rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Skuteczność procesu rewitalizacji. Uwarunkowania, mierniki, perspektywy

Rewitalizacja terenów miejskich w różnych regionach Europy odbywa się już ponad 30 lat, natomiast w Polsce prowadzona jest od ponad 15 lat. Postawiono następujące pytania badawcze: W jaki sposób można ocenić skuteczność procesu rewitalizacji przeprowadzonego w konkretnej lokalizacji? Od czego zależy powodzenie przyjętego sposobu postępowania w realizacji programów rewitalizacji? Czy można dla rewitalizacji przyjąć uniwersalny parametryczny system monitorowania prowadzonego procesu? Na podstawie przeglądu dotychczas zrealizowanych działań rewitalizacyjnych w miastach na całym świecie zidentyfikowano i przeanalizowano wykorzystane metody oceny procesu rewitalizacji. W konkluzji zaproponowano nowe ujęcie pozwalające zidentyfikować skuteczność, nazwane formułą ewaluacyjną rewitalizacji.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Uwagi do założeń ustawy o rewitalizacji – wybrane aspekty

Celem niniejszego artykułu jest ocena i sformułowanie uwag do projektu Założeń ustawy o rewitalizacji. Tocząca się od wielu lat dyskusja nad projektem ustawy oraz realna potrzeba prowadzenia procesów rewitalizacji w oparciu o jasno wyznaczone normy formalno-prawne stały się przyczynkiem do wznowienia prac legislacyjnych oraz przekazania Założeń ustawy do konsultacji społecznych przez Departament Polityki Przestrzennej Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Istotny jest fakt, że rewitalizacja to jedno z priorytetowych obszarów wskazanych przez Unię Europejską, a trwająca nowa perspektywa programowa 2014–2020 zakłada ponowne wsparcie odnowy miast środkami unijnymi. Opracowanie klarownych ram procesu rewitalizacji wydaje się tym samym potrzebne i newralgiczne dla dalszych przeobrażeń funkcjonalnych polskich miast.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rola funduszy europejskich w finansowaniu procesu rewitalizacji miast w Polsce

Artykuł dotyczy zagadnień ekonomiczno-prawnych procesu rewitalizacji miast w Polsce. Celem artykułu jest przedstawienie roli funduszy europejskich oraz udziału innych źródeł w finansowaniu procesu rewitalizacji obszarów zurbanizowanych na poziomie regionalnym i lokalnym. Zakres badań artykułu odnosi się do poziomu regionalnego i lokalnego. Na poziomie regionalnym przebadano Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007–2013 oraz 16 regionalnych programów operacyjnych 2007–2013. Badania na poziomie lokalnym oparto na Lokalnym Programie Rewitalizacji Obszaru Miasta Olsztyn na lata 2007–2015 oraz Programie Rewitalizacji Obszarów Miejskich w Rzeszowie na lata 2007–2015. Ponadto w artykule przedstawiono zestawienie projektów środowiskowych. W wyniku badań dowiedziono, że fundusze europejskie stanowią podstawę finansowania inwestycji rewitalizacyjnych.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zastosowanie analizy wielokryterialnej do wspomagania procesu decyzyjnego w projektowaniu rewitalizacji obszarów miejskich

W artykule podjęto próbę ukazania możliwości aplikacyjnych metod wielokryterialnych we wspomaganiu procesu decyzyjnego podczas projektowania rewitalizacji przestrzeni miejskiej. Dzięki zastosowaniu analizy wielokryterialnej poprawia się poziom świadomego postrzegania złożoności i konkurencyjności celów oraz następstw rewitalizacji, poprzez jego uspołecznienie, demokratyzację i dyskursywność. Zamieszczony w pracy przykład oceny potencjalnych przemian fragmentu Poznania stanowi ilustrację sposobu wykorzystania proponowanych metod. Analiza wielokryterialna może stanowić interesującą płaszczyznę poszukiwań – wśród dostępnych wariantów działania – rozwiązania społecznie satysfakcjonującego.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rynek nieruchomości jako generator zmian funkcjonalno-przestrzennych na rewitalizowanym krakowskim Zabłociu

Artykuł przedstawia analizę zmian funkcjonalno-przestrzennych w dawnym przemysłowym obszarze Krakowa – Zabłociu. Jest ono obecnie coraz modniejszą lokalizacją do zamieszkania i inwestowania. W artykule zidentyfikowano nowe zagospodarowania obszaru jako rewitalizowanej przestrzeni. Celem opracowania była weryfikacja hipotezy o modelowym charakterze zmian funkcjonalno-przestrzennych w terenie posiadającym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i program rewitalizacji. Stwierdzono wystąpienie dysfunkcjonalności tych zagospodarowań, mimo iż Zabłocie (co rzadkie w Polsce) posiada powyższe uregulowania. Analizowany obszar ilustruje, że prawne i planistyczne ramy są niewystarczające do kreacji w pełni funkcjonalnych w długim okresie przestrzeni miejskich.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rewitalizacja zdegradowanych przestrzeni miejskich – studia przypadku

Przekształcenia metod i rodzajów produkcji przemysłowej w kierunku rozwoju nowych technologii wymagają nowych urządzeń i nowych obiektów dostosowanych do współczesnych wymagań. W wyniku tych przekształceń nastąpiło zmniejszenie liczby podmiotów w przemyśle tradycyjnym na rzecz gospodarki opartej na wiedzy. Procesy takie prowadzą do powstania w miastach terenów zdegradowanych i poprzemysłowych, co zmusza władze do podjęcia działań rewitalizacyjnych. Przykłady rewitalizacji przedstawione w artykule wskazują na konieczność kompleksowego podejścia do procesu rewitalizacji, którego efektem powinna być nowa przestrzeń, tworzona zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, harmonijnie łącząca się z istniejącym otoczeniem.
 
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie terenów pogórniczych na przykładzie Wałbrzycha

W efekcie przeprowadzonej na początku lat 90. XX w. likwidacji przemysłu górniczego w Wałbrzychu w mieście zaszły głębokie przemiany w sferach gospodarczej, społecznej i przestrzennej. Jednym ze skutków była utrata przez znaczne obszary miasta wykorzystywane przez przemysł górniczy swej dotychczasowej funkcji. Celem artykułu była ocena obecnego stanu wykorzystania terenów pogórniczych na obszarze Wałbrzycha. Na podstawie inwentaryzacji urbanistycznej określono użytkowanie terenu oraz wybrane cechy budynków. Zbadano także rozmieszczenie podmiotów gospodarczych oraz ich strukturę rodzajową (według PKD 2007). Na podstawie przeprowadzonego badania można stwierdzić, iż tereny pogórnicze w Wałbrzychu w niewielkim stopniu zdołano przystosować do pełnienia nowych funkcji. Obecne ich zagospodarowanie świadczy, iż w procesie likwidacji przemysłu górniczego problem przyszłego wykorzystania terenów pogórniczych nie był w należyty sposób uwzględniany.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Audyt miejski w procesie rewitalizacji dzielnic staromiejskich (na przykładzie Mysłowic)

Celem badań była ocena jakości zagospodarowania przestrzennego dzielnicy staromiejskiej w Mysłowicach z zastosowaniem audytu miejskiego. Stanowi on procedurę z modułami niezależnego zbierania i przetwarzania danych celem sporządzania programów rewitalizacji oraz jej monitorowana ex post. Badany obszar posiada historyczny układ urbanistyczno-architektoniczny, a współcześnie cechuje się recesją ekonomiczną i postępującą degradacją tkanki miejskiej. Do określenia skali degradacji urbanistyczno-funkcjonalnej posłużono się formularzem zawierającym badane cechy i jednostki przestrzenne wraz z przyznanymi im odpowiednimi wagami punktowymi (0–3). Audytu dokonano wzdłuż wszystkich ulic i placów dzielnicy staromiejskiej z efektem finalnym w postaci mapy. Badania wskazują, iż najlepiej utrzymane jest centrum administracyjno-usługowe dzielnicy, z kolei najwyższy stopień degradacji cechuje jej obrzeża północno-zachodnie i południowe. Uzyskane wyniki zostały ponadto potwierdzone w aktualizacji Miejskiego Programu Rewitalizacji dla miasta Mysłowice.
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Cyprian Kamil Norwid z perspektywy współczesnej szkolnej recepcji i w odbiorze lokalnego środowiska

Artykuł dotyczy szkolnej recepcji twórczości Cypriana Kamila Norwida. Projekt pn. „Bielski Norwid” (2001–2019), zrealizowany w Gimnazjum im. Cypriana Kamila Norwida w Bielsku w województwie mazowieckim, jest przykładem tego typu dobrej praktyki. W opracowaniu opisano wartości będące efektem obcowania młodzieży szkolnej z twórczością tego poety jako patrona szkoły. Autorka ponadto odpowiada na podstawowe pytanie dydaktyki polonistycznej, czyli jak zaciekawić uczniów literaturą i zaangażować ich do działań interdyscyplinarnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Myślenie w systemie poznawczym i w świecie wartości. O powinnościach dydaktyki w dobie neuronauki

Wychodząc od współczesnych determinantów zmian w zakresie operacji myślowych, takich jak transkulturowy charakter świata i neuronaukowe koncepcje umysłu (Francisco Varela, Daniel C. Dennett, Gilles Fauconnier, Mark Turner), autorka kształtuje podstawy dydaktyki mentalnej, odtwarza tropy związane z mechanizmami poznawczymi w dydaktyce polonistycznej (Maria Nagajowa, konstruktywizm, nowe media) oraz wskazuje takie pola aktywności nauczycielskiej wrażliwe na kształtowanie myślenia, jak: interpretacja, retoryka, kultura dyskusji i ćwiczenia percepcyjne, prowadzące do odsłonięcia qualiów. Zaproponowana w artykule „dydaktyka mentalna” oznacza zintegrowane kształcenie myślenia, percepcji, uwagi i systemu wartości.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Rehabilitacja starości. Glottogeragogika jako wyzwanie wobec ageizmu

Artykuł poświęcony jest charakterystyce seniorów jako nowej grupie aktywnych studentów uczących się języków obcych. Zmiany w strukturze społecznej potwierdzają tezę socjologów, że XXI wiek będzie okresem emancypacji seniorów. Aktywni nestorzy w przestrzeni publicznej staną się nie tylko depozytariuszami historii, kultury i tradycji, lecz także będą odgrywać ważną rolę w dyskusji międzypokoleniowej, przełamując negatywne stereotypy kształtujące postawę ageizmu. Zaangażowanie i zainteresowanie współczesnych seniorów zajęciami organizowanymi przez uniwersytety trzeciego wieku udowadnia, że grupa ta potrafi wykorzystywać możliwości życiowe oferowane przez okres emerytalny. Dlatego wyzwaniem dla współczesnych glottogeragogów jest opracowanie programów, podręczników i pomocy dydaktycznych do nauki języków obcych, z uwzględnieniem potrzeb i zainteresowań seniorów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„W nieoczekiwanych chwilach empatii” – dydaktyka uważności wobec poezji Elizabeth Bishop

W artykule badany jest dydaktyczny potencjał poezji i malarstwa Elizabeth Bishop. Wywiedzione z nich uważne widzenie rzeczywistości, ufność pokładana w zwykłym doświadczeniu, dbałość o precyzję zapisu oraz komunikatywność uczuć okazują się możliwe do odczytania podczas niespiesznego odbioru dzieła. Wiersz i obraz, empatycznie i bezinteresownie odsłonięte dla odczytania dzięki poetyce modernistycznej, której nie zależy na interpretacji, lecz na uchwyceniu chwili życia, nawzajem się uzupełniają co do form ekspresji doświadczeń i emocji. Dydaktyka uważności pozwala w ten sposób przemierzać świat Bishop.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wartość kompetencji międzykulturowych

Celem artykułu jest refleksja nad znaczeniem kompetencji międzykulturowych w budowaniu społeczeństwa pluralistycznego, otwartego na różnorodność kulturową. Na przykładzie analizy nowego programu studiów anglojęzycznych Intercultural Communication in Education and the Workplace, funkcjonującego na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, podjęto próbę wskazania, w jakich aspektach i w jaki sposób można nabywać i promować kompetencje międzykulturowe. Przedmiotem analiz nie jest natomiast edukacja międzykulturowa jako taka, gdyż była ona przedmiotem rozważań wielu innych badaczy. Na początku podjęto próbę zdefiniowania samego pojęcia kompetencje międzykulturowe przy uwzględnieniu komponentów poznawczych, emocjonalnych i behawioralnych. Odpowiedź na pytanie, dlaczego ważne jest nabywanie kompetencji, znajduje się w części omawiającej czynniki (imperatywy) wskazujące na ich niezbędność we współczesnym zglobalizowanym, skompresowanym przestrzennie i usieciowionym świecie. W końcowej części artykułu zamieszczono analizę założeń kierunku i programu studiów międzykulturowych, będącą próbą przedstawienia praktycznej propozycji nabycia kompetencji międzykulturowych w lubelskim akademickim środowisku międzynarodowym.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
W imię spotkania. Antroponomastyka – lektura – etyka

Autorka artykułu w antroponomastycznej interpretacji tekstów literackich dostrzega szansę na uwrażliwienie młodego czytelnika nie tylko na los bohaterów tekstów, lecz także na los drugiego człowieka. Deszyfryzacja imienia postaci literackiej zaproponowana uczniom na lekcjach języka polskiego zachęca do uwolnienia jej z interpretacyjnych schematów, wzbogacając interpretację o zupełnie nowy kontekst. W tym sensie nauka o języku wspiera innowacyjne odczytania tekstu, przekonując uczniów, że lekcje literatury mogą stać się warsztatami etycznymi, podczas których doskonali się sztukę spotkania z drugim człowiekiem. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Fair, Bright, Optimistic – about Literary Work of Zofia Żurakowska

W artykule zaprezentowano wybrane opowiadania Zofii Żurakowskiej pod kątem obecnych w nich wartości. Pisarka, mimo że nie miała łatwego życia prywatnego, zachowała optymizm i wiarę w człowieka, czego odzwierciedleniem jest jej twórczość dla dzieci i młodzieży. W opowiadaniach podejmowała ważne tematy społeczne i obyczajowe, była wrażliwa na krzywdę ludzką. Jej pisarstwu przyświecały takie wartości, jak: wolność, bezinteresowność, tolerancja, życzliwość i miłość. Pisarka kreowała bohaterów głęboko przeżywających swoje dramaty i niepokoje, ale zawsze działających w imię dobra. Oryginalność literatury tworzonej przez Żurakowską polega też na tym, iż jako jedna z pierwszych wprowadziła do swych utworów wątki detektywistyczne i kryminalne. Pomimo tego, że zmieniły się realia, stosunki społeczne, wizerunek szkoły i relacje między młodzieżą a dorosłymi, to na pewno nie uległy zmianie problemy, postawy ludzkie i wartości prezentowane przez pisarkę. Nie stracił na aktualności również język jej książek, ponieważ jest komunikatywny, czytelny i prosty.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Edukacja polonistyczna wobec kryzysu klimatycznego – rozpoznania i rekomendacje dydaktyczne

Artykuł jest próbą wprowadzenia do praktyki szkolnej nowego nurtu interdyscyplinarnego – humanistyki ekologicznej. W związku z dokonującym się zwrotem ku Ziemi, trwającymi klimatycznymi strajkami młodzieżowymi i zainteresowaniami uczniów tematem globalnego ocieplenia planety, warto profilować czytanie, zwracając uwagę na relację człowieka ze środowiskiem. Ponadto konieczne staje się wprowadzenie do edukacji nowych treści, dzięki którym możliwy będzie namysł nad wspólną przyszłością oraz krytyka arogancji i krótkowzroczności człowieka.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Anthropocentric and Cultural Trend in Didactic Literature and Contemporary Anthropology

W artykule został omówiony nurt antropocentryczno-kulturowy w dydaktyce polonistycznej (począwszy od Jana Polakowskiego). Autorka wskazuje również na różne rozumienie terminów antropologia i antropocentryzm we współczesnej humanistyce oraz podaje przykłady tekstów, których nawet fragmenty warto czytać z uczniami, oraz pytań, które można stawiać uczniom, a także kwestii, na które powinno się uczniów uwrażliwiać w związku z obecnością w literaturze pięknej, sztuce i dydaktyce motywów, wątków i refleksji natury antropologicznej. Opracowanie stanowi rodzaj przewodnika po wybranych zagadnieniach i rozprawach.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Ścieżka adaptacyjna - projekt toru treningowego z przeszkodami dla osób niewidomych i słabowidzących

W edukacji akademickiej coraz większą popularność zdobywa metoda zwana Project Based Learning (PBL). Jej istotą jest pozyskiwanie przez studentów pracujących w grupie kompetencji i wiedzy poprzez samodzielną pracę projektową przy jedynie mentorskim udziale nauczycieli. Na Politechnice Śląskiej metoda ta jest wdrażana od kilku lat. W ramach relacjonowanego PBL, zrealizowanego w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021, zadaniem studentów było w pierwszej kolejności rozpoznanie charakterystycznych potrzeb oraz ograniczeń osób niewidomych i słabowidzących (z wykorzystaniem metody badań ankietowych), a następnie opracowanie zgodnie z zasadami projektowania uniwersalnego koncepcji architektonicznej imitującej tor przeszkód - tytułowej ścieżki adaptacyjnej.

Czasopismo: Builder
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Poezja i malarstwo o starości kobiet – wiersze Anny Świrszczyńskiej w dialogu z wybranymi obrazami

Celem artykułu jest ogląd tożsamości starej kobiety na przykładzie utworów Anny Świrszczyńskiej, które porównano z wybranymi pracami malarskimi. Podkreślono, że specyfika kreacji artystycznej poetki, jej sposób prezentacji kobiecego punktu widzenia na wszelkie zjawiska i uczucia, nie prowadziła do negacji rzeczywistości męskiej, lecz stanowiła jej uzupełnienie. Zamierzona interdyscyplinarność dyskursu ma uzasadnienie w przekonaniu, że różnorodność językowego przekazu zwielokrotnia siłę oddziaływania sztuki oraz empatycznie orientuje odbiorców na niepowtarzalność i jednostkowość doświadczenia egzystencjalnej relacji podmiotu ze światem w dziełach sztuki.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Męka dwuznaczności i egzorcyzmy

Przedmiotem uwagi w artykule jest jeden z ostatnich tomików Czesława Miłosza pt. Druga przestrzeń. Autorka przygląda się w nim niejednoznacznej religijności Miłosza. Dowodzi, że jest to religijność pełna napięć, sprzeczności, z którymi poeta stara się – z różnym skutkiem – uporać, unikając zarazem pocieszających, typowych dla potocznej wiary, rozstrzygnięć. Pisze o Miłoszowej tęsknocie do jednoznaczności jako formie niezgody na zło i okrucieństwo świata, niezgody na dwuznaczny jego wymiar, niezgody na wymuszoną akceptację dla przemijania, cierpienia i śmierci. Ukazuje różne formuły wyjścia poza antynomię tworzoną przez współistnienie piękna i okrucieństwa życia (m.in. doświadczenie epifanii) i przedstawia na tym tle specyfikę Miłoszowej egzystencjalnej aksjologii.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dziesięć obligacji polonistycznej dydaktyki XXI wieku

Polonistyczna dydaktyka w XXI wieku może spełniać społeczne zobowiązania na dziesięciu płaszczyznach. Dla sprawdzenia ich realizacji przeanalizowano dokumenty formalne zastane: podstawy programowe, programy kształcenia, podręczniki, publikacje metodyczne, informacje konferencyjne i portale internetowe. Przeprowadzono zadania klasowe, wywiady i ankietę. Okazało się, że polonistyczna dydaktyka XXI wieku nie spełnia społecznych zobowiązań. Trzeba zaktualizować jej cele, strategie, metody i środki kształcenia, eliminować nieuprawnione interpretacje, współpracować ze środowiskami okołoedukacyjnymi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Postać literacka jako przedmiot rozmyślań aksjologicznych

Autorka artykułu wychodzi od rozważań na temat aksjologii i postaci literackiej. Omawia rolę postaci w otwieraniu nastolatków na rozważania aksjologiczne. Sygnalizuje też wybrane i niepublikowane dotąd rezultaty badań, które przeprowadziła wśród przyszłych nauczycieli. Odwołując się do opowiadań zamieszczonych w dwóch tomach Gorzkiej czekolady, uwagę poświęca Dziewczynie mistrza Katarzyny Ryrych – występującym w niej postaciom i ich znaczeniu dla rozbudzania namysłu uczniów nad ważnymi aksjologicznie sprawami. Całość zamykają refleksje nad edukacją aksjologiczną i wartością lekcyjnych spotkań z postaciami literackimi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Jaką wartością jest naród? Rozważania na marginesie „Narodzin narodu” Kamila Polaka

W artykule autorka prowadzi rozważania dotyczące narodu jako kategorii etnicznej, kulturowej i politycznej oraz opisuje swoje doświadczenia z warsztatów z młodzieżą prowadzonych na Uniwersytecie Gdańskim. Punktem wyjścia tych spotkań była etiuda Kamila Polaka Narodziny narodu, minimalistyczna animacja opowiadająca o narodzinach i upadku pewnego narodu. Zaproponowany modus lektury, wychodząc od uniwersalnej opowieści opartej na bezosobowej metaforze koła, przechodzi do uczniowskiego „tu i teraz”, ujawniając aksjologiczne dylematy młodego odbiorcy kultury. W artykule nie tylko zreferowano poglądy uczniów dotyczące przynależności narodowej, ale przede wszystkim ujawniono, w jaki sposób ta wiedza jest przez nich konstruowana.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Multimedia Theme System (MTS), or about Reading Aloud as Axiological Education in Polish Lessons in High School

Zadaniem humanistyki, w tym dydaktyki języka polskiego, jest spotkanie z dziełem literackim. To trudne zadanie, szczególnie w dzisiejszych czasach, kiedy media elektroniczne stały się głównymi nośnikami wartości i pseudowartości. Autorka przedstawia wyniki badań na temat wartości czytania po przeprowadzeniu lekcji o Królu Edypie Sofoklesa w ramach programu nauczania multimedialnymi modułami tematycznymi. Czytanie okazuje się niezastąpioną wartością w obliczu narastającej niechęci młodych ludzi do omawiania trudnych i wymagających lektur na lekcjach języka polskiego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Mnemosyne w muzeum i w szkole

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu pamięci kulturowej w edukacji polonistycznej. Kwestia ta została omówiona kontekście tzw. zwrotu pamięciowego oraz przekształceń zachodzących w muzealnictwie pod wpływem „nowej muzeologii”. Tekst składa się z trzech części. Pierwsza z nich dotyczy zmian i przesunięć w dyskursie o pamięci kulturowej i społecznej w czasach narastającego procesu muzealizacji. W drugiej wskazane zostały nowe strategie edukacyjne w muzeach narracyjnych, krytycznych, a zwłaszcza w muzeum partycypacyjnym, co przyczynia się do formowania nowych wzorów uczestnictwa w kulturze i przyzwyczajeń odbiorczych. Z kolei trzecia część przynosi rozpoznania dotyczące wyzwań, ale i podpowiedzi, jakie dla kształcenia polonistycznego płyną z transformacji zachodzących w działalności muzeów na polu edukacyjnym.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki o kulturze i religii