rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mechanizmy agregowania terytoriów lęgowych przez ptaki śpiewające

Proces wybiórczości środowiskowej prowadzi do zróżnicowanego rozmieszczenia osobników w czasie i przestrzeni. Agregacje terytoriów stanowią wzorzec rozmieszczenia będący formą pośrednią pomiędzy gniazdowaniem kolonijnym a rozproszonym. W niniejszym artykule przedstawiamy różnorodne hipotezy tłumaczące powstawanie i utrzymywanie przestrzennych agregacji terytoriów u ptaków śpiewających. Hipotezy te podzieliliśmy na cztery grupy, jako kryterium przyjmując mechanizm prowadzący do powstawania agregacji. W pierwszej kolejności przedstawiamy hipotezy tłumaczące, w jaki sposób nierównomierne rozmieszczenie zasobów w środowisku może prowadzić do grupowania się osobników w przestrzeni. Drugą grupę stanowią hipotezy, zgodnie z którymi agregacje są efektem wykorzystywania przez osobniki informacji socjalnych w procesie wybiórczości środowiskowej. Następnie charakteryzujemy hipotezy tłumaczące powstawanie i utrzymywanie agregacji terytoriów na skutek działania doboru płciowego. Hipotezy ujęte przez nas w ostatniej grupie zwracają uwagę na korzyści, jakie osobniki gniazdujące blisko siebie odnoszą w kontaktach z drapieżnikami, stąd powstawanie agregacji terytoriów tłumaczą jako strategię antydrapieżniczą. Choć przedstawione przez nas hipotezy można podzielić na cztery, wyraźnie odmienne grupy, w rzeczywistości nie wykluczają się wzajemnie, a różnorodne mechanizmy prowadzące do formowania agregacji terytoriów mogą działać równolegle.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Narkolepsja - czy poznaliśmy wszystkie tajemnice choroby?

Narkolepsja jest przewlekłą chorobą neurologiczną, charakteryzującą się nadmierną sennością w ciągu dnia, katapleksją oraz zaburzeniami snu REM. Związana jest z niedoborem hipokretyny w ośrodkowym układzie nerwowym. Za przyczynę utraty komórek hipokretynowych odpowiada prawdopodobnie reakcja autoimmunologiczna, czego dowodzą prowadzone w ostatnich latach badania. Niniejszy artykuł przedstawia charakterystykę kliniczną choroby, metody diagnostyczne i terapeutyczne oraz najnowsze doniesienia na temat etiologii choroby.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Formy adresatywne a otwieranie się społeczeństwa. Analiza norweskich dramatów XX wieku

Celem artykułu jest przyjrzenie się pewnym zmianom w komunikacji społecznej w Norwegii, dotyczącym form adresatywnych, czyli słów i wyrażeń używanych do zwracania się do rozmówcy. Ponieważ dramat wydaje się być najwłaściwszym materiałem do tego typu badań ze względu na nasycenie go formami deiktycznymi, typowymi dla dialogu mówionego, między innymi właśnie zaimkami i imionami własnymi, materiał do badań pochodzi z wybranych dramatów takich pisarzy ostatniego stulecia jak Henryk Ibsen (Hedda Gabler), Jens Bjørneboe (Til lykke med dagen, Tilfellet Torgersen, Dongery), Cecilie Løveid (Du, bli her!, Måkespisere, Vinteren revner) czy Jon Fosse (Gitarmannen, Nokon kjem til å komme, Dei døde hundane, Sa ka la). Przeanalizowane teksty indykują duże zmiany w systemie adresatywnym: usunięcie z języka większości barier komunikacyjnych (nierówności w obrębie zaimków, tytułów, asymetrii płciowej i nadmiernej uczuciowości), co z jednej strony komunikację ułatwia, z drugiej strony jednak egalitaryzacja nie wpływa na potrzeby społeczne samotnego człowieka, czyli jego chęć do nawiązywania czy utrzymywania kontaktu

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Refleksja metapoznawcza w procesie kształtowania sprawności pisania

W artykule omówiona jest rola refleksji metapoznawczej i systematycznej praktyki pisania dla kształtowania sprawności tworzenia tekstów w języku obcym. Wychodząc od przedstawienia wybranych opinii i badań nad niskim poziomem pisania efektywnością kształcenia sztuki tworzenia tekstów pisanych autor podejmuje próbę weryfikacji hipotezy o pozytywnym wpływie refleksji metapoznawczej, a także praktyki systematycznego pisania, w tym także metodą freewriting, na rozwój sprawności pisania. Hipotezę autor stara się zweryfikować w toku własnych zajęć ze studentami, podczas których grupa studentów przez jeden semestr uczestniczyła w systematycznym pisaniu podczas zajęć oraz praktykowała sterowaną przez nauczyciela autorefleksję nad przebiegiem i oceną wyników własnych prac. Ten quasi-eksperyment wstępnie wykazał pewien przyrost biegłości w pisaniu mierzonej długością tekstu w określonym czasie pisania oraz wzrost umiejętności autokorekty własnych tekstów kosztem jednak zwiększenia czasochłonności pracy tak studentów jak nauczyciela. Hipoteza wpływu wspomnianych czynników na wzrost sprawności pisania, także w aspekcie jakościowym, wymaga dalszych pogłębionych badań.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zanieczyszczenie środowiska światłem jako jedna z przyczyn chorób cywilizacyjnych. Co warto wiedzieć o niewzrokowej wrażliwości na światło

Na obecnym etapie rozwoju technologicznego człowiek bezwiednie podlega zwiększonemu działaniu światła. Korzystanie ze sztucznego oświetlenia umożliwia bardzo intensywną aktywność w trakcie trwania całej doby, uelastycznienie czasu pracy i zmianę stylu życia. Ponadto używając wielu narzędzi, takich jak telefony komórkowe, komputery i telewizory, opartych o technologię LED, które emitują różne spektra światła, w tym duże "ilości" światła krótkofalowego, człowiek jest w stałym i bliskim kontakcie ze światłem często przez długi okres. Tematem artykułu jest pokazanie najważniejszych zagadnień dotyczących tego, jak tak częsta ekspozycja na działanie sztucznego światła generującego spektrum światła inne od spektrum światła naturalnego, wpływa na ludzkie zdrowie, w tym także na jakość snu, przyczyniając się do zjawiska zanieczyszczenia środowiska światłem. Opisane zostanie działanie światła krótkofalowego, które może zmieniać rytmy circadialne procesów biologicznych, wywołuje bezpośrednią reakcję niewzrokową i działa na takie procesy, jak synchronizacja rytmów okołodobowych, wydzielanie hormonów (np. melatoniny), redukcja wolnofalowej aktywności podczas snu, ekspresja genów, regulacja temperatury ciała, a także poprawa czujności i funkcji poznawczych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Otwartość i funkcja dydaktyczna słownika języka specjalistycznego

Artykuł dotyczy otwartości opisu leksykograficznego w dwóch niemiecko-polskich i polsko-niemieckich słownikach języka specjalistycznego z zakresu gospodarki. W ramach zagadnienia otwartości badaniu poddano funkcję dydaktyczną słownika. W analizie obrana została perspektywa użytkownika filologa, a za kontekst użycia słownika dwujęzycznego przyjęto komunikację w języku niemieckim jako języku obcym. Badanie otwartości słownika przeprowadzono na trzech płaszczyznach: makro-, mikro- i mediostruktury, nawiązując przy tym do kontrastywnych badań w zakresie słowników języka ogólnego i specjalistycznego prowadzonych w Polsce (np. Frączek/ Lipczuk 2004) oraz do badań międzynarodowych, szczególnie germanistycznych (np. Bergenholtz/ Tarp/ Wiegand 1999, Wiegand 1998a, Wiegand 2005, Wiegand 2013). Na wybranych przykładach ukazano, w jakim zakresie typ makrostruktury, dyrekcjonalność i poliakcesywność danych leksykograficznych sprzyjają realizacji funkcji dydaktycznej słownika. Analiza przeprowadzona na płaszczyźnie makrostrukturalnej ukazała, że typem makrostruktury ukierunkowanej na dydaktykę języka obcego jest układ haseł gniazdowo-alfabetyczny. Analiza mikrostrukturalna naświetliła słabe strony opisu leksykograficznego, np. niewystarczające ukazanie relacji paradygmatycznych w obrębie artykułu hasłowego. W badanych słownikach stwierdzono dominację cechy monodyrekcjonalności nad bidyrekcjonalnością.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Bezsenność - patogeneza i leczenie

Bezsenność można zdefiniować jako subiektywną skargę na kłopoty z zasypianiem, trudności z utrzymaniem ciągłości snu, zbyt wczesne budzenie lub złą jakość snu. Bezsenność jest chyba najczęściej występującym zaburzeniem snu. W patogenezie bezsenności podstawową rolę odgrywają czynniki predysponujące, wyzwalające i utrwalające. Czynniki predysponujące, takie jak wrażliwa osobowość, poziom wzbudzania, sztywny rytm okołodobowy czy inne, indywidualne cechy zwiększają podatność na bezsenność. Czynniki wyzwalające to czynniki, które bezpośrednio zakłócają sen. Do najpowszechniejszych czynników wyzwalających należą stresy psychospołeczne i zaburzenia rytmu snu i czuwania. Czynniki utrwalające bezsenność, takie jak niewłaściwe zachowania okołosenne, przenoszenie do łóżka zachowań związanych z czuwaniem i zamartwianie się bezsennością, stanowią główny cel terapii bezsenności. W leczeniu bezsenności stosuje się strategie farmakologiczne i niefarmakologiczne. W przypadku rozpoznania bezsenności przygodnej lub krótkotrwałej, podstawową metodą leczenia jest informacja o zasadach higieny snu i doraźne podawanie krótko działających leków nasennych. W bezsenności przewlekłej podstawową metodą leczenie jest terapia poznawczo behawioralna (CBT), którą można wspomóc podawaniem leków przeciwdepresyjnych o działaniu uspokająco-nasennym lub tylko doraźnym podawaniem krótkodziałających leków nasennych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Użycie form adresatywnych w tekstach literackich jako odzwierciedlenie otwartości na doświadczenia Carla Rogersa

W artykule podjęta została próba zastosowania koncepcji dystansów interpersonalnych, wyrażanych w tekstach literackich poprzez formy adresatywne, do pomiaru stopnia otwartości na doświadczenia (zgodnie z teorią Carla R. Rogersa) u wybranych bohaterów tekstów literackich. Zdaniem C. Rogersa, otwartość na doświadczenie jest kluczem do sukcesu, gdyż organizm człowieka – pod wpływem przyswajanych nowych doświadczeń – jest w stanie szybko i elastycznie się zmieniać. W efekcie osoby o wysokim stopniu otwartości na doświadczenia wybierają sytuacje i zdarzenia pozytywnie wpływające na ich ogólny rozwój. Punkt wyjścia dla proponowanych rozważań stanowi teoria dystansów personalnych, dystansu psychofizycznego oraz koncepcja Carla Rogersa. Celem podrzędnym artykułu jest ocena skuteczności konstruktu badawczego i odpowiedź na pytanie, czy prezentowana w niniejszym artukule koncepcja dystansów interpersonalnych może być realnie wykorzystywana w stosunku do jednostek ludzkich, jak również odpowiedź na pytanie, czy istnieje zależność pomiędzy dążeniem do zmniejszenia dystansu interpersonalnego między nadawcą i odbiorcą komunikatu a stopniem otwartości na doświadczenia C. Rogersa.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Znaczenie dopaminy w regulacji stanów snu i czuwania

Sen i czuwanie regulowane są przez szereg neurotransmiterów i neuromodulatorów ośrodkowego układu nerwowego. W pracy przedstawiono fakty przemawiające za udziałem dopaminergicznego układu mezostriatalnego i mezokortykolimbicznego w regulacji snu i czuwania. Omówiono wpływ dopaminy, jej agonistów i transportera dopaminowego na stan czuwania i snu, zaburzenia snu towarzyszące dysfunkcjom układu dopaminergicznego oraz rolę dopaminy w śnie REM i indukcji marzeń sennych. Przedstawiono także propozycję modelu uwzględniającego udział dróg mezolimbicznych w systemie generacji hipokampalnego rytmu theta, który jest jedną z kryterialnych cech snu REM.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Kompetencje miękkie tłumacza przysięgłego

Uzyskanie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego, który w Polsce nadal należy do zawodów regulowanych, zakłada spełnienie prawnie określonych wymogów formalnych. Wśród nich nie znajdziemy jednak kompetencji miękkich, takich jak np. otwartość czy asertywność. Także opracowania naukowe na temat kompetencji tłumacza przysięgłego koncentrują się głównie na kompetencji językowej, kulturowej, tłumaczeniowej, wiedzy specjalistycznej, rzadziej kompetencji etycznej. Jednakże na podstawie omówionych w literaturze przedmiotu problemów związanych z wykonywaniem tego zawodu można ustalić kompetencje miękkie, które są przydatne lub niezbędne w pracy tłumacza przysięgłego. Celem artykułu jest próba usystematyzowania takich kompetencji miękkich.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Gruczoł kuprowy - czy już wszystko wiemy o roli jego wydzieliny?

Gruczoł kuprowy jest jedynym gruczołem skórnym, poza małżowinowymi u kuraków, występującym u większości ptaków. Położony jest po stronie grzbietowej ponad ostatnimi kręgami ogonowymi. Gruczoł produkuje tłustą wydzielinę, którą ptak rozprowadza po upierzeniu przy pomocy dzioba. Wydzielina gruczołu kuprowego jest złożoną mieszaniną związków organicznych, głównie wosków, których skład może różnić się w zależności od gatunku, sezonu, wieku i płci ptaków czy stosowanej diety. Funkcje wydzieliny gruczołu kuprowego wciąż są dyskutowane. Najczęściej wymienia się ochronę piór przed wilgocią i nadmiernym ścieraniem czy też ektopasożytami. Do niedawna uważano też, że jest ona źródłem witaminy D, jednak współczesne badania zupełnie tego nie potwierdziły. Wraz z rozwojem technik analizy składu chemicznego tej wydzieliny powstają nowe hipotezy na temat roli pełnionej przez gruczoł kuprowy.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
O otwartości metafory

Artykuł dotyczy otwartości metafory ujmowanej z trzech perspektyw: nadawczej (otwartość metafory jako możliwość kreowania nowych znaczeń i gier semantycznych), odbiorczej (otwartość metafory jako możliwość dokonywania mniej lub bardziej rozległych interpretacji) oraz badawczej (otwartość metafory jako nieostrość granic między znaczeniem dosłownym i przenośnym oraz coraz szerszy sposób ujmowania samego zjawiska metafory).

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Napisy dla niesłyszących w Polsce. Historia, problemy, wyzwania

W artykule przedstawiam historię rozwoju napisów dla niesłyszących w Polsce i omawiam aktualny stan wiedzy na temat tej formy przekładu audiowizualnego. Prezentuję następujące zagadnienia związane z napisami dla niesłyszących: stan prawny, dostępność napisów m.in. w telewizji, kinie, na DVD oraz zasady ich tworzenia na przestrzeni ostatnich 10 lat, obejmujących lata 2009-19.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Filogeografia ssaków w Europie - koncepcja badań i wybrane zagadnienia

Filogeografia zajmuje się poznawaniem zasad i procesów rządzących geograficznym rozmieszeniem linii rodowych (genetycznych), a w szczególności tych w obrębie jednego gatunku lub pomiędzy blisko spokrewnionymi gatunkami. W celu ustalenia i zobrazowania ewolucyjnych zależności pomiędzy liniami genetycznymi wykorzystywane są techniki biologii molekularnej (jądrowe i mitochondrialne markery DNA), paleontologia (datowanie skamieniałości) oraz narzędzia bioinformatyczne. Informacje te pozwalają na scharakteryzowanie struktury filogeograficznej ssaków w Europie (m.in. identyfikację stref wtórnego kontaktu i terenów stanowiących refugia glacjalne), odtworzenie najbardziej prawdopodobnego scenariusza wtórnego zasiedlania terenów polodowcowych oraz oszacowanie wpływu ostatniego zlodowacenia na postglacjalną historię ssaków w Europie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Energia z bioodpadów

W niniejszym artykule zwrócono uwagę na fakt, że biogaz należy do alternatywnych źródeł energii, która uważana jest za bezpieczną i przyjazną dla środowiska. Ponadto zauważa się, że największymi producentami energii elektrycznej z biogazu w przeliczeniu na 1000 mieszkańców na terenie Unii Europejskiej są Niemcy, następnie Wielka Brytania i kolejno Luksemburg, Austria, Dania, Szwecja, natomiast Polska zajmuje 22 miejsce mając produkcję tej energii ponad 6-krotnie mniejszą niż średnia europejska. W artykule omówiono wytwarzanie biogazu wysypiskowego, rolniczego oraz oczyszczalnianego. Stwierdza się także, że w Polsce istnieją instalacje rolnicze produkujące biogaz, lecz potencjał kraju nie jest w pełni wykorzystany. Zauważalne jest, że popularyzacja zielonej energii biogazu dopiero się rozpoczyna, a polskie działania są spowolnione w stosunku do innych krajów Unii Europejskiej np. Niemiec, Danii, Austrii czy Szwecji. W artykule wymienia się główne stymulatory rozwoju tego typu bioenergii, którymi są: wsparcie ekonomiczne dla inwestorów, dostęp do surowców oraz nowoczesnych technologii. Porównano także dane dotyczące rozwoju zielonej energii pochodzącej z biogazu w Pakistanie, Turcji na Litwie i w Polsce. Uwagę poświęcono również obawom społecznym dotyczącym budowy biogazowni w Polsce oraz potrzebie edukacji ekologicznej na ten temat. Przytoczone zostały artykuły prasowe z lokalnych gazet informujące o protestach mieszkańców przeciwko budowie biogazowni w różnych częściach Polski.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Marionetki Cypriana Norwida a ich polsko- i anglojęzyczne wykonanie przez Czesława Niemena

Niemenowska anglojęzyczna interpretacja „Marionetek” Cypriana Norwida różni się zarówno od polskojęzycznego wykonania utworu przez muzyka w 1973 roku, jak i od tekstu oryginału. Ich odmienność została pokazana w artykule dzięki szczegółowej i wielofazowej analizie – najpierw samego oryginału, potem tłumaczenia Norwidowego wiersza dokonanego przez Pawła Brodowskiego, następnie zaś wykonania wspomnianego przekładu przez Niemena na winylowej płycie Ode to Venus, które porównano z wcześniejszym nagraniem utworu Norwida na albumie Niemen vol. 2. Teksty oryginału i przekładu zbadano i zestawiono za pomocą metody kateny, natomiast ich muzyczne wykonania przy użyciu praw i zasad Petera Lowa, Johana Franzona i Andrew Kelly’ego

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ektoina - przeciwstresowa cząsteczka przyszłości

Mikroorganizmy występują zarówno w środowiskach glebowych, jak i w ekstremalnych, m.in. w słonych jeziorach oraz kopalniach węgla czy soli. Przetrwanie w tak niekorzystnych warunkach umożliwia im obecność jednego z osmoprotektantów - ektoiny. Związek ten zapobiega utracie wody z komórek, reguluje ich turgor, nie zakłócając metabolizmu. Ektoina syntetyzowana jest przez mikroorganizmy w celu ochrony przed różnego rodzaju stresem środowiskowym, np. promieniowaniem UV lub wysoką temperaturą. Ektoina jest rzadkim aminokwasem, kwasem 1,4,5,6-tetrahydro-2-metylo-4-pyrimidyno karboksylowym o charakterze amfoterycznym. W dzisiejszych czasach znalazła szerokie zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Rosnące zapotrzebowanie handlowe na ektoinę doprowadziło do szeregu działań zwiększających wydajność naturalnej biosyntezy w porównaniu do technologii chemicznych. Wśród wielu zastosowań ektoiny bardzo istotne jest wykorzystanie w medycynie. gdzie stosowana jest w celu ochrony zdrowych komórek podczas chemio- i radioterapii. Duże znaczenie posiada również w kosmetyce, gdzie dodawana jest do kremów nawilżających i produktów chroniących skórę przed promieniowaniem UV i efektem przedwczesnego foto-starzenia skóry. W biologii molekularnej wykorzystywana jest do termostabilizacji enzymów i kwasów nukleinowych, kompleksów białek-DNA i całych komórek.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Reaktywne formy tlenu w oddziaływaniach allelopatycznych

Allelopatia dotyczy oddziaływań pomiędzy roślinami za pośrednictwem związków chemicznych wydzielanych do środowiska. Efekty działania związków allelopatycznych w roślinach są najczęściej negatywne (zahamowanie kiełkowania nasion, ograniczenie wzrostu korzeni i/lub pędu), szczególnie gdy toksyny występują w wysokich stężeniach. Niekiedy obserwuje się też zjawisko hormezy (stymulacji kiełkowania nasion lub wzrostu organów), gdy zawartość allelozwiązków w otoczeniu jest bardzo niska. Obecność allelozwiązków wielokrotnie wywołuje w roślinach stres oksydacyjny, manifestujący się wzrostem stężenia reaktywnych form tlenu (ROS). Nie zawsze wzrost stężenia ROS w roślinach traktowanych związkami allelopatycznymi jest skorelowany ze wzrostem aktywności systemu oksydacyjnego, chociaż w ogromnej większości przypadków obserwowane są istotne zmiany aktywności podstawowych enzymów modulujących stężenie ROS (katalazy, dysmutazy ponadtlenkowej czy enzymów cyklu Halliwella-Asady), czemu towarzyszą też modyfikacje zawartości przeciwutleniaczy drobnocząsteczkowych (glutationu i askorbinianu). Z uwagi na różnorodną naturę, różne stężenia stosowanych allelozwiązków i różną wrażliwość roślin trudno jest jednoznacznie wyrokować, że zawsze i każdy związek allelopatyczny indukuje stres oksydacyjny, chociaż taka możliwość jest prawdopodobna i często spotykana. W pracy przedstawiono szereg przykładów indukcji stresu oksydacyjnego w roślinach poddanych działaniu związków allelopatycznych. Nagromadzanie ROS w komórkach i modyfikacje wzrostu roślin akceptorowych w odpowiedzi na allelozwiązki zostały porównane z tzw. reakcją SIMR (ang. stress induced morphogenic response), a także skorelowane z modyfikacją równowagi hormonalnej i czynnikami wpływającymi na strukturę ścian komórkowych. Podjęto także problem zależności pomiędzy oddziaływaniami allelopatycznymi a wrażliwością roślin na inne stresy biotyczne i abiotyczne.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wiechlina łąkowa - niewielka, lecz cenna trawa uprawna w strefie klimatu umiarkowanego

Wiechlina łąkowa to przykład gatunku trawy łąkowej szeroko rozpowszechnionej w Polsce i na świecie. Występuje ona pospolicie na przydrożach, rowach, pobrzeżach lasów, polanach leśnych, jak i nasypach, czy skarpach. Ta niewielka (40-60 cm) i wydawałoby się delikatna trawa wykształca zwartą i mocą ruń oraz równie silną, elastyczną i odporną na rozrywanie darń. Charakteryzuje się rozłogowo-luźnokępowym typem krzewienia się oraz dużą odpornością na udeptywanie. Dzięki temu sprawdza się na pastwiskach, łąkach oraz różnego rodzaju trawnikach. Zwłaszcza jest polecana na trawniki rekreacyjne i sportowe. W stanie kwiatowym wiechlinę łąkową rozpoznaje się głównie po budowie oraz zabarwieniu kwiatostanu (niebiesko-zielony z fioletowym odcieniem), jakim jest piramidalna wiecha właściwa. W fazie rozwoju wegetatywnego jest identyfikowana na podstawie budowy liści. Jej blaszki liściowe są równowąskie, łódeczkowato zakończone, z wyraźnymi dwoma bruzdkami (tak zwanym "śladem nart"), biegnącymi równolegle wzdłuż nerwu głównego. Wiechlina obfituje w liczne odmiany uprawne (29). Wśród nich dominują trawnikowe (23), apomiktyczne odmiany jednoklonowe (25), pochodzące z zagranicznych hodowli (19). Większość z nich zostało wyprowadzonych z ekotypów. Trawa ta nie należny do wysokoplonujących, jednakże jej plon charakteryzuje się dobrą jakością, znacznymi walorami smakowymi i korzystnym składem chemicznym. To sprawia, że w Polsce jest uznawana za jeden z ważniejszych gatunków wśród traw pastewnych. Wiechlina łąkowa to również cenna trawa gazonowa. Obok: życicy trwałej, kostrzewy czerwonej, czy kostrzewy owczej jest podstawowym składnikiem większości mieszanek trawnikowych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku