rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wpływ hybrydowych obligacji rekapitalizacyjnych na stabilność systemu finansowego

Rynek hybrydowych instrumentów rekapitalizacyjnych jest stosunkowo młody, ale pierwsze lata jego funkcjonowania wskazują, że przeprowadzone zmiany regulacyjne w ich zakresie, w odpowiedzi na słabości instrumentów absorpcji strat Bazylei II, nie zmniejszyły w sposób istotny ryzyka upadłości banków względem klasycznych instrumentów kapitałowych i nie przyczyniły się istotnie do zwiększenia stabilności systemu finansowego. Co więcej podnoszą one koszt finansowania problematycznych banków przy jednoczesnym zwiększeniu zmienności. Niewielki udział obligacji hybrydowych w kapitałach banków i zbyt nisko ustawione progi zdarzeń inicjujących sprawiają, że ich zdolność do restrukturyzacji i rekapitalizacji problematycznych banków, bez angażowania środków publicznych, jest niewielka. Jednocześnie zachowane zostały przesłanki do kontynuacji hazardu moralnego. Wskazane są dalsze prace regulacyjne w zakresie struktury tych instrumentów i kalibracji zdarzeń inicjujących a także na rzecz stworzenia pośredniej klasy instrumentów absorpcji strat.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Efektywność techniczna polskiego sektora banków komercyjnych

Celem artykułu jest zbadanie efektywności polskiego sektora banków komercyjnych. Autor oszacował parametry stochastycznego modelu granicznego używając danych o 24 polskich bankach komercyjnych pochodzących z lat 2011-2018. Na potrzeby konstrukcji modelu przyjęto jeden produkt (wartość udzielonych kredytów i inwestycji w papiery wartościowe) oraz trzy czynniki produkcji: nakład finansowy (środki z depozytów), pracę (mierzony liczbą pracowników) oraz nakład fizyczny. Uzyskane rezultaty sugerują relatywnie wysoki poziom efektywności technicznej (około 85%), która w badanym okresie wykazywała tendencje rosnącą. Malejący efekt skali (wynoszący przeciętnie poniżej 1) sugeruje, że polski sektor banków komercyjnych znajduje się w fazie dojrzałości. Zgodnie z oczekiwaniem głównym czynnikiem determinującym wielkość produkcji są depozyty (elastyczność powyżej 0.8) przy istotnie mniejszym poziomie elastyczności pozostałych dwóch czynników (poniżej 0.1). Dodatkowo poddano analizie wpływ wielkości banku oraz pochodzenia kapitału dominującego w banku na zmiany poziomu efektywności. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że nie ma różnicy w przeciętnym poziomie efektywności pomiędzy bankami dużymi i małymi. Ponadto wykazano, że banki z dominującym kapitałem zagranicznym mają przeciętnie wyższą efektywność niż banki krajowe.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Recenzja książki Republika Białoruś – polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Wybrane aspekt, red. Helena Giebień, Larysa Leszczenko, Warszawa 2020, ss. 246.

Recenzja książki Republika Białoruś – polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Wybrane aspekt, red. Helena Giebień, Larysa Leszczenko, Warszawa 2020, ss. 246.

Czasopismo: Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Fanatyczni mieszkańcy Czarnobyla? Wielokulturowy obraz XIX-wiecznego miasta w tekstach Ławrientija Pochiliewicza i Konstantina Paustowskiego

Artykuł jest próbą odtworzenia społeczno-religijnego życia mieszkańców Czarnobyla i jego zewnętrznego wizerunku oraz w ostatnich dekadach Imperium Rosyjskiego na podstawie jakościowej analizy tekstów Ławrientija Pochiliewicza i Konstantina Paustowskiego. Wielokulturowy charakter XIX-wiecznego Czarnobyla był rezultatem nietolerancyjnej polityki władz carskich, a także geograficzno-ekonomicznego położenia miasteczka. Żydowscy i chrześcijańscy mieszkańcy Czarnobyla (prawosławni, staroobrzędowcy i rzymscy katolicy) stanowili przykład symbiozy w warunkach autokratycznego imperium, którym pod koniec XIX stulecia była Rosja carów Aleksandra III i Mikołaja II. Historia Czarnobyla pokazuje, że miasto przez wieki stanowiło rezerwuar tolerancji i schronienie dla społeczności prześladowanych z powodów ekonomiczno-religijnych uprzedzeń. Jednocześnie Czarnobyl zachował eklektyczne oblicze typowego dla prawobrzeżnej Ukrainy prowincjonalnego sztetla z właściwą mu obyczajowością i światopoglądowym zróżnicowaniem.

Czasopismo: Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wpływ systemu gwarantowania depozytów na ryzyko niewypłacalności sektorów bankowych w wybranych krajach europejskich w latach 2004–2016

Przesłanką tworzenia systemu gwarantowania depozytów (SGD) w sieci bezpieczeństwa systemu finansowego było przede wszystkim stabilizowanie systemów bankowych poprzez zapobieganie ryzyku runu na bank lub banki, a także przeciwdziałanie skutkom niewypłacalności instytucji kredytowych. W teorii i praktyce podnosi się jednak kwestie efektów ubocznych wynikających z funkcji SGD, w tym pokusy nadużycia. W artykule analizuje się wpływ czynników charakteryzujących SGD na niewypłacalność systemów bankowych na przykładzie 42 krajów europejskich w latach 2004–2016. Podstawę empiryczną analiz stanowiły trzy bazy danych: Deposit Insurance Database Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Deposit Guarantee Schemes Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego oraz Global Financial Development Database Banku Światowego. Wyniki analiz modelu głównego dla całego badanego zbioru systemów bankowych wskazują, że co do zasady SGD zmniejsza ryzyko niewypłacalności. Natomiast analizy tego zbioru z uwzględnieniem dodatkowych kryteriów dychotomicznych (kraje strefy Euro i pozostałe, kraje Unii Europejskiej i pozostałe, kraje Europy Środkowo-Wschodniej i pozostałe) lub klasyfikacyjnych (kraje o niskim, średnim i wysokim dochodzie, kraje o niskim, średnim i wysokim poziomie pokusy nadużyć) wskazują, że SGD może przyczyniać się do wzrostu ryzyka niewypłacalności sektorów bankowych.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wdrożenie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16.04.2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów przez państwa członkowskie Unii Europejskiej

Celem niniejszego artykułu jest analiza ilościowa i jakościowa spełnienia wymogów finansowych i niefinansowych wynikających z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16.04.2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów przez państwa członkowskie Unii Europejskiej. Dodatkowo artykuł zawiera punkt odniesienia w postaci charakterystyk systemów w okresie sprzed reformy, tj. na koniec 2013 r. W artykule dążono do relatywnie szerokiej prezentacji wybranego problemu badawczego. Wykorzystano dane empiryczne, raporty i opinie pochodzące m.in. z Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego, Banku Światowego, Parlamentu Europejskiego oraz krajowego i zagranicznych organów właściwych do zarządzania systemem gwarantowania depozytów.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wyzwania prawne i strukturalne implementacji oraz stosowania przepisów dyrektywy BRR w zakresie instrumentu bail-in

W celach odbudowania społecznego zaufania do podmiotów rynku finansowego oraz ochrony stabilności systemu finansowego, organy publiczne po globalnym kryzysie finansowym zostały wyposażone w nowe kompetencje umożliwiające zapobieganie i przeciwdziałanie zagrożeniom o charakterze systemowym, spowodowanym niekontrolowaną upadłością dużych instytucji finansowych, przy ograniczeniu do minimum zaangażowania środków publicznych. Jednym z najdalej idących nowych uprawnień w przypadku interwencji uzasadnionej interesem publicznym jest m.in. możliwość umorzenia instrumentów dłużnych (bail-in) w sytuacji, gdy bank znajdzie się na progu upadłości lub jest zagrożony upadłością. W okresie po uchwaleniu dyrektywy BRR, w przypadku większości kryzysowych sytuacji w sektorze bankowym, organy resolution nie stosowały jednak instrumentu bail-in w okolicznościach, w których możliwe było umorzenie instrumentów dłużnych niezaliczanych do kapitału regulacyjnego. W artykule podjęto próbę wyjaśnienia uwarunkowań o charakterze prawnym oraz strukturalnym związanych z hierarchią zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym oraz współzależnością zasad pari passu i no creditor worse off, wpływających na potencjalnie niską skłonność do stosowania mechanizmu bail-in.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Publicznoprawne aspekty transakcji nabywania znacznych pakietów akcji banków krajowych (część II)

Niniejszy artykuł stanowi drugą część opracowania, które poświęcone jest przedstawieniu możliwie dokładnej charakterystyki publicznoprawnych aspektów transakcji nabycia znacznego pakietu akcji banku krajowego oraz rozwiązanie problemów praktycznych, które to problemy pojawiają się przy tego typu transakcjach. W niniejszej drugiej części opracowania zostanie natomiast scharakteryzowana instytucja sprzeciwu Komisji Nadzoru Finansowego, tak w jej ujęciu materialnym, jak i w ujęciu proceduralnym. Przedstawiono także charakterystyką instrumentów nadzoru, z wykorzystaniem których Komisja Nadzoru Finansowego jest uprawniona oddziaływać na nadzorowane podmioty w celu zabezpieczenia efektywnego wykonywania obowiązków związanych z nabywaniem znacznych pakietów akcji banku krajowego. W tej części opracowania sformułowano także uwagi podsumowujące i wnioski. W opracowaniu wykorzystano metodę analizy dogmatycznej oraz analizy ekonomicznej prawa. Przeprowadzona analiza doprowadziła do konkluzji, że przyjęte przez polskiego prawodawcę jest rozwiązaniem efektywnym, które należycie chroni interesy stron transakcji i jednocześnie interes publiczny ogniskujący się w prawidłowym i bezpiecznym funkcjonowaniu rynku bankowego.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne
Zrobotyzowana automatyzacja procesów w bankowości – szanse i wyzwania

Zrobotyzowana automatyzacja procesów (RPA) pozwala przekazać operacje wykonywane przez człowieka w systemach komputerowych robotowi programowemu (programowi), stanowiącemu „wirtualny ekwiwalent” pracownika. Jest to nowe podejście do usprawniania procesów, gdzie w odróżnieniu od tradycyjnego oprogramowania automatyzującego, roboty programowe korzystają z systemów komputerowych nie w sposób typowy dla maszyn a zbliżony do tego, jak robi to człowiek. Celem artykułu jest przedstawienie zastosowania RPA w bankach oraz wskazanie jej wpływu na działanie banku oraz jego pracowników. Postawiono tezę, że robotyzacja w istotny sposób zmienia funkcjonowanie banków. W pracy posłużono się przeglądem literatury, w tym opracowań branżowych. Przedstawiono zasady działania robotów programowych, ich zalety oraz specyficzne cechy odróżniające je od alternatywnych rozwiązań usprawniających procesy. Wskazano istotne dla banków argumenty za ich wdrażaniem, a ich omówienie uzupełniono przykładami robotyzacji procesów typowych dla bankowości. Przedstawiono ryzyka i wyzwania związane z wdrażaniem robotyzacji. Wskazano oczekiwane, przyszłe kompetencje pracowników banków, które są kluczowe w pracy w wysoce zautomatyzowanym i zrobotyzowanym środowisku. W pracy zaprezentowano wieloaspektowy wpływ automatyzacji procesów na funkcjonowanie banku i jego pracowników.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Polityka makroostrożnościowa w czasie pandemii

Wybuch pandemii COVID-19 i jego konsekwencje ekonomiczne są wydarzeniem o charakterze systemowym. O ile nie jest to jednak zdarzenie natury finansowej, to ma wpływ na la funkcjonowania systemu finansowego. Stąd też, organy makroostrożnościowe już w początkowym etapie kryzysu podjęły zdecydowane działania ograniczające jego negatywne skutki. Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka i wstępna ocena przedsięwzięć  makroostrożnościowych podjętych przez europejskie organy makroostrożnościowe zarówno w odniesieniu do sektora bankowego, jak i niebankowych podmiotów sektora finansowego. Kryzys wywołany pandemią COVID-19 stanowi pierwszy ważny test skuteczności polityki makroostrożnościowej po globalnym kryzysie finansowym. Przegląd działań makroostrożnościowych pojętych w reakcji na kryzys pandemiczny wskazuje na kluczową  rolę buforów kapitałowych, w tym w szczególności bufora antycyklicznego.

Czasopismo: Bezpieczny Bank
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Recenzja książki: T. Hoch, V. Kopeček, De Facto States in Eurasia, Routledge, London-New York 2020, ss. 302.

Recenzja dotyczy aktualnej pracy zbiorowej poświęconej państwom pozabwionym powszechnego uznania (tzw. parapanśtwom), które istnieją na obszarze byłego ZSRR.

Czasopismo: Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw w zakresie przestrzegania zasad higieny na etapie produkcji podstawowej

Celem artykułu jest przybliżenie wymagań prawnych w zakresie przestrzegania zasad higieny na etapie produkcji podstawowej w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw oraz założeń standardu GlobalG.A.P. jako narzędzia wspomagającego działania społecznie odpowiedzialnego przedsiębiorstwa.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Odpady jako surowiec do produkcji energii

Niniejszy artykuł podkreśla możliwość ekonomicznego zysku fermentacji metanowej, ale również możliwość wykorzystania odpadów poubojowych oraz osadów ściekowych, które wymagają podjęcia właściwego postępowania w celu ochrony środowiska naturalnego. Poddanie ich fermentacji metanowej pozwoli nie tylko na uzysk energii oraz pulpy pofermentacyjnej, czyli wartościowego nawozu, ale również na ich bezpieczną utylizację. Poza tym, koszt omawianych substratów jest nieznaczny w porównaniu z powszechnie wykorzystywaną w biogazowniach kiszonką z kukurydzy. W przypadku odpowiednich uwarunkowań możliwe jest nawet uzyskanie dopłaty za przyjęcie problematycznych odpadów.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Burakochwasty i pośpiechy na plantacjach buraka cukrowego

Burak cukrowy stanowi jedną z ważniejszych upraw rolniczych w Polsce. Zjawisko
pośpiechowatości na skutek wernalizacji roślin było wcześniej znane, jednak rośliny
te w  znakomitej większości nie wytwarzały nasion. Od lat 90. ubiegłego stulecia, wraz
z wprowadzeniem nasion reprodukowanych w basenie Morza Śródziemnego, w uprawie
tej pojawiły się rośliny wytwarzające nasiona w pierwszym roku wegetacji. Są one efektem przekrzyżowań materiałów hodowlanych z gatunkami dzikimi buraka tam występującymi. Zaniedbania ze strony plantatorów doprowadziły do wzrostu ich liczebności
i znacznego zachwaszczenia nimi pól buraka. Monitoring plantacji w rejonach zachodnio
północnych kraju wykazał, że na wielu polach sytuacja stała się krytyczna, a liczebność
burakochwastów stawia dalszą uprawę buraka na tych polach pod znakiem zapytania.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ utraty bioróżnorodności agroekosystemów na spadek populacji owadów zapylających ze szczególnym uwzględnieniem pszczoły miodnej

Pszczoła miodna (Apis mellifera) jest najważniejszym owadem w gospodarce człowieka oraz gatunkiem kluczowym w funkcjonowaniu ekosystemów rolniczych. Do najistotniejszych funkcji tego gatunku należy zapylanie roślin uprawnych oraz produkcja miodu.
Pszczoły są bezpośrednio zależne od bioróżnorodności danego obszaru. Niektóre badania wskazują, że spadek dostępności i różnorodności roślin pożytkowych jest przyczyną
osłabienia kondycji owadów, co zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zjawiska wymierania rodzin pszczelich. Większość badań wskazuje na pozytywny wpływ rolnictwa
ekologicznego, różnorodności krajobrazu oraz obecności w nim półnaturalnych użytków
zielonych na populację pszczoły miodnej. Szczególnie negatywnym zjawiskiem w rolnictwie jest szeroko pojęta intensyfikacja, objawiająca się stosowaniem pestycydów, dużym
zużyciem nawozów sztucznych, oraz brakiem roślin poużytkowych w uprawach.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Kapitał społeczny ukraińskiego społeczeństwa po Rewolucji Godności

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu kapitału społecznego ukraińskiego społeczeństwa kilka lat po rewolucji godności. Jego podstawowym celem jest próba odpowiedzi na pytanie o to, czy społeczeństwo, które na przełomie 2013 i 2014 roku skoordynowało swoje działania po to, by osiągnąć wspólny cel – jakim było odsunięcie ówczesnych władz i obranie prozachodniego kursu przez Ukrainę – jest kilka lat po tamtych wydarzeniach rzeczywiście społeczeństwem obywatelskim, charakteryzującym się posiadaniem trwałych zasobów kapitału społecznego. Aby uzyskać odpowiedź na to pytanie, w artykule przeanalizowano wiele wskaźników, zwyczajowo odnoszonych do kapitału społecznego, jakimi są: poziom zaufania do poszczególnych instytucji państwowych i społecznych, poziom zaangażowania w wolontariat i działalność stowarzyszeń, poziom korupcji występujący w tamtejszym społeczeństwie – który jednak należy traktować w kategoriach wskaźnika deficytów tego rodzaju kapitału. Przywołanie zarówno historycznych danych – pochodzących sprzed rewolucji godności – jak i danych obecnych (pochodzących w większości z 2018 i 2019 roku), pozwoliło na dokonanie porównań dotyczących tego, jak zmieniło się ukraińskie społeczeństwo i jego kapitał społeczny. Celem niniejszej publikacji jest zatem agregacja danych dotyczących społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie, która z kolei może stanowić punkt wyjścia do szerszych analiz (międzynarodowych) oraz podjęcia prób predykcji na kolejne lata. Dokonana analiza może okazać się wartościowa dla ukraińskich elit sprawujących władzę bądź do niej aspirujących – zrozumienie i dobra komunikacja z obywatelami jest przecież podstawą współczesnych państw demokratycznych.

Czasopismo: Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Działania doradcze podejmowane w celu popularyzowania ekologicznych metod produkcji żywności na przykładzie Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego

Przedstawiono działania prowadzone w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa
Rolniczego w celu popularyzowania ekologicznych metod produkcji żywności. Wykorzystano dane sprawozdawcze KPODR z lat 2014-2016. Analiza podjętych działań (obejmujących porady, szkolenia, informacje, konferencje, lustracje w gospodarstwach oraz
opracowania) pokazała, że Ośrodek pełni ważną rolę w regionie dla popularyzowania
ekologicznych metod produkcji żywności. Oprócz działań skierowanych do producentów
żywności ekologicznej w KPODR zajmowano się też wypracowaniem skutecznych metod
przekonywania do niej konsumentów. KPODR promował żywność ekologiczną podczas
targów, wystaw i konferencji, także poprzez środki masowego przekazu. Wydano foldery
informacyjno-promocyjne oraz zorganizowano konkursy na najlepsze gospodarstwo ekologiczne. Dużym zainteresowaniem cieszyły się konkursy skierowane do potencjalnych
konsumentów.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Uwarunkowania rozwoju rolnictwa ekologicznego w województwie podlaskim

Rolnictwo ekologiczne dzięki metodom gospodarowania, które wykorzystuje, spełnia
równocześnie trzy ważne zadania: korzystnie oddziałuje na środowisko naturalne, dostarcza
ekologicznej żywności, wytworzonej bez udziału środków chemicznych oraz wpływa na sytuację dochodową właścicieli gospodarstw. Celem opracowania jest określenie tendencji rozwojowych gospodarstw ekologicznych w województwie podlaskim na tle innych regionów kraju
oraz wskazanie głównych uwarunkowań ich rozwoju. Województwo podlaskie pod względem
liczby gospodarstw ekologicznych zajmuje drugie miejsce w kraju (po województwie warmińsko-mazurskim), a pod względem udziału użytków ekologicznych w użytkach rolnych ogółem – miejsce czwarte (po zachodniopomorskim, lubuskim i warmińsko-mazurskim). Analiza obejmuje wybrane uwarunkowania prawno-organizacyjne, ekonomiczne, środowiskowo-produkcyjne i społeczne. W grupie uwarunkowań ekonomicznych zwraca uwagę niska
sprzedaż produktów ekologicznych i wysokie zainteresowanie dopłatami z Unii Europejskiej.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Czynniki warunkujące stabilność polityczną: wyjaśnienie procesu zmian instytucjonalnych w krajach postkomunistycznych (1990-2020)

Ten artykuł analizuje zmiany instytucjonalne w 22 państwach postkomunistycznych w latach 1990-2020. Celem badania było znalezienie odpowiedzi na pytanie, dlaczego niektóre kraje osiągnęły demokrację, podczas gdy inne nie zdołały stworzyć lub wzmocnić instytucji demokratycznych oraz jakie czynniki wpłynęły na stabilność polityczną państw postkomunistycznych. W trakcie badania zebrano i opracowano dostępne informacje statystyczne na temat funkcjonowania głównych instytucji. Analiza pokazuje, że najbardziej znaczące zmiany instytucjonalne zaobserwowano w państwach niedemokratycznych oraz tych, które zaliczały się do kategorii hybrydowych reżimów politycznych. Korekta początkowo wybranej formy ustroju jest dowodem na rzecz teorii zmian endogenicznych, wskazującym na “zależność od ścieżki” (path-dependency). Wpływ czynników endogenicznych determinuje jakość przemian demokratycznych i poziom stabilności politycznej w państwach postkomunistycznych. Przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowo-Wschodniej wiązały się z zaangażowaniem w szybkie reformy na wczesnym etapie, a integracja euroatlantycka jedynie wspierała demokratyczną jakość instytucji. Struktura instytucjonalna państw, które wkroczyły na drogę integracji europejskiej, była w analizowanym okresie względnie stabilna i nie dotyczyła zmian w systemie podziału władzy. Z kolei państwa byłego Związku Radzieckiego najczęściej uciekały się do zmian w ustawie zasadniczej państwa, a zmiany te dotyczyły redystrybucji kompetencji między gałęziami władzy oraz wydłużenia kadencji prezydenta. Obok ogólnego poziomu demokratyzacji państw, największy wpływ na stabilność polityczną ma poziom wartości emancypacyjnych oraz waga władzy prezydenckiej.

Czasopismo: Wschód Europy. Studia humanistyczno-społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji