rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Studia podyplomowe na uczelniach technicznych  – dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb  rynku pracy

Artykuł przedstawia charakterystykę i analizę studiów podyplomowych w Polsce jako formę kształcenia ustawicznego, a także opisuje wyniki badań autora dotyczących organizowania studiów podyplomowych przez uczelnie techniczne. W ramach badań dokonuje się próby określenia czynników warunkujących zgodność oferty edukacyjnej uczelni (lub jednostek naukowych posiadających uprawnienia do ich prowadzenia) z potrzebami rynku pracy, stymulującej rozwój i efektywność gospodarki (realne korzyści dla rozwoju przedsiębiorstw) oraz zaspokojenie dążeń pracodawców i pracowników do podnoszenia kwalifikacji zawodowych. W konkluzjach stwierdza się, że studia podyplomowe będą zajmowały kluczową pozycję na rynku edukacyjnym w ramach LLL.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne
Współczesna proza serbska i dylematy postkolonializmu

W tekście zaprezentowano panoramę serbskiej prozy ostatnich dziesięcioleci ubiegłego i pierwszego dziesięciolecia XXI wieku z perspektywy teorii poskolonialnych. „Paradygmat zwierzęcy“ posłuży jako konstrukt formalny, wykorzystany w niniejszym tekście do rozważań nad formami współistnienia we współczesnej literaturze serbskiej tego, co osobiste, prywatne, swojskie, „udomowione“ z tym, co związane z demistyfikacją wielkich narracji nacjonalistycznych i neokapitalistycznych. Roz-poznania teoretyków postkolonializmu zostaną wykorzystane jako narzędzie metodologiczne służące do prezentacji strategii stosowanych w zaangażowanej refleksji nad globalnymi dylema-tami poetyki i polityki.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Założenia fenomenologiczne i konstruktywistyczne jako podstawy teorii komunikacji w socjologii religii

Artykuł przedstawia główne wątki myśli socjologicznej i filozoficznej, które przyczyniły się do powstania orientacji komunikacyjnej w socjologii religii. Stanowi ona, zdaniem wielu socjologów, nową perspektywę umożliwiającą opis i wyjaśnianie współczesnych form, w jakich manifestuje się religia, a także szerokiego spektrum zjawisk z dziedziny nowej duchowości. Obserwacja form komunikowania może pomóc dostrzec zmiany zachodzące w sferze religii oraz ich powiązanie z konkretnymi zmianami kulturowymi. Autorka prezentuje koncepcje socjologiczne i filozoficzne, w których podejmowana była tematyka sensu i jego komunikowania: od socjologii rozumiejącej M. Webera poprzez socjologię fenomenologiczną, społeczny konstruktywizm, koncepcję komunikacji N. Luhmanna, aż po współczesne koncepcje socjologiczne, które zaliczyć można do nurtu konstruktywizmu komunikacyjnego. Podejmuje również refleksję nad możliwościami zastosowania koncepcji komunikacyjnej w obszarze socjologii religii i socjologii duchowości.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kobieta-pisarz. Cyborg i utopia hybrydycznej płci kulturowej w serbskiej kulturze XXI wieku

Autorka rozważa status i miejsce, jakie w serbskiej kulturze zajmuje kobieta-pisarz, odwołując się do feministycznej i postmodernistycznej utopii hybrydycznej tożsamości. Wychodząc od definicji cyborga, jako utopijnego konceptu pojawiającego się w feministycznej refleksji Donny Haraway, analizuje utopijne aspekty określenia „kobieta-pisarz”, bazujące na ciągłej zmianie tożsamości płci i ról kulturowych, implikowanych przez to określenie. Figura kobiecego autorstwa w kontekście neokonserwatywnego rynku serbskiej kultury w okresie przejściowym jest bardziej niż kiedykolwiek związana z rozumieniem oraz z oceną tradycyjnej koncepcji i miary „kobiecości”. Figura kobiety-autorki w kulturze serbskiej wykorzystuje różne feministyczne strategie reprezentacji, które ją ośmieszają lub pozornie wspierają. Wszystko to wskazuje na pilną potrzebę wypracowania poważnych podstaw dla badań genderowych w tym kraju i w regionie.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Rösnitz/Rozumice. Polifoniczność górnośląskiej tradycji protestanckiej

Autor prezentuje tu uszczegółowione wyniki swoich badań na religijną przeszłością luterańskiej społeczności z miejscowości Rösnitz (dzisiejsza polska nazwa Rozumice) na Górnym Śląsku. Wieś ta jest położona na granicy z dzisiejszą Republiką Czeską. Dziś jest to miejsce pamięci związane z ciągłością protestanckiej tradycji, wliczając w to ruchy przedreformacyjne, od XV wieku. Ciągłość wyznania luterańskiego od 1523 roku społeczności, którą badania autora wykazały, przeczy generalizującej tezie, mówiącej o całkowitej rekatolizacji Górnego Śląska. W tym artykule wyeksponowano jeden z wątków historii tego miejsca pamięci – różnorodności protestanckiej tradycji, jaką ukazują badania przeszłości tej społeczności luterańskiej. Na tę różnorodną tradycję składają się przedreformacyjne ruchy chrześcijańskie, do których należą bracia morawscy, z którymi jeszcze przed końcem XV wieku nawiązali kontakt mieszkańcy Rösnitz. W wierzeniach tej społeczności pojawiają się też wątki charakterystyczne dla waldensów, znane na Śląsku. Ruchy te przygotowały społeczność rozumiczan na przyjęcie luteranizmu. W okresie kontrreformaji społeczność ta nie poddała się rekatolizacji. Później silnie oddziałuje tu ruch pietystyczny, sam hrabia Ludwik von Zinzendof odwiedza Rösnitz, gdzie przemawia do licznie tu zgromadzonych z okolicznych miejscowości przebudzonych. Dochodzi nawet do rozłamu w dotąd zjednoczonej gminie, którego skutkiem było wyemigrowanie zwolenników jednoty braterskiej do Herrnhut.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kobiece narracje o Wielkiej Wojnie w serbskiej literaturze popularnej okresu międzywojennego (casus Мilicy Jakovljević – Мir Jаm)

Przedmiotem badania w artykule są osobiste, alternatywne narracje kobiece o pierwszej wojnie światowej w literaturze serbskiej. Dotychczas historycy literatury nie zwrócili na nie uwagi, tymczasem wzbogacają one literackie reprezentacje o Wielkiej Wojnie, pokazując kobiecą percepcję i ilustrując kataklizm ich doświadczeniem wojennej codzienności. Materiałem do analizy jest twórczość Milicy Jakovljević, piszącej pod pseudonimem literackim Mir Jam, autorki literatury popularnej w okresie międzywojennym. Analizie interpretacyjnej zostały poddane trzy gatunkowo odmienne teksty: dramat Tamo daleko (‘Tam daleko’), powieść U slovenačkim gorama (‘W górach Słowenii’) oraz autobiografia Izdanci Šumadije (‘Dzieci Szumadii’). Kluczowymi kategoriami, przez których pryzmat zostały utrwalone obrazy wojny, są u Milicy Jakovljević kategoria litera-tury kobiecej (kobieca perspektywa tematyczna i narracyjna, kobiece autorstwo i kobiecy odbiorca), kategoria literatury popularnej, a także kategoria mikrohistorii i pamięci kulturowej.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Judaizm i ekonomia.  Związek judaizmu z życiem gospodarczym

Artykuł podejmuje tematykę związku judaizmu z szeroko rozumianą aktywnością gospodarczą. Przedmiotem rozważań jest typowe dla etyki żydowskiej rozumienie pieniądza, bogactwa, pracy i gospodarczych inicjatyw. Fundamentalne dla życia gospodarczego kwestie ujęte zostają w odniesieniu do ksiąg uznanych za święte i szczególnie ważne w tej religii (Stary Testament, Talmud). Równie ważne są referencje do kulturowych interpretacji judaizmu, w tym do dzieł klasyków tematyki – Jacquessa Attaliego czy Wernera Sombarta. Kluczowym dla tematyki pojęciem jest „bogactwo”, którego znaczenie zostaje wyprowadzone kolejno z Biblii (Księga Wyjścia) i Talmudu. Ostatecznie ekonomika żydowska daje się przedstawić jako wytwór kultury osadzonej i ufundowanej na religii, a majątek zyskuje etyczną legitymizację. Wywód wieńczą historyczne przykłady aktywności gospodarczej Żydów, będące jednocześnie dowodem na wzajemne powiązania bogactwa i religii.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Religijność maturzystów puławskich  w procesie przemian

W niniejszym artykule omówimy tylko kilka wybranych kwestii związanych z religijnością maturzystów puławskich, badanych w trzech przekrojach czasowych (1994, 2008/2009, 2016): przynależność wyznaniowa, przynależność religijna, katolicyzm i polskość, autodeklaracje praktyk religijnych. W głównej hipotezie badawczej zakładamy, że młodzież maturalna znajduje się już w fazie zaawansowanej młodości, częściowo uniezależnia się już od rodziny pochodzenia, jej główne zainteresowania i działania przenoszą się poza rodzinę. Rozpoznaje ona już dokładnie swoje perspektywy życiowe, a równocześnie coraz wyraźniej ustala swoją hierarchię wartości i autonomię moralną. Następuje także zachwianie, a niekiedy i rozpad ukształtowanych w rodzinie wartości i norm, które w coraz mniejszym stopniu wpływają na postępowanie jednostek. Zdecydowanie większe zmiany w religijności odnoszą się do praktyk religijnych (spadek praktyk regularnych w latach 1994-2016 wynosił 20,7%).

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Strach jako kategoria języka postkolonialności (wokół filmów Wojciecha Smarzowskiego: „Wesele", „Dom zły", „Róża", „Drogówka")

Jedną z uderzających cech obrazów filmowych Wojciecha Smarzowskiego jest groza i niesamowitość ukazywanych w nich zdarzeń oraz sytuacji. Nastrój budowany przez reżysera zdaje się wykraczać poza efekt przewidziany konwencją thrillera i mieć inne niż w klasycznym kinie grozy podłoże. Poszukując odpowiedzi na pytanie o przyczyny strachu, z jakim konfrontowany jest widz tak różnych od siebie filmów, jak Wesele, Dom zły, Róża i Drogówka, autor artykułu podejmuje próbę teoretyzacji zagadnienia postkolonialnego strachu. Stawia tezę, iż ewokowana w filmach Smarzowskiego emocja stanowi medium artykulacji postkolonialnej traumy pamięci społeczeństwa, które boryka się ze swoją kolonialną przeszłością i postkolonialną teraźniejszością. Artykułując tę traumę, reżyser przeprowadza swoistą pracę pamięci w „strefie przejścia” (słowami B. Budena).

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Inny w Polsce. Komunikacja interkulturowa w państwie narodowym

Autorka analizuje problem komunikacji między społeczeństwem dominującym a mniejszościami narodowymi i etnicznymi. Zwraca uwagę na kategorię swój /obcy regulującą relacje społeczne, ich zakorzenienie kulturowe i genezę polityczną . Ponadto definiuję na potrzeby wystąpienia, w oparciu o własne badania, pojęcie ‘państwo narodowe’. Kulturowe rozumienie inności omawia, przywołując cztery postawy: odrzucenie, nietolerancję, tolerancję i akceptację. Identyfikuje także bariery, utrudniające fortunną komunikację na granicy kultur, mające swą genezę w zmieniającym się układzie geopolitycznym. Stosunek do inności w Polsce ilustruje werbalnymi i niewerbalnymi zachowaniami komunikacyjnymi, poszukuje ich przyczyn w systemach praw-nym i edukacyjnym, które są dziedzictwem PRL-u. W swoich rozważaniach bierze pod uwagę czynniki, wpływające na kształtowanie relacji interkulturowych w Polsce po 1989 roku:– totalitaryzm utrwalony w pamięci społecznej,– zniesienia cenzury,– dynamikę procesów globalizacyjnych,– determinizm technologiczny relacji interpersonalnych i interkulturowych,– przeobrażenia aksjologiczne. Na zakończenie, na podstawie wyników badań, opisuje tendencje w zakresie omawianych relacji. 

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Aspekty sportowe w repertuarze  polskich grup kabaretowych

Termin gry określa styl lub zachowanie muzyka, wykonawcy czy aktora, gdyż pewne cechy wyróżniają go spośród innych poprzez interpretowaną rolę. Gry, których zasady opierają się na współzawodnictwie to gry naśladowcze, czy sporty, natomiast te oparte na złudzeniu wskazują na rodzaj teatru. Zabawa jest złożonym zjawiskiem kulturowym, które ściśle wiąże się z innymi zjawiskami życia zbiorowego. W języku łacińskim zabawę określa ,,ludus” oznaczające grę, zabawę, ale i publiczne widowiska i igrzyska. Igrzyska Olimpijskie są wydarzeniem sportowym cieszącym się dużą popularnością. Nie dotyczą jedynie płaszczyzny sportowej, ale przenikają także głęboko do kultury. Jednoczą nie tylko społeczność związaną ze środowiskiem sportowym, ale również całe narody i inne zbiorowości. Wiele polskich grup kabaretowych przedstawia wydarzenia sportowe obrazując występy polskich reprezentantów, sukcesy, porażki, najbardziej znane i charakterystyczne sylwetki sportowców, a także zawód sprawozdawcy sportowego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Mediatyzacja sportu.  Zmiany w medialnym przekazie igrzysk olimpijskich

Igrzyska Olimpijskie nazwać można największym wydarzeniem sportowym. Jednak jest to także wielkie wydarzenie medialne. Dzięki mediom w Igrzyskach Olimpijskich mogą uczestniczyć także miliony kibiców na całym świecie. Jednak obecność mediów niesie za sobą pewne konsekwencje i zmienia środowisko olimpijskie. Wspomniana transformacja, nazywana mediatyzacją, widoczna także na polskim rynku medialnym dokonuje się nieustanie odkąd radio i telewizja rozpoczęły transmisję wydarzeń olimpijskich, jednakże w ostatnim ćwierćwieczu, przez rozwój nowych technologii, zmiany następują znacznie szybciej. Chronologicznie wyróżnić można mediatyzację rynkową, społeczną i prywatną. Każdy z typów spowodował znaczącą ingerencję w sferę sportową i organizacyjną Igrzysk Olimpijskich.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Polska postkolonialność w krzywym (?) zwierciadle publicystyki Rafała Ziemkiewicza

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu polskiej postkolonialności w ujęciu Rafała Ziemkiewicza, jednego z najbardziej wpływowych polskich pisarzy i publicystów średniego pokolenia. Ziemkiewicz uważa, że struktura społeczna i mentalność współczesnych Polaków, zostały w całości określone przez zmiany, jakie spowodowała II Wojna Światowa i komunizm. Społeczeństwo, jakie się wskutek tych zmian wyłoniło jest tworem historycznie zupełnie nowym. Tym, co łączy je z przeszłością jest jedynie dziedzictwo folwarku pańszczyźnianego i zależności kolonialnej od mocarstw ościennych. Szansę w przezwyciężeniu tego dziedzictwa upatruje Ziemkiewicz w budowie społeczeństwa obywatelskiego, nawiązującego do tradycji pracy organicznej i narodowej demokracji. Ziemkiewicz rezygnuje z charakterystycznego dla polskiej inteligencji oglądu rzeczywistości przez pryzmat ideologii. Znacznie bliższa jest mu tradycja anglosaskiego konserwatyzmu i republikanizmu, oparta na wolności, poszanowaniu tradycji i kompromisie. Autor artykułu próbuje pokazać myśl Ziemkiewicza wolną od stereotypowych zniekształceń, a jednocześnie ukierunkowaną na uwalnianie polskiej tożsamości od brzemienia mentalności kolonialnej.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Melodia różnie nakręcona

Barwy narodowe i hymn są elementem zarówno tożsamości, jak i autokreacji aktora sceny sportowej. Zachowania mistrzów olimpijskich recenzowano w języku teatru i niekiedy w języku polityki.  Współcześnie zwycięzca igrzysk olimpijskich, pierwszoplanowy aktor widowiska, jest świadomym reżyserem epilogu prowadzonej przez siebie gry i scenariuszowi honorowania najlepszych nadaje własny rys. Jednocześnie od zdobywcy najwyższego lauru nadal oczekuje się solidarności z wartościami identyfikującymi rywalizację jednostek jako konfrontację państw i narodów. Ogrywanie ceremoniału gry sportowej przez jego uczestnika ma – mimo ewolucji samego kształtu widowiska – naturę konserwatywną, odpowiadając wyobrażeniom odbiorców. Dokonane rozpoznania wykorzystały relacje i opisy dostępne w prasie i na portalach internetowych, a także świadectwa obecne w literaturze sportowej, w reportażu i publicystyce.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Media a zjawisko agresji w sporcie

Autorka tekstu analizuje sposób dokonywania selekcji oraz tworzenia materiałów dziennikarskich poruszających problem agresji w sporcie. Zwraca uwagę na atrakcyjność, ale i zarazem niebezpieczeństwo pojawiające się podczas upubliczniania tego typu artykułów. Zastanawia się nad etiologią problemu, tj. kto generuje większy popyt na agresję: odbiorcy mediów, nadawcy – dziennikarze, a może sami bohaterowie – sportowcy?

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Powieść o Yexian jako punkt przecięcia uniwersalnych algorytmów tematycznych

Autorka, na podstawie wyników wieloletnich studiów i badań, próbuje zsyntetyzować wzajemne powiązania istniejących ustaleń, które dotyczą tematycznych analogii między typem baśni 510 A a innymi arcynarracjami (H. Bayley, R. D. Jameson, M. R. Cox, A. B. Rooth, F. Beauchamp, V. Mair, A. Waley, C. Reed etc.), a które dopełniają je przy tym o nowe związki. Sedno objaśnień, z którego autorka wyprowadza owe związki, stanowi pierwszą zapisaną opo-wieść tzw. kopciuszkowego cyklu (opowieść o Yexian, chińska prowincja Guangxi, ok. 850 r. n.e.). Z geograficznego punktu widzenia kieruje się przede wszystkim na wschodnie arcynarracje: przywołuje buddyjskie teksty Daśaratha-dżataka (V-I w. p.n.e.) i Sutrę Lotosu (mity o Guanyin, I w. n.e.), indyjską Ramajanę (poemat Walmikiema, ok. 500 r. p.n.e.), indyjskie eposy o Pangu (ok. 800 r. p.n.e.), chińskie teksty jak np. Pieśń niecichnącej boleści (806 r.), Wędrówkę na zachód (XVI w.), japońską opowieść Ochikubo monogatari (ok. 970 r.), jak również mity solarne (egipskie, sumeryjskie, akadyjskie, gnostyczne czy chrześcijańsko-żydowskie).

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Od Seulu do Sydney – polityczny wymiar Igrzysk Olimpijskich 1988-2000

Artykuł jest próbą zarysowania politycznych problemów i sposobów ich rozwiązywania przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski (MKOl) w latach 1988–2000, czyli w okresie organizacji czterech letnich igrzysk olimpijskich: w Seulu, Barcelonie, Atlancie i Sydney. Zwłaszcza pierwsze dwie imprezy odbyły się w przełomowym czasie zmian geopolitycznych na świecie, które w znaczący sposób oddziaływały także na świat sportu. Dzięki zręcznej dyplomacji ówczesnego prezydenta MKOl Juana Antonio Samarancha międzynarodowy ruch olimpijski skutecznie zmierzył się z tymi problemami, stając się odtąd najsilniejszą organizacją pozarządową na naszym globie.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Mitologizowanie toposu uczty w powieściach Castle Rackrent M. Edgeworth i Pan Chalawski H. Kwitki-Osnowjanenki

W artykule przeprowadzono porównawczą analizę toposu uczty w powieści ukraińskiego pisarza G. Kvitki-Osnowianenki Pan Chalawski (1839) oraz utworu irlandzkiej pisarki M. Edgeworth Castle Reckrent (1800). Obie powieści przedstawiają system społeczny i stan świadomości szlachty w wieku XIX, której styl życia, oparty na ucztowaniu, zabawie oraz innych skarnawalizowanych rytuałach, odchodzi w zapomnienie. Utwory pisarzy zawierają obrazy konfrontacji starych, dobrych czasów ze współczesną, dekadencką i odartą z dawnej wspaniałości formą rytuału zdegradowanego. Zdegradowany rytuał, choć oddaje społeczną strukturę i dawne zależności międzystanowe, jednak przedstawia je w formie prześmiewczej, krytycznej. Topos uczty i zabawy pełni rolę demaskatorską wobec trudnej ukraińskiej oraz irlandzkiej rzeczywistości społeczno-politycznej.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Kiedy kobiecość nie jest oczywista  – kontrowersje wokół płci zawodniczek  w kontekście igrzysk olimpijskich

Celem artykułu jest retoryczna analiza przekazów medialnych na temat Caster Semenyi opublikowanych w serwisach sportowych: sport.pl [3]przeglądsportowy.pl [4] oraz sportowe fakty.pl [5]. W 2009 roku namistrzostwach świata w Berlinie, lekkoatletka wygrała bieg na 800 m,znacznie wyprzedzając rywalki. Sukces biegaczki został przyćmionyprzez kontrowersje wokół jej płci i konieczność poddania siętestom, które miały potwierdzić czy Caster Semenya może startować razem z kobietami. Przypadek zawodniczki wzbudził duże zainteresowanienie tylko mediów, ale także naukowców, którzy analizowali dyskurswokół jej postaci z różnych perspektyw. W historii polskiego sportutakże dwukrotnie zanegowano płeć biegaczek: Stanisławy Walasiewiczowny i Ewy Kłobukowskiej. Artykuł ma odpowiedź na pytanie: w jaki sposób prezentowane są kontrowersje wokół Caster Semenyi w elektronicznych mediach sportowych oraz jak w ramach tego dyskursu profilowane są historie Polek, których płeć także zanegowano.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Taktylizm w filmowej twórczości Jana Švankmajera

Problematyka tekstu ogniskuje się wokół taktylności jako idei twórczej obecnej w sztuce animacji filmowej Jana Švankmajera. Swoje rozumienie koncepcji taktylizmu Švankmajer wykłada w licznych tekstach teoretycznych, które w niniejszym artykule zostały zanalizowane i skonfrontowane z jego prak-tyką artystyczną. Za pomocą zmysłu dotyku, zdaniem praskiego artysty, można docierać do podświadomych, niepoznanych lub zapomnianych przeżyć, emocji, wrażeń, wspomnień, można zaktywizować wyobraźnię w niedostępny dla pozostałych zmysłów sposób. Poszukując możli-wości przeniesienia w sferę sztuki animacji filmowej doświadczenia dotykowego, szczególną wagę Artysta przywiązuje do środków wyrazowych filmu, w tym makrodetalu w ruchu.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Hodrová, Urban, Macura – ponowoczesne spojrzenia na czeskie mity narodowe

Po aksamitnej rewolucji 1989 roku literatura czeska, uwolniwszy się z więzów ideo-logicznego zaangażowania (zarówno w reżimowej, oficjalnej wersji, jak i w postaci dysydenc-kiego imperatywu demaskowania/oskarżania komunistycznych deformacji i represji) znalazła się w sytuacji, gdy dotychczasowe – obowiązujące od czasów dziewiętnastowiecznego ruchu emancypacyjnego określanego mianem Odrodzenia Narodowego – wyobrażenia na temat zadań i eksponowanej roli pisarza straciły ważność. Sytuacja ta zmusiła twórców do zrewidowania poglądów dotyczących własnej pozycji w społeczeństwie i do ponownego przyjrzenia się dotąd powszechnie respektowanym mitom i stereotypom definiującym czeską wspólnotową tożsa-mość. W naturalny sposób ich uwaga zwróciła się w stronę epoki kształtowania podwalin naro-dotwórczego projektu, a zatem w stronę czasów konstruowania odrodzeniowego imaginarium, do dziś w istotnej, choć już nie dominującej mierze dostarczającego narzędzi postrzegania i interpretacji historii i – co za tym idzie – oddziałującego na modele literackiego reprezentowa-nia współczesności. W twórczości Vladimíra Macury, Danieli Hodrovej czy Miloša Urbana ima-ginarium to zostaje jednak częściowo zakwestionowane i poddane skomplikowanym procesom demitologizacji i uwieloznacznienia.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nie samym śmiechem Czesi żyją, czyli kłopoty z tożsamością

Artykuł prezentuje wypowiedzi czeskich publicystystów, socjologów i kulturoznawców na temat własnej tożsamości jednostkowej i zbiorowej przełomu XX i XXI wieku oraz ich uwagi o wzajemnej ocenie dwóch tożsamości narodowych: czeskiej i polskiej, dokonywanej często za pomocą stereotypów. Przypomina różne czeskie i obce interptretacje dwóch postaci: historycznej Jana Husa i fikcyjnej, literackiej Josefa Švejka jako symboli (ikon) dwojakiej czeskości.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii