rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ideł etosu rycerza w Libro del orden de caballería Ramona Llulla

Artykuł jest przybliżeniem postaci Ramona Llulla (1232-1316), katalońskiego tercjarza franciszkańskiego. Autor poddaje analizie jego dzieło Libro del orden de caballería (powstałe między rokiem 1274 a 1276). Ukazuje proces tworzenia i stopniowego rozwoju ideałów życia rycerza, zwany etosem rycerskim. Głównym powodem kształtowania ideałów rycerskich było zaangażowanie się rycerstwa Europy Zachodniej w walkę z niewiernymi w Ziemi Świętej i rekonkwista. Llull, podobnie jak inni średniowieczni autorzy piszący o rycerstwie, uwypukla bardziej aspekt moralny niż militarny. Troska o kondycję duchową rycerza, zdaniem hiszpańskiego teologa, wysuwa się na pierwszy plan, ponieważ rzutuje ona na funkcjonowanie całego stanu rycerskiego.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Urząd do Spraw Wyznań wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wybrane zagadnienia

Urząd do Spraw Wyznań był w latach 1950-1989 jednym z najważniejszych narzędzi, za pomocą których komunistyczne władze realizowały swoją politykę wyznaniową. Rola Urzędu i jego ekspozytur terenowych (w Lublinie Wydziału do spraw Wyznań przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a od maja 1975 r. przy Urzędzie Wojewódzkim) nie ograniczała się do zbierania danych i przygotowywania opracowań o charakterze eksperckim dla władz partyjnych. Do jego zadań należało również podejmowanie decyzji i rozstrzyganie wątpliwości, gdy jakiś organ władzy państwowej, od ministerstwa poczynając, a na miejskiej radzie narodowej kończąc, trafiał w swej aktywności na sprawy związane z zagadnieniami wyznaniowymi. Wtedy Urząd do Spraw Wyznań, czy też jedna z jego terenowych ekspozytur, wydawał opinie, zalecenia, podpowiadał rozwiązania, zatwierdzał. Dodajmy, że swoją działalność Urząd prowadził oczywiście w koordynacji z wieloma innymi organami ówczesnego państwa, będąc w pełni podporządkowany ogólnym dyrektywom płynącym z PZPR. Wszystkie przywołane przed chwilą formy aktywności Urzędu do Spraw Wyznań spełniał w odniesieniu do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Reasumując, można postawić tezę, że Urząd do Spraw Wyznań okazał się bardzo skutecznym narzędziem kolejnych ekip komunistycznych w realizacji niektórych założeń ich polityki względem KUL-u. Przypomnijmy w tym miejscu, że polityka ta ewoluowała w kolejnych dekadach. O ile w latach 50. i do połowy lat 60. starano się przede wszystkim maksymalnie ograniczyć zakres działania KUL-u, czyniąc z niego uczelnię małą, bez znaczącej kadry akademickiej, prowincjonalną i pozbawioną wydziałów świeckich, to od drugiej połowy lat 60. przyjęto nową taktykę, stawiając przede wszystkim na „lojalizację” kadry akademickiej za cenę pewnego złagodzenia kursu wobec uczelni. Urząd do Spraw Wyznań nie zdołał jednak, pomimo pewnych sukcesów cząstkowych, w pełni zapanować nad kadrą naukową i studentami, o czym świadczą liczne sprawozdania sporządzane przez urzędników zarówno szczebla lokalnego, jak i centralnego w latach 70. i 80.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działania aparatu bezpieczeństwa wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Katolicki Uniwersytet Lubelski w okresie Polski Ludowej znajdował się nieustannie pod kontrolą aparatu bezpieczeństwa. Rozpracowanie uczelni prowadzono w ramach spraw obiektowych o kryptonimie „Olimp”, a następnie „Ciemnogród”. Z uwagi na ponadregionalną rangę uniwersytetu działania operacyjne podejmowały nie tylko lubelskie struktury UB/SB, ale także centrala pionu antykościelnego. Niektóre zadania angażowały jednostki regionalne aparatu bezpieczeństwa na terenie całego kraju. UB/SB utrudniało awans naukowy pracownikom KUL-u uważanym za wrogów systemu, wspierało zaś lojalnych wykładowców. W ramach działań dezintegracyjnych skłócano kadrę profesorską ze sobą, pogłębiano niepewność co do dalszych losów szkoły, prowadzono działania kompromitujące niektórych wykładowców itd. Od 1949 r. systematycznie rozbudowywano sieć agenturalną, która w latach 80. liczyła kilkudziesięciu tajnych współpracowników (zarówno wykładowców, jak i studentów). Mimo długoletnich intensywnych działań aparatu bezpieczeństwa nie udało mu się podporządkować i spacyfikować środowiska KUL.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Poselstwo od wojska koronnego na sejm warszawski 1683 r. jako przykład funkcjonowania patronatu wojskowego Jana III

Pod koniec stycznia 1683 r. w Warszawie zebrał się sejm, na który przybyła delegacja od wojska koronnego, podjęta w izbie poselskiej 27 lutego, a u królowej Marii Kazimiery 2 marca. Delegację tworzyło 9 osób, w tym ośmiu oficerów – sześciu z zaciągu narodowego i trzech z cudzoziemskiego. Posłom przewodził dowódca królewskiego pułku jazdy, stolnik koronny Aleksander Polanowski. On też w imieniu kolegów, których wymienił imiennie, pokwitował 6 lutego odbiór ze skarbu 9000 zł przeznaczonych na traktamenty (diety poselskie). Dzięki temu pokwitowaniu mogliśmy ustalić nieznany dotąd skład deputacji od armii koronnej. Umożliwiło to przeprowadzenie analizy badawczej, która pokazała, że posłowie od wojska koronnego w 1683 r. pozostawali w kręgu oddziaływań wojskowego patronatu króla Jana III, w związku z tym władca mógł na nich w pełni polegać. Zdobycie sobie wpływu na deputację wojskową przez Jana III stanowiło ostrzeżenie dla opozycji antykrólewskiej, że wojsko koronne w całości popiera politykę monarchy.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Organy w kościołach archidiakonatu pomorskiego w XVI-XVIII wieku

Muzyka kościelna w Kościele katolickim już od wieków ubogacona jest grą na organach. Jednak rozpowszechnienie się tych instrumentów było rozciągnięte w czasie. Pierwsze organy w Polsce pojawiły się w XIII wieku, lecz w małych miasteczkach i wsiach organy występowały częściej począwszy od XVI wieku. Potwierdza to przykład archidiakonatu pomorskiego. W drugiej połowie XVI wieku organy były w 12 świątyniach, sto lat później już w 54, zaś w latach osiemdziesiątych XVIII wieku we wszystkich kościołach parafialnych większości kościołów filialnych.
Instrumenty organowe rozpowszechniały się szybciej w kościołach miejskich. W końcu XVI wieku były odnotowane w połowie miast archidiakonatu, a tylko w ok. 5% świątyń wiejskich. Sto lat później były w ponad 80% kościołach miejskich i już ok. 36% świątyń na wsi. Po kolejnych stu latach ponad 92% kościołów miejskich i niemal 86% wiejskich miało już ten typ instrumentu.
Recepcja organów była w pewnym stopniu uzależniona od patronatu świątyni. Najszybciej rosła w świątyniach patronatu kościelnego, wolniej królewskiego, a na końcu szlacheckiego.
Innym aspektem badań nad organami jest ustalenie ich wielkości. Wizytacje przekazują zwykle subiektywne odczucia wizytatora lub informację o liczbie głosów organowych, która w pośredni sposób może świadczyć o wielkości instrumentu. Najczęściej organy należały do grupy instrumentów małych, kilkugłosowych. Taki typ dominował (80-90%) w XVIII wieku. Spotyka się też instrumenty duże, o większej liczbie głosów (w Świeciu – 21, w Byszewie – 17). Jeśli chodzi o stan zachowania organów, to większość z nich była uznawana za dobre, choć odsetek ten wahał się w różnych wizytacjach od 89% w latach 1686-1687 do ok. 55% w wizytacjach z lat sześćdziesiątych i osiemdziesiątych XVIII wieku.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Lokalne władze partyjno-państwowe wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1944-1956

Od 1945 r. działalność Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL) nadzorowały struktury Urzędu Bezpieczeństwa, a od 1950 r. Wydział ds. Wyznań Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Polityczne oceny funkcjonowania KUL-u tworzyły wojewódzkie i miejskie struktury partii komunistycznej (PPR/PZPR). W kontaktach bilateralnych formalnym partnerem katolickiej uczelni byli prezydenci miasta (przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej) i wydziały MRN w Lublinie. Komuniści i podległy im aparat władzy administracyjnej negatywnie postrzegali KUL – jako politycznego wroga tzw. Polski Ludowej. Ocena katolickiej uczelni dokonywała się w dużej mierze przez pryzmat funkcjonowania Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS). KUL oskarżano o wywoływanie wszelkich politycznych problemów, jakie pojawiały się na państwowej uczelni. Główni regionalni działacze partii komunistycznej w latach 1948-1956 poprzez różnego rodzaju działania i dezyderaty utrudniali życie pracowników i studentów uczelni, i wręcz domagali się likwidacji katolickiego uniwersytetu. Ten postulat nie został zrealizowany wobec sprzeciwu polskiego Kościoła na czele z prymasem Stefanem Wyszyńskim. Nie zyskał też aprobaty w kierowniczych gremiach partii komunistycznej w Warszawie.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Lokalne władze partyjno-państwowe wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1956-1989. Zarys problematyki

Głównym celem niniejszego artykułu jest omówienie polityki lokalnych władz partyjno-państwowych wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1956-1989. KUL, jako uczelnia prywatna, niezależna od wpływów komunistów, stojąca po drugiej stronie barykady, jako instytucja wroga ideologicznie, po reaktywowaniu działalności w 1944 r. z góry skazana była na różnego rodzaju represje ze strony nowych władz, a w jakimś momencie nawet i na próbę likwidacji. Po krótkim okresie odwilży, jaka nastała po 1956 r., lokalne władze zaczęły osłabiać, a nawet paraliżować funkcjonowanie uczelni. Zamykano świeckie kierunki studiów, nakładano finansowe obciążenia, blokowano nominacje kadry naukowej. Jednak zamierzenia lokalnych władz partyjnych nie zawsze szły w parze z decyzjami zapadającymi w Warszawie. Władze centralne bowiem nie były do końca przekonane do ostatecznych środków względem KUL-u. Mimo wrogiej polityki lokalnych władz partyjnych uniwersytetowi udało się nie tylko przetrwać w tym trudnym okresie, ale także podejmować działania umożliwiające jego rozwój.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działalność bazylianów w Brześciu Litewskim w XVII-XIX wieku

Artykuł przedstawia dzieje klasztoru Bazylianów w Brześciu i jego rolę w życiu religijnym i społecznym miasta w XVII-XVIII wieku. Klasztor został ufundowany w 1638 r. i stanowił zaplecze dla działalności hierarchów Cerkwi unickiej. Zakonnicy z brzeskiej placówki bazylianów wspomagali biskupów w pracach organizacyjno-administracyjnych diecezji włodzimiersko-brzeskiej. Bazylianie w Brześciu nie prowadzili parafii. Wydarzeniami gromadzącymi wiernych były obchody odpustowe. W cerkwi bazyliańskiej kultem otaczani byli święci związani z duchowością Cerkwi unickiej oraz wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego. Przy cerkwi funkcjonowało bractwo św. Piotra i Pawła. Zakonnicy prowadzili szkołę dla dzieci mieszczan i szlachty, w utrzymaniu której partycypowało miasto. Pod koniec XVIII stulecia bazylianom powierzono prowadzoną przez jezuitów szkołę wydziałową. Bazyliańska szkoła uzyskała status powiatowej szkoły szlacheckiej. Przy klasztorze znajdowała się biblioteka, w zasobach której znajdowały się książki zakupione i podarowane przez bazylianów oraz przejęte po skasowanym klasztorze Jezuitów w Brześciu. Klasztor był traktowany jako miejsce zapewniające zakwaterowanie i wyżywienie przez okoliczną szlachtę.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polityka finansowo-podatkowa władz komunistycznych wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie polityki finansowo-podatkowej prowadzonej przez władze komunistyczne wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1944-1989. Analiza dokumentów podatkowych jednoznacznie wskazuje, że ustawodawstwo finansowo-podatkowe w okresie komunizmu było niezwykle skutecznym narzędziem pozwalającym na realizację wrogiej KUL-owi polityki władz komunistycznych.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polityka państwa wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w sferze inwestycji budowlanych

Problematyka artykułu koncentruje się wokół zagadnień związanych z postawą władz komunistycznych wobec podejmowanych przez rektorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego inwestycji remontowo-budowlanych. Złożoność polityki państwa wobec KUL-u w sferze inwestycji budowlanych wynikała z wielu czynników, które kształtowały stosunek władz partyjno-państwowych do władz uniwersyteckich. W latach 50. i 60. władze komunistyczne skutecznie przeciwdziałały wielokrotnie podejmowanym przez rektorów KUL-u próbom rozbudowy zaplecza lokalowego uczelni. Kierowane do władz powiatowych i wojewódzkich wnioski z prośbą o zezwolenie na budowę nowych gmachów czy na rozbudowę istniejących już budynków rozpatrywane były odmownie. W latach 70. wraz z dokonującymi się na KUL-u zmianami polityka państwa wobec podejmowanych przez nowe władze uczelni przedsięwzięć budowlanych zmieniła się. W konsekwencji już w latach 70. przystąpiono do stopniowej rozbudowy gmachu uniwersytetu, która właściwej dynamiki nabrała w latach 80.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kapelan wojskowy Edward Choma (1889-1940) – ofiara zbrodni katyńskiej

Artykuł opisuje życie ks. Edwarda Chomy. Urodził się w 1889 r. w Złoczowie w Małopolsce Wschodniej. W 1913 r. otrzymał święcenia kapłańskie i podjął pracę duszpasterską w diecezji lwowskiej. W 1917 r. został powołany do armii austriackiej, w której służył do października 1918 r. Po powrocie do Lwowa, w listopadzie 1918 r. zgłosił się na ochotnika do polskiej armii. Początkowo był kapelanem w 38 Pułku Piechoty, a następnie proboszczem 4 Dywizji Piechoty. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej został proboszczem parafii wojskowej w Skierniewicach (1921-1930), parafii wojskowej w Słonimiu (1930-1936) i parafii wojskowej w Radomiu (1936-1939). We wrześniu 1939 r. znalazł się w niewoli sowieckiej i został zamordowany w lesie katyńskim w kwietniu 1940 r.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Cenzura wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1944-1989

Polityka władz PRL wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego była emanacją stosunku komunistów do Kościoła katolickiego posiadającego w Polsce ugruntowany od wieków autorytet. Kiedy władza decydowała się na nasilenie konfliktu z Kościołem, miała wiele możliwości oddziaływania także na jedyną katolicką uczelnię, a tym samym wpływania na jej aktywność oraz oblicze. Na poziomie szykan i represji, jeżeli odrzucimy ostateczność, tj. zamknięcie uczelni, miała do dyspozycji zarówno jawne mechanizmy nacisku, jak i możliwość prowadzenia tajnych, zakulisowych działań.
I skwapliwie korzystała z obu tych sposobów. Wpływała na ograniczenie dopływu środków, podcinając płynność finansową uczelni; stawiała bariery na poziomie rekrutacji; zmuszała do zamknięcia niewygodnych kierunków i nie wydawała zgody lub utrudniała tworzenie nowych; wpływała na odebranie uprawnień do przeprowadzania przewodów doktorskich i habilitacyjnych; sankcjonowała rozpracowanie przez służby specjalne środowiska akademickiego, inwigilację studentów oraz pracowników uczelni, w skrajnych przypadkach doprowadzając do relegowania albo nieprzedłużania umowy o pracę. Cenzura ze swoimi działaniami znakomicie wpisywała się w ten ciąg szykan, ograniczając dostęp do myśli, a w niektórych wypadkach wręcz wpływając na uniemożliwienie przekazu czy to przez niedopuszczenie do publicznej wypowiedzi, czy np. wstrzymanie publikacji, rzadziej konfiskatę gotowego druku. Z reguły posługiwano się ingerencją w celu eliminacji fragmentów tekstu lub dokonywano zmian konkretnych sformułowań.
Mówiąc o działalności cenzury, dotykamy wyłącznie skutków decyzji politycznych, które zapadały w innym miejscu. Należy zatem pamiętać, kto w ówczesnej rzeczywistości tak naprawdę sterował treściami przekazu, a więc o roli Polskiej Partii Robotniczej, a później Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w tworzeniu rzeczywistości peerelowskiej oraz w kreowaniu obrazu świata. Cenzura miała tu rolę wyłącznie pomocniczą obrony interesów tej jednej partii, stanowiąc ostatnią blokadę niezależnej myśli i słowa.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Interesy narodowe w genezie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali

Powołanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWS) było wydarzeniem bez precedensu. Dostrzeżenie szczególnych cech nowej struktury wymaga analizy przesłanek, jakie doprowadziły do jej powstania. Na uwagę zasługują tu zwłaszcza motywy kryjące się za decyzjami sześciu pierwotnych sygnatariuszy Traktatu. Powojenną sytuację Europy określiły trzy czynniki: bardzo trudna sytuacja ekonomiczna i demograficzna, polityczno-militarna dominacja Stanów Zjednoczonych oraz zagrożenie ze strony Związku Radzieckiego. W efekcie państwa zachodnioeuropejskie nie mogły nie uwzględniać oczekiwań amerykańskich, co stanowiło jedno z zasadniczych uwarunkowań dla polityki ich rządów.
W pracy przedstawione zostały punkty widzenia każdego z sześciu państw uczestniczących w negocjacjach nad Traktatem. Dla Francji Plan Schumana był narzędziem realizacji powojennych priorytetów, szczególnie zaś zabezpieczenia się przed kolejną niemiecką agresją. Niemcy z kolei upatrywały w projekcie EWWS szansy na powrót do grona pełnoprawnych członków wspólnoty międzynarodowej oraz odzyskanie samodzielności w zakresie polityki ekonomicznej. Podobnie rzecz się miała z Włochami, które oczekiwały jednak wsparcia dla swojej gospodarki. Państwa Beneluksu obawiały się dominacji „wielkich”, lecz miały pełną świadomość, iż dla udziału w Planie nie ma alternatywy. Stwierdzić należy istnienie bardzo poważnych rozbieżności w płaszczyźnie interesów ekonomicznych sześciu państw. Problem ten rozwiązany został poprzez wprowadzenie do Traktatu rozlicznych koncesji zapewniających państwom odstępstwo od ogólnych reguł. Czyniło to z Planu Schumana i EWWS przedsięwzięcie przede wszystkim polityczne, w ramach którego rządy dostrzegły możliwość realizacji interesów swych państw przy zastosowaniu nowego środka, jakim była zasada ponadnarodowa i oparta na niej organizacja, zwana Wspólnotą.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w aspekcie teorii wielofunkcyjności

Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie głównych i najważniejszych zagadnień dotyczących teorii zrównoważonego rozwoju wsi w wymiarze przestrzennym, z punktu widzenia wielofunkcyjności. Przedstawiono uwarunkowania teoretyczne i użytkowe, metody oraz wyniki implementacji tej teorii. Przeanalizowano również niektóre zależności między koncepcją rozwoju obszarów wiejskich w podejściu wielofunkcyjnym a teorią ekorozwoju obszarów wiejskich. Przedstawiono wyniki badań empirycznych dotyczących świadomości mieszkańców regionu konińskiego na temat zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Problem badawczy analizowano na podstawie oryginalnych źródeł informacji. Zostały one uzyskane w wyniku badań empirycznych przeprowadzonych w czerwcu 2018r., za pomocą kwestionariusza, metoda bezpośredniego wywiadu. W ankiecie uwzględniono mieszkańców regionu konińskiego, 110 respondentów  zostało wybranych na podstawie wyboru nielosowego  kwotowego (płeć, wiek) i celowej selekcji (studenci, pracownicy). Interpretując wyniki badań wykorzystano metodę indukcyjno-dedukcyjną. Skalę zjawiska i znaczenie czynnika sprawczego, podane przez respondentów, określono jako procent. Biorąc pod uwagę fakt, że niektórzy respondenci nie znali znaczenia celów zrównoważonego rozwoju, hierarchia wyznaczonych przez nich celów opierała się raczej na przypuszczeniach, a nie na konkretnych przekonaniach i wiedzy. W związku z tym uzyskane wyniki należy zaakceptować z tą rezerwą. Jednak znaczna część respondentów była w pełni świadoma kompleksowego rozumienia idei zrównoważonego rozwoju i łączyła je z celami społeczno-ekonomiczno-przyrodniczymi zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Progress in Economic Sciences
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Szkic o wyjątkowości Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego na tle polskiego świata akademickiego po 1944 roku

W niniejszym szkicu oddaję głos samej uczelni, tak aby wypowiedziała się o własnej wyjątkowości po 1944 r. Nie ma przy tym wątpliwości, że Katolicki Uniwersytet Lubelski – odmienny ideowo od otaczającej go rzeczywistości PRL-u – już chociażby pod tym względem wyróżniał się na tle ówczesnego świata akademickiego. PRL i KUL stanowiły byty odmienne, ścierające się w Polsce rządzącej przez komunistów.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działalność opozycyjna na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w latach 1966-1989

Przez cały okres Polski Ludowej katolicka uczelnia w Lublinie – jako autonomiczna wobec władz komunistycznych – stwarzała przestrzeń wolności i swobody działań, jaka na uczelniach państwowych była niemożliwa. Artykuł omawia, w jaki sposób owa nisza niezależności została wykorzystana przez środowisko akademickie w latach 1966-1989 do działań opozycyjnych i postaw oporu.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Relacje Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z zagranicą w okresie PRL

Sukcesywnie rozwijające się zagraniczne kontakty Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego zostały przerwane w okresie wojny i okupacji, a w latach 1944-1956 ograniczone do minimum. Pewnym przełomem był bez wątpienia rok 1956, czyli czas tzw. odwilży po latach stalinowskiego terroru, który zbiegł się z wyborem ks. prof. Mariana Rechowicza na rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Z niezwykłą determinacją dążył on do wprowadzenia KUL-u w orbitę międzynarodowych struktur nauki, dopiero jednak wszechstronne otwarcie na światową współpracę nastąpiło w okresie rektorstwa o. prof. Mieczysława A. Krąpca. Współpraca ta realizowała się na wielu płaszczyznach, z których najważniejsze to: przynależność Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego do międzynarodowych organizacji uniwersyteckich, coraz liczniejszy udział KUL-owskich profesorów w kongresach i sympozjach o charakterze międzynarodowym, organizacja takich przedsięwzięć w Lublinie, współpraca z uniwersytetami i zagranicznymi instytutami naukowymi, wymiana profesorów i studentów w ramach podpisywanych umów bilateralnych, wizyty i prelekcje wyjątkowych gości, a także partycypacja w różnorodnych fundacjach i stypendiach o profilu naukowym, kulturowym czy humanitarno-pomocowym.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii