rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mikrofacje i diageneza utworów dolomitu głównego (Ca2) w rejonie bariery Międzychodu (Półwysep Grotowa, Polska Zachodnia)

Utwory dolomitu głównego stwierdzone w rejonie Międzychodu stanowią fragment dolomitowej bariery oolitowej obejmującej zachodnią część półwyspu Grotowa. Profile z otworów wiertniczych Międzychód-4, Międzychód-5 i Międzychód-6 składają się z bogatego spektrum odmian mikrofacjalnych, wskazujących na depozycję w zróżnicowanych subśrodowiskach szeroko pojętej strefy bariery węglanowej. Przeobrażenia diagenetyczne oraz rozwój przestrzeni porowej zachodziły wielostopniowo i związane były zarówno z etapem depozycyjno-diagenetycznym (eodiageneza), jak również z etapem pogrzebania (mezodiageneza). Niektóre z nich przyczyniły się do obniżenia potencjału zbiornikowego (kompakcja, cementacja, neomorfizm), inne w znacznym stopniu go poprawiły (rozpuszczanie, szczelinowatość). Najbardziej niekorzystnie na zabudowę przestrzeni porowej wpłynęła cementacja dolomitowa i anhydrytowa. Także halit, minerały ilaste oraz impregnacja bitumiczna przyczyniły się do jej ograniczenia. Neomorfizm doprowadził niekiedy do całkowitego zatarcia pierwotnych cech strukturalno-teksturalnych skały. Rozpuszczanie i szczelinowatość w znacznym stopniu polepszyły właściwości zbiornikowe (porowatość, przepuszczalność). W wyniku rozpuszczenia niestabilnych bioklastów oraz jąder ziarn węglanowych doszło do powstania porowatości moldycznej.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Badania modelowe wielowarstwowego, pasmowego zbiornika wód podziemnych GZWP nr 138 pradolina Toruń-Eberswalde (Noteć) w celu określenia jego granic, bilansu zasilania i obszarów ochronnych

Badania modelowe są podstawową metodą do wyznaczania granic obszarów ochronnych GZWP, określania zasobów odnawialnych, szacowania zasobów dyspozycyjnych oraz określaniu bilansu zasilania zbiornika. GZWP nr 138 Pradolina Toruń-Eberswalde jest szczególnym przykładem zbiornika pasmowego o dużej długości 140 km i szerokości od 2 do 10 km. Z uwagi na wydłużony kształt i rozprzestrzenienie zbiornika, zmienność hydrostrukturalną oraz związki hydrauliczne z sąsiednimi systemami wykonano trzy oddzielne modele: W - część zachodnia - 1190 km(2), C - część środkowa - 1200 km(2), E - część wschodnia - 1080 km(2). Łącznie badaniami objęto obszar ok. 3470 km(2), w tym obszar wydzielonego zbiornika wynosi 1863 km(2). Modele sporządzono dla układu dwóch warstw wodonośnych rozdzielonych warstwą słabo przepuszczalną w warunkach filtracji ustalonej. Pierwsza warstwa reprezentowała użytkowy poziom piętra czwartorzędowego, warstwa druga - poziom mioceński neogenu. W artykule omówiono specyfikę budowy trzech modeli matematycznych dla pasmowej, skomplikowanej struktury hydrogeologicznej. Opisano także sposób łączenia modeli, sporządzania złożonych prognoz i bilansów wód podziemnych dla określenia optymalnego poboru wód przy istniejących ograniczeniach środowiska oraz sposób określenia czasu wymiany wód w zbiorniku.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie mapy wektorowej Polski w skali 1:50 000 (VMAPL2) do budowy modeli przepływu wód podziemnych

W trakcie budowy matematycznych modeli przepływu wód podziemnych jednym z najważniejszych zadań jest dokładne odwzorowanie ukształtowania powierzchni modelowanego obszaru. Dla terytorium Polski nie opracowano cyfrowego modelu terenu DTM w dużej skali. Dotychczas dla potrzeb modelowania przepływu wód podziemnych przeprowadzano schematyzację powierzchni terenu z mapy topograficznej na siatkę dyskretyzacyjną modelu. Inną drogą do uzyskania modelu rzeźby jest digitalizacja rastrowych map topograficznych. W artykule omówiono procedurę konwersji warstw informacyjnych mapy wektorowej poziomu drugiego VMAPL2 do bazy danych programu Surfer. Pokazany został także wpływ kroku siatki dyskretyzacyjnej na dokładność odwzorowania ukształtowania powierzchni terenu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ projektowanej kopalni kruszywa Ińsko na środowisko wód podziemnych i powierzchniowych - model matematyczny

Szczecińskie Kopalnie Surowców Mineralnych planują budowę kopalni piasku i żwiru na SE od miasta Ińsko. Projektowany jest odkrywkowy system eksploatacji bez odwadniania złoża. Model matematyczny przepływu wód podziemnych (o warunkach ustalonych) zbudowano za pomocą pakietu MODFLOW. Model składa się z trzech warstw o blokach siatki 50 x 50 m. Efekt oddziaływania kopalni na środowisko wód podziemnych i powierzchniowych odwzorowano poprzez zadanie warunku II rodzaju (Q = const) w blokach odpowiadających zasięgom projektowanych wyrobisk. Wydatek w poszczególnych blokach obliczono przy założeniu strat w zasobach wodnych w wyniku zwiększonego parowania wody. Straty te oszacowano na około 65 š10 m(3)/d. Obliczony wydatek strat rozłożono na powierzchni bloków reprezentujących wyrobisko. Dla tak ustalonych warunków symulacje prognostyczne określiły zasięg oddziaływania projektowanej kopalni. Obniżenie zwierciadła wody na granicy złoża wyniosło 0,3 m, przy błędzie modelu š0,5 m. Zadając zawyżony wydatek, przekraczający 20-krotnie obliczone straty, obniżenie zwierciadła wody (izolinia 0,3 m) nie sięgnęło brzegów jezior Ińsko, Długie i Wisala, co oznacza brak możliwości dynamicznego oddziaływania projektowanej kopalni na wody tych jezior.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Modelowanie efektów zatłaczania CO(2) do poziomów wodonośnych karbonu Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

W artykule przedstawiono wyniki badań prowadzonych w celu rozwiązania zagadnień geochemicznej sekwestracji dwutlenku węgla w poziomach solankowych karbonu południowej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (GZW). Polegają one w praktyce na sformułowaniu i przetestowaniu odpowiednich modeli opisujących interakcje gaz-woda-skała. Modele konceptualne środowiska hydrogeologicznego opracowano na podstawie precyzyjnych analiz składu mineralogicznego, charakterystyk przestrzeni porowej skał oraz parametrów wód złożowych serii paralicznej. Modelowanie kinetyki reakcji przeprowadzono dla zakładanych przedziałów czasowych, odpowiadających wymaganiom dotyczącym retencji gazu. Oszacowano ilość wiązanego dwutlenku węgla, zmiany porowatości skał zbiornikowych oraz charakterystyki przemian składu mineralogicznego matrycy skalnej na skutek kontaktu z zatłaczanym dwutlenkiem węgla.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Aktualny stan rozpoznania geologicznego złóż soli kamiennej w Polsce

Sól kamienna występuje w Polsce w obrębie dwóch formacji salinarnych: późnopermskiej (cechsztyńskiej) i wczesnoneogeńskiej (mioceńskiej). Główne znaczenie jako obiekt eksploatacji ma cechsztyńska formacja solonośna. Formacja ta zawiera cztery miąższe kompleksy soli kamiennej, występujące na blisko 2/3 obszaru Polski. Wysady solne występują na Niżu Polskim, pokładowe sole kamienne zlokalizowane są w rejonie Sieroszowic (SW Polska) i na wyniesieniu Łeby (N Polska). Artykuł przedstawia analizę stanu obecnych zasobów soli w Polsce, prezentuje dane dotyczące bilansu zasobów oraz geologicznych warunków występowania złóż. Dużo uwagi poświęcono analizie obszarów perspektywicznych do dalszej eksploatacji.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wyznaczanie pól anomalii geochemicznych Zn w dolomitach kruszconośnych metodą krigingu indykatorowego

Przedstawiono uwarunkowania poprawnego konstruowania map izoliniowych dla potrzeb wyznaczania pól anomalii geochemicznych. Opisano sposób zastosowania nieparametrycznej procedury geostatystycznej krigingu indykatorowego do kreślenia map prawdopodobieństwa przekroczenia założonej brzeżnej (minimalnej) zawartości składnika. Mapy prawdopodobieństwa zastosowano do wyznaczenia pól anomalnych zawartości Zn w dolomitach kruszconośnych NE obrzeżenia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Stwierdzono, że ze względu na znaczną rozpiętość pionową interwałów z zawartościami Zn, przekraczającymi przyjętą wartość progową 0,5%, okonturowanie pól anomalii geochemicznej w płaszczyźnie poziomej jest niewystarczające. Zarekomendowano zastosowanie trójwymiarowego wariantu krigingu indykatorowego do wyznaczania brył anomalii geochemicznych w przestrzeni obiektów geologicznych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ocena zasobów eksploatacyjnych ujęcia wody Grabarów w Jeleniej Górze

Badania modelowe z wykorzystaniem programu Visual ModFlow zostały wykonane w celu oceny zasobów eksploatacyjnych studni szybowych ujęcia infiltracyjnego wody Grabarów w Jeleniej Górze. Pozwoliły one oszacowć wielkość zasobów eksploatacyjnych dla dziesięciu studni szybowych w wysokości 610m3/h, a wydajności eksploatacyjne poszczególnych studni 30–80m3/h. W zasilaniu studni szybowych zdecydowanie przeważają wody infiltrujące z rzeki Bóbr. Zwiększanie ich wydajności spowoduje wzrost udziału w zasilaniu infiltrujących wód powierzchniowych kosztem wód podziemnych o lepszej jakości. Wody Bobru dopływają do studni szybowych w czasie poniżej 5 dni. Natomiast wody podziemne, w mniejszym stopniu zasilające studnie szybowe, dopływają od granic wyznaczonego obszaru zasilania w czasie 6–10 lat.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Modelowanie wód podziemnych dla ustalenia zasobów eksploatacyjnych ujęć na przykładzie Trójmiasta

Aglomeracja Trójmiejska obejmuje zróżnicowany geomorfologicznie obszar. Wody podziemne ujmowane są na obszarze wysoczyzny, w strefie zasilania i przepływu wód podziemnych, a także na obszarze nizin nadmorskich, w strefie ich drenażu. W artykule przestawiono wyniki badań modelowych prowadzonych w celu ustalenia zasobów eksploatacyjnych wód z utworów plejstocenu na dwóch ujęciach zlokalizowanych w części wysoczyznowej: Gdynia Wiczlino oraz Gdynia Wielki Kack. Obliczenia przeprowadzono niezależnie dla obu ujęć, uwzględniając pracę innych dużych ujęć wód podziemnych znajdujących się na obszarze badań (Gdynia Sieradzka oraz Gdańsk Osowa). Symulacje modelowe wykazały, że istnieje ich silne współdziałanie. Zaznacza się ono szczególnie w warunkach jednoczesnego poboru wód na wszystkich ujęciach w ilości ich maksymalnych zatwierdzonych zasobów. Eksploatacja prowadzi wówczas do powstania głębokiego na 15 m, regionalnego leja depresji, przy czym w obu skonstruowanych niezależnie modelach uzyskano niemal identyczny wynik. Tak intensywny pobór wód podziemnych jest niekorzystny ze względu na zmianę reżimu przepływu wody w ciekach powierzchniowych. W wyniku eksploatacji zwiększa się infiltracja rzek, a zmniejsza się ich drenaż, lokalnie zanika górna warstwa wodonośna, a cieki płynące na tym terenie mogą okresowo wysychać. W efekcie obliczeń optymalizacyjnych ustalono, że maksymalny pobór wód nie powinien przekraczać na ujęciu Wiczlino 650 m(3)h, a na ujęciu Wielki Kack 410 m(3)/h.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Modelowa ocena zasilania i drenażu wód podziemnych w dolinie Wisły

Dolina Wisły tworzy system hydrogeologiczny zasilany wskutek infiltracji opadu atmosferycznego oraz dopływu lateralnego ze strony hydrogeologicznych jednostek otaczających. Zasilanie infiltracyjne warstwy wodonośnej w dolinie Wisły stanowi jeden z podstawowych dynamicznych czynników, od których zależy system krążenia wód, bilans wodny oraz podatność wód podziemnych na zanieczyszczenia. Ocenę wielkości zasilania i drenażu wód podziemnych przeprowadzono w rejonie Kampinoskiego Parku Narodowego (KPN) oraz Włocławka przy zastosowaniu modelowania numerycznego, co umożliwiło określenie intensywności tych procesów w wydzielonych podobszarach, uzyskanie wartości średnich dla całego obszaru badań oraz przeprowadzenie obliczeń bilansowych. Wyniki badań modelowych wskazują na różny udział zasilania infiltracyjnego w systemie krążenia wód w dolinie Wisły. Wielkość zasilania infiltracyjnego jest szczególnie zróżnicowana w poszczególnych hydrostrefach w rejonie KPN i wynosi 74,0-160,9 mm/r w pasach wydmowych, 10,5-43,9 mm/r w pasach bagiennych oraz 56,1-94,5 mm/r na tarasie zalewowym Wisły. Średnia wartość zasilania infiltracyjnego dla całego obszaru KPN wynosi 87 mm/r i jest zbliżona do rejonu Włocławka, gdzie osiąga wartość nieco ponad 110 mm/r.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Spoiwa skał górnego czerwonego spągowca w zachodniej części niżu polskiego w ujęciu kartograficznym

Wykonano badania petrograficzne skał czerwonego spągowca górnego z 76 otworów wiertniczych. W piaskowcach i zlepieńcach określono udział poszczególnych składników spoiw w celu rozpoznania ich roli w ograniczaniu właściwości zbiornikowych. Wyróżniono tu pelitowo-aleurytowe składniki allogeniczne, czyli matriks, oraz minerały autigeniczne - cementy. Wyliczono minimalne i maksymalne udziały poszczególnych rodzajów spoiw w skałach z badanych profilów wiertniczych oraz przedstawiono ich lateralną zmienność. Zawartość matriksu w analizowanych osadach waha się w granicach od 0,0 do 47,5% obj. Największy jego udział stwierdzono w skałach z rejonów Parzęczewa, Klęki i Siekierek na monoklinie przedsudeckiej oraz w strefie Bielica-Wysoka Kamieńska na Pomorzu Zachodnim. Cementy węglanowe (0,0-49,6% obj.), reprezentowane przez kalcyt i dolomit, dominują na Pomorzu Zachodnim, podobnie jak cementy siarczanowe (0,0-29,5% obj.). Najwyższy udział cementu kwarcowego (20,7% obj.) stwierdzono na Pomorzu w skałach z otworu Słowieńsko 1, natomiast w skałach z obszaru monokliny przedsudeckiej rzadko przekracza on 10% obj. Cementacja osadów węglanami, siarczanami i kwarcem powodowała znaczne ograniczenie porowatości skał, jednakże powszechna działalność diagenetycznego rozpuszczania przyczyniła się do zachowania ich zdolności filtracyjnych. Autigeniczne minerały ilaste w osadach Pomorza Zachodniego są reprezentowane głównie przez kaolinit i chloryty, a illit i minerały mieszanopakietowe illit/smektyt (I/S) występują podrzędnie. Diagenetyczny illit jest z kolei rozpowszechniony na obszarze monokliny przedsudeckiej, gdzie występuje obok chlorytów i minerałów I/S. Illit ten, obecny najczęściej w postaci włókien tworzących w przestrzeniach porowych mikrostruktury siatkowe, najsilniej ogranicza przepuszczalność osadów, często redukując ją całkowicie.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza możliwości wykorzystania zasobów wód podziemnych na podstawie numerycznych modeli wybranych struktur wodonośnych rejonu Wrocławia

Przeprowadzone prace miały na celu ocenę możliwości zaopatrzenia aglomeracji Wrocławia w wodę dobrej jakości ze zbiorników wód podziemnych. Badania skoncentrowano na GZWP wydzielonych w otoczeniu miasta. Wykonane numeryczne modele potwierdziły, że zasoby zbiorników kenozoicznych są odpowiednie, by lokalizować w nich duże ujęcia, które w znaczący sposób uzupełniłyby istniejący system zaopatrzenia mieszkańców. Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych badanych obszarów oceniono na poziomie ok. 170 tys. m3/d. Oprócz stwierdzenia znaczących zasobów GZWP 322 i formalnie nieistniejącego GZWP 321-E w optymalizacji modelowej wykazano możliwość ujęcia 15 tys. m(3)/d ze struktury bogdaszowickiej, włączonej do wschodniej części GZWP 319, na zachód od Wrocławia. Moduł odnawialności infiltracyjnej obliczono na 3,0 1/s km(2) .

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Możliwości wykorzystania wybranych modeli bilansowych z projektu EUROHARP do oceny poziomu wymycia azotanów w warunkach polskich

Projekt EUROHARP (Towards European Harmonized Procedures for Quantification of Nutrient Losses from Diffuse Source) miał na celu ocenę poziomu wymycia składników pokarmowych (azotu i fosforu) do wód z obszarowych ognisk zanieczyszczeń (głównie terenów rolniczych).W ramach projektu, realizowanego w latach 2001–2006, starano się wypracować jednolitą metodykę tej oceny, umożliwiającą korzystanie z niej przez wszystkie kraje Unii Europejskiej. Konieczność oceny poziomu wymycia azotu i fosforu wynika z zaleceń dyrektywy azotanowej i Ramowej Dyrektywy Wodnej. Jest to szczególnie istotne przy wyznaczaniu obszarów szczególnie wrażliwych na wymycie azotanów do wód podziemnych i powierzchniowych, a także kontrolowaniu efektywności projektowanych Programów Działań i ocenie trendów zmian zanieczyszczenia związkami azotu.W ramach projektu EUROHARP realizowano 9 modeli oceny poziomu wymycia azotu i fosforu w 17 obszarach badawczych zlokalizowanych w 8 krajach UE.W artykule przedstawiono skrócony opis wybranych modeli, które mogłyby zostać zastosowane w warunkach polskich, oraz przedstawiono uzyskane w efekcie modelowania wielkości wymywanych ładunków zanieczyszczenia w obszarach testowych o warunkach klimatycznych i glebowych zbliżonych do polskich.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Występowanie płytkiej strefy wysokometanowych pokładów węgla w rejonie Pawłowic (Górnośląskie Zagłębie Węglowe)

W artykule przedstawiono rozmieszczenie i zasięg występowania płytkiej strefy metanowych pokładów węgla, wyznaczonej na podstawie danych metanonośności pokładów węgla pochodzących z powierzchniowych otworów wiertniczych, zlokalizowanych w rejonie Pawłowic. Na występowanie tej strefy znaczny wpływ ma ukształtowanie stropu utworów karbonu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Porównanie metod prognozowania zatapiania kopalń węgla kamiennego

W artykule porównano rezultaty obliczeń prognostycznych przebiegu zatapiania kopalni węgla kamiennego, wykonanych dwiema metodami: analityczną i z wykorzystaniem modelu matematycznego. Obliczenia analityczne oparto na szczegółowej ocenie pojemności wodnej górotworu, zrobów i wyrobisk korytarzowych oraz wielkości dopływów. Numeryczne badania modelowe, uważne za najnowocześniejsze narzędzie predykcji hydrogeologicznej, są rzadko wykonywane na potrzeby górnictwa węgla kamiennego. Głównym powodem są trudności związane z odwzorowaniem skomplikowanych warunków hydrogeologicznych, dodatkowo zaburzonych złożonymi czynnikami antropogenicznymi. Jako poligon doświadczalny do badań wybrano przeznaczony do całkowitej likwidacji ruch jednej z kopalń prowadzących eksploatację we wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węgłowego, w obrębie krakowskiej serii piaskowcowej. Ruch ten stanowi odrębną jednostkę wydobywczą, odizolowaną hydraulicznie od reszty kopalni. Trwający od dłuższego czasu proces fizycznej likwidacji tej części kopalni umożliwił przeprowadzenie tzw. analizy post-audit, polegającej na zweryfikowaniu wcześniejszych prognoz przez porównanie ich wyników z faktycznym przebiegiem zatapiania.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Złoże węgla brunatnego Bełchatów a problem eksploatacji surowców skalnych i ceramicznych

Odkrywkowa eksploatacja węgla brunatnego w złożu Bełchatów wymaga zdejmowania 120-150 mln m3 osadów nadkładu rocznie. W masie tej znajduje się wiele odmian skał spełniających kryteria kopalin towarzyszących. Są to: holoceńskie torfy, plejstoceńskie piaski i żwiry oraz głazy narzutowe, neogeńskie iły poznańskie, a także iły beidelitowe, illitowe oraz kaolinowe. Stanowią je również piaskowce kwarcytowe, bruki krzemienne, kreda jeziorna oraz skały podłoża mezozoicznego (wapienie górnojurajskie, a także kredowe opoki, margle, gezy i diatomity). Wiele z odmian kopalin towarzyszących znalazło zastosowanie w różnorodnych technologiach. Iły typu beidelito-wego mogą być na przykład wykorzystywane w ceramice, wiertnictwie, odlewnictwie, do uszczelniania górotworu, jako sorbenty i materiały izolacyjne przy budowie zbiorników odpadów. Z kolei wapienie oraz piaskowce kwarcytowe są stosowane jako kruszywo drogowe. Kreda jeziorna do chwili obecnej była używana głównie jako nawóz rolniczy. Czynione są próby jej wykorzystania jako kredy technicznej, malarskiej, wapna palonego, a przede wszystkim jako sorbentu i w przemyśle cementowym. Ze względu na trudności związane z bieżącym zagospodarowaniem i zbytem niektórych kopalin towarzyszących oraz ochronę zasobów przed ich bezpowrotną stratą Kopalnia dopracowała się własnych rozwiązań. Czyni to poprzez świadome formowanie monosurowcowych złóż wtórnych, zwanych również antropogenicznymi.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wykorzystanie modelu numerycznego do obliczeń denudacji chemicznej zlewni Potoku Białego (Tatry Zachodnie)

Denudacja chemiczna jest rozumiana jako zespół procesów prowadzących do usunięcia z obszarów lądowych masy skalnej rozpuszczonej w wodzie. Znajomość przebiegu tych procesów jest niezbędna do rozpoznania cyklów geochemicznych zachodzących w danym obszarze. Denudacja jest również jednym z głównych czynników kształtujących powierzchnię Ziemi. W artykule przedstawiono zastosowanie nowej metodyki oceny ilościowej denudacji chemicznej, wykorzystującej równowagowy model geochemiczny. Model ten uwzględnia całokształt procesów zachodzących w warstwie wodonośnej, między innymi różną rozpuszczalność i gęstość poszczególnych minerałów oraz udział dwutlenku węgla w rozpuszczaniu węglanów.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Perspektywy poszukiwań złóż gazu ziemnego w skałach ilastych (shale gas) oraz gazu ziemnego zamkniętego (tight gas) w Polsce

Głównym obiektem, spełniającym kryteria decydujące o możliwości występowania gazu ziemnego w skałach ilastych, są utwory górnego ordowiku i syluru w basenie bałtyckim i basenie lubelsko-podlaskim. Kryteria takie częściowo spełniają również ilaste kompleksy w obrębie utworów dolnego karbonu w strefie wielkopolskiej (rejon monokliny przedsudeckiej). Niekonwencjonalne akumulacje gazu ziemnego w skałach ilasto-mułowcowych, aczkolwiek o bakteryjnej genezie, mogą występować również w mioceńskim zapadlisku przedkarpackim. Największe perspektywy dla poszukiwania złóż gazu ziemnego zamkniętego związane są z eolicznymi i fluwialnymi piaskowcami czerwonego spągowca, głównie w strefie NE monokliny przedsudeckiej. Akumulacje gazu ziemnego zamkniętego mogą występować również w piaskowcach kambryjskich na obszarze kratonu wschodnioeuropejskiego, środkowo- i górnodewońskich utworach węglanowych w basenie lubelskim, jak również w piaskowcach kredowych i paleogeńskich w głębiej pogrążonych partiach orogenu Karpat zewnętrznych. Utwory dolnego karbonu w strefie wielkopolskiej lokalnie spełniają warunki dla współwystępowania w profilu kompleksów drobnoklastycznych zawierających gaz w łupkach oraz kompleksów piaskowcowych zawierających gaz zamknięty.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku