rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Integracja Europy a obecna polityka Niemiec

Punktem wyjścia rozważań jest odrzucenie założenia o istnieniu ogólnoeuropejskiej opinii publicznej i europejskiego demosu. To skłania do zastanowienia się nad procesem integracji Europy – jej faktycznym przebiegiem i alternatywnymi możliwościami. Integracja narodów może być przeprowadzana odgórnie, za pomocą celowych decyzji polityczno-prawnych, lub też może się dokonywać oddolnie, poprzez tworzenie zrębów ponadnarodowej opinii publicznej. Oba modele integracji jak dotąd poniosły klęskę. Niepowodzeniom integracji Europy towarzyszyła zasadnicza zmiana polityki zagranicznej największego z państw Unii – Republiki Federalnej Niemiec. Integracja w ramach instytucji europejskich pozostaje jednym z imperatywów tej polityki, ale jednocześnie Niemcy aspirują do odgrywania centralnej roli w zjednoczonej Europie. Czy właściwą odpowiedzią na obecny kryzys finansowo-ekonomiczny strefy Euro jest dalsza centralizacja władzy w Unii Europejskiej, czy raczej podjęcie starań na rzecz oddolnej integracji narodów, opartej na równoprawnym ścieraniu się różnych poglądów?

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Autorytaryzm prawicowy a orientacja na dominację społeczną: współczesne ujęcia autorytaryzmu w perspektywie psychologicznej

Artykuł dotyczy współczesnych koncepcji i badań nad zjawiskiem autorytaryzmu związanych z koncepcją autorytaryzmu prawicowego oraz orientacji na dominację społeczną. Przedstawione zostają tym samym główne założenia Boba Altemeyera dotyczące definicji i genezy autorytaryzmu prawicowego oraz podstawowe tezy teorii dominacji społecznej, a także znaczenie jednego z jej najważniejszych konstruktów: orientacji na dominację społeczną. Artykuł wskazuje także na podobieństwa i różnice pomiędzy tymi koncepcjami oraz na ich związki ze zjawiskiem uprzedzeń.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Prawo finansów publicznych i kontrowersje wokół oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce

Artykuł podejmuje problematykę nieprecyzyjnych zapisów w polskim prawie finansów publicznych wpływających na sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. Dokonano analizy aktów prawnych determinujących kształt sektora finansów publicznych i przedstawiono luki wykorzystywane przez władze lokalne. Najważniejszym problemem jest sposób, w jaki ustawodawca zdefiniował podmioty sektora finansów publicznych, wyłączając z niego spółki prawa handlowego. Jednostki samorządu terytorialnego prowadzą politykę finansową obłożoną licznymi restrykcjami przez ustawodawcę. Limity zadłużenia skłaniają władze lokalne do przenoszenia części działań publicznych poza sektor finansów publicznych. Wykorzystywane w tym celu spółki komunalne generują ryzyko dla finansów publicznych i ograniczają ich jawność oraz przejrzystość.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
David Torrance, Salmond. Against the Odds, Brilinn, Edinburgh 2011, ss. XV + 477.

Na wstępie niniejszego artykułu recenzyjnego konieczne jest doprecyzowanie powyższego adresu bibliograficznego. Omawiana książka, będąca biografią Alexa Salmonda, lidera Szkockiej Partii Narodowej (Scottish National Party – SNP) oraz pierwszego ministra autonomicznego rządu Szkocji, pierwotnie ukazała się w październiku 2010 roku jako tak zwany hardback. W międzyczasie w tamtejszej polityce doszło do wydarzenia bezprecedensowego: SNP zdecydowanie wygrała wybory do edynburskiego parlamentu, tworząc w rezultacie samodzielny rząd.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Jacek Bartyzel, Krzyż pośrodku Księżyca. Historia i ideario meksykańskiego synarchizmu oraz katolickiej organizacji podziemnej El Yunque (1932-2012), Wydawnictwo Arte, 2012 (b.m.wyd.), ss. 512.

Podobno w czasie spotkania z cesarzem Karolem V Hernán Cortés, zapytany przez władcę, jak wygląda Meksyk, niewiele się zastanawiając, zmiął kartkę papieru i rzucił na stół. Oto jak wygląda! W rzeczy samej, losy zarówno dzisiejszego, jak i historycznego Meksyku są tak powikłane, że ten plastyczny obraz z przytoczonej anegdoty posiada znaczenie wręcz symboliczne. Wydaje się, jakby topografia fizyczna znalazła w tym przypadku odbicie w topografii politycznej, intelektualnej i kulturalnej tego tajemniczego regionu, który głęboko naznaczyła katolicka cywilizacja hiszpańskich konkwistadorów, misjonarzy i wicekrólów. Dzisiaj Meksyk staje się jednak synonimem bandytyzmu, bezwładu, wszędobylskiej korupcji, walki z narkotycznymi gangami, a w świadomości potocznej dodatkowe piętno odcisnęły na tym ponurym wizerunku niedawne odkrycia grobów z Ciudad Juárez. Wprawdzie pielgrzymki papieskie odmieniły nieco ten obraz, do czego także w pewnej mierze przyczyniło się przełamanie wieloletniego monopolu władzy Partii Rewolucyjno-Instytucjonalnej przez wyrosłą z kręgów katolickich Partię Akcji Narodowej, mimo to obraz ten wydaje się tak mocno zakorzeniony, że skłania do łatwego zapominania o bogatych dziejach brutalizacji życia społecznego, w których swój znaczący udział miały próby zniszczenia katolickiego i hiszpańskiego dziedzictwa Meksyku.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Amerykańskie wybory prezydenckie 2016 r. z perspektywy zmian systemu partyjnego i środowiska instytucjonalnego

Cel naukowy: Celem artykułu jest przedstawienie wybranych aspektów zmian amerykańskiego systemu partyjnego i instytucjonalnego, jakie wpłynęły na wynik wyborów 2016 r., oraz przeanalizowanie, jakich konsekwencji tego wyniku należy oczekiwać dla dalszej ewolucji wspomnianych systemów.
        Problem i metody badawcze: Artykuł koncentruje się na przyczynach utraty kontroli establishmentu partyjnego nad procesem prawyborów, długoterminowych uwarunkowaniach zwycięstwa Donalda Trumpa w wyborach powszechnych oraz perspektywach reorientacji programowej Partii Republikańskiej w kierunku tzw. tradycji jacksonowskiej.
        Proces wywodu: Przebieg i wyniki prawyborów w obydwu partiach analizowane są w świetle ustaleń literatury dotyczących mechanizmu funkcjonowania amerykańskich instytucji politycznych (w szczególności legislatur i partii politycznych). Z kolei przyczyny przesunięć poparcia wyborczego między partiami rozpatrywane są w ujęciu jakościowym na podstawie przykładów i trendów historycznych. Wreszcie potencjalne konsekwencje zwycięstwa D. Trumpa analizowane są w odniesieniu do reguł instytucjonalnych (przede wszystkich prawnych) determinujących możliwości realizacji programu prezydenckiego.
        Wyniki analizy naukowej: Uprawdopodobniono tezę o istnieniu związku przyczynowego między reformami instytucjonalnymi bezpośrednio lub pośrednio osłabiającymi tradycyjne mechanizmy hierarchiczne w polityce amerykańskiej a utratą kontroli nad procesem nominacyjnym przez establishmenty partyjne, która umożliwiła zwycięstwo D. Trumpa i osłabiła H. Clinton. Wskazano na stabilne historyczne wzorce zachowań wyborczych, częściowo wyjaśniające zwycięstwo kandydata republikanów w wyborach powszechnych.
        Wnioski, innowacje, rekomendacje: Wynik wyborów prezydenckich w USA w 2016 r. był rezultatem splotu wielu czynników. Nie bez znaczenia były również niedostrzegane w bieżących komentarzach uwarunkowania instytucjonalne (jak osłabienie kierownictwa partyjnego) oraz stabilne wzorce zachowań amerykańskiego elektoratu (przewaga „outsiderów” – kandydatów spoza polityki federalnej czy inklinacja ku alternacji władzy).

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Od „oszołomów” do „zakonu PC”. Wizerunek medialny Porozumienia Centrum. Próba naszkicowania problemu

Artykuł przedstawia wizerunek medialny Porozumienia Centrum oraz jego przyczyny i konsekwencje poprzez analizę poświęconych tej partii artykułów opublikowanych w „Gazecie Wyborczej” i tygodniku „Polityka”. Oba tytuły medialne uznano za reprezentatywne dla badanego problemu studium przypadku z uwagi na ich pozycję na rynku medialnym oraz związki ze środowiskami politycznymi stanowiącymi „rdzeń” polskiej transformacji ustrojowej. Pejoratywny wizerunek PC – w tym twórcy i wieloletniego prezesa tej partii Jarosława Kaczyńskiego – należy uznać za jeden z najtrwalszych mitów w polskim życiu medialnym i publicznym po 1989 roku. „Czarna legenda” PC była jednym z determinantów zakończenia działalności tego ugrupowania, została również przeniesiona przez media na kolejną inicjatywę polityczną Jarosława i Lecha Kaczyńskich – partię Prawo i Sprawiedliwość. Przyczyny tego zjawiska – o charakterze ideowym (ideologicznym), politycznym i personalnym – zostały przedstawione z wyraźnym rozróżnieniem na przypadek „Gazety Wyborczej” i tygodnika „Polityka”. Takie ujęcie problemu stanowi nie tylko przyczynek do badań nad niezależnością (lub raczej zależnością) polskiego rynku medialnego od politycznych obozów lewicowego i liberalnego, ale również prowadzi do wniosku natury stricte politycznej. Emocjonalne traktowanie przez autorów „Gazety Wyborczej” Porozumienia Centrum nie jako elementu opisywanej rzeczywistości, lecz jako wroga politycznego par excellence dowodzi, że to podział w obrębie tak zwanej opozycji demokratycznej w PRL – poprzez powstanie PC w 1990 roku – stanowi najważniejszy konflikt polityczny w dziejach III RP. Jednocześnie utrzymanie znaczącej pozycji politycznej przez środowisko J. Kaczyńskiego należy traktować jako brak pełnej skuteczności strategii medialnych kierowanych wobec aktorów politycznych. „Demos” wciąż pozostaje silniejszy niż media, a demokracja odpiera ataki „mediokracji”.
         

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Nowożytne przemiany pojęcia wroga na tle przekształceń nomosu Ziemi. Z zagadnień ładu międzynarodowego w myśli Carla Schmitta

Artykuł stanowi wprowadzenie do podstawowych zagadnień związanych z problematyką międzynarodową w myśli Carla Schmitta. Zarysowane zostają pojęcie nomosu Ziemi, przekształcenia w obrębie Jus Publicum Europaeum oraz nieróżnicujące pojęcie wojny. Schmitt przypisuje szczególne znaczenie przemianie pojęcia wojny w nowożytnej historii Europy. Rzeczony proces historyczny jest głownym tematem tekstu wraz z pokrewnymi zagadnieniami odsyłającymi do natury nowożytnego państwa i ładu międzynarodowego.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Pojęcie „przedstawiciela Narodu” w świetle art. 4 ust. 2 Konstytucji RP z 1997 r.

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest wyjaśnienie pojęcia „przedstawiciel Narodu” użytego w art. 4 ust. 2 Konstytucji RP z 1997 r. Pojęcie to jest najważniejsze dla zrozumienia podstawowej zasady ustrojowej, jaką jest zasada suwerenności narodu, i dotyczy istoty funkcjonowania III RP jako państwa demokratycznego.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Pojęcie „przedstawiciel Narodu” oraz związane z nim pojęcie „organu przedstawicielskiego” wywołuje duże kontrowersje w doktrynie prawa konstytucyjnego. W artykule, który pozostaje w obrębie rozważań prawno‑konstytucyjnych, wykorzystano głównie metodę prawno‑dogmatyczną, w ramach której zostały użyte następujące metody wykładni przepisów prawnych: językowo‑logiczna, celowościowa, systematyczna oraz historyczno‑prawna.
        PROCES WYWODU: Wstępna część artykułu ogólnie objaśnia treść zasady suwerenności narodu. Następnie zostały przedstawione zawarte w doktrynie rozważania dotyczące pojęcia „przedstawiciela Narodu”, po czym autor zaprezentował własne refleksje na ten temat. Artykuł kończą propozycje zmiany art. 4 ust. 2 Konstytucji.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Chociaż pojęcie „przedstawiciela Narodu” wywołuje kontrowersje w doktrynie prawa konstytucyjnego, wydaje się, że rację mają zwolennicy poglądu, iż tylko posłowie i senatorowie mogą zostać uznani za „przedstawicieli Narodu”, a zatem wyłącznie Sejm i Senat mogą być uznane za jego „organy przedstawicielskie”.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Należy rozważyć nowelizację art. 4 ust. 2 Konstytucji, która zaznaczyłaby wyraźnie, że wszelkie organy władzy publicznej powinny brać pod uwagę w swojej działalności dobro i interes suwerena‑Narodu.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Czarne legendy

Artykuł jest próbą uchwycenia zjawiska czarnych legend, przyczyn ich powstawania w dziejach i oddziaływania na umysły współczesnych. Autor stawia tezę, że umyślnie konstruowane czarne legendy stanowią broń ideologiczną długiego zasięgu, której celem jest ugruntowanie w dziejach pejoratywnego wizerunku wroga. Konstrukcje ideologiczne tego rodzaju powstają wskutek zastosowania strategii pars pro toto do holistycznego ujęcia danego zjawiska historycznego, co tworzy w rezultacie wypaczony wizerunek adwersarza politycznego, utrwalany poprzez współczesny model demokratycznej edukacji, w której często poprawność polityczna zajmuje miejsce rzetelnych badań.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Pięć wizji wroga

Autor rekonstruuje koncepcje wroga publicznego, przejawiające się w praktyce politycznej pięciu wybranych przywódców polskich partii politycznych z ostatniego ćwierćwiecza, którzy w jego opinii najpełniej wprowadzili ideę wroga do polskiej polityki, a w finale uzupełnia te charakterystyki krótkim komentarzem.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Edytorial: Dehumanizacja adwersarza politycznego

Nietzsche powiedział kiedyś, że format człowieka  poznaje się po  tym,  jakich ma wrogów. Jeśli  tak  jest, tedy należy z przykrością stwierdzić, że walka  polityczna w epoce demokratycznej nie daje pod- staw do optymizmu. Nikt wprawdzie nie będzie  namawiał do tego, by w polityce miłować nieprzy- jaciół swoich – wówczas bowiem polityczne działa musiałyby całkiem umilknąć. Niemniej jednak  formy, jakie przybierają dzisiejsze spory partyjne,  skłaniać powinny wielu filozofów polityki i politologów do refleksji nad formatem politycznych  adwersarzy i ich wzajemnych konfliktów; z zatroskaniem winni oni spojrzeć tam, gdzie zieje z nich pustka: ku najważniejszym dla państwa kwestiom suwerenności i racji stanu. Tematyka niniejszego tomu...

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Konsekwencje konfliktu na Ukrainie dla strategii Stanów Zjednoczonych w Europie

CEL NAUKOWY: Podstawowym celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o najważniejsze następstwa, jakie przyniósł konflikt na Ukrainie dla polityki bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych w Europie. W tym celu analizie poddane zostały główne elementy polityki USA wobec europejskich sojuszników z NATO oraz Federacji Rosyjskiej.
         PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł ten wykorzystuje koncepcje „wielkiej strategii”, „odstraszania” oraz „dylematu bezpieczeństwa”. Posługuje się analizą krytyczną najnowszych monografii i artykułów naukowych z dziedziny studiów nad bezpieczeństwem międzynarodowym oraz źródeł pierwotnych, takich jak przemówienia prezydenta Baracka Obamy czy strategie bezpieczeństwa narodowego USA.
        PROCES WYWODU: Artykuł złożony jest z trzech części. W pierwszej omówione zostały podstawowe kwestie terminologiczne, stan badań oraz koncepcje kluczowe dla tego artykułu: wielka strategia, odstraszanie i dylemat bezpieczeństwa. Druga część analizuje w syntetyczny sposób politykę zagraniczną i bezpieczeństwa USA wobec Europy i Rosji do lutego 2014 r. Trzecia część przedstawia dylematy strategiczne Stanów Zjednoczonych po rosyjskiej aneksji Krymu i trwającej wojnie we wschodniej Ukrainie.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Konflikt na Ukrainie spowodował największe od zakończenia zimnej wojny zaostrzenie stosunków amerykańsko‑rosyjskich, a z drugiej strony przyczynił się do zacieśnienia współpracy obronnej w ramach NATO. Stany Zjednoczone wróciły do strategii, której centralnym elementem jest odstraszanie Federacji Rosyjskiej i podkreślanie gwarancji obronnych wobec europejskich sojuszników.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Strategia Stanów Zjednoczonych w Europie stoi przed kilkoma dylematami: Jak połączyć amerykańskie interesy w Europie, przy jednoczesnym zwrocie Waszyngtonu w kierunku Azji i Pacyfiku? Jak zrównoważyć potrzebę obrony sojuszników europejskich NATO z jednej oraz naprawienie stosunków z Rosją z drugiej strony? Jak utrzymać prężny Sojusz Północnoatlantycki, stanowiący filar regionalnej architektury bezpieczeństwa w Europie, spełniając jednocześnie funkcje obronne wobec swoich członków? Wydaje się, że odpowiedzi na te pytania staną się udziałem dopiero następnej amerykańskiej administracji prezydenckiej.
         
         

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Model Włoski przywództwa politycznego - ,,il caso Berlusconi"

Jeden z najbardziej zamożnych i wpływowych ludzi we Włoszech, właściciel potężnego imperium medialnego, niezwykle barwna postać, Silvio Berlusconi, przez długi okres był dla Włochów bardziej wiarygodny niż jego konkurenci, przywódcy lewicowej koalicji. Pomimo rozmaitych skandali politycznych z jego udziałem, w kraju doświadczonym autorytarnymi rządami Benito Mussoliniego, Berlusconi był prawdopodobnie najpopularniejszym od końca wojny politykiem. Analizując źródła jego sukcesu, wspomina się często o niezdolności do odrodzenia się systemu politycznego Włoch po kryzysie korupcyjnym „Tangentopoli”, który na początku lat 90. pogrążył rządzących chrześcijańskich demokratów, a także o poważnym kryzysie tożsamości, jaki dotknął w ostatnich latach włoską lewicę, która nie tylko, że kilkakrotnie zmieniała nazwę i sojusze, to przede wszystkim nie przedstawiła programu reform, jakiego wymagała ówczesna sytuacja. Nie sposób jednak oprzeć się wrażeniu, że powodzenie Berlusconiego miało też i inne podłoże. Wynikało ono z faktu, iż jego postać bardzo dobrze wpisana jest w mentalność Włochów, którzy, jak twierdzą niektórzy psychologowie, postrzegali go jako kogoś „swojskiego”, a więc osobę, której można wiele wybaczyć. Sprzyjała mu też swoista kultura działań nielegalnych przewijająca się we włoskiej polityce i w społeczeństwie – od notorycznego uchylania się od płacenia podatków i zaangażowania mafii w zdobywanie kontraktów na roboty publiczne, aż do ustawiania meczów futbolowych.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Absolutorium a odpowiedzialność konstytucyjna - komplementarność czy rozdzielność?

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy udzielenie absolutorium jako prawny sposób rozliczenia Rady Ministrów z wykonania budżetu państwa zwalnia jej członków od odpowiedzialności konstytucyjnej, czy też jej nie wyklucza.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Zawarte wnioski zostały sformułowane na podstawie przeglądu dorobku nauki, analizy przepisów prawa oraz oceny praktyki parlamentarnej. Analiza zagadnienia oparta jest na metodzie: systemowej, celowościowej i prawno‑historycznej.
        PROCES WYWODU: Po opisaniu istoty absolutorium, procedury jego udzielania, zmian prawnych, jakie w tym zakresie zostały przyjęte w latach 90. XX w., oraz skutków z tego płynących, w kontekście sporu istniejącego w doktrynie co do konsekwencji jego udzielenia, autorka podjęła próbę powiązania zagadnienia absolutorium z kwestią możliwości egzekwowania odpowiedzialności konstytucyjnej członków Rady Ministrów przed Trybunałem Stanu.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Upolitycznienie procedury kontroli wykonania przez rząd budżetu państwa oraz brak powiązania przez ustrojodawcę z faktem odmowy absolutorium bezpośrednich skutków prawnych wydają się główną słabością tej instytucji, skłaniającą do komplementarnego, a nie rozdzielnego koegzystowania instytucji absolutorium i odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wnioski sprowadzają się do stwierdzenia, że pomimo braku rozstrzygnięć wyraźnie określających zależności prawne między instytucją absolutorium a odpowiedzialnością konstytucyjną oraz z racji braku ograniczenia kryterium kontroli wykonania budżetu państwa do wyłącznie kryterium legalności winno przyjąć się stanowisko, iż udzielenie rządowi absolutorium, jak i tym bardziej jego odmowa nie powinny zamykać drogi do egzekucji odpowiedzialności konstytucyjnej członków Rady Ministrów realizujących budżet państwa.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Projekt nowelizacji ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych w świetle konstytucyjnej zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego

CEL NAUKOWY: Ocena możliwego wpływu nowelizacji ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych na zakres samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Samodzielność jest jedną z najważniejszych cech samorządności. Przyjęte w projekcie nowelizacji ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych (RIO) rozwiązania, dotyczące rozszerzenia przedmiotowego zakresu kontroli nad jednostkami samorządu terytorialnego (JST), jak również sposobu powoływania prezesów RIO, skłaniają do postawienia hipotezy o stworzeniu potencjalnych warunków dla nieuprawnionej ingerencji administracji rządowej w działalność samorządów. Nie mniej ważne jest również symboliczne znacznie takiej inicjatywy. W analizie wykorzystano metodę instytucjonalno-prawną i porównawczą, badaniu poddano przede wszystkim projekt ustawy o zmianie ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz dokumenty powstałe w toku konsultacji i uzgodnień projektu.
        PROCES WYWODU: W artykule scharakteryzowano obowiązujące regulacje prawne dotyczące nadzoru i kontroli regionalnych izb obrachunkowych nad JST, a na tym tle dokonano analizy proponowanych zmian w wymiarze prawnym oraz politycznym. Wskazano ich możliwe skutki. W toku analizy odwołano się również do opinii podmiotów uczestniczących w procesie uzgodnień i konsultacji.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przeprowadzona analiza potwierdziła, że zaproponowane zmiany stwarzają nieuprawnione w myśl konstytucyjnej zasady samodzielności JST rozwiązania, które mogą stworzyć możliwość pośredniego ingerowania w ich działalność. W wymiarze politycznym przygotowany projekt nowelizacji stwarza wrażenie zaostrzenia kontroli i nadzoru rządu nad JST.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Złożony w Sejmie projekt ustawy wymaga dalszych zmian. Za niewystarczające należy uznać wycofanie się projektodawcy w toku konsultacji z przedmiotowego rozszerzenia zakresu kontroli RIO. Poważne zastrzeżenia budzi nadal proponowany sposób powoływania prezesów regionalnych izb obrachunkowych. 

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne