rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zajęcia plastyczne w klasach I–III oparte na metodzie praktycznej działalności uczniów

Zaprezentowana w niniejszym artykule problematyka odnosi się do planowania przez nauczycieli zajęć plastycznych w klasach I–III opartych na metodzie praktycznej działalności uczniów. W części teoretycznej krótko przedstawiono koncepcje nauczania przedmiotu, nazywanego na początku rysunkiem, później wychowaniem plastycznym i w końcu plastyką. Wskazano czynniki wpływające na proces aktywizowania twórczości plastycznej uczniów. W postępowaniu badawczym zastosowano w ramach metody sondażu technikę ankiety skierowanej do nauczycieli, aby uzyskać odpowiedź na postawiony główny problem badawczy: jak przebiega we współczesnej szkole, na poziomie edukacji wczesnoszkolnej proces aktywności plastycznej, oparty na metodzie praktycznej działalności uczniów? Pisemne wskazania nauczycieli pozwoliły ustalić wynikające z problemu głównego odpowiedzi dotyczące: częstotliwości realizowanych przez nauczycieli godzin plastyki, typów zajęć plastycznych oraz podejmowanej tematyki, popularności technik plastycznych oraz problemów dostrzeganych przez badaną grupę podczas przygotowania zajęć z wykorzystaniem niektórych technik plastycznych. Analiza prezentowanych wyników pozwala wysunąć wnioski, że uczniowie w ramach aktywności plastycznej w szkole: najczęściej tworzą prace w oparciu o zapamiętane fakty oraz materiał ilustracyjny, natomiast najrzadziej prace plastyczne poobserwacyjne czy też opierające się na bezpośredniej obserwacji przedmiotów; najczęściej realizują treści odwołujące się do wydarzeń realnych, często inspirowanych tekstami literackimi lub muzyką, rzadziej natomiast tworzą prace o tematyce nierealnej (fantastycznej), a najrzadziej treścią ich działalności twórczej jest martwa natura; najczęściej realizują zadania plastyczne w oparciu o techniki rysunkowe i malarskie, a najrzadziej techniki przestrzenne i graficzne. Podsumowując, nauczyciele dostrzegają potrzebę organizowania w szkołach specjalistycznych pracowni plastycznych umożliwiających realizację zróżnicowanych zadań twórczych. Warto zintensyfikować zajęcia, na których jest rozwijany zmysł przestrzenny, tak istotny dla widzenia trzeciego wymiaru. Postuluje się ograniczenie zajęć, na których dzieci korzystają z gotowych wzorców na rzecz działań aktywizujących wyobraźnię uczniów i tworzenie własnych rozwiązań.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Człowiek upodmiotowiony. Właściwości osobowości autorskiej absolwentów klas Montessori. Raport z badań

Artykuł prezentuje badania nad poziomem rozwoju tzw. osobowości autorskiej, przeprowadzone w latach 2013–2016 na próbie 69 absolwentów szkoły Montessori w Lublinie, w wieku 16–21 lat. Do zebrania danych empirycznych posłużył opracowany przez K. Obuchowskiego kwestionariusz POA, mierzący trzy zasadnicze wymiary osobowości: podmiotowość, bycie sobą i indywidualne standardy waluacyjne. Wyniki przeprowadzonych badań pozwalają stwierdzić, że niemal wszyscy badani absolwenci szkoły Montessori rozwinęli w sobie właściwości autorskie na poziomie optymalnym. Średnie wyniki trzech głównych wymiarów osobowości autorskiej: podmiotowość, bycie osobą i ustosunkowanie są istotnie wyższe od średniej teoretycznej skali, co pozwala wnioskować o wysokim poziomie wszystkich obszarów osobowości autorskiej oraz o współwystępowaniu wspomnianych właściwości. Otrzymane wielkości średnich w zakresie 14 kategorii różnicowych osobowości autorskiej są istotnie wyższe od średniej teoretycznej skali i informują o wysokim poziomie ukształtowania wszystkich cech osobowości autorskiej. Nie odnotowano zróżnicowania profilu własności osobowości autorskiej ze względu na płeć i wiek indagowanych absolwentów. Zgodnie z obserwacjami K. Obuchowskiego, badane osoby uświadamiają sobie swoje potrzeby i potrafią się do nich zdystansować, rozwijają się, kierując sensem swojego istnienia, pozytywnie oceniają siebie, swoje cele oraz świat wokół siebie. Zdolność generowania przez badanych zestawu racji leżących u podstaw najsilniej odczuwanego podmiotowego standardu waluacji (ustosunkowanie), oznacza nie tylko opanowanie i dominację operacji abstrakcyjnych, które warunkują świadome tworzenie prywatnej wiedzy, uniezależniają od kontroli konkretnego doświadczenia, stwarzają szansę skutecznego działania na długi dystans, umożliwiają podejmowanie odpowiedzialnych wyborów.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Rozważania na temat aksjologii w wychowaniu literackim na przykładzie toposu królewny

Tematem przedłożonego artykułu są rozważania dotyczące aksjologicznego aspektu wychowania literackiego na przykładzie toposu królewny. Przedmiotem badań uczyniono postać królewny ‒ bohaterki literatury dziecięcej w jej aspekcie archetypowym, pojmowanej jako topos literatury dziecięcej. W omówieniu zwrócono uwagę na istotę podejmowania problematyki wartości w wychowaniu literackim dziecka. Nawiązano do różnych koncepcji wychowania (C. Freinet, M. Montessori, H. Read, J. Korczak, S. Szuman), wskazując, że w praktycznym zastosowaniu istnieją trudności w egzekwowaniu ich podstawowych zasad. Autorka zaakcentowała funkcję nośnika wartości jako istotną w wychowaniu literackim. Wskazała na ważną rolę archetypów oraz toposów literatury dziecięcej. Istotne znaczenie aksjologicznej funkcji literatury dla dzieci zaprezentowano na przykładzie archetypowego wzorca bohaterki utworów literatury dla dzieci – królewny, jako nośnika wartości rozumianych przez dzieci najmłodsze. Autorka odniosła się do kategorii literatury dla dzieci Jerzego Cieślikowskiego, teorii archetypów literatury dziecięcej Alicji Baluch, zjawisk antropologii kultury (J.G. Frazer, W. Propp), elementów psychoanalizy (B. Bettelheim, C.P. Estés, P. Péju). Tekst ma charakter teoretyczny i stanowi wprowadzenie do szerszych rozważań.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Nauczanie matematyki w koncepcji Jerome’a Brunera

Recenzja książki Matematyka w działaniu. Edukacja wczesnoszkolna, M. Skura, M. Lisicki, WSiP, Warszawa 2016.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Potencjał aksjologiczny książki A u nas w domu. Opowieści dzieci fabrykanta

Poprzez lekturę dziecko zapoznaje się z wartościami istotnymi w życiu człowieka. Środowiskiem pierwszoplanowym, w którym ma miejsce przekazywanie wartości jest rodzina. To w niej dziecko pozostaje pod wpływem rodziców i tego, co myślą, w co wierzą, co uznają za najważniejsze, według jakich zasad postępują. Celem artykułu jest próba ukazania, jakie walory aksjologiczne posiada książka autorstwa Grażyny Bąkiewicz pt. A u nas w domu. Opowieści dzieci fabrykanta. Istotne są wartości związane z rodziną: radość, wolny czas spędzany razem, wspólne rozmowy. Dzięki nim ma miejsce budowanie wspólnoty rodzinnej. G. Bąkiewicz podkreśla wartość rodzinnego domu. Ukazane konkretyzacje tekstowe powinny ukształtować w świadomości współczesnych czytelników przekonanie o znaczeniu wspólnie spędzanego czasu, że najważniejsze jest, aby członkowie rodziny byli ze sobą, a nie obok siebie. Za niekwestionowane wartości, jakie odnajduje czytelnik, należy uznać pracowitość, prawdomówność, uczciwość bohaterów książkowych. Mogą oni stanowić wzorzec postępowania zarówno dla odbiorców dziecięcych, jak i dorosłych. W lekturze dostrzec można ważną wartość, jaką jest przywiązanie do małej ojczyzny – miasta Łodzi. A u nas w domu. Opowieści dzieci fabrykanta wprowadzają młodego odbiorcę, czytelnika w świat wartości w szczęśliwej, pełnej rodzinie. Książka przekazuje porcję wiedzy, przybliża moralne i społeczne normy postępowania oraz kształtuje postawy przywiązania do domu i własnej miejscowości.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Lalka w teatrze lalek

Teatr jest stałym elementem edukacji dzieci i młodzieży. Jednak teatr lalek jako forma artystycznego dialogu prowadzonego za pośrednictwem formy plastycznej (lalki) nie cieszy się dziś zainteresowaniem pedagogów. Autorka artykułu postawiła sobie za cel przekonanie edukatorów do tej specyficznej formy teatru i jej możliwości komunikowania się z wychowankiem zarówno poprzez tworzenie spektaklu w ramach laboratorium teatralnego, przez rozmowę o spotkaniu z teatrem profesjonalnym, jak i jako sposób komunikacji interpersonalnej. Wykorzystując badania teatrologiczne i antropologiczne, analizuje możliwości budowania metafory teatralnej za pomocą lalki, a w oparciu o analizę recenzji i opisów widowisk lalkowych oraz obserwację własną współczesnej twórczości lalkowej – dokonuje przeglądu form lalek i sposobu ich istnienia w teatrze. Pokazuje ogromną różnorodność możliwości i wskazuje siłę pobudzania wyobraźni zarówno twórcy, jak i widza. Zwraca uwagę na najnowszą koncepcję „materialnego performansu”, który należy rozumieć jako swoisty dialog interpersonalny między kreatorem a odbiorcą za pośrednictwem materialnego obiektu. Z jednej strony mobilizuje się dzieci do zainteresowania realnym światem, który stanowi przecież naturalne środowisko człowieka. Ma to szczególne znaczenie w świecie zdominowanym przez nowe technologie i wirtualne światy. Z drugiej strony materialny pośrednik ma również walor terapeutyczny, to znaczy pozwala na szczerą i prawdziwą rozmowę, stając się wartościowym narzędziem w pracy edukatora.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Socjalizacja dziecka jako proces kształtowania tożsamości

Czynniki społeczne oddziaływają na człowieka przez całe jego życie. Poprzez nie kształtuje on osobiste reguły funkcjonowania w środowisku społecznym, realizując role, które nie zawsze są całkowicie zgodne z wymaganiami społeczeństwa. Podejmowane są więc celowe działania, których zadaniem jest przekazanie norm kulturowych w ten sposób, aby jednostka je zaakceptowała jako warunki społecznego funkcjonowania. Zabiegi te nazywane są socjalizacją. Współcześnie pojawia się problem nieaktualności definiowania siebie, przez co proces socjalizacji jednostki staje się czymś indywidualnie wykreowanym. Zachodzi potrzeba ustanowienia nowej płaszczyzny oddziaływań socjalizacyjnych, którą wydaje się sam proces kształtowania tożsamości młodego człowieka. W artykule podjęto próbę analitycznego określenia uwarunkowań socjalizacji i związanego z nią procesu kształtowania tożsamości oraz odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest socjalizowanie dziecka z odwołaniem się do edukacji tożsamościowej? Przedstawiono analizę współczesnych interpretacji pojęć socjalizacji i tożsamości oraz wskazano na adekwatność ich odniesień do struktur osobowych. Wyróżniono dwa okresy socjalizacji (pierwotną i wtórną) oraz, zbieżne z tymi okresami, aspekty tożsamości: centralną-stabilną jako zamknięty konstrukt związany z socjalizacją pierwotną i peryferyjną-zmienną jako otwartą na zmiany i związaną z socjalizacją wtórną. Konfrontacja tych dwóch spojrzeń na związki socjalizacji z tożsamością pokazuje, jak ważne są rozstrzygnięcia teoretyczne w analizowanym obszarze. Mogą one stać się podstawą do zdefiniowania socjalizacji jako edukacji tożsamościowej.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Gra planszowa narzędziem wspomagającym wszechstronny rozwój dziecka

Dynamiczny rozwój nowoczesnych technologii zaoferował młodemu pokoleniu atrakcyjną formę spędzania czasu wolnego. Z aktywnego i kreatywnego badacza przekształcił uczniów w biernych konsumentów dóbr elektroniki, częściej rezydujących w wirtualnym świecie aniżeli w tym rzeczywistym. Jednym ze sposobów przeciwdziałania zjawisku masowego uzależniania się od komputerów, tabletów czy smartfonów jest propozycja wspólnego zagospodarowania czasu rozgrywkami w gry planszowe. Przedmiotem artykułu uczyniono zatem gry planszowe. Natomiast celem publikacji jest ukazanie znaczenia gier planszowych w stymulowaniu wszechstronnego rozwoju dziecka. Nie można bowiem zakładać, że czas spędzony przy planszy jest bezwartościową rozrywką. Oferta wydawnicza współczesnych gier planszowych jest na tyle obszerna, że dostosowuje się do każdego wieku, możliwości i potrzeb grona zainteresowanych. Przyciąga swoją różnorodnością, bogactwem, tematyką, złożonością, a także estetyką wykonania. Przyczynia się tym samym do poszerzania wiedzy ogólnej, a także specjalistycznej z wielu dziedzin nauki. Gry planszowe kształcą kompetencje społeczne uczniów, wdrażają do odpowiedniego wyrażania emocji – przeżywania nie tylko wygranej czy porażki – ale także całej gamy odczuć im towarzyszących. W pewnym stopniu są również inspiracją do podejmowania aktywności fizycznej.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Wstęp

Najnowszy numer „Edukacji Elementarnej w Teorii i Praktyce” poświęcony jest myśli pedagogicznej Marii Montessori, jednej z najwybitniejszych reformatorek edukacji XX wieku. Koncepcja pedagogiczna M. Montessori, choć opracowana ponad 100 lat temu, zachowuje świeżość, oryginalność i głębię intelektualną, inspirując wciąż nowe pokolenia badaczy, nauczycieli i rodziców. Unikatowy potencjał poznawczy tej koncepcji wynika, jak zauważa Clara Tornar, z połączenia metody naukowej obserwacji pedagogicznej z jej stopniowym rozwojem i doskonaleniem, opartym na rygorystycznie traktowanym wymogu naukowości i związanej z nią racjonalności i obiektywności. M. Montessori postrzegała klasę szkolną jako swoiste „laboratorium psychologiczne”, jednak nie w znaczeniu behawiorystycznym – miejsca, gdzie badacz w starannie kontrolowanych warunkach wprowadza bodziec, starając się wywołać wcześniej zaplanowaną i pożądaną reakcję dziecka. Wręcz przeciwnie, jej wizja laboratorium psychologicznego zbudowana w Casa dei Bambini opierała się na trzech wewnętrznie powiązanych i cyklicznie powtarzanych fazach działania, odzwierciedlających metodologię badania w działaniu (action research):
stworzeniu otoczenia przygotowanego do ćwiczenia wolności wyboru – otoczenia, którego zadaniem było wzmacnianie i wyzwalanie swobodnej ekspresji psychologicznych potrzeb, tendencji i zdolności dziecka;
systematycznej obserwacji zachowań i reakcji dziecka na stworzone mu warunki działania;
oraz na stopniowym przekształcaniu, reorganizowaniu tego otoczenia tak, by coraz lepiej odpowiadało zaobserwowanym potrzebom i możliwościom dziecka, by zawarte w nim bodźce stawały się facylitatorem rozwoju, materiałem do konstruowania własnego potencjału rozwojowego.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Inny Ja. O zabawkach jako bohaterach utworów literackich dla dzieci

W artykule podjęto zagadnienie występowania bohatera-zabawki w utworach literackich dla dzieci w Polsce. Autorka, wychodząc od teorii Jerzego Cieślikowskiego, który rozumiał literaturę dziecięcą jako „wielką zabawę”, przedstawia rozmaite typy bohatera-zabawki: od przedmiotu codziennego użytku, po postacie człekokształtne. Odnosi się do bohaterów literackich utworów polskich oraz należących do światowej klasyki, a zarazem ważnych dla polskiego czytelnika dziecięcego, takich jak: Dziadek do Orzechów, Pinokio, Kubuś Puchatek, Bohaterski Miś, Kichuś, Plastuś, Miś Uszatek i in. Powołując się na koncepcję Richarda Schechnera oraz myśl Rolanda Barthesa, zwraca uwagę na specyficzną rolę bohatera-zabawki w procesie identyfikowania się dziecka-odbiorcy z postacią literacką. W wyniku podświadomych procesów identyfikowania się z losem bohatera literackiego powstaje konstrukcja nazwana przez autorkę Innym Ja. Pojawia się ona zdaniem badaczki w procesie przeniesienia świadomości odbiorcy dziecięcego podczas odbioru dzieła, podobnie jak się to dzieje w przypadku uczestnictwa w przedstawieniu teatralnym. Koncepcja, choć nie zawiera danych z badań empirycznych, wpisuje się w studia nad odbiorem czytelniczym dzieła literackiego przez dziecko.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Subtelne różnicowanie wzrokowe a identyfikowanie liter w izolacji. Doniesienia z badań

Tekst został poświęcony badaniom poziomu subtelnego różnicowania wzrokowego oraz określeniu zależności, jaka zachodzi pomiędzy różnicowaniem wzrokowym a identyfikacją liter w izolacji. Badania odnoszą się również do istnienia zależności pomiędzy dokładnością odwzmorowywania figur prostych oraz złożonych i różnie ułożonych w przestrzeni. Oznacza to, że wśród figur składających się na próbę odwzorowywania figur geometrycznych można wyłonić te, które w swojej grupie warunkują dokładność odwzorowywania pozostałych figur. W związku z uzyskanymi wynikami badań, bardzo istotne i uzasadnione staje się podejmowanie działań zmierzających do wykonywania przesiewowych badań diagnostycznych, pozwalających wyłonić uczniów, którzy powinni zostać skierowani na specjalistyczne badania diagnostyczne. Na ich podstawie szkoła będzie mogła podjąć profesjonalne działania pomocowe, mające na celu korygowanie i kompensowanie funkcji, które decydują o przebiegu dalszej edukacji.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
W poszukiwaniu uwarunkowań trwałego wprowadzenia STEM/STEAM w polskich szkołach

W artykule autorzy skoncentrowali się nie tyle na metodzie STEM/STEAM, ale na trudnościach jakie należy pokonać, by móc tę koncepcję skutecznie wprowadzić do polskiej szkoły. Wśród przeszkód jakie trzeba przezwyciężyć wymieniają niedostosowanie polskiej szkoły do wymagań edukacji progresywistycznej. Błędy podstawy programowej wymuszającej nauczanie wszystkich uczniów na jednym poziomie. Autorzy przestrzegają, przypominając, że na skutek złego prowadzenia wczesnoszkolnej edukacji matematycznej połowa uczniów o niższym kapitale rodzinnym – społecznym ma poważne trudności w zdobyciu zaradności matematycznej. Zatem przed STEM/STEAM w Polsce istnieją zasadniczo inne zadania niż gdzie indziej. Artykuł jest kontynuacją publikacji autorów związanych z kreowaniem uzdolnień heurystycznych oraz nauczania wiedzy poprzez doświadczenia prowadzone za pomocą metody naukowej. Stąd w następnym artykule, kontynuacji niniejszej publikacji, skoncentrują się na przykładach problemów rozwiązywanych przez dzieci za pomocą metod naukowych. Według autorów jest to propozycja przezwyciężania obecnych trudności i możliwość wprowadzenia nowych systemów nauczania, a w szczególności STEM/STEAM.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
The Good Start Method for English – odpowiednik Metody Dobrego Startu w nauczaniu języka angielskiego

Metoda Dobrego Startu M. Bogdanowicz znana i stosowana jest w polskiej edukacji już od ponad pięćdziesięciu lat i przynosi znakomite efekty. Metoda wciąż jest w fazie rozwoju, ubogacając kolejne materiały, a od 2011 roku dostępna jest także wersja metody nauczania języka angielskiego w postaci The Good Start Method for English. W pierwszej części artykułu przedstawiam sylwetkę prof. Marty Bogdanowicz, opisuję genezę powstania, główne cele i założenia Metody Dobrego Startu oraz przedstawiam strukturę jej zajęć. W dalszej części skupiam się na The Good Start Method for English, czyli opartej na MDS metodzie nauczania języka angielskiego i wspomagania rozwoju skierowanej do dzieci 5- i 6-letnich objętych obowiązkiem szkolnym oraz uczniów pierwszej klasy szkoły podstawowej. Prezentuję charakterystykę grupy odbiorców oraz specyfikę prowadzenia zajęć językowych z dziećmi. Następnie przedstawiam cele, założenia i strukturę metody oraz zawartość jej programu. Na końcu prezentuję efekty GSM na podstawie dostępnych wyników badań pilotażowych.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia
Seksualność dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Jednym z najistotniejszych wyznaczników ludzkiej osobowości jest płeć. Rozstrzygnięcie, czy urodzi się chłopiec, czy dziewczynka, następuje w chwili zapłodnienia i w tym momencie człowiek staje się istotą seksualną. Seksualność stanowi jedną z wielu sfer funkcjonowania człowieka, niemożliwą do wyizolowania, zależną od pozostałych i z nimi związaną. Seksualność istnieje bez względu na etap życia, kolejno przechodząc przez następujące po sobie fazy życia, od chwili narodzin aż do momentu śmierci. Rozwój fizyczny dziecka w wieku wczesnoszkolnym, aż do okresu dojrzewania, jest identyczny u dziewcząt i chłopców i tylko bardzo wnikliwe obserwacje mogą dostarczać przesłanek do rozpoznawania płci. Rozwój seksualny dziecka w tej fazie życia charakteryzuje się utajeniem i wyciszeniem impulsów seksualnych. Niemniej warunki, w jakich dokonuje się rozwój psychiczny dziecka, a co za tym idzie – jego zmiany ilościowe i jakościowe, w pewien sposób określają przyszłe dorosłe życie seksualne dziecka. Pogłębia się proces identyfikacji płciowej, chociaż w dużej mierze przebiega on nieświadomie. Dziecko przyswaja sobie cechy tej samej płci, rodzica, członków rodziny i nauczyciela, który staje się również ważnym wzorcem identyfikacyjnym. Rozszerzają się kontakty społeczne, zwłaszcza z przedstawicielami tej samej płci, co umacnia poczucie przynależności do świata danej płci. Dzieci w wieku wczesnoszkolnym utożsamiają się z tymi formami zabaw, które są charakterystyczne dla ich własnej płci. Zainteresowanie seksualne dzieci w okresie wczesnoszkolnym przejawia się w zabawach i zachowaniach, takich jak masturbacja, ekshibicjonizm, zachowania interakcyjne, twórcze. Jest to okres przejściowy w życiu każdego dziecka, a wsparcie rodziców, wychowawców, zdrowy rozsądek i zrozumienie zmian psychoseksualnych dziecka w tym okresie pozwolą im bezkolizyjnie przejść w kolejny etap dorosłego już życia. Ogromny wpływ na kształt i przyszłość sfery seksualnej dziecka ma rodzina, może wspomagać i podtrzymywać te procesy bądź tłumić je i hamować, co z kolei odbije się na jakości dalszego rozwoju. Można powiedzieć, że dziecko w okresie latencji koncentruje siły przed startem w trudny okres dojrzewania – dorastania.

Czasopismo: Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, psychologia