rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
POJĘCIE „NOWEJ KOBIETY” W MODERNIZMIE LITERACKIM: POSZUKIWANIE MIEJSCA W KULTURZE (VIRGINIA WOOLF, LESIA UKRAINKA).

Artykuł dotyczy problemu konstruowania pojęcia „nowej kobiety” w dziedzinie modernizmu literackiego i pokazuje kompleksową zmianę roli oraz miejsca kobiety poprzez porównanie dwóch modernistycznych obrazów „nowej kobiety”, przedstawiających dwie różne narodowości. Kluczowymi punktami tej analizy są: pozycja autorki wyrażana poprzez jej styl pisania, proces rewizji tradycji literackiej i zmiana tradycyjnych ról społecznych kobiety (matka, córka, przyjaciółka). Artykuł pokazuje główne cechy pojęcia „nowej kobiety”, a także podobieństwa i różnice wdrażania jej w dwóch modelach narodowych modernizmu literackiego.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
POŻEGNAĆ BEREHYNIĘ. LITERACKIE PRÓBY DEMITOLOGIZACJI STEREOTYPOWEGO OBRAZU UKRAINKI NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH UKRAIŃSKIEJ PROZY KOBIECEJ PO 1991 ROKU

Autorka analizuje zabiegi literackie mające na celu demitologizację figury Berehyni w wybranych powieściach Oksany Zabużko, Sofiji Andruchowycz i Natałki Śniadanko. Postępująca od lat dziewięćdziesiątych w wysokoartystycznym dyskursie literackim oraz w literaturze środka demitologizacja figury Berehyni jest jednym z najważniejszych elementów procesu (re)konstruowania kobiecej tożsamości społeczno-kulturowej, gdyż zawiera się w tej demitologizacji sprzeciw kobiet wobec zastanej sytuacji. Współczesne autorki dobitnie pokazują, że za symbolem prawdziwej ukraińskiej kobiety kryją się różnorodne jednostki, mające swoje rzeczywiste problemy, doświadczenia i przede wszystkim niemające dotąd prawa do własnej reprezentacji.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
POSTKOLONIALNA OBCOŚĆ W PRZEKŁADZIE NA JĘZYK „POZAKOLONIALNY”

Przedmiotem niniejszego artykułu są mechanizmy towarzyszące przekładowi literatury postkolonialnej na język „pozakolonialny”, czyli przeniesieniu tekstu poza języki i kultury uczestniczące w (post)kolonialnym zwarciu. Zagadnienia te są omówione na przykładzie przekładów na język polski powieści Chinuy Achebego Things Fall Apart oraz Salmana Rushdiego The Satanic Verses.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O MITACH I OBRAZACH KOBIECOŚCI W PROZIE SWIETŁANY ALEKSIJEWICZ

Celem artykułu jest interpretacja prozy Swietłany Aleksijewicz ukierunkowana przede wszystkim na ogląd postaci kobiecych, dokonywany między innymi przez pryzmat mitu matki, leżącego u podstaw kultury rosyjskiej. Na podstawie zbiorów reportaży Wojna nie ma w sobie nic z kobiety, Czarnobylska modlitwa. Kronika przyszłości oraz Czasy second-hand. Koniec czerwonego człowieka zwrócono uwagę na motywację przedstawianych przez autorkę postaw i wizerunków bohaterek wspomnianych utworów. Historie współczesnych kobiet, utrwalone przez laureatkę Nagrody Nobla, z jednej strony stanowią materiał egzemplifikujący stereotypowe widzenie kobiety radzieckiej w społeczeństwie, z drugiej zaś służą wykryciu cech spajających te obrazy, nierzadko zakorzenionych w mitologii słowiańskiej i chrześcijaństwie. Tekst prezentuje również analizę poetyki pisarstwa Aleksijewicz, stanowi próbę wskazania na dokumentacyjny charakter tej prozy jako nośnika mitu.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
CZARDASZ I GULASZ – OBRAZY WĘGIERSKIEJ „INNOŚCI” W TWÓRCZOŚCI KRZYSZTOFA VARGI

Artykuł zawiera interpretację dwóch utworów Krzysztofa Vargi, Gulaszu z turula (2007) oraz Czardasza z mangalicą (2014). Teksty te – o zarazem autobiograficznym i reportażowym charakterze – stanowią rozpoznanie współczesnej świadomości zbiorowej zarówno Węgrów, jak i Polaków. Imagologia, jako fakt kulturowy oraz metodologia służąca badaniu obrazów i idei przybierających postać mitów, wzorców i motywów, okazuje się niezwykle przydatnym narzędziem w obszarze studiów kulturowych, szczególnie w nurcie badań postkolonialnych (postzależnościowych) oraz komparatystycznych.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
SPOSOBY UKAZANIA INNYCH NARODOWOŚCI – SĄSIADÓW, PRZEDSTAWICIELI MNIEJSZOŚCI WE WSPÓŁCZESNEJ KINEMATOGRAFII WĘGIERSKIEJ

Kinematografia węgierska poza nielicznymi wyjątkami nie wykorzystała swojej szansy, aby w pełni ukazać interesujący, pozbawiony mankamentów obraz obcego, Innego. We wciąż realizowanych filmach twórcom niezwykle trudno jest wyjść poza utrwalone bolesną historią uprzedzenia, stereotypy. Dotyczy to zarówno sąsiadów Węgrów, z którymi nawet obecnie nie udaje się stworzyć poprawnych relacji, jak i przedstawicieli licznych mniejszości narodowych zamieszkujących kraj. W tekście autor dokonuje przeglądu i charakterystyki wizerunków obcych, które można odnaleźć we współczesnej kinematografii węgierskiej, oraz przedstawia problemy towarzyszące stworzeniu spójnego opisu przedstawicieli innych narodowości.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
KASZUBSKIE OBRAZY NIE-KASZUBÓW. O KILKU KWESTIACH LITERACKICH Z FAKTOREM POSTZALEŻNOŚCIOWYM

Artykuł dotyczy podstawowych tendencji w opisach literatury kaszubskojęzycznej, portretującej nie-Kaszubów (Florian Ceynowa, Hieronim Derdowski, Aleksander Majkowski, Jan Rompski). Zasadniczo daje się tutaj wyznaczyć tendencje sympatii i antypatii. Pierwsza pojawia się głównie w stosunku do Polaków, którzy postrzegani są z perspektywy wspólnej walki z germanizacją. Jednakże nie jest to spójna tendencja, ponieważ już u założyciela dyskursu tożsamości kaszubskiej Floriana Ceynowy daje się zauważyć krytykę polskiego modelu społecznego i narodowych cech charakterologicznych. Druga, odwrotna tendencja przedstawiania innych i obcych najsilniej objawia się w literaturze kaszubskiej wobec niemieckiego żywiołu narodowego. Niemal zawsze pełnił on funkcję przykładu przemocy i zła. Pojawiają się wszakże odstępstwa i bywa, że Niemcy opisywani są z szacunkiem i podziwem. Wobec Żydów literatura kaszubska nie zajmuje konsekwentnego stanowiska, co wynika z małej liczebności tej grupy społecznej na Pomorzu.Obcy/inni przedstawieni w literaturze kaszubskiej są dla Kaszubów zagrożeniem pod względem liczebności, cywilizacji czy kultury. Stąd literaci kaszubscy w swych kreacjach stale przeciwstawiają domowy raj zewnętrznym czynnikom kulturowym. Przybysze spoza Kaszub przynoszą ze sobą chciwość, rozpustę, bezideowość, rzadko kiedy inspirując pozytywnymi cechami. Stają się zatem kolonizatorami Kaszubów, którzy utrzymują władzę w wymiarze państwowym a czasami i religijnym.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
AUTOIMAGE W PISANIU DOMINIKA TATARKI

Artykuł, oparty na dotychczasowych analizach, wykorzystuje teoretyczny dyskurs komparatystycznej imagologii, by pokazać jej produktywne aspekty na materiale będącym przykładem stosunku polityki i literatury. Wybrano przede wszystkim utwory, które były istotnymi wydarzeniami w rozwoju literatury słowackiej i pozwalają na jej odniesienie do kontekstu literatury Europy Środkowej od lat czterdziestych XX wieku. W artykule zwrócono uwagę również na inne symptomy: dwa etapy podziemia literackiego, emigrację wewnętrzną, niezależność wewnętrzną, kilka typów auto-obrazów i ich występowania lub oddziaływania w strukturze dziela literackiego. Artykuł dotyczy jednego z typów słowackiej twórczości literackiej i dąży do odideologizowania obrazu słowackiej literatury jako literatury typu wiejskiego.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
LUSTRA IMAGOLOGICZNE MICKIEWICZA

Artykuł poświęcony jest Mickiewiczowskiemu dyskursowi imagologicznemu. Służył on poecie do konstruowania projektów – tak związanych z kulturą oraz literaturą, jak i szerzej: tożsamościowych, odnoszących się do wizji Polski i Słowiańszczyzny. Dyskurs ten ma charakter zmienny i heterogeniczny. Stanowi nie tylko odbicie romantycznego myślenia o narodzie i narodowości, ale i świadectwo wynajdywania tradycji narodowej w sytuacji opresji, zagrożenia egzystencji narodu pozbawionego państwa.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
MIĘDZY OBRAZEM PUBLICZNYM A INTYMNYM. PROJEKT POSZERZENIA IMAGOLOGII NA PRZYKŁADZIE TWÓRCZOŚCI KATARZYNY KOZYRY I EWY KURYLUK

Artykuł wskazuje na możliwość i konieczność poszerzenia znaczenia tradycyjnego pojęcia imagologii. Autor uważa, że od imagologii Obcego/Innego powinniśmy przejść do obrazu Ja cielesnego i mentalnego. Projekt takiej analizy przeprowadza na materiale twórczości Ewy Kuryluk i Katarzyny Kozyry.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
IMAGOLOGIA – NARZĘDZIE KREACJI INNEGO W PRZEKAZIE ELEKTRONICZNYM

Autorka zwraca uwagę na dwie podstawowe reguły komunikologiczne, organizujące relacje między nadawcą a odbiorcą – wzajemności i zwrotności. Zauważa, że zgodnie z nimi odpowiedzialność za poprawne relacje między grupą dominującą a grupami mniejszościowymi spoczywa na wszystkich uczestnikach komunikacji. Do zadań mniejszości należy fortunna autokreacja, która powinna zachęcać do poznawania, pogłębiania wiedzy, neutralizowania negatywnych stereotypów, powinna także wyposażać odbiorcę w narzędzia promujące daną grupę w obu światach – realnym i wirtualnym. Rozważania mają charakter teoretyczny, choć poparte są spostrzeżeniami, dotyczącymi praktycznej realizacji przedstawionych założeń. Autorka weryfikuje teorię, głoszącą, że dobrze realizowane założenia imagologii mogą pomóc w zbudowaniu fortunnego wizerunku polskich mniejszości.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
GORSZY CZY WYCHOWUJE? CZY W ŚREDNIOWIECZU ISTNIAŁA LITERATURA DLA DZIECI? (NA PRZYKŁADZIE KSIĘGI KU POUCZENIU CÓREK GODFRYDA DE LA TOUR LANDRY)

Księga ku pouczeniu córek (Livre du Chevalier de la Tour Landry pour l’enseignement de ses filles, 1371–1372) Godfryda de la Tour Landry’ego jest dziełem napisanym przez ojca, któremu leży na sercu szczęście i pomyślne małżeństwo jego córek. Trudno pogodzić dydaktyczny zamysł Księgi z jej zawartością, która wydaje się nieprzystosowana dla dziecięcego odbiorcy. Celem mojego artykułu jest zastanowienie się, czy dzieło to można potraktować jako przykład średniowiecznej literatury dla dzieci.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Co rodzice uczniów myślą o segregacji dzieci w szkołach?

W słowackim systemie edukacji segregacja jest dość powszechnym zjawiskiem zarówno w szkołach podstawowych, jak i w przedszkolach. Mimo powtarzających się ostrzeżeń ze strony Unii Europejskiej, szkoły w pobliżu społeczności romskich wykorzystują taką separację. Dyrekcje twierdzą, że edukacja ta wspiera „indywidualne podejście” do uczniów romskich, ponieważ tzw. klasy romskie są mniejsze, a przy tym ważnym argumentem jest nacisk rodziców nieromskich, którzy preferują etnicznie jednorodne klasy i wybierają szkoły dla swoich dzieci (nie są zainteresowani szkołami o większej liczbie uczniów romskich). W artykule przedstawiono opinie rodziców dzieci romskich i nieromskich na temat segregowanej edukacji, które uzyskano w wywiadach i badaniach grup fokusowych poprzez analizę projektów i programów zintegrowanej edukacji.
 

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Potencjał rozwojowy i funkcjonalny Obszaru Metropolitalnego  Gdańsk–Gdynia–Sopot

Metropolizacja jest jednym z najważniejszych wyznaczników współczesnego modelu rozwoju. Obszary metropolitalne odgrywają ważną rolę w procesie rozwoju we współczesnym, globalizującym świecie (innowacje, nowe kierunki rozwoju gospodarki). Celem artykułu jest zobrazowanie potencjału rozwojowego oraz funkcjonalnego Obszaru Metropolitalnego Gdańsk–Gdynia–Sopot. W pierwszej części opracowania dokonano analizy pojęciowej terminu „obszar metropolitalny”. W kolejnej przedstawiono najważniejsze przejawy procesu metropolizacji, uwypuklając potencjał prezentowanego obszaru, funkcje metropolitalne oraz wiodące kierunki rozwojowe.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rozwój społeczno-gospodarczy gmin Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego na tle województwa zachodniopomorskiego

W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy istnienie i rozwój metropolii przyczynia się do wzrostu poziomu rozwoju regionalnego, czy może obszar metropolitalny rozwija się kosztem regionu, deprecjonując znaczenie i możliwości wzrostowe obszarów peryferyjnych. Celem opracowania jest zbadanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin należących do Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego (SOM) na tle regionu – województwa zachodniopomorskiego. Aby to osiągnąć, zidentyfikowano kluczowe mierniki rozwoju społeczno-gospodarczego, na podstawie których przeprowadzono próbę obliczenia przy wykorzystaniu metody unitaryzacji zerowanej poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin należących do SOM, a następnie porównano go do analogicznych wartości obliczonych dla województwa. Opracowanie jest elementem cyklu publikacji autorki poświęconych wynikom badań obrazujących poziom i determinanty rozwoju Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Obszary integracji zarządzania publicznego w sferze usług edukacyjnych – doświadczenia Metropolii Poznań

Celem artykułu jest przedstawienie najważniejszych dziedzin współpracy metropolitalnej w sektorze edukacji. Scharakteryzowano zarówno istniejące, jak i potencjalne zakresy tej współpracy, dotyczące m.in.: wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, dobrej dostępności przestrzennej do szkół, kryteriów naboru do szkół czy też określania oferty edukacyjnej oraz kierunków kształcenia w szkołach ponadpodstawowych. W opracowaniu przedstawiono wybrane wyniki badań z realizacji projektów zespołu badawczego Centrum Badań Metropolitalnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które posłużyły autorce do określenia obszarów współpracy. Artykuł kończy się podsumowaniem oraz sformułowaniem rekomendacji dla organów prowadzących szkoły.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Suburbanizacja jako wyzwanie dla rozwoju transportu w miejskim obszarze funkcjonalnym Bydgoszczy i Torunia

Miejski obszar funkcjonalny (MOF) ośrodków wojewódzkich – Bydgoszczy i Torunia – jest szczególnym przykładem miejskiego duopolu, aczkolwiek o nie w pełni jeszcze wykształconych powiązaniach funkcjonalnych. Tworzą go dwa największe miasta województwa kujawsko-pomorskiego: Bydgoszcz (siedziba wojewody i urzędu wojewódzkiego) oraz Toruń (siedziba marszałka województwa i urzędu marszałkowskiego), leżące w odległości 30 km od siebie. Szansą na zacieśnienie współpracy obu ośrodków i gmin je otaczających stały się Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) – program UE wspierający zrównoważony rozwój w miejskich obszarach funkcjonalnych. Celem artykułu jest przedstawienie projektów realizowanych w MOF Bydgoszczy i Torunia, które mają służyć zwiększeniu dostępności obu miast i zintegrowaniu ich systemów transportowych, realizowanych w latach 2014–2020. Ich analizę poprzedza naświetlenie przebiegu i skutków demograficznych oraz przestrzennych procesu suburbanizacji, powodującego konieczność zintegrowanych działań na całym obszarze funkcjonalnym Bydgoszczy i Torunia.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Drogi myślenia w geografii społecznej

Geograf próbuje wyjaśnić relacje przestrzenne w przyrodzie i w środowisku społecznym. Z kolei geografię można określić jako „sztukę czytania przestrzeni”. Dla geografa środowisko geograficzne to książka, którą próbuje odczytać, poznać jej treść, znaczenia, symbole i relacje między obserwowanymi wydarzeniami. Aby odczytać przestrzeń, potrzebna jest intuicja, wykraczająca poza istniejące schematy, poczucie piękna i nieograniczona wyobraźnia, swoboda myślenia oraz wrażliwość na innych ludzi. Dlatego należy dążyć do przekraczania granic nauki i tym samym umożliwić odkrycie sensu ludzkiej egzystencji w społeczeństwie. Myślenie geograficzne jest kluczem do wyjaśnienia otaczającego świata (naturalnego i społecznego), a przez to zrozumienia miejsca zajmowanego przez człowieka na Ziemi. Tym samym myślenie geograficzne zmierza do poznania prawdy o człowieku, o istocie terytorialnej zanurzonej w rzece czasu

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wybrane klucze interpretacyjne przestrzeni miejskiej. Refleksje teoretyczno-metodologiczne

W artykule zasygnalizowano niektóre klasyczne tropy badawcze środowiska zurbanizowanego, wypracowane przez wybrane dziedziny nauki, a mianowicie: historię miast (analiza układu przestrzennego), urbanistykę i architekturę (analiza struktury i tekstury miejskiej), socjologię przestrzeni (analiza miasta jako miejsca zamieszkanego przez ludzi), geografię miast (analiza wielowymiarowej organizacji przestrzennej), wreszcie poprzez perspektywę kulturoznawczą (analiza tekstu miasta jako komunikatu). Następnie pokrótce zarysowano pochodne aspekty analizy dyskursu miejskiego, rozpięte oscylacyjnie: między semantyką a syntaktyką (trop fenomenologiczny), między aksjomatem a idiomem (dyskurs publiczny), między strategią a taktyką (wymiar społeczny), w końcu między geometrią a ruchem (konstytucja miejska). Zwieńczeniem opracowania jest zaś przegląd – autorskich bądź autorsko sprowadzonych do dyskursu miejskiego – dziesięciu współczynników geosemiotycznych (traktowanych jednak nie stricte matematycznie, lecz jako możliwe sposoby jakościowo-ilościowego badania tkanki zurbanizowanej) z perspektywy przestrzenno-fizjonomicznej, czyli: współczynnika kontekstu, typu, zorganizowania, stałości, przejrzystości, otwartości, dyskretności, prostości, oryginalności oraz przyrodniczości.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wyszukiwarka internetowa w poznaniu przestrzeni cyfrowej

Obserwujemy obecnie wzrost znaczenia przestrzeni cyfrowej – coraz więcej interakcji pomiędzy ludźmi, ich aktywności przenosi się w całości lub częściowo do tej przestrzeni. W rezultacie w nauce, w tym w geografii, pojawiły się nowe problemy oraz powstają i rozwijane są nowe sposoby badań. Uwzględniając to celem opracowania jest przybliżenie sposobów eksploracji sieci WWW w odniesieniu do wyszukiwarek internetowych. Wyszukiwarki są bowiem jednym z popularniejszych i łatwych do wykorzystani narzędzi eksploracji przestrzeni cyfrowej. Przedstawiono dwa sposoby pozyskania danych, a w konsekwencji analiz: manualne wpisywanie zapytań lub korzystanie ze skryptów oraz korzystanie ze specjalnych usług dostarczanych przez operatorów wyszukiwarki. Podjęto również rozważania dotyczące zalet i wad prezentowanego podejścia do analizy przestrzeni cyfrowej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Czy więcej znaczy lepiej? Badania ilościowe w geografii społeczno-ekonomicznej ery Big Data

Wielkie zbiory danych typu Big Data są obecnie nieodłącznym elementem badań w wielu dziedzinach nauki – w tym w geografii społeczno-ekonomicznej. Znajdują one szereg zastosowań, zarówno wnosząc możliwość analizy nowych danych w klasycznych problemach badawczych, jak i same w sobie będąc nowym przedmiotem badań oraz pozwalając na badanie cyfrowych geografii. Jednocześnie Big Data krytykuje się za niejednorodność, brak reprezentatywności, nierówność reprezentacji czy też problemy etyczne. Z tego powodu zwracamy uwagę na szereg dylematów związanych z obecnością Big Data w praktyce badawczej, sugerując istotną rolę krytycznego podejścia do ich zastosowania w praktyce badawczej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Badania partycypacyjne w działaniu (PAR): między produkcją wiedzy a społecznym zaangażowaniem

Artykuł ma na celu przybliżenie ogólnych zasad prowadzenia partycypacyjnych badań w działaniu, przywołując ich dwutorową historię oraz wynikającą z niej filozofię i praktykę badawczą. Opisuję w nim specyfikę procesu badawczego oraz relacji między badaczem i uczestnikami badań. Jednocześnie moja prezentacja opiera się na założeniu o paradygmatycznej nieoczywistości PAR, która wikła je w szereg istotnych dylematów etycznych i metodologicznych. Związane są one przede wszystkim z przyjmowaniem przez badaczy różnych definicji, a co za tym idzie – celu i formy – partycypacji uczestników badań w działaniu. Znaczenie partycypacji w PAR i jej konsekwencje dla praktyki badawczej są przedmiotem dyskusji końcowej części artykułu, oferując czytelnikowi obok opisu metody, również pretekst do namysłu nad warunkami i konsekwencjami jej stosowania.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Geograf społeczny na ścieżce eksperymentalnej

Współczesna geografia społeczna ujmowana w perspektywie globalnej rozwija się bardzo dynamicznie jako nauka tworząca i wykorzystująca różne paradygmaty, teorie, koncepcje oraz metody badań. Jej interdyscyplinarność z jednej strony oraz złożoność współczesnych mikroświatów z drugiej nie tylko pozwala, ale wręcz zmusza badacza do wykorzystania (często triangulacyjnego) metod badań społecznych: ilościowych i jakościowych. Choćby krótki przegląd referatów zgłaszanych do czołowych konferencji anglo-amerykańskiego obszaru nauki uświadamia, że tak dzieje się w rzeczywistości. Jednak polska geografia społeczna bardzo konserwatywnie odnosi się do artykułowania nowych paradygmatów, podejść i triangulacji metod. Niejako z tych powodów autorzy opracowania proponują podjąć dyskusję nad zastosowaniem w geografii społecznej metod związanych z eksperymentem. Zasadniczą osią narracji są pytania o obszary, w których eksperyment/quasi-eksperyment w geografii społecznej może być stosowany oraz o specyfikę i jego uwarunkowania w tej dyscyplinie.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Dialog geografii humanistycznej z muzykologią: rozważania na temat Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie na tle analogii muzycznych

Artykuł prezentuje efekt „dialogu” geografii humanistycznej z muzykologią. Poprzez warszawskie studium przypadku przedstawiono autorskie podejście do nazywania i opisywania zjawisk występujących w przestrzeni miejskiej z wykorzystaniem muzycznych analogii. Pokazanie tego sposobu myślenia o mieście, czyli transpozycji zjawisk muzycznych na miejską przestrzeń wraz z wyjaśnieniem wybranych analogii między kompozycją muzyczną a urbanistyczną, jest głównym celem artykułu. Wybranymi do rozważań elementami konstrukcyjnie wspólnymi dla muzyki i urbanistyki są dominanta oraz tonika. W tekście pokazano, że centralność Pałacu Kultury i Nauki można przyrównać do muzykologicznej prawidłowości odniesienia dośrodkowego. Autorskie podejście przedstawiono także w krytycznym ujęciu, tzn. omówiono jego ograniczenia oraz podjęto próbę dyskusji nad jego uniwersalnością w różnych skalach przestrzennych.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna