rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Innowacje w kształceniu wielokulturowym, na przykładzie edukacji romskiej mniejszości etnicznej w Polsce

Przed współczesną edukacją, w tym edukacją geograficzną stoją coraz to nowe wyzwania. Pomimo podniesienia poziomu edukacji, która stała się powszechna i naturalna, procesów
globalizacji i wzrostu zamożności społeczeństwa, występują w nim jednak nadal grupy społeczne nie nadążające za rozwojem społeczno-ekonomicznym większości. Szczególnym przykładem takich grup są mniejszości etniczne i narodowe, a dokładnie romska mniejszość etniczna w Polsce. Edukacja romskiej mniejszości etnicznej w Polsce, pomimo jej zamieszkiwania w naszym kraju od wieków, rozpoczęła się dopiero 10 lat temu, wraz z powstaniem „Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce”. Przed jego rozpoczęciem dzieci romskie albo nie chodziły do szkoły wcale, albo kończyły kilka klas szkoły podstawowej uczęszczając do tzw. „klas romskich”. Brak wykształcenia (często wręcz analfabetyzm) oraz funkcjonujący w polskim społeczeństwie negatywny stereotyp Cygana sprawił, że stali się oni grupą wykluczoną społecznie. W roku 2001, w trakcie fazy testowej programu w województwie małopolskim
stanęło przed nauczycielami, w tym nauczycielami geografii, nowe wyzwanie-nauczanie multikulturowe, trudne do realizacji w niemal jednorodnym etnicznie państwie. Prócz bariery językowej, negatywnego stereotypu i niechęci wielu rodziców romskich do edukacji, walczyć przyszło pracownikom szkoły również z różnicami kulturowymi. W wielu szkołach udaje się jednak dziś realizować edukację dzieci romskich w klasach integracyjnych dzięki wysiłkowi i przygotowaniu nauczycieli wspomagających, i utworzeniu stanowiska asystenta romskiego. Autorki w artykule skupiają się na tych właśnie innowacyjnych rozwiązaniach w dziedzinie kształtowania kompetencji pracowników oświaty, które umożliwiają dziś skuteczną edukację dzieci romskich – jedynego sposobu na walkę z wykluczeniem społecznym tej mniejszości.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Szkolnictwo wyższe w Portugalii, ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia w zakresie geografii i geologii

Celem artykułu jest przedstawienie istotnych cech szkolnictwa wyższego Portugalii, będącego częścią europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia geograficznego i geologicznego. Temat zrealizowano głównie na podstawie materiałów źródłowych pozyskanych z ośrodków naukowych Portugalii i dane statystyczne z lat 2010–2014. Dla przedstawienia wyników badań zastosowano metody opisowe, statystyczne i graficzne. Opracowanie obejmuje wszystkie dystrykty Portugalii. Portugalia jest krajem, w którym od lat 70. XX wieku dokonał się wielki postęp w dziedzinie edukacji. Znacznie zmniejszył się poziom analfabetyzmu oraz nastąpił szybki rozwój szkolnictwa wyższego. W 2010 r. na blisko 300 wyższych uczelniach naukę pobierało 380 tys. studentów.
Państwo na edukację przeznaczyło 5,6% PKB (dla porównania w Polsce było to 5,2% PKB). Absolwenci szkół średnich II. stopnia lub równoważnych im kursów zawodowych mają do wyboru różne rodzaje szkół wyższych: państwowe lub prywatne, uniwersytety lub politechniki – szkoły zawodowe techniczne, artystyczne, kształcące specjalistów z zakresu turystyki, służb medycznych i wielu innych dziedzin. Szkolnictwo państwowe finansowane jest z budżetu państwa, a uczelnie prywatne są częściowo dofinansowywane przez państwo. Studia są
trzystopniowe: I stopień – studia licencjackie (licenciatura), II stopień – studia magisterskie (mestrado) i III stopień – studia doktoranckie (doutorado). Wspieraniu międzynarodowej
współpracy w dziedzinie edukacji służy realizowany w szkołach wyższych Lifelong Learning Programme, w tym program Erasmus+. Punkty ECTS pozwalają Portugalczykom odbywać
część studiów poza krajem oraz przyjmować studentów z zagranicy. Studenci zagraniczni stanowią ok. 2,5% ogółu studiujących. Geografia jako kierunek studiów prowadzona jest tylko na kilku portugalskich uniwersytetach, w tym na największym uniwersytecie w Lizbonie i najstarszym w Coimbrze, nieco więcej ośrodków oferuje studia z geologii. Głównie w instytutach politechnicznych prowadzone są kierunki pokrewne geografii, jak: nauki o środowisku czy turystyka – kierunek popularny z uwagi na walory przyrodnicze i kulturowe, jakimi dysponuje Portugalia. Szkoły wyższe oferują też inne kierunki studiów, które w swoich programach zawierają kursy z zakresu nauk geograficznych i geologicznych jako przedmioty
pomocnicze, przydatne studentom w przyswojeniu wiedzy ze swojej dziedziny.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Przemiany struktury przestrzennej miasta w świetle archiwalnych materiałów kartograficznych – Nowe Miasto w Mysłowicach

Celem artykułu jest przedstawienie przemian struktury przestrzennej tzw. Nowego Miasta – jednej z dwóch historycznych części śródmieścia Mysłowic. Geneza tej przestrzeni sięga XIX wieku, gdy rozpoczął się jej rozwój funkcjonalno-przestrzenny w oparciu o funkcje graniczne oraz transport kolejowy (ważny węzeł międzynarodowy od 1847). Podstawowym źródłem informacji o stanie morfologicznym obszaru badań były archiwalne i współczesne plany miasta, przedstawiające Nowe Miasto w poszczególnych etapach jego ewolucji. Metodyka postępowania badawczego polegała na chronologicznym zestawieniu wybranych materiałów kartograficznych, zgodnie z metodą analizy planów miasta M.R.G. Conzena. Kolejny krok obejmował interpretację, weryfikację oraz analizę porównawczą treści planów poprzez ich nałożenie na siebie. Efektem badań była wizualizacja dynamiki przemian struktury przestrzennej obszaru badań w latach 1859–2013. Wyróżniono trzy fazy (stadia) rozwoju struktury przestrzennej Nowego Miasta: inicjalną (druga połowa XIX w.), maksymalnego wypełnienia urbanistycznego (początek XX w.) oraz regresu przestrzennego (początek XXI w.).

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Idea geografii regionalnej jako przedmiotu nauczania w okresie kryzysu geografii w szkole

Współczesna geografia jako przedmiot nauczania przeżywa aktualnie kryzys, w dobie wdrażanych już od końca lat 90. zmian w systemie oświaty. Odzwierciedla się to zanikiem geograficznego – spójnego i syntetycznego myślenia u uczniów szkół podstawowych, a także gimnazjów. Nowy przedmiot szkolny – przyroda, stała się powodem utraty pierwotnego holistycznego charakteru geografii. Obecnie, wychodząc naprzeciw teoretycznym oczekiwaniom rynku pracy, geografia stała się przedmiotem społecznie zmarginalizowanym, co odzwierciedla się w redukcji liczby godzin lekcyjnych, tworzeniu profili klas nieuwzględniających rozszerzenia „geograficznego” oraz nastawieniu uczniów i rodziców. Z obecną sytuacją geografii pogodzili się już nawet geografowie, a wystarczy przecież spojrzeć w przeszłość i przekonać się, co stanowiło siłę geografii jako przedmiotu nauczania. Wacław Nałkowski w 1907 roku stwierdził, że geografia to dziedzina, która pozwala myśleć naukowo, czuć estetycznie oraz działać praktycznie, wraz z historią urealnia nam rzeczywistość i pozwala wydobyć z niej to, co dla nas istotne. Należy więc powrócić do geografii regionalnej i jej typologicznych opisów krajobrazu propagowanych przez klasyków nowożytnej geografii.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Od niepełnosprawności do turystyki dostępnej. Problem segmentacji rynku oraz kreowania produktów turystycznych do potrzeb osób z niepełnosprawnością

Turystyka dostępna pozwala osobom niepełnosprawnym na samodzielne, sprawiedliwe i godne funkcjonowanie podczas podróżowania. Jest to możliwe dzięki dostarczeniu im odpowiednich produktów turystycznych, usług i środowiska. Jednakże proces kreowania produktów dla potrzeb osób z dysfunkcjami jest czaso- i kosztochłonny (gdyż wymaga likwidowania barier) i charakteryzuje się swoistymi zasadami. Artykuł prezentuje proces kreowania produktów turystycznych powstających z myślą o osobach niepełnosprawnych, o różnym rodzaju i stopniu schorzenia. Przybliżono również terminologię niepełnosprawności oraz segmentacji rynku turystycznego, który odpowiada na potrzeby osób z dysfunkcjami.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Innowacje w założeniach programowych edukacji geograficznej na etapie ISCED 2 w wybranych krajach europejskich

Celem artykułu jest porównanie kierunków zmian programowych w edukacji geograficznej w czterech krajach europejskich, tj. Polsce, Anglii, Francji i w Niemczech. Badaniom poddano innowacje programowe wprowadzane w szkołach ponadpodstawowych (odpowiednikach polskiego gimnazjum) na przestrzeni ostatnich 7 lat. W pracy wykorzystano metodę porównawczą oraz metodę analizy dokumentów. Podstawowy materiał źródłowy stanowiły dokumenty pełniące funkcje oficjalnych wytycznych w zakresie założeń i celów edukacji geograficznej w każdym kraju. W wyniku przeprowadzonych badań udało się sformułować szereg wniosków. W większości krajów podjęte lub zapowiedziane zostały działania mające na celu zwiększenie porównywalności osiągnięć uczniów przechodzących formalną edukację geograficzną. Zamiar ten osiągnięty ma być poprzez bardziej precyzyjne określenie zakładanych efektów kształcenia. Po drugie, obserwuje się zmiany w układzie treści kształcenia. Odchodzi się od układu systematycznego, odzwierciedlającego strukturę nauk geograficznych oraz tradycyjnego układu regionalnego podobnego do opracowań encyklopedycznych. Coraz bardziej popularny staje się układ dominantowy i egzemplaryczny treści kształcenia.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Obiekty poprzemysłowe w krajobrazie kulturowym i przestrzeni turystycznej miasta średniowiecznego. Przykład zespołu XIX-wiecznej gazowni w Toruniu

Celem autora artykułu jest wskazanie roli obiektu poprzemysłowego we współczesnym krajobrazie kulturowym oraz w kształtowaniu przestrzeni turystycznej historycznego miasta o rodowodzie średniowiecznym i znacznym nagromadzeniu niezwykle cennych obiektów architektury. W tym celu do szczegółowej analizy wybrano Toruń. Wartość zespołu urbanistycznego Starego i Nowego Miasta w Toruniu jest potwierdzona obecnością na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Praca powstała w oparciu o studium przypadku dawnego zbiornika gazowni miejskiej w Toruniu, który został zaadaptowany na planetarium. Jest to jeden z najwcześniejszych i najbardziej udanych przykładów przekształceń funkcjonalnych obiektu postindustrialnego w Polsce. Znaczenie Planetarium konsekwentnie wzrasta w przestrzeni turystycznej Torunia i aktualnie jest jedną z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych tego miasta. Również budynek, zajmowany przez placówkę, wpisał się na stałe w kulturowy krajobraz Starego Miasta w Toruniu, mimo odmiennej genezy w porównaniu z otaczającą go zabudową.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Uczelnie wyższe w Polsce a kształcenie przyrodnicze nauczycieli

W artykule autorka poddała analizie kształcenie nauczycieli przedmiotu Przyroda, który jest realizowany w szkołach podstawowych (II etap edukacyjny) i ponadgimnazjalnych (IV etap). Skupiła się na kilku aspektach kształcenia przyrodniczego: miejscach – jednostkach uczelni wyższych, w których jest ono prowadzone, w tym na formach, w jakich jest ono tam realizowane, programach studiów i ich zgodności z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi. Analiza danych dostępnych na stronach internetowych badanych uczelni pozwoliła określić cechy kształcenia przyrodniczego nauczycieli w Polsce. Kształcenie to odbywa się we wszystkich dużych ośrodkach akademickich w Polsce, głównie na wydziałach biologicznych i geograficznych, zarówno w ramach studiów I i II stopnia, jak i studiów podyplomowych. W kształceniu przyrodniczym dominuje przygotowywanie przyszłych nauczycieli przyrody dla szkół podstawowych, co jest zgodne z założeniami ostatniej reformy systemu oświaty. Niepokoją natomiast różnice dotyczące wymagań w stosunku do kandydatów na te studia. Programy niektórych studiów wykazują ścisły związek z jednostkami, w których są prowadzone, a nie zawsze dają przyszłym nauczycielom przyrody pełną podbudowę merytoryczną i metodyczną.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rozwój turystyki dziedzictwa na wybranych przykładach w Polsce

Współcześnie turystyka stanowi niezwykle ważny sektor gospodarki narodowej. Dla wielu krajów i regionów jest jednym z celów działalności gospodarczej, a zarazem jednym ze środków ożywienia społeczno-gospodarczego. W związku z tym, aby przedstawić potencjał i ofertę turystyczną oraz przyciągnąć turystów, należy odpowiednio zorganizować, promować i wprowadzać produkty turystyczne. Dużym zainteresowaniem wśród turystów cieszy się historia, tradycja. Zatem podróże kulturowe, czy te związane z dziedzictwem, oparte są na nostalgii za przeszłością i chęcią doświadczenia różnorodnych krajobrazów kulturowych. Turyści pragną sami kreować swoje przeżycia poprzez osobisty kontakt z wartością historyczną danego regionu czy miejsca. Zamki zawsze przyciągały turystów i od początku były traktowane jako największe atrakcje turystyczne. W Polsce znajduje się ich 416. Niektóre zostały pięknie odrestaurowane, inne chylą się ku upadkowi. Sektor turystyczny umożliwia turyście niepowtarzalną możliwość kontaktu z historią poprzez wprowadzanie innowacyjnego rozwiązania w hotelarstwie, jakim jest przekształcenie zamków w obiekty hotelowe oraz konferencyjne. Następuje dzięki temu zrównoważony rozwój i równowaga między przeszłością a nowoczesnością, gdyż sektor turystyczny ratuje stare zabytki, dając im nowe funkcje. Celem artykułu jest przedstawienie rozwoju turustyki dziedzictwa oraz korzyści z punktu widzenia kultury, tradycji oraz turystyki, lokalnej społeczeności, gospodarki. Za przykład innowacyjności w hotelarstwie, jakim niewątpliwie jest przekształcenie obiektów zabytkowych, posłużyły zamki z Polski, pełniące obecnie funkcję bazy noclegowej oraz konferencyjnej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Obszary predysponowane do występowania gwałtownych wezbrań w Karpatach w kontekście przeciwdziałania ekonomicznym skutkom powodzi błyskawicznych

Karpaty są regionem, w którym często występują powodzie błyskawiczne. Powodzie te powodują znaczące straty gospodarcze, które można ograniczyć zmniejszając tzw. ekspozycje i wrażliwość na powódź. Informacja o obszarach szczególnie podatnych na występowanie powodzi może wspomóc planowanie tych działań. Celem pracy było wskazanie regionów oraz gmin, które są predysponowane do występowania powodzi błyskawicznych. Wyodrębnienia tych obszarów dokonano na podstawie rozmieszczenia zlewni podatnych na występowanie gwałtownych wezbrań korzystając z dwóch miar: 1) procentowego udziału tych zlewni w regionie/
gminie, 2) wskaźnika podatności terenowej (Wpt). Wyniki wykazały, że zachodnie i południowe regiony Karpat są bardziej predysponowane do występowania powodzi błyskawicznych. W odniesieniu do gmin obserwowano większe zróżnicowanie przestrzenne. Wysokie predyspozycje do występowania gwałtownych wezbrań stwierdzono w 43 gminach (ok. 15% gmin), rozmieszczonych w różnych częściach Karpat. Dla tych gmin wskazano zlewnie, w których mogą wystąpić powodzie błyskawiczne. Uzyskane wyniki mogą być podstawą działań prewencyjnych pozwalających ograniczyć ekonomiczne skutki powodzi błyskawicznych w Karpatach.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Poczucie bezpieczeństwa w parkach miejskich. Przykład badań jakościowych przeprowadzonych wśród mieszkańców Krakowa

Celem publikacji jest przedstawienie poczucia bezpieczeństwa mieszkańców Krakowa, z uwzględnieniem poczucia bezpieczeństwa na terenie wybranych parków miejskich. Dodatkowo dokonano próby określenia uwarunkowań poczucia bezpieczeństwa badanych osób. Wyniki oparte są na badaniach jakościowych przeprowadzonych wśród użytkowników parków (N = 36) za pomocą wywiadów pogłębionych (IDI). Wywiady przeprowadzono z respondentami o różnych wieku i płci. Badania wykazały bardzo wysoki poziom poczucia bezpieczeństwa na terenie parków miejskich u mieszkańców Krakowa. Rozmowy potwierdziły, że bezpieczeństwo nie jest najistotniejszym problemem krakowian. Zauważono pewnego rodzaju paradoks polegający na zmniejszeniu poczucia bezpieczeństwa w dzielnicach zamieszkanych przez respondentów w stosunku do ogólnego poczucia bezpieczeństwa, co stoi w sprzeczności z literaturą podmiotu. Ponadto wykazano, że istotnym czynnikiem wpływającym na obniżenie poczucia bezpieczeństwa w Krakowie jest obecność pseudokibiców związanych z klubami piłkarskimi. Przeprowadzone wywiady są potwierdzeniem policyjnych analiz wykazujących wzrost poczucia bezpieczeństwa wśród obywateli Polski na przestrzeni ostatnich lat.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zmienność migracji stałych na obszarze aglomeracji bielskiej

Migracje ludności stanowią jeden z głównych elementów badań demograficznych i są cennym źródłem wiedzy o społeczeństwie. W opracowaniu dokonano analizy skali zjawiska migracji stałych na obszarze aglomeracji bielskiej – jednego z głównych elementów systemu osadniczego województwa śląskiego. W artykule posłużono się danymi statystycznymi Głównego Urzędu Statystycznego. Celem artykułu jest wskazanie zachodzących zmian w zakresie ruchu migracyjnego oraz ich wpływu na rozwój demograficzny regionu. Przedstawiono główne kierunki oraz skalę migracji ludności na pobyt stały. Na potrzeby niniejszego opracowania delimitacja obszaru została przyjęta za R. Krzysztofikiem (2008) i obejmuje miasto Bielsko-Biała oraz otaczający je powiat bielski.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Znaczenie Światowych Dni Młodzieży w rozwoju społecznogospodarczym Krakowa i okolic – wybrane aspekty

Światowe Dni Młodzieży (World Youth Day) to wydarzenie o cechach pielgrzymki, gromadzące w jednym miejscu młodych ludzi z całego świata, spędzających czas na modlitwie i spotkaniach z papieżem. Idea ŚDM została zapoczątkowana przez papieża Jana Pawła II w 1985 r. Odbyło się już 14 takich wydarzeń o zasięgu międzynarodowym. Polska po raz drugi była organizatorem ŚDM. Odbyły się one w Krakowie w dniach 26–31 lipca 2016 r. i zgromadziły wg szacunków 2,5–3 mln osób. Celem opracowania było ustalenie oddziaływania Światowych Dni Młodzieży na wybrane aspekty rozwoju społecznego i gospodarczego Krakowa i okolic. Analiza wykazała, że ŚDM przyczyniły się do wzrostu ruchu turystycznego w mieście o 20,9% (ponad 2 mln osób) w stosunku do 2015 r. i dochodów miasta o 1,35% PKB. Rozbudowa infrastruktury komunikacyjnej, w tym między strefami Wieliczka-Niepołomice, przyspieszyły rozwój Wielickiej Strefy Aktywności Gospodarczej w Brzegach. Ponadto, w Brzegach powstał Campus Misericordiae oraz tereny rekreacyjne z kąpieliskiem. W badaniach wykorzystano dostępne materiały statystyczne, biuletyny informacyjne, krakowskie i ogólnopolskie dzienniki oraz kwerendę literatury przedmiotu.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Turystyka w Andaluzji

Celem niniejszego artykułu jest wyszczególnienie i omówienie najważniejszych walorów turystycznych andaluzyjskiej części Hiszpanii z podziałem na najpopularniejsze miasta i ich atrakcje. Wymienione i scharakteryzowane walory w większości zostały uwzględnione na Liście Obiektów Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, jednak pojawiają się też obiekty spoza tej listy. Autorka pragnie przedstawić dane, które zostały zgromadzone na podstawie zestawień opublikowanych przez instytucję Junta de Andalucía dotyczących ruchu turystycznego na terenie Andaluzji w 2017 i 2018 roku. Zestawienia wspomniane w niniejszym artykule zawierają informacje na temat liczby podróżujących turystów zagranicznych z wyszczególnienim danych dla całego regionu i dla konkretnych prowincji. Ponadto zostanie scharakteryzowany profil przeciętnego turysty z 2010 i 2017 roku, który odwiedził andaluzyjskie ziemie uwzględniając jego płeć, wiek, sytuację finansową, wybrany środek transportu, cel podróży. Przytoczone dane wskazują na nieustanny wzrost zainteresowania Andaluzją wśród turystów. Artykuł ma charakter analityczny.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Skalny zapis historii rejonu Jaślisk (Beskid Niski)

W historii rejonu Jaślisk istotny rozdział stanowi kamieniarstwo. Rozwijało się ono intensywnie już w wiekach XVI–XVII. Podstawą jego rozwoju były miejscowe piaskowce przybyszowskie. Wydobywano je przez kilka wieków na górze Kamień, ponieważ miały korzystne cechy techniczne i były łatwe do obróbki. Z nich zbudowano m.in. mury miejskie Jaślisk, kościół parafialny, wiele kamiennych kaplic i przydrożnych krzyży, piwnice na składowanie wina. Wsie Lipowiec i Czeremcha były też słynnymi w Beskidach ośrodkami kamieniarki artystycznej, zwłaszcza rzeźby ludowej. Do dziś zachowały się nieużytkowane już kamieniołomy, część obiektów dawnej zabudowy Jaślisk oraz obiekty małej architektury sakralnej. Zapisem początków działalności rolniczej w tym rejonie są drobnoziarniste osady rzeczne w terasach Jasiołki i Bełczy. Przetrwałe do dziś obiekty skalne są cennym walorem turystycznym rejonu i wymagają zwiększonej ochrony.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna