rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Działania rolno-środowiskowe na rzecz obszarów Natura 2000 w krajach UE

Obszary Natura 2000 obejmują ok. 21,5 tys. specjalnych obszarów ochrony
siedlisk (12,8% terytorium UE) oraz ok. 4,8 tys. obszarów specjalnej ochrony ptaków
(10% powierzchni). Program rolno-środowiskowy w ramach Programu Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007–2013, obejmujący 9 pakietów, służy poprawie środowiska
przyrodniczego i ma istotne znaczenie dla realizacji celów sieci Natura 2000.
Dla przykładu w Austrii w ramach ochrony krajobrazu kulturowego rzeki
Lafnitz, realizowany jest program rolno- środowiskowy (ekstensywna gospodarka
łąkowa) służący zachowaniu naturalnych walorów tego cieku i terenów nadrzecznych.
We Francji na obszarze Parku Natury Brenne wprowadzono tzw. kontrakty
zrównoważonego rolnictwa obejmujące ekstensywny wypas zwierząt, łowiectwo,
hodowlę ryb itp.
W Hiszpanii przykładem służących ochronie cennych ekosystemów jest
projekt Zintegrowanego zarządzania w rolnictwie wokół mokradeł położonych
w południowej części Andaluzji (redukcja zabiegów agrotechnicznych, zakaz wypalania
chwastów itp.).
W Polsce, obecne programy rolno-środowiskowe, których realizacja obejmuje
okres 2007–2013 opierają się na zasadzie dobrej praktyki rolniczej – przyjaznej
dla środowiska.
Na małej wyspie Stora Karlsö koło Gotlandii (Szwecja) wdrażany jest program
restytucji otwartego krajobrazu użytków zielonych, przy redukcji zakrzewień
jałowca i usuwaniu roślin egzotycznych – oparty na zrównoważonej gospodarce
kośno-wypasowej (owce).
Dobrym przykładem programu rolno-środowiskowego jest Halkyn Mountain
(Wlk. Brytania), w których racjonalnie połączono zalety użytkowania zasobów
naturalnych (wapień) z dziedzictwem przyrodniczym obszaru (edukacja ekologiczna,
określenie zasad wypasu owiec, pomoc dla biznesu). Programy rolno-środowiskowe w UE starają się skutecznie godzić ochronę
różnorodności biologicznej z nieskrępowanym rozwojem społeczno-gospodarczym.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wyznaczenie wielkości przepływu brzegowego w dwóch zróżnicowanych zlewniach górskich

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące określenia wartości
przepływu brzegowego Qb dla dwu wybranych rzek górskich: Raby
oraz Kamienicy. Przedstawiono również opis wybranych metod obliczania
przepływu brzegowego Qb: metodę Williamsa, Woodyera, Wołoszyna,
Rileya, Pickupa-Warnera, Wollmana oraz Warnera, Schumma
i Browna. Na podstawie analizy wyników obliczeń stwierdzono, między
innymi, że do obliczeń przepływu brzegowego Qb nie musimy posiadać
obserwacji wodowskazowych, a wystarczą wyłącznie obserwacje i pomiary
przeprowadzone punktowo. Ciek, na którym prowadzimy inwestycję
hydrotechniczną, może być niekontrolowany. Jednocześnie znajomość
wartości przepływu brzegowego dla projektanta z branży
hydrotechnicznej stanowi wskazówkę o wielkości wody wpływającej
istotnie na kształtowanie się koryta cieku. Wreszcie, zauważono, że
przepływ brzegowy silnie kształtuje siedliska roślinne w korycie oraz na
brzegach cieku. W związku z tym korytach rzek naturalnych wskazane
byłoby określenie wartości przepływu brzegowego przed każdą inwestycją
metodą Woodyera. Archiwizacja tych danych może posłużyć w przyszłości
do podejmowanych prób renaturalizacji tych i podobnych cieków.
Badania zrealizowano dla dwóch różnych morfologicznie odcinków
rzecznych: częściowo uregulowanego oraz będącego w stanie naturalnym.
Badane zlewnie znajdują się na terenie Karpat.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Gospodarka odpadami komunalnymi w gminie Gródek n. Dunajcem

Gospodarka odpadami to jeden z działów infrastruktury technicznej,
często określanej mianem gospodarki komunalnej, decydującej o
poziomie sanitarnym i ekologicznym obszarów wiejskich. Odpady
pojawiają się wszędzie – na terenach nieużytków, przy drogach polnych,
w rowach przydrożnych i melioracyjnych, w parkach i okolicznych
lasach, a często również w zagrodach wiejskich. Narastające tempo
powstawania odpadów, szczególnie tych nierozkładalnych, stawia przed
władzami samorządowymi w gminie dwa podstawowe problemy do rozwiązania:
opracowanie systemu zbierania odpadów i sposobów ich
unieszkodliwienia. Pierwszy z nich jest powiązany z problemami natury
edukacyjnej i organizacyjnej. Rozwiązanie drugiego problemu jest
o wiele trudniejsze, gdyż należy wybrać metodę lub metody unieszkodliwiania
odpadów komunalnych. Najbardziej powszechną metodą, której
stosowanie jest konieczne w każdych warunkach, to składowanie na
zorganizowanym wysypisku odpadów.
W artykule przedstawiono stan gospodarki odpadami na terenie
gminy Gródek nad Dunajcem oraz podjęto próbę jego udoskonalenia.
Przedstawiając rozwiązania, które zastosowała gmina, zwrócono uwagę
na korzyści ekologiczne i ekonomiczne związane z doskonaleniem istniejącego
programu gospodarowania odpadami. Na podstawie obowiązujących
aktów normatywnych, dotyczących opracowywania programów
gospodarowania odpadami stałymi, dokonano oceny stanu systemu istniejącego,
sporządzono bilans ilości i składu grupowego odpadów komunalnych
obecnie i w perspektywie dziesięcioletniej. Obliczenia te
posłużyły do zaprojektowania zmian w istniejącym systemie: gromadzenia,
transportu i unieszkodliwiania odpadów. Gospodarka odpadami komunalnymi została przedstawiona na tle
takich elementów, jak: położenie geograficzne gminy, sytuacja demograficzna
i gospodarcza oraz warunki glebowe, hydrologiczne i hydrogeologiczne.
W pierwszej kolejności przeprowadzono analizę stanu obecnego
gospodarowania odpadami, a następnie opracowano prognozy zmian
w zakresie wytwarzanych odpadów oraz wyznaczono cele i kierunki
działań dla poszczególnych grup odpadów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie funduszy unijnych w pracach scaleniowych obszarów wiejskich

Przedmiotem pracy jest problematyka finansowania projektów europejskich
w zakresie scalania gruntów, będącym częścią jednego z Sektorowych Programów
Operacyjnych. Przeprowadzono rachunek efektywności projektu europejskiego
z punktu widzenia geodezji i ekonomii. Do analizy wybrano 26 gospodarstw wsi
Hawłowice, dla których wykonano badania, określające stan struktury przestrzennej
gruntów przed i po scaleniu. Ważną częścią opracowania jest analiza kosztów
i korzyści jako najlepszego sposobu określenia opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wzrost sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) i występowanie roztoczy (Acari) glebowych na rekultywowanym terenie popoligonowym w Nadleśnictwie Żołędowo

Celem badań było porównanie wzrostu sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L )
i stanu akarofauny (Acari) glebowej w 2-letnich uprawach na rekultywowanym terenie
popoligonowym oraz na glebie leśnej w Nadleśnictwie Żołędowo.
Do zalesień i odnowienia wykorzystano 2-letnie sadzonki sosny wyprodukowane
w szkółkach polowych z zastosowaniem ściółkowania, nawożenia organicznego
oraz metodą tradycyjną.
Badania przeprowadzono w roku 2009. Doświadczenie obejmowało następujące
czynniki: sposób przygotowania powierzchni przeznaczonej pod zalesienie
– z udziałem (A) lub bez udziału łubinowania (B). Czynnikiem drugim był sposób
produkcji sadzonek sosny jaki zastosowano w szkółce leśnej: 1 – kompost z dodatkiem
kory bez ściółkowania, 2 – kompost z dodatkiem kory ze ściółkowaniem,
3 – kompost z dodatkiem trocin bez ściółkowania, 4 – kompost z dodatkiem trocin
ze ściółkowaniem.
Wszystkie wyniki odnoszono do powierzchni kontrolnej (C), którą usytuowano
na glebie leśnej. Porównując wybrane wskaźniki wzrostu dwuletniej uprawy
sosny na rekultywowanym terenie popoligonowym stwierdzono, że zabieg łubinowania
nie oddziaływał istotnie na te parametry. Przeprowadzony w szkółce
zabieg ściółkowania wpływał korzystnie na kształtowanie się wszystkich mierzonych
wskaźników wzrostu sosny w dwuletniej uprawie leśnej. Zmiany liczebności
roztoczy i różnorodności gatunkowej mechowców w kolejnych latach początkowego
stadium sukcesji prognozują zachodzące procesy rewitalizacji tego terenu. Niskie wartości wskaźników dla zgrupowań roztoczy, w porównaniu z odnowioną
powierzchnią leśną, mogą świadczyć o małej aktywności biologicznej badanych
gleb.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Mechanizacja gospodarstw rolnych w warunkach górskich na Dolnym Śląsku

Celem opracowania była analiza procesów mechanizacji w wybranych gospodarstwach
rolnych funkcjonujących w warunkach górskich Dolnego Śląska.
Dokonano oceny wyposażenia gospodarstw w podstawowy i specjalistyczny
sprzęt mechanizacyjny, jak również ocenę stopnia wykorzystania tego sprzętu.
Analizie poddano również stosowane formy mechanizacji, zamierzenia inwestycyjne
związane z mechanizacją oraz opinie właścicieli dotyczące procesu mechanizacji
produkcji. Badania przeprowadzono w roku 2007 na terenie 8 gmin
górskich byłego województwa jeleniogórskiego oraz 3 gmin górskich byłego
województwa wałbrzyskiego. Dane źródłowe pochodziły z 15 dobranych celowo
gospodarstw indywidualnych współpracujących z Dolnośląskim Ośrodkiem
Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu. Pozyskany materiał źródłowy dotyczył roku
2006.
Uzyskane wyniki wykazały stosunkowo wysokie zużycie moralne i techniczne
bazy maszynowej, jak również w wielu przypadkach niedostosowanie jej
do specyfiki warunków górskich. Rolnicy zamierzają unowocześnić swoje parki
maszynowe przy wykorzystaniu środków pomocowych z UE. Widzą również
możliwości obniżenia kosztów mechanizacji poprzez wspólne użytkowanie maszyn
bądź mieszane formy mechanizacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Morfologia działek przyczynkiem kształtowania krajobrazu

W ostatnich latach nastąpił dynamiczny rozwój technologii komputerowych dając nam nowe możliwości cyfrowego opisu rzeczywistości wokół nas. Komputerowa analiza atrybutów działek może być bardzo przydatna przy definiowaniu wskaźników będących podstawą planowania prac urządzeniowo-rolnych. Analizy te pomagają prawidłowo planować harmonijny rozwój krajobrazu oraz typować tereny pod różnego rodzaju inwestycje. Budowa nowoczesnych systemów wspomagających procesy decyzyjne, które gromadzą dane oraz monitorują zmiany otaczającej nas przestrzeni, przynosi wymierne korzyści ekonomiczne oraz korzystnie wpływa na prawidłowy rozwój przestrzeni wokół nas.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena skuteczności działania zbiornika wstępnego na rzece Por

W celu poprawy jakości wód retencjonowanych w zbiornikach zaporowych,
buduje się zbiorniki wstępne, które lokalizowane są powyżej
zbiornika głównego. Ich zadaniem jest zatrzymanie transportowanych
przez rzekę zanieczyszczeń. Przykładem takiego rozwiązania jest największy
na Lubelszczyźnie zbiornik wodny „Nielisz”. Zbiornik składa
się z dwóch części podzielonych zaporą. Zbiornik główny, o powierzchni
lustra wody 709 ha przy NPP oraz średniej głębokości 2,8 m i pojemności
całkowitej 18,30 mln m3, położony jest w dolinie rzeki Wieprz. Powierzchnia
jego zlewni wynosi 1236,2 km2. Zbiornik wstępny o powierzchni 179
ha przy NPP oraz średniej głębokości 0,7 m i objętości całkowitej 1,18
mln m3, położony jest w dolinie rzeki Por. Przekrój piętrzący usytuowany
jest na 1,685 km jej biegu, a powierzchnia zlewni wynosi 590,3 km2
W niniejszej pracy przedstawiono badania dotyczące wpływu
zbiornika wstępnego na jakość wód zasilających zbiornik główny. Próby
wód pobierano w odstępach kwartalnych na dopływie i odpływie ze
zbiornika. Analiza wyników przeprowadzonych badań jednoznacznie
wskazuje, że badany zbiornik wstępny przyczynia się do znaczącej poprawy
jakości wody dopływającej do zbiornika głównego. Najwyższa
redukcja stężeń zanieczyszczeń w zbiorniku wstępnym na rzece Por
miała miejsce w okresie intensywnego wzrostu makrofitów. Skuteczność
pracy zbiornika jest duża. Nie jest on jednak w stanie wyeliminować
wszystkich zanieczyszczeń dopływających wraz z wodami rzeki Por.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Stan zanieczyszczenia zbiornika nr II w Siemiatyczach a jego walory użytkowe

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących stopnia zanieczyszczenia
Zbiornika nr II w Siemiatyczach oraz jego dopływów. Analizy wykazały niezadowalającą
jakość wód oraz niemożność wykorzystania ich do celów kąpieliskowych
i nawodnień. Znaczące ilości zanieczyszczeń (substancja organiczna,
azot ogólny, azotany, fosfor ogólny) są wprowadzane do Zbiornika przez dopływy;
rzeki Kamiankę i Mahomet. Kamianka jest odbiornikiem ścieków z oczyszczalni,
a Mahomet zbiera zanieczyszczenia z terenów rolniczych. Ilość biogenów
spływająca do wód zbiornika powoduje rokroczne występowanie silnych zakwitów
sinicowych, co ogranicza możliwości użytkowe zbiornika. Przy obecnym stanie
gospodarki wodno-ściekowej na obszarze zlewni zbiornika, może on pełnić jedynie
funkcje retencyjne i przeciwpożarowe.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie złoża ruchomego do oczyszczania ścieków z terenów wiejskich

Wybór technologii oczyszczania ścieków opiera się przede wszystkim na
gwarancji uzyskania jakości ścieków oczyszczonych zgodnie z wymaganiami
określonymi w przepisach prawnych, ale także pod kątem kosztów inwestycyjnych
i eksploatacyjnych. W przypadku terenów wiejskich, zastosowana technologia
oczyszczania powinna się charakteryzować elastycznością, czyli możliwością
dostosowywania się układu technologicznego do zmieniającego się natężenia dopływających
ścieków, tak aby nie pogorszyć jakości oczyszczanych ścieków.
W artykule określono możliwość wykorzystania hybrydowego przepływowego
reaktora ze złożem ruchomym do oczyszczania ścieków pochodzących z terenów
wiejskich. Objętość reaktora wyznaczono jako iloraz dopływających ładunków
zanieczyszczeń organicznych i całkowitego obciążenia objętości komory
ładunkiem zanieczyszczeń organicznych. Materiał źródłowy stanowiły wyniki
analiz fizykochemicznych ścieków surowych i oczyszczonych, pochodzące
z oczyszczalni ścieków w Węgrzcach Wielkich. Okres badawczy obejmował lata
2000–2007. Przeprowadzone badania wykazały, że przedmiotowa oczyszczalnia
ścieków pracowała z obniżoną efektywnością w odniesieniu do BZT5 i zawiesiny
ogólnej. W przypadku substancji biogennych obserwowano redukcję fosforu ogólnego
wynoszącą 32% i azotu amonowego na poziomie 54%. Przeprowadzone obliczenia
objętości reaktora biologicznego wykazały, że wraz ze wzrostem stężenia
osadu czynnego maleje objętość reaktora, a wzrost procentowego udziału wypełnienia
w bioreaktorze wpływa korzystnie na redukcję jego objętości w stosunku do
klasycznego osadu czynnego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zastosowanie analizy skupień w porównawczych badaniach zdolności retencyjnych ekosystemów leśnych

W procesie podejmowania decyzji dotyczących wielu obiektów
badacze często stają przed problemem doboru odpowiedniego sposobu
łączenia ich w grupy obiektów podobnych. Niniejsza praca stanowi propozycję
wykorzystania metod aglomeracji do poszukiwania związków
pomiędzy poszczególnymi ekosystemami leśnymi pod względem możliwości
retencjonowania przez nie wody. Przyjęto w niej założenie, iż
większość parametrów opisujących zdolności retencyjne konkretnego
ekosystemu pochodzić powinna z planów urządzania lasu.
Wybrane charakterystyki, przyjęte jako opisujące zdolności retencyjne
ekosystemów leśnych tj.: średni spadek terenu [%]; odległość od
sieci cieków [m]; odległość od wód stojących, terenów podmokłych (jezior,
stawów, bagien) [m]; wariant uwilgotnienia siedliska [-]; wskaźnik
zwarcia drzewostanu [-]; rodzaj pokrywy gleby [-]; wskaźnik pokrycia
powierzchni badawczej podszytem [-]; wskaźnik powierzchni drzew
[ha∙ha-1] oraz potencjalna retencja użyteczna profilu glebowego [mm]
poddane zostały testowaniu siedmioma metodami grupowań hierarchicznych
tj.: prostych połączeń single linkage method, średnich połączeń
group average method – UPGMA (Unweighted pair-group method
using arithmetic averages), średnich połączeń ważonych weighted average
method – WPGMA (weighted pair-group method using arithmetic
averages), najdalszego sąsiedztwa furthest neighbor method, środków
ciężkości unweighted centroid method – UPGMC (unweighted pairgroup
method using centroids), ważonych środków ciężkości weighted centroid
method – WPGMC (weighted pair-group method using centroids) oraz
metodą Warda Ward method.
Wykorzystane metody skupiania grupują obiekty poddane analizie,
wykazując w mniejszym lub większym stopniu istnienie znacznej zależności pomiędzy wybranymi do charakteryzowania zdolności retencyjnych
cechami a samym przebiegiem procesu skupiania. Głównym
czynnikiem wpływającym na formowanie się dendrytów okazał się wiek
drzewostanów oraz, w przypadku olsów, siedlisko leśne.
Najkorzystniejszą do poszukiwania związków pomiędzy obiektami,
odnośnie zdefiniowanych w pracy zdolności retencyjnych, wydaje się
być metoda pełnego wiązania i metoda Warda. Metody prostych połączeń,
środków ciężkości oraz ważonych środków ciężkości, ze względu na
tendencję do tworzenia mało przejrzystych skupień o strukturze długich
„łańcuchów”, nie wydają się być przydatnymi do przeprowadzania tego
typu analiz.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Kształtowanie się postaw ekologicznych na przykładzie studentów Wydziału Rolniczo-Ekonomicznego UR w Krakowie

W przeprowadzonych badaniach ankietowych zawierających pytania typu otwartego wzięło udział 260 studentek i studentów Wydziału Rolniczo-Ekono-micznego UR w Krakowie. Badania wykazały, że początki kształtowania się świa-domości ekologicznej przypadają na okres kształcenia podstawowego, dzieciństwa i wieku przedszkolnego a następnie studiów. Ekologia najczęściej kojarzy się jako ochrona środowiska bez komentarzy, ochrona środowiska poparta odpowiednimi przedsięwzięciami, jako postawa i styl życia oraz jako nauka o oddziaływaniu między organizmami a ich środowiskiem. Z przedmiotów, które kształtują postawy proekologiczne wymieniane były najczęściej ekologia, biomonitoring i monitoring środowiska, ochrona środowiska, rolnictwo ekologiczne, ochrona przyrody 
i gospodarowanie odpadami.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Stopień wykorzystania granic prawnych z mapy byłego katastru austriackiego przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków

Nowym wyzwaniem nauki i praktyki geodezyjnej jest wykorzystanie granic
prawnych z mapy byłego katastru austriackiego do modernizacji ewidencji
gruntów i budynków, a zwłaszcza informatyzacji mapy ewidencyjnej, oraz przy
regulacji stanów prawnych do nieruchomości. Zaprezentowane wyniki badań, stanowią ważną informację o skali wartości położenia granic własności i o możliwościach w zakresie ich wykorzystania.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Porównanie zapasów wody w profilach glebowych leśnej zlewni górskiej

W pracy przedstawiono porównanie zapasów wody gruntowej w profilach małej zlewni leśnej w Beskidzie Śląskim. Głównym celem badań było porównanie zapasów w profilach leżących blisko dróg (do 30m) i zapasów w profilach leżących poza strefą przydrożną. Do analizy wybrano dziesięć profili rozmieszczonych na terenie całej zlewni, które grupowano według kryteriów: odległość od drogi, odległość od najbliższego potoku, wysokość położenia nad poziomem morza, różnica rzędnych profilu i potoku mierzona wzdłuż spadku oraz różnica rzędnych profilu i najbliższego potoku. Porównywano zapasy jednostkowe, czyli przeliczane do warstwy profilu o grubości 1cm. Uzyskane średnie wartości zapasów jednostkowych z utworzonych grup profili pokazywano na tle profili położonych w strefie wpływu drogi. Według przeprowadzonej analizy czynnik położenia profilu względem drogi nie jest czynnikiem dominującym w różnicowaniu wielkości zapasów wody gruntowej. Za czynnik o takim znaczeniu można uznać wysokość położenia profilu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Usuwanie związków biogennych w przydomowych oczyszczalniach ścieków typu Turbojet i Biocompact

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących wielkości oraz
redukcji związków azotu i fosforu w przydomowych oczyszczalniach
ścieków. Analizowane oczyszczalnie ścieków to obiekty pracujące na
podstawie metody osadu czynnego. Pierwszy obiekt to oczyszczalnia typu
Turbojet EP-4 zainstalowana w miejscowości Ibramowice w gminie
Pałecznica w województwie małopolskim. Oczyszczalnia obsługuje
szkołę podstawową, do której uczęszcza około 100 uczniów oraz dom nauczyciela
zamieszany przez 6 osób. Drugi obiekt to oczyszczalnia typu
Biocomopact BCT S-12. Przedmiotowa oczyszczalnia wybudowana jest
w miejscowości Rajbrot w gminie Lipnica Murowana w województwie
małopolskim. Do oczyszczalni dopływają ścieki z zespołu szkół, do którego
uczęszcza około 300 uczniów oraz z domu nauczyciela zamieszkanego
przez 12 osób. Badaniami objęto okres czteroletni (1999–2003), w
którym pobierano próby ścieków surowych oraz oczyszczonych. Wyniki
badań jakości ścieków surowych i oczyszczonych poddane zostały analizie
statystycznej pozwalającej scharakteryzować wielkość i zmiany stężenia
azotu ogólnego oraz fosforanów. W ramach analizy obliczono także
częstość względną występowania określonych stężeń związków biogennych
w ściekach oczyszczonych oraz scharakteryzowano wielkość redukcji
tych wskaźników w procesie oczyszczania. Skład ścieków dopływających
do obu oczyszczalni odpowiadał wartościom typowym dla
ścieków bytowych, a średnia redukcja wskaźników eutroficznych azotu
ogólnego i fosforanów wyniosła średnio dla obu oczyszczalni 63,6%
i 51,4%. Średnie wartości stężenia azotu ogólnego i fosforanów w ściekach
dopływających do oczyszczalni Turbojet EP-4 wyniosły 85,12
mgNog∙dm-3 i 35,44 mgPO4∙dm-3. Natomiast w ściekach oczyszczonych wyniosły
odpowiednio 25,35 mgNog∙dm-3 i 11,99 mgPO4∙dm-3. W oczyszczalni Biocompact BCT S-12 średnie stężenie azotu ogólnego i fosforanów
w ściekach dopływających wyniosło 77,61 mgNog∙dm-3 i 34,12 mgPO4∙dm-3,
natomiast w ściekach oczyszczonych wartości średnie wyniosły 40,64
mgNog∙dm-3 dla azotu ogólnego i 20,13 mgPO4∙dm-3. Analiza wyników
badań wskazała na bardziej stabilną pracę oczyszczalni Turbojet EP-4
w aspekcie redukcji związków biogennych w porównaniu do oczyszczalni
Biocompact BCT S-12.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna