rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Tatarski czyn” Norwida między hierarchią a erupcją (semantyka, konteksty, konsekwencje)

Opierając się na polemice między Stanisławem Cywińskim a Ignacym Fikiem z lat 30. XX w. artykuł rozróżnia dwa sposoby rozumienia norwidowskiego wyrażenia „tatarski czyn”: jako ‘akcja’ lub jako ranga (z rosyjskiego czin według carskiej Tabeli rang). Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób erupcyjne i hierarchiczne odczytania „tatarskiego czynu” wpłynęły na opinie na temat Promethidiona (1851) i, szerzej, na norwidowską krytykę utopijnej myśli polskiego romantyzmu i rosyjskiej polityki. Adam Mickiewicz w latach dwudziestych i trzydziestych XIX w. wskazywał na homonimię między wyrazami czyn a czin oraz na jej potencjał w tworzeniu ambiwalencji między pozornie nieprzystającymi wyobrażeniami erupcji i hierarchii. Ponadto Mickiewicz powiązał oba rozumienia słowa czyn ze stereotypową tatarską lub mongolską „azjatyckością”. Pod tym względem sformułowanie Norwida jest konwencjonalne. Oryginalne jest jednak to, jak Norwid obraca wcześniejsze idee Mickiewicza przeciwko późniejszym poglądom autora Dziadów, który w swoich prelekcjach paryskich zdaje się gloryfikować „czyn tatarski”. W przeciwieństwie do „krwawej drabiny” rosyjskiej biurokracji i irracjonalnej tendencji w aktywizmie Mickiewicza, Norwid proponuje „stopniową pracę”, której kulminacją, a nie erupcją, jest czyn. Ten aspekt wyobraźni Norwida ukazany jest w równoległej lekturze z myślą filozofa Augusta Cieszkowskiego, który w swoich Prolegomenach do historiozofii określił historię jako „tkaninę czynów” prowadzącą do instytucji. W podobny sposób pozytywne wyobrażenie Norwida o czynie, czyli jego rewizja romantycznego akty-wizmu, powinno sytuować się poza alternatywami erupcji i hierarchii.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Syberie Norwida

Artykuł stanowi interpretację Norwidowskiego wiersza pt. Syberie, jednego z ogniw cyklu Vade-mecum. Autorka w nawiązaniu do literatury przedmiotu (Zofia Trojanowiczowa, Włodzimierz Toruń i in.) stawia tezę, iż wiersz jest lirycznym arcydziełem, maksymalnie kondensującym rozległą treść, związaną z Syberią i zesłaniami, stanowiącymi wielki temat polskiej literatury XIX w. Wiersz Norwida osadzony w kontekstach autorskich oraz w kontekstach epoki odsłania swą głębię i możliwości poetyckiej syntezy. W niniejszym artykule autorka dowodzi „udziału” utworu w trzech wielkich dialogach epoki sprowokowanych przez temat Syberii.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Norwid i sybiracy

Syberyjskie zsyłki przeorały świadomość Norwida już w latach gimnazjalnych (to jest 30. XIX w.), bowiem wtedy rozpoczęła się kolejna (po polistopadowej) ich fala. Temat zesłań i męczeństwa był często podejmowany przez Norwida w rozmowach i korespondencji z przyjaciółmi. Nawet pośród bliższych i dalszych krewnych (bądź powinowatych) poety nie brakowało ludzi dotkniętych wyrokami deportacji na Wschód (Józef Hornowski, Kleczkowscy, Konstanty Jarnowski). Lista Norwidowskich znajomych-sybiraków jest przerażająco długa: Karol Baliński, Maksymilian Jatowt (pseud. Jakub Gordon), Agaton Giller, Karol Ruprecht, Stefan Dobrycz, Andrzej Deskur, Bronisław Zaleski, Antoni i Michał Zalescy, Anna Modzelewska i jej brat, Aleksander Hercen, Piotr Ławrow. Zdarzały się też spotkania z zesłańcami bądź ich rodzinami przypadkowe (Aniela Witkiewiczówna, Aleksander Czekanowski). Norwid pilnie słuchał ustnych relacji tych, którzy powrócili, sięgał również po publikacje na tematy syberyjskie, ukazujące się od początku lat 50. (m.in. Gillera, Gordona, B. Zaleskiego). W swoich wystąpieniach i listach wielokrotnie zwracał uwagę na konieczność upamiętniania „wygnańców sybirskich” i udzielania im wsparcia – modlitewnego i materialnego, a także utworzenia Towarzystwa Syberyjskiego, „gdzie by dośrodkowały się wszystkie pojedyncze wycierpienia i zdobycze”. Otoczenie sybiraków opieką państwa i umożliwienie im powrotu do ojczyzny stało się nawet jednym z punktów Norwidowskiego projektu zasad ustrojowo-społecznych przyszłej Polski.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Imaginarium” polskie: Norwidowska lektura Anhellego

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jak Cyprian Norwid rozumiał poemat Juliusza Słowackiego pt. Anhelli (1838). Norwidowska interpretacja Anhellego, którą przedstawił w swoich wykładach O Juliuszu Słowackim (1961) znacznie różniła się od poprzednich. Przed Norwidem krytycy Anhellego podziwiali jego warstwę estetyczną i doceniali wątki dokumentalne, choć nie potrafili zaakceptować jego skrajnie pesymistycznego przekazu. Natomiast Norwid zinterpretował poemat jako alegoryczne odzwierciedlenie tego, co Charles Taylor nazwałby polskim imaginarium społecznym. Podkreślając rolę metaforycznego znaczenia najważniejszych motywów w świecie przedstawionym utworu (zwłaszcza motywu Sybiru jako „bieguna ujemnego” polskiej cywilizacji, a także kreacji bohaterów jako reprezentantów określonych postaw ideowych), Norwid zinterpretował wiersz Słowackiego jako alegorię głębokiego kryzysu polskiej świadomości zbiorowej oraz obraz rozpadu społeczności narodowej. W ten sposób refleksja Norwida na temat Anhellego umożliwiła mu dokonanie krytycznej oceny charakterystycznych cech dziewiętnastowiecznej kultury polskiej i mentalności ówczesnych emigrantów.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Rosja: Azja czy Europa? Rozważania o świadomości inteligencji polskiej XIX wieku jako kontekście ideowym twórczości Cypriana Norwida

Przedmiotem artykułu jest omówienie poglądów polskiej inteligencji współczesnej Cyprianowi Norwidowi na kwestię przynależności Rosji do Europy. Wśród omawianych przykładów szczególnie często pojawiają się próby wyrzucenia Rosji poza obręb Europy poprzez podkreślanie jej azjatyckości. Rzadziej można spotkać przykłady myśli panslawistycznej. Poglądy Norwida na kwestię przynależności Azji wydają się na tym tle niezwykle zrównoważone. Poeta dostrzegał odmienność Rosji, jednak uważał, że jej izolowanie od Europy może przynieść więcej strat niż korzyści.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Edukacja przedszkolna w Norwegii. Rys historyczny i współczesność

Artykuł zawiera wybrane informacje dotyczące edukacji przedszkolnej na przykładzie Norwegii. Rozważania rozpoczyna rys historyczny, przybliżający początki opieki nad dziećmi w wieku przedszkolnym po czasy współczesne. Omówiono między innymi cele, zadania przedszkoli oraz ich znaczenie dla norweskiego społeczeństwa. Zaakcentowano typy placówek przedszkolnych i frekwencję w latach 2012-2020 z uwzględnieniem wieku dzieci. Podkreślono znaczenie najważniejszych dokumentów regulujących funkcjonowanie przedszkoli. Na zakończenie zamieszczono krótką wzmiankę na temat kwalifikacji osób zatrudnionych na stanowisku nauczyciela wychowania przedszkolnego.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Orzeł? Nie jest pół-żółwiem, pół-gromem”. Problem ironii romantycznej w Vade-mecum

Liczne opracowania na temat utworów wchodzących w skład Vade-mecum potwierdzają, że choć wiersze te cechują się ogromną wrażliwością etyczną i silnym rygoryzmem moralnym, trudno jest jasno określić światopogląd dzieła Norwida. Autor artykułu proponuje interpretację Vade-mecum z uwzględnieniem problematyki ironii romantycznej. Poeta posługuje się ironią jako narzędziem dochodzenia do nieuchwytnej Prawdy. Dystans ironiczny nie jest u niego dystansowaniem się od poglądów głoszonych w poszczególnych utworach, ale świadomością niedoskonałości języka, który może te poglądy fałszować. Ironia pomaga mu w dążeniu, by „odpowiednie dać rzeczy słowo”, nie pozwalając językowi upraszczać bądź redukować wyrażanych w poszczególnych utworach twierdzeń o charakterze moralnym.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Chrystus i dzieci. Rysunkowe inedita Norwida

Artykuł ma na celu prezentację dwóch nieznanych dotychczas rysunków Norwida o tematyce zaczerpniętej z Nowego Testamentu, które wzbogaciły w ostatnim czasie rejestr spuścizny artystycznej tego twórcy. Pierwszy z omawianych szkiców to rysunek Chrystus i dzieci w świątyni jerozolimskiej (1855, zaginiony), stanowiący ilustrację cytatu z Ewangelii według św. Mateusza (Mt 21, 15-17). Druga kompozycja: Chrystus błogosławiący dzieci (1857, Biblioteka Narodowa), odnosi się do epizodu, o którym Ewangelie wspominają kilkukrotnie (Mt 19, 13-15; Mk 10, 13-16; Łk 18, 15-17).

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wiedza społeczna na temat funkcjonowania Służb Specjalnych w Polsce

Artykuł prezentuje badania ankietowe przeprowadzone wśród mieszkańców Białegostoku na temat funkcjonowania polskich służb specjalnych. Główny problem badawczy stanowi pytanie: Jaka jest wiedza mieszkańców Białegostoku na temat funkcjonowania polskich służb specjalnych? W zakresie wiedzy uwzględniono: najważniejsze uprawnienie, najważniejsze zadanie, najważniejszą formę pracy operacyjno-rozpoznawczej oraz osobę decydującą o funkcjonowaniu służb specjalnych w Polsce.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Znajomi Norwida z albumu Marii de Bonneval

Artykuł ogólnie charakteryzuje zawartość albumu fotograficznego z XIX w., należącego do Marii de Bonneval z Gerliczów, siostrzenicy Konstancji Górskiej. Na tle dziejów ówczesnej fotografii i historii zdjęć cdv, które zrewolucjonizowały ówczesny rynek i obyczajowość, przedstawiona zostaje – z wykorzystaniem nieznanych dotąd materiałów – sylwetka właścicielki albumu, w której paryskim domu Norwid przez kilkadziesiąt lat gościł na prawach niemal domownika. Okazuje się, że z obejmującego 200 fotografii albumu, będącego obecnie w posiadaniu Fundacji Rodzinnej Blochów, ponad 70 postaci to osoby znane Norwidowi. Mamy więc sposobność po raz pierwszy zobaczyć podobizny wielu z nich, a album możemy traktować niemal jak dokument należący do samego Norwida.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Norwidiana w zbiorach Ludwika Gocla

Ludwik Gocel (1889-1966) był znawcą epoki powstania listopadowego i twórcą wielkiej kolekcji historycznej dotyczącej tego zrywu narodowowyzwoleńczego. Interesowała go również biografia Cypriana Norwida i recepcja dzieła poety, w swoich zbiorach miał norwidiana. W niniejszym szkicu, opierając się m.in. na materiałach z archiwum i spuścizny Gocla oraz treści jego listu z grudnia 1957 r., omówiono fragment losów autografu wiersza Norwida Italiam!Italiam! Przybliżone zostały okoliczności, w jakich Gocel pozyskał go do swych zbiorów w 1949 r., by po kilku latach, w 1957 r., przekazać autograf do Fawley Court w Anglii, gdzie wzbogacił on zbiory księdza Józefa Jarzębowskiego, marianina, znawcy Norwida i kolekcjonera pamiątek narodowych. Uwzględniony został także istotny aspekt współpracy bibliofilów Gocla i Jarzębowskiego na niwie kolekcjonerskiej. Dzięki niej rękopis Norwida został zachowany, a dziś eksponowany jest w Muzeum w Licheniu Starym. Ponadto w artykule przedstawiono kilka innych przejawów zainteresowania Gocla Norwidem.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Orzeł z Rzeczy o wolności słowa

Artykuł przynosi próbę wyjaśnienia motywu orła, który pojawia się w finalnej XIV pieśni poematu Rzeczy o wolności słowa. Dotąd w literaturze przedmiotu tę symboliczną wizję łączono jednoznacznie z apokalipsą oraz z postacią św. Jana. Lektura Volney’owskiej Podróży do Syrii i Egiptu, wspartej źródłowym dla niej opisem ruin Palmiry z dzieła Roberta Wooda The Ruines of Palmyra otherwise Tedmor in the Desert (1753), wskazuje raczej na archeologiczne źródło Norwidowskiego obrazowania: obraz ruin palmireńskiej Świątyni Słońca (Baala).

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Notatki językowe: o jocie i komie

Rzeczowniki koma i jota, które dosłownie oznaczają odpowiednio: ‘przecinek’ oraz ‘dziewiątą literę alfabetu greckiego’ i ‘polską literę oraz głoskę j’, w pismach Norwida w zdecydowanej większości przypadków mają wtórne znaczenia przenośne. Zwłaszcza wówczas, gdy są one elementami połączeń sfrazeologizowanych, ale też w niektórych innych kontekstach zwykle nazywają one wówczas drobne elementy jakiegoś tekstu. Charakterystyczne, że duża część Norwidowskich użyć mniej lub bardziej bezpośrednio nawiązuje do znanego biblijnego cytatu z Ewangelii św. Mateusza, który w tłumaczeniu ks. Jakuba Wujka brzmi: „Zaprawdę bowiem powiadam wam: dopóki nie przeminie niebo i ziemia, jedna jota albo jedna kreska nie odmieni się w Zakonie, aż się wszystko stanie”.
Analizowane Norwidowskie użycia komy i joty pośrednio potwierdzają wagę, jaką poeta przywiązywał nie tylko do grafii i interpunkcji czy ogólniej do formalnych aspektów tekstów, lecz także do właściwego, głębokiego ich rozumienia.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Poczucie bezpieczeństwa młodzieży szkolnej na przykładzie badań ankietowych uczniów Szkoły Podstawowej nr 1 w Sokółce

Szkoła odgrywa ważną rolę w życiu każdego człowieka, buduje jego poczucie bezpieczeństwa. Zachowanie wysokiego poziomu poczucia bezpieczeństwa uczniów w czasach pandemii jest ważne i wymusza konieczność działań szkoły uwzględniających nadrzędne wartości, wśród których poczucie bezpieczeństwa jest jednym z ważniejszych. Badanie ankietowe uczniów przeprowadzono w pierwszej połowie maja 2021 roku. Kwestionariusz miał 18 pytań. Główne zagadnienie badawcze skoncentrowano na ustaleniu zależności poziomu poczucia bezpieczeństwa młodzieży od formy nauczania.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, pedagogika
Rola rodziny i przedszkola w rozwijaniu muzycznych zainteresowań przedszkolaków

W artykule omówiono wybrane zagadnienia dotyczące roli dwóch środowisk wychowawczych- rodziny i przedszkola w rozwijaniu zainteresowań muzycznych dzieci wieku przedszkolnym. Rozważania rozpoczęto od przybliżenia głównego zadania umuzykalnienia przedszkolaków, wybranych funkcji muzyki i wartości wychowawczych muzyki na etapie edukacji przedszkolnej. Szczególną uwagę poświęcono zaangażowaniu rodziców (na przykładzie pracy własnej jednej z autorek artykułu) i nauczycieli przedszkola w proces umuzykalniania dzieci, a zwłaszcza rozbudzania ich zainteresowań światem muzyki.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Norwidowska Roma antiqua w pełnej odsłonie

Książka Magdaleny Karamuckiej Antyczny Rzym Norwida jest pierwszym monograficznym opracowaniem postawionego w tytule zagadnienia. Starożytna Roma prezentowana jest w tym wartościowym studium w wielu odsłonach: jako rzeczywistość geograficzno-historyczno-kulturowa i jako topos literacki. Punktem wyjścia do rozważań jest rozdział poświęcony rzymskiemu fragmentowi biografii Norwida oraz jego rzymskim lekturom. Następnie przedmiotem dociekań stają się refleksja polityczna, religijna i historiozoficzna poety osnuta wokół Rzymu oraz jego uwagi nad literaturą, sztuką i teatrem rzymskim. Część zasadnicza – komparatystyczna, poświęcona jest drobiazgowej analizie reminiscencji, cytatów (parafraz), tytułów itp., zaczerpniętych z dzieł twórców rzymskich (m.in. Katullusa, Horacego, Juwenalisa, Owidiusza, Wergiliusza); dorobkowi translatorskiemu Norwida oraz jego rzymskiej korespondencji. Przedstawiona w rozprawie Norwidowska Roma antiqua nie zastyga jednak w martwym kształcie. Autorka ciekawie i przekonująco pokazuje, jak owa romanitas staje się dla autora Quidama punktem wyjścia (bądź odniesienia) w rozmyślaniach nad wszystkimi niemal aspektami XIX-wiecznej współczesności.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Między „zupełnością” a „brakiem”

Artykuł jest recenzją książki Dominiki Wojtasińskiej O koncepcji kobiety „zupełnej” w pismach Cypriana Norwida. Książka stanowi próbę dotarcia do Norwidowskiego widzenia istoty, miejsca i roli kobiet w kontekście przemian dziewiętnastowiecznego społeczeństwa. Autorka przywołuje w swych rozważaniach konteksty: biograficzny, socjologiczny i religijny, odnosi się także do dwudziestowiecznego feminizmu chrześcijańskiego oraz do filozofii dialogu reprezentowanego przez Emmanuela Lévinasa i Józefa Tischnera. Wzorów tytułowej „zupełności” kobiety badaczka doszukuje się w tradycji antycznej i biblijnej oraz w średniowiecznej tradycji historycznej. Autorka przedstawia w pracy Norwida jako poetę, w którego myśli dokonuje się antycypacja dwudziestowiecznych ruchów emancypacyjnych i chrześcijańskiej koncepcji feministycznych.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Efektywność techniczna i produktywność nawożenia mineralnego w Polsce

Celem badań była ocena efektywności technicznej i produktywności nawożenia mineralnego w Polsce. Do oceny produktywności zastosowano zagregowany indeks produktywności całkowitej Färe-Primonta. Wykorzystano dane z lat 1998-2019. Efektywność techniczna nawożenia mineralnego w latach 1998-2019 mieściła się w przedziale 79,5% (2008) - 99,6% (2005). Średnia wielkość produktywności całkowitej (dTFP) wzrosła o 9,3%. Głównym źródłem wzrostu produktywności całkowitej był postęp technologiczny (dMP), który wzrósł o 13,2%. Na spadek produktywności całkowitej Färe-Primonta (dTFP) miały wpływ zmiany efektywności (dTFPE), które w badanym okresie zmniejszyły się o 3,5%. Na wzrost efektywności (dTFPE) wpływała efektywność techniczna (1,039), a jej na spadek wpływały efektywność skali (dISE) i efektywność rezedualna mieszana (dRME). Średnie wielkości tych indeksów wynosiły 0,977 i 0,951.

Czasopismo: Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Czas „czarnego słońca”

Tematem tekstu jest charakterystyczne dla romantyków literackie przedstawienie doświadczenia czasu. O czasie jako problemie rozważanym przez XIX-wiecznych twórców napomyka kilkakrotnie w swojej najnowszej książce Piotr Śniedziewski. W artykule kwestię tę zaprezentowano, wykorzystując aktualną refleksję na temat doświadczenia („historical sublime experience” Franka Ankersmita) i ustalenia dotyczące wpływu gwałtowanie rozwijającej się po 1839 r. fotografii na sposób kształtowania literackiego świata przedstawionego, a także używania fotografii jak narzędzia analizy czasu („wizualnego modelu czasu”).

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Ocena udziału wydatków na lokalny transport zbiorowy w wydatkach z budżetu wybranych miast Polski jako obszar analizy finansowania zrównoważonego rozwoju

Zrównoważony rozwój jest bardzo ważną koncepcją, której istotny obszar stanowi zrównoważony transport publiczny w miastach. Jego funkcjonowanie wymaga odpowiedniego poziomu finansowania przez władze poszczególnych miast. Celem publikacji jest przeprowadzenie analizy udziału wydatków na lokalny transport zbiorowy w wydatkach budżetowych ogółem. Oceny dokonano w odniesieniu do wybranych miast Polski. Badania przeprowadzono przy wykorzystaniu metody analitycznej, metody wnioskowania oraz metody badania dokumentów źródłowych (sprawozdań finansowych). Analiza oceny poziomu wydatków z budżetów wybranych miast wykazała duże zróżnicowanie w ponoszeniu nakładów na lokalny transport publiczny oraz dominującą rolę największych miast Polski.

Czasopismo: Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Płatności bezpośrednie dla rolników – transfery, subsydia czy wydatki na dobra i usługi publiczne?

Celem opracowania było rozpoznanie specyfiki stosowanych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej unijnych płatności bezpośrednich dla rolników jako jednego z wydatków państwa. Wykorzystano metodę konfrontacji parami alternatywnych ujęć płatności bezpośrednich. Stwierdzono, że problematyczne jest kategoryczne zaklasyfikowanie płatności bezpośrednich do jednego z głównych typów wydatków państwa, tj. wydatków na dobra i usługi, subsydiów bądź transferów. Bardziej właściwe byłoby ustalenie struktury wydatków realizowanych w formie płatności bezpośrednich według ich typu, jako że mogłoby istotnie wzbogacić wiedzę gromadzoną na potrzeby wspomagania polityki gospodarczej opartej na dowodach.

Czasopismo: Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Organizacje realizujące projekty współpracy transgranicznej na pograniczach Polski – zmiany w latach 2007–2013 oraz 2014–2020

Celem opracowania była identyfikacja prawidłowości w odniesieniu do organizacji realizujących projekty współpracy transgranicznej i ich zmian w czasie. Badaniem objęto łącznie ponad 2,4 tys. organizacji realizujących około 1,5 tys. projektów współpracy. W analizie wykorzystano metody opisu zbiorowości statystycznej. Artykuł stanowi jedną z pierwszych analiz porównawczych dotyczących projektów współpracy transgranicznej realizowanych na wszystkich granicach Polski w dwóch kolejnych okresach programowania UE: 2007-2013 oraz 2014-2020. Badanie pokazało bardzo dużą zmienność organizacji zaangażowanych we współpracę w czasie, czemu towarzyszyły jednakże względna stabilność struktur rodzajowych tych organizacji oraz stabilność struktur przestrzennych. Ta ostatnia była warunkowana czynnikiem odległości od granicy państwowej oraz istnieniem dużych ośrodków miejskich. Uzyskane wyniki stanowią istotny wkład w lepsze zrozumienie wyzwań związanych z realizacją polityki współpracy UE.

Czasopismo: Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Ocena wdrażania standardu rachunku kosztów w szpitalach

Próby wprowadzenia rozporządzeń dotyczących rachunku kosztów w szpitalach były podejmowane już kilka razy. Ostatnio wprowadzone rozporządzenie (z dnia 26 października 2020 r., Dz.U. z 2020 r., poz. 2045) zawiera zalecenia dotyczące standardu rachunku kosztów (SRK) u świadczeniodawców. Pospiesznie przygotowane i wprowadzone rozporządzenie miało na celu umożliwienie porównywalności danych o kosztach udzielonych świadczeń pomiędzy szpitalami oraz ocenę ich jakości. Miało też dać możliwość porównywania efektów stosowanych procedur terapeutycznych i podniesienia jakości zarządzania w podmiotach leczniczych. Przeprowadzone badania dotyczące stopnia zaawansowania wdrażania SRK w szpitalach wskazują na złe przygotowanie szpitali do wdrożeń i zawierają wiele krytycznych opinii o funkcjonalności i możliwościach wykorzystania SRK w zarządzaniu szpitalami.

Czasopismo: Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Deotyma – „Dziesiąta muza” Norwida

Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji wizerunku Jadwigi Łuszczewskiej w utworach literackich i korespondencji Cypriana Norwida. Postać młodej improwizatorki budziła kontrowersje nie tylko wśród krytyków, ale też uczestników życia artystycznego romantycznej Warszawy. Norwid tymczasem dostrzegł w niej osobowość oryginalną, nowoczesną, mogącą wnieść świeże wartości do polskiej poezji. W liryce określił ją mianem „dziesiątej Muzy”, zestawił z Safoną, którą Platon tak właśnie nazwał w uwielbieniu dla jej kunsztu poetyckiego. Co więcej, ukazał ją w sposób wyidealizowany, jako współczesną Sybillę, wieszczkę wskazującą narodowi drogę postępowania w tragicznym dla niego okresie dziejowym. Na początku lat sześćdziesiątych, gdy okazało się, że kunszt poetycki Deotymy się nie rozwija, że porusza się ona stale w kręgu tych samych, wyeksploatowanych wątków ideowych i środków estetycznych, nie mogąc wykroczyć poza horyzont, który na początku sobie nakreśliła, entuzjazm Norwida dla jej osiągnięć osłabł. Za uwzniośloną przez siebie figurą kobiety-pocieszycielki, samarytanki, wizjonerki, posągowej Muzy poeta dostrzegł realną osobowość artystki – po ludzku niedoskonałą, pod pewnymi względami trywialną, afektowaną, filisterską.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo