rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wydawanie orzeczeń o stanie zdrowia pracowników i osób ubiegających się o pracę z wykorzystaniem teleinformatycznych środków przekazu

Wstęp: Obowiązujące przepisy prawa dopuszczają wykorzystanie teleinformatycznych środków przekazu (information and communications technology – ICT) w procesie udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym w badaniach profilaktycznych. Prawa do wykonywania badań profilaktycznych z wykorzystaniem ICT nie należy identyfikować z bezwzględnym obowiązkiem w tym zakresie. Lekarz medycyny pracy może odmówić wykonania badania profilaktycznego zdalnie, jeśli specyfika czynności medycznych i bezpieczeństwo pacjenta wymagają osobistego kontaktu z lekarzem. Stan epidemii skłonił ustawodawcę do przyjęcia rozwiązań umożliwiających kontynuowanie przez pracowników pracy na podstawie nieważnego orzeczenia pod warunkiem, że straciło ono ważność po 7 marca 2020 r. Obowiązek wykonywania badań okresowych zawieszono, co powoduje, że ich przeprowadzanie w czasie epidemii jest bezcelowe. Obowiązki pracownika i pracodawcy w tym zakresie muszą jednak zostać wypełnione nie później niż w ciągu 60 dni od odwołania stanu epidemii. Materiał i metody: W niniejszej pracy wykorzystano metodę analizy obowiązujących przepisów prawa dopuszczających wykorzystanie ICT w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych. Ponadto przeanalizowano przepisy regulujące możliwość zobowiązania pracowników do pracy zdalnej w czasie epidemii, odstąpienie od wykonywania badań okresowych i dopuszczalność pracy na podstawie orzeczenia, które straciło ważność przed 7 marca 2020 r. Wyniki: Obowiązujące regulacje prawne są niejednoznaczne i powodują trudności interpretacyjne. Dla lekarzy, którzy nie mają specjalistycznej wiedzy z zakresu medycyny pracy, możliwość wydawania orzeczeń w wyniku badań profilaktycznych niesie ze sobą potencjalne ryzyko odpowiedzialności. Wnioski: Rozwiązania Ustawy o COVID-19 dotyczące wykonywania badań profilaktycznych wprowadzają nowe prawa i obowiązki po stronie zarówno pracowników i pracodawców, jak i lekarzy. Zaimplementowanie ich jest konieczne ze względu na cel nowo wprowadzonych przepisów, którym jest minimalizowanie ryzyka zakażenia COVID-19. Jednocześnie konieczne jest przyjęcie jednolitego stanowiska w odniesieniu do praw i obowiązków lekarzy wydających orzeczenia dla celów określonych w Kodeksie pracy.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Pozytywne i negatywne konsekwencje szarej strefy postrzeganej jako "zręczność podatkowa" podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych

Artykuł podejmuje problematykę szarej strefy. W pierwszej części została ujęta definicja szarej
strefy w kontekście oszustw podatkowych oraz skala zjawiska w Polsce. W kolejnych
przedstawione zostały negatywne i pozytywne skutki szarej strefy wymieniane w literaturze
przedmiotu. W trzecim punkcie zaprezentowano fragmenty badań ankietowych dotyczących
opisywanego problemu badawczego. W ostatniej części publikacji wskazano działania
instytucjonalne oddziałujące na rozmiary szarej strefy w Polsce. Podstawowym celem niniejszej
publikacji jest prezentacja pozytywnych i negatywnych konsekwencji występowania szarej strefy
rozumianej jako oszustwo podatkowe i wskazania, które z nich przeważają w ocenie subiektywnej
badanych podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych. W ramach artykułu zostały także
zasygnalizowane rozwiązania instytucjonalne mające na celu ograniczyć badane zjawisko.
Realizacja celu wymagała wykorzystania metod opisowo-statystycznych, a w szczególności analizy
kształtowania się zakresu gospodarki nieobserwowalnej w Polsce i wybranych krajach. W artykule
posłużono się badaniami ankietowymi z lat 2010-2019, w celu dokonania próby jakościowej oceny
skutków zjawiska szarej strefy.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Polityki Europejskie, Finanse i Marketing
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Seniorzy na rynku usług bankowych w Polsce

Cel – Określenie preferencji przedstawicieli Polaków zaliczanych do grupy wiekowej 65+
w korzystaniu z podstawowych rodzajów produktów na rynku bankowym.
Metoda badań – Badania ankietowe przeprowadzone na grupie 569 respondentów
zaliczanych do generacji 65+; wykonane przy pomocy kwestionariusza ankietowego w okresie od
marca do maja 2018 r. Poprzedzone badaniem pilotażowym zrealizowanym w styczniu 2018 r.
Wynik – Określono zachowania Polaków zaliczanych do generacji 65+ na rynku usług
bankowych. Oszacowano poziom zainteresowania produktami bankowymi i poziom aktywności
w korzystania tych produktów oraz ustalono preferowane sposoby realizacji usług bankowych.
Dokonano analiza portfela produktów bankowych tego segmentu klientów.
Oryginalność/Wartość – Wyniki badań stanowią poszerzenie stanu wiedzy na temat
zachowań klientów zaliczanych do generacji 65+ na polskim rynku usług bankowych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Polityki Europejskie, Finanse i Marketing
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Skuteczność dezynfekcji rąk w zależności od rodzaju pokrycia płytki paznokciowej – badanie wśród pielęgniarek szpitala specjalistycznego

Wstęp: Utrzymywanie przez pielęgniarki krótkich, niepomalowanych paznokci jest istotnym elementem skutecznej dezynfekcji rąk. Celem badania było sprawdzenie jakościowe czystości mikrobiologicznej pomalowanych paznokci po dezynfekcji dłoni, uwzględniające typ lakieru. Materiał i metody: Materiały pobrano od 188 pielęgniarek. Wyniki opracowano, biorąc pod uwagę typ lakieru nałożonego na płytkę paznokciową. Grupę kontrolną stanowiły 24 pielęgniarki z naturalnymi paznokciami. Wskaźnikiem skuteczności dezynfekcji rąk była liczba i rodzaj bakterii wyhodowanych z materiału pobranego od uczestniczek badania – z płytki paznokciowej, spod paznokcia oraz ze skóry wokół płytki. Wyniki: W badaniu techniką wymazu z płytki paznokciowej największy odsetek drobnoustrojów patogennych wyhodowano na paznokciach pokrytych zwykłym lakierem (21,7%, p < 0,05). Długi czas utrzymywania takiego lakieru na paznokciach (średnio 10 dni) mógł być przyczyną mniejszej skuteczności dezynfekcji rąk (p < 0,001). W badaniu techniką zanurzenia palca w bulionie tryptonowo-sojowym oraz techniką wymazu spod płytki paznokciowej największy odsetek drobnoustrojów patogennych wyhodowano z płytki paznokciowej pokrytej lub przedłużonej żelem, a następnie pomalowanej lakierem hybrydowym 14,8% (p < 0,05). Wnioski: Ryzyko wyhodowania po dezynfekcji rąk drobnoustroju patogennego z paznokci pomalowanych odżywką lub lakierem hybrydowym było podobne jak w przypadku paznokci naturalnych. Utrzymywanie zwykłego lakieru na paznokciach przez długi czas zwiększa ryzyko nieskuteczności dezynfekcji dłoni. Ryzyko to powiększa także modelowanie i/lub przedłużanie płytki paznokciowej żelem utwardzanym światłem LED/UV, a następnie malowanie jej lakierem hybrydowym.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Nowe-stare metody redukcji i monitoringu narażenia na promieniowanie rentgenowskie w środowisku zabiegowym

Odkrycie promieniowania jonizującego przyniosło wiele korzyści również w medycynie. Związane z nim ryzyko wywoływania chorób, takich jak nowotwory popromienne czy zaćma, skutkuje koniecznością monitorowania narażenia osób pracujących w ekspozycji na promieniowanie jonizujące za pomocą dozymetrii indywidualnej lub optymalizacji procedur medycznych. Istnieją 3 główne sposoby optymalizacji procedur medycznych – redukcja czasu, zwiększenie odległości oraz stosowanie osłon osobistych i stałych. Wraz z rozwojem nauki i techniki ewoluują sposoby zmniejszania dawki. Poza lepszą osłonnością wzrasta także ergonomia, jak w przypadku osłony Zero-Gravity i lekkich fartuchów bezołowiowych. Rośnie także świadomość konieczności stosowania osłon i prowadzenia zabiegu tak, aby zmniejszyć narażenie zarówno personelu, jak i pacjenta. Celem artykułu jest przedstawienie nowych metod ochrony przed promieniowaniem jonizującym w kontekście powyższych 3 pryncypiów ochrony radiologicznej.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Upokorzenie w pracy – koncepcje teoretyczne oraz znaczenie dla zdrowia pracowników i funkcjonowania organizacji

Upokorzenie w pracy to zjawisko niebezpieczne, ale słabo poznane. Wiąże się z asymetrią władzy. U osoby upokorzonej skutkuje poczuciem mniejszej wartości i bycia gorszym. Przejawia się jako zdarzenie wewnętrzne (sądy i emocje), zewnętrzne (akt przemocy) lub systemowe warunki społeczne (bieda i dyskryminacja). Doświadczanie upokorzenia niesie negatywne konsekwencje, gdy jednostka staje się zarówno podmiotem upokarzającego zdarzenia, jak i jego świadkiem. Konsekwencje te dotyczą wielu obszarów życia jednostki i funkcjonowania w organizacji. Artykuł ten omawia związek upokorzenia na poziomie organizacyjnym z patologiami pracy, takimi jak mobbing, zastraszanie, znęcanie się czy molestowanie. Ich celem oraz skutkiem jest upokorzenie jednostki lub grupy osób, a ponieważ upokorzenie wiąże się z poczuciem niesprawiedliwości i chęcią zemsty, często trwale zaburza relacje pomiędzy stronami i obserwatorami takich zachowań. Zjawisko upokorzenia – mimo swej jednostkowej i społecznej istotności – nadal rzadko pojawia się w rozważaniach o zdrowym środowisku pracy i relacjach między osobami zatrudnionymi w organizacji. W literaturze polskiej, w przeciwieństwie do literatury zagranicznej, zjawisko upokorzenia nie jest opisywane często, choć zainteresowanie nim w ostatnich latach wzrosło. Autorzy artykułu proponują definicję tego zjawiska z 3 perspektyw badawczych, przedstawiają wybrane koncepcje dotyczące jego natury oraz doniesienia z badań nad konsekwencjami zachowań upokarzających w pracy z punktu widzenia jednostki i organizacji.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ochrona zdrowia pracujących przed zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2 wywołującym COVID-19 – aktualny stan wiedzy i zalecenia

Pandemia COVID-19 – mimo wprowadzanych ograniczeń i działań zapobiegawczych – w niedługim czasie rozprzestrzeniła się i dotarła także do Polski. Dostosowanie do dynamicznie zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej wymaga szybkiej implementacji efektywnych działań prewencyjnych. Celem tej publikacji jest dostarczenie wszystkim osobom zaangażowanym w system opieki profilaktycznej – pracownikom, pracodawcom i profesjonalistom służby medycyny pracy – aktualnej wiedzy dotyczącej sytuacji epidemiologicznej związanej z SARS‑CoV-2 oraz połączonych z nią zaleceń i rozwiązań. W celu analizy tej problematyki przeprowadzono przegląd piśmiennictwa, wykorzystując internetowe bazy medycznych doniesień naukowych: PubMed, SCOPUS i Web of Science Core Collection. Literaturę uzupełniono o opracowania zagadnień znajdujących się na rzetelnych stronach internetowych, m.in. serwisach Ministerstwa Zdrowia (MZ) i Światowej Organizacji Zdrowia. Dane dotyczące zachorowań i zgonów z powodu COVID-19 pochodzą z raportów udostępnianych przez MZ, danych publikowanych na stronach Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz globalnego serwisu analitycznego ourworldindata.org. W chwili złożenia publikacji w Polsce odnotowano 34 154 przypadki zakażeń i 1444 zgony z powodu koronawirusa. Dane z opublikowanych badań sugerują, że wirus przenosi się głównie drogą kropelkową lub przez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami i powierzchniami. Dlatego przy braku możliwości zastosowania skutecznej szczepionki działania prewencyjne opierają się głównie na strategiach minimalizujących ryzyko transmisji patogenu. Oprócz omówienia aktualnej sytuacji epidemiologicznej, procedur diagnostycznych, grup ryzyka i charakterystyki przebiegu COVID-19 w artykule przedstawiono zalecenia i zaproponowano rozwiązania dla pracodawców i pracowników dotyczące zapobiegania transmisji SARS‑CoV-2 oraz aktualnie obowiązujące przepisy prawa i zalecenia dotyczące badań profilaktycznych pracowników w okresie pandemii. W dalszej kolejności omówiono COVID-19 w aspekcie choroby zawodowej oraz wskazano inne zagrożenia zdrowotne związane z pandemią. Sytuacja epidemiologiczna dotycząca koronawirusa wskazuje na konieczność podejmowania natychmiastowych i skutecznych działań minimalizujących transmisję zakażenia wśród pracowników oraz opracowania procedur postępowania w celu szybkiej i skutecznej zdolności do lokalizowania i wygaszania ognisk COVID-19 w zakładach pracy.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena stężenia 25(OH)D u osób z zespołem metabolicznym pracujących w rolnictwie

Wstęp: Dane dotyczące stanu odżywienia witaminą D populacji polskiej są niepełne. Niedobory witaminy D wydają się powszechne, jednak nie odnaleziono polskich badań, które weryfikowałyby stężenie 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] u osób intensywnie eksponowanych na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Celem pracy była ocena stężenia 25(OH)D w osoczu osób z zespołem metabolicznym (ZM) pracujących w rolnictwie, częstość jej niedoborów u tych osób oraz zależność między stężeniem 25(OH)D w osoczu a tradycyjnymi biomarkerami chorób sercowo-naczyniowych. Materiał i metody: W badaniu wzięło udział 332 mieszkańców województwa łódzkiego pracujących w rolnictwie, w tym 231 osób z ZM i 101 zdrowych. Stężenie 25(OH)D w osoczu oceniano z użyciem testu wykorzystującego technologię chemiluminescencyjnych testów immunologicznych. Spożycie witaminy D z dietą oceniano za pomocą programu Dieta 5.0 na podstawie 24-godzinnych wywiadów żywieniowych. Wyniki: Średnie stężenie 25(OH)D w osoczu pracowników z ZM wynosiło 13,64±8,01 ng/ml i było istotnie niższe niż w grupie badanych bez ZM (26,61±10,12 ng/ml, p < 0,00001). Najwyższe średnie stężenie 25(OH)D odnotowano w miesiącach letnich. U pracowników z ZM istotnie częściej niż w grupie bez ZM stwierdzono deficytowe stężenie 25(OH)D w osoczu (odpowiednio, 81,82% i 20,79%, p < 0,00001). Stwierdzono brak korelacji między stężeniem 25(OH)D a jej spożyciem z dietą. Stężenie 25(OH)D korelowało z wiekiem (r = –0,28, p = 0,023) oraz stężeniami cholesterolu HDL (r = 0,19, p = 0,036) i glukozy (Rho = –0,24, p = 0,02) w badanej grupie rolników. Wieloczynnikowa analiza wariancji wykazała, że u pracowników z ZM czynnikiem wpływającym istotnie na średnią wartość stężenia 25(OH)D był wskaźnik masy ciała. Wnioski: Stężenie witaminy D w osoczu osób z ZM było istotnie mniejsze niż u osób zdrowych mimo jednakowej, wysokiej ekspozycji na promieniowanie UV. Ponadto u osób z ZM istotnie częściej stwierdzano deficytowe stężenie 25(OH)D niż u badanych bez ZM. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność prowadzenia dalszych badań dotyczących stężenia 25(OH)D u osób z chorobami metabolicznymi, niezależnie od wielkości ekspozycji na promieniowanie UV i spożycia witaminy D z dietą.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Obustronna arefleksja błędników: przegląd piśmiennictwa i opis przypadku

Obustronna arefleksja, inaczej wypadnięcie funkcji błędników, to rzadkie schorzenie części obwodowej narządu równowagi, którego głównym objawami są uporczywe, chroniczne zawroty głowy oraz towarzysząca ruchom ciała oscylopsja. Przewlekły, uciążliwy charakter objawów i trudności z utrzymaniem równowagi oraz wykonywaniem precyzyjnych ruchów mogą stać się przyczyną rezygnacji chorego z aktywności zawodowej. Nierzadko długi okres od wystąpienia objawów choroby do diagnozy, która powinna bazować na badaniach obiektywnych części obwodowej narządu równowagi, drastycznie zmniejsza szanse na poprawę motoryki chorych oraz znacząco pogarsza komfort ich życia. Choroba najczęściej pojawia się u aktywnych zawodowo pacjentów w 6 dekadzie życia i może być przyczyną utraty źródła dochodów. W publikacji przedstawiono opis przypadku i metodykę badań wykonanych u pacjenta z obustronną arefleksją błędników, do której doszło na skutek podania gentamycyny w przebiegu ropowicy kciuka. Analizy przypadku dokonano na podstawie przeglądu literatury na temat diagnostyki i leczenia obustronnej arefleksji błędników.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Podwójna praktyka pielęgniarek w Polsce na tle aktualnych zasobów kadrowych

Wstęp: Zatrudnienie pracowników sektora opieki zdrowotnej równolegle w 2 miejscach pracy (tzw. podwójna praktyka) jest powszechnym zjawiskiem niemal we wszystkich krajach. W Polsce możliwość zatrudnienia w ≥2 miejscach pracy pojawiła się wraz ze zmianami polityczno-społecznymi i reformą sytemu opieki zdrowotnej. Mimo że problem ten podlega licznym badaniom, w Polsce nadal nie jest znana skala tego zjawiska, motywy i potencjalne skutki mogące mieć wpływ zarówno na pracowników, jak i na cały system opieki zdrowotnej. Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 1023 pielęgniarek zatrudnionych w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej na terenie województwa małopolskiego. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz (ankieta). W opracowaniu statystycznym wykorzystano nieparametryczny test U Manna-Whitneya oraz test niezależności χ<sup>2</sup>. Dla wszystkich analiz przyjęto maksymalny dopuszczalny błąd I rodzaju α = 0,05, za statystycznie istotne uznano p ≤ 0,05. Wyniki: Staż pracy badanych pielęgniarek/pielęgniarzy wynosił 1–43 lat, średnio – 23 lata (SD = 11,1). Osoby >40 r.ż. stanowiły 77,5% (N = 793) grupy badanej, w tym 38,2% (N = 391) było między 41 a 50 r.ż. oraz 39,3% (N = 402) to osoby >50 r.ż. Spośród badanych 44,0% (N = 450) pracowało w 2 miejscach pracy, w tym 93,5% na stanowisku pielęgniarki, realizując ponad 160 godz. w miesiącu (39%). Decydującym powodem podjęcia dodatkowego zatrudnienia (93,3% badanych) były względy materialne. Wnioski: Względy finansowe są głównym powodem, dla których prawie połowa badanych pielęgniarek podejmuje dodatkowe zatrudnienie w wymiarze dwukrotnie przekraczającym obciążenie zawodowe. Badania sugerują potrzebę weryfikacji Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych (CRPiP) w celu wskazania liczby podwójnych etatów i osób pracujących w zawodzie pielęgniarek nie tylko w południowym regionie Polski, ale i całego kraju. Wyniki obrazują potrzebę prowadzenia dalszych badań dotyczących przyczyn i konsekwencji podwójnego zatrudnienia zarówno dla pielęgniarek, jak i wpływu tego zjawiska na jakość opieki i bezpieczeństwo pacjentów.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zastosowanie modeli logitowych do zdiagnozowania zagrożenia bankructwem przedsiębiorstw

W artykule zostały zaprezentowane wybrane modele regresji logistycznej, które służą
do analizy przedsiębiorstw w zakresie zagrożenia bankructwem jak i zmiany w sytuacji finansowej.
Jak wynika z literatury z zakresu finansów do oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa należy
zastosować odpowiednie metody. Błędna ocena może przynieść przykre konsekwencje
dla przedsiębiorstwa, w postaci podjęcia nietrafionych decyzji przez zarządzających, odmowy
udzielenia kredytu bankowego lub niepodjęcia współpracy przez dostawców i odbiorców.
Celem artykułu była weryfikacja skuteczności predykcji 12 modeli regresji logistycznej, które
pozwalają na dokonanie oceny zagrożenia bankructwem przedsiębiorstwa a także zajęcia
stanowiska odnośnie przyszłej kondycji finansowej. Próba badawcza wynosiła 40 przedsiębiorstw,
w tym 8 przedsiębiorstw, dla których został złożony wniosek o upadłość. Jak wynika
z przeprowadzonych badań, poszczególne modele odznaczają się różną sprawnością ogólną, która
wyniosła od 54% do 98%. Ponadto wykazano, że wraz ze wzrostem wskaźników analizy
finansowej użytych w konstrukcji funkcji nie zwiększa się sprawność poszczególnych modeli.
Autor podsumowuje, że w celu uniknięcia ryzyka przeprowadzenia niewiarygodnej oceny
kondycji finansowej przedsiębiorstwa, należy zastosować co najmniej kilka modeli logitowych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Polityki Europejskie, Finanse i Marketing
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, nauki społeczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport, ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena stężenia witamin antyoksydacyjnych u osób z zespołem metabolicznym pracujących w rolnictwie

Wstęp: Witaminy A, C i E stanowią ważną barierę antyoksydacyjną. Danych dotyczących stanu odżywienia populacji polskiej witaminami antyoksydacyjnymi jest niewiele, a szczególnie mało dotyczy osób aktywnych fizycznie z zaburzeniami metabolicznymi. Celem badania była ocena stężenia witamin A, C i E w surowicy krwi i częstości ich niedoborów u osób z zespołem metabolicznym (ZM) pracujących w rolnictwie oraz zależności między stężeniem witamin antyoksydacyjnych w surowicy a tradycyjnymi biomarkerami chorób sercowo-naczyniowych. Materiał i metody: W badaniu wzięło udział 332 mieszkańców województwa łódzkiego pracujących w rolnictwie: 231 osób z ZM i 101 osób zdrowych. Stężenie witamin A, C i E w surowicy krwi badano za pomocą wysokosprawnej chromatografii cieczowej, a spożycie witamin z dietą oceniano za pomocą programu Dieta 5.0 na podstawie 24-godzinnych wywiadów żywieniowych. Wyniki: Średnie stężenia witamin A, C i E w surowicy krwi osób z ZM były istotnie mniejsze niż w grupie bez ZM. Stężenie nie korelowało ze spożyciem witamin z dietą, ale korelowało ze stężeniem cholesterolu HDL. Stwierdzono korelację między stężeniem w surowicy witamin A i C oraz A i E u pracowników z ZM. Wnioski: Stężenie witamin antyoksydacyjnych w surowicy pracowników z ZM było istotnie mniejsze niż w grupie osób zdrowych, mimo podobnego poziomu aktywności fizycznej. Wysokie spożycie witamin z dietą nie różnicowało ich stężenia w surowicy osób z ZM zatrudnionych w rolnictwie. Stężenie cholesterolu HDL u osób z ZM korelowało ze stężeniem wszystkich witamin antyoksydacyjnych.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Postmodernizm i religia wobec rozumu - uwagi krytyczne na temat ujęcia Gellnera

Religia, rozum i postmodernizm wskazują na różnego rodzaju postawy wobec świata, przede wszystkim w wymiarze poznawczym. W książce  Postmodernizm, rozum i religia Ernest Gellner  przedstawił ich charakterystykę, samemu określając się jako zwolennik oświeceniowego rozumu. W związku z tym rozum został przez niego ukazany w jak najlepszym świetle. Zapożycza on to, co dobre z religii i postmodernizmu, oraz odrzuca ich złe elementy. Choć we wstępie Gellner przyznał, że każda para w obrębie tych trzech postaw posiada pewne cechy wspólne, to jednak w dalszej części rozważań traktował postmodernizm i religię jakby stanowiły dwa krańce spektrum, w środku którego jest rozum. Nie poświęcił również uwagi cechom wspólnym religii i postmodernizmu, które jednocześnie są niezgodne z niektórymi postulatami oświeceniowego racjonalizmu. W niniejszej pracy przywołano kilka wybranych tego typu wątków w kontekście języka, metodologii nauk oraz wy-branych szkół psychologii dwudziestego wieku. Za pomocą przeprowadzonej analizy pokazano, że religia posiada istotne cechy wspólne z postmodernizmem, których nie podziela z rozumem, oraz jednocześnie posiada cechy wspólne z rozumem, których nie dzieli z postmodernizmem. Uzyskana w ten sposób perspektywa stanowi kontrpropozycję dla ujęcia Gellnera, w którym racjonalizm miał jawić się jako zbalansowane i umiarkowane stanowisko usytuowane pomiędzy przeciwległymi sobie skrajnościami religii i postmodernizmu.

Czasopismo: Filozoficzne Aspekty Genezy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia