rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Analiza nośności dźwigarów mostowych przed i po wzmocnieniu przy użyciu naprężonych taśm CFRP z zastosowaniem metody gradientowej

Głównym celem pracy było wykonanie pionierskiej aplikacji wzmocnienia konstrukcji mostu przy użyciu naprężonych kompozytów CFRP z zastosowaniem tzw. „metody gradientowej” na konstrukcji mostu będącego w czynnej eksploatacji. Program badań własnych obejmował dwa dźwigary kablobetonowe o rozpiętości 18,0 m i wysokości przekroju 1,26 m. Dźwigary wykonane w laboratorium EMPA były dokładną kopią konstrukcji mostu wzmocnionego w 2015 w Szczercowskiej Wsi. Z dwóch elementów badawczych jeden zbadano jako referencyjny, a drugi wzmocniono na zginanie przy użyciu naprężonych taśm CFRP „metodą gradientową” oraz na ścinanie oplotami z mat CFRP. Dźwigary poddano badaniu nośności na zginanie oraz na ścinanie. Wyniki badań laboratoryjnych potwierdziły wysoką efektywność wzmocnienia dźwigarów kablobetonowych przy użyciu naprężonych taśm CFRP. Badania dźwigarów wykazały wzrost obciążenia rysującego o 16%, obciążenia niszczącego o 21% oraz ograniczenie maksymalnych ugięć o 19% w stosunku do dźwigara referencyjnego.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Właściwości reologiczne betonu lekkiego na kruszywie spiekanym

Zastosowanie betonu lekkiego na kruszywie spiekanym do sprężonych konstrukcji obiektów budowlanych było przedmiotem najnowszych prac wielu autorów. Wykorzystując specjalny beton lekki na kruszywie spiekanym, jako materiał gwarantujący obniżenie ciężaru własnego konstrukcji, przy zachowaniu wymaganych właściwości wytrzymałościowych betonu uzyskuje się - jak się okazuje - w elementach konstrukcji sprężonych dodatkową rezerwę w zakresie nośności i ugięć. Niezbędnym warunkiem tych nowych zastosowań jest wiarygodne przebadanie właściwości reologiczne rozpatrywanego betonu. W tym celu w Laboratorium Konstrukcji Budowlanych, Geotechniki i Betonu ITB, niezależnie od przeprowadzonych badań doraźnych właściwości wytrzymałościowych omawianego betonu lekkiego, prowadzone są prace mające na celu wyznaczenie właściwości reologicznych w zakresie długotrwałego skurczu i pełzania.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Pomiar sił sprężających w elemencie kablobetonowym

W pracy krótko przedstawiono i porównano dostępne metody pomiaru sił sprężających w istniejących konstrukcjach betonowych. Opisano badanie przeprowadzone na kablobetonowej prefabrykowanej belce podsuwnicowej, zdemontowanej z istniejącej konstrukcji po ponad 55 latach użytkowania. Przedstawiono wyniki pomiaru siły sprężającej metodą niszczącą i seminiszczącą, które porównano z obliczoną wartością siły według Eurokodu 2. Poszczególne metody określenia siły sprężającej wykazały zadowalającą zgodność.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Odkształcenia, relaksacja i zmniejszenie wytrzymałości stali sprężającej w temperaturze pożarowej. Wskazówki na temat praktycznego wykorzystania modelu Eurokodu 2-1-2

W artykule przedstawiono wskazówki na temat wykorzystania modelu pogorszenia właściwości mechanicznych stali sprężającej w wysokiej temperaturze, podanego w EC2‑1-2, przydatne do oszacowania zmniejszenia siły sprężającej w elementach narażonych na warunki pożarowe. Adekwatne oszacowanie tej siły ma kluczowe znaczenie podczas obliczeń nośności ogniowej elementów sprężonych. Przyjęcie do analiz wyłącznie obniżenia wytrzymałości stali określonego na podstawie modelu EC2-1-2 może być przyczyną znacznego niedoszacowania zmniejszenia siły sprężającej w warunkach pożaru. Do adekwatnego oszacowania tej siły konieczne jest zsumowanie odkształcenia cięgien sprężających powstałego na skutek pogorszenia ich właściwości mechanicznych pod wpływem wysokiej temperatury i swobodnego wydłużenia termicznego stali.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Innowacyjny system monitoringu cech mechanicznych betonu

Powszechnie stosowane metody normowe określania cech mechanicznych betonu nie uwzględniają rzeczywistych warunków dojrzewania betonu. Cechy betonu w konstrukcji różnią się od wartości uzyskiwanych laboratoryjnie. W procesie wiązania betonu wydziela się ciepło, które wpływa na tempo zmian cech mechanicznych betonu w konstrukcji. Drugim czynnikiem jest wpływ zastosowania kruszywa na uzyskiwane wartości modułów sprężystości betonu. W artykule przedstawiono wyniki badań cech mechanicznych betonu wiaduktu WG-4 na obwodnicy Raciborza. Na potrzeby podejmowania decyzji o sprężaniu oraz aktualizacji podniesienia wykonawczego określono laboratoryjnie właściwości betonu pielęgnowanego w warunkach znormalizowanych i odwzorowanych. Zastosowano innowacyjny system monitoringu cech mechanicznych betonu, który uwzględniał rzeczywiste warunki dojrzewania betonu w konstrukcji. Uzyskane wyniki z badań pozwoliły zminimalizować ryzyka związane z podejmowaniem decyzji na budowie.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kształtowanie mostowych konstrukcji sprężonych na podstawie wniosków z inspekcji zewnętrznych kabli sprężających

Punktem wyjścia do artykułu są pojawiające się awarie zewnętrznych kabli sprężających opisane w piśmiennictwie zagranicznym jak i coraz częściej w polskich realiach oraz problemy z prowadzeniem prac inspekcyjnych i remontowych na sprężonych obiektach mostowych. Artykuł ma na celu przedstawienie podstawowych zasad kształtowania konstrukcji sprężonych umożliwiających łatwą realizację w fazie budowy oraz prostą inspekcję; serwis jak i remont w fazie użytkowania z uwzględnieniem zapisów wytycznych krajowych oraz zagranicznych. Całość zagadnienia jest omówiona na podstawie istniejących konstrukcji mostowych od fazy projektowania przez użytkowanie i remont ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedniego doboru systemu zabezpieczenia antykorozyjnego kabli jak i aspektu inspekcyjnego oraz możliwości wymiany kabli sprężających.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Badania doświadczalne przyczepności prętów zbrojeniowych SAS 670/800 do betonu wysokiej wytrzymałości za pomocą próby pull-out

Współpracę betonu ze stalą zbrojeniową zapewnia zjawisko przyczepności. Jest to wzajemne przekazywanie sił pomiędzy prętami zbrojeniowymi a betonem. Znajomość tego zjawiska pozwala na precyzyjne określenie rozkładu odkształceń stali i betonu, a tym samym na określenie przebiegu odkształceń i zarysowania konstrukcji żelbetowej. W artykule zaprezentowane zostały wyniki badań doświadczalnych przyczepności pomiędzy betonami wysokiej wytrzymałości C60/75 i C70/85 a prętami o średnicy 18 mm ze stali wysokiej wytrzymałości SAS 670/800. Dla porównania wykonano również badania przyczepności tych betonów do prętów ze zwykłej stali EPSTAL B500SP.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Strunobetonowe płyty kanałowe w stropie o nośności qk = 10 i 15 kN/m2 z równoczesnym ruchem dwóch wózków widłowych Qk = 20 kN każdy

Przedmiotem artykułu jest weryfikacja nośności stropu magazynu surowców o wymiarach 90,0×12,5 m wykonanego z kanałowych płyt strunobetonowych o wysokości 265 mm i modularnej szerokości 1,20 m. Po ułożeniu płyt kanałowych na ścianach zewnętrznych i wewnętrznych piwnicy oraz wykonaniu wieńców i złączy podłużnych między płytami zauważono, że w obliczeniach do projektu stropu uwzględniono obciążenia zmienne qk = 10 i 15 kN/m2, zapominając o siłach skupionych wywoływanych przez dwa wózki widłowe o udźwigu Qk = 20 kN każdy. Wstrzymano prace wykończeniowe stropu w celu opracowania sposobu przystosowania go do przenoszenia obciążeń wymienionych wyżej. W artykule przedstawiono analizy, wnioski i zalecenia dotyczące możliwości uzyskania żądanej przez inwestora nośności stropu z równoczesną eksploatacją wózków widłowych. Wyniki analiz wykorzystano do opracowania projektu wzmocnień konstrukcji stropu na ścinanie i zginanie poprzez zespolenie płyt z nadbetonem będącym posadzką magazynu oraz dodatkowo na ścinanie przez wypełnienie betonem części przypodporowej kanałów w płytach na długości obliczeniowej lpt2 = 0,90 m przekazywania siły sprężającej z cięgien na beton.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zakotwienia w dźwigarach kablobetonowych KBO, KBOS i KBS

Historia stosowania w Polsce dachowych dźwigarów kablobetonowych trwała od roku 1953 do 1976. Do dzisiaj użytkowane są setki obiektów z dachami na takich dźwigarach. Jednymi z podstawowych elementów zapewniających bezpieczeństwo tych konstrukcji są zakotwienia kabli sprężających systemu Freyssineta (bloki i stożki kotwiące), a te ewoluowały w okresie projektowania i wykonawstwa kolejnych typów dźwigarów. W artykule przedstawiono przegląd stosowanych rozwiązań wraz z przykładami praktycznymi, a także pokrótce ustosunkowano się do zasad oceny stanu zakotwień oraz sposobu postępowania w przypadku ich wad lub uszkodzeń.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Projekt wybranych elementów konstrukcji budynku mieszkalnego ze stropami przewieszonymi z analizą zastosowania lekkiego betonu kruszywowego jako alternatywy betonu zwykłego

W artykule przedstawiono projekt wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego ze stropami przewieszonymi i płytą transferową. W pracy analizowano zastosowanie lekkiego betonu kruszywowego jako alternatywy betonu zwykłego, z którego wykonano stropy międzykondygnacyjne. Omówione różnice we właściwościach i sposobie projektowania konstrukcji z obu rodzajów betonu. Dokonano porównania wyników obliczeń - m.in. sił wewnętrznych, ugięć, jak również zapotrzebowania na zbrojenie, a także przedstawiono uproszczoną analizę ekonomiczną obu rozwiązań.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ocena nośności konstrukcji pylonu Mostu Rędzińskiego po 10 latach eksploatacji. Propozycje działań utrzymaniowych

Pylon mostu podwieszonego jest głównym elementem konstrukcyjnym przenoszącym niemal całe obciążenie z przęseł na fundamenty. W Moście Rędzińskim bardzo ważną rolę w pracy pylonu odgrywa rygiel dolny. Jest to żelbetowy element obciążony rozporem wynikającym z pochylenia nóg pylonu oraz reakcjami z przęseł. Jest zatem silnie rozciąganą i zginaną belką, ekscentrycznie sprężoną. Po ujawnieniu zarysowań w ryglu przystąpiono do kompleksowej oceny problemu. W artykule opisano budowę modelu numerycznego oraz wykonane obliczenia. Rezultaty obliczeń wskazały na silną zależność pomiędzy rozkładem poprzecznym reakcji z przęseł, a wytężeniem rygla. Wynika to z zastosowania sprężenia ekscentrycznego oraz trudności w precyzyjnym określeniu rozkładu sił przekazywanych przez przęsło bezpośrednio na rygiel. Podsumowaniem przeprowadzonych analiz jest propozycja wykonania dodatkowego sprężenia zewnętrznego rygla dolnego pylonu w celu podniesienia nośności oraz wydłużenia trwałości.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zarządzanie procesem inwestycyjnym na przykładzie wybranych praktyk w brytyjskim sektorze budowlanym

W artykule omówione są podstawowe zasady postępowania inwestorów i wykonawców robót budowlanych w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w Polsce oraz standardy procesowania w Wielkiej Brytanii. Autorzy skupili się na kwestiach podejścia stron do często spotykanych problemów związanych z opóźnieniami i zakłóceniami występującymi w trakcie realizacji inwestycji budowlanych. Przedłużenie okresu realizacji związane jest z roszczeniami i odszkodowaniem za dodatkowy czas i zasoby wykorzystywane do zakończenia projektu. W syntetyczny sposób opisane zostało, jak możliwe jest unikanie wielu problemów i konfliktów na etapie planowania, a także rozwiązywanie ich na etapie realizacji całego przedsięwzięcia.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zarządzanie projektami proekologicznymi - badanie przypadków

Stan globalnego ekorozwoju jest na granicy katastrofy i musi być nieskończenie naprawiany, teraz i w przyszłości. W sposób ciągły należy prowadzić badania i oceniać występujące zagrożenia, z którymi należy się zmierzyć. Odnajdzie się w nim zarządzanie zestawem wielu podsystemów, które pracują w zmieniającym się otoczeniu wewnętrznym i zewnętrznym. System organizuje zarządzanie realizacją - budową, minimalizuje się przy tym ewentualne straty, oszczędza czas, kumuluje rezerwy i ogranicza ryzyko. Przedstawia się w ramach zadania inwestycyjnego, wykonanie kompleksowego zadania inwestycyjnego przynoszącego nieobliczalny efekt ekologiczny uzyskany za pomocą termicznej obróbki odpadów, w zmodyfikowanej technologii, dotychczas niespotykany w tej skali.

Czasopismo: Przegląd Budowlany
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rating implikowany a koszt finansowania banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Problematyka badania dotyczy wpływu oceny ratingowej na koszt finansowania banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. W artykule posłużono się tzw. ratingiem implikowanym oszacowanym na podstawie cen rynkowych, który traktuje się w kategoriach substytutu dla oceny nadawanej przez agencje ratingowe. Charakterystyczną cechą ratingu implikowanego jest silne powiązanie uzyskiwanych ocen z krótkookresową kondycją finansową banku, co niewątpliwie stanowi jego zaletę. Na podstawie modelu regresji panelowej banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w okresie od drugiego kwartału 2007 r. do czwartego kwartału 2018 r. pokazano, że istnieje statystycznie istotna negatywna zależność między ratingiem implikowanym a kosztem finansowania banków. Związek ten ma charakter nieliniowy i jego siła różni się w zależności od struktury kapitałowej banku.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Przesłanki modyfikacji wybranych koncepcji ekonomicznych na skutek pandemii COVID-19

Autorzy artykułu stawiają tezę o potrzebie modyfikacji sposobu uprawiania nauk ekonomicznych (NE) w aspektach ontologicznym, epistemologicznym i metodologicznym. Wynika ona z oddziaływania splotu czynników, jakie ujawniły się jeszcze w okresie przedpandemicznym, dla których COVID-19 może być okolicznością dopełniającą, wzmacniającą, a nawet wręcz bezpośrednio przesądzającą o zmianie. Struktura artykułu została podporządkowana przyjętemu celowi, którym jest autorskie odniesienie się do postawionej tezy. Jako egzemplifikację obszarów wymagających zmiany wybrano osiem zagadnień, w odniesieniu do których zgłoszono zestaw postulatów konstytuujących pożądane modyfikacje w prowadzeniu badań w NE. Główną metodą wykorzystaną w opracowaniu jest metoda krytycznej analizy literatury.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Czy mamy stagnację innowacji w polskim przemyśle?

Przedmiotem badań jest kształtowanie się innowacyjności przemysłu w Polsce w latach 2006–2017, w czasie napływania środków z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w ramach Perspektywy Finansowej 2007-2013. Głównym celem artykułu jest ocena kształtowania się poziomu innowacyjności polskiego przemysłu w tym okresie. Dla dokonania takiej oceny zaproponowano sposób mierzenia poziomu innowacyjności przemysłu. W wyniku przeprowadzonych badań, opartych głównie na danych GUS, stwierdzono, że ok. 2009 r. rozpoczęła się stagnacja innowacji w tym sektorze, która trwała do końca analizowanego okresu. Następnie przeanalizowano przyczyny owej stagnacji. Ustalono, że była ona spowodowana m.in. przyhamowaniem, a następnie stabilizacją nakładów na działalność innowacyjną przedsiębiorstw przemysłowych – i to pomimo znacznego zwiększenia dopływu środków unijnych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Koncepcje reformy systemu nadzoru nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa w Polsce

W ostatnich latach system nadzoru właścicielskiego nad przedsiębiorstwami z udziałem Skarbu Państwa w Polsce uległ dwóm istotnym zmianom. W 2017 roku zostało zlikwidowane Ministerstwo Skarbu Państwa, którego kompetencje podzielono pomiędzy branżowych ministrów. Po dwóch latach powrócono do systemu scentralizowanego. Zastosowane rozwiązanie nie powinno być uznawane za docelowe, ponieważ zapowiedziano dalszą pracę nad systemem nadzoru właścicielskiego w Polsce. Celem artykułu jest zaproponowanie kierunku dalszych reform systemu nadzoru nad przedsiębiorstwami zależnymi od Skarbu Państwa na podstawie dotychczasowych doświadczeń zarówno Polski, jak i krajów rozwiniętych. Metodami badawczymi wybranymi do realizacji tego celu są: studia literaturowe, analiza systemów nadzoru właścicielskiego w krajach rozwiniętych, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań stosowanych we Francji, Wielkiej Brytanii i Norwegii, oraz analiza rozwiązań rozważanych i implementowanych w naszym kraju od początku lat dziewięćdziesiątych. Szerzej opisano system nadzoru funkcjonujący w Polsce w latach 2017–2019. Z przeprowadzonej analizy wynika, że zdecentralizowany system nie sprawdził się w naszym kraju. Ujawniły się słabości tego rozwiązania opisywane w literaturze, szczególnie brak przejrzystości oraz zatarcie granicy pomiędzy funkcją właścicielską i regulacyjną państwa. Na koniec zaproponowano rekomendacje, wśród których zwrócono uwagę na potrzebę jednoznacznego wyodrębnienia funkcji właścicielskiej państwa, zwiększenia niezależności instytucji sprawujących nadzór i kontynuowania prywatyzacji.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Konflikty o ziemię rolną – perspektywa ekonomiczna

Ziemi rolnej przypisuje się wiele funkcji – jest zasobem zarówno gospodarczym, jak i przyrodniczym, kulturowym oraz symbolicznym. Wielofunkcyjność ziemi rolnej może jednak rodzić konflikty dotyczące jej wykorzystania, a te z kolei znaczne skutki ekonomiczne. Ekonomiści w swoich pracach nie podejmują jednak zazwyczaj tematu konfliktów. Celem pracy jest wypełnienie tej luki. W artykule przedstawiono koncepcje ekonomiczne, które mogą być wykorzystywane do badania konfliktów interesów związanych z użytkowaniem ziemi rolnej. Niniejsza praca koncentruje się na zagadnieniach metodologicznych i ma charakter przeglądowy. Wśród różnych szkół i teorii, które są przydatne w ekonomicznej analizie konfliktów, zwrócono szczególną uwagę na nową ekonomię instytucjonalną i teorię wyboru publicznego, które często są wykorzystywane także przez ekonomistów rolnictwa oraz środowiska i zasobów naturalnych. W artykule wskazano na duże znaczenie instytucjonalnych ram funkcjonowania rynku ziemi, w tym relacji kontraktowych i regulacji publicznej. Pokazano także, że ekonomia oferuje narzędzia do badania konfliktów na różnych płaszczyznach dzięki zwróceniu uwagi na odmienne interesy i zasoby ekonomiczne różnych aktorów oraz relacje między teraźniejszymi a przyszłymi potrzebami społeczeństw. Przedstawione zostały przykłady badań empirycznych na temat konfliktów dotyczących ziemi rolnej w Polsce.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wielka chińska transformacja: ze świata trzeciego do pierwszego

Celem opracowania jest próba odpowiedzi na pytanie, jak w epoce nieodwracalnej globalizacji zmieniają się reguły światowej gry ekonomicznej i politycznej oraz w jakim stopniu muszą one uwzględniać wzrost znaczenia Chin, które dokonując olbrzymiego skoku w rozwoju społeczno-gospodarczym, przechodzą z poziomu kraju zacofanego do rozwiniętego. Główna metoda analizy to ekonomia porównawcza oraz spojrzenie na wielowątkowy proces rozwoju przez pryzmat ekonomii politycznej i nowego pragmatyzmu. Rozważania prowadzą do wniosku, że Chinom nie należy się przeciwstawiać ani z nimi walczyć, lecz trzeba z nimi pragmatycznie współdziałać w rozwiązywaniu piętrzących się globalnych problemów. Współcześnie zarówno Chiny powinny dostosowywać się do zewnętrznego świata, jak i świat musi brać pod uwagę specyfikę systemową Chin wyrażającą się w tzw. chinizmie. Nie ma możliwości narzucenia Chinom modelu ukształtowanego gdzie indziej, tym bardziej że współcześnie w wielu krajach liberalna demokracja przeżywa systemowy kryzys. Nie ma też szans na narzucenie innym modelu chińskiego, acz dla niejednego kraju wydaje się on ponętny. Dalszy rozwój światowej gospodarki wymaga reinstytucjonalizacji globalizacji i nadania jej charakteru bardziej inkluzywnego. Jedyna sensowna droga na przyszłość to wnikliwa obserwacja alternatywnych systemów politycznych i gospodarczych oraz wzajemne uczenie się i rzeczowa współpraca opierająca się na nieortodoksyjnej myśli ekonomicznej.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Posthumanizm jako koncepcja kształtująca pokazy ubiorów projektowanych przez Iris van Herpen? Rozważania na marginesie aktualnego dyskursu o modzie

Fascynacja nowymi materiałami i innowacyjną technologią zapewniła holenderskiej projektantce mody Iris van Herpen jedną z czołowych pozycji pośród twórców łączonych w dyskursie teoretycznym z tendencją określaną mianem posthumanizmu. Analiza narracji obecnych w rozważaniach współczesnych krytyków modowych prowadzi do wniosku, że posthumanizm nie jest zazwyczaj definiowany jednoznacznie. Jedni postrzegają go jako idealizowaną wizję przyszłości wolnej od binarnego klasyfikowania rzeczywistości za pomocą dychotomicznych par: dobro – zło, przyroda – cywilizacja itp., inni natomiast kojarzą ten nurt z utratą tożsamości wypracowanej przez biologiczny gatunek homo sapiens i widzą w nim nawet dystopijny kres ludzkości. W artykule podjęto próbę przedstawienia związku koncepcji posthumanizmu z twórczością projektową Iris van Herpen, odnosząc się zwłaszcza do kolekcji przygotowanych przez nią we współpracy z Neri Oxman i Philipem Beesleyem. Przeprowadzono też porównanie wątków posthumanistycznych wykorzystywanych przez van Herpen z analogiczną koncepcją obecną w pokazie cyborgicznym przygotowanym w 2018 roku przez dyrektora artystycznego domu mody Gucci Alessandra Michelego.

Czasopismo: TECHNE. Seria Nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Do czego może się przydać historykowi sztuki Filozofia mody Georga Simmla?

Filozofia mody (1905) Georga Simmla w opracowaniach historyczno-artystycznych jest wprawdzie często odnotowywana, ale nie poświęca się jej wiele uwagi. Nie jest to bowiem esej o artefaktach mody, a w istocie sprofilowana pod kątem zjawiska mody krytyka społeczeństwa nowoczesnego. Celem tego artykułu jest rekonstrukcja dualizmów, na których ufundowane jest społeczne zjawisko mody, a następnie zwrócenie uwagi na pojęcia mogące jednak zainteresować historyka sztuki. Są nimi przede wszystkim silnie zakorzenione w tradycji elementarne terminy „sztuka”, „mimesis” i „styl”, swoiście przez Simmla rozumiane, jak też inne pojęcia, nieoczywiste z punktu widzenia historii sztuki czy nawet estetyki, a przydatne z perspektywy estetyki filozoficznej i performatyki, np. tragedia, energia, tajemnica, zazdrość, wstyd, rzecz, ozdoba. Wydaje się, że Simmel czuje nie tylko społeczną, ale i artystyczno-estetyczną (zwłaszcza sensualną) złożoność mody, ale brak zainteresowania modą jako rodzajem sztuki nie pozwala mu tego w pełni wyeksplikować i wykorzystać.

Czasopismo: TECHNE. Seria Nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia