rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zarys psychologii ogólnej Paula Natorpa według Allgemeine Psychologie in Leitsätzen zu akademischen Vorlesungen

W 1904 roku Paul G. Natorp (1854-1924) publikuje swoje wykłady z psychologii ogólnej. W artykule wykazuję, iż ta stricte filozoficzna, a zarazem systematyczna praca opisuje istotne w życiu intelektualnym Europy przełomu XIX i XX wieku, zagadnienia psychologizmu i psychologii, które niemiecki myśliciel ujmuje zgodnie z założeniami filozofii transcendentalnej. Spoglądając z perspektywy przedstawiciela – krytykującej psychologizm, idealistycznej – marburskiej szkoły neokantyzmu, Natorp kreśli filozoficzny profil przedmiotu i metody psychologii; koncentruje swoje rozważania na nośnym problemie rozumienia świadomości, wyróżniając następujące jej elementy: treść świadomości, świadome Ja oraz wzajemny stosunek treści świadomości i świadomego Ja. Swoje analizy przeprowadza oddolnie (fizjologia) obrazując mechanikę działania systemu nerwowego człowieka. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o krytyczną wykładnię projektu psychologii ogólnej Paula Natorpa z zaakcentowaniem poznawczo-relacyjnej funkcji świadomości (Bewusstsein).

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
‘Niezrodzony' i 'niezniszczalny’ jako znaki prawdy u Parmenidesa w kontekście pojęcia czasu

Parmenides dokonując rewolty filozofii pierwszej odrzucił pojęcie zasady – arche, a na jej miejsce wprowadził byt – to eon. Skuteczność tej rewolucji myślowej oparta była miedzy innymi na ujawnieniu trwałego związku pomiędzy logiką i ontologią, który to związek realizował sie w najwyższym stopniu w „znakach prawdy”, czyli cechach bytu. Dwie z tych cech – ‘niezrodzony i niezniszczalny’ – w pewnym aspekcie ujawniają uwikłanie w konteks czasowości, którego rozpatrzenie wymaga analizy samego poematu Parmenidesa, jak  i wglądu w historyczno-filozoficzny rozwój pojęcia czasu w perspektywie jego zastosowania przez filozofów przyrody w definiowaniu zasady – arche.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Sceptyczne tropy Wittgensteina i transcendentalizm

W artykule pokazuję, że tzw. paradoks postępowania wedle reguł (Rule Following Paradox), który zdaniem Saula Kripkego sformułował w Dociekaniach filozoficznych Ludwig Wittgenstein, zawarty był już implicite w transcendentalnej filozofii Immanuela Kanta, a także w późniejszych rozważaniach o podstawach logiki i matematyki u Ernsta Schrödera i Davida Hilberta, którzy wskazywali na konieczność przyjęcia zasady rozpoznawalności znaku. Jakkolwiek filozofia transcendentalna, od swych Kantowskich początków, miała być alternatywą dla „paradoksalnych” konsekwencji sceptycyzmu, podobnego do tego, jaki sugeruje Wittgenstein, to transcendentalizm nie stanowi wyłącznej alternatywy dla paradoksalnych konsekwencji przedstawionych przez Wittgensteina.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Obecność Arystotelesa

Review of Enrico Berti's book Arystoteles w XX wieku, trans. into Polish by A. Dudzińska-Facca, D. Facca, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 2015

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
„Życie na poczekaniu” Wisławy Szymborskiej w rosyjskim tłumaczeniu (o międzykulturowej roli przekładu)

Na przykładzie przekładu artykuł zwraca uwagę na to, co może łączyć różne, lecz pokrewne kultury. Odwołuje się do podstawowych założeń gramatyki kognitywnej Ronalda W. Langackera oraz koncepcji metafory pojęciowej George’a Lakoffa i Marka Johnsona, które w teorii i praktyce przekładu zastosowała Elżbieta Tabakowska. Tertium comparationis porównania serii przekładowej z tytułowym wierszem Wisławy Szymborskiej stanowi metafora życia. Porównanie odkrywa wspólnotę konceptualizacji tej abstrakcyjnej i uniwersalnej kategorii. Przekład przybliża swej kulturze odzwierciedlony w oryginale fragment świata pojęć Noblistki.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nazwy części twarzy w językach słowiańskich

Szkic etymologiczny prezentuje 19 wyrazów, w większości o zasięgu ogólnosłowiańskim. Są one tematycznie związane z psł. *tvarь. Artykuł zawiera również uwagi o tradycji kulturowej Słowian, która prawemu oku przypisuje atrybut „szczęśliwe”, lewemu – „nieszczęśliwe”. Do najstarszych i najpowszechniejszych wierzeń zachowanych w folklorze słowiańskim należy przekonanie, że ludzkie oko ma moc rzucania uroku czy klątwy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Kauzator zachwytu w języku rosyjskim i polskim

Artykuł poświęcony jest zachwytowi jako uczuciu wielkiego podziwu dla osób i obiektów otaczającej rzeczywistości. Omawiane są formy wyrażania kauzatora oraz stylistyczno-składniowa organizacja wypowiedzeń z leksemami nazywającymi ten stan emocjonalny w języku rosyjskim i polskim.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Metafory synestezyjne w utworach Vladimira Nabokova

Niniejszy artykuł poświęcony jest metaforom synestezyjnym w twórczości Nabokova. Uwaga skierowana jest głównie na metafory, w których zarówno domena źródłowa, jak i docelowa dotyczą wrażeń zmysłowych. Wiele przedstawionych podczas analizy konstrukcji dowodzi, że choć w pewnych przypadkach rodzaj modalności wydaje się określony w sposób oczywisty, to obrazowanie językowo odnosi się do jednej lub dwóch odmiennych modalności percepcyjnych.Nabokovowskie konstrukcje metaforyczne zostały omówione w dwóch grupach: międzymodalne metafory z kolorem jako domeną źródłową oraz metafory z domeną źródłową związaną z percepcją dotykową. Konstrukcje te niewątpliwie przypominają synestezję, choć w przeciwieństwie do synestezji uwarunkowanej neuropsychologicznie, znaczenie metafor synestezyjnych powstaje w rezultacie procesów semantycznych. Interpretacja metafor międzyzmysłowych jest uwarunkowana kontekstualnie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Z wyciągów archiwalnych województwa łódzkiego: o metrykach parafialnych drugiej połowy XIX i początku XX wieku

Artykuł jest poświęcony opisowi dokumentów zawartych w księgach metrykalnych pochodzących z przełomu XIX/XX wieku z terenów województwa łódzkiego. Do analizowanych tekstów należą akty urodzenia (chrztu), akty ślubu i akty zgonu. Autorka przedstawia krótką historię kształtowania się tych dokumentów w Polsce od XVI wieku, analizuje ich zawartość, specyficzną budowę, oraz zwraca uwagę na ważniejsze zjawiska językowe. Ponadto w artykule zamieszczono przykłady aktów metrykalnych zarówno w języku polskim, jak i w rosyjskim z uwagi na fakt, iż pod zaborem rosyjskim dokumenty te pisane były po rosyjsku od 1868 roku.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Rosyjskie ekwiwalenty przekładowe performatywu dziękuję – The Russian equivalents of the Polish lexeme ‘dziękuję’

Artykuł pokazuje rosyjskie ekwiwalenty performatywu dziękuję. Przykłady zostały wyekscerpowane z tekstów współczesnej polskiej prozy i jej przekładów na język rosyjski. W większości przypadków wystąpił słownikowy odpowiednik спасибо.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Studium o języku i poznaniu. Rzeczowniki wspólnorodzajowe w aspekcie porównawczym

Niniejszy artykuł omawia nowatorską monografię Beaty Rycielskiej poświęconą rzeczownikom wspólnorodzajowym w języku rosyjskim w porównaniu z polskim. W analizie konfrontatywnej wybranych zjawisk z zakresu leksyki i gramatyki badaczka opiera się na podstawowych założeniach gramatyki kognitywnej, w szczególności zaś na teoretycznej wykładni czołowego przedstawiciela tego nurtu w lingwistyce – Ronalda W. Langackera. Autorka docieka istoty wielu kwestii, m.in. wyjaśnia podobieństwa i różnice w kategoryzowaniu oceny osoby. Nadrzędny walor tej pracy to sprawnie przeprowadzony wywód logiczny o wybranych zjawiskach w porównywanych językach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
OD REDAKCJI (tekst wprowadzający do nr 9 Folia Linguistica Rossica)

Tekst zawiera krótki opis zawartości zbioru.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Funkcje składniowe leksemu radość i jego rosyjskie ekwiwalenty przekładowe

Artykuł prezentuje rosyjskie ekwiwalenty nazywającego emocję rzeczownika radość. Jako źródło materiału faktograficznego posłużyły teksty współczesnej prozy polskiej i jej rosyjskiego przekładu. W większości przypadków wystąpił słownikowy odpowiednik радость.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Recenzja książki Marka Johnsona „Znaczenie ciała. Estetyka rozumienia ludzkiego”

Artykuł recenzyjny dotyczy pracy Marka Johnsona z 2007 roku, którą przetłumaczył Jarosław Płuciennik. Książka jest godna zainteresowania, rozpatruje bowiem podstawowe pojęcie w teorii lingwistyki kognitywnej, mianowicie znaczenie ucieleśnione.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O poznawczej funkcji języka (na przykładzie frazeologizmów języka rosyjskiego w porównaniu z polskim)

Kognitywna funkcja języka przejawia się m.in. w nierozdzielnych procesach konceptualizowania i kategoryzowania świata. Niniejsze opracowanie jest próbą pokazania, że dla charakterystyki spraw ostatecznych – umierania i śmierci – zostało utworzonych na przestrzeni rozwoju języków wiele wyrażeń, które symbolizują sposoby myślenia o tych zjawiskach. Możliwość wysnucia metafor i metonimii pojęciowych na podstawie funkcjonowania języka pozwala, jak się wydaje, poznać ludzkie doświadczenie. Porównanie obu języków pokazuje zbieżność odzwierciedlania pewnego scenariusza tych zjawisk. Języki te najczęściej dysponują odpowiadającymi sobie kategoriami frazeologicznymi, które profilują zbieżne domeny, więc odzwierciedlają bliskie sobie sposoby konceptualizowania danego zjawiska.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Od redakcji

Artykuły składające się na tom dotyczą współczesnego językoznawstwa rosyjskiego, porównawczego rosyjsko-polskiego i polsko-rosyjskiego oraz językoznawstwa historycznego. Poruszone zostały w szczególności zagadnienia dotyczące zjawisk leksykalno-semantycznych we współczesnym języku rosyjskim, semantyki tekstu, zjawisk leksykalno-gramatycznych w języku prasłowiańskim, akwizycji języka rosyjskiego i jego pozycji jako obcego w szkołach wyższych w krajach słowiańskich należących do Unii Europejskiej, a także kwestie dotyczące metodologii nauczania języka rosyjskiego jako obcego na zajęciach z filologicznej analizy tekstu, składni oraz morfologii współczesnego języka rosyjskiego, zjawisk komunikacji niewerbalnej, funkcji języka oraz metodologii badań socjolingwistycznych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Niewerbalne sposoby przekazywania emocji (na przykładzie literatury polskiej i rosyjskiej)

Artykuł poświęcony jest niewerbalnym sposobom wyrażania emocji i uczuć w polskim i rosyjskim kręgu językowo-kulturowym. Znaki niewerbalne, inaczej mowa ciała, to spojrzenie, mimiczny wyraz twarzy, zmiana koloru twarzy, łzy, głos, gesty i ruchy ciała oraz różne nietypowe czynności i zachowania. Przy silnych emocjach znaki te współwystępują, co daje pełniejszy obraz stanu emocjonalnego człowieka. Najwymowniejszym sposobem komunikacji niewerbalnej jest mimika twarzy oraz spojrzenie. W badanych kręgach językowo-kulturowych oczy są zwierciadłem ludzkiej duszy i nigdy nie kłamią. Znaki niewerbalne mogą powtarzać treści wyrażane komunikatem werbalnym bądź je modyfikować.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Motyw spełnienia marzeń w reklamach samochodów w kontekście metafor głębokich

W niniejszym artykule podjęto próbę przedstawienia realizacji motywu spełnienia marzeń w reklamach samochodów osobowych na podstawie przykładowych tekstów, pochodzących z kampanii reklamowych dealerów różnych marek. Porównanie polskich i rosyjskich tekstów reklamowych pozwoliło wskazać na pewne podobieństwa i różnice. Wykorzystywanie określonych elementów językowych w komunikacji marketingowej zostało przeanalizowane w kontekście metafor głębokich Zaltmana, szczególnie metafory podróży i metafory transformacji.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Kilka słów, a ile treści...

Celem artykułu jest zaprezentowanie na podstawie kilku przykładów, jak wiele sensu może przekazać odbiorcom autor tekstu poprzez użycie określonych słów w odpowiednim kontekście. Analizie zostały poddane cztery jednostki językowe: mózg, oczy, ręce i krew, wykorzystane przez B. Akunina do nazwania departamentów w organizacji Amfibia w opowiadaniu Planeta woda. Przedstawiono również ciągi skojarzeniowe, które mogą powstawać, kiedy pojmujemy rzeczy w terminach innych rzeczy. Nieustanne porównywanie i dostrzeganie relacji podobieństwa jest niezwykle istotne w procesie rozumienia oraz interpretowania rzeczywistości.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nazwy nadmorskich ośrodków wypoczynkowych Rosji i Polski (na przykładzie miast Anapa, Gdańsk, Gdynia i Sopot)

Przedmiotem artykułu są nazwy pensjonatów nadmorskich kurortów Rosji i Polski. Materiał badawczy pochodzi ze stron Internetowych ośrodków wypoczynkowych miast Anapa, Gdańsk, Gdynia i Sopot. Nazwy hoteli rozpatrywane są w trzech grupach: nazwy przeniesione, nazwy nieprzeniesione, czyli neologizmy nazewnicze oraz nazwy obce. W artykule zwrócono też uwagę na funkcje imion domów wczasowych: reklamową i informacyjną.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
V oraz hrabia Tołstoj: antroponimy i toponimy w twórczości powieściowej Vladimira Nabokova ze szczególnym uwzględnieniem częściowej bezimienności oraz nazw własnych przejętych z rzeczywistości pozatekstowej

Artykuł poświęcony jest literackiej onomastyce Nabokova. Jak przedstawia, zastosowanie przez pisarza znaczących nazw własnych jest znacznie bardziej zamierzone i złożone, niż ich wczesniejsze użycie. Ukrywanie w nomina propria rozmaitych znaczeń i konotacji jest jednym z ulubionych środków Nabokova i jednym ze sposobów rozgrywania gry z czytelnikiem. Są to gry podobieństw i różnic w Adzie oraz Pninie i Patrz na te arlekiny!

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Synestezja jako forma języka figuratywnego. Rozważania o synestezyjnych asocjacjach Vladimira Nabokova

Głównym celem dyskusji podjętej w niniejszym artykule jest określenie miejsca, jakie synestezja zajmuje wśród innych środków języka figuratywnego oraz zaprezentowanie różnorodności asocjacji synestezyjnych w prozie Vladimira Nabokova. Jak to zostało dowiedzione, pojęciem kluczowym w zrozumieniu mechanizmu powstawania i funkcjonowania form języka figuratywnego, takich jak synestezja, metafora i metonimia, jest pojęcie konfliktu konceptualnego. Obecność lub brak konfliktu decydują o zakwalifikowaniu danego wyrażenia do kategorii form żywych lub konwencjonalnych oraz do metonimii lub form określanych jako hypallage. Co więcej, różnice między metaforą i metonimią dotyczą sposobu, w jaki formy te ‘radzą sobie’ z konfliktem pojęciowym. Z kolei interpretacja sprzeczności konceptualnej może prowadzić do wyjaśnienia mechanizmu asocjacji synestezyjnych i strategii autorskich. Przykłady wyrażeń synestezyjnych Nabokova świadczą o tym, że synestezja i metonimia mogą wchodzić w interakcje. Warto jednak podkreślić, że w tekście literackim synestezja współistnieje również z takimi formami zawierającym określenia sensoryczne, jak hypallage i porównanie, co zostało wykazane na przykładach z opowiadań i powieści Nabokova.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Metafizyka pamięci we wspomnieniowej prozie Vladimira Nabokova

Artykuł poświęcony jest specyfice nabokovowskiego autobiografizmu. Jak to zostało przedstawione, jego cechy charakterystyczne uwarunkowane są biograficzną konceptualizacją, poprzez którą pisarz starał się wyjaśnić filozofię własnego postrzegania i ocenę rzeczywistości. W ten sposób Nabokov zaprezentował też kategorie kluczowe w jego życiowej i pisarskiej hierarchii. Co istotne, w autobiografiach Nabokov koncentrował się na tym, co służyło podkreśleniu przede wszystkim indywidualizm i subiektywizm w formowaniu jego światopoglądu pisarskiego.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Barwy obecności i nieobecności w Lolicie

Zjawisko synestezji opisywane w literaturze medycznej, głównie w wąskiej dziedzinie neurologii lub psychiatrii (zob. np. Cytowic 2002, Cytowic i Eagleman 2009; Grossenbacher i Lovelace 2001; Sagiv 2009; J. E. Harrison i S. Baron-Cohen 1997) dotyczy zmian w obrębie kory mózgowej, które są odpowiedzialne za tzw. ‘postrzeganie’ zmysłami. Synestezja to również przedmiot badań językoznawczych, które skupiają się na metaforze synestetycznej, a więc celowym (bądź nie) zabiegu stylistycznym. Lolitę bez wątpienia można zaliczyć do największych dzieł literackich XX wieku, a samemu autorowi – Vladimirowi Nabokovi – nie sposób odmówić geniuszu tkwiącego w niezwykłej zręczności językowej, która przyniosła mu zarówno sławę i uznanie, jak i niesłabnącą do dziś krytykę fabuły samego utworu. Dla językoznawców „Lolita” to przede wszystkim jaskinia tajemnic i zagadek, które dostrzec można w niezliczonych grach i zabiegach językowych, a które stały się przedmiotem badań zarówno w języku angielskim, rosyjskim, jak i wielu innych, na które powieść została przetłumaczona (zob. np. Ginter 2008; Zasowska 2012; Ginter 2016). Niniejszy artykuł ma na celu zbadanie realizacji metafory synestetycznej w dwóch polskich przekładach Lolity – w tłumaczeniu Stillera z 1991 r. oraz Kłobukowskiego z 1997 r. Na szczególną uwagę zasługuje sam kolor, którym powieść jest przepełniona, a który służyć może uważnemu czytelnikowi jako swego rodzaju „drogowskaz” informujący o tym, co, a nade wszystko kto jest ważny. Barwa towarzyszy głównej bohaterce od samego początku powieści i natychmiast znika, gdy dziewczynki nie ma w pobliżu. Jak zauważa Zasowska (2013), barwa pełni istotną funkcję w tworzeniu i rozmieszczeniu metafory synestetycznej, która jest ściśle powiązana z płcią bohaterów. Analiza przedstawiona w niniejszej pracy składa się z dwóch części. Pierwsza z nich stawia sobie za cel wyszukanie oraz skategoryzowanie wszystkich metafor synestetycznych związanych z barwą oraz tych związanych z innymi zmysłami, tj. zmysłem wzroku, dotyku i smaku. W części drugiej przeprowadzono analizę porównawczą oryginalnych metafor angielskich z ich polskimi odpowiednikami w dwóch przekładach. Analiza ta miała na celu określenie samej konstrukcji metafory. Wyniki wskazują, że w obu polskich tłumaczeniach metafora synestetyczna została zachowana, mimo różnych środków stylistycznych użytych w tym celu.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O parcelacji w rosyjskiej reklamie prasowej

Artykuł jest poświęcony zjawisku określanemu w językoznawstwie rosyjskim terminem парцелляция, tj. sposobowi podziału zdania na dwie lub kilka samodzielnych fraz. Omówione zostały różnego typu konstrukcje z parcelacją w rosyjskiej reklamie prasowej. Szkic jest wstępem do szczegółowego opisu danego zjawiska w planie konfrontatywnym rosyjsko-polskim.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dlaczego Andriej N. Kołmogorow zajął się humanistyką?

Radziecki matematyk Andriej Nikołajewicz Kołmogorow (1903‒1987), autor ponad pół tysiąca prac naukowych, był jednym z najwybitniejszych matematyków XX wieku i w pewnym momencie być może nawet największym. W 1960 roku, Kołmogorow rozpoczął intensywne badania w dziedzinie językoznawstwa i teorii wiersza. Wydaje się, że niewielu polskich matematyków, którzy znają niektóre z rezultatów Kołmogorowa w tej czy innej dziedzinie matematyki, wie o jego pracach w dziedzinach nauk humanistycznych. Można podejrzewać, że wielu literaturoznawców i lingwistów również nie wie o istnieniu tych prac. Celem tego artykułu jest wyjaśnienie przyczyn, dla których Kołmogorow zajmował się humanistyką (historią, językoznawstwem, teorią wiersza).

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Leksykalne wykładniki intensywnego gniewu w języku polskim i rosyjskim

Przedmiotem opisu w niniejszym szkicu są środki językowe oznaczające intensywny gniew w języku polskim i rosyjskim. Są to: wściekłość, furia, pasja, szał; бешенство, ярость, безумие, исступление, неистовство oraz ich wspólnordzenne leksemy. Nazywają one stan nadmiernego, skrajnego wzburzenia, kiedy człowiek może tracić panowanie nad sobą. Analiza materiału empirycznego ujawniła, że w przekładzie polskich tekstów na język rosyjski obok odpowiedników słownikowych wykorzystywane są leksemy, wyrażenia sfrazeologizowane i metaforyczne ze zbliżonym znaczeniem, ale również jednostki sygnalizujące niższy stopień gniewu. Zdarzają się też przypadki opuszczenia wykładnika emocji, a nawet dłuższego fragmentu tekstu.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii