rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Działalność zagranicznych ruchów kobiecych w świetle publikacji „Naszej Pracy” – organu prasowego Społeczno-Obywatelskiej Ligi Kobiet (1947–1949)

Społeczno-Obywatelska Liga Kobiet działała w Polsce Ludowej w latach 1945–1949. Jej pierwszy oficjalny organ prasowy, którym była „Praca Kobiet”, zaczął ukazywać się dopiero w 1946 r. Periodyk wydawał warszawski Zarząd Wojewódzki stowarzyszenia. Ogólnopolskie pismo „Nasza Praca”, będące organem Zarządu Głównego, trafiło do czytelniczek dopiero z początkiem 1947 r. Na jego łamach kontynuowano publikację informacji o działalności zagranicznych ruchów kobiecych i zrzeszających je organizacjach międzynarodowych takich, jak Światowa Demokratyczna Federacja Kobiet. Wartość poznawcza tych publikacji była zróżnicowana. Wpływ na to miał język przekazu dziennikarskiego (nowomowa) i propagandowy (pozamerytoryczny) dobór odnotowywanych i pomijanych faktów. Ich analiza pozwoliła jednak odkryć mechanizmy funkcjonowania (współdziałania) lewicowych ruchów kobiecych na forum międzynarodowym w drugiej połowie lat 40. XX w.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Berliński międzynarodowy zjazd działaczek ruchu kobiecego w 1904 r. w świetle tygodników warszawskich

W czerwcu 1904 roku w Berlinie miały miejsce konferencja założycielska Międzynarodowego Sojuszu na Rzecz Praw Wyborczych Kobiet (International Woman Suffrage Alliance, IWSA), zgromadzenie generalne Międzynarodowej Rady Kobiet (International Council of Women, ICW) oraz Międzynarodowy Kongres Kobiet (International Congress of Women). Wydarzenia te były szeroko komentowane w prasie, w tym także w tygodnikach warszawskich. Artykuł stanowi analizę artykułów omawiających te wydarzenia, które opublikowane zostały na łamach dziesięciu tygodników, różnych pod względem programowym. W większości ich autorkami były znane działaczki, m.in. Paulina Kuczalska-Reinschmit, Izabela Moszczeńska, czy Teodora Męczkowska. Analiza poprzedzona jest omówieniem sytuacji w międzynarodowym ruchu kobiecym przed zjazdem berlińskim oraz charakterystyką tygodników, które opublikowały informacje na jego temat. Wymowa komentarzy prasowych podporządkowana była profilowi czasopisma, co w niektórych przypadkach ograniczało autorki artykułów. Najbardziej poczytne tygodniki nie popierały równościowych projektów emancypacyjnych. Pozytywne komentarze zawierały głównie te pisma, które skierowane były do postępowej inteligencji – liberałów i socjalistów. Tygodniki te miały jednak ograniczony nakład i słabe możliwości oddziaływania. Mimo nie zawsze przychylnych ocen, omówienia berlińskiego zjazdu działaczek upowszechniły program ruchu kobiecego, zwłaszcza jego aktywność na polu socjalnym i edukacyjnym.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Liga Kobiet w województwie białostockim – stan badań i postulaty badawcze

Liga Kobiet była najbardziej masową organizacją kobiecą w Polsce Ludowej. Mimo przemian, jakie zachodziły w działalności organizacji, zawsze realizowała wytyczne władzy komunistycznej. Organizacja zrzeszająca nawet dwa miliony kobiet, nie została dotąd dostatecznie opracowana. Dużą uwagę w przyszłych badaniach naukowych należy poświęcić działalności Ligi Kobiet w terenie, tzn. na szczeblach wojewódzkich, powiatowych czy miejskich. Poniższy artykuł prezentuje stan badań na temat Ligi Kobiet województwa białostockiego w świetle innych województw oraz kierunki i postulaty badawcze przyszłych dociekań naukowych.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Ikona polskiego dziennikarstwa emigracyjnego z Londynu – Krystyna Cywińska

Artykuł prezentuje ostatnią dekadę dorobku publicystycznego Krystyny Cywińskiej, drukowanego na łamach londyńskiego „Nowego Czasu” w latach 2007–2017. Jest znaną dziennikarką działającą w Londynie od 1947 r. Doświadczenie zawodowe zdobywała w Radiu Wolna Europa, BBC, londyńskim „Dzienniku Polskim i Dzienniku Żołnierza” oraz jego sobotnim wydaniu „Tydzień Polski”. Przez 50 lat uprawiania dziennikarstwa wypracowała swój własny publicystyczny styl komentowania rzeczywistości społeczno-politycznej, najczęściej Polaków żyjących na emigracji.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet w Rosji w latach 1913–1991

Po  raz  pierwszy  Dzień  Kobiet  był  obchodzony  w  Petersburgu 
w 1913 r. Dopiero w 1921 r. na mocy decyzji II Komunistycznej Konferencji Kobiet postanowiono uczcić Międzynarodowy Dzień Kobiet w dniu 8 marca. Nowe święto zostało ustanowione na cześć udziału kobiet w demonstracji w Petersburgu w dniu 23 lutego (8 marca) 1917 r. Od 1922 r. 8 marca był obchodzony jako święto proletariackie, skupiające się wokół Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewickiej), związków zawodowych i haseł budowania nowego ładu społecznego. W dwudziestą rocznicę zakończenia  Wielkiej  Wojny  Ojczyźnianej  8  marca  został  uznany  dniem wolnym od pracy na mocy dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRS. Do czasu pierestrojki państwowym obchodom dnia 8 marca towarzyszyły 
hasła polityczne. Po upadku Związku Sowieckiego dzień 8 marca pozostał na liście dni świątecznych Federacji Rosyjskiej i zarazem dniem wolnym od pracy.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Udział kobiet żołnierzy w misjach poza granicami kraju w Iraku i Afganistanie

Artykuł został poświęcony problematyce udziału personelu żeńskiego w misjach poza granicami kraju w Polskich Kontyngentach Wojskowych w Iraku i Afganistanie. W pierwszej części przedstawiono dane ilościowe dotyczące ogólnego zaangażowania kobiet żołnierzy w poszczególnych misjach, z uwzględnieniem zajmowanych stanowisk oraz pełnionych funkcji dowódczych. Część drugą poświęcono wybranym kwestiom jakościowym związanym z militarną partycypacją kobiet w strukturach kontyngentów wojskowych. Następnie wyszczególniono zidentyfikowane na podstawie badań czynniki ograniczające wykonywanie przez kobiety zadań w ramach prowadzonych misji. W końcowej części sformułowano ogólne wnioski dotyczące poruszanej tematyki.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Wzorzec kobiety w prasie dla katoliczek w Polsce międzywojennej: przypadek periodyku „Kuźniczanka” (1931–1936)

Celem artykułu było ukazanie wzorca osobowego kobiety w Polsce międzywojennej na przykładzie czasopisma „Kuźniczanka”, katolickiego organu prasowego Szkoły Domowej Pracy Kobiet w Zakopanem. Przedstawiono w nim historię edukacyjnej placówki założonej pod koniec XIX w. przez Jadwigę z Działyńskich Zamoyską, wybitną działaczkę społeczną, patriotkę, propagatorkę idei żeńskiego szkolnictwa gospodarczego. Zamoyska dokonała recepcji idei „szkół życia chrześcijańskiego” według metody zakonu oratorian. Swoim postępowaniem dała świadectwo wzorcowego życia kobiety zaangażowanej w pracę na rzecz dobra wspólnego. Analiza zawartości czasopisma „Kuźniczanka” pozwoliła na poznanie sposobów kreowania i upowszechniania ideału kobiety, która w systemie patriarchalnym spełniała rolę społeczną uwarunkowaną płcią, biologią, tradycją, wierzeniem religijnym. We wzorzec wkomponowane były cechy Jadwigi Zamoyskiej łączącej katolicką duchowość z pragmatyzmem organizatorki życia domowego. Dbała o to, by praca pro bono była źródłem radości i szczęścia kobiet, które prowadziły pracę edukacyjną, wychowawczą, charytatywną. Na łamach czasopisma zamieszczano fragmenty jej memuarów, listów i rozmyślań o naukach płynących z Ewangelii. Ponadto redaktorki i publicystki troszczyły się o to, by czytelniczki „Kuźniczanki” otrzymywały wiadomości o europejskich intelektualistach katolickich, o ich najnowszych publikacjach z zakresu teologii, pedagogiki, psychologii. Informacje o uczennicach i absolwentkach Szkoły Domowej Pracy Kobiet zawierały praktyczne wskazówki dotyczące wzorca Polki, katoliczki, obrończyni wiary religijnej i promotorki patriotyzmu.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Wielka wojna kobiet. Zaangażowanie sióstr Szwedzkiego Czerwonego Krzyża w niesienie pomocy jeńcom wojennym z armii państw centralnych w przedrewolucyjnej Rosji (1914–1917)

Kobiety już od starożytności angażowały się w opiekę nad chorymi i rannymi żołnierzami. Do połowy XIX w. pielęgnacja na zapleczu pola walki poszkodowanych wojskowych była dla markietanek jedynie dodatkowym zajęciem. Humanitarny aspekt ich służby zyskał na znaczeniu na przełomie XVIII i XIX w. wraz z intensyfikacją wojen napoleońskich. W okresie Wojny Krymskiej zachodnioeuropejska opinia publiczna wymusiła na elitach politycznych i wojskowych zgodę na włączenie do obsad szpitali polowych personelu kobiecego. Siostry miłosierdzia, jak i wspomagające je świeckie wolontariuszki współdziałając z lekarzami wojskowymi wspólnie zapoczątkowali w latach 1854-1855 proces rozwoju nowoczesnej medycyny pola walki. Wielka Wojna z racji swej powszechności i wykorzystywania nowoczesnego uzbrojenia przyniosła z sobą nie tylko więcej niż dotąd ofiar śmiertelnych, ale i niespotykaną wcześniej liczbę rannych i chorych żołnierzy. Globalny konflikt zbrojny lat 1914-1918 wymagał, więc zaangażowania kobiet już nie tylko przy ratowaniu rannych z pola walki i przy ich pielęgnacji w przyfrontowych szpitalach polowych, ale też wyznaczył im nową rolę, jaką stała się opieka nad będącymi w złej kondycji milionami jeńców wojennych.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Obraz wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1957 r. w publicystyce „Kobiety i Życia”

Celem artykułu jest przedstawienie komunikacyjnych wizji wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1957 r. na łamach ważnego kanału treści społecznych i politycznych, jakim był periodyk „Kobieta i Życie”. Uwagę badawczą skupiono na następujących kwestiach: (1) Jakie specyficzne cechy miał profil prasowy badanego periodyku? (2) Jakie specyficzne idiolekty językowe i słowa sztandarowe występowały w przekazie prasowym w trakcie kampanii wyborczej do Sejmu PRL na przełomie 1956/1957 r.? (3) Jakie formy gatunkowe dominowały w formułowanym przekazie prasowym?

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Międzynarodowy Rok Kobiet 1975 na łamach „Kobiety i Życia”

Do lat 70. XX w. większość publikacji w „Kobiecie i Życiu” oscylowała wokół problematyki typowej dla prasy kobiecej, m.in. macierzyństwa, gospodarstwa domowego oraz poradnictwa. Wraz z początkiem lat 70. na łamach periodyku coraz częściej pisano o pozycji społecznej kobiet. Nastąpiła intensyfikacja tematyki dotyczącej działalności kobiet w sferze publicznej, w tym aktywności politycznej. Uzależnione było to od ówczesnych przemian na scenie politycznej kraju oraz zmian personalnych w redakcji „Kobiety i Życia”.
 Problematykę niskiego udziału kobiet w polityce podejmowano szczególnie często w wydaniach z 1975 r. Przy okazji obchodów Międzynarodowego Roku Kobiet redakcja zachęcała czytelniczki do zaangażowania w sferę polityczną. Wielokrotnie przedstawiano sylwetki polskich działaczek politycznych, jak również kobiet aktywnych publicznie poza granicami Polski.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Rozwój prasy kobiecej w Rosji do 1917 r.

W Rosji przed rewolucją na rynku prasy kobiecej dominowały czasopisma o charakterze literacko-społecznym, mające na celu edukację kobiet oraz zapewnienie im rozrywki. Dopiero w okresie rewolucyjnym (1904–1917) wraz z aktywizacją ruchów kobiecych i upolitycznieniem „kwestii kobiecych” nastąpił intensywny rozwój prasy kobiecej. Na łamach prasy politycznej feministki i przedstawiciele lewicowych partii politycznych poruszali problemy kobiet związane z ich nierównym statusem w społeczeństwie i rodzinie. Wzmianki o działalności organizacji kobiecych i prowadzonej walce o prawa kobiet pojawiały się także w czasopismach masowych o charakterze literacko-publicystycznym, w których dominowały jednak tematy związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz modą. Propagowały one też często tradycyjną rolę kobiety.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kobieta na łamach prasy ruchu ludowego (1918–1931)

W świetle publicystyki na łamach prasy ruchu ludowego proces dochodzenia kobiet do aktywnej roli w polityce i walce o swoje prawa prowadził poprzez oświatę oraz aktywność na różnych polach życia społecznego: w samorządach, organizacjach spółdzielczych, które niewątpliwie przyczyniały się do kształtowania i rozwoju cywilizacyjnego wsi. Publicystyka na łamach „Piasta”, „Gazety Kobiecej”, „Wyzwolenia” czy „Gazety Chłopskiej” oddziaływała wychowawczo na czytelników. Podtrzymywano wizerunek kobiety ciężko pracującej, kochającej matki, odpowiedzialnej za wychowanie dzieci. Propagowano pożądane wzorce dobrej gospodyni ogniska domowego, żony, katoliczki a także kobiety złaknionej wiedzy. Autorzy publikujący na łamach prasy ludowej artykuły skierowane do kobiet nie omijali tematyki trudnej związanej z przeciwnościami ich życia codziennego. Przyczyny zainteresowania  kobietami były różne. Po pierwsze decydowała o nim liczebność kobiet w warstwie chłopskiej, po drugie kształtujące się wówczas w myśli politycznej ruchu ludowego koncepcje agraryzmu, po trzecie obawy przed objęciem warstwy chłopskiej wpływami rozwijającego się ruchu narodowego i socjalistycznego.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Służba kobiet w siłach zbrojnych

Służba kobiet w siłach zbrojnych różnych państw wymaga poświęcenia i przezwyciężenia trudności takich jak stereotypowy sposób myślenia czy możliwość awansowania. Przeciwnicy służby kobiet w armii podnosili kwestie różnic między kobietami i mężczyznami w procesie selekcyjnym, np. niższe wymagania fizyczne. Obecnie kobiety pełnią obowiązki medyków, psychologów lub pracują w innych zawodach, w zależności od państwa. Coraz częściej także stanowiska zarezerwowane wcześniej dla mężczyzn, np. mechanik, obejmują też kobiety. Kobiety w siłach zbrojnych łączą wspólne wartości, chęć przeżycia przygody i realizacja ich pasji.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
„Bielaruskaja Rabotnіtsa i Syalyanka” („Białoruska Robotnica i Chłopka”) i formowanie ideału kobiety sowieckiej w Białoruskiej Socjalistycznej Sowieckiej Republice (1924–1939)

W BSRR jednym ze środków formowania świadomości socjalistycznej u kobiet bylo czasopismo „Bielaruskaja Rabotnica i Sialanka” [„Białoruska Robotnica i Chłopka”], które powstało w 1924 r. (od jesieni 1931 r. „Rabotnica i Kałhasnica Bielarusi” [„Robotnica i Kołchoźniczka Białorusi”]). Zadaniem redakcji pisma – Wydziała Kobiecego KC KP(b)B – było rozpowszechnienie wpływu partii komunistycznej na szerokie warstwy kobiet w środowisku robotniczym i chłopskim oraz podnieienie ich poziomu kulturalno-politycznego poprzez tłumaczenia im zadań stojących przed partią i władzą radziecką. Kształtowanie ideału kobiety sowieckiej na łamach czasopisma „Białoruska Robotnica i Chłopka”/„Robotnica i Kołchoźnica Białorusi” odbywało się głównie w ramach programu dotyczącego aktywności społecznej partii. Celem była zmiana statusu i roli kobiety w rodzinie oraz jej zaangażowanie w realizację zadań partii w dziedzinie politycznej, gospodarczej, społecznej i kulturalnej.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kobieca przemoc ekonomiczna w Polsce

Początki zainteresowania przemocą ekonomiczną na świecie przypadają na lata osiemdziesiąte XX w., ale badania akademickie na ten temat, w niewielkim zresztą zakresie, podjęto dopiero dziesięć lat później. Przemoc ekonomiczna jest zjawiskiem psychologicznym, zachowaniem mającym na celu kontrolę zdolności partnerki lub partnera do nabywania, utrzymywania i korzystania z zasobów ekonomicznych. Sprawca, obok kontroli finansowej, dąży do psychicznego uzależnienia, upokorzenia i manipulowania ofiarą w celu jej podporządkowania. Katalog działań obejmuje kilkanaście różnych zachowań przemocowych. Przemoc ekonomiczna nie pozostawia widocznych śladów i dlatego nazywa się ją „przezroczystym problemem". Pojawia się w związkach określanych jako bliskie relacje, bez względu na sytuację materialną, wykształcenie i wiek. Ofiarami tej przemocy mogą być partnerzy tworzący związek, ale także osoby niedołężne ze względu na starość lub chorobę. Polskie badania ankietowe z lat 2010 i 2014 pokazują, że sprawcami przemocy ekonomicznej są też kobiety. W wyniku tych badań opisano przede wszystkim skalę zjawiska, opierając się na analizie deklaracji respondentów sklasyfikowanych w grupach świadków pośrednich, ofiar mężczyzn, sprawczyń kobiet oraz świadków bezpośrednich.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Społeczne i polityczne życie BSSR w czasopiśmie „Bielaruskaja Rabotnіtsa i Syalyanka” („Białoruska Robotnica i Chłopka”) 1924–1939

W tym artykule na przykładzie kobiecego czasopisma „Białoruska rabotnіtsa i syalyanka” [Białoruska Robotnica i Chłopka], badany jest proces odzwierciedlający społeczno-polityczne życie Białoruskiej SRR na łamach czasopism drukowanych. Korelacja chronologiczna między datą ustanowienia magazynu i pierwszego wydania publikacji – 1924. Końcowa data - 1939 - w międzynarodowym kontekście odpowiada początkowi drugiej wojny światowej i zjednoczeniu Zachodniej Białorusi z BSRR. Przeanalizowano ponad 90 numerów adekwatnych tematycznie z różnych lat. Analiza treści informacji magazynu „Białoruscy robotnicy i chłopi” wykazała, że w latach 1924 - 1939 redakcja magazynu zmieniała swoją koncepcję w podejściu do pokazywania życia społecznego i politycznego, jak również ukazywania roli kobiet, w zależności od sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej –  od kolektywizacji i industrializacji, likwidacji analfabetyzmu i polityki represyjnej do retoryki wojskowej związanej ze wzmocnieniem nazistowskich Niemiec i faszystowskiego bloku w latach 1933 – 1939.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Obraz rosyjskich kobiet w życiu publicznym i politycznym na tle ogólnorosyjskich sondaży przeprowadzonych przez Levadę i VCIOM w latach 2005–2016

Zasada równości kobiet i mężczyzn pojawiła się w radzieckiej materii konstytucyjnej jeszcze przed drugą wojną światową. Po raz pierwszy formalnie została ona zwerbalizowana w Konstytucji sowieckiej z 1936 r. Obecna Konstytucja FR z 1993 r., gwarantuje mężczyznom i kobietom równe prawa i wolności oraz równe możliwości ich realizacji. Mimo gwarancji konstytucyjnych równości praw i szans, Rosjanki wciąż uważają się za pokrzywdzone, jeżeli chodzi o możliwość korzystania z tego uprawnienia w życiu politycznym. Badania Levady z 2016 r. pokazują, że 77% Rosjan uważało, że kobiety powinny być obecne w polityce, a 34% widziałoby w ciągu najbliższych 10-15 lat kobietę pełniącą urząd prezydenta. Natomiast sondaż VCIOM pokazał, że od 2006 r. do 2015 r. wzrósł do 74% odsetek Rosjan, którzy uważają, że kobiety mają równe prawa z mężczyznami.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Zarys codzienności wojennej kobiet z guberni suwalskiej i obwodu białostockiego w latach 1914–1915

Życie codzienne podczas trwania wojny diametralnie się zmieniło. Zmieniła się postawa ludności cywilnej i jej priorytety. Ciężkie i tragiczne doświadczenia wojenne nie uszlachetniły wszystkich ludzi, wręcz przeciwnie. Wojna i perspektywa braku możliwości życia na godnym poziomie wielu ludziom otwierała furtkę do wyzwolenia niemoralnych zachowań. W artykule tym zaprezentowano cztery aspekty wojennej rzeczywistości: strach, aprowizację, szpiegostwo i demoralizację. Bazę źródłową pracy stanowi cykl reportaży Białystok w łunie światowej pożogi wojennej , zawierający wspomnienia białostoczan spisane w 1934 roku w „Echu Białostockim” oraz wspomnienia Laury de Turczynowicz When the Prussians Came to Poland. The Experiences of an American Woman during the German Invasion  wydane w 1916 roku.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Karolina Lanckorońska (1898–2002). W stu dwudziestą rocznicę urodzin

W sierpniu 2019 roku mija 120 rocznica urodzin niezwykłej kobiety. Urodziła się w Wiedniu, jej ojcem był Karol Lanckoroński, kolekcjoner, historyk sztuki, matka Małgorzata Lichnovsky. Karolina Lanckorońska była pod ogromnym wpływem swego ojca i zawsze czuła się Polką. Była historykiem sztuki i jako pierwsza kobieta w Polsce została docentem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Podczas II wojny światowej żołnierz AK, aresztowana przez hitlerowców, skazana na śmierć, więziona była w obozie w Ravensbrück. Po wojnie zamieszkała w Rzymie. Poświęciła się pracy dla kultury i nauki polskiej. Była współzałożycielką Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie oraz Fundacji Lanckorońskich z Brzezia. Otrzymała wiele odznaczeń polskich i zagranicznych oraz doktoraty honoris causa Uniwersytetów Jagiellońskiego i Wrocławskiego. Jest autorką wielu artykułów naukowych, wspomnień, redakcji i książki Wspomnienia wojenne. Podarowała na Zamek Królewski w Warszawie oraz na Wawel bezcenną kolekcję dzieł sztuki odziedziczoną po ojcu. Była niezwykłym człowiekiem, niedościgłym wzorem szlachetnej patriotki.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne