rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Globalne łańcuchy wartości i innowacyjność a wartość dodana w handlu międzynarodowym

Przedmiotem artykułu jest analiza tworzenia się i wpływu globalnych łańcuchów wartości (Global Value Chains - GVC) na relacje w handlu międzynarodowym pomiędzy korporacjami, przedsiębiorstwami i całymi gospodarkami. Procesy globalizacji umożliwiające tworzenie i funkcjonowanie GVC związane są m.in. ze wzrostem międzynarodowego transferu innowacji, technologii oraz kapitału. Rewolucja teleinformatyczna (Information and Communication Technologies – ICT) pogłębia specjalizację i redukuje koszty produkcji, a także zmniejsza ryzyko międzynarodowych skomplikowanych projektów. Procesy w ramach GVC skupiają się na naturze relacji pomiędzy różnymi podmiotami zaangażowanymi w łańcuch i podkreślają rolę, jaką odgrywają korporacje międzynarodowe (Transnational Corporations – TNC) we wspieraniu dostawców w krajach rozwijających się. Konwencjonalne podejście do statystyk w handlu międzynarodowym nie jest wymiernym wskaźnikiem korzyści kraju i przedsiębiorstw. Pomiar udziału importu w eksporcie danego kraju stanowi wyraźny wskaźnik korzyści osiąganych przez dany kraj w tym zakresie. Inicjatywa OECD-WTO w zakresie handlu wartością dodaną (Trade in Value Added - TiVA) daje możliwość analizy wartości dodanej każdego kraju w produkcji dóbr i usług. Wskaźniki TiVA prezentuje podejście statystyczne wykorzystywane do oszacowania wartości według kraju i branży, które jest dodawane do produkcji towarów i usług eksportowanych, uznając, że eksport danego kraju opiera się na znacznym pośrednim imporcie. Artykuł przedstawia ponadto na przykładzie Chin, mylne przeświadczenie o wiodącej pozycji tego kraju w innowacyjności i eksporcie high-tech, które wynika m.in. z nieprecyzyjnych statystyk dotyczących handlu międzynarodowego.

Czasopismo: Warmińsko-Mazurski Kwartalnik Naukowy, Nauki Społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Przestępstwa seksualne osób z niepełnosprawnością intelektualną w świetle hipotezy pozornej dewiacji

Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej części przedstawiono negatywny, a w każdym razie ambiwalentny stosunek do aktywności seksualnej osób z niepełnosprawnością intelektualną przejawiany zarówno przez większość społeczeństwa, jak i tradycyjnych psychologów. Wychodząc z tego założenia, starano się ukazać ważność i pionierskość hipotezy pozornej dewiacji u osób z niepełnosprawnością popełniających przestępstwa seksualne. Hipoteza ta ukazuje zjawisko przestępczości seksualnej tego typu osób w całkowicie nowej, bardziej wnikliwej postaci, uwzględniającej specyfikę percepcji otaczającego świata oraz norm moralnych osób z niepełnosprawnością intelektualną. Najwięcej uwagi poświęcono ukazaniu, w jakim stopniu counterfeit deviance hypothesis może wpływać na zwiększenie efektywności oddziaływań terapeutycznych na osoby z niepełnosprawnością intelektualną popełniające przestępstwa seksualne.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Funkcjonowanie w izolacji więziennej skazanych na ekstremalnie długie kary pozbawienia wolności a szansa na udaną readaptację po zwolnieniu

Więźniowie długoterminowi, a więc ci, którzy zgodnie z definicją stworzoną przez Komitet Zagadnień Prawno-Karnych Rady Europy odbywają kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 lub więcej lat, są bardziej narażeni na wyniszczające oddziaływania izolacji więziennej. Tak twierdzi Donald Clemmer, twórca idei prizonizacji, zgodnie z którą im więcej czasu skazany spędzi w warunkach więziennych, tym bardziej zaangażuje się w subkulturę więzienną, przyjmie język właściwy dla więźniów, ich strój itd., ale także, co ważne, tak bardzo przystosuje się do życia w izolacji, że jego readaptacja będzie bardzo trudna lub wręcz niemożliwa. Badania wielu autorów nie potwierdzają tak mocno postawionej tezy, nikt też jednak nie przeczy oczywistym przypadkom uwięziennienia. Spośród wielu dostępnych koncepcji adaptacji do warunków więziennych autor artykułu skupił się na propozycji Ervinga Goffmana. Za pomocą metod jakościowych, jak analiza akt penitencjarnych więźniów oraz wywiad, zbadał 15 polskich skazanych na ekstremalnie długie kary więzienia (minimum 20 lat). Zebrany materiał poddał analizie, a potem przypisał każdego więźnia do odpowiedniego typu adaptacji według tej typologii. Następnie, bazując na badaniach własnych oraz innych autorów, autor próbuje dociekać, jaki typ adaptacji, przyjmowany podczas długiej izolacji więziennej, ma szansę przyczynić się do skutecznej readaptacji po zwolnieniu takiego więźnia, a jaki zwiastuje niemalże pewną porażkę.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Koncepcja projektowania uniwersalnego w edukacji

Współczesne międzynarodowe deklaracje odnoszące się do edukacji wyraźnie preferują kształcenie niesegregacyjne. Tworzenie dostępnych środowisk edukacyjnych ma swoje korzenie w projektowaniu uniwersalnym. Takie projektowanie powinno opierać się na budowaniu środowiska oraz tworzeniu produktów i usług dla każdego potencjalnego odbiorcy, bez względu na jego wiek, posiadane zdolności i możliwości, pochodzenie kulturowe czy inne cechy indywidualne. Zaproponowana koncepcja projektowania uniwersalnego kładzie ogromny nacisk zarówno na różnorodność, jak i włączanie. W artykule na podstawie analizy najnowszej literatury zaprezentowano zasady i praktyczne ich zastosowanie w projektowaniu uniwersalnym w edukacji, czyli uczenie się dostępne dla wszystkich, w tym dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w szczególności: zróżnicowanie środków prezentacji wiedzy przez nauczyciela, zróżnicowanie form ekspresji wiedzy przez ucznia, zróżnicowanie sposobów zaangażowania ucznia i nauczyciela. Wynikiem postępu jest możliwość edukacji niesegregacyjnej, ogólnodostępnej. Nie można jej jednak realizować tylko za pomocą zmian w przepisach – u podstaw powinna być wspólnym zadaniem pedagogiki ogólnej i specjalnej.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Trudne drogi adaptacji matek do głębokiej niepełnosprawności intelektualnej dziecka

Przeanalizowana zostanie droga rodziców do przystosowania się do głębokiej niepełnosprawności intelektualnej małego dziecka, dziecka starszego i osoby dorosłej. Proces adaptacji do głębokiej niepełnosprawności jest nieodłącznie związany z różnymi emocjami i kryzysem psychicznym całej rodziny. Rozciąga się na całe życie, szczególnie w rodzinach wychowujących dzieci z głębokim stopniem niepełnosprawności. Specjalistyczna literatura naukowa rzadko opisuje sytuację rodzin wychowujących małe dzieci oraz dorosłe osoby z głębokim stopniem niepełnosprawności. Rozważania mają zwrócić uwagę na to, że tylko dogłębne poznanie i przeanalizowanie sposobów adaptacji rodziców może mieć oddźwięk w systemie wsparcia rodzin z małym dzieckiem, może też być przydatne opiekunom dorosłych osób z głęboką niepełnosprawnością w ich funkcjonowaniu psychicznym przez całe życie.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Blogi – nowe forum rodziców dzieci z niepełnosprawnościami

Jedną z form mediów społecznościowych są blogi – sieciowe pamiętniki, które funkcjonują tylko w przestrzeni internetowej i podporządkowane są w swojej formie wymogom Internetu. Jest to nowe forum wymiany informacji, a także relacji między ludźmi. Autorami blogów są często również rodzice dzieci z niepełnosprawnościami, którzy w takiej formie dzielą się swoimi doświadczeniami związanymi ze skomplikowanym, trudniejszym rodzicielstwem, poszukując niejednokrotnie pomocy, jakiegoś rodzaju wsparcia, ale i dzieląc się problemami, potrzebami, możliwościami i sukcesami swoich dzieci.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Polskie regulacje dotyczące zapewnienia dostępności dla osób z niepełnosprawnością

W artykule prezentuję ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Omawiam nie tylko szczegółowo rozwiązania ustawowe już obowiązujące i wchodzące w życie w 2021 r., ale także wskazuję na wdrożone w praktyce do tej pory działania Rady Dostępności i Programu Dostępność Plus. Ukazuję również ryzyko spowolnienia procesu zapewniania dostępności zarówno w ramach działalności publicznej, jak i przede wszystkim w sektorze prywatnym, który nie jest w zasadzie w ogóle zobligowany do przestrzegania przedmiotowej ustawy.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Magdalena Cieślikowska, Marcin Szostakowski (red.): Warsztaty badawcze doktorantów: między teorią a praktyką metodologiczną

W artykule przedstawiono i analizowano wybrane projekty badawcze autorów monografii „Warsztaty badawcze doktorantów między teorią a praktyką metodologiczną”. Głównym celem publikacji było zainspirowanie czytelnika refleksyjnością badań młodych naukowców, podejmujących m.in. tematykę edukacji, aspiracji życiowych dzieci i młodzieży, zjawiska eksploracji miejskiej, tutoringu, kształcenia ustawicznego, interaktywnych centrów nauki, itp. Recenzowana książka stanowi wartościowe i bardzo użyteczne źródło wiedzy naukowej, sprzyjającej autorefleksji oraz dostarczającej wielu cennych wskazówek metodycznych, które odbiorca może wykorzystać w swoim warsztacie naukowym.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Resilence a poczucie stresu i samoskuteczności u małżonków/partnerów osób z nabytą niepełnosprawnością ruchową

Przedmiotem opracowania jest analiza relacji między resilience ujmowanym w kategorii względnie stałej cechy osobowościowej a samoskutecznością i stresem u małżonków i partnerów osób z nabytą niepełnosprawnością ruchową. W badaniach wzięły udział 93 osoby. Materiał zebrano za pomocą następujących narzędzi badawczych: Kwestionariusz Poczucia Stresu (KPS) (Plopa, Makarowski), Skala Uogólnionej Własnej Skuteczności (GSES) (Schwarzer, Jerusalem, adaptacja – Juczyński) oraz Skala Pomiaru Prężności SPP-25 (Ogińska-Bulik, Juczyński). Ustalono statystycznie istotne związki między resilience postrzeganym jako prężność psychiczna a ogólnym poczuciem stresu i jego dwoma wymiarami – napięciem emocjonalnym i stresem intrapsychicznym. Potwierdzono również związek między resilience a samoskutecznością, przy czym największy wkład w wyjaśnienie zmiennej zależnej, jaką jest poczucie własnej skuteczności, zanotowano w przypadku wymiaru prężności Kompetencje osobiste do radzenia sobie i tolerancja negatywnych emocji. Przeprowadzone analizy prowadzą do wniosku, że resilience pełni funkcję predykcyjną w stosunku do zmiennych objaśnianych przyjętych w modelu teoretycznym: poczucia stresu i własnej skuteczności w radzeniu sobie w sytuacjach trudnych.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Aktywność okoruchowa osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu podczas percepcji bodźców społecznych – implikacje dla praktyki pedagogicznej

W artykule przeanalizowano wyniki badań eye trackingowych osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w sytuacji percepcji bodźców społecznych, w perspektywie ich znaczenia dla praktyki pedagogicznej. We wstępie zawarto podstawowe informacje dotyczące istoty procesu widzenia oraz znaczenia ruchów gałek ocznych, zarówno dla tworzenia reprezentacji rzeczywistości, jak i skutecznego działania. Zwrócono również uwagę na zasadność wykorzystania techniki w badaniach osób z ASD. W dalszej części tekstu dokonano prezentacji wyników badań opisujących aktywność okoruchową osób z ASD podczas percepcji twarzy i scen społecznych, odwołując się głównie do prac przeglądowych z zakresu omawianej problematyki opublikowanych w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci. Analiza zaprezentowanego materiału wskazuje przede wszystkim na specyficzne wzorce aktywności okoruchowej osób z ASD w sytuacjach społecznych oraz osłabienie zainteresowania kontaktem z twarzą, szczególnie zaś unikanie eksplorowania rejonu oczu. Jednocześnie badacze dowodzą, że mechanizm preferencji ludzkich twarzy nie jest nieobecny w chwili urodzenia, lecz ulega stopniowemu osłabieniu, uniemożliwiając osobom z ASD pozyskiwanie kluczowych informacji dla prawidłowego kontaktu z innymi osobami. Z przeprowadzonych analiz wynika ponadto, że prezentowane wzorce skanowania twarzy mogą stanowić potencjalny biomarker zaburzenia, umożliwiając wczesną diagnostykę. Uzyskane wyniki stanowią istotne źródło danych nie tylko dla naukowców dążących do rozpoznania istoty zaburzenia, ale również dla praktyków, wskazując na znaczenie wczesnych treningów widzenia i planowania treningów umiejętności społecznych z uwzględnieniem specyficznych potrzeb badanych związanych ze wzrokową analizą scen wizualnych.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Postawa twórcza pracowników organizacji a ich nadzieja na sukces

Artykuł traktuje o zależnościach pomiędzy postawą twórczą a nadzieją na sukces pracowników organizacji. W badaniach uczestniczyło 120 osób pełniących funkcje kierownicze i wykonawcze w organizacjach o profilu działalności usługowej i produkcyjnej w Polsce południowo-wschodniej. Wśród badanych było 66 kobiet i 54 mężczyzn. W badaniach posłużono się Kwestionariuszem Twórczego Zachowania - KANH (Bernacka, Popek i Gierczyk, 2016) oraz Kwestionariuszem Nadziei-KNS (Łaguna, Trzebiński i Zięba, 2005). Uzyskane wyniki badań wskazują na istnienie dodatnich zależności pomiędzy postawą twórczą oraz jej wymiarami: konformizm-nonkonformizm, zachowania algorytmiczne-heurystyczne a ogólnym poziomem nadziei na sukces oraz jej komponentami: silą woli i umiejętnością znajdowania rozwiązań. Nadzieja na sukces przejawia się w procesach myślowych i konkretnym działaniu. Dlatego też w nowych zaskakujących sytuacjach osoby twórcze nie poddają się, ale pokonują przeszkody w dążeniu do upragnionego celu, cechują się umiejętnością poszukiwania rozwiązań. Uzyskane wyniki badań mogą mieć istotne znaczenie dla zwiększenia efektywności działań w organizacji, szczególnie w sytuacji pandemii COVID-19.

Czasopismo: Kultura i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Profilaktyka społeczna jako działalność intensyfikująca odporność psychiczną

Działania profilaktyczne zapobiegają pojawiającym się problemom społecznym, przy wykorzystaniu różnych metod i narzędzi do pracy. Niniejszy artykuł przybliży pomysł na prowadzenie profilaktyki społecznej, przy pomocy paintballu i survivalu, jako narzędzi do pracy terapeutycznej. Profilaktyka społeczna oparta na elementach przetrwania ma charakter zajęć rekreacyjnych, które przygotowują uczestników do podejmowania działań w trudnych warunkach i do poszukiwania dróg radzenia sobie z własnymi słabościami. W badaniach nad wzmocnieniem odporności psychicznej przyjmuję koncepcję teorii ugruntowanej, opartej na przeprowadzonych wywiadach i obserwacji uczestniczącej. Profilaktyka społeczna z elementami paintballu i sztuki przetrwania posiada w sobie takie cechy, które wzmacniają odporność psychiczną, uczą pewności siebie i wytrwałości. Profilaktyka ruchowa posługuje się ludzkim potencjałem, energią i werwą, po to, aby w jak najlepszy sposób wykorzystać te elementy w praktycznym doświadczaniu życia. Aktywność fizyczna wywołuje pozytywne zmiany w funkcjonowaniu człowieka i uczy sposobów reagowania na trudne sytuacje. Celem artykułu jest dostarczenie wiedzy badawczej, dotyczącej natężenia odporności psychicznej, od graczy paintballowych, którzy są organizatorami działań profilaktycznych. Opracowane materiały posłużą do budowania alternatywnej wizji spędzania wolnego czasu dla dzieci i młodzieży oraz ich rodziców.

Czasopismo: Kultura i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, psychologia
Funkcjonowanie ucznia z niedowidzeniem ze szczególnym uwzględnieniem choroby Stargardta w ogólnodostępnej szkole podstawowej – studium przypadku

W artykule przedstawiono zarówno zalety, jak i trudności oraz efekty kształcenia ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) w ogólnodostępnej szkole podstawowej w porównaniu z placówkami specjalnymi, które dysponują specjalistycznym wyposażeniem i wyspecjalizowaną kadrą. Podkreślono skuteczność szkół specjalnych w zakresie opanowywania wiedzy, ale niedostatki w uspołecznianiu i kształtowaniu poczucia własnej wartości ich absolwentów. Na przykładzie chłopca z niedowidzeniem z powodu choroby Stargardta, której skutki opisano, przedstawiono jej negatywny rozwój postępujący z wiekiem ucznia, co uwidoczniało się w jego wyglądzie i zachowaniu podczas zajęć, a w konsekwencji wpływało na jego funkcjonowanie w przestrzeni fizycznej i społecznej szkoły oraz pogłębiało trudności w opanowywaniu przez niego umiejętności założonych programem nauczania powszechnej szkoły podstawowej. By zrealizować ten program, podjęto różnorakie działania organizacyjne i metodyczne na bazie opinii i wytycznych poradni psychologiczno-pedagogicznej, wywiadu z rodzicami, doświadczeń zdobytych przez nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej i podczas następnych okresów edukacji do ukończenia gimnazjum. Wspomniany uczeń ze SPE został przygotowany do podjęcia dalszej nauki, w tym nauki zawodu w kolejnych placówkach edukacyjnych. Zapobieżono jego wykluczeniu społecznemu z powodu jego niepełnosprawności dzięki obecności w grupie pełnosprawnych rówieśników, przez których został zaakceptowany, przy jednoczesnym codziennym wsparciu jego rodziny i niedalekiej odległości szkoły od jego miejsca zamieszkania, czego nie mogłaby zapewnić specjalistyczna placówka z internatem. Wykazano zalety i efektywność, w konsekwencji zasadność nauczania dziecka ze SPE, w tym przypadku niedowidzącego, w publicznej szkole podstawowej z uwzględnieniem ograniczeń sprzętowych, metodycznych i osobowych placówki.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne
Jak wspierać w szkole jąkającego się ucznia?

Wieloczynnikowa koncepcja jąkania zakłada indywidualną kombinację uzupełniających się czynników, które mogą stanowić przyczynę wystąpienia tego zaburzenia mowy u dziecka. Są to czynniki fizjologiczne, lingwistyczne, psychologiczne oraz środowiskowe. Koncentrując się na dwóch ostatnich, autor przedstawia fakty na temat jąkania oraz dokonuje opisu jego złożoności w kontekście terapeutycznym. Jąkający się uczeń wymaga bowiem wsparcia nie tylko ze strony logopedy i rodziców, ale również nauczycieli. W artykule opisane zostało funkcjonowanie jąkającego się ucznia w szkole. Ponadto autor na podstawie literatury przedmiotu prezentuje rady dla nauczycieli, które mogą wykorzystać w swojej pracy wychowawczo-dydaktycznej z dzieckiem, które się jąka.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Alternatywy dla dziedziczenia: umowy darowizny i dożywocia

W tekście omówiono umowy darowizny i dożywocia, wskazując na możliwości ich alternatywnego wykorzystania dla zabezpieczenia po śmierci swojej najbliższej osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Celem prezentacji tych umów jest wskazanie możliwości zapobieżenia, by osoba z niepełnosprawnością intelektualną jako spadkobierca, często dużego majątku, nie musiała przechodzić przez trudy postępowania spadkowego, a tym samym by nie została narażona na ubezwłasnowolnienie. W artykule opisana została treść obu umów, formy ich zawarcia, kwestie podatkowe, a także możliwości ich rozwiązania, jak również wszelkiego rodzaju niebezpieczeństwa, które się z nimi wiążą.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Dziecko z niedokształceniem mowy o typie afazji – zarys problematyki

Artykuł jest naukowym opracowaniem podejmującym problematykę niedokształcenia mowy o typie afazji. Autorka dokonuje przeglądu i krytycznej analizy terminologii opisującej to specyficzne zaburzenie rozwoju mowy. Wskazuje na brak spójności terminologicznej zarówno wśród specjalistów, jak i rodziców dzieci z afazją. Wymienia także rodzaje afazji u dzieci, dokonuje ich charakterystyki, a także przedstawia źródła zaburzeń warunkowych korowo. Druga część artykułu stanowi prezentację procedur zapisanych w wybranych aktach prawnych dotyczących organizacji kształcenia i wychowania dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z afazją. W tekście autorka dokonuje analizy kolejnych etapów procedur pomocy psychologiczno-pedagogicznej, przez jakie przechodzą rodzice podczas procesu diagnozowania i terapii dziecka z afazją.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki socjologiczne
Eye tracker jako narzędzie pracy pedagoga specjalnego – przykładowe zastosowanie w obszarze surdopedagogiki

We wprowadzeniu omówiono specyficzne trudności w czytaniu ze zrozumieniem tekstów podręczników szkolnych przez uczniów z problemami słuchu w świetle literatury przedmiotu. Następnie przybliżono podstawy techniki eye trackingu, zastosowanej w prezentowanych badaniach własnych, w tym takie podstawowe pojęcia, jak fiksacje i sakkady. Zasadnicza część to doniesienie z badań własnych, których celem było określenie skuteczności czytania krótkich treści naukowo-informacyjnych o różnej postaci prezentacji infograficznej z zakresu przyrody oraz porównanie przebiegu procesu poznawczego charakterystycznego dla wyszukiwania informacji przez uczniów z uszkodzonym słuchem z analogicznym, realizowanym przez równych im wiekiem, uczniów słyszących. Metodą badań był test. Badania przeprowadzone zostały techniką eye trackingu. Wyniki opracowano w dwóch formach: graficznej i liczbowej. Formy graficzne to: heat mapa, mapa cieplna pokazująca skupienie wzroku, poprzez to pośrednio uwagi badanego, oraz scan path, ścieżka patrzenia, która pokazuje następowanie po sobie fiksacji i sakkad, informuje o sposobie patrzenia. Wnioski z badań pokazały możliwości wykorzystania techniki eye trackingu do oceny aktywności poznawczej, w szczególności określenia, jaki układ informacji na infografice jest najlepiej dostosowany do możliwości uczniów z problemami słuchu i uruchamia u nich podobne strategie poznawcze jak u słyszących rówieśników, a więc powinien przeważać w podręcznikach przeznaczonych dla tej grupy uczniów.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne
Funkcjonowanie uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną w wieku wczesnoszkolnym w zakresie komunikacji werbalnej

Rozwijanie umiejętności komunikacyjnych to jeden z głównych celów rewalidacyjnych w szkole specjalnej (Królowa, Malendowicz, 1976). Sytuacje edukacyjne wymagają od ucznia nieustannego komunikowania się z nauczycielami i rówieśnikami (Głodkowska, 2012). Badanie komunikacji werbalnej dostarcza informacji na temat poziomu opanowania przez uczniów fleksji, słownika biernego i czynnego, poprawności budowania zdań, rozumienia treści wysłuchanego tekstu. Diagnoza komunikacji poszerza również wiedzę na temat potrzeby kontaktu słownego uczniów oraz formy i złożoności wypowiedzi. Przedstawione badania ukazują poziom komunikacji werbalnej uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną w wieku wczesnoszkolnym. Dzięki przeprowadzonej eksploracji możliwe jest opracowanie praktycznych rozwiązań, mających na celu poprawę funkcjonowania badanej grupy w zakresie komunikacji. Do badania został wykorzystany Test Rozwoju Mowy i Kontaktu Słownego w opracowaniu Joanny Głodkowskiej (tamże). W badaniu wzięło udział 63 uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną. Przeprowadzono je w siedmiu szkołach specjalnych w województwie małopolskim. Przyjęto trzy kryteria podziału uczniów: wiek, płeć oraz miejsce zamieszkania. Wśród badanych uczniów było 35 chłopców i 28 dziewcząt. Ze względu na miejsce zamieszkania podzielono uczniów na dwie podgrupy: mieszkających w mieście (31 osób) oraz na wsi (32 osoby). Wyniki badań analizowano z wykorzystaniem współczynnika łatwości w opracowaniu Głodkowskiej (1999). Celem artykułu jest opracowanie praktycznych wskazówek do pracy z uczniami z lekką niepełnoprawnością intelektualną rozwijających potrzebę kontaktu słownego oraz umiejętności w zakresie komunikacji werbalnej. W końcowej części przedstawiono uzyskane wyniki oraz postulaty dla praktyki edukacyjnej.

Czasopismo: Szkoła Specjalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne