internetowym poradnictwie językowym

Jednym z problemów ortograficznych poruszanych przez poradnie językowe, zwłaszcza w zakresie użycia wielkich i małych liter, jest pisownia słownictwa religijnego. Początkowo doradcy językowi rozstrzygający wątpliwości internautów mogli kierować się wyłącznie aktualnym w danej chwili słownikiem ortograficznym PWN, zwyczajem językowym, analogiami do innych przykładów oraz własnym wyczuciem. W 2003 roku Komisja Języka Religijnego Rady Języka Polskiego powołała zespół, który opracował ujednolicone reguły pisowni słownictwa religijnego. Zostały one opublikowane w książce Zasady pisowni słownictwa religijnego (ZPSR, 2004). Po kilku latach zrewidowano je i uzupełniono, a następnie zamieszczono je w publikacji Pisownia słownictwa religijnego (PSR, 2011). Choć we wstępach do obu tych książek napisano, że zawarte w nich ustalenia mają pierwszeństwo nad przepisami z Wielkiego słownika ortograficznego PWN, to słownik – a nie ZPSR lub PSR – jest według internetowych poradni językowych głównym źródłem norm pisowni słownictwa religijnego. W artykule zebrano wszystkie problemy internautów (zgłoszone do kwietnia 2015 r.), które były rozwiązywane przez poradnie za pomocą ZPSR (dotyczyły one pisowni m.in. wyrażeń z komponentami święty i błogosławiony, nazw kościołów czy nazw pojęć religijnych); podkreślono przy tym, że internetowe poradnie językowe ani razu nie powołały się na PSR, co może oznaczać, że nie jest ona wystarczająco znana nawet przez językoznawców polonistów.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Obraz Boga Ojca w kazaniach 2 połowy XIX w. a kontekst kulturowy

Tematem prezentowanego artykułu jest analiza jednego z profilów językowego obrazu Boga, jakim jest profil Ojca, zawarty w polskich kazaniach katolickich z drugiej połowy XIX w. Prezentowana w kazaniach konceptualizacja Boga jako Ojca jest przede wszystkim związana z biblijną tradycją oraz doktryną religijną, ale uwzględnia też ówczesny kontekst społeczno-kulturowy. W analizie materiału wykorzystuje się kategorie semantyki kognitywnej, w szczególności metodę profilowania. Badane teksty kaznodziejskie różnych autorów ujmowane są jako realizacje wzorca gatunkowego kazania. Autorka koncentruje się na poznawczym wymiarze kazania, który przekazuje określoną wiedzę o rzeczywistości nadprzyrodzonej i Bogu, a ze względu na skomplikowany charakter tego zagadnienia wykorzystuje się w nim konceptualizacje, które ułatwiają odbiorcom zrozumienie wieloaspektowej natury Boga.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
O żywocie ludzkim, czyli językowe obrazy Boga i człowieka, życia i śmierci zawarte w poezji ks. Janusza Pasierba

Artykuł, napisany z okazji jubileuszowego roku ks. Janusza Pasierba, ukazuje językowe wizerunki Boga, człowieka, jego życia oraz śmierci a także opisuje językowo-emocjonalne relacje łączących człowieka z Bogiem. Podstawę rozważań stanowiły 134 wiersze, zawarte w tomiku pt. „Po walce z aniołem”, zanalizowane pod kątem językowym, zgodnie z założeniami teorii językowego obrazu świata.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Słowo o miłości w życiu i w teatrze Jeana Racine'a

Zarysowany projekt służy badaniu recepcji twórczości Jeana Racine’a z tzw. „kobiecej perspektywy”. Przedstawiono tło, na którego gruncie powstawała racine’owska poezja „nie o miłości”, budząca jednak emocje. Poglądy poety na kobietę i kobiecość kształtowała literatura i filozofia, począwszy od filozofów  starożytnych i Biblii po jansenizm, a z drugiej strony - dwór Ludwika XIV z jego  religijnością św. Franciszka Salezego.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Katechetyczna rola kultury w świetle naukowej twórczości ks. Janusza Stanisława Pasierba

Artykuł dotyczy zagadnienia kultury jako źródła teologicznych oraz katechetycznych implikacji tego faktu. Tekst został napisany w oparciu o naukową refleksję znakomitego polskiego historyka sztuki i kultury, Janusza St. Pasierba. Autorka analizuje walor dydaktyczny kultury na przykładzie katedry, odnosząc się m.in. do potrzeby ciągłej aktywizacji ucznia. Następnie odnosi się do transcendentnej funkcji kultury, która wykracza poza to, co ludzkie, stając się tym samym przyczynkiem do refleksji nad wiarą. Całość wieńczy krótkie podsumowanie.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Modlitwa w życiu rodziny i społeczeństwa dawnej Polski. Na przykładzie wybranych tekstów literatury religijnej XVII i XVIII wieku

Tekst przybliża ten wymiar religijności, który wiąże się bezpośrednio z życiem mieszkańców dawnej Polski.
Kolejno zatem omawia następujące zagadnienia szczegółowe:
1. Tradycja i wzorce modlitwy chrześcijańskiej. 
2. Definicje i znaczenie aktu modlitewnego w przekazie wybranych pism teologów siedemnastego stulecia w Polsce.
3. Różne formy modlitewnej aktywności i praktyk modlitewnych w życiu religijnym siedemnastego wieku w Polsce.
4. Przykłady rozumienia potrzeby i wartości modlitwy w życiu codziennym: osobistym, rodzinnym i społecznym w przekazie wybranych utworów literatury barokowej.
5. Najpowszechniejsze intencje modlitewne w zwyczajach naszych przodków

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Sieć przedszkoli w Polsce w pierwszej powojennej dekadzie

Po II wojnie światowej w Polsce nastąpił znaczący rozwój placówek wychowania przedszkolnego. Komunistyczne władze oświatowe dumnie prezentowały dane statystyczne dotyczące wzrostu liczby przedszkoli, które świadczyć miały o upowszechnieniu tej formy zorganizowanego wychowania dziecka oraz o postępującym procesie demokratyzacji oświaty. Z jednej strony przedszkola postrzegano jako zdobycz socjalizmu, która „uwalniała” matki z „niewoli gospodarstw domowych”, umożliwiając im podjęcie pracy zawodowej. Z drugiej natomiast strony, przedszkola stawały się gwarancją swoistego monopolu kompartii w obszarze wychowania dziecka i to od najmłodszych lat.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
O nazwach Syna Bożego jako elemencie konstrukcyjnym obrazu Jezusa Chrystusa we współczesnych kazaniach dla dzieci

Artykuł omawia sposoby przybliżania młodym odbiorcom treści ewangelicznych w skierowanych do nich kazaniach, na przykładzie obrazu postaci przywoływanej najczęściej – Jezusa Chrystusa. Analizie poddano 172 wypowiedzi z lat 2001–2014, publikowane drukiem, teksty elektroniczne, scenariusze i pełne wersje wygłoszonych kazań. Celem jest odpowiedź na pytanie, czy i za pomocą jakich środków językowych nadawca kształtuje swoją wypowiedź tak, by dostosować ją do najmłodszego odbiorcy oraz współczesnych uwarunkowań kulturowych. Podjęty zostaje między innymi problem zacierania się w tych tekstach granic pomiędzy sacrum i profanum.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
O motywie chrztu w etymologiach ludowych polskich toponimów

Artykuł poświęcony jest etymologiom ludowym (nienaukowym) polskich  toponimów zawierającym motyw chrztu świętego. Zostały w nim wydzielone trzy grupy pseudoetymologii: 1) etymologie nienaukowe wywodzące reetymologizowany toponim od słowa chrzcić i innych słów należących do gniazda słowotwórczego tego czasownika (Chrzelice, Krzczonów), 2) etymologie nienaukowe wyprowadzające reetymologizowaną nazwę od innych wyrazów z pola  leksykalno-semantycznego chrztu (Polonia) oraz 3) etymologie nienaukowe  nienawiązujące do słów kojarzących się z chrztem, ale mimo to wprowadzające wątek chrztu do wykładni semantycznej reetymologizowanego toponimu (Modlnica, Oliwa, Świniogóra, Warszawa, Wiślica).

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Ikona i nowoczesność. Część II

Zestawienie ikony i nowoczesności w temacie artykułu może sugerować różne zagadnienia, przede wszystkim nasuwać myśl o refleksji nad nowoczesnymi – czy raczej współczesnymi – ikonami. Głównym wątkiem poruszanym w artykule będzie jednak ikona jako zjawisko estetyczne, religijne i metafizyczne, ujęte w perspektywie możliwych strategii recepcji nowoczesnej i współczesnej.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Lekcja patriotyzmu i wiary w Boga w utworach abpa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego (2)

Szkic poświęcony jest twórczości literackiej abpa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego. Wyrasta ona z fascynacji wielką poezją romantyczną, głównie Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego. Przedmiotem analizy stały się dwa jego teksty – Prakseda będąca wariantem poematu heroicznego oraz Oskar i Wanda. Obraz dramatyczny w piętnastu odsłonach. Z teki Anhellego. Arcybiskup wybiera z historii Polski momenty trudne, ale jednocześnie heroiczne, co pozwala wpisać jego teksty w schemat „ku pokrzepieniu serc”.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Instytucje kościelne w Poznaniu wobec żebractwa dzieci na przełomie XIX i XX wieku

Przedmiotem niniejszego artykułu było wskazanie niesienia pomocy nieletnim żebrakom przez instytucje kościelne w Poznaniu w drugiej połowie XIX w. i w pierwszych (do 1939 r.) latach XX w. Materiał źródłowy stanowiący źródło dociekań historyczno-społecznych stanowiły źródła archiwalne, czasopiśmiennictwo. Wśród zaprezentowanych sposobów niesienia pomocy dzieciom-żebrakom zostały wymienione instytucje zespolone z kościołem: parafie, towarzystwa, ukazani zostali również potencjalni darczyńcy łożący na biedne dzieci np.: arcypasterz, proboszcz, członkowie towarzystw/stowarzyszeń.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
O nowo/narodzonym Chrystusie uwagi ortograficzne

Artykuł przedstawia problem łącznej lub rozdzielnej pisowni wyrażenia „nowo/narodzony Chrystus”, rozpatrywanego w kontekście reguły dotyczącej pisowni wyrażeń, których pierwszym komponentem jest przysłówek, drugim zaś przymiotnik lub imiesłów przymiotnikowy. Autorka opowiada się za rozdzielną pisownią tego wyrażenia.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Wiernym cud na myśli. O perswazyjnych środkach leksykalno-słowotwórczych w "Holyfood" Szymona Hołowni

Artykuł omawia środki perswazyjne, których Szymon Hołownia użył w Holyfood. Są wśród nich neologizmy, kontaminacje, gry słów oparte na wieloznaczności, metafory, rymy, wyrazy zapożyczone ze slangu młodzieżowego i skrzydlate słowa: zacytowane bez zmian lub z niewielkimi modyfikacjami. Wszystkie one zostały wykorzystane, aby przekonać czytelników (zarówno wierzących, jak i niewierzących) do zmiany swojego życia.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika
Wizerunek Jezusa Chrystusa w odwołaniach Jana Pawła II do literatury polskiej

Artykuł Anastazji Seul pt. Wizerunek Jezusa Chrystusa w odwołaniach Jana Pawła II do literatury polskiej dotyczy zagadnień chrystologicznych, które są obecne w literaturze polskiej cytowanej przez papieża. Autorka, dokonując analizy wypowiedzi papieża zwróciła uwagę na to, że cytowane przez niego utwory literackie zawierają aspekty teologiczne. Papież łączy w nich wymiar teoretyczny z praktycznym. Aspekt praktyczny widoczny jest wyraźnie w utworze Franciszka Karpińskiego (Pieśń na procesję Bożego Ciała) i w prozie Marii Winowskiej (Prawo do Miłosierdzia). Wymiar teoretyczny widoczny jest w wielu innych utworach, które mogą być przedmiotem analiz teologicznych – a zwłaszcza dogmatyki. Należy do nich wiersz Adama Mickiewicza Rozmowa wieczorna, który papież odnosi pośrednio do Trzech Osób Boskich. Odwołania Jana Pawła II do pieśń Franciszka Karpińskiego Bóg się rodzi oraz epigramatu Adama Mickiewicza Boże Narodzenie można interpretować w perspektywie inkarnacji; natomiast wiersz Norwida Moja piosnka II zawiera odwołania do chrystologii kultury. Zacytowany przez papieża fragmencie Quo vadis można odczytać w kontekście soteriologii. Autorka artykułu uzasadnia w ten sposób, że literatura piękna jest dla papieża – jak dla współczesnych teologów – tzw. „miejscem teologicznym” (locus theologicus), a więc źródłem, do którego się odwoływał, aby przedstawić prawdy wiary zawarte w Biblii i nauczaniu Kościoła.

Czasopismo: Język - Szkoła - Religia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, pedagogika