rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Efektywność wykorzystania czynników produkcji w indywidualnych gospodarstwach rolnych według typów i regionów FADN

Celem artykułu było określenie efektywności wykorzystania czynników produkcji w indywidualnych gospodarstwach rolnych przy uwzględnieniu regionów FADN i typów rolniczych gospodarstw rolnych. Próba badawcza obejmowała 12  117 indywidualnych gospodarstw rolnych. Z przeprowadzonych badań wynika, iż potencjał produkcyjny gospodarstw, produktywność czynników produkcji oraz ich dochodowość jest zróżnicowana regionalnie i w zależności od typów rolniczych gospodarstw rolnych. W 2013 roku regiony Pomorze i Mazury oraz Wielkopolska i Śląsk osiągnęły wyższą produktywność i dochodowość pracy w porównaniu do regionów Polski wschodniej. Analiza typów rolniczych wskazała, że gospodarstwa specjalizujące się w uprawach ogrodniczych osiągnęły najwyższą produktywność i dochodowość ziemi i kapitału. Ekonomiczna wydajność i dochodowość pracy kształtowała się na wyższym poziomie w gospodarstwach nastawionych na chów zwierząt ziarnożernych.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena działalności agroturystycznej w województwie kujawsko-pomorskim na tle innych regionów Polski

W pracy dokonano oceny działalności agroturystycznej w województwie kujawsko-pomorskim. Analizy zostały wykonane na przełomie 2014 oraz 2015 roku i dotyczyły lat 2010-2015, z uwzględnieniem danych porównawczych z okresu 1998-2007. Z badań wynika, że województwo kujawsko-pomorskie posiada walory przyrodnicze i obiekty turystyczne, które warte są uwagi i zainteresowania ze strony turystów. Jednak pod względem liczby gospodarstw agroturystycznych zajmuje dopiero 13 miejsce w kraju oraz 10 miejsce pod względem liczby turystów korzystających z noclegów w ogóle. Potencjał rolniczy województwa powoduje, że jest ono predysponowane do rozwoju działalności rolniczej. Jednocześnie na terenach atrakcyjnych turystycznie, w mniejszych gospodarstwach, można wykorzystać te walory do uzyskiwania dodatkowych dochodów dzięki przyjmowaniu turystów. W województwie kujawsko-pomorskim najwięcej gospodarstw agroturystycznych występuje w powiatach: tucholskim (85), świeckim (44), brodnickim (33), bydgoskim (29) i żnińskim (27).

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Dotacje unijne i regionalne w odnowie obszarów wiejskich na Dolnym Śląsku w latach 2009-2014

Celem artykułu jest analiza podstawowych programów i konkursów skierowanych do gmin oraz organizacji pozarządowych w celu poprawy warunków życia na dolnośląskiej wsi. Związane one zostały z ideą odnowy terenów wiejskich, a finansowanie pochodziło zarówno z dotacji unijnych jak i regionalnych. Omówiona została również rola i udział jednostek samorządowych oraz inicjatyw społecznych w pozyskiwaniu środków na przedsięwzięcia związane z zaspokajaniem potrzeb mieszkańców w dostępie do obiektów użyteczności publicznej, takich jak świetlice i biblioteki, rozwojem infrastruktury i zaplecza turystycznego oraz ochrony dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Wykorzystanie owadów i innych organizmów w akcjach terroru i konfliktach zbrojnych

Od setek tysięcy lat do dzisiaj ludzie wykorzystywali i wykorzystują owady, skorpiony, węże, kleszcze, trujące rośliny, różne patogeny i toksyny z nich uzyskiwane w akcjach terroru i konfliktach. W czasach prehistorycznych, kiedy ludzie mieszkali  głównie  w  jaskiniach,  wypłaszano  ich  stamtąd  wrzucając  tam  roje  pszczół,  szerszeni  czy  mrówek.  Dla  zatrucia  strzał  mogli  wykorzystywać  trujące  związki  z roślin (mandragora lub ciemiernik) lub owadów (kusakowatych rodzaju Paederus i stonkowatych rodzaju Diamphidia).

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Przydatność aplikacji komputerowej do wyznaczania optymalnego terminu zwalczania rolnic w buraku cukrowym

Celem badań przeprowadzonych wspólnie z Cukrownią Pfeifer & Langen Polska była próba połączenia i wzbogacenia systemów doradczych w podjęciu decyzji o zastosowaniu zabiegu insektycydowego do zwalczania rolnic. W wyniku obserwacji ustalono termin początku wylotów oraz całkowitą liczebność szkodnika na plantacjach. Porównano również przydatność prowadzonego monitoringu odłowów rolnic z systematyczną kontrolą plantacji, od momentu stwierdzenia masowego lotu motyli rolnic. Celem kontroli było zaobserwowanie: początku składania jaj, początku wylęgu pierwszych gąsienic, osiągnięcie przez gąsienice wielkości 10–12 mm oraz ustalenie prognozowanego terminu zabiegu chemicznego zwalczania rolnic. Termin zwalczania szkodnika oparto na podstawie kontroli lotu motyli oraz na wyznaczeniu wartości sumy ciepła i sumy temperatur efektywnych, które wysoce istotnie wpływały na długość rozwoju rolnic do osiągnięcia przez gąsienice stadium L2. W latach badań (2009–2014) zabiegi insektycydowe przeciwko rolnicom według sygnalizacji wyznaczono między 29. a 41. dniem od daty wskazującej na początek masowego lotu motyli rolnic. Zabiegi metodą fenologiczną wyznaczono uzyskując sumy ciepła w przedziale od 497,8 do 661,9°C oraz sumy temperatur efektywnych od 130,6 do 255,8°C.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Analiza opłacalności ochrony chemicznej przed chwościkiem buraka (Cercospora beticola sacc.) na odmianach odpornych

W latach 2013–2014 w miejscowości Koniczynka koło Torunia przeprowadzono dwuczynnikowe doświadczenie poletkowe, którego celem była ocena efektywności ekonomicznej ochrony fungicydowej pięciu odmian odpornych na chwościka buraka. Czynnikami doświadczalnymi były odmiany buraka cukrowego (Finezja, Gallant, Jagusia, Milton, Pikador) oraz ochrona fungicydowa przed chwościkiem buraka (obiekt kontrolny oraz obiekt chroniony). Pod koniec wegetacji oceniono indeks porażenia roślin przez chwościka buraka oraz oznaczono plon korzeni. Efektywność ekonomiczną ochrony chemicznej przed chwościkiem buraka obliczono za pomocą wskaźnika pokrycia kosztów (Wpk) oraz orientacyjnych wskaźników opłacalności E1 i E2. Stosowanie ochrony chemicznej przeciw chwościkowi buraka w warunkach niskiej presji patogena na odmianach odpornych skutkowało istotnym spadkiem indeksu porażenia liści, co przyczyniło się do wzrostu plonu korzeni. Przy czym, nadwyżka produkcji rekompensowała koszty zabiegów w przypadku dwóch spośród pięciu badanych odmian.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Konsekwencje dla praktyki ochrony roślin wynikające z wycofania ze stosowania substancji czynnej karbendazym

Karbendazym jest jedną z najstarszych substancji czynnych stosowanych w ochronie zbóż i rzepaku, dostępną na polskim rynku od 1976 roku. Na mocy rozporządzenia 542/2011 substancja ta zostanie wycofana ze stosowania w ochronie roślin. W konsekwencji, od czerwca 2016 roku część tańszych preparatów do ochrony zbóż i rzepaku przed chorobami grzybowymi nie będzie dostępna. Środki z karbendazymem są obecnie jedynymi zarejestrowanymi preparatami do zaprawiania nasion rzepaku jarego.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Rolniczo-ekonomiczne uwarunkowania uprawy soi w Polsce w aspekcie wszechstronności zastosowań i zrównoważonego rozwoju

Ze względu na zaobserwowane globalne ocieplenie klimatu, uprawa wczesnych odmian soi może być podjęta w warunkach klimatu umiarkowanego, czyli w Polsce. W artykule przedstawiono plonowanie soi, odmiany Merlin - jedynej zaprawionej i zaszczepionej bakteriami brodawkowymi, w oparciu o wyniki produkcyjne w trzech zootechnicznych zakładach doświadczalnych, położonych w zachodnim, ciepłym pasie naszego kraju. Uzyskano zróżnicowany poziom plonowania nasion soi postrzeganych jako źródło białka odmian nie GMO. Zasięg analizy poszerzono o porównanie kosztów i opłacalności soi w stosunku do rzepaku ozimego. Przewaga soi nad rzepakiem wynika z możliwości jej użycia jako rośliny wiążącej azot i stanowiącej użytek proekologiczny będący elementem zazielenienia.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Ekonomiczna efektywność zróżnicowanej intensywności ochrony fungicydowej pszenżyta ozimego

W latach 2009–2011 na terenie Zakładu Produkcyjno-Doświadczalnego w Bałcynach k. Ostródy przeprowadzono dwuczynnikowe doświadczenie z pszenżytem ozimym odmiany Gniewko. Celem eksperymentu było określenie ekonomicznej efektywności zabiegów zwalczających choroby grzybowe w uprawie pszenżyta. W interpretacji wyników badań uwzględniono koszty ochrony i cenę zbytu ziarna w latach badań. Plon uratowany po zastosowaniu jednokrotnego oprysku fungicydowego wyniósł 5,5 dt∙ha-1, a dwukrotna aplikacja środka przeciwgrzybowego pozwoliła otrzymać 9,5 dt∙ha-1 więcej ziarna pszenżyta w stosunku do obiektów kontrolnych, gdzie zastosowano tylko zaprawę nasienną. Po zastosowaniu fungicydów średnia wartość wskaźnika pokrycia kosztów wynosiła 1,3. W roku 2011 zabiegi fungicydowe były nieopłacalne Natomiast największą opłacalność odnotowano w roku 2010, w którym stwierdzono najsilniejszy stopień porażenia roślin.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Miejsce i rola jednostek certyfikujących oraz inspektorów w systemie rolnictwa ekologicznego w Polsce

Badaniami objęto problematykę rolnictwa ekologicznego, którą analizowano poprzez pryzmat jednostek certykujących oraz zatrudnionych tam inspektorów rolnictwa ekologicznego. Początkowo funkcjonowały cztery jednostki certykujące (1997-2001), których przybywało w miarę wzrostu liczby gospodarstw ekologicznych, osiągając stan dziesięciu jednostek w chwili obecnej. Główną funkcją jednostek certykujących jest niezależna i obiektywna kontrola podmiotów uczestniczących w produkcji żywności ekologicznej. Do kontroli gospodarstw ekologicznych powoływani są inspektorzy rolnictwa ekologicznego, którzy w liczbie ponad 400 osób są odpowiedzialni za stan 27 tys. takich podmiotów gospodarczych. W świetle przeprowadzonych badań inspektorzy rolnictwa ekologicznego charakteryzują się na ogół wyższym wykształceniem (95,6%), w tym zwłaszcza wykształceniem rolniczym (92,5%). Pracują zarówno w oparciu o umowę o pracę (11,8%), jak również w oparciu o umowę zlecenie lub umowę o dzieło (88,2%). Kobiety stanowią 49,7% zbiorowości, zaś mężczyźni 50,3%. Cechą charakterystyczną inspektorów jest młody wiek, ponieważ w przedziale wiekowym do 40 lat pozostaje 52,2% badanych.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Powierzchnia i struktura użytkowania gruntów w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej

W pracy wykorzystując dane opracowane w Roczniku Statystycznym Rolnictwa z 2012 i 2013 roku przedstawiono powierzchnię oraz strukturę użytkowania gruntów w Polsce na tle krajów Unii Europejskiej, a także strukturę zasiewów na gruntach ornych. W przypadku form użytkowania gruntów porównywano dane z 2000 roku z danymi z 2010 roku. Ukazano między innymi czołową pozycję Polski pod względem powierzchni użytków rolnych, w tym głównie gruntów ornych. Powierzchnia gruntów ornych w Polsce w 2010 roku stanowiła 10,3% powierzchni gruntów ornych krajów UE, co po Francji, Hiszpanii i Niemczech pod tym kątem plasowało nasz kraj na czwartym miejscu. W 2010 roku w porównaniu z 2000 rokiem w większości krajów UE nastąpiło zmniejszenie powierzchni użytków rolnych. Spadek dotyczył głównie ograniczenia powierzchni gruntów ornych. W trzech krajach Wspólnoty, tj. Austrii, Polsce i Wielkiej Brytanii udział zbóż w strukturze zasiewów na gruntach ornych przekraczał udział uznany za dopuszczalny wynoszący 66%, co z punktu zrównoważonego rozwoju jest zjawiskiem niepożądanym.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Instrukcja wdrożeniowa jako narzędzie usprawniające proces powstawania innowacji rolniczych

Celem opracowania jest przedstawienie własnej propozycji dotyczącej ogólnych wymogów, do jakich należy się stosować przy konstruowaniu instrukcji wdrożeniowych. Propozycja ta została rozbudowana o szczegółowy algorytm postępowania badacza, który we współpracy z rolnikiem wdraża nowości rolnicze. Podstawą jej powstania były informacje uzyskane z przeglądu literatury przedmiotu oraz praktyczna wiedza autora, nabyta podczas wieloletniej metodycznej współpracy z publicznymi rolniczymi organizacjami doradczymi w zakresie podejmowanych przez nie samodzielnie działań upowszechnieniowych i we współpracy z nauką działań wdrożeniowych. W opracowaniu uporządkowano podstawowy aparat pojęciowy dotyczący jednego z procesów innowacyjnych, jakim jest proces powstawania innowacji rolniczych. Zwrócono też uwagę na niesprzyjające okoliczności dla realizacji przez naukę fazy wdrażania nowości rolniczych, wywołane obecnie istniejącym systemem oceny parametrycznej jednostek naukowych, który zdaniem autora należy niezwłocznie zmienić.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Potrzeby doradcze rolników z województwa wielkopolskiego w zakresie ekonomiki i technologii produkcji rolniczej

W pracy przedstawiono wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród wielkopolskich rolników. Dotyczyły one identyfikacji potrzeb w zakresie doradztwa technologicznego i ekonomicznego. Respondenci zadeklarowali duże zainteresowanie zdobyciem wiedzy w zakresie technologii wytwarzania, szczególnie w zakresie kierunku produkcji dominującego w ich gospodarstwach. Doradztwo ekonomiczne, pomimo obiektywnie dużego znaczenia, nie zostało uznane przez większość badanych rolników za ważne. Stan taki wskazuje na konieczność modyfikacji podejścia do zagadnień ekonomicznych przez organizacje doradcze.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Roztocze pożyteczne i niebezpieczne dla zdrowia oraz życia człowieka i zwierząt domowych

Pająki i roztocze zamieszkują wszystkie środowiska lądowe i rzadziej wodne. Wiele  gatunków  przystosowało  się  do  odżywiania  roślinami  uprawnymi,  stając  się poważnym zagrożeniem dla wielu gatunków roślin oraz produktów przechowywanych. Należą tu m.in. przędziorki z szeroko rozpowszechnionym przedziorkiem chmielowcem (Tetranychus urticae Koch.) oraz przędziorkiem owocowcem (Panonychus ulmi Koch). Liczną grupę wśród szkodników stanowią szpeciele, rozkruszki, roztocze, rubinowce i pordzewiacze. Podobnie jednak jak w poprzednich dwóch opracowaniach, przedmiotem tego artykułu będzie jedynie pożyteczna rola roztoczy oraz omówienie gatunków stanowiących zagrożenie dla zdrowia człowieka i zwierząt domowych.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ współrzędowej uprawy koniczyny białej i lucerny siewnej na zachwaszczenie uprawy wierzby wiciowej (Salix sp.)

Doświadczenia polowe prowadzono w uprawie wierzby wiciowej w latach 2013 i 2014. Celem badań było określenie wpływu zachwaszczenia na plonowanie dwóch odmian wierzby wiciowej Turbo i Start oraz przydatności wspórzędowej uprawy lucerny siewnej i koniczyny białej w regulacji zachwaszczenia upraw wierzby wiciowej. Straty plonu świeżej masy wierzby wiciowej spowodowane zachwaszczeniem uzależnione są od roku uprawy oraz od odmiany wierzby wiciowej. W obydwu latach badań uprawa współrzędowa roślin bobowatych ograniczyła liczbę oraz świeżą masę chwastów jednorocznych, w porównaniu do kontroli. Spośród analizowanych wariantów najwyższą redukcję zachwaszczenia stwierdzono w obiekcie badań, w którym wysiano koniczynę białą.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Życie i działalność Floriana Siwickiego w latach 1925–1968

Florian Siwicki urodził się na polskich Kresach Wschodnich i był synem polskiego podoficera zawodowego, który służył w Wojsku Polskim II RP. Po wybuchu II wojny światowej rodzina Siwickiego została wywieziona w głąb ZSRS, gdzie przeżyła kilka trudnych lat. 
Artykuł pokazuje losy Floriana Siwickiego od momentu narodzin, poprzez okres II RP i II wojny światowej, a także już po jej zakończeniu, aż do roku 1968. W tamtym czasie Siwicki został żołnierzem, a potem oficerem tzw. ludowego Wojska Polskiego i piął się stopniowo po szczeblach wojskowej kariery, najpierw w okresie stalinowskim a potem w okresie rządów Władysława Gomułki. Wówczas piastował różne stanowiska. W 1968 r. został dowódcą 2 Armii Wojska Polskiego, którą dowodził podczas inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Honorowy epizod w Wyższej Szkole Wojennej z udziałem majora Zygmunta Berlinga w 1925 roku

Podczas wykładu prowadzonego przez francuskiego oficera w Wyższej Szkole Wojennej (WSWoj.) doszło do incydentu pomiędzy majorami Zygmuntem Berlingiem a Januszem Gaładykiem. To wydarzenie stało się przedmiotem wewnętrznego dochodzenia w WSWoj. oraz później Oficerskiego Sądu Honorowego. Niniejszy artykuł, oparty głównie na nieznanych dotąd materiałach archiwalnych, prezentuje okoliczności związane z tym zatargiem oraz jego zakończenie. Stanowi również suplement biografii Berlinga będących w obiegu naukowym, które nie poruszały tytułowego epizodu.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Sąd Obywatelski Polski Walczącej w II Rejonie VII Obwodu „Obroża” Armii Krajowej

Prezentowane opracowanie przedstawia powstanie i działalność Sądu Obywatelskiego Polski Walczącej, utworzonego na początku stycznia 1944 r. w II rejonie „Celków” VII Obwodu „Obroża” Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej, który działał do lipca 1944 r. Był on instytucją sądową przeznaczoną do rozpoznawania spraw o mniejsze gatunkowo czyny przestępne, które nie były zastrzeżone do właściwości Wojskowego Sądu Specjalnego AK lub Cywilnego Sądu Specjalnego Delegatury Rządu na Kraj. 
Istnienie powyższego sądu było dotychczas bliżej nieznane szerszemu ogółowi historyków, bowiem do niedawna brak było dokumentów z zakresu działania tego sądu. Odkryte w ostatnim czasie materiały źródłowe pozwoliły na bliższe przyjrzenie się zasadom organizacyjnym sądu oraz wydanym przez niego orzeczeniom. Autor przybliżył zasady działania sądu i ich ocenę pod kątem prawnym, a także starał się przybliżyć sylwetki wchodzących w jego skład oraz wydanych wyroków i sposobu ich egzekwowania. Artykuł stara się również wskazać, że powołanie opisywanego sądu zmierzało do zapewnienia szybkiej i skutecznej represji karnej wobec osób działających na szkodę miejscowej ludności oraz terenowych jednostek Sił Zbrojnych w Kraju, a jego umiejscowienie na niskim szczeblu terenowym AK z pozytywnym skutkiem budowało zaufanie społeczne do struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Formowanie 1 Dywizji Pancernej w składzie Polskich Sił Zbrojnych. W osiemdziesiątą rocznicę wydania rozkazu Naczelnego Wodza o formowaniu 1 Dywizji Pancernej

Mija 80 lat od dnia 25 lutego 1942 r., gdy Naczelny Wódz gen. broni Władysław Sikorski wydał rozkaz zapoczątkowujący proces formowania 1 Dywizji Pancernej. Oddziały polskie ewakuowane w czerwcu 1940 r. z Francji do Wielkiej Brytanii stanowiły solidny fundament pozwalający myśleć o formowaniu pierwszej w dziejach Wojska Polskiego dywizji pancernej. W latach 1940–1941 oficerowie polscy wypracowali własny pogląd na model organizacyjny wojsk pancernych, jednak zmuszeni byli przyjąć brytyjskie rozwiązania. Dla formowania dywizji pancernej decydującym okresem była jesień 1941 r., kiedy zakończono prace studyjne nad możliwościami sformowania takiego związku taktycznego, a jednocześnie zapoczątkowano rozmowy na ten temat ze stroną brytyjską. Efektem tych działań był rozkaz gen. Sikorskiego z 25 lutego 1942 r. Naczelny Wódz podjął decyzję w tej sprawie bez aprobaty strony brytyjskiej, którą postawiono przed faktem dokonanym, ale i bez sprzeciwu najwyższych brytyjskich władz wojskowych. Brytyjski sojusznik wskazywał na nierealność niektórych polskich założeń dotyczących formowania dywizji pancernej, w tym na niewystarczające zasoby osobowe. Brytyjczycy byli przeciwni przerzuceniu ze Środkowego Wschodu na Wyspy Brytyjskie żołnierzy polskich ewakuowanych ze Związku Sowieckiego. Pomimo różnorodnych ograniczeń i wyzwań proces formowania 1 Dywizji Pancernej oraz proces szkolenia jej oddziałów należy ocenić wysoko. Kluczową rolę w opisywanych wydarzeniach odegrał gen. Stanisław Maczek.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji