rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Potencjalna rola kleszczy z gatunków Dermacentor reticulatus i Ixodes ricinus w krążeniu pasożytniczych pierwotniaków: Theileria spp., Babesia spp. i Toxoplasma gondii w środowisku naturalnym

Wprowadzenie i cel pracy. Kleszcze są zaliczane do obligatoryjnych ektopasożytów kręgowców lądowych, w tym również
i człowieka. Stanowią rezerwuar, niekiedy wektor wielu drobnoustrojów chorobotwórczych (bakterii, wirusów i pierwotniaków)
zagrażających zdrowiu zwierząt i ludzi. Głównym celem pracy była próba oceny, czy powszechnie występujące w Polsce
kleszcze z gatunku Ixodes ricinus i Dermacentor reticulatus mogą stanowić potencjalny wektor i rezerwuar dla pierwotniaków:
Babesia i Theileria, oraz Toxoplasma gondii, a tym samym odgrywać rolę w krążeniu tych patogenów w przyrodzie.
Skrócony opis stanu wiedzy. Do grupy pierwotniaków występujących w kleszczach należą rodzaje Theileria spp., Babesia
spp., i jak stwierdzono w ostatnich badaniach – Toxoplasma gondii. Rodzaje Theileria i Babesia stanowią duże zagrożenie
głównie dla zwierząt, powodując m.in. gorączkę wschodniego wybrzeża, tropikalną tejleriozę, babeszjozę. Z kolei Toxoplasma
gondii to pierwotniak szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży, który może wywoływać trwałe i nieodwracalne wady
płodu. Dotychczasowe badania potwierdzają obecność tych pierwotniaków u niektórych gatunków kleszczy, jak również
możliwość współwystępowania niektórych z nich w jednym osobniku.
Podsumowanie. Z punktu widzenia zdrowia publicznego, badania dotyczące potencjalnej roli kleszczy w transmisji pasożytniczych
pierwotniaków mogą przyczynić się do oceny realnego zagrożenia nabycia infekcji w przypadku pokłucia
przez kleszcze. Szczególne znaczenie dla kobiet ciężarnych miałyby wyniki dotyczące roli kleszczy jako alternatywnej drogi
w transmisji Toxoplasma gondii – czynnika etiologicznego toksoplazmozy.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Perwityna, „krystaliczna metamfetamina” – nowe zagrożenie na polskiej scenie narkotykowej

Terminem perwityna określa się w Europie Środkowej metamfetaminę wyprodukowaną nielegalnie z efedryny lub pseudoefedryny, jako prekursora. Od kilkunastu lat notuje się w niektórych krajach europejskich zwiększone zainteresowanie używaniem tej substancji psychoaktywnej. Dane Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wskazują, że liczba osób uzależnionych od perwityny w Europie zwiększa się w tempie kilku procent rocznie. Perwityna jest produkowana i sprzedawana nielegalnie zwłaszcza na terenie Czech i Słowacji oraz w Niemczech i w krajach skandynawskich, gdzie jej przyjmowanie stanowi znaczny problem społeczny i medyczny. W Polsce stosowanie perwityny w celu odurzenia zaobserwowano głównie w województwach południowych i południowo- zachodnich, do których substancja ta jest sprowadzana najczęściej z Czech i Słowacji. Używanie perwityny prowadzi do uzależnienia i wielu negatywnych następstw zdrowotnych związanych z jej działaniem na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy, układ krążenia i układ oddechowy. W przebiegu stosowania perwityny mogą występować psychozy intoksykacyjne, zaburzenia depresyjne i deficyty neuropsychologiczne oraz uszkodzenia różnych narządów wewnętrznych. Ostre zatrucie perwityną może prowadzić do zgonu z powodu zaburzeń układu krążenia lub hipertermii, a jej dożylne przyjmowanie sprzyja rozprzestrzenianiu się chorób przenoszonych drogą krwi. Opisywane są też takie negatywne efekty jej stosowania, jak ryzykowne zachowania seksualne i przestępstwa. Celem tego artykułu jest zwrócenie uwagi na stosunkowo nowy w Polsce problem używania perwityny (tzw. czeskiej, krystalicznej metamfetaminy) w celu odurzenia oraz opisanie działania tej substancji i zagrożeń wynikających z jej stosowania.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Samoocena aktywności fizycznej słuchaczek Uniwersytetu Trzeciego Wieku

Wprowadzenie i cel pracy. Aktywność fizyczna gwarantuje utrzymanie na odpowiednim poziomie stanu zdrowia oraz
zachowanie samodzielności i niezależności przez osoby starzejące się. Celem pracy było poznanie aktywności fizycznej
kobiet będących słuchaczkami Uniwersytetu Trzeciego Wieku (UTW).
Materiał i metody. Dane na temat aktywności fizycznej zostały zebrane za pomocą autorskiego kwestionariusza ankiety
zawierającego 24 pytania zamknięte wśród 91 słuchaczek Uniwersytetu Trzeciego Wieku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego
w Katowicach. Średni wiek badanych kobiet wynosił 66,9 ± 6,7 lat. Istnienie zależności pomiędzy samooceną aktywności
i sprawności fizycznej a wiekiem sprawdzono przy użyciu testu chi-kwadrat.
Wyniki. Większość badanych respondentek (89%) zadeklarowała, że jest aktywna fizycznie. Swoją sprawność fizyczną większość
z nich (74,8%) oceniła jako bardzo dobrą i dobrą. Nie stwierdzono istnienia korelacji pomiędzy wiekiem i samooceną
aktywności fizycznej i sprawności fizycznej. Wśród badanych kobiet najbardziej popularną formą aktywności fizycznej był
spacer, preferowany przez 69,2% badanych, gimnastyka (48,4%) oraz marsz z kijkami (42,9%). Na pytanie o to, jaki czynnik
wpływa na zapewnienie najlepszego stanu zdrowia w późnym wieku, większość ankietowanych kobiet wskazała regularną
aktywność fizyczną, właściwie zbilansowaną dietę oraz regularne wykonywanie badań kontrolnych.
Wnioski. Przeprowadzone badania wskazują, że słuchaczki UTW w Katowicach w swojej ocenie są aktywne fizyczne oraz
świadome roli, jaką spełnia wysiłek fizyczny w zachowaniu dobrego zdrowia i poprawy jakości życia.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Narzędzia przesiewowe pomocne w rozpoznawaniu ryzyka autyzmu u dzieci w wieku do trzech lat

Diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu wciąż pozostaje wyzwa-niem. Mimo obecności ich wczesnych symptomów już u najmłodszych dzieci (nawet niemowląt), są one rozpoznawane znacznie później. Jednym z istotnych powodów jest brak obiektywnych wskaźników, które pozwalałyby na trafną, wczesną diagnozę. Artykuł poświęcono przedstawieniu sygnałów ostrzegaw-czych, które już w pierwszym roku życia mogą wskazywać na ryzyko autyzmu. Omówiono także narzędzia przydatne w badaniach przesiewowych pod kątem autyzmu u dzieci w wieku poniżej trzech lat.

Czasopismo: Konteksty Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Umiejscowienie poczucia kontroli a zachowania żywieniowe grupy podkarpackiej młodzieży gimnazjalnej

Wstęp. Jednym z uwarunkowań zachowań żywieniowych są czynniki osobowościowe, w tym umiejscowienie poczucia
kontroli.
Cel pracy. Celem badań była ocena częstości konsumpcji wybranych produktów spożywczych w zależności od umiejscowienia
poczucia kontroli (LOC) w grupie młodzieży gimnazjalnej.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono w 300-osobowej grupie podkarpackiej młodzieży gimnazjalnej (150 chłopców
i 150 dziewcząt). Do oceny sposobu żywienia zastosowano autorski kwestionariusz częstości spożywania produktów, a do
pomiaru umiejscowienia poczucia kontroli (LOC) wykorzystano kwestionariusz Delta Drwala. Analizę wyników przeprowadzono
z zastosowaniem testu U Manna-Whitneya, za istotne przyjmując prawdopodobieństwo testowe na poziomie
p<0,05.
Wyniki. Analiza statystyczna wykazała, że dziewczęta istotnie częściej spożywały mleko i mleczne produkty fermentowane,
a chłopcy pieczywo razowe, mięso wieprzowe i napoje energetyzujące (p<0,05). Chłopcy ponadto spożywali większą
liczbę posiłków w ciągu dnia niż dziewczęta (p<0,001). Wykazano także, iż młodzież o bardziej nasilonym wewnętrznym
umiejscowieniu kontroli istotnie częściej spożywała: owoce, pieczywo razowe i jasne, musli, jaja, mięso wieprzowe i drobiowe,
ryby i orzechy, a młodzież o wyższej zewnętrznej kontroli istotnie częściej spożywała: napoje słodzone gazowane
i energetyzujące oraz produkty typu fast food (p<0,05). Wewnętrzna lokalizacja kontroli była także związana z większą
liczbą spożywanych w ciągu dnia posiłków (p<0,05).
Wnioski. Niektóre zachowania żywieniowe młodzieży gimnazjalnej były zróżnicowane w zależności od płci i umiejscowienia
poczucia kontroli, ze wskazaniem na większą skalę racjonalnych wyborów u dziewcząt oraz osób o bardziej nasilonym wewnętrznym umiejscowieniu kontroli.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Wybrane zasoby osobiste jako czynniki zwiększające odporność na wypalenie zawodowe u pracowników zawodów medycznych

Wprowadzenie. Problem wypalenia zawodowego u pracowników służby zdrowia zajmuje szczególne miejsce w badaniach
dotyczących tego zjawiska, ponieważ to właśnie te profesje są szczególnie narażone na wypalenie zawodowe i wymagają
stałego monitorowania i podejmowania interwencji nastawionych na zmniejszenie jego występowania. Niniejsza praca jest
przeglądem i krytyczną analizą piśmiennictwa dotyczącego wypalenia zawodowego u pracowników zawodów medycznych
oraz próbą przybliżenia wybranych zasobów osobistych, których rozwijanie znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo
wypalenia zawodowego lub przyspiesza powrót do zdrowia po doświadczeniu tego syndromu.
Cel pracy. Celem tej pracy jest analiza wybranych zasobów osobistych, takich jak cechy osobowości, pozytywny kapitał
psychologiczny czy inteligencja emocjonalna oraz ich wpływu na zwiększenie odporności na wypalenie zawodowe pracowników
zawodów medycznych.
Opis stanu wiedzy. Cechy osobowości takie jak ekstrawersja, sumienność, ugodowość, stabilność emocjonalna i otwartość
na doświadczenia oraz wszystkie składowe pozytywnego kapitału psychologicznego (PsyCap), tj. poczucie sprawstwa,
optymizm, nadzieja i rezyliencja, jak również inteligencja emocjonalna, w znaczący sposób wpływają na zwiększenie odporności
pracowników zawodów medycznych na wypalenie zawodowe.
Podsumowanie. Przegląd literatury dotyczącej wypalenia zawodowego w zawodach medycznych potwierdza związek
zasobów osobistych, takich jak cechy osobowości, pozytywny kapitał psychologiczny i inteligencja emocjonalna, ze zwiększoną
odpornością na to zjawisko. Dlatego też pomiar oraz rozwijanie tych zasobów u pracowników zawodów medycznych
przyczyni się korzystnie do zmniejszenia występowania syndromu wypalenia zawodowego wśród pracowników służby zdrowia.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zjawiska autoskopiczne – przegląd badań i opis przypadku

Zjawiska autoskopiczne definiowane są jako spostrzeganie własnego ciała w przestrzeni, z perspektywy wewnętrznej (tak jak w lustrze) lub z zewnętrznego punktu widzenia. Mają one różny obraz i w związku z nim zostały obecnie zaklasyfikowane do grup: „bycia poza ciałem”, heautoskopii i halucynacji autoskopicznych. „Bycie poza ciałem” definiowane jest jako wrażenie widzenia świata i własnego ciała z odległości, z podwyższonej wzrokowo-przestrzennej perspektywy, autoskopiczne halucynacje opisuje się jako widzenie swojego sobowtóra w przestrzeni poza własnym ciałem, lecz bez odczucia opuszczenia ciała, a heautoskopię – jako widzenie siebie w przestrzeni poza własnym ciałem, ale z trudnościami w określeniu, gdzie jest zlokalizowane „poczucie siebie” i „własne centrum świadomości”. Analiza danych neurofizjologicznych i neuroobrazowych związanych z doświadczeniem autoskopii sugeruje obecność zakłóceń integracji informacji płynących z układu przedsionkowego i innych receptorów (wzrokowych, proprioceptywnych, dotykowych). W badaniach neuroobrazowych wykazano udział w tych procesach także kory przedczołowej, ciemieniowej i skroniowej, związanych z wyższym poziomem przetwarzania informacji o samym sobie. Deficyty te najprawdopodobniej wiążą się z uszkodzeniami w połączeniach ciemieniowo-skroniowych oraz w sieciach połączeń neuronalnych różnych okolic kory mózgu, w tym przedczołowej, ciemieniowej i skroniowej. W artykule oprócz przeglądu literatury zaprezentowano przypadek pacjenta, u którego w następstwie wstrząsu krwotocznego doszło do hipoksji w ośrodkowym układzie nerwowym. W wyniku niedotlenienia mózgu pacjent przeżył stan bliski śmierci i miał doznania heautoskopiczne. Autorzy przedstawiają opisy jego doświadczeń, zawierające wiele elementów powtarzających się w relacjach osób w podobnym stanie somatycznym. W końcowej części artykułu omówiono możliwe podłoże ich pojawienia się.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Diagnostyczna funkcja arteterapii na oddziale psychiatrycznym dla młodzieży – opis przypadku

Opis przypadku klinicznego dotyczy analizy dynamiki obrazu psychopatologicznego u pacjentki hospitalizowanej w Klinice Psychiatrii Młodzieżowej, w kontekście twórczości spontanicznej oraz inspirowanej w trakcie indywidualnych zajęć arteterapii. Proces rediagnozy – z choroby afektywnej dwubiegunowej na zaburzenia schizoafektywne – został zapoczątkowany w toku omawiania prac plastycznych pacjentki. W jej twórczości podczas kolejnej fazy depresyjnej bez objawów psychotycznych zaczęły występować: cechy znacznej dezorganizacji, symbole, deformacja postaci, kontaminacje, nieuzasadnione treścią podziały przestrzeni, zachwiania perspektywy, o kilka miesięcy wyprzedzające rozwój pełnoobjawowej psychozy o obrazie schizofrenii. Osiemnastoletnia pacjentka, chorująca od roku, początkowo była leczona z powodu manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Prezentowała podwyższony nastrój i napęd, przyspieszony tok myślenia, wypowiadała urojenia wielkościowe, posłannicze, skracała dystans, relacjonowała „wyostrzenie zmysłów”, „poszerzenie świadomości”, chciała „nieść światu piękno”. Relacjonowała, że od dawna obserwuje u siebie wahania nastroju – od stanów „depresji” z uczuciem smutku, wyczerpania, anhedonii, nadmierną sennością, znacznym spadkiem aktywności, myślami samobójczymi do stanów „euforii”, „hiperaktywności”. Krótko po wypisie pacjentka odstawiła leki i po kilku miesiącach trafiła ponownie na oddział z objawami epizodu depresji i tendencjami samobójczymi. W trakcie tej hospitalizacji pacjentce zaproponowano udział w indywidualnych zajęciach arteterapeutycznych z uwagi na jej spontaniczną twórczość plastyczną (w tym malowanie na ścianach) oraz odmowę udziału w zajęciach grupowych. Zespół terapeutyczny, w skład którego wchodziła arteterapeutka, określił następujące cele arteterapii: diagnostyczny, komunikacyjny, integracyjny i katartyczny. Dodatkową rolą arteterapeutki było inicjowanie zmian w funkcjonowaniu pacjentki oraz indywidualnego procesu twórczego.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Spuścizny uczonych w zasobie Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach - wybrane problemy gromadzenia, opracowania oraz udostępniania

W kościelnych archiwach historycznych, gromadzących materiały archiwalne wytworzone przez jednostki organizacyjne Kościoła rzymskokatolickiego, przechowywane są także spuścizny po duchownych prowadzących działalność naukową. Status prawny tego rodzaju materiałów archiwalnych posiada ściśle określone konsekwencje zarówno w obszarze ich gromadzenia, opracowania, jak i udostępniania. Artykuł stanowi pierwszą próbę ukazania różnorodności spuścizn znajdujących się w Archiwum Archidiecezjalnym w Katowicach i zarysowania problemów związanych z tą specyficzną grupą źródeł archiwalnych.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Pokłosie bibliograficzne uroczystości patriotycznych organizowanych naziemiach polskich w okresie zaborów

Uroczystości patriotyczne organizowane na ziemiach polskich w okresie zaborów, mające
na celu podtrzymywanie i budzenie świadomości narodowej wśród Polaków, przyczyniły się
do rozwoju bibliografii osobowych oraz zagadnieniowych przede wszystkim z zakresu historii.
Inicjowano je z okazji „okrągłych” rocznic doniosłych wydarzeń w dziejach Polski, sukcesów
oręża polskiego, jubileuszy związanych z życiem i twórczością wybitnych polskich pisarzy
i poetów oraz z powodu pogrzebów znamienitych Polaków.
Ich opracowaniem zajmowali się najwybitniejsi polscy bibliografowie, w tym Karol
Estreicher, Władysław Wisłocki i Wiktor Hahn. Wykorzystując sprzyjającą sytuację społecznopolityczną,
ogłaszali je z reguły na terenie autonomicznej Galicji, a przodującym ośrodkiem
stał się w tym względzie Kraków.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Listy z obozów koncentracyjnych, aresztów śledczych i więzień jako źródło historyczne

Celem artykułu jest prezentacja listów wysyłanych przez osadzonych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych, więzieniach i aresztach w czasie II wojny światowej. Wśród autorów listów znaleźli się: ks. Emil Szramek – proboszcz parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (parafii Mariackiej) w Katowicach, ks. Józef Czempiel – proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Hajdukach Wielkich (dzisiaj Chorzów), ks. Jan Macha – wikariusz z parafii św. Józefa w Rudzie i Joachim Gürtler – alumn z Rudy. W artykule omówiono formę listów, ich treść z uwzględnieniem uwarunkowań, w jakich one powstawały.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Fortuna kołem się toczy

Od woreczka z cuchnącą machorką do fabryki najprzedniejszych tytoni, od pałaców w Teodozji do ubogiego mieszkanka w Paryżu. Losy rodziny Stamboli splatają się z historią carskiej Rosji i „białej emigracji”.

Czasopismo: Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Związek BMI, ubytku masy ciała, czasu trwania wyniszczenia ze zmianami w zapisie EKG u chorych na jadłowstręt psychiczny

Wprowadzenie: Zmiany w zapisach EKG stwierdza się u ponad 80% osób z jadłowstrętem psychicznym (JP). Pacjenci ze znacznym ubytkiem masy ciała są szczególnie narażeni na poważne zaburzenia metaboliczne i patofizjologiczne. Z czasem większość pacjentów dobrze przystosowuje się do niedoborów pokarmowych, w końcu jednak, w wyniku wyczerpania się zdolności adaptacyjnych organizmu, pojawiają się objawy zagrożenia życia. Cel badania: Celem badania była ocena związku między BMI, ubytkiem masy ciała, czasem trwania wyniszczenia a zmianami w zapisie EKG dla wszystkich pacjentek z rozpoznaniem JP, jak również dla poszczególnych typów JP (restrykcyjnego i bulimicznego). Materiał i metody: W badaniu uczestniczyły 34 pacjentki z rozpoznaniem JP wg kryteriów DSM‑IV: 17 pacjentek miało rozpoznany typ restrykcyjny JP, pozostałe 17 – typ bulimiczny JP. U każdej pacjentki wykonano badanie EKG oceniane przez kardiologa. Wyniki: Zmiany w zapisie EKG stwierdzono u 80% badanych z JP, podobnie często w typie restrykcyjnym i bulimicznym – 50% stanowiły zaburzenia rytmu i przewodzenia. Wykazano korelację dodatnią między malejącym wskaźnikiem masy ciała i zmianami w zapisie EKG dla wszystkich pacjentek z rozpoznaniem JP, jak również dla poszczególnych typów JP. Stwierdzono korelację dodatnią między ubytkiem masy ciała a zmianami w zapisie EKG dla pacjentek z typem restrykcyjnym JP. Odnotowano korelację ujemną między czasem trwania choroby a zmianami w zapisie EKG dla wszystkich badanych grup. Wnioski: Zmiany w EKG są powszechne w JP. Ryzyko wystąpienia zmian w zapisie EKG jest tym większe, im niższy jest BMI i krótszy czas trwania wyniszczenia (dla wszystkich grup badanych) oraz większy procentowy ubytek masy ciała (dla pacjentek z typem restrykcyjnym JP).

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Śladami Abrahama Firkowicza na Dżufut Kale

Postać Hadży Baby budziła zainteresowanie przedstawicieli polskich środowisk intelektualnych i artystycznych. Wspomina o nim rzeźbiarka Helena Skirmunttowa.

Czasopismo: Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Mój ojciec pochodził z Eupatorii

W porewolucyjnej zawierusze Michaił Ajvaz senior trafił do Czechosłowacji, gdzie studiował chemię, założył rodzinę i związał swe życie z miastem nad Wełtawą.

Czasopismo: Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Słowa naszych przodków

Bogactwo karaimskiego folkloru zebrane i w ten sposób ocalone od zapomnienia przez Aleksandra Mardkowicza.

Czasopismo: Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Ogień i woda w przysłowiach karaimskich

Jak dawni Karaimi postrzegali te dwa żywioły? Co ludowe madrości mówią o ludziach, z których ust niegdyś padały?

Czasopismo: Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wrażliwość sensoryczna a identyfikacja i ocena hedoniczna bodźców zapachowych

Przeprowadzony projekt badawczy miał charakter eksploracyjny. Dotyczył związków temperamentu z funkcjonowaniem zmysłu powonienia, w szczególności – identyfikacją i oceną afektywną zapachów. Podstawowe pytania badawcze dotyczyły ewentualnych związków wrażliwości sensorycznej (jeden z wymiarów kwestionariusza temperamentu FCZ‑KT) z deklarowaną i faktyczną umiejętnością identyfikacji prezentowanych zapachów oraz ich oceną hedoniczną. W badaniu uczestniczyły 54 uczennice szkoły gimnazjalnej, które były proszone o wypełnianie kwestionariusza FCZ‑KT oraz ocenienie każdej z 16 próbek zapachowych. Przeprowadzone analizy wykazały istotną dodatnią korelację między średnią deklarowaną znajomością zapachów a ich faktyczną znajomością (zapachy subiektywnie znane były identyfikowane trafniej od nieznanych) oraz między średnią deklarowaną znajomością zapachów a ich oceną hedoniczną (znane zapachy były oceniane przez badane jako bardziej przyjemne). Nie wykazano związków wymiaru Wrażliwości Sensorycznej z deklarowaną i faktyczną znajomością zapachów, z drugiej strony wymiar ten był dodatnio skorelowany z oceną hedoniczną (wyższe wyniki na wymiarze Wrażliwości Sensorycznej współwystępowały z generalnie przyjemniejszym postrzeganiem zapachów). Badanie ujawniło szereg istotnych zależności pomiędzy wymiarami Perseweratywności, Żwawości i Wytrzymałości a rozpoznawaniem zapachów najtrudniejszych (zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie) do zidentyfikowania. Zrealizowany projekt ma stanowić punkt wyjścia do badań dotyczących związków temperamentu z funkcjonowaniem zmysłu powonienia, a także preferencjami żywnościowymi u osób z diagnozą zaburzeń odżywania, między innymi jadłowstrętu psychicznego, żarłoczności psychicznej oraz w grupie osób otyłych.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia