rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mahomet, w jakiego wierzą muzułamanie w świetle Siry Ibn 'IshaqA

Świat muzułmański opiera swoją doktrynę nie tylko na Koranie, ale także na tzw. Tradycji Proroka (Hadith) oraz na biografii Mahometa zwanej Sirą. Sira (arab.: ةريس), znaczy: „droga wyjścia”, „sposób postępowania”, „postępowanie”, „sposób życia”. Ibn ’Ishâq, autor Siry przywołuje wiele tekstów zapowiadających Mahometa, które można podzielić na 2 grupy: 1) wypowiedziane przed jego narodzinami; 2) proklamowane za jego życia. Mają one na celu: wykazać, że Mahomet jest wysłannikiem Allaha, a jednocześnie zbudować jego obraz jako człowieka o nieskazitelnej moralności. Prorok Islamu w Sirze został przedstawiony jako wzór dla muzułmanów, a jego życie może być normą nie tylko dla konkretnego wyznawcy Allaha, ale również dla przepisów moralnych i prawnych społeczności muzułmańskiej. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zjawisko neopogaństwa wyzwaniem dla Kościoła XXII wieku w ujęciu Benedykta XVI

Przed Kościołem współczesności staje zjawisko odradzającego się pogaństwa. Przed Kościołem staje nowe pytanie, o to, jak poradzić sobie z poganami, którzy byli lub nadal są chrześcijanami w niepełnym tego słowa znaczeniu. Do zjawiska neopogaństwa przyczyniają się obecne dziś powroty do rytuałów pogańskich, jednak w nowej formie. Do takich powrotów dąży się w relatywistycznej teorii Hicka, w których uznaje się wręcz za dogmat to, że rozum nie jest w stanie dojść do poznania metafizycznego. New Age jest jedną z odpowiedzi na względność wszystkiego. Absolut nie jest tutaj przedmiotem wiary, można Go doświadczyć, jest On energią duchową, przenikającą wszechświat. Religia w ten sposób będzie oznaczać włączenie Ja w kosmiczną całość, pokonanie istniejących podziałów. Neopogaństwo zagrażające od wewnątrz dotyczy braku przekonania co do decyzji trwania we wspólnocie Kościoła. Wspólnota wiary, kultu, staje się niepełna, chociaż część może uważać się za chrześcijan. Jednak to nie wystarczy, gdy ci, którzy uważają się jeszcze za chrześcijan, obierają sposób życia, mentalność przeciwną tej według wiary. Wspólnota zanika wtedy, gdy człowiek uważając się za wierzącego, odrzuca jakiś element nauki Kościoła. Wspólnota, komunia zanika także wtedy, gdy mamy do czynienia z „katolikami od czasu do czasu”. Taki człowiek potrzebuje roli Kościoła w potwierdzeniu jego ważnych decyzji, jak zawarcie małżeństwa, jednak za tym wszystkim nie stoi wiara, lecz „tradycja”, według której wypada tak przeżywać pewne wydarzenia w życiu. Poważną konsekwencją tego jest traktowanie sakramentów jako czystą magię bez wiary. W taki sposób duch pogański wdziera się do wewnątrz Kościoła.

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki teologiczne
Niepodległość warunkiem pokoju

Niepodległość jest warunkiem pokoju. Owa zasada ma swoje źródło w dokumentach nauczania społecznego Kościoła. Niepodległość poszczególnych państw jest ukonstytuowana na podmiotowości narodów, a ostatecznie – na prawie do wolności poszczególnych obywateli. Rozwój wspólnot politycznych, oparty na podmiotowości obywateli, jest możliwy przy zachowaniu obiektywnego porządku moralnego, ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności. Niepodległość warunkuje pokój w świecie, szczególnie w zakresie dwóch elementów składowych państwa: narodu i władzy. Naród w zasadniczym stopniu określa pierwiastek duchowy państwa. Zagwarantowanie pokoju w świecie jest nieodzownie związane z respektowaniem praw narodu, pośród których wymienia się następujące: prawo do istnienia narodu, prawo do samostanowienia i niepodległości, prawo do własnej kultury i języka oraz prawo do integralnego rozwoju. Drugim z elementów składowych niepodległych państw – wpływających na pokój – jest władza. W nauczaniu społecznym Kościoła wskazuje się na nieodzowność władzy w funkcjonowaniu wspólnot, skoncentrowanych na urzeczywistnianiu zasady dobra wspólnego. Władza, aprobująca obiektywny porządek moralny, inicjuje i zachęca obywateli do rozwoju, by na coraz większą skalę była urzeczywistniana solidarność w świecie. Niepodległość państw stymuluje więc pokój zarówno w wymiarze pojedynczych państw, jak też w ramach stosunków globalnych. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Le Concile Vatican II - l'idee de la nouvelle evagelisation en gestation

Sobór Watykański II jest niewątpliwie jednym z ważniejszych, a nawet przełomowych punktów historii Kościoła. W konsekwencji wydaje się więc, że także w odniesieniu do pojęcia tak kluczowego dla współczesnej teologii, jakim jest nowa ewangelizacja, ostatni sobór odegrał istotną rolę. W niniejszej publikacji autor analizuje soborowe teksty rozważając je wokół pojęcia communio, które przez wielu teologów określane jest najważniejszym i kluczowym dla rozumienia terminem Soboru. Ze szczegółowej analizy poszczególnych wymiarów communio (trynitarne, pneumatologiczne, wiernych, eschatologiczne, ekumeniczne, ewangelizacyjne, misyjne) wyłania się nowa wizja eklezjologii ściśle związana z innym soborowym pojęciem aggiornamento. Odnowiona wizja eklezjologiczna naznacza nową epokę w życiu Kościoła, którą Jan Paweł II nazwał „nową wiosną życia chrześcijańskiego”. Autor wskazuje, że soborowa idea eklezjologii komunii stoi u podstaw późniejszego pojęcia nowej ewangelizacji. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki teologiczne, historia
Katecheza odpowiedzią na niebezpieczeństwa zagrażające grupom religijnym

Parafia jako wspólnota wspólnot jest przestrzenią wzrastania katolików w wierze, ale także i miejscem, gdzie działają i rozwijają się małe wspólnoty. Grupy religijne zrzeszające katolików świeckich są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania parafii, ale także pomocne w permanentnej formacji chrześcijan. W niniejszym artykule ukazano istotę oraz znaczenie funkcjonowania małych grup i wspólnot religijnych w przestrzeni eklezjalnej. Podjęto również próbę wskazania niebezpieczeństw czyhających na członków grup religijnych oraz sposobów ich przezwyciężania. W eliminowaniu zagrożeń szczególną uwagę zwrócono na możliwości, jakie niosą ze sobą roztropna troska duszpasterzy oraz dojrzała synteza katechezy z formacją w poszczególnych ruchach i grupach. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Toruński juwenat polskich redemptorystów w latach 1921-1939

Międzywojenne losy Niższego Seminarium Duchownego Warszawskiej Prowincji Redemptorystów w Toruniu, zwanego popularnie juwenatem, są odzwierciedleniem dynamicznego rozwoju polskich redemptorystów w tym okresie. Znamiennym pozostaje fakt, iż w trudnych warunkach materialnych i społecznych, w obliczu rodzącej się polskiej państwowości, zarówno nauczyciele, uczniowie oraz ich wychowawcy starali się wiernie wypełniać redemptorystowskie powołanie w duchu idei – „soli Deo et studiis”. Proces przygotowania do życia zakonnego w Zgromadzeniu Redemptorystów obejmował kilka etapów formacyjnych. Juwenat był pierwszym z nich i funkcjonował w formule wypracowanej jeszcze przez Sobór Trydencki jako niższe seminarium duchowne. Była to prywatna szkoła średnia o kierunku humanistycznym, wszechstronnie przygotowująca młodzieńców do studiów filozoficzno-teologicznych, które juwenaccy absolwenci odbywali następnie w ramach właściwego seminarium o charakterze kleryckim. Niniejszy artykuł ma na celu zarysowanie dziejów funkcjonowania i organizacji juwenatu polskich redemptorystów na terenie Torunia w latach 1921–1939, z uwzględnieniem kontekstu historycznego od momentu jego powstania w 1895 roku aż do kampanii wrześniowej. Opracowanie to zostało oparte na materiale źródłowym, pochodzącym ze zbiorów rzymskich oraz krajowych, a także na dostępnych monografiach i opracowaniach odnoszących się do prezentowanej tematyki. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Polonica w Dzienniczku św. Siostry Faustyny Kowalskiej

Z duchowych zapisków św. Siostry Faustyny Kowalskiej wyłania się prawda o grzesznej kondycji moralno-duchowej narodu polskiego. Faustyna modlitwą i cierpieniem wstawiała się u Boga o miłosierdzie nad jej Ojczyzną. Chrystus, Król Miłosierdzia zapowiedział, że z Polski ma wyjść iskra, która ma przygotować świat na ostateczne przyjście Zbawiciela. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Witraże w sankturaium świętego Rocha w Osieku. Problem percepcji i komunikacji społecznej

Urządzenie i adaptacja wnętrz kościelnych dotyczy często wprowadzenia w sakralną przestrzeń elementów, które muszą uwzględnić racje historyczne, funkcjonalne i artystyczne. Jedną z trudniejszych decyzji jest wypełnienie okien świątyni witrażem. Wobec coraz to liczniejszych przypadków stosowania i realizacji tzw. „kiczu sakralnego” w przedmiocie witrażownictwa, autor niniejszego artykułu próbuje przedstawić podstawowe założenia merytoryczne, które mają na celu dostarczyć rządcom parafii elementarnych argumentów w podejmowaniu trafnych, trwałych i pozbawionych kontrowersji decyzji. W realizacji – niekiedy pod wpływem najszlachetniejszych pobudek sztuki witrażowej w kościołach – należy zwrócić uwagę na percepcję społeczną i komunikację interpersonalną. Mogą okazać się one w wielu przypadkach doskonałym argumentem zmierzającym do realizacji najtrudniejszych tematów i wyeliminowania – już na etapie projektu – wszelkich zastrzeżeń i przeciwności, a w rezultacie uniknięcia kłótni czy ostatecznie negatywnych emocji, które z racji pastoralnych nie powinny dzielić wspólnoty parafialnej. Problem ten autor zilustrował na przykładzie realizacji projektu witraży do wnętrza kościoła św. Rocha w Osieku. W oparciu o współpracę z projektantem i wykonawcą, ukazał walory percepcji komunikacji społecznej jako nowoczesnej formy pastoralno-duszpasterskiej. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zesłanie na Sybir czasem wzrastania w wierze i rozeznawania powołania św. rafała od św. Józefa - Józefa Kalinowskiego

Józef Kalinowski urodził się w polskiej rodzinie w Wilnie. Ojciec i kolejne matki przekazali mu wartości religijne i patriotyczne. Czas nauki poza domem rodzinnym, życie towarzyskie oraz służba w wojsku rosyjskim doprowadziły go do kryzysu wiary i porzucenia życia sakramentalnego. Udział w powstaniu styczniowym oraz zsyłka na Syberię stały się dlań jednak okazją do pogłębienia relacji z Bogiem oraz rozeznawania powołania do życia kapłańskiego w zakonie. Po dziesięcioletniej przerwie w praktykach wiary przystąpił do sakramentu pokuty i powrócił do modlitwy. Troszcząc się o wiarę nie zaniedbywał zgłębiania wiedzy, także teologicznej. Wyniesiona z domu wrażliwość na potrzeby innych sprawiła, że Józef, także w czasie zsyłki, opiekował się potrzebującymi, szczególnie dziećmi i młodzieżą, przekazując im najważniejsze wartości, wiedzę i wiarę. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Regulacje praw osób, których dane są przetwarzane - regulacje na tle autonomicznej ochrony danych osobowych w Kościele katolickim

Artykuł dotyczy ważnej społecznie kwestii związanej z regulacją ochrony danych osobowych. Unijna reforma ochrony danych osobowych z 2016 roku spowodowała konieczność dostosowania regulacji Kościoła katolickiego dotyczących ochrony danych osobowych do RODO. Celem artykułu była próba zbadania środków ochrony prawnej regulowanych przepisami RODO i Dekretu ogólnego o ochronie danych osobowych w kontekście autonomii regulacyjnej Kościoła katolickiego. W artykule wykorzystano metodę dogmatycznoprawną. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że autonomia regulacyjna Kościoła kato- lickiego przewidziana w Dekrecie ma charakter ekskluzywny, w pozostałym – niewyłączonym nią zakresie – obowiązują przepisy RODO. RODO nie narusza statusu przyznanego kościołom oraz związkom lub wspólnotom wyznaniowym na mocy prawa konstytucyjnego obowiązującego w państwach członkowskich, nie może jednak przyznawać zakresu większej autonomii regulacyjnej, aniżeli wynikająca z obowiązującej, w tym przypadku polskiej regulacji konstytucyjnej. 

Czasopismo: Studia Pelplińskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Estymacja zbioru możliwości produkcyjnych w ramach formalnego modelu statystycznego

W artykule przedstawiono ogólny model statystyczny oraz jedną, z jego szczegółowych wersji, służącą jako podstawa formalna estymacji zbioru możliwości produkcyjnych w ramach metod DEA i FDH. Przedstawiono własności estymatorów FDH i DEA oraz zilustrowano ich realizację w skończonej próbie. Wprowadzono elementy podejścia minimaksowego oraz wykorzystano pojęcie tempa zbieżności dla określenia definicji optymalności estymatora.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Uwagi o testach Jarque’a-Bera

W opracowaniu tym analizie symulacyjnej poddane zostały rozmiary testów skośności i kurtozy Jargue’a-Bera oraz ich modyfikacji. Eksperymenty symulacyjne dotyczą wybranych czterech rodzin rozkładów prawdopodobieństwa i obejmuję 10000 powtórzeń każdy.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Polityka gospodarcza w modelu cen i kursu walutowego

W artykule przedstawiono dwusektorowy model cen i kursu walutowego, należący do nurtu ekonomii matematycznej, funkcjonujący w warunkach reżimu kursu zmiennego. Model zapisano w postaci układu dwóch równań różniczkowych pierwszego rzędu względem cen towarów handlowych i niehandlowych. Za pomocą modelu pokazano główne kanały transmisji polityki gospodarczej – pieniężnej, fiskalnej i płacowej – na ceny i realny kurs walutowy w warunkach podziału produkcji na towary handlowe i niehandlowe.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Przeciwdziałanie kryzysowi formy? O (nie)etycznych konceptach dziennikarzy prasowych

Przedmiotem analizy jest język wybranych współczesnych tekstów prasowych. Opisano cztery sposoby oddziaływania na odbiorcę: figuratywność, segmentację tekstu, językowe mechanizmy kreowania i nazywania osób i zdarzeń obecnych w bieżącym życiu społeczno-politycznym oraz przełączanie kodów. Podkreślono, że w dobie dużej konkurencji na rynku medialnym działania dziennikarzy często bywają skupione bardziej na pozyskaniu czytelnika niż na przekazywaniu prawdy

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Pozostać z tyłu. Parę uwag o mistycyzmie Simone Weil na marginesie Świadomości nadprzyrodzonej

Artykuł koncentruje się na niektórych zagadnieniach obecnych w wyborze pism Simone Weil pt. Świadomość nadprzyrodzona. Poruszane są takie kwestie, jak motywy egzystencjalistyczne w kontekście eseju Mit Syzyfa Alberta Camusa, kwestia pokory i konieczności oraz kwestia samodoskonalenia się Boga

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Wykorzystanie entropii Shannona i jej uogólnień do badania rozkładu prawdopodobieństwa zmiennej losowej dyskretnej

O entropii można mówić wszędzie tam, gdzie istnieje potrzeba rozpoznania i zmierzenia nieokreśloności badanych rozkładów zmiennych losowych. Potrzeba zmierzenia stopnia koncentracji występuje w badaniu wielu systemów, procesów czy zjawisk, w szczególności w badaniu zjawisk społeczno-ekonomicznych. Właśnie dlatego w badaniu tychże zjawisk coraz częściej wykorzystuje się miary zdefiniowane na gruncie teorii informacji. W artykule zaprezentowano pojęcia i własności entropii zmiennej losowej dyskretnej. Wykorzystano entropię Shannona wraz z jej uogólnieniami (entropią Rényiego i Tsallisa) do badania własności rozkładów prawdopodobieństw dyskretnych zmiennych losowych. Wskazano ponadto na liczne związki miar koncentracji dyskretnego rozkładu prawdopodobieństwa z entropią. W artykule zaproponowano miarę umożliwiającą ocenę stopnia koncentracji dyskretnego rozkładu prawdopodobieństwa będącą funkcją entropii Rényiego.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Równowagi na rynkach z dwustronnymi preferencjami

W artykule wprowadzono pojęcie równowagi rynkowej w modelu rynku z dwustronnymi preferencjami (model jest wzorowany na znanym modelu rekrutacji kandydatów do szkół, pochodzącym od Gale’a i Shapleya z 1962 roku). Zbadano związki wprowadzonego pojęcia równowagi z pojęciem skojarzenia stabilnego zdefiniowanego przez Gale’a i Shapleya.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Okrucieństwo wiary. Obrazy Boga w zbiorze Wiersze (1957) Aleksandra Wata

Tekst przedstawia najważniejsze elementy wyobraźni religijnej autora Dziennika bez samogłosek – Aleksandra Wata. Praca jest analizą i interpretacją wybranych utworów z pierwszego opublikowanego tomu wierszy z 1957 roku. Pisarz łączy tradycję judaizmu i chrześcijaństwa i zawiera motywy obu religii w swoich tekstach. Odniesienia do judaizmu obejmują opisywanie postaci ze Starego Testamentu i rozumienie wiary jako fenomenu spotkania Boga z człowiekiem. Z chrześcijaństwa Wat wywodzi temat Kalwarii, ukazując okrucieństwo Boga, przejawiające się w trzech obszarach: bólu, otrzymanej nadziei na pośmiertną ulgę i nicość oraz obojętności Boga na cierpienie jego stworzenia. Reinterpretacja biblijnych wątków i odważne, może wręcz bluźniercze, odrzucenie idei Zmartwychwstania ujawnia apokryficzny charakter dzieła Wata. Niekanoniczny charakter tekstów ilustruje także „niekanoniczny charakter wiary”, nieustanne balansowanie na granicy zaufania i zwątpienia. Kwestionowanie, odrzucanie wiary i cierpienie związane z doświadczaniem relacji z Bogiem jest spowodowane doświadczaniem okrucieństwa Boga, który w Chrystusie jest miłością współczującą, w Ojcu – katem.

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Wykorzystanie reguł aukcyjnych do handlu energią w Polsce

Rynek energii w Polsce nabrał charakteru konkurencyjnego w końcu lat 90. XX wieku. Wówczas to w większości krajów europejskich uchwalono nowe prawo (w Polsce w 1997 r.), które umożliwiło tworzenie wewnętrznych rynków energii elektrycznej. Pod koniec 1999 r. powstała w Polsce Towarowa Giełda Energii Elektrycznej (TGE), która niemalże od początku swego istnienia spełniała m.in. rolę mechanizmu rynkowego służącego do wyznaczania obiektywnej ceny energii. Jako pierwszy na TGE uruchomiony został rynek „spot” (kasowy) energii elektrycznej, na którym ceny ustalane są na zasadzie reguł aukcji dwustronnej. Aukcja dwustronna jest taką formą wymiany towarów i pieniędzy, podczas której oferty składane są zarówno przez kupujących, jak i sprzedających. W każdej ofercie oprócz ceny podawana jest ilość towaru, którą kontrahenci zamierzają nabyć lub sprzedać. Badania oraz eksperymenty symulacyjne dotyczące funkcjonowania aukcji dwustronnych prowadzone są na szeroka skalę. Zapoczątkował je w latach 60. XX wieku, późniejszy laureat Nagrody Nobla, Vernon L. Smith. Próby modelowania mechanizmów aukcji dwustronnej oraz zachowań jej uczestników podejmowało wielu autorów, takich jak: Wilson (1987), Friedman (1991), Easley i Ledyard (1993), Gjestad i Dichaut (1998), Sadierih (1998) oraz Xia, Stallaert, Whinston (2004). Celem pracy jest dopasowanie jednego z istniejących modeli aukcji dwustronnej do opisu funkcjonowania TGE. Do tego celu zostanie wykorzystany model Sadieriha, który dobrze oddaje reguły aukcyjne. Zostanie również zaprezentowany algorytm wyznaczania ceny transakcji dla aukcji dwustronnych (Drabik 1999), przy czym wyniki działania tego algorytmu zostaną porównane z rzeczywistymi cenami transakcji, które zostały odnotowane na TGE.

Czasopismo: Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
„Świętość jest straszna”. Poszukiwanie transcendencji w Mieście Heroda Marii Kuncewiczowej

Artykuł „Świętość jest straszna”. Poszukiwanie transcendencji w „Mieście Heroda” Marii Kuncewiczowej dostarcza analizy powieści książki pisarki, w której opisała ona swoją podróż – i pielgrzymkę jednocześnie – do Ziemi Świętej, do której została zaproszona przez PEN Club w 1936 roku. Tekst ten odnosi się do wielu zagadnień. Pojawia się więc fascynacja podróżą do kraju z odmienną kulturą, którą Kuncewiczowa określiła jako barwną i interesującą; jest w nim także widoczna potrzeba doświadczenia transcendencji, odnosząca się do religijności pisarki. Autorka artykułu bada sacrum Jerozolimy i okolic związanych z wydarzeniami biblijnymi i potrzebę spotkania się z Bogiem. Pojawia się również pytanie, w jaki sposób przenikanie się trzech kultur wpływa na doświadczenie transcendencji Kuncewiczowej.

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Wehikuł grozy – element transcendencji fantastycznej

Zgodne przeświadczenie twórców kultury masowej, że ludzie lubią się bać, ma swoje głęboko zakorzenione podstawy. Ich częścią składową jest jednak nie tylko strach, ale i potrzeba doświadczenia czegoś tajemniczego, nieziemskiego. Groza „wehikułów grozy” uwarunkowana bywa dwojako: straszny jest ich wygląd i nadprzyrodzona proweniencja, ale także przerażająca bywa osoba, która nimi podróżuje. Rozpatrywane w artykule przykłady pozwalają wnioskować, że teksty kultury idą tym właśnie śladem: łączą grozę wehikułu z grozą pasażera lub pasażerów. Zwykły pojazd nabywa cech straszności od tych, którzy nim jadą (czy płyną), w pewnym sensie jest też w stanie zarazić się ich nienawiścią, żądzą mordu, agresją czy szaleństwem Na drugim biegunie pojawia się wizja transcendentnej obecności demona, który przyjmuje postać pojazdu. Wszystkie przypadki autonomicznych wehikułów grozy przejawiają ich zastanawiającą antropomorfizację. Nasuwa się wniosek dość oczywisty: proweniencja zjawiska (z wewnątrz czy z zewnątrz psychiki ludzkiej) nie jest ważna, istotny charakter ma jego uczłowieczenie – to samych siebie boimy się w demonicznych maszynach.

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
O jednej dacie, której w archiwum zabrakło

Artykuł koncentruje się na jednym, bardzo ważnym odcinku biografii Teodora Parnickiego – jest próbą ustalenia daty chrztu katolickiego pisarza. Pomimo dużej liczby różnych tekstów (wywiady, prywatne listy, fragmenty powieści), data ta pozostaje nieznana. Pisarz przykładał wielkie znaczenie do dat, tej nigdy nie ujawnił. Artykuł staje się opisem strategii autobiograficznej i literackiej Parnickiego. Podobnie jak bohaterowie powieści, zastosował strategię „odejmowania od prawdy”.

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Aspekty rytualizacji mężczyzny w przestrzeni literackiej powieści obrazkowej Günter Kastenfrosch Horsta Eckerta (Janoscha)

Artykuł analizuje jeden z komiksów Horsta Eckerta, by pokazać jego wyjątkowość. W momencie, gdy jeden z bohaterów całkowicie wychodzi z kadru, kolejne warstwy jego osobowości są dekonstruowane. Definicja komiksu zostaje podważona. Komiks, często uważany za gatunek pośledni, rodzi pytanie o cele edukacji medialnej w życiu. W kontekście faktu, że komiks jako element preferujący wizualność jest dziś bardzo popularny i zdaje się świadczyć o pauperyzacji słowa pisanego oraz o przewadze obrazu nad słowem, czytanie komiksu Janoscha (który jest komiksem nieprototypowym) prowadzi do wielu interesujących wniosków na temat społecznych aspektów literatury.

Czasopismo: Świat i Słowo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, językoznawstwo, literaturoznawstwo