rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czas a wieczność według Josepha Ratzingera/Benedykta XVI

Autor stawia hipotezę interpretacji nauki Josepha Ratzingera/Benedykta XVI na temat relacji czasu i wieczności. Każda religia obiecuje człowiekowi na różny sposób wyjście z doczesności, z obecnego sposobu bytowania, po prostu „z czasu” do czegoś ponad historyczną egzystencją, co określa się jako wieczność, czy nieśmiertelność. Rodzi się przy tym zasadnicze pytanie: skoro czas pragnie wyjść poza siebie ku wieczności, to czy wieczność – odwrotnie – ma jakąś relację do czasu, czy jest może jakąś negatywną bezczasowością? Chrześcijaństwo jednoznacznie opowiada się za Bogiem jako Panem nad czasem i tym samym za uczestniczeniem Boga w czasie, głównie przez Wcielenie Syna Bożego, a przez to wskazuje też na udział człowieka w wieczności Boga. Wtedy wieczność jest dla chrześcijanina trwaniem w Osobie Zmartwychwstałego. Trwanie to zasadza się na elemencie nieprzemijającym człowieka, czyli duszy duchowej, która otwiera człowieka na zmartwychwstanie, a przez to na nieśmiertelność rozumianą jako relacja przez Syna Bożego do Boga jako trynitarnej Miłości. Tak chrześcijaństwo ma linearne (a nie cykliczne w sensie kołowrotu) rozumienie czasu, ale przyjmuje też pozytywną cykliczność, wyrażoną w schemacie exitus – reditus. tj. exitus jest wolnym aktem stwórczym Boga, a reditus – wolnym samoofiarowaniem się człowieka na wzór Syna Bożego. Krzyż Chrystusa jako samoofiarowanie się Bogu Ojcu jest modelem przeniesienia czasu w nowy sposób trwania, czyli w wieczność. Chrystus jest zatem spełnieniem czasu i początkiem wieczności człowieka wierzącego.
 

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
W cieniu Marny: Życie codzienne Paryża u progu Wielkiej Wojny w świetle popularnej prasy paryskiej

Na przełomie lipca i sierpnia 1914 r., wraz ze zbliżającą się wojną, zmieniła się organizacja i charakter życia codziennego Paryżan. Przemieszczanie się, zasady i godziny funkcjonowania sklepów, instytucji publicznych, lokali rozrywkowych, kafejek, komunikacji miejskiej podlegają nowym regulacjom. Ponadto pojawiają się problemy ściśle związane z wojną, które wyciskają swoje piętno na życiu miasta: opieka nad rannymi, problem uchodźców, warunków życia rodzin zmobilizowanych żołnierzy, przygotowania do obrony miasta w obliczu klęski wojny granicznej. W ciągu kilku tygodni Paryż z „la ville lumière” zamienia się w „la ville de guerre”, a prasa codzienna rejestruje na bieżąco owe zmiany wskazując przy tym na problemy najważniejsze z punktu widzenia Paryżan, nastroje ulicy, staje się też, poprzez wymowę i tematykę artykułów, jednym z narzędzi budowania morale.

Czasopismo: Res Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Uwag kilka o lęku w obliczu śmierci.

Śmierć człowieka, zwłaszcza moja śmierć, to najbardziej doniosłe wydarzenie jakie przydarza się w życiu. Jawi się ona jako nieuchronny koniec wszelkiego możliwego doświadczenia, ustanie jakiejkolwiek relacji, kres wspomnień i nadziei. Wywołuje ona u żyjących najrozmaitsze reakcje, by wymienić chociażby takie jak: fascynacja, trwoga, stres, przyzwolenie, chęć oswojenia. Każda z nich może być poddana analizie, każda też ukaże śmierć w innym aspekcie. W proponowanym artykule autor wskazuje na jeszcze inną reakcję, a jest nią przeżycie lęku. Wydaje się, że jest to przeżycie o charakterze kluczowym, zarówno kiedy myślę o niej jako czymś, co może w każdej chwili dotknąć mnie samego, jak i wtedy, gdy uświadamiam sobie, że możliwe jest odejście bliskiej czy chociażby znanej mi osoby. Inspiracją dla tych analiz stało się kilka tekstów Josepha Ratzingera.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Polska Partia Robotnicza w powiecie chojnickim: geneza, idee, struktura, ludzie i działalność polityczna (1945–1948)

Tematyka związana z PPR, jej struktura, ludzie i działalność polityczna jest dokładnie poznana, w odniesieniu do centralnych struktur partii, a w niektórych przypadkach również do struktur regionalnych. Jak dotąd jednak nie ma żadnych opublikowanych studiów nad PPR w powiecie chojnickim w latach 1945-1948. Stąd autor zdecydował się wypełnić tę lukę poznawczą poprzez studia nad materiałami źródłowymi. W stadium tym przyjęto dwie hipotezy. Pierwszą, stanowiącą przypuszczenie, że elity PPR w Chojnicach były elementem „narzuconej władzy” w procesie sowietyzacji Polski. Druga hipoteza, pomocnicza, stanowi przypuszczenie, że zjawiska polityczne, wynikające z działalności politycznej PPR na ziemi chojnickiej, były analogiczne do zjawisk zachodzących w całej Polsce, na szczeblu lokalnym, w wyniku budowania struktur i utożsamiania władzy państwowej z PPR zgodnie z ideologią marksizmu-leninizmu.

Czasopismo: Res Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wymagania miłości w życiu społecznym  w świetle encyklik Deus Caritas est i Caritas in veritate  papieża Benedykta XVI

Chrześcijańska wizja miłości, tak głęboko personalistyczna i podkreślająca wyraźnie, że nie można przeciwstawiać miłości do Boga i miłości bliźniego, nie może nie uwzględniać społecznej natury człowieka. Jeśli miłość stanowi centrum życia chrześcijanina, a zarazem wskazuje na specyfikę jego powołania i posłannictwa, to nie sposób sobie wyobrazić, żeby ta fundamentalna perspektywa życiowa nie znalazła właściwego wyrazu w odniesieniu do życia społecznego. Ta miłość powinna wyrażać się w wielu postawach społecznych, nade wszystko w tych, które uznaje się za fundamentalne zasady życia społecznego. W codziennym życiu społecznym ważna jest umiejętność wcielania w życie zasad miłości. Chodzi tu o bardzo wiele konkretnych postaw. W niniejszej refleksji omówiono – w świetle encyklik Deus caritas est i Caritas in veritate papieża Benedykta –  zagadnienie miłości w trzech aspektach: miłość w mikro-relacjach, miłość a sprawiedliwość w makro-relacjach oraz miłość a dobro wspólne w makro-relacjach.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zmagania o tożsamość i chrześcijańskiego ducha Europy.

Niemiecki kardynał Joseph Ratzinger, później papież Benedykt XVI, należy do najwybitniejszych teologów katolickich XX i XXI wieku. Główną dziedziną jego teologicznej aktywności jest teologia fundamentalna, która pojmuje on jako płaszczyznę szeroko pojętego dialogu o wiarygodności chrześcijaństwa we współczesnym świecie. Niniejszy artykuł podejmuje próbę analizy poglądów Josepha Ratzingera/Benedykta XVI dotyczących chrześcijańskiej tożsamości Europy. Poszczególne zagadnienia tego opracowania są następujące: Europa jako zjawisko kulturowej interakcji; Prawo do miejsca chrześcijaństwa w Europie jutra; Europejski kryzys wartości; Europejski homo oeconomicus a Ewangelia; Pożegnać dawny eurocentryzm; Odwaga w zmaganiach nowe oblicze chrześcijańskiej Europy. W zakończeniu autor wskazuje na aktualność myśli Josepha Ratzingera/Benedykta XVI na temat przyszłości Europy w kontekście bieżących przemian w Unii Europejskiej i kryzysu migracyjnego.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Józef Milik (1891–1944) – biografia polityczna podlaskiego posła i działacza społecznego

Artykuł dotyczy postaci Józefa Milika (1891–1944), parlamentarzysty ruchu narodowego oraz działacza społecznego z Podlasia. Na podstawie dostępnych źródeł archiwalnych, statystycznych, opracowań i pamiętników starano się przedstawić biografię polityczną przedwojennego posła Związku Ludowo-Narodowego i Stronnictwa Narodowego w latach 1928–1935. Badaniami objęto także powiązaną z funkcją polityczną działalność społeczną i samorządową J. Milika, zwłaszcza w odniesieniu do jego rodzinnego powiatu sokołowskiego. J. Milik był bowiem także członkiem Wydziału Powiatowego i Sejmiku Powiatowego oraz organizatorem życia społecznego w swojej rodzinnej gminie Sterdyń. W ten sposób została ukazana jego droga życiowa, która spowodowała, że stał się jedną z ważnych postaci endecji w skali regionu i kraju, wchodząc m.in. w skład centralnych organów władzy Stronnictwa Narodowego.Autor przedstawił również zaangażowanie J. Milika w rozwój struktur konspiracyjnych i działalność w Radzie Jedności Narodowej – parlamencie Polskiego Państwa Podziemnego podczas II wojny światowej. Podkreślił dalszą potrzebę badań zwłaszcza nad tym okresem, którą jednak ogranicza ilość i zawartość źródeł.

Czasopismo: Res Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Poszukiwanie prawdy drogą do odkrywania Boga.

Edyta Stein to osoba, która urodziła się w żydowskiej, tradycyjnie religijnej, rodzinie. W młodości zaprzestała modlitwy, zagubiła wiarę w Boga. Była ona jednak niezwykle uczciwą w poszukiwaniu prawdy, która stała się jej życiową pasją. Artykuł ukazuje najpierw różne definicje prawdy. Następnie podejmuje prezentację sposobów fenomenologicznego odkrywania prawdy na temat człowieka, który był charakterystycznym dla Edyty Stein. Wreszcie pokazuje jej dojście do odkrycia Boga Miłości, który pociągnął ją do mistycznego zjednoczenia w duchowości Karmelu. Edyta Stein zginęła w obozie koncentracyjnym w Auschwitz doświadczając tajemnicy Krzyża Chrystusowego i ofiarowując się za swój naród.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Znaczenie okoliczności łagodzących  w adhortacji papieża Franciszka Amoris laetitia.

Do najbardziej kontrowersyjnie dyskutowanych wypowiedzi w adhortacji papieża Franciszka Amoris laetitia należy numery 300-305. Pojawia się w nich sugestia, że osoby żyjące w związkach niesakramentalnych mogą czuć się subiektywnie niezdolne do zmiany swojej życiowej sytuacji bez zaciągnięcia nowej winy moralnej, przy jednoczesnej świadomości, że obecna sytuacja jest obiektywnie ciężko grzeszna. Osoby takie – jak uważa papież – nie są pozbawione łaski Bożej i mogą w pewnych okolicznościach zostać dopuszczone do sakramentów. Wypowiedzi te bywają różnie rozumiane. Zgodnie z pierwszą interpretacją konkretne okoliczności mogą tak dalece zmienić charakter czynu, że ostatecznie pozostawanie w związkach niesakramentalnych nie przestaje być cudzołóstwem, a więc grzechem ciężkim. Inna interpretacja wskazuje na to, że sytuacja może stanowić formę moralnego „przymusu”, który – jak inne formy przymusu – zmniejszają odpowiedzialność osoby, chociaż jej działania pozostaje obiektywnie ciężko grzeszne. Wreszcie w ramach trzeciej interpretacji wypowiedzi Franciszka odniesione zostały do pewnej kategorii osób żyjących w związkach niesakramentalnych, mianowicie do osób subiektywnie pewnych o tym, że ich pierwsze małżeństwo było zawarte nieważnie.    

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Historia Polski w służbie promocji państwa: na przykładzie działań w Japonii

Historia jest silnie powiązana z krajem i jego obywatelami. Identyfikuje naród i kraj, pomaga zachować tożsamość, przypominając ludziom o ich dziedzictwie. Dlatego jest doskonałym sposobem budowania marki kraju, budząc skojarzenia z jego lokalizacją i społeczeństwem. Polska nieustannie poszukuje nowych rynków dla swoich produktów, nawet w krajach, w których jest ledwo obecna. Jednym z krajów, na którego rynek stara się wejść Polska, jest Japonia, kraj, którego obywatele niewiele wiedzą o Polsce. Aby ułatwić relacje między tymi dwoma krajami, polski rząd postanowił rozpocząć kampanię informacyjną o przeszłości i teraźniejszości Polski, jej możliwościach, znaczeniu na arenie międzynarodowej i jej mieszkańcach. Biorąc pod uwagę charakter japońskiej kultury, komiks został wybrany jako najbardziej odpowiednie medium.

Czasopismo: Res Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Relacje między Kościołem Janowym a judaizmem rabinicznym w świetle najnowszych badań

W niniejszym artykule została podjęta problematyka relacji pomiędzy Synagogą i Kościołem w kontekście pism Janowych. Autor analizuje teksty tradycji Janowej wskazując na ślady polemiki między judaizmem i chrześcijaństwem. Przez pryzmat terminów aposunagōgos, i „Żydzi” oraz polemicznych wyrażeń zostaje ukazana wrogość pomiędzy Synagogą i Kościołem. Autor ukazuje Sitz im Leben wspólnoty Janowej badając wpływ polemiki między judaizmem rabincznym a chrześcijaństwem po zburzeniu świątyni jerozolimskiej na treść tekstów Janowych. Analiza źródeł żydowskich i chrześcijańskich wskazuje na napięcie spowodowane chęcią utrwalenia własnej tożsamości. Prowadzi to do  stopniowego rozchodzenie się dróg Synagogi i Kościoła. W artykule zostają ukazane motywy rozejścia się dróg i ich znaczenie dla współczesnego dialogu pomiędzy judaizmem i chrześcijaństwem.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Nie jak ich uczeni w Piśmie” (Mt 7,29). Autorytet Mojżesza i Jezusa według Mateusza

W przedmowie dokumentu Papieskiej Komisji Biblijnej: Naród żydowski i jego Święte Pisma w Biblii chrześcijańskiej, pierwszy cytat biblijny zwraca uwagę na różnicę między nauczaniem Jezusa, które ma za podstawę Jego osobisty autorytet, a analogiczną działalnością uczonych w Piśmie: „Uczył ich jak ten, który ma władzę, a nie jak uczeni w Piśmie” (Mk 1,22). Kard. Józef Ratzinger, autor przedmowy, stwierdza, że szczególnie Ewangelia Mateusza uwydatnia ten charakter Jego nauczania. Artykuł przedstawia analizę fragmentów tej Ewangelii, które wzmiankują Mojżesza (Mt 8,4; 17,3.4; 19,7.8; 22,24; 23,2). W tym studium szczególną uwagę zwraca się na ich interpretację w bezpośrednim kontekście w tej Ewangelii oraz na ich porównanie z paralelnymi tekstami w pozostałych Ewangeliach synoptycznych. Konkludując można stwierdzić, że znaczenie słów Mojżesza nie jest pomniejszone, kiedy są one przytaczane w kontrowersjach między Jezusem a Jego żydowskimi przeciwnikami. W ten sposób autorytet Jego nauczania, który wyłania się z tych tekstów, zostaje potwierdzony.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Żydzi i judaizm w Dialogu z Żydem Tryfonem Justyna Męczennika

W polemice z marcjonizmem Justyn broni wartości Starego Testamentu dla chrześcijan nawet po przyjściu Chrystusa. Natomiast w jego spojrzeniu na judaizm widzimy bardzo zróżnicowane postawy. Z Prawa Mojżeszowego, które jest kodyfikacją prawa naturalnego, wydobywa zasady obowiązujące nadal chrześcijan i wszystkich ludzi. Natomiast elementy Prawa zapowiadające tajemnice Chrystusa i przepisy dane Żydom ze względy na zatwardziałość ich serca straciły na znaczeniu wraz z Jego przyjściem. W części Dialogu dotyczącej dyskusji na temat mesjańskiej i boskiej tożsamości Jezusa Justyn opiera się zasadniczo na interpretacji odpowiednich tekstów Starego Testamentu. Niekiedy tylko czyni złośliwe uwagi pod adresem Żydów, którzy nie uznali Jezusa za obiecanego Mesjasza i Syna Bożego, gdyż nie rozumieją Starego Testamentu i koncepcji „drugiego Boga”. Najbardziej antyżydowska jest ostatnia część Dialogu w której Justyn wyraźnie głosi teorię substytucji, że chrześcijanie są teraz nowym ludem Bożym, który zajął miejsce odrzuconego przez Boga Izraela. Wspólna wyznawcom judaizmu i chrześcijanom jest wiara w Boże objawienie zawarte w Starym Testamencie, różni zaś ich jego rozumienie i interpretacja.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Idea trzech Testamentów Klemensa z Aleksandrii

Artykuł przedstawia koncepcję trzech Testamentów Klemensa Aleksandryjskiego: Testament Helleński (diatheke tôn Hellenôn), tj. filozofia, Testament Hebrajski (diatheke tôn Judaiôn), tj. nauczanie proroków i Prawo oraz Testament Chrześcijański (diatheke tôn christianôn), tj. przepowiadanie Chrystusa wyjaśnione przez Apostołów, czyli Nowy Testament. Testamenty Helleński i Hebrajski były natchnione przez Boga, ale nie w tym samym stopniu. Prorocy przekazali czyste przesłanie Boga. Nauczanie filozofów zawierało elementy Prawdy, ale znajdowały się tam również czysto ludzkie idee. Pod pojęciem filozofii Klemens rozumie poznanie Prawdy na drodze intelektualnej oraz określoną sprawność lub formację umysłową. Filozofia może być pojmowana jako dar Boży dla Greków, podobnie jak Prawo było darem Bożym dla Żydów. Żydzi byli prowadzeni do Chrystusa poprzez Prawo i Proroków; Grecy - poprzez filozofię. Obydwa narody spotkały się w Kościele, tzn. w szkole Logosu. Znajomość proroctw uzdalnia Żydów do zaakceptowania Chrystusa jako Mesjasza, natomiast znajomość filozofii ułatwia Grekom rozumienie nauki i dzieła Chrystusa. W ten sposób Testament Grecki i Testament Hebrajski zostały dopełnione przez Nowy Testament.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Późnorzymskie ustawodawstwo państwowe przeciw Żydom (IV–V wieku). Egzemplifikacja na podstawie ograniczeń praw obywatelskich

Przedmiotem publikacji są cesarskie ograniczenia ogłoszone względem Żydów przez rzymskich cesarzy chrześcijańskich w okresie późnego cesarstwa. Opracowanie zawęża tą problematykę tylko do dziedziny prawodawczej, ponieważ skupia się tylko na późnoantycznym ustawodawstwie skierowanym przeciwko wyznawcom judaizmu. Materiał źródłowy stanowią, zamieszczone w Kodeksie Teodozjańskim, cesarskie rozporządzenia ogłoszone w latach 339-438. Ustawodawcy zakazali wyznawcom judaizmu zawierania małżeństw mieszanych oraz nabywania niewolników-chrześcijan. Ograniczeniom uległy również kwestie zdolności sporządzania przez nich ważnych testamentów. Żydom zakazano również, bez specjalnego pozwolenia ze strony władz państwowych,  nie tylko budowania nowych synagog, ale również remontowania już istniejących świątyń żydowskich. Na początku V wieku cesarze także zdecydowali się podjąć kroki prawne w kierunku ograniczenia wyznawcom judaizmu praw publicznych, bowiem ustawowo zakazano im sprawowania niektórych urzędów. Wszystkie te ustawy z całą pewnością pogarszały sytuację prawną tej grupy ludzi.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Papież Pius XII wobec Szoah. Artykuł sprawozdawczy

Czy Pius XII jest winny lub współwinny zagłady Żydów w czasie II wojny światowej? Odpowiedź Żydów – świadków, którzy przeżyli Shoah, jest jednomyślna: nikomu tyle nie zawdzięczają, ile temu papieżowi. Sztuka teatralna „Namiestnik” z 1963 r.  radykalnie zmieniła tę opinię na niekorzyść papieża: został uznany (głównym) winowajcą zagłady. Ekspozycja przygotowana w Muzeum Męczeństwa Yad Vashem w Jerozolimie w 2005 r. sformułowała winę papieża Piusa XII w siedmiu oskarżeniach-zarzutach: 1. zawarł konkordat z Hitlerem; 2. nie ogłosił antyrasistowskiej encykliki przygotowanej przez Piusa XI; 3. nie reagował protestem na relacje o postępującej zagładzie; 4. uchylił się od podpisania deklaracji aliantów w 1942 r. potępiającej eksterminację; 5. nie ochronił Żydów rzymskich; 6. zachowywał neutralność; 7. milczał wobec ludobójstwa. Autor usiłuje wykazać niesłuszność tych zarzutów.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ku katolickiej teologii judaizmu. Wprowadzenie do dyskusji

W przeszłości zakładano w teologii całkowite zastąpienie Izraela na obecnym etapie Bożej ekonomii zbawczej przez Kościół Chrystusowy. Tymczasem współczesne nauczanie Magisterium coraz wyraźniej odrzuca takie założenie. Myślenie o Żydach w perspektywie religijnej nie zaczyna się teraz od pamięci zerwania, lecz od wyznania “duchowej więzi”, wspólnych korzeni, wspólnego dziedzictwa. W myśl nauczania Kościoła aktualnie istniejąca wspólnota wyznawców judaizmu tak czerpie z dziedzictwa Starego Testamentu i tak je rozwija, iż warto zalecić “obustronne poznanie się i poszanowanie”, wspólne studia biblijne i teologiczne, “braterskie rozmowy”. Nie wolno już w teologii, która chce być katolicka, konstruować obrazu Żyda według własnych wyobrażeń, lecz trzeba wysłuchać jego świadectwa o sobie i o wierze i na tej podstawie próbować zrozumieć, wewnątrz własnej wiary, jego miejsce w planach Bożych. W oparciu o takie założenia artykuł próbuje przedstawić pewne kierunki rozwiązań dla katolickiej teologii judaizmu do przemyślenia i dyskusji.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ku katolickiej teologii judaizmu. Inspiracje kard. J. Ratzingera/Benedykta XVI

Decydujący impuls do nowej katolickiej teologii judaizmu dała soborowa deklaracja Nostra aetate, kładąc nacisk na „szczególną więź, którą lud Nowego Testamentu zespolony jest duchowo z plemieniem Abrahama”. Jednak w recepcji deklaracji uwypuklano dwa inne aspekty, a mianowicie Shoah i państwo Izrael, na skutek czego na daleki plan schodzi perspektywa teologiczna. Prawidłowe spojrzenie powinno uwzględniać najważniejsze drogowskazy teologiczne obecne w nauczaniu kard. Józefa Ratzingera/Benedykta XVI: 1. wartość Starego Testamentu dla chrześcijaństwa; 2. uniwersalna misja i posłannictwo Izraela; 3. problem odpowiedzialności Żydów za śmierć Jezusa; 4. odmowa, z jaką Jezus spotkał się ze strony większości Żydów; 5. miejsce i status Izraela w nowej sytuacji zbawczej urzeczywistnionej przez Jezusa Chrystusa.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Holocaust, Dekalog i Kieślowski

Pośród filmów, podejmujących tematykę Zagłady oraz obojętności (a nawet współwiny Polaków) na los Żydów, ważne znaczenie ma Dekalog, osiem (1988) Krzysztofa Kieślowskiego. Jego pierwszoplanowymi postaciami są Elżbieta, której jako żydowskiemu dziecku podczas wojny pod pretekstem zawartego w Dekalogu zakazu kłamstwa odmówiła ratunku Zofia, obecnie profesor etyki. Ich rozmowa po czterech dziesięcioleciach, pozwalająca na poznanie prawdy o motywach postępowania, prowadzi do opartego na przebaczeniu pojednania. Kieślowski w swoim filmie wprowadza również wątek teologiczny, stawiając pytanie o istnienie Boga. Oprócz utworu Kieślowskiego, tematyka pomocy udzielanej Żydom, ale również obojętności, a nawet współodpowiedzialności Polaków wobec Zagłady, obecna jest w licznych polskich filmach fabularnych i dokumentalnych. Wątkiem, który w nich powraca, jest także rola ludzi wierzących, którzy nie zawsze potrafili sprostać wymogom sumienia i wiary.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dialog chrześcijańsko-żydowski w katechezie młodzieży szkół ponadgimnazjalnych – między założeniami a praktyką

Nauczanie o judaizmie we współczesnej  katechezie młodzieży szkół ponadgimnazjalnych spełnia ważną rolę w dialogu chrześcijańsko-żydowskim. Pozwala katechizowanym zauważyć i zrozumieć wspólne korzenie chrześcijan i wyznawców religii Mojżeszowej. Przyczynia się do zmiany sposobu postrzegania mniejszości żydowskiej oraz okazywania szacunku i zrozumienia. Uzupełnia i integruje działania edukacyjne szkoły związane z edukacją o historii i tradycji Żydów. Stąd też nieuzasadnione wydaje się jedynie sporadyczne odwołanie do tej problematyki w dokumentach programowych katechezy młodzieży szkół ponadgimnazjalnych oraz w zgodnych z nimi seriach podręczników krakowskich i poznańskich. Braki te w przyszłości wymagają uzupełnienia. Warte uwagi i znaczące dla dialogu chrześcijańsko-żydowskiego są materiały „Lekcja religii” wydane przez Wydawnictwo „Święty Wojciech” przy współpracy z telewizją „Religia.tv.” W swych podstawowych założeniach mają one spełniać rolę środka dydaktycznego wspomagającego katechetów w przekazywaniu wiedzy o judaizmie oraz w kształtowaniu postawy dialogu i tolerancji. Ich skuteczność edukacyjną należałoby zweryfikować za pomocą badań empirycznych.

Czasopismo: Studia Nauk Teologicznych PAN
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne