rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wpływ metod interpretacji badań konsolidacyjnych typu IL na zmienność oznaczeń przepuszczalności iłów krakowieckich

Określanie właściwości izolacyjnych iłów ma kluczowe znaczenie w ocenie efektywności barier geologicznych. Badania konsolidacyjne stanowić mogą pośrednią, ale bardzo efektywną metodę interpretacji parametrów filtracyjnych gruntów słabo przepuszczalnych. Miarodajność oznaczeń zależy od wyboru najbardziej optymalnych dla tych celów metod interpretacji badań konsolidacyjnych. W artykule przeanalizowano przykłady zastosowania zarówno klasycznych, jak i nowych autorskich metod interpretacji badań konsolidacji iłów krakowieckich, obciążanych w systemie IL. Przeprowadzona analiza i porównanie z wynikami badań permeametrycznych umożliwia sformułowanie wskazówek metodycznych dla doboru optymalnej metodyki określania izolacyjności gruntów słabo przepuszczalnych przy zastosowaniu badań konsolidacyjnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Komisja Dokumentacji Hydrogeologicznych – zadania, cele, zamierzenia

W artykule przedstawiono prawie 60-letnią historię Komisji Dokumentacji Hydrogeologicznych, organu doradczego Ministra Środowiska.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Deformacje zaniechanych, płytkich odwiertów produkcyjnych ropy naftowej i gazu w świetle badań modelowych

Omówiono zagadnienia związane z nieodpowiednio zlikwidowanymi płytkimi otworami produkcyjnymi na wyeksploatowanym złożu ropy w pobliżu Hodonína (Morawy południowe, Republika Czeska). Dla danych warunków określono charakterystyczne efekty deformacji przekroju otworu, zależne od możliwości wypierania obecnego w nim płynu złożowego. Dowiedziono, iż w analizowanych warunkach, samoczynne zaciskanie zaniechanych odwiertów nie jest równoważne z likwidacją otworu, który nadal umożliwia komunikację mediów, stwarzając ryzyko zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchni terenu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza warunków hydrogeologicznych w przygotowaniu modelu koncepcyjnego w badaniach modelowych zasobów wód podziemnych zlewni Białej Przemszy i Przemszy

Badania modelowe, obejmujące zasięgiem zlewnie Przemszy i Białej Przemszy, przeprowadzono w celu oszacowania zasobów dyspozycyjnych tego obszaru. Powierzchnia modelowanego obszaru wynosi ponad 2 tys. km2 i jest o ok. 680 km2 większa od powierzchni dokumentowanych zlewni. W artykule omówiono zastosowaną schematyzację warunków hydrogeologicznych, ze szczególnym uwzględnieniem odwodnień kopalnianych. Skomplikowany układ hydrostrukturalny, dodatkowo silnie zmieniony antropogenicznie na skutek prowadzonych odwodnień kopalnianych oraz intensywnego poboru wód w celach użytkowych, prowadzi do powstania złożonego układu hydrodynamicznego obszaru. W skali lokalnej warunki hydrodynamiczne należy traktować jako nieustalone. W skali regionalnej, z pewnym przybliżeniem, można je traktować jako quasi-stacjonarne. Ze względu na skomplikowane warunki hydrogeologiczne, które uniemożliwiają zastosowanie prostej schematyzacji polegającej na wydzieleniu sekwencji warstw wodonośnych i słabo przepuszczalnych, zdecydowano się na opracowanie modelu przestrzennego, składającego się z siedmiu ciągłych warstw o zróżnicowanym przestrzennie rozkładzie współczynnika filtracji, który odpowiada zróżnicowaniu litologicznemu skał.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie metody georadarowej i tomografii elektrooporowej do obserwacji położenia swobodnego zwierciadła wód pierwszego poziomu wodonośnego

W artykule zaprezentowano ocenę możliwości zastosowania metody georadarowej i tomografii elektrooporowej w rozpoznaniu hydrogeologicznym płytkich wód podziemnych. Podjęto próbę wydzielania warstw geologicznych, wyznaczania głębokości do zwierciadła wód podziemnych, oraz określono czynniki mające wpływ na dokładność rozpoznania.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Mapa podatności osuwiskowej w skali regionalnej – przykład z doliny Sanu na Pogórzu Dynowskim

Pogórze Dynowskie jest obszarem Karpat fliszowych, gdzie ruchy masowe, zwłaszcza osuwiska, są zjawiskami występującymi powszechnie. Wpływają one na ewolucję stoków, zarówno w długich (tysiące lat), jak i w krótszych (do kilku lat) przedziałach czasowych. Dlatego skutki ruchów osuwiskowych powinny stanowić istotną przesłankę przy planowaniu przestrzennym. Celem badań było opracowanie numeryczne w systemie GIS mapy podatności osuwiskowej w skali 1:25 000 dla wybranego odcinka doliny Sanu na Pogórzu Dynowskim. Mapy te są istotne pod kątem planowania przestrzennego w gminach i powiatach oraz oceny ryzyka osuwiskowego. Do modelowania GIS użyto pięciu czynników biernych: litologia podłoża fliszowego, budowa tektoniczna, nachylenie, ekspozycja oraz wysokość terenu. Do obliczenia podatności osuwiskowej wykorzystano metodę Weights of Evidence.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Mapy geologiczno-inżynierskie w Polsce

W Polsce istnieją mapy geologiczno-inżynierskie wykonane w różnych skalach, od 1:1 000 000 do 1:10 000 i większych. Właściwe, o odpowiedniej dokładności mapy geologiczno-inżynierskie zaczynają się od skali 1:10 000. Takich map brakuje dla całego obszaru Polski. W pracy zostały przeanalizowane wszystkie mapy i atlasy geologiczno-inżynierskie oraz mapy związane z ocenami gruntów jako podłoża budowlanego. Wskazano przykładowe, wykonane w sposób nowoczesny (cyfrowy) mapy warunków geologiczno-inżynierskich w skali 1:10 000.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Rozpoznanie budowy geologicznej klifu w Jastrzębiej Górze metodą tomografii elektrooporowej pod kątem zagrożenia osuwiskowego

Przedstawiono zastosowanie metody tomografii elektrooporowej do rozpoznania budowy geologicznej fragmentu klifu pod kątem zagrożenia osuwiskowego. Klif w Jastrzębiej Górze jest zachodnim przedłużeniem klifu przylądka Rozewie. Rejon badań jest położony w miejscowości Jastrzębia Góra, w okolicy ośrodka szkolno-wypoczynkowego „Bałtyk” przy ulicy Bałtyckiej. Klif w tym rejonie prawie w całości jest zabudowany gabionami. Stwierdzono dużą zmienność litologiczną w rejonie opaski gabionowej (piaski, gliny, iły). Budowa taka przy odpowiednich nachyleniach terenu i zaburzeniach glacitektonicznych sprzyja tworzeniu się osuwisk, zwłaszcza ze względu na obecność zdeformowanych glacitektonicznie utworów jeziornych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza recesji wydatku źródła Pod Wysokim Działem (pieniński pas skałkowy) w świetle obserwacji limnimetrycznych

W artykule omówiono wyniki obserwacji stacjonarnych źródła Pod Wysokim Działem, zlokalizowanego w trudno dostępnym terenie górskim Pienin Właściwych. Dziewięcioletnie, stacjonarne obserwacje stanów wód podziemnych, prowadzone przy użyciu limnimetru z automatyczną rejestracją danych oraz wykonywane okresowo pomiary wydajności, umożliwiły szczegółową analizę zmian wydatku źródła, przede wszystkim w okresach, kiedy charakteryzowało się ono reżimem własnym, niezależnym od chwilowego zasilania opadami atmosferycznymi lub topnieniem pokrywy śnieżnej i drenowało wyłącznie wody zmagazynowane wcześniej w zbiorniku wód podziemnych. Po analizie przebiegu wydatku źródła na tle dobowych sum opadów atmosferycznych wybrano 20 okresów recesji o długości od 7 do 64 dni. Do matematycznego opisania krzywych recesji wykorzystano najprostsze i najczęściej stosowane w obliczeniach hydrogeologicznych równanie Mailleta. Każdorazowo obliczono współczynnik regresji α, potencjał zasobności źródła oraz czas przebywania wody w systemie wodonośnym. Uzyskane wartości współczynników regresji α (rzędu 0,005–0,01 d–1), na ogół niższe od podawanego w literaturze podręcznikowej zakresu (0,04–0,7), najprawdopodobniej świadczą o słabej przepuszczalności zwietrzelin ilastych, które utrudniają dopływ wód podziemnych w bezpośrednim sąsiedztwie źródła. Z kolei niskie potencjały zasobności (<50 tys. m3) oraz krótkie czasy przebywania wody w systemie wodonośnym ( do kilku miesięcy) świadczą o tym, że źródło drenuje niewielki zbiornik wód o charakterze lokalnym.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Bezpieczeństwo surowcowe Polski – bariery pokrycia krajowych potrzeb surowcowych w zakresie kopalin nieenergetycznych

Realizacja celów polityki bezpieczeństwa surowcowego kraju jest utrudniona lub niemożliwa z powodu istnienia obiektywnych barier. Autorzy identyfikują bariery naturalne nierównomiernego występowania złóż kopalin, bariery ekonomiczne opłacalności wydobycia oraz bariery w zakresie zagospodarowania przestrzennego. Przezwyciężanie lub minimalizacja skutków tych barier mogą być osiągnięte poprzez prowadzenie odpowiedniej polityki surowcowej i wykorzystanie odpowiednich środków prawnych wraz ze spójną polityką podatkową. Szczególnie ważne jest prowadzenie racjonalnej polityki planowania przestrzennego, umożliwiającej dostęp do złóż niezagospodarowanych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wstępne wyniki badań hydrogeologicznych źródeł w Górach Orlickich (rejon Zieleńca i Zákouti)

W artykule zaprezentowano wyniki kartowania hydrogeologicznego oraz badań pH, przewodności elektrolitycznej właściwej i temperatury wód źródlanych pogranicza Polski i Czech w okolicach Zieleńca i Zákouti. Celem badań była charakterystyka krenologiczna źródeł występujących w sąsiadujących ze sobą zlewniach tj. górnej części zlewni Bystrzycy Dusznickiej w Polsce (kartowanie – VI 2004) i rzeki Bělá w Czechach (kartowanie VI 2011). Większość źródeł reprezentuje VI klasę wydajności według klasyfikacji Meinzera (0,1–1 dm3/s). Wyższe wydajności źródeł stwierdzono w zlewni Bystrzycy Dusznickiej, gdzie aż w 12 wypływach zanotowano wartości powyżej 1 dm3/s. W zlewni rzeki Bělá jedynie 3 wypływy miały wydajność powyżej litra. Również w źródłach zlewni Bystrzycy zanotowano wyższe wartości pH i przewodność elektrolityczną właściwą. Jednocześnie w wypływach na tym obszarze stwierdzono niższą temperaturę wód podziemnych. Wyniki badań wskazują, że źródła występujące po stronie polskiej są związane z głębszym systemem krążenia wód (przewyższającym głębokość pokryw zwietrzelinowych) niż źródła w sąsiadującej zlewni rzeki Bělá.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Litogeneza i sedymentacja osadów kenozoiku w profilu otworu wiertniczego Suchostruga (niecka warszawska)

Otwór wiertniczy Suchostruga znajduje się około 15 km na wschód od Mszczonowa i z geologicznego punktu widzenia leży w niecce warszawskiej, stanowiącej część jednostki tektonicznej – synklinorium brzeżnego. Jest jednym z sześciu otworów badawczych na arkuszu Mszczonów Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski (SMGP) w skali 1:50 000, ale jako jedyny udokumentował pełen profil osadów kenozoiku o łącznej miąższości 284,6 m. Na podstawie wyników analiz uziarnienia, składu mineralnego frakcji ciężkiej i lekkiej oraz składu petrograficznego żwirów wykazano różnice litologiczne i facjalne w osadach powstających w odmiennych basenach sedymentacyjnych nawet tego samego wieku, rozpatrywanych na podstawie osadów graniczących ze sobą w tym jednym profilu wiertniczym. Dodatkowym potwierdzeniem tego wnioskowania są wyniki analiz palinologicznych i mikropaleontologicznych. Badane osady powstawały w środowisku morskim i lądowym. Odniesiono je do jednostek chronostratygraficznych paleocenu, eocenu, miocenu (pliocenu) oraz czwartorzędu. Profil Suchostruga można uznać za profil odniesienia – hipostratotyp o zasięgu regionalnym na obszarze środkowej Polski, a przynajmniej dla niecki warszawskiej.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Osady plejstocenu glacjalnego w okolicy Nowego Tomyśla (zachodnia Polska)

W rejonie Nowego Tomyśla, na terenie zachodniej Wielkopolski, w otworach wiertniczych z Woli Jabłońskiej, Cichej Góry i Lasek stwierdzono osady rzeczne, określone jako formacja z Lasek. Wypełniają one doliny kopalne do głębokości 40−50 m, leżą na glinach zlodowacenia odry (typ Dopiewiec) i są przykryte trzema glinami zlodowacenia warty (typy: Karolewo, Kopaszewko i Ujście). Utwory rzeczne powstawały w środowisku peryglacjalnym (ekstraglacjalnym), o silnych procesach eolicznych. Osady formacji z Lasek, z okolic Nowego Tomyśla reprezentują prawdopodobnie fragment wypełnienia doliny kopalnej Prawarty/ Praprosny. W jej obrębie (profil Wola Jabłońska) stwierdzono osady organiczne pochodzenia jeziornego. Wyniki analizy palinologicznej wskazują na niepełną interglacjalną sukcesję pyłkową, obejmującą początkowy okres chłodny oraz optimum charakteryzujące się klimatem umiarkowanym i wilgotnym. Spektra pyłkowe z najcieplejszego odcinka profilu odzwierciedlają panowanie lasu sosnowo-świerkowego i zarośli olszynowych z domieszką roślin o większych wymaganiach termicznych, wśród których na szczególną uwagę zasługują ziarna pyłku i owoce należące do rośliny wodnej Trapa natans dotychczas stwierdzonej jedynie w osadach interglacjalnych. Podobny obraz zbiorowisk leśnych wykazuje profil na terenie Bełchatowa, który był datowany na interstadiał pilicy, a obecnie jest określany jako interglacjał lubelski. Odniesienie profilu z Woli Jabłońskiej do tego interglacjału nie ma pewnego uzasadnienia, ponieważ pozycja palinostratygraficzna i geologiczna uzyskanej sukcesji roślinności jest trudna do ustalenia.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ocena jakości wód podziemnych na terenie Gdańska i Sopotu na podstawie badań prowadzonych w latach 2011–2012

Ocenę jakości wód podziemnych Gdańska i Sopotu wykonano na podstawie szeroko zakrojonych badań, zarówno pod względem liczebności, jak i zakresu oznaczeń. Przeanalizowano wpływ terenów zurbanizowanych i poprzemysłowych, znajdujących się w strefach dopływu wód do części ujęć oraz obecny stopień oddziaływania słonych wód morskich na warstwy wodonośne. Przy pomocy analizy hydrodynamiki wyznaczono kierunki przepływu wód podziemnych, ze szczególnym wskazaniem kierunków migracji wód zanieczyszczonych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zapis lądowych etapów historii geologicznej Gór Świętokrzyskich w osadach i formach krasowych – wybrane przykłady

Artykuł prezentuje trzy przykłady interpretacji zdarzeń geologicznych oraz warunków paleogeograficznych i paleośrodowiskowych dokonanych na podstawie badań form krasowych w skałach węglanowych dewonu Gór Świętokrzyskich. Pierwszy relacjonowany kierunek badań dotyczy kopalnych form krasowych w dwu stanowiskach Wietrznia oraz Jaworznia i dokumentuje późnopermską ewolucję rzeźby i jej tektoniczne odmłodzenie na początku triasu. Następne interpretacje dotyczą form krasu kenozoicznego. Analiza przestrzennego rozwoju podziemnych systemów krasowych umożliwiła określenie poziomów stabilizacji bazy erozyjnej w neogenie. Najwyższy poziom krasowy (Łagów) był zapewne związany z poziomem neogeńskiego zbiornika morskiego w zapadlisku przedkarpackim. Z kolei badania osadów piaszczystych w wypełnieniach form krasowych, w tym przede wszystkim analiza obtoczenia i kształtu ziarn pozwoliły na wyróżnienie pięciu typów ziarn piasków o różnym pochodzeniu, w tym pochodzących z lokalnych zwietrzelin różnych skał oraz ziarn pirogenicznych. Analiza ta stała się podstawą do określenia zasięgu pokrywy dolnotriasowej, oceny rozwoju krasu w czwartorzędzie, a także do sformułowania sugestii dotyczących paleośrodowiska neogenu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Budowa geologiczna form glacimarginalnych na Wyżynie Przedborskiej – przykładowe studia

W artykule przedstawiono charakterystykę litologiczną osadów budujących wybrane formy glacimarginalne: morenę czołową akumulacyjną (stanowisko Masłowice), powierzchnię wysoczyzny morenowej falistej (stanowisko Ochotnik), przypuszczalną morenę martwego lodu (stanowisko Ludwików), kem (stanowisko Miejskie Pola). Formy pochodzą ze stadiału warty zlodowaceń środkowopolskich, są położone na północnych stokach ostańców mezozoicznych Wyżyny Przedborskiej. Wykonano analizy strukturalne, wybrane analizy teksturalne (uziarnienia i morfoskopowe) oraz oznaczono zawartości CaCO3 w osadach. Wykazano znaczący wpływ elewacji radomszczańskiej na przebieg i mieszany charakter deglacjacji. Wskazano, że formy glacimarginalne cechuje zróżnicowanie litofacjalne i litogenetyczne związane z dużą dynamiką deglacjacji lądolodu warty w brzeżnej części lobu Rawki, Pilicy i Luciąży.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Reambulacja arkuszy MHP 1:50 000 na przykładzie regionu gdańskiego

Gdański system wodonośny wyróżnia się złożonym systemem hydrostrukturalnym, obejmującym trzy piętra wodonośne: czwartorzędowe, paleogeńsko-neogeńskie i kredowe. Pełną charakterystykę czwartorzędowego piętra wodonośnego przedstawiono na poszczególnych arkuszach Mapy Hydrogeologicznej Polski w skali 1:50 000. W artykule zaprezentowano rozkład najważniejszych parametrów hydrogeologicznych palegeńsko-neogeńskiego i kredowego piętra wodonośnego w centralnej części gdańskiego systemu wodonośnego. Specjalnie opracowane mapy ilustrują zasięg, hydrodynamikę i wydajność potencjalną studzien ujmujących mioceński, oligoceński i kredowy poziom wodonośny. Przedstawione dane mogą być pomocne przy weryfikacji zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych gdańskiego systemu wodonośnego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie metod teledetekcyjnych do identyfikacji obszarów podmokłych na Nizinach Środkowopolskich

Obszary podmokłe oraz bagienne często stanowią siedliska dla ekosystemów o uznanych walorach przyrodniczych. Jednym z najbardziej uniwersalnych indykatorów obszarów mokradłowych jest roślinność. Podjęto próbę zastosowania zdjęć lotniczych oraz satelitarnych w celu wyróżnienia i identyfikacji bezleśnych obszarów podmokłych i bagiennych na podstawie zbiorowisk roślinności w wybranym rejonie Nizin Środkowopolskich. W opracowaniu wykorzystano ortofotomapy ze zdjęć lotniczych o naturalnych barwach oraz zdjęcia z satelity Landsat TM. Na podstawie fotointerpretacji oraz wskaźnika NDVI wyróżniono torfowiska przejściowe, wykształcone w toku zarastania jezior, obszary pokryte płytką warstwą wody z charakterystycznym występowaniem szuwarów właściwych, obszary bagienne oraz podmokłe z roślinnością łąkową. Oszacowano wielkość tych obszarów, przyrodniczą cenność ich fitocenoz oraz charakter zróżnicowania przestrzennego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Propozycja kształtu i zastosowania bazy danych krenologicznych jako części infrastruktury przestrzennych danych przyrodniczych na przykładzie Drawieńskiego Parku Narodowego

Drawieński Park Narodowy (DPN) jest w trakcie realizacji infrastruktury przestrzennych danych przyrodniczych w formie dużej, spersonalizowanej geobazy, składającej się z wielu niższych rangą elementów tworzonych w środowisku ArcGIS. Opisywana Baza Danych Krenologicznych (BDK) ma być jednym z takich elementów. Zawiera ona informacje dotyczące wypływów wód podziemnych na terenie DPN i jego otuliny. Podczas tworzenia BDK szczególny nacisk położono na jej interoperacyjność, czyli współdziałanie z pozostałymi elementami infrastruktury przestrzennych danych przyrodniczych Parku oraz na ogólnie przyjęte standardy tworzenia tego typu obiektów. Nawiązano ponadto do opracowywanego w Polsce, na potrzeby realizacji wytycznych europejskiej Dyrektywy INSPIRE, standardu danych GIS w zakresie ochronie przyrody.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Palinostratygrafia, paleoekologia i paleoklimat późnego permu i triasu niecki Nidy

Praca stanowi pierwsze kompleksowe opracowanie biostratygrafii utworów permu górnego i triasu niecki Nidy. Wyróżniono dziesięć poziomów palinologicznych. Wyniki badań mikroflorystycznych potwierdziły problematyczną dotychczas obecność utworów późnego anizyku i wczesnego ladynu. Pozwoliły także na sprecyzowanie granic między indem i olenkiem oraz norykiem i retykiem. Wyniki zastosowanych w badaniach palinologicznych analiz paleośrodowiskowej i paleoklimatycznej wykazały dominację form sucholubnych w zespołach miosporowych. Wskazują również na przewagę klimatu suchego w późnym permie i triasie na badanym obszarze. Zwiększoną ilość mikroflory wilgotnolubnej obserwuje się w olenku, ladynie, noryku i retyku. Przeważająca w późnym permie i triasie kontynentalna sedymentacja w środowiskach rzecznych, jeziornych, playi i sebki była przerywana przez transgresje morskie, które miały miejsce w późnym wuchiapingu, wczesnym indzie, anizyku i ladynie.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ wezbrań na faunę zamieszkującą aluwia na przykładzie dolnego biegu Dunajca

Wahania stanów wód są najważniejszym czynnikiem zaburzającym życie we współczesnych osadach aluwialnych, kontrolującym zróżnicowanie i rozmieszczenie fauny penetrującej aluwia. We współczesnych aluwiach Dunajca największy udział objętościowy mają nory kreta europejskiego (Talpa europaea Linnaeus), dżdżownicy ziemnej (Lumbricus terrestris Linnaeus), kilku gatunków chrząszczy z rodziny biegaczowatych (Carabidae Latreille) i błonkówek (Ammophila Kirby). Zdecydowana większość fauny zamieszkującej osady aluwialne nie wykształciła odpowiednich cech umożliwiających przetrwanie dużych wezbrań, które mogą całkowicie przemodelować brzeg rzeki, czyniąc go nieodpowiednim do rekolonizacji przez kilka miesięcy. Z dużymi wezbraniami najlepiej radzą sobie krety, a ze średnimi – jaskółki brzegówki (Riparia riparia Linnaeus), których głębokie nory umożliwiają zamieszkiwanie przez dłuższy czas, nawet mimo postępującej niewielkiej erozji bocznej brzegów. Dzięki prześledzeniu wywołanych wezbraniami zmian ekosystemu rzecznego Dunajca, zanalizowano wpływ czynników środowiskowych na rozmieszczenie fauny w osadach aluwialnych rzek meandrujących. Ich oddziaływanie zmienia się w zależności od głębokości w profilu aluwiów i odległości od współczesnego koryta rzeki. Na podstawie porównania dwóch profili wczesnoholoceńskich teras Dunajca z osadami deponowanymi na współczesnej równi zalewowej, oceniono przydatność współczesnych struktur bioturbacyjnych w analizie paleośrodowiska aluwialnego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku