rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
"Invasional meltdown" zbieg okoliczności czy reguła?

Jedno z głównych zagrożeń dla różnorodności biologicznej stanowią gatunki obcego pochodzenia. W pracy zaprezentowano cztery hipotezy dotyczące możliwości osiedlania się gatunków obcych w nowych ekosystemach ("biotic resistance; "intermediate disturbance hypothesis"; "enemy release hypothesis" oraz "invasional meltdown"), ze zwróceniem szczególnej uwagi na jedną z najnowszych - "invasional meltdown". Fundamentalnym założeniem tej hipotezy jest występowanie pozytywnych interakcji pomiędzy gatunkami obcymi, które w ten sposób wzajemnie wspomagają się m. in. w rozszerzaniu swojego zasięgu. Opisano przykłady zarówno potwierdzające hipotezę (np. sieć pozytywnych interakcji między gatunkami pochodzenia pontokaspijskiego w Wielkich Jeziorach Amerykańskich), jak również falsyfikujące ją (negatywny wpływ obcego dla USA kraba azjatyckiego na, również obcego dla tego rejonu, kraba zielonego). Przedstawiono także zależności pomiędzy gatunkami obcymi w wodach Polski, które mogą potwierdzać hipotezę "invasional meltdown".

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Siarkowodór - gaz nie tylko o właściwościach toksycznych

Siarkowodór (H2S) jest trzecim, po tlenku węgla (CO) i tlenku azotu (NO˙), mediatorem regulującym aktywność komórek. W organizmie jest on wytwarzany z cysteiny przy użyciu β-syntazy cystationiny (CBS) lub γ-liazy cystationiny (CSE). Badania z ostatnich lat potwierdzają, że siarkowodór reguluje funkcje układu krążenia i układu nerwowego. H2S wpływa na ciśnienie tętnicze krwi. Niski poziom siarkowodoru zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, jak np. miażdżycy, czy zakrzepicy. Ponadto gaz ten wykazuje właściwości pro- i przeciwzapalne. H2S reguluje również funkcje układu nerwowego, a jako cząsteczka sygnałowa zaangażowany jest w szlaki transdukcji sygnału komórkowego. Oddziałuje on na kanały KATP i kinazę zależną od jonów Ca2+ i kalmoduliny. Siarkowodór wpływa na syntezę cAMP i aktywność receptorów NMDA. Co więcej H2S reguluje wydzielanie insuliny. Gaz ten wpływa na syntezę i działanie reaktywnych form tlenu, azotu i chloru. Dodatkowo siarkowodór reguluje wytwarzanie CO i NO˙. Siarkowodór, tlenek azotu i tlenek węgla to tzw. gazotransmitery.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Czosnek - panaceum na choroby układu krążenia?

Czosnek to roślina znana i wykorzystywana od wieków ze względu na liczne właściwości lecznicze. W starożytności stosowany był na bóle głowy, ukąszenia, czy choroby serca. Czosnek pospolity należy do rodziny Liliaceae. W ciągu doby powinno się spożywać około 4 g czosnku, spożycie nadmiernej ilości czosnku prowadzi do wystąpienia działań niepożądanych, np. bólów brzucha. Aczkolwiek czosnek wykazuje wiele działań pozytywnych, leczniczych m.in. w układzie sercowo-naczyniowym. Czosnek pospolity obniża poziom cholesterolu, ciśnienie krwi, hamuje tworzenie się agregatów płytek krwi. Ponadto czosnek pospolity posiada właściwości antybakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwgrzybiczne. Czosnek pospolity zawiera liczne związki siarki, które w dużej mierze odpowiadają za jego właściwości biochemiczne. Przeważająca część tych związków zawiera grupę allilową (-C3H5). Wśród najważniejszych związków zawierających siarkę wyróżnia się: allinę (sulfotlenek S-allilocysteiny), allicynę (tiosulfinian dialilu), metantiosulfinian allilu, disiarczek diallilu, trisiarczek diallilu, trisiarczek allilometylowy, S-allilomerkaptocysteinę, ajoen, S-allilocysteinę. Czosnek pospolity jest naturalnym i bogatym źródłem siarkowodoru (H2S). Ostatnie badania wskazują, że wiele właściwości leczniczych czosnku pochodzi właśnie z H2S. Siarkowodór jest wytwarzany z allicyny i jej pochodnych: dwusiarczki diallilu i trisiarczku diallilu. Ponadto substratami do wytwarzania H2S są różne pochodne cysteiny. Siarkowodór bierze udział w wielu szlakach przekazywania sygnałów komórkowych, m.in. wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne, ochronne przed stresem oksydacyjnym, hamujące agregację płytek krwi i adhezję do białek adhezyjnych. Czosnek wykazuje więc właściwości przeciwmiażdżycowe i przeciwutleniające w układzie sercowo-naczyniowym. Ponadto wpływa on na produkcję tlenku azotu. Czosnek pospolity chroni przed zaburzeniami lipidowymi. Badania sugerują, że długotrwałe podawanie czosnku zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Odmiany polimorficzne węglanu wapnia na powierzchni plech Ulva (Chlorophyta) notowanych w wodach słodkich

Proces kalcyfikacji, czyli wytrącanie węglanu wapnia w postaci kalcytu zachodzi zarówno wśród morskich, jak i słodkowodnych glonów. Dane literaturowe o inkrustowanych słodkowodnych makroglonach dotyczą głównie grupy ramienic (ramienicowe). Poza silnie inkrustowanymi gatunkami z rodzaju Chara (CaCO3 może stanowić 60% suchej masy), również wśród przedstawicieli z rodzaju Ulva zespoły kryształów wapniowych intensywnie pokrywają powierzchnie plech (∼50% suchej masy). W związku z dużą liczbą inkrustów plechy zielenic są szorstkie w dotyku. Przeprowadzona analiza elektronowej mikroskopii skaningowej (SEM) wykazała różnorodność morfologiczną kryształów. Wśród inkrustów dominowały głównie kryształy o kształcie romboedru (kalcyt), a w mniejszym stopniu występował węglan wapnia w postaci aragonitowych igieł.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Prof. Andrzej K. Tarkowski - pionier embriologii eksperymentalnej ssaków

Przedstawiamy poniżej główne odkrycia Prof. Andrzeja K. Tarkowskiego jak również jego i zasługi dla rozwoju polskiej szkoły eksperymentalnej embriologii ssaków. Okazją do napisania tego artykułu były 80. urodziny Profesora i nadanie mu przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej dorocznej nagrody naukowej zwanej Polskim Noblem.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rośliny lecznicze z komponentem kolorystycznym w polskim i niemieckim językowym obrazie świata

Niniejszy artykuł poświęcony jest semantyczno-kulturowej interpretacji nazw ziół w polskim i niemieckim językowym obrazie świata. Jego celem jest opis porównawczy nazw gatunkowych roślin leczniczych z komponentem barwy. Określenia takie są bogate znaczeniowo, przekazują nie tylko informacje o wartości i funkcji koloru w codziennym życiu, ale pokazują również, w jaki sposób ludzie w danej kulturze postrzegają, uwydatniają i wartościują elementy otaczającej ich rzeczywistości pozajęzykowej. Nomenklatura fitoterapeutyczna z elementem kolorystycznym jest bowiem produktem określonej kultury, łączącym w sobie elementy codziennego życia użytkowników danego języka, odzwierciedlającym tradycje, zwyczaje oraz sposoby myślenia członków danego narodu o rzeczywistości pozajęzykowej. Przedmiotem analizy jest materiał egzemplifikacyjny pochodzący ze źródeł leksykograficznych. Z badania wynika m.in., że językowy obraz nazw roślin leczniczych zależy nie tylko od wyglądu rośliny, jej walorów smakowych, wartości czy mocy, ale również od potrzeb i wybranych skojarzeń danej zbiorowości językowej, a największą reprezentację w nazwach ziół znalazły barwy biała i czarna.Słowa klucze: zioła, kolor, rzeczywistość, analiza, podobieństwa, różnice 

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O roli samodzielnie przygotowanych korpusów w badaniach językoznawczych

Celem niniejszego artykułu, o charakterze teoretyczno-przeglądowym, jest omówienie problematyki związanej z budową własnego korpusu językowego. Badacz, chcący skupić się np. na analizie neologizmów, musi oprzeć swoje badania na określonych źródłach: o ile dawniej często wykorzystywano do tego celu prasę, o tyle obecnie znacznie częściej są to korpusy językowe (np. NKJP) oraz Internet. Autor artykułu stawia tezę, że zarówno NKJP, jak i Internet jako całość, nie są jednak najlepszym wyborem w wypadku chęci badania np. najnowszego słownictwa polszczyzny, a już na pewno nie są wystarczające. Jeszcze więcej problemów stwarza wybór języka mówionego jako podstawy analiz. Najlepszym wyjściem, choć jednocześnie najtrudniejszym i najbardziej czasochłonnym, jest budowa własnego korpusu językowego. W artykule wykazano, dlaczego użycie prasy czy Internetu jako całości niekoniecznie jest najlepszym rozwiązaniem, a także omówiono różnego rodzaju aspekty teoretyczne związane z budową własnego korpusu (np. wybór rodzaju tekstów, wielkość korpusu, wykorzystanie narzędzi informatycznych ułatwiających tworzenie korpusu).

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Promieniowce glebowe z rodzaju Streptomyces w środowisku zanieczyszconym metalami ciężkimi

Promieniowce bardzo licznie występują w warstwie próchniczej gleby, uczestniczą w procesach przemiany materii, wytwarzają substancje wykorzystywane przez inne mikroorganizmy, a także substancje o właściwościach antybiotycznych. Skażenie gleb metalami ciężkimi może ograniczać bioróżnorodność omawianych mikroorganizmów w tym środowisku. W niniejszej pracy scharakteryzowano najczęściej występujące w glebach promieniowce glebowe, należące do rodzaju Streptomyces i ich zachowanie w środowisku glebowym zanieczyszczonym metalami ciężkimi, które jest poważnym problemem środowiskowym. Zjawisko to należy monitorować i kontrolować, aby zapobiec nieodwracalnym zmianom w ekosystemie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Programowana śmierć komórki a białka z rodziny inhibitorów apoptozy (IAP) i ich rola w nowotworzeniu

Apoptoza to naturalny proces fizjologiczny, którego celem jest uśmiercenie komórki. Na drogę programowanej śmierci kierowane są komórki nieprawidłowe, uszkodzone lub zbędne. Inicjacja apoptozy przebiega z udziałem czynników zewnątrzkomórkowych i aktywacją receptorów błonowych, lub z udziałem mitochondriów i zakłóceniem wewnątrzkomórkowej homeostazy. Ważną rolę w regulacji apoptozy odgrywają białka rodziny Bcl-2, do których należą białka pro- i antyapoptotyczne. Ich wzajemny stosunek decyduje o wejściu na ścieżkę programowanej śmierci komórki. Apoptoza w komórce może być hamowana na wiele sposobów. Taką role pełnią białka szoku cieplnego (HSP) jak również białka z rodziny inhibitorów apoptozy (IAP). Białka IAP hamują inicjację procesu poprzez wiązanie się z białkami efektorowymi fazy wykonawczej apoptozy oraz ich kierowanie na drogę proteasomalnej degradacji. Geny białek rodziny inhibitorów apoptozy po raz pierwszy zostały zidentyfikowane w bakulowirusach. U człowieka wyodrębniono osiem białek IAP, zgrupowanych w trzy klasy. Cechą wspólną wszystkich przedstawicieli rodziny jest obecność co najmniej jednej domeny BIR. Domeny BIR oraz regiony do nich przylegające są odpowiedzialne za wiązanie IAP do kaspaz, prowadząc do zahamowania ich aktywności. Pozostałe domeny, charakterystyczne dla poszczególnych przedstawicieli rodziny IAP są odpowiedzialne m. in. za degradację białek przez ubikwitynację (domeny RING, UBC), czy też asocjację z innymi białkami (domena CARD). Oprócz kontroli szlaków apoptotycznych, IAP biorą udział w degradacji białek niezwiązanych z programowaną śmiercią komórki, kontroli cyklu komórkowego, a także regulacji aktywności czynników transkrypcyjnych. Wyłamanie się komórki spod kontroli mechanizmów odpowiedzialnych za proliferację i śmierć może prowadzić do transformacji nowotworowej. Często obserwowanym zjawiskiem w komórkach nowotworowych jest wzmożona ekspresja białek IAP, przez co ich działanie można porównać do działania onkogenów. Wiele typów nowotworów wykazuje obecność translokacji lub amplifikacji genów kodujących inhibitory apoptozy. Prowadzi to do zmniejszenia wrażliwości nowotworu na bodźce proapoptotyczne. Poziom białek IAP w komórce może być markerem rozwijającej się choroby nowotworowej oraz czynnikiem prognostycznym. Białka IAP są atrakcyjnym celem badań prowadzonych nad terapiami nowotworowymi, głównie z zastosowaniem inhibitorów IAP oraz interferencyjnego RNA.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Koncentraty krwinek czerwonych w transfuzjologii

Przetaczanie koncentratów krwinek czerwonych (KKCz) jest istotnym elementem współczesnej opieki medycznej. W KKCz przechowywanych standardowo w centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa (do 42 dni, 1-6oC) zachodzą jednak postępujące zmiany metaboliczne, biochemiczne, biomechaniczne i funkcjonalne, przejawiające się ostatecznie utratą ich żywotności. Zmiany te spowodowane są naturalnym obniżaniem się stężenia różnych związków chemicznych i towarzyszą procesowi starzenia się krwinek. Napromienianie KKCz, obecnie jedyna uznana metoda zapobiegania poprzetoczeniowej chorobie przeszczep przeciwko biorcy, skraca czas ich przechowywania do 28 dni. Przetaczanie składników krwi zawsze wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnego typu niepożądanych reakcji poprzetoczeniowych. W świetle pytań klinicystów o bezpieczeństwo przechowywanych KKCz ważne jest opracowanie nowych płynów wzbogacających zapobiegających procesom starzenia się krwinek oraz nowych metod kontroli ich jakości. Obecnie, proteomika oferuje metody dokładniejszego poznania właściwości i funkcji przechowywanych krwinek czerwonych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Droga do nanoskopii

W artykule przedstawiono drogę rozwoju rodziny mikroskopów fluorescencyjnych w celu osiągnięcia coraz wyższych rozdzielczości. Działające obecnie mikroskopy suprrozdzielcze typu STORM pozwalają na uzyskanie rozdzielczości rzędu 10 nm, a konstruktorzy mają mocne podstawy by przypuszczać, że dalszy postęp w zakresie syntezy bardziej wydajnych barwników fluorescencyjnych i doskonalenie komputerowej analizy obrazu pozwoli na osiągnięcie rozdzielczości do ok. 1 nm, czyli poziomu osiąganego obecnie przez mikroskopy elektronowe.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wykorzystanie technik mikroskopii fluorescencyjnej do badań układu błon wewnętrznych komórek roślinnych

Gwałtowny rozwój technik mikroskopii fluorescencyjnej, w tym konfokalnej, w połączeniu z wykorzystaniem metod biologii molekularnej znacząco zdynamizowały rozwój molekularnej biologii komórki. Z wielu różnych względów, zwłaszcza znaczącej odmienności strukturalnej i funkcjonalnej, badania komórek roślinnych są nieco opóźnione. Artykuł podsumowuje stan badań systemu błon wewnętrznych komórek roślinnych z wykorzystaniem zróżnicowanych podejść i metod badawczych biologii komórki. Wskazuje na użycie różnego typu znaczników, tak chemicznych, jak i genetycznych, które umożliwiają lokalizację makrocząsteczek i procesów biologicznych. Omawia substancje chemiczne, które zaburzają funkcjonowanie systemu wewnątrzbłonowego, a więc pośrednio pozwalają wnioskować o roli uczestniczących w tych procesach białek. Wreszcie, pokazuje wykorzystanie nowych podejść i technik mikroskopowych do badań komórek roślinnych. Gdzie to jest stosowne, omawia także trudności wynikające ze swoistości składu, struktury i funkcji komórek roślinnych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ruch pod mikroskopem - współczesne techniki badania adhezji i ruchliwości komórek

Ruch komórek jest jedną z ich fundamentalnych cech. To dzięki niemu organizm może się rozwijać, układ odpornościowy działać, organy regenerować, a rany goić się. Badanie mechanizmów ruchu jest jednak jedną z trudniejszych metodycznie dziedzin biologii komórki. Procesy biochemicznie zachodzą bowiem w ruchliwych komórkach niesynchronicznie, a często takich komórek jest niewiele. Niniejszy artykuł poświęcono metodom mikroskopowym stworzonym by rozwiązać ten problem. Omawiane są metody pomiaru parametrów ruchu i adhezji do podłoża. Omawiane są również podstawy zastosowania klasycznych metod mikroskopowych do badania procesów ruchowych. Pokrótce wspominamy też o wykorzystaniu sond molekularnych do badania procesów sygnalizacji w komórkach ruchliwych, a także o mikroskopowych metodach eksperymentalnych, umożliwiających doświadczenia na pojedynczych komórkach.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
"Jestem z wami sercem i myślami". O sposobach komunikowania empatii w dyskursie (studium przypadku)

Artykuł stanowi kolejną część studium językoznawczego poświęconego pojęciu ‘empatia’ i wykładnikom tego pojęcia we współczesnej polszczyźnie (Falkowska 2012, 2017, 2018). Analizie poddaję korpus polskich tekstów medialnych dotyczących zakończonej tragicznie wyprawy na Nangę Parbat (styczeń 2018 r.). Uwzględniam wybrane komentarze internautów, w tym użytkowników mediów społecznościowych. Termin „empatia” rozumiem tu jako zjawisko identyfikowania się nadawcy tekstu z którymś z uczestników opisywanej sytuacji (zob. Kuno 1987: 206). Głównym celem analizy jest stwierdzenie, jakich środków językowych używa nadawca wyrażając to, że utożsamia się z którymś z uczestników opisywanej sytuacji. Metodologicznie praca sytuuje się w obrębie krytycznej kognitywnej analizy dyskursu (Hart 2014), wykorzystującej Langackerowski model gramatyki kognitywnej (Langacker 1987, [2008] 2009), w szczególności terminy „empatia”, „hierarchia empatii” i „punkt widzenia”.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zastosowanie mikroskopii do badań przyżyciowych cyklu komórkowego

Pośród wielu różnych technik mikroskopowych wykorzystywanych do badania procesów biologicznych, technika video-mikroskopii (ang. time-laps microscopy) daje unikalne możliwości prowadzenia obserwacji w czasie na poziomie pojedynczych komórek. Bez wątpienia, jednym z procesów, budzącym od lat szczególne zainteresowanie badaczy jest podział komórki. Prawidłowy rozdział materiału genetycznego, który ma miejsce w trakcie mitozy jest jednym z warunków zachowania stabilności genomu. Z drugiej strony, zaburzenia mitozy mogą prowadzić do aneulpoidii i w efekcie transformacji nowotworowej. Zmiany morfologiczne charakterystyczne dla komórki mitotycznej pozwalają na obserwowanie jej w trakcie podziału, a także na śledzenie losów komórek potomnych. Dodatkowo, wprowadzenie do komórek genów kodujących fluorescencyjnie wyznakowane białka, których ekspresja zmienia się w zależności od fazy cyklu, umożliwia stosunkowo precyzyjną obserwację komórek w poszczególnych fazach cyklu poprzedzających mitozę lub następujących po niej. Obserwacje żywych komórek i tworzenie filmów poklatkowych znajdują obecnie duże zastosowanie w badaniach prowadzonych na komórkach nowotworowych, mających na celu ocenę skuteczności działania istniejących chemioterapeutyków jak również poszukiwaniu nowych związków o takich właściwościach. Mogą stanowić również wskazówkę do tworzenia złożonych terapii wielolekowych, w trakcie których badane związki podane w określonej kolejności będą prowadziły do zatrzymania komórek w takiej fazie cyklu, w której są one bardziej wrażliwe na kolejny związek zastosowany w terapii. Możliwości wykorzystania techniki video-mikroskopii są bardzo duże i mogą mieć niezwykle istotny wpływ na rozwiązywanie różnorodnych problemów biologicznych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Mikroskopia konfokalna a mikroskopia szerokiego pola - dwa podejścia do badań przyżyciowych

Doświadczenia na żywych organizmach od lat były podstawą badań w naukach biologicznych. Pozwalają one na bezpośrednią obserwację mechanizmów biologicznych zachodzących w różnego rodzaju komórkach, mikrobach czy nawet w żywych zwierzętach. Dzięki rozwojowi różnego rodzaju technik fluorescencyjnych i wykorzystaniu tradycyjnej mikroskopii fluorescencyjnej czy mikroskopii konfokalnej badania przyżyciowe prowadzi się obecnie w laboratoriach na całym świecie. Rozwój technik obrazowania przyżyciowego na wielu płaszczyznach technologicznych, zaczynając od różnego rodzaju komponentów optycznych, mechanicznych czy elektronicznych, poprzez koncepcyjne podejścia do tego typu badań, a kończąc na tworzeniu nowych znaczników fluorescencyjnych, których właściwości chemiczne są dostosowane do konkretnych doświadczeń, pozwolił na obserwacje i śledzenie nawet pojedynczych molekuł czy badanie interakcji pomiędzy białkami. Artykuł ten przybliża podstawowe techniki badań przyżyciowych z wykorzystaniem mikroskopu szerokiego pola oraz mikroskopu konfokalnego, jak również zalety i wady stosowania obu rodzajów mikroskopów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Leksyka muzyczna w rosyjsko-polskim przekładzie filmowym na materiale filmów „Lato” i „Bikiniarze

Niniejszy artykuł porusza problematykę przekładu leksyki muzycznej z języka rosyjskiego na polski w oparciu o materiał pozyskany z dwóch rosyjskich filmów: „Lato” K. Sieriebriennikowa i „Bikiniarze” W. Todorowskiego. Do analizy wykorzystano tłumaczenie w postaci napisów. Tytułem wstępu do właściwych rozważań wprowadzono krótką informację na temat samych filmów, tj. ich twórców, problematyki i głównych wątków. Przybliżona fabuła filmów uzasadnia rodzaj występującej w nich leksyki. W tekście omówiono także krótko problematykę subkultur, tj. bitników (zaprezentowaną w filmie „Lato”) i bikiniarzy (z filmu „Bikiniarze”). Następnie scharakteryzowano reguły rządzące tłumaczeniem filmowym, a zwłaszcza zasady sporządzania napisów oraz zwrócono uwagę na klasy semantyczne leksyki występującej w obu produkcjach. Dalsza część tekstu poświęcona została transformacjom przekładowym (głównie w oparciu o klasyfikację J.I. Rieckiera), które zastosowano w tłumaczeniu leksyki muzycznej. Następnie opisano sposoby przekładu tzw. leksyki bezekwiwalentowej, obrazując przykładami te wyróżnione przez L.S. Barchudarowa. Przykłady, które wymagały komentarza, zostały omówione w sposób bardziej szczegółowy W zakończeniu zaprezentowano wnioski, które wynikły z przeprowadzonej analizy.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ilościowa analiza obrazu w badaniach strukturalnej plastyczności synaptycznej

Analiza obrazów mikroskopowych odgrywa obecnie dominującą rolę w badaniach nad strukturą mózgu. Wgląd w strukturalną plastyczność synaptyczną może być kluczem do zrozumienia podstaw wielu zaburzeń neurodegeneracyjnych. Prawie w każdym eksperymencie niezbędna jest ilościowa analiza obrazów tkanki mózgowej, wymagająca często wyspecjalizowanego oprogramowania komputerowego ze względu na złożoność struktur analizowanych obrazów. W niniejszym tekście dokonamy przeglądu najważniejszych problemów towarzyszących analizie obrazów zebranych mikroskopem konfokalnym. Każdy z tych problemów wymaga zastosowania dedykowanych algorytmów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Leksemy gwarowe jako modne komponenty onimiczne

W artykule opisano zjawisko mody onimicznej związanej z komercyjną próbą wyzyskania cech i właściwości leksemów gwary górnośląskiej jako komponentów nazw użytkowych promujących przestrzeń subregionu. Uwzględniając złożony polisystem perswazyjnych uwarunkowań, nazwy te opisano z perspektywy kognitywnej (teorii pól znaczeniowych), lingwistyki kulturowej, socjolingwistyki i pragmalingwistyki.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo