rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Młodzież w oczach papieży na podstawie przemówień podczas Światowych Dni Młodzieży

Autor analizuje i komentuje treść przemówień papieży Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka wygłoszonych podczas trzynastu Światowych Dni Młodzieży. Ze względu na dużą liczbę papieskich wystąpień skupia się na przemówieniach podczas szczytowych
spotkań. Autor chce odpowiedzieć na pytanie, jaki obraz współczesnej młodzieży przedstawiają w swych wystąpieniach papieże. W przemówieniach nie ma wprost opisu sytuacji młodzieży. Natomiast na podstawie poruszanej tematyki można pośrednio zorientować się, jakie zjawiska wśród młodzieży budzą nadzieję, a jakie niepokój. Ton papieskich wypowiedzi jest w większości wypadków pozytywny. Papieże widzą w młodzieży wiele dobrych cech, co budzi wielką nadzieję. Podkreślają konieczność
nawiązywania przez młodych bliskich relacji z Chrystusem, budzenia wiary, która ma charakter osobistego spotkania z Bogiem. W świetle Ewangelii chcą uświadomić młodym pełną prawdę o człowieku, zwracają uwagę na sprawę prawidłowego rozumienia wolności, tłumaczą znaczenie Kościoła i relację chrześcijanina do Kościoła. Wreszcie akcentują dynamizm i entuzjazm młodzieży, zachęcają młodzież do podejmowania
odpowiedzialności za misję ewangelizacyjną i apostolstwo.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
John Paul II’s contribution to development of the Apostleship of the Sea

Artykuł omawia wkład Jana Pawła II w rozwój duszpasterstwa ludzi morza (DLM). Najpierw przedstawiono terminologię, następnie wkład poprzedników Jana Pawła II w instytucjonalizowanie i rozwój duszpasterstwa ludzi morza, a następnie inicjatywy Jana Pawła II w tym zakresie, a więc: doprecyzowanie terminu „ludzie morza”; wskazanie potrzeby solidarności ludzi morza; podniesienie rangi DLM wraz z Papieską Radą ds. Duszpasterskiej Troski o Migrantów i Ludzi w Drodze, do której DLM należy. Wkładem Jana Pawła II jest też powołanie koordynatorów regionalnych DLM. Tymi inicjatywami Jan Paweł II zasłużył sobie na wdzięczność pracowników DLM, która została wyrażona przez przewodniczącego Papieskiej Rady ds. Duszpasterskiej Troski o Migrantów i Ludzi w Drodze kard. Antonia Marię Vegliò.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nauczanie papieża Franciszka o uchodźcach podczas Światowych Dni Młodzieży w Krakowie w relacjach dziennikarzy katolickich portali internetowych

Na treść opracowania złożyły się rozważania o recepcji nauczania papieża Franciszka na temat uchodźców podczas Światowych Dni Młodzieży w Krakowie. Celem zaś była odpowiedź na pytanie, jak papieskie nauczanie o uchodźcach było przedstawiane na
stronach katolickich portali internetowych. Z przeprowadzonych badań wynika, że na stronach tych były zamieszczane dziennikarskie interpretacje papieskich słów o uchodźcach, a nie jego słowa. To mogła być jedna z przyczyn, że Polacy pozostali
„nieugięci” i nie zmienili swojego negatywnego nastawienia do uchodźców.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Morskie podróże św. Maksymiliana

W latach 1930–1936 św. Maksymilian Maria Kolbe odbył siedem większych (dwudziesto-, trzydziestodniowych) morskich podróży misyjnych, których celem było tworzenie placówek Niepokalanowa na Dalekim Wschodzie. Autorka artykułu postanowiła przyjrzeć się temu okresowi życia i działalności św. Maksymiliana ze szczególnym uwzględnieniem problematyki morskich podróży. W artykule wykorzystano dzienniki i notatki o. Kolbego prowadzone na bieżąco w trakcie każdej z podróży. Analiza tych dokumentów pozwoliła poznać morskie doświadczenia polskiego misjonarza oraz specyfikę każdej z podróży. Autorka artykułu zidentyfikowała, na podstawie notatek o. Maksymiliana, każdy ze statków, którymi podróżował przyszły święty. Dotarła do szczegółowych informacji na temat każdego statku, badając archiwa (w wersji zdigitalizowanej) operatorów morskich (takich jak Lloyd Triestino, Messageries Maritimes, Osaka Yoshen Kaisha). Informacje te (np. dane techniczne statków, historie poszczególnych jednostek) wzbogaciły materiał z dzienników o. Maksymiliana. Niezaprzeczalnym walorem artykułu są dołączone do tekstu unikatowe zdjęcia statków, którymi podróżował św. Maksymilian.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Geneza, kontekst i tematyka kazań pasyjnych

Głoszenie prawdy o Chrystusie ukrzyżowanym i zmartwychwstałym stanowi jądro chrześcijańskiego przepowiadania. Są jednak w ciągu roku kościelnego okoliczności, w których dominuje tematyka pasyjna. Oprócz liturgii Niedzieli Palmowej i Wielkiego Piątku okazją do przepowiadania pasyjnego są nabożeństwa ludowe służące rozważaniu męki Pańskiej, odprawiane głównie w okresie Wielkiego Postu. Są one wyrazem pobożności pasyjnej. Do najbardziej znanych nabożeństw pasyjnych związanych z głoszeniem słowa Bożego należą: nabożeństwo ostatnich słów Chrystusa z krzyża i nabożeństwo gorzkich żali. To ostatnie jest typowo polskie. Jego istotnym elementem jest kazanie pasyjne, którego podstawowym tematem jest zbawczy wymiar męki Chrystusa. Źródłem dla tych kazań są ewangeliczne opowiadania o ukrzyżowaniu Chrystusa. Artykuł przedstawia genezę, kontekst, tematykę i strukturę kazań pasyjnych.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Katecheza jako szansa formowania współczesnej młodzieży

Jednym z ważniejszych wydarzeń w najnowszej historii polskiej oświaty było „umożliwienie z dniem 1 września 1990 roku nauczania religii w szkole”, po 30‑letniej przerwie. W roku szkolnym 2015/2016 z tego prawa korzysta 28 kościołów i związków wyznaniowych, w tym Kościół rzymsko‑katolicki.
Niniejszy artykuł ukazuje, że nauczanie religii w szkole zawsze było związane z edukacją, poczynając od starożytności. Trzeba podkreślić, iż w czasie, gdy państwa przejmowały troskę o edukacje, religia została wprowadzona do szkoły jako przedmiot obowiązkowy. Było to dzieło oświecenia, które trudno podejrzewać o życzliwość wobec Kościoła czy chrześcijaństwa. Wobec procesów zachodzących w polskiej religijności, szkolna katecheza staje się jedną z najważniejszych przestrzeni przekazu wiary, służy formacji ludzkiej i chrześcijańskiej młodego człowieka, jest realizacją zasady podwójnej wierności: Bogu i człowiekowi. Z perspektywy minionych lat nauczania religii w polskiej szkole, jak najbardziej zasadną jest teza, iż nauczanie religii w szkole bywa katechizacją, bywa ewangelizacją, ale zawsze jest służbą człowiekowi, a więc służy chrześcijańskiej i ludzkiej formacji młodego człowieka.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Mozarabowie a iberyjskie doświadczenie graniczności

Historia mozarabów, którzy bronili swej chrześcijańskiej tożsamości w wyjątkowych okolicznościach historycznych i kulturowych po 711 roku (inwazja arabska na Półwysep Iberyjski), może stać się ciekawym przyczynkiem do rozważań nad multikulturalizmem i jego słabościami. Doskonały obraz walki o tożsamość pozostawiła liturgia hiszpańska, która w wielu tekstach euchologicznych (choćby analizowana w artykule msza pro tribulatis) podkreśla konieczności troski o własną świadomość. Intersubiektywność dokonująca się w liturgii rozumianej jako wymiana, commercium, a także oparcie na tradycji będącej twórczą kontynuacją, przekazywaniem, stały się fundamentem postawy mozarabów. Na kanwie historycznych opisów artykuł omawia trudności, z którymi boryka się współczesna Hiszpania w dobie „nowego laicyzmu”. Model multikulturalizmu okazuje się dla wielu myślicieli już niewystarczający i wymagający zdecydowanej korekty.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Znaczenie, geneza i struktura Dyrektorium homiletycznego

W związku z zapotrzebowaniem na dyrektorium homiletyczne zgłaszanym na synodach biskupów na temat Eucharystii i słowa Bożego Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów przygotowała taki dokument, który został podpisany 29 czerwca 2014 roku, a oficjalnie zaprezentowany 10 lutego 2015 roku. Niniejszy artykuł analizuje etapy powstania Dyrektorium homiletycznego na tle innych tego typu dokumentów Stolicy Apostolskiej, a ponadto omawia istotę i strukturę tego dokumentu. To pierwsze omówienie dokumentu, który czeka na oficjalny przekład na język polski oraz potrzebne opracowania teologiczne.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Książę kardynał Adam Stefan Sapieha jako apostoł miłosierdzia w naszej ojczyźnie

Adam Stefan Sapieha żył w latach 1867–1951. Setna rocznica jego święceń biskupich jest okazją do przedstawienia jego religijnej i społecznej działalności. Jego wielką zasługą była umiejętność duchowego przygotowania do pomocy innym. Był najmłodszy z sześciorga rodzeństwa. Po ukończeniu gimnazjum odbył studia prawnicze w Wiedniu, a następnie w roku 1890 rozpoczął studia na wydziale teologicznym w Innsbrucku. Równocześnie był alumnem w seminarium lwowskim. W 1893 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Po 18 latach przyjął sakrę biskupią i został pasterzem diecezji krakowskiej. Dzięki jego trosce Kraków został miastem miłosierdzia. Kardynał Sapieha dbał o kapłanów i wiernych swojej diecezji. Opieka nad najsłabszymi wypełniała jego codzienne życie. Tworzył komitety parafialne i walczył o poprawę życia najuboższych robotników. Ponadto zachęcał wiernych do jednoczenia się w organizacjach katolickich. Tworzył organizacje charytatywne pomagające ludziom dotkniętym przez katastrofy, wojnę i bezrobocie. Po II wojnie światowej kardynał Sapieha stał na czele Krajowej Centrali Caritas. Do końca życia angażował się w dzieło miłosierdzia i był autorytetem dla wszystkich, którzy chcieli podążać za jego przykładem.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sylwetka duchowa biskupa Karola Wojtyły – Jana Pawła II w osobistych notatkach

Notatki osobiste Karola Wojtyły – Jana Pawła II już w momencie śmierci wzbudziły duże zainteresowanie. Papież napisał w testamencie, że jego sekretarz prałat Dziwisz powinien spalić wszystkie dokumenty, które zostawił. Kard. Stanisław Dziwisz nie wypełnił woli papieża, ponieważ był przekonany, że jest to zbyt ważny dokument pokazujący życie wewnętrzne Jana Pawła II. Wydawnictwo Znak opublikowało Notatki osobiste (Kraków 2014), dając możliwość poznania życia duchowego Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Notatki osobiste są pewnego rodzaju „dziennikiem duszy”, który odsłania głębsze życie z Bogiem Karola Wojtyły jako biskupa krakowskiego, kardynała i papieża. Notatki pozwalają wniknąć w tajemnicę duszy Jana Pawła II, poznać jego życie modlitwy, medytację i relację z Bogiem i Matką Bożą.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Bliskość i różnice tradycji chrześcijańskiego monastycyzmu Wschodu i Zachodu

Jedną z  ważniejszych przestrzeni dialogu ekumenicznego między Kościołami Wschodu i  Zachodu jest monastycyzm. Mimo wspólnych korzeni jego formy i  znaczenie w  Kościele różnią się na  Wschodzie i  Zachodzie. Różnice te dotyczą w  większości roli przełożonego, instytucjonalnych aspektów życia i  relacji z władzami kościelnymi. Stała wymiana tekstów i inspiracji zawsze była świadectwem
nieustannego dialogu między dwiema tradycjami tego samego stylu życia. Dzisiaj wspólne wartości, współdzielone przez mnichów wschodnich i zachodnich, takie jak „duchowe ojcostwo”, kultura i wychowanie, mogą okazać się pomocne nie tylko w dialogu ekumenicznym, lecz i w procesie ewangelizacji.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duchowość osób konsekrowanych w świetle adhortacji Jana Pawła II Vita consecrata

Refleksja uwzględnia problematykę zawartą w temacie, skupiając się na jego trzech zasadniczych składowych: koncepcji duchowości życia konsekrowanego, jego tożsamości, z której wynika styl życia i działania powołanych w myśl zasady: „agere sequitur esse”, oraz na jej reprezentacyjnych cechach sprowadzonych za przykładem struktury adhortacji Vita consecrata do trzech: konsekracja, komunia i misja. Duchowość traktujemy jako przejaw ducha ucznia Chrystusa wezwanego szczególnym powołaniem do radykalnego pójścia za Nim drogą zakonnej konsekracji. Ponieważ jest to także zewnętrzny przejaw ducha, istotna jest tożsamość osoby, która powinna egzystować w sposób „godny powołania”, a przez to dawać świadectwo zbawczej obecności Boga w dzisiejszym świecie w sposób niemal bezwiedny. Trzy cechy charakterystyczne duchowości osoby konsekrowanej określają jednocześnie jej tożsamość: osoba oddana przez śluby rad ewangelicznych Bogu; osoba komunii z Bogiem i braćmi oraz prorok-świadek wielkich dzieł Bożych, które realizują się w słabym człowieku. Całość wieńczy krótka synteza, która może stanowić jedynie pewną wskazówkę na temat tej złożonej rzeczywistości i zaproszenie do budowania tej syntezy na płaszczyźnie egzystencjalnej przez poszczególne osoby konsekrowane i ich wspólnoty.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Grzech pierworodny a obraz Boży w człowieku

Adresatami tekstów biblijnych mówiących o grzechu Adama i jego skutkach dla całej ludzkości są ludzie żyjący już pod jego wpływem. Od początku objawienie wyznacza perspektywę odkupienia dla człowieka dotkniętego grzechem pierworodnym. Właśnie ta perspektywa jest kluczem interpretacyjnym objawionej rzeczywistości. Perspektywa odkupienia prowadzi do Chrystusa. Przez grzech Adama ludzka natura została pozbawiona łaski uświęcającej oraz pewnych darów wiążących się ze stanem pierwotnym. Człowiek wciąż jest obrazem Boga i jest do Niego podobny, ale grzech pierworodny ogranicza wyrazistość tej fundamentalnej właściwości ludzkości stworzone przez Boga, a człowieka stawia na drodze oczekiwania na przyjście jego Odkupiciela. Chrześcijańska koncepcja śmierci nie ogranicza się jedynie do jej nieuchronności i powszechności oraz ścisłego związku z grzechem i nieposłuszeństwem. Chrystus rzucił nowe światło na jej tajemnicę. W świetle tym śmierć jawi się jako narzędzie zbawienia, a oddanie życia jako wykonanie Bożej woli w imię posłuszeństwa. Natura człowieka jest wyznacznikiem „porządku stworzenia” i tworzy ścisły związek z rzeczywistością Bożego obrazu. Z jego „trynitarnym rozumieniem” wiąże się kategoria daru, poprzez który mężczyzna i kobieta w communio personarum stają się jednością. Grzech pierworodny nie zniszczył tego układu. Historia mężczyzny i kobiety jest zapisem zbawczego dopełniania się „oblubieńczego” znaczenia ludzkiego ciała. Podstawą tego zapisu jest obraz Boży w człowieku, a jego głębia dotyka tajników ludzkiego serca.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ojciec Augustyn Jankowski OSB jako konferencjonista

W  artykule podjęto tematykę konferencji jako formy przepowiadania słowa Bożego. Jest to  przedmiot zainteresowania homiletyki fundamentalnej. Zakres artykułu obejmuje konferencje drukowane o. Augustyna Jankowskiego OSB, zebrane w książce Ciasna brama i wąska droga. O współczesną odnowę życia zakonnego. Są one zapisem konferencji autora o  życiu konsekrowanym. Ponadto jako źródło pracy wykorzystano kroniki z  archiwum opactwa tynieckiego z  lat 1985–1993, lkiedy to o. Augustyn pełnił urząd opata. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie: jakie są cechy identyfikujące o. Augustyna jako konferencjonistę?

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rola ojca na podstawie XX homilii św. Jana Złotoustego do Listu do Efezjan

Podział obowiązków rodzinnych, które są wyznaczone dla każdego członka rodziny, oraz harmonijne relacje rodzinne są kwestiami kluczowymi w myśli Jana Chryzostoma. Temu zagadnieniu poświęcił on homilie do Listu do Efezjan. Rola ojca w rodzinie wypływa z naśladowania Chrystusa. Jego relacja do żony, zwłaszcza szacunek dla niej, ma być budowana na relacjach Chrystusa do Kościoła. Nazywa rodzinę małym Kościołem, porównując ją do Kościoła jako Ciała Mistycznego. Życie „małego Kościoła” jest przeniknięte modlitwą oraz czytaniem Pisma Świętego. Najpierw mąż – głowa rodziny, wykonuje następujące praktyki chrześcijańskie: czyta teksty natchnione, czerpie siłę z sakramentu Eucharystii (czyli przystępuje do Komunii Świętej). Chodzenie do kościoła oraz świętowanie Dnia Pańskiego pozostają zwykłą praktyką wszystkich członków parva Ecclesia.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Prasa katolicka a polityka. Casus ks. Zygmunta Kaczyńskiego

W historii polskich mediów katolickich niemałą rolę odegrała Katolicka Agencja Prasowa (KAP) działająca w latach 1927–1939. Autor artykułu prezentuje polityczny kontekst działalności publicystycznej KAP pod kierownictwem ks. Zygmunta Kaczyńskiego w  świetle materiału badawczego zgromadzonego w  archiwach watykańskich. Casus ks. Kaczyńskiego wydaje się dobrym punktem wyjścia do dalszej refleksji nad złożonym problemem relacji poglądów politycznych redaktora naczelnego do  potrzeby zrównoważonego opisu rzeczywistości. Działalność prasowa domagała się od agencji poruszania tematów o charakterze społecznym i  politycznym, ale wyraźnie deklarowane poglądy polityczne jej dyrektora odczytywane były jako wspieranie jednej partii i krytykowanie obozu rządowego. Jak wynika z przytoczonych materiałów źródłowych, nawet w łonie episkopatu nie było jednoznacznej opinii na  temat ks. Kaczyńskiego, czego wyrazem są  skrajne stanowiska kard. Augusta Hlonda i kard. Aleksandra Kakowskiego.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kobieta posłuszna Duchowi Świętemu – św. Aniela Merici

Celem tego artykułu było zbadanie, jak św.  Aniela była posłuszna Duchowi Świętemu w  swoim życiu? Analizy świadectw jej życia oraz jej pism pokazały, że była prowadzona przez Ducha Świętego od wczesnego dzieciństwa i młodości. Podczas trudnych doświadczeń, jak śmierć rodziców i siostry, była otwarta na miłość do  Boga i  chciała należeć do  Niego. Bóg prowadził ją  i  uczynił wrażliwą na  Jego
obecność w niej samej, w innych ludziach, w wydarzeniach. Aniela kochała słowo Boże, była kobietą modlitwy i  ascezy. Była otwarta na  dary i  charyzmaty Ducha Świętego, szczególnie została obdarowana mądrością, proroctwem i  oblubieńczą więzią z Chrystusem. Wszystkie te dary były jej dane dla dobra Kościoła, w sposób szczególny dla urszulańskiej wspólny gromadzącej się wokół niej. Święta Aniela stała się proroczym znakiem dla całego Kościoła.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ewangelizacja na stadionie: ogień Ducha czy żar emocji? – analiza homiletyczna wypowiedzi ks. Johna Bashobory

Wielotysięczne tłumy słuchające Ewangelii na stadionie prowokują do postawienia pytania o naturę tego zjawiska. Analiza kazań ks. Johna Bashobory z jednej strony budzi spore wątpliwości teologiczne w kwestiach dotyczących istotnych zagadnień, takich jak: grzech, choroba, wolna wola człowieka, z drugiej zaś – odsłania pewne walory retoryczne, nie pozwala jednak na  udzielenie ostatecznej odpowiedzi na postawione w tytule pytanie. Problem pozostaje otwarty

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Pustelnik jako duchowy pielgrzym – próba pastoralnoteologicznej interpretacji „migracji ascetycznej” w oparciu o dokumenty Kościoła

Autor poddaje teologicznej analizie pojęcie migracji ascetycznej pojawiające się w  życiu monastycznym. Stara się udowodnić, że  niektóre formy życia mnichów przypominają duchową pielgrzymkę. Mnisi wykonują ruch w fizycznej sferze, odchodząc w  odosobnione miejsce. Podejmują tam różne formy pokuty. To  pozwala im  na wejście w  głębię swojego serca, poświęcenie się modlitwie i  medytacji. Z  drugiej strony spojrzenie z  dystansu na  doczesny świat i  służenie światu zdobytą przez siebie mądrością. Autor interpretuje rzeczone pojęcia i formy monastyczne w świetle współczesnych dokumentów Kościoła. Formy realizowane dziś w  życiu osób konsekrowanych, zwłaszcza współczesnych pustelników i zakonów kontemplacyjnych, stanowią kontynuację wielowiekowych doświadczeń i  tradycji. Są nimi doświadczanie samotności i  ograniczenie przestrzeni życia w  celu osiągania wyżyn duchowości. Mnisi naśladują Paschę Chrystusa, już dziś duchowo pielgrzymując do radości nieba. Także wysiłek zdążania do świętości jest charakterystycznym elementem ich duchowej wędrówki. Autor wspomina istniejące w historii zjawisko mnichów – pielgrzymów wędrujących dla Chrystusa, głoszących Ewangelię i przyjmujących ciągłą podróż jako formę ascezy, jak też pielgrzymowanie do pustelników, u których szukano wsparcia. Kościół w życiu mnichów – pustelników znajduje wzór dla swej ponadczasowej duszpasterskiej misji. Kościół bowiem jest wspólnotą pielgrzymów, a życie każdego chrześcijanina jest pielgrzymką.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Freski o tematyce maryjnej z katakumb św. Pryscylli jako zapis wczesnochrześcijańskiej pobożności

Malarstwo katakumbowe stanowi najstarszy przekład rzymskiej sztuki chrześcijańskiej. Na freskach z rzymskich katakumb Maryja była ukazywana albo jako Matka Jezusa, albo jako orantka. Najczęściej spotykany obraz z Maryją w roli głównej to scena przedstawiająca Hołd Magów vel Mędrców ze Wschodu. Fresk o tej tematyce znajdujemy na ścianach kilku katakumb, w tym m.in.: Pryscylli, Piotra i Marcelina, Domicylli, Agnieszki, Kaliksta. Innym powtarzającym się motywem jest Madonna z Dzieciątkiem – spotykamy go m.in. u Pryscylli, św. Walentyna i w Cimiterium Maius (znanym jako katakumby św. Agnieszki). Umieszczony na suficie podziemnego korytarza w katakumbach Pryscylli fresk ukazujący Maryję z Dzieciątkiem uznawany jest za najstarszy wizerunek Maryi z katakumb rzymskich. W katakumbach spotykamy także sceny obrazujące wydarzenia z życia Maryi, stanowiące ilustracje wybranych perykop Nowego Testamentu. Do najbardziej znanych należy obrazowanie sceny zwiastowania z katakumb Pryscylli oraz sceny nawiedzenia z katakumb św. Walentyna. Dzisiaj uważa się, że najstarsze freski maryjne pochodzą dopiero z końca II wieku. Do IV wieku Maryja była przedstawiana zawsze w towarzystwie Syna. Sztuka wczesnochrześcijańska łączyła postać Maryi z tajemnicą wcielenia Jezusa. Obrazowano Maryję, by podkreślić ludzką naturę Syna Bożego. Kult Maryi był zależny od kultu Jezusa, nie istniał jako samodzielny.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Marcin Bucer jako pionier reformacyjnego pojednania

Artykuł dotyczy życia i dzieła Marcina Bucera, protestanckiego reformatora związanego ze Strasburgiem. Jego życie było wielką próbą uzdrowienia rosnącej przepaści pomiędzy dwoma czołowymi reformatorami – Marcinem Lutrem i Huldrychem Zwinglim, zwłaszcza w kwestii Eucharystii oraz pojednania protestantów i katolików. Bucer wywarł wpływ na luterańskie, kalwińskie i anglikańskie doktryny i praktyki. Pierwotnie był dominikaninem, ale potem rozpoczął pracę na rzecz reformacji. Stał się zagorzałym wielbicielem Erazma, a wkrótce entuzjastycznym uczniem Lutra. Wierzył, że katolicy mogą przyłączyć się do reformacji. W Strasburgu jego działalność obejmowała wiele sfer. Stał się głównym reformatorem miasta i miał udział w wielu ważnych wydarzeniach religijno-politycznych tego okresu. Bucer zajął się nowym obrzędem mszy i dyscypliny kościelnej. W Anglii pomógł w reformie Kościoła lokalnego i nowego modlitewnika. Bardziej zależało mu na dialogu i pozyskaniu swoich przeciwników niż na walce o teoretyczne kwestie doktrynalne. Dla jasnego określenia doktryny zawsze był gotów zrezygnować z niejasnej formuły na rzecz jedności. Jego działalność nie doprowadziła do powstania nowego odłamu protestantyzmu. Został zapamiętany jako jeden z pierwszych pionierów ekumenizmu.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne