rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Badanie współczynnika tarcia łożyska ślizgowego z wykorzystaniem bilansu cieplnego

W pracy przedstawiono energetyczną metodę wyznaczania współczynnika tarcia dla ślizgowej współpracy czopa i panewki. Głównym parametrem zmian zachodzących w bilansie energetycznym skojarzenia była wartość rezystancji cieplnej jego elementów składowych. Miarą zachodzących zmian cieplnych w skojarzeniu były pomiary przyrostów temperaturowych dla stalowego czopa i panewek. Zamieszczono również mierzone wartości momentów tarcia ułożyskowania wału, dla założonych warunków tarcia technicznie suchego. Wartości temperatur, momentów tarcia oraz rezystancji cieplnych wybranych par trących w ustabilizowanym okresie ich pracy (stały w czasie moment i temperatura), pozwoliły na określenie kinetycznego współczynnika tarcia badanego łożyska.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ warunków wymuszeń na zużywanie tribokorozyjne stali AISI 304 w 0,5 m roztworze H2SO4

W artykule przedstawiono wyniki badań zużywania tribokorozyjnego stali AISI 304 w 0,5M roztworze H2SO4. Badania wykonano na prototypowym stanowisku typu pin-on-plate zaprojektowanym w Instytucie Maszyn Roboczych i Pojazdów Samochodowych Politechniki Poznańskiej. Węzeł modelowy stanowi twardy, nieodkształcalny trzpień, który ślizga się ruchem posuwisto-zwrotnym po powierzchni próbki na dystansie około 6 mm. Stanowisko wyposażono w układ do polaryzacji próbki zadanym potencjałem i pomiaru prądu z obszaru tarcia. Celem eksperymentu była analiza wpływu na intensywność ubytku materiału w warunkach tribokorozji następujących wymuszeń: nacisk nominalny, częstotliwość przemieszczeń trzpienia, potencjał polaryzacji, średnica trzpienia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ budowy łańcucha alkilowego na właściwości tribologiczne wodnych roztworów oksyetylenowanych alkoholi

W artykule przedstawiono wpływ budowy łańcucha alkilowego oksyetylenowanych alkoholi tłuszczowych na właściwości fizykochemiczne i tribologiczne ich wodnych roztworów. Przedmiotem badań były wodne roztwory mieszaniny dwóch alkoholi, zawierających 12 i 14 atomów węgla w łańcuchu alkilowym, oksyetylenowanych 7 i 10 molami tlenku etylenu (C12- C14EO7 i C12-C14 EO10) oraz dwa alkohole izotridecylowe, oksyetylenowane 7 i 9 molami tlenku etylenu (izo-C13EO7 i izo-C13EO9). Miarą aktywności powierzchniowej były zmierzone wartości napięcia powierzchniowego i kąta zwilżania powierzchni stali. Charakterystyki tribologiczne były wyrażone poprzez opory ruchu i zużycie przy stałym nacisku. Wykorzystano tribometr ze skojarzeniem kula–tarcza (tester T-11). Stwierdzono, że izoalkohole wykazują wyższą zdolność do obniżania napięcia powierzchniowego, natomiast mniejszą zdolność do zwilżania powierzchni stali w stosunku do alkoholi o liniowych łańcuchach alkilowych. Udowodniono, że dla niewielkich obciążeń (10, 50 N) dodatek alkoholi o rozgałęzionych łańcuchach w zdecydowanie mniejszym stopniu wpływa na obniżenie oporów ruchu i zużycia niż ich odpowiedników liniowych. Obserwowane zmiany wielkości tribologicznych są interpretowane w kategoriach niższej trwałości filmu smarnego tworzonego przez izoalkohole z ich wodnych roztworów. Tworzony w warunkach tarcia film smarny nie jest trwały i nie zabezpiecza wystarczająco współpracujących elementów pary ciernej przed zużyciem, dlatego wodne roztwory izoalkoholi nie mogą stanowić efektywnych substancji smarowych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Pojemnościowa metoda pomiaru grubości elastohydrodynamicznego filmu smarowego

Przeprowadzono analizę metody pomiaru grubości filmu smarowego pojemnościowym czujnikiem cienkowarstwowym w styku EHD. Przedstawiono konstrukcję czujnika, jego model obwodowy, zasadę pomiaru, układ pomiarowy oraz metodę wzorcowania. Główną zaletą metody jest możliwość pomiaru grubości filmu smarowego w warunkach zbliżonych do panujących w styku rzeczywistych elementów maszyn. Wskazano na szereg ograniczeń stosowania tej metody wynikających z konstrukcji czujnika i sposobu jego wzorcowania. Podstawowym problemem jest wyznaczenie zmian stałej dielektrycznej smaru w warunkach EHD. Metoda umożliwia pomiary głównie grubych filmów smarowych (powyżej 0,3 žm).

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ tarcia na pracę i sprawność procesu szycia elementów obuwia

Opracowanie zawiera opis badań dotyczących rozwoju innowacyjności w obszarze procesu szycia materiałów obuwniczych. Zweryfikowana eksperymentalnie matematyczna zależność na siłę i pracę właściwą szycia materiałów obuwniczych ujmuje wpływ czynników związanych z kształtem geometrycznym igły oraz czynników materiałowych (grubość przyszywanej warstwy, rodzaj materiału, rodzaj stosowanych nici) na sprawność procesu. Zależność ta stwarza możliwość racjonalizacji doboru materiałów i doboru/budowy narzędzi do montażu obuwia przez szycie, a także oceny i optymalizacji energetycznej tego procesu w ujęciu tribologicznym. Badania zrealizowane zostały w Zakładzie Technologii Obuwia Politechniki Radomskiej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ zużycia zmęczeniowego PE-UHMW stosowanego na panewki endoprotez na jego własności tribologiczne

W pracy opisano badania polietylenu PE-UHMW stosowanego m.in. na panewki endoprotez stawu biodrowego. Próbki materiału poddano tarciu ślizgowemu w ruchu przemiennym w kontakcie ze stalą kwasoodporną ANSI 316L Badania polegały na pomiarze współczynnika tarcia statycznego badanej pary trącej przy różnych naciskach jednostkowych. Badaniom poddano próbki materiału eksploatowane odpowiednio przez 0, 1000, 20 000 i 100 000 cykli ruchowych. Dodatkowo przeprowadzono obserwacje mikroskopowe oraz pomiary mikrotwardości badanych próbek PE-UHMW.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Laboratoryjna identyfikacja procesu tarcia w skojarzeniu ciernym żeliwo-żeliwo

W pracy przedstawiono oryginalną metodę laboratoryjnego wyznaczania parametrów procesu tarciowego skojarzenia żeliwo-żeliwo. Omówiono konstrukcję stanowiska badawczego i badanych próbek. Zamieszczono opis i budowę wykorzystywanych torów pomiarowych. Opisano przebieg wykonywanych eksperymentów, a uzyskane wyniki badań zamieszczono w załączonej tabeli. Przedstawiono sposoby wyznaczania i obliczania parametrów procesu tarcia oraz dokonano podsumowania rezultatów pracy. Praca zawiera przykłady rysunkowe przebiegów zmian sześciu parametrów badanego procesu tarcia oraz końcowe wnioski.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badanie stabilności właściwości inhibitowanych kompozycji olejowych po testach przyspieszonego utleniania

W opracowaniu przedstawiono ocenę stabilności właściwości smarnych i odporności oksydacyjnej inhibitowanych kompozycji olejowych poddanych procesowi przyspieszonego utleniania. Zbadano wpływ tego procesu na zmianę ocenianych właściwości oraz skuteczność działania zastosowanych inhibitorów utleniania. Stwierdzono korzystny wpływ zastosowanych inhibitorów na stabilność właściwości badanych kompozycji olejowych po testach przyspieszonego utleniania.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ rodzaju zagęszczacza na charakterystyki tribologiczne smarów plastycznych

W artykule przedstawiono wyniki badań wpływu fazy rozpraszanej na właściwości smarne wybranych kompozycji smarowych. Do wytworzenia smarów plastycznych użyto mineralnej bazy olejowej, którą następnie zagęszczono stearynianem litu, stearynianem wapnia, kompleksowym mydłem litowym, modyfikowaną krzemionką oraz mieszaniną PTFE i krzemionki modyfikowanej. Wykonano badania właściwości smarnych objęte normą dla badanej grupy środków smarowych, a uzyskane wyniki porównano ze sobą i oceniono wpływ rodzaju zagęszczacza na wartość badanych parametrów. Do oceny właściwości tribologicznych wykorzystano wyniki badań granicznego obciążenia zużycia, obciążenia zespawania, obciążenia zacierającego, granicznego obciążenia zatarcia oraz granicznego nacisku zatarcia. Na podstawie wyników badań tribologicznych wybranych kompozycji smarowych stwierdzono, że najkorzystniej na właściwości przeciwzużyciowe badanych smarów plastycznych wpływa stearynian wapnia, natomiast najskuteczniejszą ochronę przeciwzatarciową pełnią zagęszczacze krzemionkowe i krzemionkowo-polimerowe.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości powłok Ni-Mo nakładanych metodą elektrochemiczną

W artykule przedstawiono badania powłok Ni-Mo osadzanych metodą elektrochemiczną. Analizowano właściwości mechaniczne i tribologiczne powłok Ni-Mo wytwarzanych przy gęstościach prądu osadzania z zakresu 0,5–5 A/dm2. Badane powłoki charakteryzują się twardością od 6,4 do 7,8 GPa oraz modułem sprężystości Younga 180–260 GPa. W zależności od stosowanych parametrów prądowych podczas osadzania uzyskane powłoki znacząco różniły się charakterem deformacji występujących na skutek odkształceń sprężysto-plastycznych lub kruchego pękania oraz odpornością na zużycie. Duże różnice we właściwościach powłok tłumaczono ich różną mikrostrukturą, którą wyznaczono z użyciem mikroskopii SEM i TEM.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Mechanizm konstytuowania warstwy granicznej z uwzględnieniem zjawisk triboelektrycznych

W strefie tarcia, gdy środek smarowy rozdziela dwie powierzchnie, w odpowiednich warunkach zaczynają występować cząsteczki nieobojętne elektrycznie (polarne, naelektryzowane i zjonizowane) w znacznych stężeniach. Cząsteczki te powodują występowanie intensywnych zjawisk triboelekrycznych, wydzielają się w postaci oddzielnej warstwy dobrze przewodzącej prąd elektryczny, a strefa poślizgu generuje cząsteczki o podwyższonej energii, które oddziałują na warstwę graniczną.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Fenomen mechanizmu smarowania stawów człowieka

W opracowaniu przedstawiono problematykę związaną z wyjaśnieniem doskonałego mechanizmu smarowania stawów człowieka. Mechanizm ten do tej pory nie został w pełni opisany ani odtworzony w Endoprotezach lub innych węzłach łożyskowych. Przeprowadzone rozważania opierają się na identyfikacji warunków tarcia i smarowania w stawach prawidłowych. Obejmują przestrzenne wyznaczenie geometrycznego układu współpracujących powierzchni stawowych, kształtu szpary stawowej, warstwowej budowy struktur chrzęstnych i kostnych, dodatkowych struktur chrzęstnych wspomagających smarowanie. W procesie smarowania ważną rolę przejmuje ciecz maziowa, dla której przeprowadzono badania reologiczne i tribologiczne. Dokonano modelowania i symulacji kontaktu struktur stawowych z wykorzystaniem metody elementów skończonych (MES), które wskazały na odrębny niż w warunkach technicznych mechanizm smarowania – charakterystyczny dla stawów człowieka.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Rola oksyetylatów alkoholu oleilowego w kształtowaniu właściwości przeciwzatarciowych substancji smarowych na bazie wody

W artykule przedstawiono analizę wpływu składu wodnych roztworów związków aktywnych powierzchniowo (oksyetylatów alkoholu oleilowego) na ich właściwości przeciwzatarciowe. Badaniom poddano kompozycje stanowiące micelarne roztwory wodne oksyetylatów alkoholu oleilowego o różnym stopniu oksyetylenowania: 2, 10 oraz 20. Skład kompozycji dobrano w taki sposób, by zawartość związków aktywnych powierzchniowo oraz wartość stałej równowagi hydrofilowo-lipofilowej (HLB) związków była dokładnie taka sama dla wszystkich kompozycji. Sporządzono dwie kompozycje: 1% wag. roztwór wodny oksyetylatu alkoholu oleilowego o stopniu oksyetylenowania równym 10 (1% AO-10) oraz 1% roztwór wodny zawierający mieszaninę oksyetylatów alkoholu oleilowego w stosunku 3:7 o stopniu oksyetylenowania odpowiednio: 2 i 20 (1% AO-M1). Wartość HLB związków użytych w obydwu kompozycjach była jednakowa i wynosiła 12. W celu zweryfikowania właściwości przeciwzatarciowych sporządzonych kompozycji smarowych wykonano badania tribologiczne wykorzystując tribometr T-02 (aparat czterokulowy). Analizowano zmiany momentu siły tarcia w funkcji liniowego przyrostu obciążenia węzła tarcia od 0 do 7,2 kN. Na podstawie uzyskanych zależności wyznaczono parametry: obciążenie zacierające (Pt), obciążenie zatarcia (Poz) oraz graniczny nacisk zatarcia (poz). Stwierdzono, że zastosowanie w kompozycji smarowej mieszaniny dwóch związków (1% AO-M1) wpływa na zwiększenie wartości Pt i poz o około 30% względem kompozycji opartej na jednym związku. Nie obserwowano istotnych różnic w wartościach Poz. Przypuszcza się, że różnice w wartościach ocenianych parametrów tribologicznych związane są ze zdolnością do tworzenia filmu smarowego o wyższym stopniu upakowania cząsteczek dodatku. Wpływa to bezpośrednio na zwiększenie trwałości takiego filmu smarowego, a co za tym idzie zwiększenie odporności warstwy smarowej na przerwanie.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Rozważanie o podstawach tribologii. Cz. 10. Obiekty idealne w tribologii

W artykule przedstawiono zasady metody idealizacji i jej funkcje w modelowaniu zjawisk fizycznych. Realizację metody idealizacji w tribologii pokazano na przykładzie modeli interpretacyjnych tarcia suchego (od modelu Amontonsa do modelu Kragielskiego). Zwrócono uwagę na możliwość zastosowania tej metody w eksperymencie tribologicznym.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości powłok natryskanych plazmowo i HVOF

W artykule przedstawiono wyniki badań właściwości natryskanych plazmowo i naddźwiękowo powłok NiCrBSi/Fe2O3. Zastosowana technika natryskiwania ma wpływ na skład fazowy natryskanych powłok. Powłoki natryskane naddźwiękowo miały znacznie mniejszą porowatość niż powłoki natryskiwane plazmowo. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że powłoki natryskane naddźwiękowo wykazały większą odporność na zużywanie ścierne. Wraz z zawartością Fe2O3 w mieszaninie malała odporność powłok na zużycie. Powłoki natryskane plazmowo miały wyższą odporność na zatarcie niż powłoki natryskane naddźwiękowo.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ poślizgu na zużycie i zmiany w mikrostrukturze warstwy wierzchniej stali bainitycznej przeznaczonej na szyny kolejowe

W eksploatacji obserwuje się przyspieszone zużywanie szyn kolejowych w miejscach, występowania ich współpracy z kołami przy zwiększonym poślizgu. Należą do nich ostre łuki, wzniesienia czy odcinki, na których występują częste rozruchy pojazdów szynowych. Zatem poślizg wywiera istotny wpływ na zużywanie szyn. W artykule przedstawiono wpływ poślizgu na zużycie oraz zmiany w mikrostrukturze warstwy wierzchniej pierwszej, polskiej bainitycznej stali szynowej. Próbki wykonane z tej stali poddano badaniom tribologicznym przy tarciu tocznym z poślizgiem. Parametrem tych badań był poślizg. Wyniki badań obejmowały zużycie i siłę tarcia w testowym skojarzeniu. W celu ustalenia mechanizmów zużywania przeprowadzono obserwacje mikroskopowe materiału warstwy wierzchniej próbek. Pozwoliły one na określenie wpływu, jaki wywiera poślizg na zmiany grubości warstwy odkształconej plastycznie oraz rodzaj i głębokość występowania pęknięć w tej warstwie.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ stanu energetycznego warstwy wierzchniej na zwilżalność stopu aluminium EN-AW Almg2 aktywnymi i nieaktywnymi substancjami smarującymi

W artykule przedstawiono wpływ stanu energetycznego warstwy wierzchniej stopu aluminium na jej zwilżalność aktywnymi i nieaktywnymi powierzchniowo substancjami smarującymi. Stan energetyczny oceniano na podstawie analizy zmian swobodnej energii powierzchniowej obliczanej (metodą zawartą w normie ASTM D5946) w oparciu o pomiary statycznego kąta zwilżania. Zwilżalność charakteryzowano na podstawie obserwacji zmian statycznego kąta zwilżania dla trzech substancji smarujących: oleju parafinowego, oleju Tranself EP (przeciwzatarciowe dodatki fosforowo-siarkowe) i oleju Total Azolla ZS100 (przeciwzużyciowy dodatek alkiloditiofosforanu cynku). Stwierdzono, że wzrost swobodnej energii powierzchniowej wpływa na zmianę zwilżalności powierzchni aluminium w przypadku smarowania olejem parafinowym (nieaktywnym powierzchniowo) i olejami z dodatkami AW/EP. Dla nieaktywnego środka smarowego wykonano także analizę zwilżalności na podstawie wykonanych pomiarów dynamicznego kąta zwilżania.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania teoretyczne i doświadczalne rozkładu temperatur w hydrodynamicznym łożysku wzdłużnym

W referacie zaprezentowano przykładowe wyniki obliczeń uzyskane dzięki zastosowaniu rozwijanej w Politechnice Gdańskiej nowej metody oceny własności hydrodynamicznych łożysk wzdłużnych. Bazuje ona na wykorzystaniu techniki automatycznej wymiany informacji pomiędzy uwzględnianymi w analizach problemów obliczeń łożyskowych obszarami zadania, tj. płynowym i strukturalnym, wykorzystując w tym celu dostępne programy obliczeniowe MES (technika FSI – Fluid Solid Interaction). Analizy przeprowadzono dla łożyska wzdłużnego, dla którego uzyskano również wyniki badań doświadczalnych na stanowisku SON Politechniki Gdańskiej. Porównano wybrane wyniki analiz obliczeniowych oraz badań doświadczalnych, przeprowadzając w ten sposób weryfikację modelu obliczeniowego.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza porównawcza zjawisk towarzyszących tarciu cienkich powłok ceramicznych w ruchu obrotowym, postępowym i postępowo--zwrotnym

W pracy porównano właściwości tribologiczne w ruchu postępowym, postępowo-zwrotnym i obrotowym w styku skoncentrowanym kula/płaszczyzna. Skojarzenie tarciowe stanowiła powłoka azotku wolframu o grubości 0,5  žm nałożona na stal i kulka AI2O3. W testach tribologicznych wyznaczono współczynnik tarcia oraz głębokość bruzdy powstałej po tarciu. Analizę procesów zużycia wykonano z użyciem mikroskopu świetlnego (LM) oraz skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM). Wykonane badania przyczepności powłoki w teście zarysowania wskazują na jej dobrą adhezję do podłoża. Pęknięcia kohezyjne obserwowano przy obciążeniu 8 N, a uszkodzenia adhezyjne przy obciążeniu 16 N. Mikrotwardość układu powłoka/podłoże wynosi ok. 8 GPa i w znacznym stopniu zależy od deformacji miękkiego podłoża. Największą odporność na zużycie układu powłoka/podłoże stwierdzono podczas tarcia w ruchu postępowo-zwrotnym, a najmniejszą w ruchu obrotowym. Średni współczynnik tarcia w początkowym okresie współpracy w ruchu obrotowym i postępowym przyjmuje mniejszą wartość ok. 0,12 w porównaniu z ruchem postępowo-zwrotnym, gdzie wynosi ok. 0,16.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Konstytuowanie warstw wierzchnich o podwyższonych właściwościach eksploatacyjnych obróbką nagniataniem

Omówiono proces konstytuowania warstw wierzchnich na drodze nagniatania naporowego tocznego. W wyniku tego procesu nierówności powierzchni pozostałe po obróbce poprzedzającej zostają trwale odkształcone, a na powierzchni obrobionej powstaje nowa struktura nierówności warunkowana kinematyką procesu nagniatania. Stosując narzędzia o różnych kształtach lub zmieniając parametry obróbki, można osiągnąc różny stopień odkształcenia nierówności. Analizując przebie, procesu obróbki nagniataniem, można zauważyć, że płynięcie  materału może doprowadzić, przy dostatecznie dużych naciskach, do tworzenia  się na obracanej powierzchni fali materiału spięrzonego przed elementem nagniatającym, zarówno w kierunku osiowym, jak i obwodowym. Proces nagniatania pozwala na stosunkowo łatwe sterowanie parametrami stanu warstwy wierzchniej, prowadząc do uzyskiwania powierzchni o oczekiwanych właściwościach użytkowych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości nanostrukturalnych powłok węglikowych natryskanych naddźwiękowo

W pracy przedstawiono wyniki badań nanostrukturalnej powłoki WC12Co natryskanej naddźwiękowo (HVOLF). Badania nanostrukturalnego proszku oraz natryskanej powłoki były analizowane za pomocą mikroskopu skaningowego (SEM), mikroskopu transmisyjnego (TEM) i dyfraktometru (XRD). Pokazały one, że ziarna proszku oraz natryskana powłoka zawieraja nanokryształy WC. Natryskana nanostrukturalna powłoka charakteryzowała się większą gęstością w porównaniu z powłoką natryskaną z proszku konwencjonalnego i zawierała również niewielką ilość fazy W2C WC1-x i W. Badania odporności na zużycie ścierne przeprowadzone na testerze tribologicznym T-07 wykazały mniejsze zużycie powłoki nanostrukturalnej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Kryteria wyboru materiału na koła zębate w odniesieniu do stosowanej technologii obróbki wykończeniowej zębów nawęglanych i hartowanych

W pracy podjęto zagadnienia dotyczące wyboru materiału na koła zębate, w zależności od stosowanych operacji technologicznych w końcowym etapie procesu ich wytwarzania. Rozważania prowadzono na kołach zębatych stosowanych w układach napędowych maszyn roboczych ciężkich. Są to napędy przenoszące wysokie wartości momentów obrotowych, o dużym zakresie zmienności w czasie eksploatacji. Podstawowymi elementami zapewniającymi uzyskanie niezawodności i odpowiedniej trwałości układu napędowego są koła zębate, mające wysoką wytrzymałość powierzchniową boku zęba (odporność na zużywanie pittingowe), jak również wysoką wytrzymałość objętościową stopy zęba (odporność na złamanie zęba u podstawy). Stosowanie odpowiedniej technologii w obróbce wykończeniowej kół zębatych z określonych materiałów daje możliwość uzyskania pożądanych cech wytrzymałościowych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Tribologia rzepu syntetycznego

Niniejsza praca przedstawia tribologiczny opis mikrowęzłów tarciowych, o dużej wartość siły tarcia adhezyjnego pomiędzy stykającymi się powierzchniami dwóch elementów. Rzepy syntetyczne są przykładem technicznym węzłów tarcia w mikroskali, których charakterystyka jest zbliżona do charakterystyki rzepu naturalnego w postaci dużej ilości mikrohaczyków występujących w owocostanie łopianu. Rzep syntetyczny składa się z dwóch elementów, z tym że powierzchnia jednego jest pokryta dużą ilością mikrohaczyków, natomiast powierzchnia drugiego ma warstwę z licznymi mikropętelkami. Przy docisku obu takich elementów następuje ich zespolenie. Ponieważ mikrohaczyki i mikropętelki są mikroskopijnych wymiarów, stąd siły zaczepu pomiędzy nimi są porównywalne z siłami tarcia i adhezji. Opisany w pracy mechanizm węzłów tarcia ma zastosowanie przy produkcji rzepów syntetycznych odpornych na zużycie.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna