rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zmiany w programach kształcenia na wydziałach mechanicznych

Zmiany w programach kształcenia na wydziałach mechanicznych stały się faktem. Są tego różne powody. Według autora artykułu, jedną z podstawowych przyczyn jest zmiana wymagań wobec absolwentów tego kierunku studiów, związana z obecnymi potrzebami przemysłu i rozwojem nauki, a zwłaszcza nauk technicznych. W artykule przedstawiono, na przykładzie Wydziału Mechanicznego Politechniki Gdańskiej, kolejne etapy wprowadzania zmian lub nowych programów. Treścią analizy są: sylwetka absolwenta, struktury kształcenia, minima programowe, tygodniowe obciążenie studenta, udział w programach kształcenia wykładów w stosunku do innych zajęć oraz liczby godzin przedmiotów podstawowych, tzw. kanonu i przedmiotów specjalistycznych. Ponadto przeanalizowano proporcje zajęć na studiach magisterskich, inżynierskich, wieczorowych i zaocznych. Dane liczbowe przedstawione przez autora dostarczają informacji na temat różnic charakteru wykształcenia, występujących między absolwentami różnych rodzajów studiów (magisterskie - inżynierskie - stacjonarne - niestacjonarne). Pozwalają także wskazać na główne obszary rozbieżności w proporcjach treści kształcenia między kierunkami realizowanymi na wydziałach mechanicznych w różnych uczelniach.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Aktywność edukacyjna i zawodowa studentów Szkoły Głównej Handlowej

Zjawisko podejmowania pracy przez studentów studiów dziennych jest coraz bardziej powszechne. Studenci pracujący są prawie na wszystkich latach studiów, chociaż głównie - co oczywiste - na IV i V roku. Coraz częściej korzystają oni z propozycji oferowanych na rynku „szkoleniowym” przez różne pozauczelniane jednostki kształcące. Są więc niezwykle aktywni zarówno pod względem zawodowym, jak i edukacyjnym. Na podstawie badania przeprowadzonego na próbie liczącej ponad 500 studentów Szkoły Głównej Handlowej autorzy przedstawiają aspiracje respondentów w tym zakresie, a także rozważają, czy wprowadzony w wyniku reform - nowy system kształcenia ułatwia ich realizację. Przedmiotem szczególnego zainteresowania autorów są motywy podejmowania przez młodzież pracy w czasie studiów, korzyści, jakie daje im praca, a także oczekiwania zawodowe studentów największej uczelni ekonomicznej w Polsce.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Aleksander Gruchalski – lubelski architekt okresu międzywojennego

Aleksander Gruchalski (1894–1943) pracował jako architekt w latach 1925–1939. Pochodził z Urzędowa i tam został zastrzelony w czasie II wojny światowej. Wykształcenie architektoniczne uzyskał na Politechnice Warszawskiej, gdzie studiował w latach 1916–1923. Po ukończeniu studiów zamieszkał w Lublinie i pracował jako inspektor budowlany w magistracie tego miasta, prowadząc jednocześnie prywatną praktykę architektoniczną. Był autorem ponad trzydziestu obiektów architektonicznych, świątyń, willi, kamienic, a także wielu budynków publicznych. W jego twórczości można dostrzec dwie tendencje związane z fazami modernizmu. Pierwszą – łączącą cechy tego stylu z eksponowaniem pierwiastków „rodzimych”, która dotyczyła takich obiektów, jak kościoły w Ostrówku i Polichnie, kaplica na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie oraz Dom Związku Strzeleckiego w Parczewie. Drugą – reprezentowaną przez większą liczbę obiektów, wiążącą się z modernizmem zrywającym z tradycją historyczną. Tu wymienić można przede wszystkim lubelskie kamienice dochodowe i wille, urzędowski Dom Ludowy, a także szkołę handlową, projektowaną dla Parczewa. Wojna i tragiczna śmierć Gruchalskiego zaprzepaściła prawdopodobnie szansę rozwinięcia innego jeszcze nurtu jego twórczości – nurtu awangardowego, którego zapowiedź można dostrzec w projekcie konstruktywistycznego kiosku do sprzedaży gazet. Chociaż, jak się wydaje, nigdy go nie zrealizowano, to na pewno świadczy o tym, że Gruchalski znał i akceptował najbardziej nowatorskie zjawiska w architekturze.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Nurt narodowy w architekturze wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej na przełomie XIX i XX wieku

Nurt narodowy, będący charakterystycznym zjawiskiem w architekturze przełomu XIX i XX wieku miał dla narodów pozbawionych własnej państwowości szczególne znaczenie w Europie Środkowo-Wschodniej. Stał się sposobem na podtrzymanie kultury i tożsamości narodowej. Koncepcje architektury tego czasu różniły się inspiracjami, a zatem i formą architektoniczną, która wynikała z indywidualnej historii każdego z narodów, z kolei wspólne podłoże ideowe powodowało, że zaangażowani w te działania architekci niezależnie dochodzili do zbliżonych pod względem formalnym rozwiązań. Można w związku z tym wyróżnić dwa podstawowe wątki. Pierwszy – wątek mitologiczny (legendarny) szukający inspiracji w czasach przedchrześcijańskich, prehistorycznych czy starożytnych, drugi – wątek ludowy oparty na odkrywanym i badanym folklorze, łączonym z aktualną w tym czasie secesją. Formy narodowe przybierały nieraz postać antagonistyczną w stosunku do form dawnych, stosowanych przez dominujące kiedyś narody.Poszczególne wątki zazwyczaj współistniały i wzajemnie się splatały.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Średniowieczne kościoły halowe na Śląsku. Część 4. Kościoły w okresie od XIII do połowy XVI w.

Artykuł stanowi posumowanie trzech wcześniejszych publikacji o halowych kościołach wznoszonych na Śląsku w kolejnych stuleciach od XIII do połowy XVI w. Przedstawiono zmiany, jakie zaszły w tym okresie w układach przestrzennych bryły i wnętrza, konstrukcji, systemach sklepiennych. Ukazano także detale architektoniczne, podkreślając wiodące i nowe elementy. Wszystkie istotne etapy w kształtowaniu kościołów, ich wnętrz i detali znalazły odzwierciedlenie w rysunkach i fotografiach.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Gołdap – małe miasto przygraniczne

Dzieje przygranicznego miasta Gołdap założonego w 1570 roku dokumentują wpływ ostatnich przemian społeczno-politycznych w skali krajowej i międzynarodowej na strukturę przestrzenną miasta. Dotyczyły one różnorodnych relacji pomiędzy graniczącymi państwami, jak np. ich terytorialnych przemieszczeń, dewiacji ustrojowych, prawnych uwarunkowań egzystencjonalnych oraz przesiedleń ludności. Gołdap na przestrzeni wieków zmieniała nie tylko formę zabudowy, cechy funkcjonalne i mieszkańców, ale też kierunki terytorialnej ekspansji, strukturę użytkowania ziemi. Dzisiejsze miasto odsłania tylko nieliczne ślady tej przeszłości, część z nich dokumentują stare mapy i teksty kronikarskie. Po drugiej wojnie światowej miasto długo adaptowało się do nowej sytuacji i powoli budowało swoją społeczną i przestrzenną tożsamość. Współczesne społeczno-gospodarcze tło rozwoju sprawia, że upodabnia się ono do wielu innych małych miast w Polsce. W jego układzie przestrzennym zarysowują się zarówno wady strukturalne, jak i tendencje rozwojowe typowe dla tej grupy miast, co wyraża najdobitniej mapa użytkowania gruntów miejskich. Ukazuje ona charakterystyczny proces wewnętrznej dekoncentracji zagospodarowania miejskiego, połączony z dezurbanizacją struktury miasta. Gołdap jest przykładem słabości polskiego planowania przestrzennego zwłaszcza w konfrontacji ze spontanicznie zachodzącymi procesami w gospodarowaniu przestrzenią, które miały miejsce w ostatnim dwudziestoleciu.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wpływ klimatu na formy brazylijskiej architektury modernistycznej w latach 1925–1960

Brazylijska architektura modernistyczna rozwijała się w ramach ruchu nowoczesnego od drugiej połowy lat dwudziestych XX wieku. Od początku obrała własną drogę rozwoju dostosowując importowane rozwiązania charakterystyczne dla europejskiej awangardy do warunków klimatycznych Luzytoameryki. Moderniści, czerpiąc z tradycji portugalskiego baroku kolonialnego, dodali do środków wyrazu brazylijskiej wersji stylu międzynarodowego przetworzone formalnie elementy lokalnej tradycji. Istotną rolę w kształtowaniu indywidualnego charakteru architektury brazylijskiej w omawianym okresie odgrywały osłony przeciwsłoneczne, ceramiczne okładziny ścian czy też tropikalna roślinność wprowadzona jako integralny element rozwiązań projektowych.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Układ przestrzenny i architektura międzywojennych willi dawnego folwarku Pogorzel, obecnej części miasta Otwocka

Na tle historycznego układu parcelacyjnego części gruntów leśnych folwarku Pogorzel, włączonych w granice miasta i uzdrowiska Otwocka w 1932 r., zaprezentowano wyniki badań nad zabudową willową, powstałą na tym terenie w latach 1934-39. Analizy materiałów archiwalnych zgromadzonych w otwockim oddziale Archiwum miasta stołecznego Warszawy, w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Otwocku pozwoliły określić granice dawnego układu parcelacyjnego i rozpoznać wszystkie historyczne budynki istniejące obecnie na terenie dawnego folwarku Pogorzel. Część budynków stanowią dzieła znanych warszawskich architektów: Lucjana Korngolda, Wacława Wekera, Ludwika Krakowskiego a także popularnego radomskiego architekta Kazimierza Prokulskiego. Peryferyjna lokalizacja obiektów, jak również dotychczasowy brak rozpoznania ich wartości architektonicznej, historycznej, krajobrazowej doprowadziły do znaczących przekształceń i co za tym idzie degradacji, a w bardziej drastycznej sytuacji - do całkowitej rozbiórki. Jako przekład integralności kompozycji architektury z otaczającym ją ogrodem scharakteryzowano willę "Arcy" zaprojektowaną przez architekta Lucjana Korngolda dla małżeństwa Elżbiety i Szymona Rykwertów. Zaskakuje ona swoją oryginalną architekturą (niestety niefortunnie przekształconą), wystrojem wnętrz oraz ma odniesienia w twórczości tego i innych architektów. Artykuł jest kontynuacją wcześniejszych badań prowadzonych z inicjatywy Pani profesor Jadwigi Roguskiej. Zawiera wspomnienia Pana profesora Rykwerta dotyczące rodzinnej willi "Arcy".

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Uniwersytet dzisiaj - idea, cele i zadania

W artykule poddano analizie kwestię tożsamości uniwersytetu. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytania: czy współczesne szkoły wyższe, które osiągnęły duży stopień zróżnicowania, mają tradycyjne cechy przypisywane uniwersytetowi, czy cele i zadania uczelni uległy zmianie oraz jaki jest kierunek tych zmian.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Cywilizacja globalna i wartości kulturowe: wizja powszechnej szczęśliwości czy apokryf?

W artykule przeanalizowano szczegółowo bezpośrednie i dalsze konsekwencje ekonomiczne, polityczne i społeczne powstawania cywilizacji globalnej oraz wpływ tych procesów na zmiany roli, znaczenia i charakteru działania uniwersytetów. Autor zwraca uwagę na wiele zagrożeń, które są zazwyczaj pomijane w dyskusji o globalizacji, takich jak pogłębianie się różnic ekonomicznych i dalsza polaryzacja na kraje biedne i bogate czy zagrożenia dla rozwoju procesów demokratycznych i praw obywatelskich w skali cywilizacji globalnej. Trudności występujące w skali poszczególnych państw mogą być nie do pokonania w ramach instytucji ponadpaństwowych, globalnych. Stopniowo postępujący proces globalizacji, któremu towarzyszy rozwój doktryny neoliberalizmu ekonomicznego, stał się powodem - nie zawsze udanych - reform i przeobrażeń systemów szkolnictwa wyższego wielu krajów. W wyniku tworzenia się cywilizacji globalnej i nowych wymagań w zakresie kwalifikacji zmianie ulega także koncepcja funkcjonowania uniwersytetu i jego roli społecznej.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Diagnoza oraz wizja przyszłości szkolnictwa wyższego w świetle dokumentów UNESCO i Banku Światowego

W artykule omówiono stanowisko zajmowane w latach dziewięćdziesiątych wobec szkolnictwa wyższego przez dwie wpływowe instytucje - UNESCO i Bank Światowy. Zostało ono wyrażone w dwóch szeroko upowszechnionych publikacjach tych organizacji, poświęconych polityce rozwoju sektora szkolnictwa wyższego, zwłaszcza w krajach rozwijających się i postkomunistycznych. W obydwu opracowaniach przeprowadzono diagnozę obecnej sytuacji szkolnictwa wyższego oraz zarysowano perspektywy jego dalszego rozwoju; różnice dotyczą sposobu ujęcia problemu i akcentów, zarówno w odniesieniu do wymiarów oraz przyczyn kryzysu szkolnictwa (stanowiącego w obydwu stanowiskach punkt wyjścia dla diagnozy), jak i w stosunku do kierunków oraz strategii postulowanych zmian.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Alma Mater Carolina Pragensis: profesorowie o idei uniwersytetu

Autorka podejmuje analizę wybranych tekstów omawiających rolę uniwersytetu. Książka Rethinking the University: a Collection of Texts on the Idea o f the University, with Reference to the Present Time  zawiera zbiór prac, których autorami są głównie profesorowie Uniwersytetu im. Karola w Pradze. W pracach tych ukazano różne modele uniwersytetu, zmieniające się wraz z upływem czasu. Szczególnie duży nacisk położono na zagadnienia odnowy uniwersytetu związanej z upadkiem komunizmu oraz demokratyzacją życia społecznego w Republice Czeskiej.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Rola uniwersytetu w aglomeracji przemysłowej. Przykład Lodzi

Autorki analizują powiązania między instytucjami gospodarczymi i edukacyjnymi oraz znaczenie kwalifikacji („kapitału ludzkiego”) dla rozwoju gospodarki na przykładzie aglomeracji Łodzi. W artykule przedstawiono rozwój ośrodka akademickiego w Łodzi, wzrost liczby uczelni i studentów w relacji do struktur/ zatrudnienia, wpływ zmian ekonomicznych lat dziewięćdziesiątych na modernizację programów nauczania, powiązania instytucjonalne uczelni z sektorem gospodarki, zmiany struktury społecznej oraz czynniki utrudniające procesy adaptacji uczelni do potrzeb otoczenia.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Edukacja ekonomiczna w Polsce

W artykule przedstawiono wnioski z badań empirycznych, dotyczących różnych aspektów działalności szkół ekonomicznych. Badania prowadzono w okresie od 1 maja 1993 r. do 30 kwietnia 1996 r. Pierwszą część artykułu poświęcono szkole wyższej jako jednostce organizacyjnej i gospodarczej, drugą-treści, organizacji i metodom kształcenia. Część trzecia dotyczy spraw personalnych: pracowników i studentów szkół wyższych, część czwarta mówi o szkołach średnich. Na końcu autor przedstawia propozycje przyszłych zmian. Są to m.in.: dokonanie całościowej i radykalnej reformy regulacji prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego, przyznanie pełnej autonomii uczelniom, w tym w zakresie kształtowania form strukturalnych i metod zarządzania, zmierzanie ku powszechnej odpłatności za studia. Zmiany te powinno poprzedzać tworzenie niezależnych korporacji nauczycieli akademickich, studentów i osób zainteresowanych reformami, działających jako grupy nacisku na przeprowadzenie przeobrażeń.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Kredytowy system studiów psychologicznych

W artykule przedstawiono główne założenia planu studiów opartego na zasadach punktów kredytowych, wdrożonego w Uniwersytecie Łódzkim na kierunku psychologii w roku akademickim 1994/95. Omówienie systemu kredytowego poprzedzono uwagami na temat uregulowań prawnych zawodu psychologa w naszym kraju oraz pokazaniem zróżnicowań w systemach kształcenia uniwersyteckiego w Polsce i w państwach europejskich. Preferowane dziś standardy edukacji wiążą się z potrzebą tworzenia programów dostosowanych do indywidualnych zainteresowań i predyspozycji studiujących oraz do przekazywania nie tylko wiedzy, ale także umiejętności. Kredyt jest standardową jednostką, która w postaci punktowej wyraża określone wymagania dydaktyczne. Po V semestrze student wybiera dwie specjalności: podstawową (I) oraz dodatkową (II). Programy specjalizacyjne składają się z różnych kursów, przyporządkowanych do trzech bloków: A - podstawowego, B - rozszerzającego oraz C - uzupełniającego. Każdy kurs ma z góry przypisaną wysokość punktów kredytowych uzyskiwaną po jego zaliczeniu. Zarówno specjalności, jak i kursy są swobodnie wybierane przez studentów. Włączenie oferowanego kursu do planu zajęć zależy od liczby studentów, którzy zadeklarują jego wybór. Ukończenie studiów wymaga zgromadzenia kredytu w wysokości 700 punktów, zaliczenia miesięcznej praktyki wakacyjnej, zdania kolokwium końcowego zaliczającego specjalności I i II oraz przedstawienia i obronienia pracy magisterskiej.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Zarządzanie i marketing w szkołach wyższych. Wybrane problemy

Wychodząc z założenia, iż szkoła wyższa z punktu widzenia zarządzania jest podobna do innego rodzaju instytucji i podmiotów działających w gospodarce narodowej, autor omawia działania warunkujące sprawność jej funkcjonowania, takie jak: zarządzanie personelem, majątkiem trwałym i obrotowym oraz finansami uczelni, a także procesami dydaktycznymi i pracami o charakterze naukowo-badawczym. W artykule przedstawiono również główne rodzaje działań z zakresu marketingu, które powinny być realizowane przez nowocześnie funkcjonującą szkołę wyższą. Skoncentrowano się na podstawowych zagadnieniach relacji uczelni z otoczeniem.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Kształcenie ustawiczne

Dynamiczny rozwój nauki i techniki powoduje, iż wiedza zdobyta w szkole staje się bardzo szybko niewystarczająca do skutecznego funkcjonowania w życiu zawodowym i społecznym. Powstaje zatem konieczność uzupełniania wykształcenia przez ludzi dorosłych, często pracujących zawodowo i mających już szkolne wykształcenie. Do realizacji tego zadania niezbędne jest wprowadzenie i upowszechnienie kształcenia ustawicznego. Organizacja kształcenia ustawicznego została przedstawiona na przykładzie Niemiec, gdzie ta forma kształcenia ma bogatą tradycję. Zwrócono uwagę na powszechność kształcenia ustawicznego w Niemczech oraz na różnorodność form, w jakich jest ono realizowane. Podkreślono rolę, jaką w organizowaniu kształcenia ustawicznego odgrywają samorządowe korporacje zawodowe oraz instytucje prywatne. Jedną z form kształcenia ustawicznego jest kształcenie korespondencyjne. Przedstawiono organizację oraz zakres tematyczny tego kształcenia w Niemczech i w Europie Zachodniej. Kształcenie ustawiczne pracowników wielkich przedsiębiorstw zostało pokazane na przykładzie firmy Siemens. Uwypuklono wagę, jaką w wielkich firmach przywiązuje się do podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników. Na tym tle starano się uzasadnić, że warunkiem wejścia Polski do struktur Unii Europejskiej i następnie skutecznego funkcjonowania w tych strukturach jest podniesienie poziomu wykształcenia obywateli naszego kraju. Osiągnięcie tego celu nie jest możliwe bez wprowadzenia i upowszechnienia w Polsce kształcenia ustawicznego. Istotną rolę w tym zakresie mogą i powinny odegrać wyższe uczelnie.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Le Corbusier w Warszawie i na Górnym Śląsku

Rok 2012 zapisze się w pamięci świata kultury obchodami 125 rocznicy urodzin Le Corbusiera (1887-1965), wielkiego architekta XX wieku. Uroczystości rocznicowe w Polsce nie ograniczyły się jedynie do celebrowania daty urodzin guru światowego modernizmu przypadającej na dzień 6 października 1887 roku. Organizator obchodów roku Le Corbusiera - Centrum Architektury w Warszawie - przygotował specjalny program edukacyjno-artystyczny pod nazwą "Le Corbusyear" włączając szacowne instytucje, środowiska twórcze i naukowe z kraju i z zagranicy. Według kuratora obchodów, Grzegorza Piątka, pomysł zrodził się "(...) wokół ideowej obecności i nieobecności Le Corbusiera w Polsce (...), by stworzyć okazję (...) do rozszyfrowania jego śladów w naszych miastach i osadzenia dorobku polskich architektów w światowym kontekście intelektualnym, ale również do refleksji nad żywotnością ideałów modernistycznej urbanistyki(...)" i dotyczył cyklu różnorodnych imprez odbywających się w Warszawie, Katowicach i Tarnowie. Autor artykułu przygotowywał katowicką edycję wydarzenia Le Corbusyear, tworząc koncepcję szlaku tropami idei Le Corbusiera w Katowicach oraz prezentując poniższy tekst podczas warszawskiego spotkania, w którym udział wzięli: Charles Jencks, Arthur Rüegg, Charles Knevitt.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Głowów, Zagadka planu pierwszego miasta renesansowego w Polsce

Głowów, miasteczko koło Rzeszowa, później przemianowane na Głogów, został założony w 1570 r. Założycielem był Krzysztof Głowa, sekretarz królewski Zygmunta Augusta. W literaturze naukowej Głowów został uznany za pierwsze założenie renesansowe w Polsce. Trzy podstawowe dokumenty o założeniu miasteczka, przechowywane dziś w Archiwum Państwowym w Rzeszowie, ujawnił w 1933 r. i opublikował w wyborze regionalista Kazimierz Nitka. Podstawowa publikację stanowi jednak artykuł z komentarzami Franciszka Kotuli z 1954 r. Rozpoczął on rozważania nad pierwotnym układem planu miasta. Punktem wyjścia był przywilej fundacyjny Krzysztofa Głowy, wystawiony w 1570 r. oraz druga wersja aktu lokacyjnego wydana po śmierci założyciela przez wdowę po nim, Chrystynę z Paniowa. Początkowo fundator zaplanował miasteczko na 200 domów z kwadratowym rynkiem z ratuszem, z ośmioma ulicami: czterema krzyżowymi i czterema "poprzecznymi albo skośnymi", o nieokreślonej bliżej lokalizacji. Wydzielił cztery place dla kościoła, dworu, szpitala i łaźni. Ponieważ miasto nie spełniało oczekiwań fundatora, bo nie było zbyt wielu chętnych do osiedlania się, Chrystyna z Paniowa wydała w 1583 r. drugi z kolei, zmodyfikowany akt fundacyjny miasta. Zredukowała liczbę domów do stu dwudziestu i zaniechała realizacji czterech ulic "poprzecznych albo skośnych". Zachowała decyzję małżonka o placach dla budowli użytkowania społecznego. Od momentu opublikowania artykułu przez Franciszka Kotulę nastąpiło żywe zainteresowanie tematem. Na temat planu Głowowa wypowiadali się historycy urbanistyki: Stanisław Herbst, Wojciech Kalinowski, Teresa Zarębska, Wojciech Trzebiński, Mieczysław Książek. Nie potrafili jednak zlokalizować na planie idealnego miasta ulic "poprzecznych albo skośnych". Podnosili jednak związek planu z włoska teorią urbanistyki. Autor artykułu zaproponował proste rozwiązanie, aby uznać, że ulice "krzyżowe albo ukośne" były usytuowane między ramionami układu krzyżowego, nadając planowi układ promienisty. Geneza miasta o układzie promienistym wywodzi się z włoskiej teorii urbanistyki (Francesco di Giorgio Martini, Baldassare Peruzzzi, Antonio da Sangallo). W dobie renesansu w Italii co prawda miast o układzie promienistym nie realizowano (Palma Nuova powstała dopiero w 1593 r.), były jednak zakładane w połowie XVI w. w hiszpańskich Niderlandach: Mariembourg (1546) i Filippeville (1555). W Polsce przykładem miasta promienistego, jeszcze na zasadach renesansowych, jest Frampol założony przez Marka Antoniego Buttlera ok. 1736 roku.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka