rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola turystyki kulturowej w rozwoju gmin województwa śląskiego

Odpowiednia polityka regionalna i rozsądne planowanie przestrzenne stwarza szansę na rozwój turystyki poznawczej na obszarach bogatych w obiekty dziedzictwa kulturowego. Obecnie coraz popularniejsza staje się turystyka kulturowa, czyli zwiedzanie wartościowych obiektów i całych miast, w powszechnej świadomości kojarzonych z dużym potencjałem kulturowym. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie obiektywnych metod badania dziedzictwa kulturowego i oceny jego roli w rozwoju gospodarczym regionu. Artykuł ma na celu także zwrócenie uwagi społeczności lokalnych, władz samorządowych, jak i służb konserwatorskich odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa kulturowego, na specyficzny w swej formie i treści poprzemysłowy krajobraz kulturowy województwa i jego szczególną wartość duchową i materialną, która, jak zostanie wykazane poniżej może mieć wymiar ekonomiczny.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Słuchanie, które powołuje do istnienia. Wokół koncepcji deep listening Pauline Oliveros

Prezentowany projekt ma na celu wykształcenie umiejętności głębokiego słuchania (deep listening) zgodnego z koncepcją Pauline Oliveros. Głębokie słuchanie polega na zintensyfikowanym wsłuchiwaniu się we wszystko, co można usłyszeć, wprowadzeniu słuchacza w stan podwyższonej świadomości, umożliwiający mu dostrzeżenie konstytutywnych elementów pejzażu dźwiękowego, rozumianego jako zespół dźwięków docierających do odbiorcy z określonego otoczenia. Takie słuchanie nie ogranicza się do dźwięków muzycznych, lecz otwiera się na odgłosy natury, codziennego życia i myśli.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wykorzystanie wątków sakralnych w działaniach street artu

Street art (sztuka ulicy) jest przez wiele osób nadal postrzegany, jako akt bezprawnej ingerencji w przestrzeni publicznej i paradoksalnie spotyka się z ich coraz większą sympatią. Forma ‘otwartej galerii ulicznej’, przypadła do gustu zarówno artystom, jak i odbiorcom sztuki. Najważniejszym z czynników, sprzyjającym tej pozytywnej reakcji, jest chęć współpracy obu stron w tworzeniu ‘ulicznego dzieła’. Dużą wartością jest również jakość miejsca, w którym prace są prezentowane oraz treści, jakie ze sobą niosą. Artyści dostrzegają wartości miejskich przestrzeni zdegradowanych. Obierając je za obszar swoich działań, aranżując w nich tymczasowe wystawy, przyczyniają się do ich ożywiania. Zaniedbana tkanka dzielnicy Praga Północ m. st. Warszawa, stała się miejscem artystyczno-społecznych działań Jolanty Kudeli. Tymczasowa wystawa „Znaki miasta. Renesansowy street art”, zaktywizowała uczestniczących w jej tworzeniu mieszkańców Pragi Północy oraz wpłynęła na atrakcyjność turystyczną dzielnicy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Świadomość krajobrazowa mieszkańców. Przykład Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego

W badaniach percepcji krajobrazu coraz częściej analizuje się stopień świadomości ludzi wobec zmian następujących w krajobrazie. Stanowi to wyraz zainteresowania mieszkańców stanem krajobrazu w jakim przebywają. W ostatnich latach w pracach nad dokumentami planistycznymi i strategicznymi, jako jeden z etapów, wykonuje się badania dotyczące określania postaw i świadomości krajobrazowej mieszkańców. Są one diagnozowane za pomocą badań społecznych, w szczególności ankiet i wywiadów bezpośrednich. W niniejszych badaniach, jako narzędzie wykorzystano formularz ankiety. Badaniem ankietowym objęto mieszkańców 11 gmin w obszarze dwóch regionów: Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego (n=300). Celem badań była identyfikacja świadomości krajobrazowej na podstawie analizy postaw mieszkańców wobec przekształceń krajobrazu. Wyniki badań wykazują zainteresowanie mieszkańców stanem krajobrazu, co jednak nie przekłada się na udział społeczeństwa w działaniach na rzecz jego ochrony i kształtowania.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rola sacrum w krajobrazie kulturowym obszarów wiejskich na przykładzie gminy Dąbrowa Chełmińska

Krajobraz kulturowy obszarów wiejskich jest odzwierciedleniem związków człowieka ze środowiskiem przyrodniczym. Charakterystyczną jego cechą jest harmonijne współistnienie elementów naturalnych i antropogenicznych. Do tych ostatnich można zaliczyć przestrzeń i elementy sakralne obecne w krajobrazie. Są nimi miejsca, świątynie, cmentarze, kaplice zawiązane z kultem religijnym mieszkańców. W niniejszym artykule prześledzono proces nasycania przestrzeni wiejskiej elementami sakralnymi oraz określono rolę jaką odgrywały one w kształtowaniu krajobrazu kulturowego gminy Dąbrowa Chełmińska. Ponadto zbadano funkcje i znaczenie sfery sacrum we współczesnym krajobrazie wspomnianego obszaru. Wybór Dąbrowy Chełmińskiej jako obiektu badań wiąże się z ciągłością procesów osadnictwa stałego już od ponad 3 tys. lat. W efekcie przenikały się tu różnorodne wpływy kulturowe, prądy religijne itp. nadające kształt krajobrazowi kulturowemu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Między mandatem a partycypacją społeczną

Rzecz będzie przedstawiona na przykładzie dwu podstawowych instrumentów zarządzania krajobrazem kulturowym – miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i parku kulturowego – porównanych do form ochrony przyrody. Ustanowienie statusu parku kulturowego w roku 2003, było przez planistów długo oczekiwane z nadzieją, na choćby częściowe wyrównanie szans ochrony krajobrazu kulturowego, wobec istniejących od dawna możliwości ochrony krajobrazu przyrodniczego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Chrześcijańska interpretacja ducha miejsca

Rzymskie pojęcie genius loci jest dziś rozmaicie interpretowane. Opierając się na koncepcji Christiana Norberga‐Schulza (1980) benedyktyński zakonnik Frederic Debuyst odnajduje w tym pojęciu chrześcijańskie wymiary. Odwołując się do klasycznego ducha miejsca i jego głównego modelu jakim jest Rzym, autor odnajduje w XX‐wiecznej architekturze sakralnej cechy, które mogą być wyrazem chrześcijańskiego ducha miejsca. Odnajduje personalistyczne rozumienie przestrzeni i miejsca w dziełach Romana Guardiniego. Myśli i spostrzeżenia zawarte w książce (“Le genie chrétien du lieu”, Les Editions du Cerf, Paris, 1997) można rozwinąć i dalej według Norberga‐Schulza identyfikować kosmiczny i romantyczny wymiar chrześcijańskiego ducha miejsca. Jest tu miejsce zarówno dla mistycznych przeżyć pustyni jak i dla dzieł tworzonych przez „bożych szaleńców”. Także w innych publikacjach Norberga‐Schulza można odnaleźć ten wątek. W tekście „Architektura jako obraz świata” pisał o budowaniu jako kontynuacji dzieła stworzenia. Postawienie tego tematu otwiera nowe perspektywy badawcze i poznawcze. Pojedyncze wypowiedzi, jak np. Daniela Libeskinda, mówiąca „poszukiwanie genius loci to dotykanie absolutu” nabierają nowego znaczenia.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kapliczki i przydrożne krzyże elementem krajobrazu kulturowego. Studium przypadku gminy Miechów

Kapliczki i przydrożne krzyże są elementem polskiego krajobrazu, gdyż religia od zawsze odgrywała bardzo znaczącą rolę w kulturze i historii tego kraju. Celem artykułu jest przedstawienie pełnej inwentaryzacji kapliczek na terenie gminy Miechów (woj. małopolskie) w ujęciu materialnym i niematerialnym. Inwentaryzacją objęto wszystkie kapliczki i przydrożne krzyże z obszaru gminy Miechów tj. łącznie 177 obiektów. W pracy omówiono stan zachowania kapliczek i krzyży przydrożnych, których w większości na dzień dzisiejszy jest dobry. Można wnioskować, że mieszkańcy gminy dbają o obiekty małej sztuki sakralnej. Te małe sakralne obiekty stanowią z pewnością cenne dla materialnej kultury dziedzictwo. Jednakże, to nie artystyczne piękno decyduje na pierwszym miejscu o ich wartości. Są one świadectwem wiary i kultury religijnej, przyczyniając się do zachowania tożsamości kulturalnej i religijnej danego regionu. Ta tożsamość jest obecnie ważnym elementem krajobrazu kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Bazar – centrum tradycyjnego krajobrazu kulturowego krajów Islamu

W artykule omówiono zmiany jakie nastąpiły w przestrzeni bazarów w krajach islamskich w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, od momentu ich zainicjowania przez Proroka Mahometa po dzień dzisiejszy. Targowiska wprawdzie istniały także przed pojawieniem się islamu, ale począwszy od VII w. to islam, religia która wyraźnie określa każdy aspekt życia wyznawców, wpłynął na układ przestrzenny bazarów oraz sposób i zasady ich funkcjonowania. Widoczne w XX w. rozluźnienie związków z religią w społeczeństwach zamieszkujących kraje z dominacją islamu, przyniosło najpierw zmiany w funkcjonowaniu bazarów, a potem także zmiany przestrzenne.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Udostępnianie turystyczne parków narodowych w Polsce a krajobraz

Działalność człowieka w parkach narodowych powoduje różne zmiany w środowisku przyrodniczym, a zwłaszcza w krajobrazie. Rocznie zwiedza je ok. 11 mln osób. Podstawowe urządzenia turystyczne w parkach można podzielić na trzy grupy związane kolejno: z komunikacją, pobytem i zaspokojeniem potrzeb poznawczych. Ujemne skutki turystycznego zagospodarowania przestrzeni parków narodowych są trudne do uniknięcia, wynikają bowiem z konieczności zapewnienia odpowiednich warunków pobytu i bezpieczeństwa osób zwiedzających. Formy ich negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze i krajobraz są różnorodne; wśród najważniejszych należy wymienić: urbanizację środowiska wskutek rozwoju infrastruktury turystycznej i towarzyszącej, niszczenie krajobrazu przez obiekty i urządzenia turystyczne, ich niewłaściwą lokalizację, nadmierną eksploatację, często brak walorów estetycznych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Obwodnice drogowe w tradycyjnym krajobrazie wiejskim okolic Tylicza

Przedstawiono konflikty krajobrazowe, przyrodnicze i przestrzenne związane z planami rozbudowy drogi krajowej nr 75 Krzyżówka-Tylicz do granicy państwa. Krajobraz jest typowy dla Beskidu Niskiego, z dużym udziałem terenów otwartych, głównie łąk porolnych i zarośli podlegających regeneracji po wysiedleniach w 1947 r. Uzasadnia to włączenie omawianego obszaru w 2007 r. do sieci Natura 2000. Zabytki kultury materialnej koncentrują się przy istniejącej drodze, pośród zabudowy. Potencjalne warianty planowanego przedsięwzięcia to: rozbudowa drogi po istniejącym śladzie, zaprojektowanie obwodnic dla poszczególnych miejscowości, ponad linią zabudowy, skierowanie drogi krajowej nowym korytarzem poprzez partie grzbietowe z poprzecznymi dojazdami do miejscowości. Wszystkie wymienione warianty kolidują z postulatem zachowania trwałości tradycyjnych krajobrazów wiejskich.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Koncepcje współdziałania człowieka i natury w krajobrazie

W artykule przeanalizowano zmiany w postrzeganiu przyrody przez człowieka i stosunku do niej od zarania dziejów po dzień dzisiejszy. Wyróżniono i scharakteryzowano pięć ważniejszych postaw człowieka wobec natury (wizji-koncepcji): postawę ubóstwienia i szacunku do natury, postawę konsumpcyjną, postawę przyrodoochronną, postawę ekologizacji gospodarki i życia, postawę zrównoważonego rozwoju. W tekście ukazano ich rozwój oraz zalety i wady w aspekcie kształtowania środowiska i krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ikonosfera – przestrzeń kultury epoki postindustrialnej

Postindustrialna przestrzeń społeczna to w swojej istocie cyberprzestrzeń – obszar dyktatu mediów (ikonosfera). Burzliwy rozwój techniki doprowadził do wykształcenia się specyficznego rodzaju człowieka – człowieka technicznego. Człowiek techniczny spowodował powstanie nowego rodzaju społeczeństwa określanego, jako społeczeństwo industrialne. Jego szczytową forma jest technopol – totalitarna technokracja będąca zarówno rodzajem kultury jak i stanem umysłu. Ukształtowana zarówno przez kulturę technopolu jak i przez technostrukturę przestrzeń społeczna zmienia dotychczasową formę. Pojawiają się w niej silne prądy zmierzające między innymi do: utraty civitas, deterytorializacji przestrzeni i zmysłów, zaniku sacrum, laicyzacji ludzkiego domostwa, wizualizacji ulicy, trywializacji miasta, etc.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Oceny estetyczne krajobrazu

Człowiek jako podmiot ciągłego przekształcania przestrzeni niezaprzeczalnie kieruje się motywami egzystencjalnymi. Wielokierunkowe działanie tych motywów wywołuje różnorodne zmiany w środowisku. Ich ocena także jest oparta na różnych, niekoniecznie zgodnych między sobą kryteriach reprezentowanych przez niejednorodne siły nacisku. Stąd też, jako wspólny ich mianownik trzeba uznać kryteria tworzące ideę rozwoju zrównoważonego. Jest on jedną z podstawowych zasad planowania przestrzennego. Jednakże, obserwacje polskiej praktyki planistycznej, zwłaszcza w ostatnich latach, wskazują, że komponenty kulturowe gospodarki przestrzennej są trudne do rzetelnej oceny. Trudno poddają się jakimkolwiek pomiarom. Ich stan i zmiany można oceniać niemal wyłącznie w kategoriach jakościowych. Taka forma oceny jest najczęściej traktowana bardzo nieufnie, z podejrzliwością o zbyt duży ładunek subiektywizmu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz osiedli mieszkaniowych a budowanie więzi sąsiedzkich w programach rewitalizacji

Właściwa identyfikacja z miejscem zamieszkania skutkuje jakością przestrzeni, więc może być przydatna w projektowaniu programów rewitalizacji. Identyfikacja z miejscem jest wynikiem długotrwałego, spontanicznego procesu zamieszkiwania, uwarunkowanego zewnętrznymi czynnikami, m.in. typem zabudowy. Widoczna na terenie dziedzińców osiedlowych specyficzna struktura zieleni nie jest zależna od tych uwarunkowań. Na strukturę przestrzeni zamieszkiwanej, stanowiącej podstawę do diagnozy składają się domeny terytorialne: prywatna, półprywatna, społeczna i publiczna. Ich odwzorowanie w procesie rewitalizacji może skutkować poprawą relacji sąsiedzkich i co za tym idzie jakości życia. W tekście została również przedstawiona technika warsztatów, mających na celu odbudowanie prawidłowych relacji pomiędzy mieszkańcami i najbliższą przestrzenią zamieszkania. Prezentowany scenariusz opiera się na założeniu, że projektowanie i planowanie w krajobrazie codziennym powinno naśladować naturalny proces zagospodarowywania przestrzeni w wyniku jej zamieszkiwania. Obejmuje uczestnictwo w identyfikacji wartości krajobrazu, następnie kreacji projektu, i na koniec w jego realizacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Trwałość struktury krajobrazu w obrębie obszarów leśnych dawnej prowincji – Nowa Marchia

W pracy przedstawiono specyfikę fragmentacji płatów leśnych na obszarze dawnej prowincji Nowa Marchia, związaną głównie ze średniowiecznym osadnictwem z drugiej poł. XIII w. W obrębie dużych zwartych kompleksów leśnych tego obszaru występują nadal stosunkowo równomiernie rozmieszczone małe bezleśne enklawy wiejskie (140 – 800 ha). Ich lokalizację i powierzchnię scharakteryzowano, wykorzystując współczesne i archiwalne materiały kartograficzne. Stwierdzono, że pomimo wielowiekowej tendencji do przejmowania lasów pod użytkowanie rolnicze tereny bezleśne otaczające wsie tego obszaru nie podlegały większym zmianom. W XIX i XX w. granice przyległych do wsi obszarów bezleśnych nie zmieniły się, a specyficzna fragmentacja związana z osadnictwem wiejskim, która miała miejsce przed prawie ośmiuset laty, jest nadal widoczna i wpływa na strukturę użytkowania, stanowiąc wielowiekowe świadectwo przeobrażeń krajobrazu kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Lokalizacja sacrum w krajobrazie – przypadek czy prawidłowość?

Sfera sacrum może manifestować się w krajobrazie na wiele sposobów. Pewne elementy przestrzeni geograficznej częściej niż inne otaczane są czcią (np. wzniesienia, groty, źródła, rzeki czy gaje). Ich wyjątkowość jest niejednokrotnie podkreślana poprzez wznoszenie monumentalnych budowli. Zastanawiający jest fakt, że pewne miejsca są niezmiennie uznawane za święte niezależnie od panującej w danym czasie religii. Czy jest zatem możliwe wskazanie czynnika lub zespołu elementów warunkujących rozmieszczenie sacrum w krajobrazie? Istnieją przesłanki sugerujące, że odpowiedzi na to pytanie potrafi udzielić radiestezja.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazy aktualne Kazimierskiego Parku Krajobrazowego

Opublikowanie Europejskiej Konwencji Krajobrazowej wpłynęło na rozwój badań dotyczących zidentyfikowania, klasyfikacji i oceny stanu krajobrazów aktualnie występujących w poszczególnych krajach. Celem prezentowanych w artykule badań było kartowanie krajobrazów występujących aktualnie na obszarze Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, a następnie analiza wzajemnych relacji między zidentyfikowanymi podtypami krajobrazów aktualnych, a gatunkami krajobrazów naturalnych. Na obszarze badań o powierzchni ok. 15 tys. ha, zidentyfikowano 9 gatunków krajobrazów naturalnych, na tle których wyodrębniono 13 podtypów krajobrazów aktualnych, co jest zróżnicowaniem bardzo wysokim. Wykazano, że na obszarze KPK, poszczególne gatunki krajobrazów naturalnych dały początek bardzo różnej liczbie podtypów krajobrazów aktualnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Symboliczne cmentarze ludzi gór w krajobrazie regionu

W artykule przedstawiono symboliczne cmentarze i miejsca pamięci ludzi gór znajdujące się na Słowacji, w Czechach i w Polsce. Stanowią one swoisty układ przestrzenny i wycinek przestrzeni geograficznej istotny w turystyce górskiej. Wkomponowane w krajobraz stały się walorem danego regionu, obiektem zainteresowania turystów oraz częścią składową produktu turystycznego. Pełnią funkcję informacyjną i edukacyjną upamiętniając wielkie osobistości wpisane w historię eksploracji gór. Są przestrogę dla żyjących a także miejscem wyjątkowej refleksji i zadumy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zwyczajowe i obrzędowe gesty sakralne w krajobrazie kulturowym wsi

Przedmiotem artykułu są sakralne gesty obrzędowe, rozumiane jako utrwalone i osadzone w kontekście kulturowym czynności o charakterze symbolicznym. Autorka, w oparciu o materiały archiwalne i wywiady terenowe, opisuje gesty obrzędowe rytualnie powtarzane przy obiektach małej architektury sakralnej, wskazując cechy wyróżniające tego typu zachowania kulturowe. W wyniku analizy, przyjmując kryterium funkcjonalności, wydzielono: gesty święte i uświęcające, gesty oczyszczające, gesty powitań i pożegnań, gesty wotywne oraz gesty pamięci. Symboliczne działania obrzędowe wyrażają postawę człowieka wobec sacrum, określają jego światopogląd, porządkują codzienność, zapewniając zdrowie, pomyślność i urodzaj.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Hałas komunikacyjny w krajobrazie rolniczym

Hałas jest zanieczyszczeniem środowiska, towarzyszącym życiu ludzi już od tysięcy lat, a od czasów rewolucji przemysłowej jego oddziaływanie stało się niemalże powszechne. Trudno jest znaleźć miejsca, w których nie znajdują się zdobycze cywilizacji generujące jakiś hałas. Dotyczy to także obszarów wiejskich, na których występuje sezonowe podwyższenie jego poziomu, związane z wykorzystaniem maszyn rolniczych oraz ciągły szum spowodowany ruchem drogowym. Badaniami objęto gminę Rokietnica, położoną w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Poznania (północno – zachodnia granica miasta). Jest to gmina rolnicza z dość silnie rozwijającą się funkcją mieszkaniową. Użytki rolnicze zajmują około 80% powierzchni gminy. Ponad 10000 osób zamieszkuje 16 miejscowości typu wiejskiego, należących do 10 sołectw. Celem badań było określenie wpływu hałasu drogowego na klimat akustyczny gminy wiejskiej, a także wpływ rangi drogi przebiegającej przez daną miejscowość oraz położenia punktu pomiarowego względem wsi na poziom hałasu generowanego przez przejeżdżające tamtędy pojazdy. Podczas badań wyznaczono punkty pomiarowe wzdłuż wybranych szlaków drogowych, wykonano pomiary akustyczne, zbadano natężenie ruchu pojazdów (z podziałem na kategorie), a następnie przygotowano opracowanie kartograficzne oraz przedstawiono propozycje działan mających na celu ograniczenie propagacji hałasu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Atrakcje turystyczne „Słowackiego Raju”

Słowacki Raj to jeden z najpiękniejszych regionów środkowej Europy. Do połowy trzeciorzędu była to lekko pofałdowana równina, z której sterczały niewysokie (do 100 metrów) wapienne pagóry, a rzeka Hornad, płynąca dzisiaj głębokim wąwozem, wiła się między tymi wzgórzami. Wtedy to nastąpiło wypiętrzenie dzisiejszego masywu Słowackiego Raju i jednocześnie zapadanie się kotliny Hornadu. Rzeki i potoki gwałtownie zwiększyły swoje spadki i rozcięły wapienno-dolomitowy masy kilkunastoma głębokimi wąwozami. W ekstremalnie wąskich kanionach utworzyły się na odpornych wapieniach płytowych i skalistych ogromne wodospady oraz niezwykłe skalne formy w postaci baszt, iglic, murów itp. Rzeka Hornad została „uwięziona” w obrębie odpornych skał wapiennych, rozcięła więc podłoże, tworząc niezwykle malowniczy przełom. Wody opadowe łatwo wnikają do wnętrza spękanego masywu, tworząc jeden z największych i najciekawszych systemów jaskiniowych na Słowacji, z jedyną w tej części Europy jaskinią lodową.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Formy aktywności człowieka wpływające na stan lasów Świętokrzyskiego Parku Narodowego i otuliny w ujęciu historycznym

W opracowaniu podjęto próbę określenia wpływu różnych aktywności człowieka na stan lasów Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego otuliny. Do podstawowych przejawów działalności gospodarczej zaliczono starożytne hutnictwo żelaza, rozwój osadnictwa i z związane z nim rolnictwo, hutnictwo szkła, gospodarkę leśną, a także współczesny, masowy ruch turystyczny. Ustalono, że odbywały się one na dwóch etapach: 1 – okres wielofunkcyjnego, nieplanowanego użytkowania zasobów leśnych liczony w tysiącach lat(ostatnie 2000 lat) oraz 2 – okres planowej gospodarki leśnej (ostatnie 200-250 lat).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka