rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola czynników biologicznych w etiopatogenezie zaburzeń osobowości typu borderline

Osobowość chwiejna emocjonalnie, typ borderline (osobowość borderline) występuje u 1-2% osób z populacji ogólnej, przy czym 75% tej grupy stanowią kobiety. Podobnie jak większość innych zaburzeń psychicznych, osobowość borderline jest wynikiem działania kombinacji czynników biologicznych, społecznych i psychologicznych. Przedmiotem tej pracy jest jedynie przegląd aktualnej wiedzy na temat biologicznych uwarunkowań osobowości borderline. Większość badaczy uważa, że te zaburzenia osobowości mają uwarunkowania genetyczne, a przedmiotem dziedziczenia są pewne cechy temperamentu: dysregulacja, impulsywność oraz hipersensytywność. Być może dziedziczny jest także defekt w zakresie układu serotoninergicznego, endogennego układu opioidowego i/lub układu dopaminergicznego związanego z układem nagrody. Dysfunkcja endogennego układu opioidowego postrzegana jest ostatnio przez wielu badaczy jako integralna składowa osobowości borderline. Istnieje obecnie wiele dowodów, że dysfunkcja endogennego układu opioidowego oraz układu nagrody może wyjaśniać większość objawów osobowości borderline, które są nieświadomą próbą stymulacji niewydolnych układów. W ten sposób u osób z osobowością borderline tłumaczy się obecność np. ryzykownych zachowań seksualnych, niestabilnych relacji interpersonalnych, niezdolności do odroczenia nagrody. Spostrzeżenia te mogą w przyszłości stanowić istotną wskazówkę do poszukiwania bardziej skutecznej farmakoterapii pacjentów z osobowością borderline. Niewykluczone, że opisane dysfunkcje mogą zmniejszać się u niektórych pacjentów wraz z upływem czasu. Wskazują na to wyniki dużych badań prospektywnych, wykazujących istotne ustąpienie objawów i poprawę funkcjonowania większości pacjentów z osobowością borderline po co najmniej kilku latach.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Przewłaszczenie własności nieruchomości na zabezpieczenie w aspekcie kwalifikacji podmiotowości podatkowoprawnej na gruncie podatku od nieruchomości

Przewłaszczenie na zabezpieczenie stanowi ukształtowaną przez praktykę gospodarczą formę zabezpieczenia wierzytelności, polegającą na wykorzystaniu prawa własności rzeczy jako „gwarancji” spłaty udzielonych kredytów lub pożyczek. Zabezpieczenie to jest w obrocie cywilnoprawnym dokonywane na podstawie umowy, zaliczającej się – z powodu braku określenia, w treści obowiązujących przepisów prawa, składników przedmiotowo istotnych tej umowy – do tzw. umów nienazwanych.

Czasopismo: Financial Law Review
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne
Innowacyjny organizacyjnie model prewencji stomatologicznej

Wprowadzenie i cel pracy. Próchnica zębów, podobnie jak choroba niedokrwienna serca, nowotwory, cukrzyca typu 2 czy
alergie, uważana jest za współczesną chorobę cywilizacyjną. Dane zawarte w Monitoringu Zdrowia Jamy Ustnej ukazują,
jak poważnym problemem jest choroba próchnicowa zębów, zarówno u dzieci, jak i dorosłych Polaków. Szczególnie na
terenach wsi i małych miejscowości dostępność profesjonalnej opieki stomatologicznej jest bardzo ograniczona.
Celem niniejszej pracy jest ocena efektywności innowacyjnej organizacyjnie metody przeciwdziałania dynamice rozwoju
choroby próchnicowej w mniejszych miejscowościach.
Opis stanu wiedzy. Liczne prace wskazują na wysoką częstość i nasilenie próchnicy wczesnej. Z danych monitoringu wynika,
że ponad 50% trzylatków ma zęby z ubytkami próchnicowymi. W badanej grupie 12-latków, 4% dzieci ma usunięty
co najmniej jeden ząb z powodu próchnicy i jej powikłań. Dostępność opieki stomatologicznej to kwestia priorytetowa.
Stany Zjednoczone są pionierem w pokonywaniu barier odległości i dostępności gabinetu dentystycznego. Bardzo mocno
jest tu rozwinięta mobilna stomatologia. Dentyści ze Stanów dojeżdżają do swoich pacjentów dentobusami i na miejscu
udzielają im potrzebnej pomocy. W Australii, w ramach programu The Outback Oral Treatment and Health (TOOTH), raz
w tygodniu ekipa lekarzy dentystów dociera do najbardziej oddalonych małych miejscowości.
Podsumowanie. Dentobusy to innowacyjne rozwiązanie systemowe, które sprawdziło się w licznych krajach rozwiniętych,
m.in. w USA, Danii, Indiach, Niemczech czy Francji.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Rodzaje zaburzeń rozwoju psychoruchowego u dzieci do lat 3 i znaczenie wczesnej interwencji dla dalszego rozwoju dziecka – badania wstępne

Cel: Analiza rodzajów zaburzeń rozwoju we wczesnym dzieciństwie oraz form podejmowanych terapii w ramach wczesnej interwencji. Materiał i metody: Badaniami objęto 71 dzieci w wieku od 7 dni do 3 lat, zgłoszonych w 2010 roku do Ośrodka Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym „Dać Szansę” Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Białymstoku. Badana grupa liczyła 46 (65%) chłopców i 25 (35%) dziewczynek. Najczęstszym powodem zgłoszenia się do Ośrodka było opóźnienie rozwoju psychoruchowego – 38 (54%) badanych. Diagnoza w Ośrodku obejmowała wywiad rozwojowy, badanie pedagogiczne, psychologiczne i logopedyczne. Ocenę poziomu rozwoju psychoruchowego, w badaniu psychologicznym, przeprowadzono Skalą Rozwoju Psychomotorycznego we Wczesnym Dzieciństwie Brunet-Lézine. Ocenę symptomów całościowych zaburzeń rozwojowych oparto na kryteriach diagnostycznych tego zaburzenia zawartych w ICD-10. Wyniki: Opóźniony rozwój mowy czynnej zdiagnozowano u 71 (100%) badanych dzieci. Opóźnienie rozwoju psychoruchowego (bez cech całościowych zaburzeń rozwoju) wystąpiło u 41 (58%) pacjentów. Całościowe zaburzenia rozwojowe zdiagnozowano u 19 (27%) dzieci w badanej grupie. Proste opóźnienie mowy (bez opóźnienia w rozwoju umysłowym) zdiagnozowano u 6 (8%) badanych. Średni iloraz rozwoju psychoruchowego w badanej grupie wyniósł 77 (wynik w przedziale poniżej przeciętnej). W każdym przypadku ukończonego procesu diagnostycznego sporządzono pisemną opinię. Oddziaływania terapeutyczne obejmowały: psychoedukację – 65 (92%) badanych, terapię pedagogiczną i logopedyczną – 13 (18%) badanych, wsparcie emocjonalne – 65 (92%) badanych, systematyczne zajęcia grupowe dla rodziców – 10 (14%) badanych. Wnioski: 1) U większości badanych dzieci – 41 (58%) – stwierdzono opóźnienie rozwoju psychoruchowego na poziomie wyników poniżej przeciętnej. 2) Całościowe zaburzenia rozwojowe zdiagnozowano u 19 (27%) badanych dzieci, co stoi w zgodzie z ogólnoświatową tendencją wzrostu liczby diagnoz z tego kręgu zaburzeń („epidemia autyzmu”).

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Ocena odległych efektów prowadzonych działań psychoedukacyjnych w grupie dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (attention-deficit/hyperactivity disorder, ADHD) jest neurobehawioralnym zaburzeniem charakteryzującym się nadmierną aktywnością ruchową, rozpraszalnością, impulsywnością. Obecnie używane są dwa terminy określające powyższy zespół objawów: nadpobudliwość psychoruchowa (nadruchliwość) z deficytem uwagi – ADHD (wg DSM-IV) i zaburzenia hiperkinetyczne – HKD (wg ICD-10). Współczesne badania wskazują, że etiopatogeneza zespołu jest złożona, związana z uwarunkowaniami genetycznymi i wpływami środowiska. Wśród czynników środowiskowych niezwykle istotne jest środowisko rodzinne oraz rodzaj opieki uwarunkowany socjokulturowo. Charakterystyczne objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie i mogą utrzymywać się do okresu adolescencji i wieku dorosłego, prowadząc do negatywnych następstw. Celem terapii ADHD jest zmniejszenie nasilenia objawów, poprawa funkcjonowania, kontaktu z otoczeniem oraz zapobieganie dalszej psychopatologii. Filozofia psychoedukacji zakłada, że wiedza, rozumienie zachowań oraz odpowiednie strategie postępowania są skuteczne w terapii zaburzeń psychicznych. Edukacja rodziców, modyfikowanie sposobu postępowania w oparciu o stałość i konsekwencję może poprawić funkcjonowanie dzieci z ADHD. Celem prowadzonych badań była ocena odległych efektów prowadzonej psychoedukacji podczas 10-letniej obserwacji dzieci z ADHD. Psychoedukacja z elementami technik behawioralnych była prowadzona podczas okresowych wizyt w odstępach 4-tygodniowych. Efekty postępowania terapeutycznego oceniano po 12 miesiącach jego trwania, a następnie po 10 latach. Wyniki badań zostały poddane analizie statystycznej. Z badań wynika, że psychoedukacja stanowi istotny element terapii ADHD – może mieć wpływ na zmniejszenie nasilenia zaburzeń oraz poprawę funkcjonowania społecznego. Psychopatologia rodziców istotnie ogranicza efekty terapii.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Nowy przewodnik po współczesnych naukach o kulturze

RECENZJA KSIĄŻKI: Doris Bachmann-Medick, Cultural turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, przeł. Krystyna Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, ss. 504.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
„Muszę robić to, co zawsze chciałem robić: myśleć.”

„Muszę robić to, co zawsze chciałem robić: myśleć” Z Didierem Eribonem rozmawia Wojciech Śmieja

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, nauki o kulturze i religii
Socjodemograficzne uwarunkowania zachowań zdrowotnych kobiet w okresie prokreacji

Zachowania zdrowotne budujące styl życia każdego człowieka odnoszą się do wszelkich działań, które mają zarówno
pośredni, jak i bezpośredni wpływ na jego zdrowie i samopoczucie oraz stanowią wyraz ukształtowanej postawy wobec
zdrowia. Odgrywają one istotną rolę w ciągu całego życia, a w szczególności w okresie dojrzewania i prokreacji, ponieważ
przyszli rodzice, dbając o swoje zdrowie i dobre samopoczucie, zwiększają szanse swojego potomstwa prawidłowy wzrost
i rozwój w przyszłości.
Cel pracy. Celem pracy była ocena socjodemograficznych uwarunkowań zachowań zdrowotnych kobiet w okresie prokreacji.
Materiał i metody. Badania zostały przeprowadzone w 2014 roku, objęto nimi 200 kobiet w wieku między 18. a 35. rokiem
życia. W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki kwestionariuszowej. Narzędzia
badawcze stanowiły: autorski kwestionariusz ankiety opisujący dane socjodemograficzne badanych kobiet oraz
skala pozytywnych zachowań zdrowotnych dla kobiet (SPZZ) opracowana przez Katarzynę Hildt-Ciupińską.
Wyniki i wnioski. Czynniki socjodemograficzne, tj. miejsce zamieszkania, wiek, stan cywilny, wykształcenie oraz warunki
socjalno-ekonomiczne, mają wpływ na kształtowanie zachowań zdrowotnych kobiet w okresie prokreacji. Kobiety mieszkające
w miastach wojewódzkich w wyższym stopniu niż osoby z miast powiatowych przejawiają zachowania mające na
celu utrzymania odpowiedniego poziomu zdrowia psychospołecznego. Wraz z wiekiem kobiety w większym stopniu dbają
o własne zdrowie w zakresie żywienia, dbałości o ciało oraz zachowania bezpieczeństwa. Im wyższe wykształcenie kobiet,
tym bardziej dbają one o kwestie związane z odżywianiem, dbałością o ciało, zachowaniem bezpieczeństwa, zdrowie psychospołeczne
oraz aktywność fizyczną. Wyższa ocena warunków socjalno-ekonomicznych kobiet wpływa na ich lepszą dbałość o zdrowie psychospołeczne.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Rozwój procesów poznawczych u osób z trudnościami w uczeniu się w świetle analizy wyników skali WISC-R

Od kilku lat zauważalny jest znaczny wzrost zainteresowania psychologów – praktyków i naukowców, rodziców oraz nauczycieli problematyką dysleksji, dyskalkulii i innych zaburzeń rozwojowych. Specyficzne trudności w uczeniu się stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgłoszenia dzieci do poradni psychologiczno-pedagogicznych. Dzięki wynikom prowadzonych badań możliwe jest dokonanie porównań między- i wewnątrzgrupowych oraz globalnej analizy struktury rozwoju intelektualnego u dzieci z różnymi trudnościami w uczeniu się. Prowadzi to do interesujących wniosków i pozwala na szerokie dyskusje naukowe. Przedmiotem artykułu jest prezentacja wyników badań i opracowanych na ich podstawie wniosków na temat struktury rozwoju intelektualnego dzieci z trudnościami w uczeniu się diagnozowanych w dwóch poradniach psychologiczno-pedagogicznych województwa lubelskiego (Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 5 w Lublinie oraz Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 2 w Zamościu). Analizie poddano wyniki skali WISC-R uzyskane przez dzieci z klas IV-VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów z terenu miasta Lublina oraz szkół powiatu zamojskiego. Ponieważ trudności w nauce stanowią dość szerokie pojęcie, ogólnie rozumiane jako problemy z przyswajaniem wiadomości i opanowywaniem umiejętności szkolnych, w naszym artykule bierzemy pod uwagę trzy następujące grupy uczniów: z dysleksją rozwojową, z inteligencją niższą niż przeciętna oraz ze specyficznymi zaburzeniami umiejętności arytmetycznych. Celem przeprowadzonych analiz jest poznanie poziomu rozwoju poszczególnych funkcji poznawczych uczniów oraz ich struktury zdolności intelektualnych w oparciu o analizę trójczynnikową. Wykonane przez nas badania stanowią kontynuację poczynionych już wcześniej analiz z uwzględnieniem szerszych obszarów badawczych przy zwiększonej liczebności grup.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Stan uzębienia dzieci 6- i 12-letnich z terenu województwa lubelskiego

Wstęp. Wyniki systematycznie prowadzonych ogólnopolskich badań epidemiologicznych mających za zadanie ocenę
stanu zdrowia jamy ustnej wskazują, że intensywność choroby próchnicowej wśród dzieci i młodzieży utrzymuje się na
wysokim poziomie. W okresie między 6. a 12. rokiem życia zachodzi systematyczna wymiana uzębienia mlecznego na
stałe. W przypadku występowania aktywnych zmian próchnicowych w uzębieniu mlecznym istnieje podwyższone ryzyko
kolonizacji zębów stałych patogennymi szczepami bakterii.
Cel. Celem pracy porównanie stanu zdrowia jamy ustnej dzieci 6- i 12-letnich zamieszkujących województwo lubelskie ze
stanem zdrowia jamy ustnej równolatków mieszkających w innych rejonach kraju.
Opis stanu wiedzy. Dane przedstawione w opracowaniach badań Monitoringu Zdrowia Jamy Ustnej, przeprowadzonych
w latach 2013–2015 wskazują na duże nasilenie choroby próchnicowej wśród dzieci 6- i 12-letnich. W skali całego kraju jedynie
14,4% dzieci 6-letnich było wolnych od próchnicy (dmft/DMFT = 0), zaś na terenie województwa lubelskiego – 13,5%.
Wartość wskaźnika SiC (ang. Significant Caries Index), opisującego intensywność próchnicy w najbardziej zagrożonej chorobą
1/3 populacji wynosiła w odniesieniu do całej badanej grupy 10 punktów, podobną wartość, tj. 10,1 punktu, przyjmowała
na terenie województwa lubelskiego.
W całej badanej populacji wolnych od próchnicy (DMFT = 0) było 20,4% dzieci 12-letnich. Na terenie województwa lubelskiego
odsetek ten był jeszcze niższy i wynosił jedynie 16,2%. Wartość wskaźnika SiC badanego w populacji dzieci 12-letnich
wynosiła średnio 7,4 punktu. W województwie lubelskim intensywność próchnicy w najbardziej zagrożonej chorobą 1/3
populacji była niższa, a wskaźnik SiC przyjmował wartość 6 punktów.
Podsumowanie. Stan zdrowia jamy ustnej dzieci 6- i 12-letnich zamieszkujących województwo lubelskie nie odbiega
w znacznym stopniu od stanu zdrowia całej populacji 6- i 12-latków. Analiza wskaźników epidemiologicznych dla omawianych
grup wiekowych wskazuje na wysoką intensywność choroby próchnicowej i duże potrzeby lecznicze omawianej
populacji w zakresie stomatologii. W związku z powyższym konieczna wydaje się intensyfikacja działań edukacyjnych,
profilaktycznych i leczniczych nie tylko na terenie województwa lubelskiego, ale także w pozostałych częściach Polski.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Obraz ciała i jego zaburzenia. Aspekty teoretyczne w kontekście wybranych jednostek psychopatologicznych

Artykuł stanowi przegląd literatury na temat problemu zaburzeń obrazu ciała w wybranych zaburzeniach psychicznych:  zaburzeniach odżywiania się, otyłości, zachowaniach autodestrukcyjnych oraz dysmorficznych zaburzeniach ciała. Autorzy definiują pojęcie obrazu ciała, uściślając jego ramy wobec pojęć schemat ciała i Ja cielesne. Podkreślają związek między urazami wczesnodziecięcymi i powstaniem zniekształceń poznawczych i emocjonalnych wobec ciała, odwołując się także do możliwości i ograniczeń pracy terapeutycznej. W pierwszej części przybliżają obecny w literaturze sposób pojmowania obrazu ciała, teoretyczne rozważania na temat jego natury, komponentów i zaburzeń wynikających z jego zakłóceń. Następnie opisują właściwości i rodzaje zaburzeń obrazu ciała w zaburzeniach odżywiania się i otyłości, uwypuklając wyłaniający się z badań wniosek o związku między zniekształceniem obrazu ciała i zniekształceniem obrazu Ja. W dalszej części zostaje omówiony konstrukt Ja cielesne, który służy wyjaśnieniu znaczenia specyficznych zakłóceń rozwojowych dla integracji i organizacji doświadczeń związanych z ciałem. Autorzy podkreślają znaczenie urazów wczesnodziecięcych dla kształtowania się patologicznego stosunku jednostki wobec ciała, między innymi zachowań autodestrukcyjnych. Następnie analizują zagadnienie mechanizmu obronnego dysocjacji, leżącego u podłoża stanów cielesnego wyobcowania i być może także autodestrukcji (tak jak obserwuje się to zjawisko w zaburzeniach odżywiania się, w osobowości borderline). Ostatnią część stanowi charakterystyka dysmorficznego zaburzenia ciała, jego aspektów klinicznych i konsekwencji. Wnioskiem końcowym autorzy zamykają rozważania na temat związku zaburzeń obrazu ciała ze strukturalnymi aspektami osobowości, będącymi przedmiotem psychoterapii.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Ligandy receptora NMDA w leczeniu zaburzeń depresyjnych

Wprowadzenie. Nowy kierunek badań nad zaburzeniami depresyjnymi koncentruje się na hamowaniu aktywności receptora
NMDA, co stwarza nowe możliwości leczenia chorób wywołanych nadmierną aktywacją układu glutaminianergicznego.
Cel pracy. Celem prezentowanej pracy jest przegląd ligandów (w szczególności antagonistów) receptora NMDA działających
na jego ekspresję i funkcje oraz ich wpływ na działanie klasycznych leków przeciwdepresyjnych.
Opis stanu wiedzy. Skuteczność obecnie stosowanych metod leczenia zaburzeń depresyjnych jest niezadowalająca
i obarczona wieloma skutkami ubocznymi. Niepokojący jest również fakt, iż u wielu pacjentów rozwija się lekooporność.
Dlatego też opracowuje się nowsze, skuteczniejsze metody leczenia. Wykazano, że jednym z istotnych mechanizmów
działania przeciwdepresyjnego jest blokowanie receptora NMDA.
Podsumowanie. Wprowadzenie do lecznictwa antagonistów receptora NMDA stwarza nowe możliwości terapeutyczne
zaburzeń depresyjnych, a także wydaje się być interesującą alternatywą w leczeniu depresji lekoopornych.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
...jak dorożkarz, ...jak szewc, ...na czym świat stoi – kląć. O wulgaryzacji polszczyzny i jej antypedagogicznej obecności w mediach

Artykuł dotyczy wulgaryzacji polszczyzny. Autor prezentuje wyniki badań statystycznych odnoszących się do zagadnienia, umieszczając je na tle roz-ważań językoznawczych i pedagogicznych. W tekście zwrócono uwagę na fakt, że ciągły wzrost wulgaryzmów, wyzwisk i przekleństw w języku jest proporcjonal-ny względem coraz powszechniejszego dostępu do mediów i korzystania z nich (szczególnie w zakresie komunikacji elektronicznej).

Czasopismo: Konteksty Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Fakty i mity na temat stosowania leków przeciwpsychotycznych w terapii jadłowstrętu psychicznego

Z ostatnich przeglądów badań i metaanalizy wynika, że nie ma żadnych dowodów na skuteczność leków przeciwpsychotycznych w leczeniu jadłowstrętu psychicznego. Autorzy wszystkich dostępnych przewodników i standardów leczenia jadłowstrętu psychicznego przestrzegają przed włączaniem leków psychotropowych, gdy BMI wynosi <15 lub występują powikłania somatyczne restrykcji w zakresie odżywiania się. Podkreśla się również niepotrzebne ryzyko pochopnych decyzji w przypadku towarzyszących objawów innych zaburzeń psychicznych, gdyż mogą one ustąpić wraz ze wzrostem masy ciała lub wynikać z cech osobowościowych pacjentów. Należy zawsze brać pod uwagę możliwość wystąpienia objawów niepożądanych zastosowanej farmakoterapii, szczególnie z zakresu układu krążenia oraz zaburzeń wydzielania prolaktyny. Stosowanie leków przeciwpsychotycznych można rozważyć w szczególnych przypadkach pacjentów opornych na leczenie, z niezwykle trwałymi, czasem absurdalnymi, niepoddającymi się korekcie przekonaniami na temat rozmiarów i kształtów swojego ciała, sposobów odżywiania się. Należy jednak podkreślić, że zbyt szybki przyrost masy ciała, który zdarza się po terapii niektórymi z tych leków, może okazać się czynnikiem niekorzystnym, nasilającym lęk przed zmianą masy ciała u osób nieprzygotowanych psychologicznie na tak szybką przemianę i w konsekwencji zatrzymać postępy uzyskane dzięki terapii psychologicznej. Zmiany w zakresie wydzielania prolaktyny, występujące po niektórych lekach przeciwpsychotycznych, mogą utrudnić powrót prawidłowych poziomów hormonów płciowych u kobiet oraz miesiączkowania, nasilić osteoporozę, która niemal zawsze jest obecna u części długotrwale wyniszczonych pacjentek.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Społeczna rola Ochotniczej Straży Pożarnej w ratownictwie medycznym na obszarach wiejskich

Wprowadzenie i cel pracy. Celem pracy jest przedstawienie, analiza oraz ocena roli jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej
(OSP) w Polsce w zakresie wparcia medycznego systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM). Przedstawiony
materiał dotyczy znaczenia społecznego strażaka-ratownika, jako wsparcia przy wykonywanych zawodowo świadczeń
przez Zespoły Ratownictwa Medycznego (ZRM).
Materiał i metody. W pracy wykorzystano materiały źródłowe dotyczące OSP w Polsce. Analiza i ocena roli jednostek OSP
została również przedstawiona w oparciu o obowiązujące akty prawne, a także publikacje naukowe.
Wyniki. Z uwagi na alokację, ZRM nie zawsze są w stanie dotrzeć na czas do poszkodowanego wymagającego zaawansowanych
działań ratowniczych z powodu nagłego zatrzymania krążenia. Funkcjonujący w Polsce system ratowniczy daje
możliwość wykorzystania potencjału strażaków ochotników do działań w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP)
przed dotarciem do pacjenta ZRM.
Wnioski. Społeczna rola OSP w Polsce w zakresie wparcia medycznego w zadaniach Systemu PRM jest kluczowa dla
poprawy przeżywalności osób będących w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. Ustawodawcy udało się stworzyć
odpowiednie regulacje dotyczące zadań i kompetencji strażaków ochotników w zakresie udzielania KPP. Istnieją również
właściwe przepisy dotyczące współpracy systemów ratowniczych w Polsce – pogotowia ratunkowego i straży pożarnej.
Należałoby jednak doprecyzować przepisy dotyczące bezpośredniego wykorzystania potencjału sprzętowego i ludzkiego
OSP, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Niezbędne jest również doposażenie medyczne jednostek OSP w automatyczne
defibrylatory zewnętrzne, a także modyfikacja procedur i regulacji prawnych w obszarze zdobywania i utrzymywania uprawnień do wykonywania KPP.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu