rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Fakty, miejsca i instytucje na mapach badawczych w socjologii miasta

Artykuł  dotyczy  wykorzystania  map  w  badaniu  socjologicznym  miasta.  Ta  najstarsza  w  socjologii  technika  prezentacji  danych  funkcjonuje  do  dzisiaj  w  socjologii  światowej  
i  jest  wysoce  użyteczna  do  badań środowisk  zurbanizowanych.  Jednym  z  nielicznych  i  wybitnych 
socjologów miasta w Polsce, który w swych studiach nie tylko sięgał do tradycji szkoły chicagowskiej, 
ale i używał do prezentacji danych i analiz map punktowych, był profesor Wacław Piotrowski. Drugi 
moduł  artykułu  dotyczy  właśnie  przypomnienia  tego  fragmentu  twórczości  profesora  Piotrowskiego 
(Łódź,  Katowice,  Wrocław,  Opole).  Wreszcie  trzecia  część  artykułu  pokazuje,  jak  współcześnie  do 
badań problemów społecznych miast województwa śląskiego stosuje się tę technikę. Ukazana zostaje 
ewolucja tej formy narzędzia badania socjologicznego we współczesnych śląskich studiach miejskich. 
Zaprezentowane zostaną najnowsze mapy badań faktów, miejsc i instytucji w mieście górnośląskim.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Człowiek, miejsca, role...Wspomnienie o profesorze Wacławie Piotrowskim

Tekst  jest  osobistym  wspomnieniem  autorki  o  Wacławie  Piotrowskim  jako 
aktorze  w  wybranych  rolach  społecznych,  kreowanych  przez  Profesora  w  różnych  miejscach  
i instytucjach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Instytucjonalizacja ładu gminnego

Ład społeczny czerpiący z konsensu, wspólnych wartości i wzorów zachowania uosabiają wspólnoty. Ich zaś instytucjonalną emanacją staje się samorząd. Samorząd gminny 
jest   instytucją   udziału   społeczności   we   władzy,   zawierającym   elementy   wspólnotowości 
terytorialnej, niezależności i lokalności.  
Usamorządowienie gmin poszerzyło zakres wolności. Ludzie poinformowani, mający świadomość  sensu  i  możliwości  działania,  zarówno  zbiorowego  jak  i  indywidualnego,  w  celu 
zaspokojenia   swych   potrzeb  jednostkowych,   zbiorowych   i   społecznych,  stają   się   bardziej 
zaangażowani  i  sprawni,  także  w  wymiarze  lokalnym.  Miejsce,  w  którym  ludzie  mogą  tak  żyć, 
staje  się  im  jeszcze  bardziej  bliskie,  niż  by  to  wynikało  z  samego  faktu  urodzenia  się  tam  lub 
zamieszkania.  
Proces  instytucjonalizacji  ładu gminnego  zachodzi  na  kontinuum  od  współdziałania  mieszkańców  do  zarządzania  gminą,  szczególnie  poprzez  formułowanie  strategii  lokalnego  rozwoju. 
Instytucjonalizacja ta przebiega zarówno w perspektywie społecznej, jak i organizacyjnej  
Konkludując,  ewolucja  państwa  liberalnego  opiera  się  na  następujących  zasadach:  subsydiarności, decentralizacji i dekoncentracji. Instytucjonalizująca się samorządowa forma organizacji 
władzy  publicznej  –  przede  wszystkim  na  poziomie  gminy  –  jest  uznawana  w  Europie  za 
obowiązujący standard.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Instytucje społeczne w wiejskiej przestrzeni społecznej

Celem  tekstu  jest zarysowanie  problemu  rozrywania  związku  wiejskiej  przestrzeni  społecznej  z  funkcjonowaniem  i  lokalizacją  w  niej  instytucji  społecznych  regulujących 
porządek  społeczny  oraz  zaspokajających  potrzeby  mieszkańców  wsi.  W  artykule  dokonano 
analizy zmian funkcji spełnianych przez wybrane instytucje w społeczności wiejskiej w odniesieniu do miasta, takie jak: rodzina, sąsiedztwo, ochrona zdrowia, konsumpcja, edukacja, kultura oraz 
religia w okresie transformacji systemowej w porównaniu do ostatnich lat socjalizmu

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Miasta nasze a w nich...Refelksje o wpływie reklamy zewnętrznej na miejską ikonosferę

W najnowszych studiach nad przestrzenią polskich miast coraz częściej podnosi się problem narastającego chaosu w miejskiej ikonosferze. Reklama zewnętrzna stała się nie 
tylko „niezbędnym dla codziennego funkcjonowania miasta środkiem porozumienia” (Wallis), ale 
coraz  częściej  utrudnia  funkcjonowanie  mieszkańców,  wywołując  chaos  informacyjny,  a  także 
prowadząc  do  wizualnego  skażenia  przestrzeni  publicznej.  Autor  podjął  badania  nad  wpływem 
reklamy  zewnętrznej  na  stan  wizualnego  skażenia  przestrzeni  trzech  śląskich  miast:  Rybnika, 
Katowic  i  Bielska-Białej,  oraz  przeprowadził  wywiady  nt.  stosunku  mieszkańców  Rybnika  do 
reklamy  zewnętrznej  w  ich  mieście.  Wyniki  badań  wskazują,  że  reklama  zewnętrzna  w  istotny 
sposób  przyczynia  się  do  wizualnego  skażenia  miasta.  Zaprezentowane  zostały  też  formy 
wizualnego skażenia w centrum miasta i poza nim oraz opinie mieszkańców Rybnika o funkcjonowaniu reklamy zewnętrznej w mieście.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Typy wielkomiejskiego sąsiedztwa wyobrażone a praktykowane stosunki sąsiedzkie mieszkańców Łodzi

W artykule przedstawiono problem sąsiedztwa jako znaczącego wymiaru organizacji społecznej  wielkiego  miasta. Przedmiotem zainteresowania  są płaszczyzny, typy i uwarunkowania relacji sąsiedzkich mieszkańców Łodzi. Uzyskane wyniki pokazują, iż sąsiedztwo jest nadal 
istotną formą integracji mieszkańców miasta. Skonstruowane typy były odzwierciedleniem różnych 
konfiguracji  preferowanych  wzorów  relacji  z  sąsiadami  i  realizowanych  kontaktów  w  miejscu 
zamieszkania.  Dominującym  typem  relacji  sąsiedzkiej  jest  sąsiedztwo  sentymentalno-rytualne. 
Najważniejszymi korelatami zjawiska okazały się zmienne społecznego położenia jednostki.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Więzi z miastem - wymiary, typy i uwarunkowania. Na przykładzie Łodzi i Iwanowa.

Artykuł  jest  głosem  w  dyskusji  nad  stanem  więzi  terytorialnych  łączących 
jednostki  w  ramach  zbiorowości  miejskich.  Przedmiotem  analizy  uczyniono  psychospołeczne 
więzi  z  miastem  łączące  mieszkańców  dwóch  ośrodków  postsocjalistycznych  z  Polski  i  Rosji. 
Podstawą prezentowanych rozważań są wyniki badań empirycznych zrealizowanych na reprezentatywnej  próbie  mieszkańców  Łodzi  i  Iwanowa.  Dociekania  autorki  koncentrują  się  wokół
podobieństw  i  różnic  w  poziomie,  typach  i  korelatach  przywiązania  do  miasta.  W  opracowaniu 
przyjęto  założenie  o  jednokierunkowym  wpływie  okresu  centralizacji  na  stan  i  rodzaj  więzi 
terytorialnych, czego wyniki badań nie potwierdziły.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rola pomocy społecznej w rozwoju przedsiębiorczości społecznej polskiej wsi z doświadczeń projektu "Budujemy nowy Lisków"

Artykuł jest głosem w dyskusji na temat przedsiębiorczości społecznej na wsi.
Przedmiotem zainteresowania uczyniono potencjalne i realizowane funkcje gminnych ośrodków
pomocy społecznej i wybranych organizacji pozarządowych (działających na terenie Lubelszczyzny)
na rzecz rozwoju przedsiębiorczości polskiej wsi. Zaprezentowane zostały również rekomendacje
dla zmian w systemie publicznej pomocy społecznej, które pozwolą wzmacniać przedsiębiorczość
na terenach wiejskich.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Miasto osobiste

Miasto  osobiste  oznacza  część  szerszego  terytorium  miejskiego,  wydzieloną
dzięki zakorzenieniu i symbolicznemu zawłaszczeniu, dającymi prawo do uznawania tej części za 
osobisty  dystans  przestrzenny.  Prawie  każda  jednostka  lub  grupa  dąży  do  posiadania  własnego, 
specyficznego  wycinka  przestrzeni  odzwierciedlającego  jej  wartości,  preferencje  i  aspiracje. 
Każda  taka  przestrzeń  jest  także  składnikiem  szerszego,  nieprzestrzennego  systemu  wartości. 
Wewnątrz zbiorowości społecznych, w tym zbiorowości miejskich, funkcjonują mniejsze układy, 
w wielu cechach i funkcjach zbieżne ze społecznościami lokalnymi.  
Miasto osobiste jest intymne, utkane z gęstej sieci osobistych kontaktów, interakcji, powiązań, zależności, afirmacji i animozji, jakie naturalną koleją rzeczy rozgrywają się głównie między 
„swoimi”. To również określone przekonania na jego temat – obrazy i wizje. Jest czymś unikatowym w znaczeniu: jedynym w swoim rodzaju, indywidualnym i osobniczym.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Niechciane dziedzictwo, czyli wielkie zespoły mieszkaniowe w strukturze społeczno-przestrzennej postsocjalistycznej Łodzi

Struktura  społeczno-demograficzna  wielkich  zespołów  mieszkaniowych  Łodzi  
i struktura wielkościowa oferowanych w nich mieszkań determinowane są przez czas ich budowy. 
Wśród wielkich zespołów mieszkaniowych Łodzi wyróżnić można trzy typy osiedli różniące się
okresem,  w  jakim  powstawały,  a  w  konsekwencji  strukturą  wielkościową  oferowanych  w  nich 
mieszkań i strukturą społeczno-demograficzną mieszkańców. Wszystkie łódzkie osiedla blokowisk 
charakteryzują się relatywnie wysokim statusem społecznym i wyższym niż przeciętnie w Łodzi 
poziomem aktywności społecznej mieszkańców (partycypacji wyborczej).  
W ostatnich latach w wielkich zespołach mieszkaniowych Łodzi stwierdzono zmiany obejmujące:  strukturę  społeczno-demograficzną,  wzrost  zróżnicowania  społeczno-przestrzennego  tych 
osiedli (procesy gentryfikacji, segregacji społeczno-przestrzennej i separacji) oraz zmiany w fizjonomii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Od miejsca do nie-miejsca

W  artykule  przedstawiono  zagadnienie  miejsca,  z  jednej  strony,  jako  zbioru 
przestrzeni  wytwarzanych  społecznie,  pełnych  historycznych  odniesień,  poczucia  tożsamości  
i  relacji  międzyludzkich,  a  z  drugiej  –  jako  więzi  sieciowych  nieograniczonego  świata,  nazywanych nie-miejscami. Współczesne analizy i przykłady miejsc i nie-miejsc pokazują, że w obliczu 
nowych wyzwań współczesności obie praktyki pozostają w interakcyjnym związku, mieszają się
i przenikają wzajemnie. Ludzie nadal żyją w miejscach, chociaż nigdy wcześniej w historii świata 
nie-miejsca  nie  zajmowały  tak  wiele  przestrzeni,  upodabniając  się  do  miejsc  i  częściowo  je 
zastępując.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Jakość życia w Rzgowie w opinii mieszkańców

Artykuł prezentuje opinie mieszkańców małego miasta leżącego w strefie
podmiejskiej Łodzi na temat ich jakości życia. Wykorzystano w tym celu badania ankietowe,
zwrócono uwagę na historię miejscowości oraz jej położenie geograficzne i komunikacyjne, które
to czynniki, jak się okazało, miały wpływ na ocenę jakości życia. Wyniki wskazały na dużą
aktywność społeczną i przedsiębiorczość mieszkańców, co przełożyło się na wysoki stopień
akceptacji miejsca zamieszkania, więzi mieszkańców z miastem, ocenę jakości życia i opinie na
temat funkcjonowania lokalnych instytucji. Zwrócono uwagę na odmienne wyniki uzyskane
w Brzezinach, położonych we wschodnich częściach strefy podmiejskiej Łodzi.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
50 lat minęło jak jeden dzień... Różnice międzypokoleniowe w kulturze studiowania na przykładzie socjologii na Uniwersytecie Łódzkim

W artykule podjęto próbę wskazania różnic międzypokoleniowych w kulturze studiowania oraz w samym postrzeganiu uniwersytetu i nauczania z ostatnich pięćdziesięciu lat. W tym celu zestawiono wspomnienia wykładowców dotyczące studiów socjologicznych w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego oraz ich opinie na temat obecnych studentów socjologii i kultury studenckiej (już z perspektywy dydaktyka) z subiektywnymi spostrzeżeniami autorki artykułu reprezentującej pokolenie, które ukończyło swoje studia w 2017 roku. Celem wyróżnienia tych trzech perspektyw jest ukazanie przemian uniwersytetu, który jako pewnego rodzaju idea, przeszedł wiele modyfikacji od momentu swojego wykrystalizowania się w średniowieczu. Zaprezentowany w artykule zarys historii uniwersytetu oraz różnych podejść do jego funkcji i przyjętego modelu jest wprowadzeniem do zilustrowania dynamicznego procesu nieustannych zmian zachodzących w jego murach, zarówno w aspekcie tworzenia i przekazywania nauki, jak i szeroko rozumianych relacji akademickich. Artykuł jest próbą wyodrębnienia oraz ukazania różnic pokoleniowych w ujęciu Mannheimowskim między studentami socjologii podejmującymi studia w latach sześćdziesiątych a tymi rozpoczynającymi studiowanie po pierwszej dekadzie XXI wieku.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Romowie w przestrzeni czeskich jednostek osadniczych

Artykuł prezentuje wyniki badań prowadzonych w Republice Czeskiej nad
tworzeniem się w przestrzeni miejskiej enklaw, gett skupiających romską mniejszość narodową.
Przedmiotem zainteresowania jest sytuacja ludności romskiej w Republice Czeskiej, polityka
mieszkaniowa państwa, rola prywatnych właścicieli mieszkań oraz samorządów w procesie
dobrowolnej i niedobrowolnej koncentracji Romów w pewnych obszarach miast.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zanikająca idea universitas?

Na podstawie wywiadów biograficznych przeprowadzonych z pracownikami naukowo-dydaktycznymi Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, a także w oparciu o literaturę, autor stawia w artykule tezę, że masowość kształcenia na poziomie uniwersyteckim prowadzi do obniżenia poziomu tego wykształcenia. Przyczyn ewolucji uniwersytetów oraz miejsca nauki w społeczeństwach jest wiele. Część z nich poddano analizie w niniejszym artykule. Idea universitas została potraktowana jako typ idealny. W opozycji do niej przedstawiana jest koncepcja „uniwersytetu przedsiębiorczego”, która zdaje się dominować obecnie w Polsce. Biorąc pod uwagę zmiany społeczne w ostatnich kilkudziesięciu latach, wspomniana wyżej teza nie jest tak oczywista do udowodnienia i dlatego pojawia się wątek polemiczny wobec tego założenia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Niechciane miejsca - szanse stabilizacji życiowej młodzieży wiejskiej i małomiasteczkowej

Artykuł jest głosem w dyskusji na temat uwarunkowań migracji młodzieży ze
wsi i małych miast. Na podstawie danych statystycznych i literatury przedmiotu postaram się
uzasadnić podstawową tezę, że nie istnieją obecnie ani obiektywne, ani też świadomościowe
argumenty czyniące ze środowisk wiejskich i małomiasteczkowych środowiska stwarzającego
szansę stabilizacji młodzieży. Mimo głębokich różnic w obiektywnej sytuacji ekonomicznej
i społecznej pomiędzy młodzieżą z rodzin małomiasteczkowych i rodzin wiejskich niezwiązanych
z rolnictwem a młodzieżą z rodzin rolniczych, łączy ich wspólny system przekonań oraz
budowane strategie zdobywania stabilizacji społecznej i ekonomicznej poza dotychczasowym
miejscem zamieszkania.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przestrzeń, fundator, budowla. Struktura regionalna w badaniach nad rekonstrukcją krajobrazu architektonicznego.

Przedstawione spostrzeżenia koncentrują się wokół możliwości rekonstruowania
i analizowania krajobrazu architektonicznego wybranego regionu, ze szczególnym
uwzględnieniem struktury badanej przestrzeni. Przede wszystkim należy postrzegać dzieło
architektoniczne jako wyraz społecznego prestiżu i znaczenia fundatora, gdzie forma funkcjonowała
jako wyznacznik prestiżowy. Cechy architektury „wielmożnej” uzyskiwano przez
niecodzienność programu użytkowego, kosztowność i trwałość zastosowanego materiału,
wielkość, indywidualność kształtów, piękno i ozdobność. Metody klasyfikowania przestrzeni
pozwalają na wskazanie atrakcyjnych miejsc rozpatrywanych w kontekście hierarchii punktów.
Tworzyły one w obrębie regionu rodzaj architektonicznej makroprzestrzeni. Jej podziały
możemy wyróżnić na poziomie struktur administracyjnych, ekonomicznych lub instytucjonalnych.
Dla przykładu w wybieraniu miejsca na fundację sakralną czynnikiem decydującym
o atrakcyjności mógł być charakter instytucji kościelnej funkcjonującej w miejscu potencjalnego
przedsięwzięcia. W tej grupie inwestycji istotnych w wymiarze duchowym była także
„sakralizacja” obranego miejsca. Wpływały na to przechowywane w danym miejscu relikwie,
funkcjonujące miejsca kultu, wraz z ich obdarzonymi łaską świętymi wizerunkami. Wszystkie
te elementy, nakładając się na siebie, wpływały na wykreowanie mapy z odwzorowaną
hierarchią punktów, cieszących się szczególnym powodzeniem. Istotny był także prawnohistoryczny
prestiż wybranego miejsca, jego powiązanie z prywatnymi dobrami fundatora, takie
założenie eksponowało gniazda rodowe. Fundacje tam lokowane wpisywały się w proces
legitymizacji posiadania tych ziem.
Czynniki te wpływały na funkcjonowanie mechanizmów, które kształtowały strukturę przestrzenną
regionu. Określenie miejsc obieranych dla fundacji architektonicznych było wypadkową
skomplikowanych mechanizmów ekonomicznych, własnościowych, społecznych, politycznych
i osobistych upodobań. Terytorialna struktura owych fundacji była silnie determinowana przez sieć
instytucjonalnych powiązań. Osadzone w ikonosferze budowle przemawiały językiem warunkowanym
przez miejsca ich oglądania.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Społeczne i edukacyjne uwarunkowania biograficznych doświadczeń w narracjach pokolenia 1947

W artykule zaprezentowano wyniki analizy transkrypcji wywiadów narracyjno-biograficznych przeprowadzonych z emerytowanymi nauczycielami akademickimi Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego, którzy rozpoczęli studia w roku 1965. Byli oni zatem przedstawicielami pokolenia, które urodziło się tuż po II wojnie światowej. Rozmowy dotyczyły ich wspomnień związanych z dwoma okresami składającymi się na pamięć komunikacyjną tej grupy pokoleniowej: studiami w latach 1965–1970 oraz późniejszą pracą akademicką. Pierwsza część artykułu poświęcona została krótkiemu opisowi zależności między ideologiczną doktryną a statusem socjologii jako nauki. Druga część zawiera analizę transkrypcji dokonaną w dwóch zasadniczych obszarach problemowych: doświadczeń formacyjnych związanych z wydarzeniami marcowymi 1968 roku oraz relacji wybitnych naukowców z ich uczniami przyjmujących formę mistrz–uczeń, opisanej za pomocą retorycznej figury „mistrza”.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przeobrażenia kulturowe na podstawie badań młodzieży studenckiej z Małopolski w zakresie narkomanii

Tematem artykułu są przeobrażenia kulturowe oparte na badaniach przeprowadzonych
wśród młodzieży studenckiej z Małopolski w zakresie narkomanii. Problem narkotykowy
ukazany został w kontekście zmian cywilizacyjnych. „Moda na branie” jest jednym
z elementów kultury masowej, której rozprzestrzenianiu szczególnie sprzyjają ostatnie dziesięciolecia.
Od czasu transformacji ustrojowej, po roku 1989, zostały otwarte granice. Ma to bezpośredni
związek z rozszerzeniem się na dużą skalę czarnego rynku handlu narkotykami w Polsce, jak
również-praktycznie nieograniczonym dostępem do szerokiej gamy różnego typu środków
psychoaktywnych. W artykule zostały zawarte następujące sekcje: Istota uzależnień, Co dają nam
narkotyki? Badanie problemu narkotykowego wśród młodzieży studenckiej, Młodzież a narkotyki,
Osobowość narkomana, Moda na zażywanie środków odurzających.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Poszukiwanie biograficznego sensu po upadku niemieckiej republiki demokratycznej. Przypadek Helgi Kuske

Artykuł skupia się na analizie autobiograficznego wywiadu narracyjnego z Helgą Kuske. Narratorka, urodzona w powojennej dekadzie, w Niemczech Wschodnich, doświadcza biograficznie uniwersum symbolicznego Niemieckiej Republiki Demokratycznej, a także trajektorii związanej z trudnościami biograficznymi radzenia sobie w okresie transformacji systemowej. Analiza przypadku Pani Kuske oscyluje między próbą uchwycenia jej biografii w kontekście powojennej historii Niemiec Wschodnich a studium historii jej życia w odniesieniu do koncepcji uniwersum symbolicznego Bergera i Luckmanna. Tekst ma także na celu wskazanie zależności między jednostkowym doświadczeniem biograficznym a procesami kolektywnymi na przykładzie działania wschodnioniemieckich mechanizmów kontrolowania przebiegu życia mieszkańców NRD.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Między „formą podawczą” a otwieraniem się na „bycie w dialogu” w biografiach naukowych rocznika 1947

Tekst prezentuje wspomnienia dotyczące okresu studenckiego i kariery naukowej emerytowanych nauczycieli akademickich z rocznika 1947. Tłem do narracji o sposobie prowadzenia zajęć i relacjach ze studentami są założenia filozofii dialogu. Teoria ta ma swoje przełożenie na aspekt praktyczny, gdyż wynikają z niej zarówno pedagogika, jak i dydaktyka oparta na dialogu. Celem jest określenie znaczenia dialogu w karierze naukowej nauczycieli akademickich przechodzących już na emeryturę. Do badania wykorzystano technikę wywiadu narracyjnego. Informacje uzyskane od wykładowców mogą wskazywać na dużą rangę dialogu zarówno w pracy, jak i w kontaktach międzyludzkich, choć oddziaływanie założeń filozofii dialogu na postępowanie wykładowców w stosunku do studentów podczas zajęć i po ich zakończeniu nie zawsze było całkowicie przez nich uświadamiane w czasie ich trwania.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
„Rola społeczna uczonego” – o mistrzach, mentorach, autorytetach w wywiadach biograficznych z emerytowanymi pracownikami naukowymi Uniwersytetu Łódzkiego

Niniejszy artykuł stanowi kontynuację projektu badawczego „Łódź akademicka w biografiach”. Celem opracowania jest odtworzenie na podstawie wywiadów narracyjno-biograficznych doświadczeń biograficznych emerytowanych pracowników Uniwersytetu Łódzkiego, w szczególności dotyczących relacji mistrz–uczeń. Podjęto próbę odpowiedzi na pytania o to, kim byli „mistrzowie”, oraz jak w swoich opowieściach biograficznych ukazują swoich mistrzów/mentorów badani. Materiał badawczy został zebrany z zastosowaniem metody wywiadu biograficzno- -narracyjnego zgodnie z ujęciem Fritza Schützego.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne