rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dialog i krytyka jako niezbędne warunki współpracy i rozwoju teorii i praktyki pedagogicznej

Pedagogikę postrzegam jako naukę teoretycznie i praktycznie zorientowaną, jako formację intelektualną, którą tworzą zarówno teoretycy, jak i praktycy. Jeśli zgodzić się z tym założeniem, to należy także przyjąć, iż powinnością teoretyków i praktyków jest dbanie o rozwój tej dyscypliny naukowej. Ów rozwój możliwy jest, moim zdaniem, jedynie dzięki współpracy pomiędzy teoretykami a praktykami, którego niezbędnymi warunkami (pewnie obok wielu innych) są dialog i krytyka. Dialog traktowany być musi jako rozmowa, której zadaniem nie jest przekonywanie kogokolwiek do swoich racji, a raczej umożliwienie wzajemnej wymiany poglądów. By jednak uchronić się przed szkodliwymi, pseudonaukowymi poglądami chcącymi „zawładnąć” myślą pedagogiczną, uzupełnieniem tak rozumianego dialogu musi stać się poprawnie realizowana krytyka. Poprawność krytyki polega na dokładnej, merytorycznej analizie poglądów czy działań, przed ich ewentualnym przyjęciem bądź odrzuceniem. Te dwa warunki stanowią, według mnie, niezbędne elementy rozwoju i współpracy teorii i praktyki pedagogicznej, a przez to rozwoju całej dyscypliny naukowej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nota wstępna do przekładu tekstu Johanna Friedricha Herbarta "Dwa wykłady o pedagogice"

Prezentowane tłumaczenie dwóch pierwszych wykładów Johanna Friedricha Herbarta (1776-1841) powstało na podstawie tekstu opublikowanego w pierwszym z dziewiętnastu tomów edycji pt. Johann Friedrich Herbart’s sämmtliche Werke in chronologischer Reihenfolge (por. Herbart, 1882a). Poniżej zwrócę uwagę na dwie sprawy: po pierwsze, okoliczności prowadzące do spisania wykładów, i po drugie, najważniejszy, moim zdaniem, poruszany w nich problem.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
System ekonomii punktowej w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym dla Chłopców w Krakowie – implikacje pedagogiczne i przykłady dobrej praktyki

W niniejszym artykule został przedstawiony system wychowawczy, który jest stosowany w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym dla Chłopców w Krakowie. Jest to istotne, ponieważ zarówno w literaturze polskiej, jak i zagranicznej nie ma bieżących implikacji na temat pracy z młodzieżą niedostosowaną społecznie, opartej na systemie ekonomii punktowej. Niniejszy artykuł powinien stać się zatem okazją do dyskusji nie tylko dla praktyków zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, ale również do dyskusji akademickich i dalszych badań empirycznych.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Psychologiczne aspekty wyuczonej bezradności i ich implikacje pedagogiczne

Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie psychologicznych oraz pedagogicznych mechanizmów syndromu wyuczonej bezradności. W pierwszej części autorka prezentuje psychologiczne modele wyuczonej bezradności, następnie dokonuje analizy teorii kontroli i ukazuje ich związek z wyuczoną bezradnością. W ostatniej części zastanawia się, jak w szkolnym środowisku uczenia się stworzyć przestrzeń do przeciwdziałania i eliminacji syndromu wyuczonej bezradności.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Trudności i perspektywy współczesnych badań nad Herbartem (na marginesie monografii Andrzeja Murzyna: J.F. Herbart i jego miejsce w kontekście pokantowskiej myśli idealistycznej)

Artykuł jest próbą określenia stanu badań nad filozofią i pedagogiką J.F. Herbarta (1776-1841) w Polsce. Podstawą analizy jest opublikowana przez Andrzeja Murzyna w 2004 roku monografia twórczości urodzonego w Oldenburgu niemieckiego myśliciela. W pierwszym rozdziale wskazuje się na trzy trudności rozpoczętych przed kilkoma laty nowych badań nad Herbartem. W drugim rozważane są nieporozumienia odnośnie do filozoficznego charakteru pedagogiki Herbartowskiej i jej miejsca w opracowanym przez oldenburczyka systemie. Tłem trzeciego rozdziału jest socrealistyczne wypaczenie i zawężenie ujęcia myśli Herbarta, które winno zostać przezwyciężone przez nowy język i nową perspektywę badawczą. W czwartym autor artykułu ocenia szanse ukazania „jasnej strony” pedagogiki Herbartowskiej. Na zakończenie wskazuje on na kierunek, w którym winno się poszukiwać źródła odnowionego spojrzenia na Herbarta i jego myśl.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Edukowanie do dojrzałości rodzicielskiej w przekazie dodatku „Edukacja Rodzinna” do miesięcznika „Rodzina i Szkoła” w latach 1982-1989

Artykuł prezentuje działania edukacyjno-wychowawcze podejmowane na łamach czasopisma „Rodzina i Szkoła” skierowanego do rodziców i pedagogów. Jednym z ważniejszych było publikowanie w latach 1982-1989 dodatku „Edukacja Rodzinna”, w którym prezentowano zagadnienia związane z życiem rodzinnym i macierzyństwem. Zamieszczone treści były wsparciem i pomocą dla rodziców i pedagogów, którzy przygotowywali młode pokolenie Polaków do życia rodzinnego. Stanowiły one inspirację do prowadzenia zajęć i rozmów na trudne, często krępujące tematy. W artykułach rozważano zagadnienia związane z przygotowaniem młodzieży do zawarcia związku małżeńskiego, pełnieniem roli ojca i matki, rozumieniem własnych potrzeb seksualnych. W „Edukacji Rodzinnej” zwracano uwagę na postawy, które ukazywano, jako źródło szans i zagrożeń w osiąganiu dojrzałości młodych ludzi w związkach małżeńskich i relacjach rodzinnych.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dobrostan nauczycieli i nauczycielek a ich postawy wobec kształcenia na odległość w czasie pandemii COVID-19

Pandemia wirusa SARS-CoV-2 wymogła na nauczycielach zmianę sposobu nauczania z tradycyjnej bezpośredniej relacji w klasie szkolnej do kształcenia na odległość. W tekście przedstawione zostały wyniki badań własnych nad postawami nauczycieli wobec kształcenia zdalnego w kontekście odczuwanego przez nich dobrostanu. Najbardziej pozytywne opinie dotyczyły możliwości wykorzystania kształcenia online w pracy w przyszłości, rozwoju własnych kompetencji zawodowych, a także odczuwania pozytywnych emocji w relacji z uczniami. Nauczyciele negatywnie wypowiedzieli się na temat możliwości realizowania z powodzeniem funkcji opiekuńczej i wychowawczej szkoły oraz wyrazili przekonanie, że kształcenie zdalne raczej pogłębia różnice między uczniami, niż je wyrównuje. Dobrostan okazał się w sposób istotny statystycznie związany z postawą wobec kształcenia online w ujęciu globalnym i niemal wszystkimi badanymi aspektami postaw. Wyższe poczucie dobrostanu respondentów wiąże się z lepszą oceną edukacji zdalnej. Jedyne obszary, które nie wiążą się z poczuciem dobrostanu, to przekonania o możliwości realizacji z powodzeniem działalności opiekuńczej szkoły oraz deklaracji co do wykorzystania kształcenia online w przyszłości.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Szkoła Twardowskiego i ukraińskie szkolnictwo w Galicji pierwszego czterdziestolecia XX wieku

Artykuł jest poświęcony zbadaniu wpływu filozoficznej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej na kształtowanie się ukraińskiego szkolnictwa w Galicji w pierwszych czterech dziesięcioleciach XX wieku. Zadanie to zostało wykonane poprzez wykazanie bezpośrednich wychowanków Kazimierza Twardowskiego wśród ukraińskich nauczycieli i teoretyków pedagogiki oraz więzi teoretycznych łączących ich własne idee pedagogiczne ze Szkołą Twardowskiego (na przykładzie pracy jednego z takich nauczycieli – Stefana Ołeksiuka).

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ogólnopolski Kongres Dziecka z 1938 roku – niedoceniane wydarzenie pedagogiczne Drugiej Rzeczypospolitej

Ogólnopolski Kongres Dziecka, który odbył się w Warszawie w dniach 2-4 października 1938 roku był jeszcze do niedawna skromnie prezentowany w polskiej literaturze. Był jednak punktem kulminacyjnym ówczesnych działań podejmowanych dla „zmobilizowania całego społeczeństwa do walki o prawa dziecka oraz przyspieszenia prac ustawodawczych i budowy nowoczesnego systemu opieki nad dzieckiem” . W przyjętych przez Kongres wnioskach podkreślano m.in., że należy rozwijać wszystkie instytucje, które mogłyby przyjść z pomocą rodzinie. Kongres stanowił doskonałą okazję do konfrontacji stanu i potrzeb opieki nad dzieckiem w Polsce międzywojennej. Umożliwił prezentację stanowisk i poglądów w kwestii dziecka – w szerokim zakresie problemowym – wielu środowiskom i podmiotom. Na drodze ewentualnym próbom wdrażania programów zmian i poprawy sytuacji dziecka nakreślonym podczas Kongresu stanął jednak wybuch drugiej wojny światowej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wprowadzenie do zagadnień pedagogiki drogi. Perspektywa społeczno-pedagogiczna

Propozycja niniejszych rozważań odnosi się do zagadnień związanych z przygotowaniem człowieka do uczestnictwa w ruchu drogowym. Rozważania są prowadzone z perspektywy pedagogiki społecznej. Ich fundamentem jest kategoria wychowania do odpowiedzialnego i racjonalnego korzystania z różnorodnych form, typów i sposobów transportu drogowego. Dotyczy to zarówno drogi lądowej, morskiej, jak i powietrznej. We wprowadzeniu do rozważań zarysowana jest ogólna koncepcja pedagogiki drogi. Dziedzina ta jest wpisana w obszar pedagogiki społecznej będącej subdyscypliną pedagogiki.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Makdonaldyzacja czy wychowanie?

Makdonaldyzacja to pojęcie, które w istotny sposób określa czasy, w jakich żyjemy. Czy zdajemy sobie sprawę, co owa makdonaldyzacja tak naprawdę oznacza? Czym się charakteryzuje? Jakie zmiany społeczne pojawiają się wraz z jej coraz silniejszym wpływem? W artykule przedstawiono to niezwykle złożone zjawisko, opisano perspektywy, jakie otwiera i jednocześnie zagrożenia, jakie może spowodować w sferze funkcjonowania społecznego. Opracowanie w dużej mierze opiera się na publikacjach amerykańskiego autora George’a Ritzera, który interesując się tym zagadnieniem, wnikliwie je analizuje. Warto podkreślić, że tekst nie zawiera żadnych gotowych, jednoznacznych odpowiedzi, dotyczących pojęcia makdonaldyzacji. Jednakże może być zalążkiem do wielu przemyśleń i refleksji, własnych opinii i sądów oraz źródłem bliższego poznania tego zjawiska.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Konstruowanie obrazu dzieciństwa w perspektywie psychologicznej i socjokulturowej

Autorki poddają analizie różne podejścia do procesu konceptualizowania dzieciństwa. W pierwszej części artykułu prezentują uniwersalny model dzieciństwa wywodzący się z dominującego w psychologii rozwojowej uniwersalnego modelu ludzkiego rozwoju. W dalszej kolejności, przywołując społeczno-kulturową perspektywę rozpatrywania rozwoju człowieka, przedstawiają wizję wielości dzieciństw. W końcowej części artykułu autorki omawiają zasadnicze paradygmaty badań nad dziećmi stosowane w głównym nurcie psychologii rozwojowej oraz w nowej socjologii dzieciństwa.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Czy Kazimierza Twardowskiego model kształcenia filozoficznego jest aktualny?

Model kształcenia filozoficznego Kazimierza Twardowskiego obejmuje propedeutykę filozofii w szkole średniej oraz uniwersyteckie studium filozofii. Propedeutyka filozofii, składająca się z logiki i psychologii, rozwija krytyczne myślenie, ścisłość w rozumowaniu, uświadamia podstawowe zależności życia psychicznego. Akademickie studium filozofii kształci umiejętność szczegółowego rozpatrywania zagadnień filozoficznych za pomocą metod naukowych. Opisany tu model kształcenia filozoficznego, po dokonaniu pewnych korekt, może wciąż stanowić punkt odniesienia dla konkretnych rozstrzygnięć w edukacji. W szczególności wydaje się, że nauczanie filozofii w liceum w postaci propedeutyki filozofii, kształtującej krytyczne myślenie i samoświadomość, byłoby bardziej racjonalne niż wprowadzanie ucznia w świat doktryn filozoficznych, z których na zasadzie preferencji wybiera to, co mu odpowiada.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Teoria wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego

Teoria wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego (1883-1975) zajmuje się ciągle aktualnym problemem relacji między wychowaniem a polityką. Podejście obiektywizujące Sośnickiego wyraża się w tworzeniu ponadideologicznej teorii. Tutaj centralnym zagadnieniem pozostaje kategoria „etosu państwowego”, który stanowiąc zbiór zasad postępowania, staje się, jak powtarzał Sośnicki, życiową siłą każdego zespołu ludzkiego. Doniosła rola etosu w życiu jednostek oraz zespołów ludzkich ma wpływ na wyznaczanie zadań wychowawczych. Odpowiednie zaś ukształtowanie właściwości psychicznych człowieka miałoby na celu przezwyciężanie kolizji społecznych. Projektowana w perspektywie roli społecznej teoria pedagogiczna Sośnickiego bez wątpienia wzbogacała i inspirowała sobie współczesną pedagogikę, ale i współcześnie wydatnie może przysłużyć się rzeczywistości edukacyjnej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Szkoła wobec uczniów z rodzin dysfunkcyjnych - problemy i wyzwania

Niedogodne warunki rozwoju towarzyszą dzieciom, które dorastają w rodzinach dysfunkcyjnych. Skutkiem indywidualnego wymiaru życia dzieci w rodzinie dysfunkcyjnej są negatywne konsekwencje, które mogą przejawiać się w obniżonym poziomie biologicznego ich funkcjonowania, niskiej pozycji społecznej, z czym wiązać się mogą zaniżone aspiracje edukacyjne i zawodowe. Celem badań było określenie poziomu funkcjonowania uczniów z rodzin dysfunkcyjnych w warunkach szkolnych w opinii nauczycieli oraz ustalenie urzeczywistniania planowych działań pedagogicznych w zakresie wspierania rozwoju tej grupy uczniów. Badania przeprowadzono w 2018 roku wśród 121 nauczycieli pracujących w 19 szkołach podstawowych zlokalizowanych w województwie mazowieckim. Do badań wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego i przyporządkowaną jej technikę wywiadu oraz technikę ankiety. Uzyskane wnioski z badań, wskazujące na poważne problemy zaburzające proces uspołeczniania i oferowania pomocy uczniom z rodzin dysfunkcyjnych, uzupełnione są propozycją obszarów uaktywnienia działań w środowisku szkolnym na rzecz wspierania procesów wychowania tej grupy uczniów.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Między etnochoreologią stosowaną a taneczną etnopedagogią. Przykład interdyscyplinarnych badań podłużnych w działaniu

Prezentowane opracowanie odnosi się do niszowego obszaru badawczego usytuowanego „pomiędzy” taneczną etnografią, czyli inaczej etnochoreologią oraz taneczną etnopedagogią, rozwijaną i propagowaną przez autora na gruncie polskim. W opisywanym projekcie zastosowano jako podejście badawcze etnochoreologiczno- etnopedagogiczne badania podłużne w działaniu. Metoda ta znajduje szerokie zastosowanie w zaangażowanych, partycypacyjnych badaniach społecznych, a w swej istocie i metodyce wykazuje daleko idące pokrewieństwo z praktyką animacji kultury. Tematem wiodącym w badaniach stał się proces scenicznych rekonstrukcji tradycji tanecznych wieloetnicznego pogranicza Polski północno- i środkowo-wschodniej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Edukacja: dobro publiczne czy dobro konkurencyjne?

Konkurencyjność rozumiana jako dążenie do osiągnięcia przez placówki edukacyjne jak najlepszych wyników oraz rywalizacja o miano najlepszej szkoły nie jest zjawiskiem nowym. Nowe jest w pewnym sensie wzmożone zainteresowanie społeczne tym tematem. Większa otwartość polskiego systemu oświaty na wyznaczniki europejskiej polityki edukacyjnej sprzyja porównywaniu wyników kształcenia między szkołami oraz wynikowemu podejściu do procesu uczenia. Jednocześnie szkoły są wciąż traktowane jako instytucje z misją, których nie mniej ważną rolą jest wykształcenie w uczniach solidarnych, bezinteresownych postaw oraz dzielenie się z innymi kapitałem intelektualnym. Zachowanie równowagi między publicznym (dla dobra publicznego) a konkurencyjnym wymiarem edukacji staje się teraz jednym z głównych wyzwań szkoły.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Aktywność pozalekcyjna i pozaszkolna uczniów gimnazjów - zagospodarowanie czasu wolnego

Autor w artykule podejmuje kwestie dotyczące przejawianej aktywności pozalekcyjnej i pozaszkolnej uczniów ze szkół gimnazjalnych zlokalizowanych w południowej części województwa dolnośląskiego. Badania prowadził w 2014 roku na próbie 97 uczniów, korzystając z metody sondażu diagnostycznego i techniki ankiety. Na podstawie analizy danych empirycznych wykazuje proporcjonalne liczby uczniów uczestniczących w bezpłatnych zajęciach pozalekcyjnych organizowanych w szkole oraz uczestniczących w płatnych zajęciach pozaszkolnych takich jak: nauka języka obcego, korepetycje, lekcje muzyki. Ponadto zwraca uwagę na powszechność zajęcia wolnoczasowego gimnazjalistów, jakim było surfowanie po Internecie. Wskazuje także na przyczyny oraz skutki aktywnego lub biernego zagospodarowania czasu wolnego przez gimnazjalistów.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Przeciwdziałanie postawom agresji. Pedagogiczne implikacje filozofii Józefa Tischnera

W twórczości Józefa Tischnera ważne miejsce zajmuje problem agresji. Postacią agresji jest m.in. odwet. Źródłem działań odwetowych jest doświadczenie krzywdy. Jednym z największych wyzwań moralnych stojących przed człowiekiem jest nauczenie się nieodpowiadania agresją na agresję. Zdaniem filozofa zadanie to nie leży poza granicami ludzkich możliwości. W jego realizowaniu pomocna jest filozofia. Ukazuje ona człowieka jako istotę mierzącą się z różnymi problemami, ograniczeniami, cierpieniem. Filozofia Tischnera uczy rozumieć człowieka, zamiast oceniać go i moralizować. Uświadamia, że własny punkt widzenia nie jest jedyny ani ostateczny. Wyjaśnia, że ten, kto atakuje, kieruje się jakimiś racjami, chociaż by ich bronić, posługuje się metodami najgorszymi z możliwych. Jest to człowiek, który cierpi, i dlatego zadaje cierpienie.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Szkolnictwo wyższe w kontekście zmian cywilizacyjnych - wybrane zagadnienia

Za cechę konstytutywną XXi wieku uznać można zmianę – wszechobecną, permanentną, intensywną, nacechowaną dychotomią. Lawinowo następujące przeobrażenia odciskają swoje piętno na wszystkich elementach tworzących otaczającą nas rzeczywistość. Opracowanie niniejsze stanowi przestrzeń dla autorki do snucia refleksji na temat charakteru i skutków zmian cywilizacyjnych, obserwowalnych w jednym z tych elementów – systemie szkolnictwa wyższego. Autorka, przywołując m.in. wyniki badań własnych, koncentruje się na redefinicji rzeczywistości akademickiej w soczewce neoliberalizmu oraz nowych zjawisk, będących jego następstwem – prekaryzacji, pułapki prekarności, przegranej i outsideringu na rynku pracy, a także społecznej odpowiedzialności szkół wyższych.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kryzys oświatowej demokracji w świetle makropolitycznych badań pedagogicznych

W okresie transformacji 1989-2016 edukacja polska nie stała się źródłem zachodzących w kraju przemian. Wyłaniane w wyniku wyborów kolejne formacje władzy w resorcie edukacji zamiast decentralizować i decentrować ustrój szkolny, prowadziły do kreowania rzekomo nowych modeli szkoły w gorsecie centralizmu. Co gorsza, premierzy rządów wszystkich stron politycznych oddawali ministerstwo edukacji narodowej w ręce albo ministrów, albo ich decyzyjnego aparatu władzy o zaburzonych relacjach komunikacyjnych ze społeczeństwem, załatwiających interesy dla siebie lub dla własnych środowisk partyjnych. W artykule wyjaśniam przyczyny zdrady elit fundamentalnych założeń ruchu „Solidarności” lat 1980-1989, która skutkuje odchodzeniem polskiego społeczeństwa od demokracji deliberatywnej, partycypacyjnej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Sztuka uczenia się jako jedna z kluczowych kompetencji XXi wieku w obszarze andragogiki

Niniejszy artykuł wpisuje się w zagadnienie opanowania sztuki uczenia się, które według Roberta Smitha jest niezbędne w funkcjonowaniu społeczeństwa XXI wieku. Tożsama umiejętność uczenia się jest jedną z ośmiu kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie, które zostały zdiagnozowane przez Parlament i Radę Europejską. Sprzyja ona wszelkim działaniom kształceniowym, dlatego też jest ona głównym tematem rozważań w dokumentach i raportach Unii Europejskiej. Współczesne społeczeństwo coraz częściej musi stawiać czoło wymaganiom związanym z ponownym przekwalifikowaniem się, dlatego też nadrzędną kluczową kompetencją XXI wieku jest umiejętność uczenia się.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Emocje w badaniach nad dzieciństwem. Studia z socjologii dzieciństwa i socjologii emocji

W artykule poruszone zostały zagadnienia związane z dwiema stosunkowo młodymi subdyscyplinami socjologii: „nową” socjologią dzieciństwa oraz socjologią emocji. Znaczący kontekst podjętym rozważaniom nadało rozróżnienie dwóch odmiennych podejść do badań nad dzieckiem i jego rozwojem. Dominująca rola psychologii w badaniach nad dzieckiem do końca lat 80. ubiegłego stulecia została ograniczona na rzecz odkryć socjologów, antropologów czy historyków dzieciństwa; uwolniony został „nowy” paradygmat w badaniach nad dzieciństwem: „nowa” socjologia dzieciństwa. Tym samym, autorka zestawia wybrane obszary i elementy „nowej” socjologii dzieciństwa i socjologii emocji, w celu uzyskania odpowiedzi na postawione pytania badawcze o miejsce i znaczenie emocji dzieci i nastawienia emocjonalnego dorosłych w badaniach nad dzieciństwem w ujęciu socjologicznym i szerzej – społeczno-kulturowym. W artykule zrekonstruowany został proces badawczy, w ramach którego autorka podejmowała kolejne czynności badawcze, poszukując znaczenia emocji dzieci i nastawienia emocjonalnego dorosłych wobec dzieci na przestrzeni wieków.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Seksualność dziecka jako przedmiot publikacji prasowych. Wstępny komunikat z badań

W artykule zaprezentowano wstępne rezultaty badań nad przekazem prasowym poświęconym seksualności dziecka. Analizie poddano 76 artykułów pochodzących z 18 periodyków, które podzielono na trzy klasy: prasa codzienna, prasa religijna, prasa adresowana do rodziców i wychowawców. W jej wyniku możliwe stało się scharakteryzowanie ogólnych własności nadawców przekazów, treści tych przekazów oraz sposobu ich komunikowania.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Polsko-ukraińska współpraca na rzecz rozwoju systemu profilaktyki zachowań ryzykownych dzieci i młodzieży w Ukrainie

Celem artykułu jest próba zdiagnozowania stanu rozwoju systemu profilaktyki zachowań ryzykownych w Ukrainie i ukazanie możliwości wspierania go poprzez partnerstwo polsko-ukraińskie, w ramach współpracy uniwersyteckiej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy i Państwowego Uniwersytetu im. Iwana Franki w Drohobyczu. Artykuł jest pierwszą w Polsce próbą ukazania znaczenia, przebiegu i efektów polsko-ukraińskiej współpracy instytucjonalnej nawiązanej na rzecz rozwoju systemu profilaktyki w Ukrainie. Artykuł rozpoczyna charakterystyka roli Polski w tej współpracy. Dalej podjęto próbę zdiagnozowania rozwoju systemu profilaktyki sporządzoną na podstawie analizy regulacji prawnych i wynikających z nich praktyk społecznych stosowanych w Ukrainie i zwrócono uwagę na potrzeby w zakresie rozwoju systemu profilaktyki. Na końcu zaprezentowano pionierskie działania instytucjonalne na rzecz rozwoju systemu profilaktyki, podjęte w ramach polsko-ukraińskiej współpracy. W artykule zastosowano metodę monograficzną: analizę treści, badanie dokumentów i materiałów.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika