rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wybrane zagadnienia rewitalizacji i adaptacji do zmian klimatu tradycyjnej architektury wiejskiej

Artykuł jest próbą weryfikacji sposobu postrzegania architektury jako elementu statycznego w funkcji czasu, a w szerszym ujęciu - starzenia się architektury. Czas jako zmienna w architekturze i jego wpływu na bilans środowiskowy przedsięwzięcia jest problemem ogólnie znanym, tym niemniej bardzo rzadko poruszanym w kontekście architektury tradycyjnej. Historycznie czas był elementem „przeźroczystym” w ujęciu architektonicznym (nie dostrzegano jego wpływu, dopóki obiekt nie zestarzał się na tyle, że uległ awarii). Współcześnie czynnik czasu jest świadomie brany pod uwagę, jako element determinujący opłacalność i wykonalność inwestycji; inwestycję projektuje się na konkretny okres użytkowania traktując wymiar czasowy jako równoprawny z wymiarami przestrzennymi i symbolicznymi. Mając to na uwadze architekci i użytkownicy budynków świadomie traktują czas jako jeden z czynników determinujących i definiujących współczesną architekturę, będącą elementem przestrzeni antropogenicznej. Pozwala to podjąć próbę traktowania architektury jako elementu „elastycznego” względem dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości warunkowanej między innymi postępującymi zmianami klimatycznymi. Zdaniem autora istotne jest przeanalizowanie wpływu czasu na techniczne aspekty istniejącej architektury tradycyjnej, przy wznoszeniu której czynnik ten pierwotnie nie był uwzględniany. Architektura historyczna to architektura cenna pod wieloma względami, a do tego obłożona rygorem konserwacji zabytków, gdzie doprowadzenie do adekwatności pod względem wymagań energetycznych i klimaadaptacyjnych jest często bardzo skomplikowane; obecny stan rozchwiania klimatycznego, będącego konsekwencją postępujących zmian klimatu pokazuje zdaniem autora, że problem adaptacji tradycyjnej architektury wernakularnej do „nowej, cieplarnianej” rzeczywistości jest tematem ważnym, choć w nauce praktycznie nieporuszanym. Opisane w ramach studium przypadku działania z zakresu remontu i przebudowy historycznej, dziewiętnastowiecznej zabudowy mieszkaniowej pokazują zdaniem autora, że przy precyzyjnym i właściwym stosowaniu technik możliwe jest prowadzenie inwestycji w sposób wrażliwy na kwestie poszanowania dziedzictwa kulturowego i aspekty piękna w przestrzeni zurbanizowanej, jednocześnie w sposób adekwatny do współczesnych potrzeb z zakresu działań adaptacyjnych do zmian klimatycznych, uwzględniając przy tym cały cykl życia budynku w celu minimalizacji śladu węglowego inwestycji.

Czasopismo: Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ochrona interesów majątkowych konsumentów w okresie epidemii na przykładzie członków SKOK oraz klientów banków spółdzielczych

Celem artykułu jest przedstawienie ochrony interesów majątkowych konsumentów, w szczególności w zakresie ochrony ich depozytów w spółdzielczych instytucjach finansowych oraz praw konsumenckich w okresie epidemii na przykładzie członków SKOK i klientów banków spółdzielczych. Okres epidemii Covid-19 potwierdził, że konsumenci będący jednocześnie członkami spółdzielni, którzy korzystają z usług kasy czy banku spółdzielczego są jednocześnie nie tylko usługobiorcami, ale także – właścicielami samej kasy czy banku spółdzielczego, zainteresowanymi utrzymaniem standingu kasy na poziomie umożliwiającym prowadzenie działalności i nienarażającym członka na utratę wniesionych udziałów, a tym bardziej – na ponoszenie dodatkowych świadczeń na rzecz spółdzielni z tytułu dodatkowej odpowiedzialności członkowskiej, czy też w ostateczności – w przypadku przejęcia przez inny podmiot – na utratę dotychczasowego wpływu na działalność instytucji, do której przynależy. W przypadku więc zarówno spółdzielczych kas oszczędnościowo–kredytowych jak i banków spółdzielczych, stosunek członkostwa skutkuje nie tylko zwiększonym zakresem uprawnień samych konsumentów, ale także zwiększa stabilność tych podmiotów, jako spółdzielni na rynku finansowym. Członkom spółdzielni przysługują również inne prawa określone w ustawie lub w statucie, a prawo spółdzielcze, statut oraz umowy zawierane przez spółdzielnię z jej członkami określają także prawa członków wynikające ze stosunków prawnych, pochodnych od członkostwa w spółdzielni.

Czasopismo: Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Zdrowie a jakość życia dziecka w domu rodzinnym, w okresie międzywojennym

Podjęte w artykule rozważania mają na celu przybliżenie ważnych z punktu widzenia pedagogicznego, jak również społecznego, problemów związanych z zagrożeniami zdrowia dzieci w rodzinie. Dotyczy to zwłaszcza okresu II Rzeczypospolitej, kiedy trudna sytuacja ekonomiczna i polityczna nie sprzyjała prawidłowemu rozwojowi opieki nad najmłodszymi. W wielu przypadkach położenie materialne determinowało w znacznej mierze stosunek do problemów związanych ze zdrowiem. Niekorzystna sytuacja mieszkaniowa, nieodpowiednie pożywienie czy brak właściwego ubrania, często niedostosowanego do pory roku, stwarzały wiele zagrożeń dla zdrowia. Należy jednak pamiętać, że te niepokojące zjawiska, zachodzące w wielu rodzinach, zwłaszcza tych najbiedniejszych, były konsekwencją nie tylko zmian ekonomicznych, ale także kulturowych. Stopień wykształcenia rodziców warunkował zasób wiedzy i świadomość czynników zagrażających zdrowiu. Podobnie jak tradycjonalizm rodziny, który odgrywał bardzo duże znaczenie w kształtowaniu wielu nawyków, również i kultury zdrowotnej. Często zachowania te przenoszone były z pokolenia na pokolenie. To niewątpliwie odzwierciedlało ogólny poziom życia rodzin. Brak elementarnej wiedzy, świadomości społecznej, kultury osobistej i higieny, sprowadzały życie ich członków do wegetacji. Zaniedbywanie zdrowia dziecka w rodzinie stanowiło poważną barierę w jego rozwoju. W konsekwencji rzutowało to na dalsze jego życie. Co prawda, obowiązek opieki nad dziećmi spoczywał również na Państwie, ale podejmowane działania na rzecz pod niesienia poziomu higieny zapobiegawczej, zwłaszcza przeciwko chorobom społecznym, były niewystarczające. Wszystkie te czynniki miały niewątpliwie wpływ na niezbyt dobrą jakość życia wielu ówczesnych rodzin, a zwłaszcza młodego pokolenia Polaków.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
"Dziatwa mała nie jest w stanie prosić o zaspokojenie swych nieodzownych potrzeb” -  rola łódzkich mariawickich wspólnot parafialnych w niesieniu pomocy dzieciom podczas I wojny światowej

Życie wspólnoty mariawickiej od początków jej istnienia ogniskowało się wokół parafii i kościołów. Właśnie parafie były tym środowiskiem, które wychodziło naprzeciw zapotrzebowaniu religijnemu swych wiernych, ale także realizowało potrzeby społeczne w zakresie oświaty, kultury i kwestii socjalnych. Kościół mariawicki, przed i w czasie I wojny światowej, należał do jednych z największych wspólnot religijnych w Łodzi. Łódzkie parafie mariawickie wyodrębniono na kilka lat przed I wojną światową, w okresie organizowania się niezależnych od Kościoła rzymskokatolickiego parafii mariawickich. Pierwszą świątynię dla mariawitów wzniesiono w grudniu 1906 roku, kolejną – we wrześniu 1907 roku, a trzecią i ostatnią – po upływie roku, we wrześniu 1908. Obok wnoszonych, w wyjątkowym tempie, kościołów i kaplic powoływano do istnienia instytucje przeznaczone dla dorosłych parafian i dla ich dzieci: biblioteki, czytelnie, sale zajęć dla dziewcząt i chłopców, szkoły, ochronki, ale również mieszkania dla ubogich rodzin. Miały one charakter wyznaniowy. Bezpośrednio po wybuchu I wojny światowej łódzkie duchowieństwo mariawickie włączyło się w akcje pomocowe organizowane na terenie poszczególnych parafii. Na szerszą skalę organizowano dożywianie dla dorosłych i dzieci, a posiłki przygotowywano i wydawano we własnych kuchniach parafialnych. Instytucje opiekuńczo-wychowawcze i edukacyjne dla dzieci kontynuowały w tym okresie swoje zadania, jednak zintensyfikowały działalność w kierunku zapewnienia podopiecznym posiłków, odzieży i obuwia. Nadrzędnym zadaniem ochronek mariawickich była opieka, wychowanie „religijno-moralne” oraz wspomaganie dzieci w wieku przedszkolnym (od 3 do 7 lat). Pomoc adresowano do dzieci wywodzących się z ubogich rodzin robotników fabrycznych i rzemieślników. Słowa kluczowe: mariawici w Łodzi – opieka nad dziećmi, – ochronki mariawickie w Łodzi, parafie mariawickie – pomoc dzieciom, opieka i wychowanie w ochronkach mariawickich

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Żłobki i stacje „Kropla Mleka” jako placówki wspierające ubogie rodziny w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku

Artykuł jest poświęcony placówkom opiekującym się dziećmi do 3. roku życia, zakładanym w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku w Królestwie Polskim. Miały one wspierać zwłaszcza najuboższe rodziny, a szczególnie wspomagać samotne matki, w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Rolę taką spełniały żłobki, stacje „Kropli Mleka”, niekiedy także ochronki. Te ostatnie były przeznaczone dla dzieci w wieku 3–7 lat, ale czasami, zwłaszcza na wsiach w okresie prac polowych, zapewniały opiekę także młodszym dzieciom. Placówki opieki nad dziećmi w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym były zakładane oraz finansowane przez osoby prywatne, towarzystwa dobroczynne i inne organizacje społeczne. Wiele uwagi działalności żłobków i stacji „Kropla Mleka” poświęcano na łamach prasy, zarówno w aspekcie sprawozdawczym, jak i postulatywnym. Publicyści starali się popularyzować ideę instytucjonalnej opieki nad małymi dziećmi, opisywali rozwiązania stosowane w krajach zachodnioeuropejskich, wskazywali na ich znaczenie w ograniczaniu śmiertelności ma łych dzieci z najuboższych rodzin, zwłaszcza w środowisku miejskim.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Rodzina staropolska wobec zagrożenia przemocą i bezprawiem

odzina staropolska zagrożona była przemocą i bezprawiem na skalę niewyobrażalną dla współczesnego człowieka. Z jednej strony zagrożenia te były skutkiem nieustannie toczonych wojen, które niosły pożogę, grabieże i widmo niewoli. Z drugiej strony swoiste pojmowanie sprawiedliwości przez szlachtę i dochodzenie własnych racji na drodze zbrojnej, były powodem sąsiedzkich wojen, które czasami były bardziej brutalne i uciążliwe niż konflikty zbrojne. Rodzina staropolska niszczona była także od wewnątrz, najczęściej poprzez przemoc ze strony ojca, który w patriarchalnym modelu miał nieograniczoną władzę, której często nadużywał w sposób okrutny i bezwzględny. Jedynym środkiem zaradczym miało być prawo, jednak staropolski wymiar sprawiedliwości był pozbawiony skutecznej egzekucji wyroku, co dawało przestępcom poczucie bezkarności a poszkodowanym zwątpienie i bezradność.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Praca – życie rodzinne – społeczeństwo – edukacja. O codzienności w optyce koncepcji Ericha Fromma i Theodore’ a Bramelda

Celem artykułu jest ukazanie oddziaływań procesów kulturowych na życie zawodowe i rodzinne współczesnych społeczeństw Zachodu. Tekst zawiera przegląd literatury przedmiotu, opisującej przejawy godzenia pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Na podstawie analiz przeprowadzonych przez Ericha Fromma i Theodore’a Bramelda przedstawiona została diagnoza warunków społecznych, które przyczyniają się do zaburzeń równowagi na linii praca – życie rodzinne. Podsumowaniem całości jest kilka postulatów pod adresem edukacji. Celem pracy nauczycieli nie powinno być wyłącznie przekazywanie uczniom specjalistycznej wiedzy, w ramach wykładanego przez nich przedmiotu i przygotowanie młodych ludzi do pracy. Ich zadaniem jest raczej „[...] nauczanie istot ludzkich, jak być człowiekiem, jak osiągnąć poziom pełnej, bogatej osobowości będącej w zgodzie z innymi”. Edukacja, aby mogła wspierać zrównoważone funkcjonowanie społeczeństwa, musi mieć wpływ na kształtowanie standardów „sztuki bycia” w świecie życia codziennego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Realizacja funkcji wychowawczej rodziny na przestrzeni trzech epok – wprowadzenie w problematykę zagadnienia

Współcześnie proces wychowania staje się coraz bardziej elastyczny i w związku z intensywnymi zmianami społeczno-kulturowymi, coraz trudniejszy w realizacji. Z pewnością wynika to z dynamiki życia członków systemu rodzinnego, którzy zamiast ze sobą, coraz częściej żyją obok siebie, realizując się w płaszczyźnie zawodowej, a nie zawsze w płaszczyźnie prywatnej. Nie zawsze jednak tak było. W związku z czym celem niniejszego artykułu będzie wprowadzenie w problematykę ewaluowania znaczenia i praktykowania procesu wychowawczego w rodzinach, na przestrzeni epoki preindustrialnej, industrialnej oraz postindustrialnej, a w rezultacie ukazania jego silnych związków z procesami społeczno-kulturowo-ekonomicznymi, jakie miały wówczas oraz mają aktualnie miejsce.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Kobieta – matka i obywatelka. Rozważania Cecylii Plater-Zyberkówny w świetle jej dorobku pisarskiego i działalności oświatowej

Cecylia Plater-Zyberkówna (1853–1920) swoją aktywność pisarską i działalność społeczno-kulturalną skoncentrowała na wychowaniu i kształceniu dziewcząt. Na tej płaszczyźnie eksponowała, zarówno w praktyce, jak i w swojej pracy pisarskiej, przygotowanie dziewcząt do pełnienia odpowiedzialnych ról: matki, żony i obywatelki. Wydarzenia polityczne i społeczne drugiej połowy XIX wieku, których była świadkiem Cecylia Plater-Zyberkówna, utrwaliły jej przekonania o potrzebie włączenia się w rozwiązywanie tzw. kwestii kobiecej. Wcześniejsze zaangażowanie w szeroką aktywność społeczną rozwinęła przez pracę wśród dziewcząt i w środowisku młodych kobiet. Były to inicjatywy organizatorskie, poprzez które realizowała własne koncepcje wychowawcze. Swoje poglądy pedagogiczne zawarła również w licznych pracach teoretycznych i publicystyce. W rozważaniach teoretycznych eksponowała rolę rodziny a przede wszystkim matki, która winna, według niej, pełnić rolę strażniczki domowego ogniska. Kwestią podstawową dla Plater-Zyberkówny staje się odpowiedź na pytanie: jak wychować i przygotować dziewczynę do pełnienia odpowiedzialnych ról w dorosłym życiu? Odpowiedź zawarta jest w jej pracy Kobieta ogniskiem w rodzinie. Praktycznym uzupełnieniem jej teoretycznych wskazań było zorganizowanie Za kładu Przemysłowo-Rękodzielniczego dla niezamożnych dziewcząt w Warszawie (1883). Realizację programu nauczania powierzyła kwalifikowanej kadrze pedagogicznej. Nad sprawami wychowawczymi czuwała osobiście, gdyż, według niej, wychowa nie jest najważniejszą funkcją szkoły. Zadania na tej płaszczyźnie realizowała przez codzienne pogadanki wychowawcze z uczennicami. Z czasem Zakład Przemysłowo- -Rękodzielniczy przekształcił się w szkołę ogólnokształcącą (gimnazjum), które prze trwało do 1939 roku. Drugą inicjatywą organizacyjną było powołanie Szkoły gospodarstwa kobiecego w Chyliczkach pod Piasecznem (1891), w której, podobnie jak w szkole warszawskiej, realizowała swoje plany odrodzenia społeczeństwa przez edukację kobiet. Kontynuowała również też swój zamysł prowadzenia cyklicznych pogadanek z uczennicami, z których część ukazała się w formie książkowej Kobieta obywatelka z cyklu pogadanek (1913). Cecylia Plater-Zyberkówna zaangażowała się również w powołanie Domu opieki nad ubogą dziatwą, warszawskiego domu sierot po robotnikach, ochrony studenckiej. Dzięki jej aktywności powstały: Związek Katolicki Kobiet Polskich, Akademia Kobiet, Stowarzyszenie Ziemianek, Towarzystwo Przyjaciół Młodzieży i czasopismo „Prąd”.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Zabawy kontrolowane, czyli motyw zabawy we wczesnonowożytnej literaturze niderlandzkiej

Celem niniejszego artykułu jest analiza motywu zabawy obecnego we wczesnonowożytnej literaturze niderlandzkiej, z perspektywy humanistycznej myśli pedagogicznej. To właśnie humaniści, jak Erazm z Rotterdamu czy Juan Luis Vives, zaczęli dostrzegać wychowawcze i edukacyjne walory zabawy. Rozważaniom poddano sposób, w jaki humanistyczne idee pedagogiczne znajdują swoje odzwierciedlenie na płaszczyźnie wczesnonowożytnej literatury dydaktycznej, propagującej idealne modele postępowania. W tym celu przeanalizowano fenomen zabawy obecny w jednym z najpoczytniej szych niderlandzkich traktatów dydaktycznych Małżeństwo (Houwelyck, 1625) siedemnastowiecznego poety–moralisty Jacoba Catsa (1577–1660). Okazuje się, że zaprezentowany w traktacie motyw zabawy dotyka różnych kontekstów: edukacyjnego, wychowawczego i moralnego. Sama zabawa została natomiast poddana przez poetę wartościowaniu, poprzez wyróżnienie zabaw dobrych i złych. Podział ten posłużył autorowi jako metafora idealnego i nieidealnego wychowania i rodzicielstwa. Przeprowadzona analiza wykazała również, że dzięki wskazaniu walorów edukacyjnych tej formy rozrywki, zabawa, o ile celowa i pożyteczna, przestała budzić wątpliwości moralne, co, według Jacoba Catsa i omawianych humanistów, konstytuowało jej istnienie w świecie dziecka.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Teologia jako nauka i jako mądrość

Tradycja teologiczna przekazuje nam bardzo jasne przekonanie o statusie naukowym teologii, nie wahając się jednak podkreślać także jej wymiaru mądrościowego. Do potrzeby rozwijania tego wymiaru powraca się we współczesnych poszukiwaniach dotyczących metody teologii, zachowując oczywiście jej status naukowy, odpowiednio przystosowany do potrzeb duchowych naszych czasów. W artykule zostaje zaproponowane, w jaki sposób można by dzisiaj kontynuować w sposób metodycznie uzasadniony takie ujęcie teologii. Zostaje podkreślone, że odniesienie do mądrości odpowiada temu, co dzisiaj nazywa się zaangażowaniem nauki w życie społeczne i kulturowe, a tym samym zostaje także pokazany aspekt praktyczny teologii, która pozostaje pierwszorzędnie nauką spekulatywną. W takim też znaczeniu jest ona nauką kościelną znakomicie pozostającą w służbie Kościoła i uczestniczącą na swój sposób w jego misji.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Teologia modlitw maryjnych Jana Pawła II

W artykule dokonano analizy teologii obecnej w kilkudziesięciu modlitwach maryjnych, które Jan Paweł II odmówił w Rzymie, we Włoszech i w różnych sanktuariach maryjnych na świecie w czasie swych pielgrzymek. Autor wskazuje, że zachowała się w nich specyficzna mariologia – z jednej strony bardzo rygorystyczna teologicznie, oparta na podstawach biblijnych i teologicznych, a z drugiej strony zabarwiona miłością, pobożnością, synowskim oddaniem. Przywołane są wszystkie dogmaty mariologiczne, choć najczęściej Boże macierzyństwo oraz macierzyństwo wobec Kościoła. Jest to zatem mariologia dobrze uzasadniona, choć nie abstrakcyjna, odległa od człowieka, lecz taka, która pobudza do działania, do modlitwy, do kontemplacji, do wysiłku moralnego, duszpasterskiego, do miłości synowskiej wobec Matki niebieskiej. Jest to też mariologia niejako uprawiana w kontekście przeżywanych spraw i problemów, a więc niezwykle egzystencjalna, o czym świadczą kierowane do „naszej Matki” prośby o wsparcie w trudnościach życiowych. Zawierzenia, jakich papież dokonywał w poszczególnych sanktuariach czy przed ikonami lub statuami Najświętszej Maryi Panny, miały zapewne na celu także pozostawienie miejscowego ludu pod Jej opieką. Miały też znaczenie wychowawcze, apostolskie: uczyły modlić się do Matki Bożej, wzywać Jej pomocy, zapalać miłość do Niej wśród ludu. Nie potrzeba wykazywać, jaki ta jego postawa miała ogromny wpływ na pobożność maryjną w Kościele powszechnym i w każdym lokalnym, który odwiedzał.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wizerunek relacji między mężem a żoną społeczno-filozoficznej refleksji nad wychowaniem okresu pełnego średniowiecza (na przykładzie De regimine principum Idziego Rzymianina)

Przedmiotem artykułu jest wizerunek relacji między mężem a żoną, jaki został nakreślony w XIII-wiecznym traktacie o wychowaniu De regimine principum autorstwa Idziego Rzymianina. Należał on do najbardziej popularnych „zwierciadeł władców” w okresie średniowiecza. Idzi ukazuje, jak powinny układać się właściwe relacje małżeńskie, przede wszystkim poprzez nakreślenie powinności i sposobu postępowania męża wobec żony. W jego gestii pozostaje troska o jej rozwój moralny. Ma prowadzić ją do umiarkowania, milczenia i stałości (ad temperantiam & ad taciturnitatem & ad stabilitatem). W pożyciu małżeńskim ma kierować się zasadami nauki Kościoła, zaopatrywać żonę w odpowiednie dobra materialne, okazywać oznaki miłości oraz udzielać stosownych upomnień w sytuacji jej niewłaściwego zachowania. Pouczenia, jak właściwie postępować z żoną, formułuje Idzi w kontekście przypisanego mężowi zwierzchnictwa nad nią i będącej jej rezultatem powinności kierowania jej osobą. Przypisana mu prerogatywa wynika z naturalnego podporządkowania kobiety mężczyźnie z racji jego przewagi nad nią pod względem roztropności i rozumu. Rząd, jaki mąż sprawuje nad żoną, nie ma być rządem rodzica nad dzieckiem ani pana domu nad sługą. Mąż powinien traktować żonę jak towarzyszkę (tamquam socia). Naturalnym elementem relacji małżeńskich jest amicitia (miłość), do której powstania, jak można przyjąć, wiedzie wspólne życie i która przejawia się w tym, jak się do siebie odnoszą. Właściwe wypełnianie przez męża, jak i żonę przypisanych im powinności miało być gwarantem ich harmonijnego współżycia, chociaż zdecydowanie większa odpowiedzialność spadała na męża z racji naturalnej wyższości mężczyzny nad kobietą.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Alkoholizm jako zagrożenie dla zdrowia i moralności dzieci i młodzieży w świetle poradników dla rodziców z lat 1918–1970

Celem niniejszego opracowania jest próba rekonstrukcji zaleceń kierowanych do rodziców, dotyczących negatywnego wpływu spożywania alkoholu na organizm dziecka. Podstawę źródłową dokonanych analiz stanowią polskie poradniki dla rodziców z lat 1918–1970. Podejmowane na ich kartach rozważania miały w pierwszej kolejności przyczyniać się do promowania wychowania w trzeźwości. Wiele uwag kierowano do kobiet ciężarnych, wskazując na konsekwencje picia przez nie alkoholu dla rozwijającego się płodu. Omawiano ponadto los dzieci wychowujących się w rodzinie alkoholowej. Podkreślając wpływ wzorców płynących od dorosłych przestrzegano przed spożywaniem alkoholu w towarzystwie dzieci, wskazując przy tym na fakt, iż pierwszy kontakt dzieci z alkoholem często miał miejsce właśnie podczas rodzinnych uroczystości. Przywoływane w publikacjach badania (głównie nad przestępczością nieletnich) miały uzmysławiać nie tylko indywidualne, biologiczne skutki spożywania alkoholu, ale i jego konsekwencje społeczne.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia