rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zaczyny cementowe z dodatkiem nanorurek węglowych do uszczelniania otworów wiertniczych o wysokiej temperaturze i ciśnieniu złożowym (150°C, 90 MPa)

Artykuł przedstawia wyniki badań wpływu nanorurek węglowych (ang. carbon nanotubes – CNTs) na parametry technologiczne zaczynów i kamieni cementowych w warunkach bardzo wysokiej temperatury i ciśnienia (150C, 90 MPa). W badaniach zastosowano wielościenne nanorurki węglowe (ang. multi-walled carbon nanotubes – MWCNTs) o średnicy zewnętrznej 10–20 nm i długości 10–30 µm. Zaczyny cementowe zawierały 0,1% bwoc (tj. w stosunku do masy suchego cementu) nanorurek węglowych. Receptury cementowe opracowane zostały w INiG – PIB w Laboratorium Zaczynów Uszczelniających. Badania przeprowadzono w warunkach podwyższonego ciśnienia i temperatury: 150C i 90 MPa. Zaczyny sporządzono na osnowie cementu wiertniczego klasy G. Przy opracowywaniu receptur kierowano się wymaganiami, jakie powinien spełniać zaczyn cementowy użyty do cementowania rur okładzinowych w warunkach występowania wysokiej temperatury oraz ciśnienia złożowego. Zaczyny miały gęstość od około 1900 kg/m3 do około 2250 kg/m3 (zaczyn z dodatkiem hematytu). Na zaczynach cementowych wykonano badania gęstości, rozlewności, parametrów reologicznych, filtracji oraz czasu gęstnienia. Badania wytrzymałości na ściskanie i przyczepności do rur prowadzono po 2, 7, 14 i 28 dniach. Opracowano receptury o bardzo dobrych parametrach technologicznych, które po utwardzaniu (po 28 dniach hydratacji) osiągały wyjątkowo wysokie wartości wytrzymałości na ściskanie, nawet 45 MPa. Uzyskano również wysokie wartości przyczepności kamienia cementowego do rur – około 7 MPa po 28 dniach hydratacji. W wyniku przeprowadzonych badań zdobyto istotne informacje o możliwościach zastosowania nanorurek węglowych do modyfikacji zaczynów cementowych w warunkach bardzo wysokiej temperatury i ciśnienia. Przeprowadzone badania potwierdziły, że dodatek nawet niewielkich ilości CNTs poprawia parametry wytrzymałościowe kamienia cementowego w porównaniu z próbką bazową bez takiego dodatku, a także powoduje skrócenie czasu gęstnienia zaczynów cementowych oraz obniżenie filtracji. Ponadto dodatek nanorurek węglowych spowodował wzrost lepkości plastycznej i granicy płynięcia zaczynu cementowego. Sprawia to, że zaczyny z dodatkiem MWCNTs będą skuteczniej wypierać płuczkę z otworu wiertniczego i znacząco wpływać na jakość cementowania.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rodzaje ogniw paliwowych i ich potencjalne kierunki wykorzystania

Ogniwa paliwowe nie są technologią nową, ale zyskują na popularności i są intensywnie rozwijane. W artykule przedstawiono i scharakteryzowano różne rodzaje ogniw paliwowych będących obecnie w kręgu zainteresowania ośrodków naukowo-badawczych zajmujących się problematyką ochrony środowiska naturalnego. Są to ogniwa paliwowe typu: alkaliczne (AFC, ang. alkaline fuel cell), z kwasem fosforowym (PAFC, ang. phosphoric acid fuel cell), stałotlenkowe (SOFC, ang. solid oxide fuel cell), ze stopionym węglanem (MCFC, ang. molten carbonate fuel cell), z membraną do wymiany protonów (PEMFC, ang. proton exchange membrane fuel cell), w tym ogniwo zasilane bezpośrednio metanolem (DMFC, ang. direct methanol fuel cell). Porównano parametry pracy wymienionych ogniw paliwowych oraz opisano zasadę ich działania. Rosnące zainteresowanie urządzeniami wykorzystującymi wodór jako paliwo wynika również z rozwoju technologii power-to-gas (P2G). Ponadto w artykule przedstawione zostały potencjalne kierunki rozwoju i możliwości wykorzystania ogniw paliwowych w różnych dziedzinach i sektorach gospodarki. Ogniwa paliwowe mogą znaleźć zastosowanie np. w transporcie. Przedstawiono charakterystykę pojazdów samochodowych używanych w Unii Europejskiej, a także specyfikację techniczną samochodów osobowych komercyjnie dostępnych wykorzystujących ogniwa paliwowe z membraną do wymiany protonów. Omówiono możliwość użycia ogniw paliwowych w transporcie zbiorowym (autobusy, pociągi). Przedstawiono możliwości pracy ogniw paliwowych w układach skojarzonych (wytwarzających energię elektryczną i ciepło na cele grzewcze i/lub chłodnicze). Rozważono wykorzystanie technologii ogniw paliowych w dużych jednostkach kogeneracyjnych oraz w układach mikro. Jednym z przedstawionych układów kogeneracyjnych jest połączenie ogniw paliwowych z turbiną gazową. Innym sposobem wykorzystania ogniw paliwowych jest magazynowanie energii w systemach EES. Interesującym rozwiązaniem mogą być również systemy power-to-power, które także zostały krótko scharakteryzowane.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ewolucja metod oceny szkodliwych osadów silnikowych powodowanych spalaniem benzyn

Artykuł dotyczy niekorzystnego wpływu obecności osadów na prawidłowe funkcjonowanie silników ZI (z zapłonem iskrowym). Wskazano obszary silników z pośrednim i bezpośrednim wtryskiem paliwa, gdzie formują się najbardziej niebezpieczne osady. Zebrano i przeanalizowano czynniki mające istotny wpływ na występowanie tego niekorzystnego zjawiska. W konsekwencji dokonano uproszczonej klasyfikacji czynników wpływających na tworzenie się szkodliwych osadów w silnikach ZI z pośrednim i bezpośrednim wtryskiem paliwa. W ramach projektu przeprowadzono badania porównawcze tendencji do tworzenia osadów przez benzyny o różnym składzie i właściwościach fizykochemicznych. Kryterium oceny właściwości detergentowych benzyn były tendencje do tworzenia się osadów na zaworach dolotowych w przypadku silnika z pośrednim wtryskiem paliwa i osadów na wtryskiwaczach w przypadku silnika z bezpośrednim wtryskiem paliwa. Wykorzystano w tym celu szeroko stosowaną dotychczas procedurę badawczą CEC F-05-93, odnoszącą się do osadów tworzących się na zaworach dolotowych w silnikach ZI z pośrednim wtryskiem paliwa, oraz najnowszą procedurę badawczą CEC F-113-KC, odnoszącą się do najbardziej szkodliwych osadów tworzonych we wtryskiwaczach silników DISI (ang. direct injection spark ignition). Celem przeprowadzonych badań porównawczych było ustalenie, czy istnieje jakaś względnie prosta, możliwa do określenia zależność pomiędzy ocenami właściwości detergentowych benzyn uzyskanymi na silnikowych stanowiskach badawczych, różniących się generacjami silników badawczych, metodami prowadzenia badań a rodzajem tworzonych osadów silnikowych. W rezultacie stwierdzono, że wyniki badań przeprowadzonych przy wykorzystaniu procedur CEC F-05-93 i CEC F113-KC nie są zbieżne ani jakkolwiek ze sobą powiązane. Zatem znając ocenę benzyny uzyskaną według jednej z wyżej wymienionych procedur badawczych, nie można przewidywać czy też określać w przybliżeniu oceny, jaką otrzymamy według drugiej procedury badawczej. W rezultacie nie jest możliwa ekstrapolacja wyników oceny benzyny pod względem tendencji do tworzenia szkodliwych osadów silnikowych uzyskanych według jednej z procedur tak, aby uzyskać wynik według drugiej z procedur.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wielofunkcyjne smary krzemionkowe

W artykule dotyczącym wielofunkcyjnych smarów przedstawiono zalety i wady smarów krzemionkowych, należących do grupy smarów wysokotemperaturowych zawierających nieorganiczny zagęszczacz. W części doświadczalnej przedstawiono 
właściwości fizykochemiczne próbek smarów krzemionkowych, zagęszczonych dwoma rodzajami krzemionki koloidalnej. Smary te 
zostały wytworzone w oparciu o pięć olejów bazowych o różnym charakterze chemicznym, należących do różnych grup według API: 
parafinowym, naftenowym, polialfaolefinowym, syntetycznym estrowym i roślinnym. Próbki smarów krzemionkowych charakteryzują się bardzo wysoką temperaturą kroplenia – nie kroplą do temperatury 300°C, co pozwala na zastosowanie ich w wysokich temperaturach. Wytworzone próbki smarów na bazie olejów mineralnych i polialfaolefin wykazują się doskonałą stabilnością mechaniczną, 
na poziomie poniżej 2% w badaniu według PN-C-04144, a smary na bazach biodegradowalnych – poniżej 10%. Dla porównania, wysokotemperaturowe smary bentonitowe oraz smary na innym zagęszczaczu nieorganicznym charakteryzują się bardzo słabą stabilnością mechaniczną, przekraczającą nawet 100%. Wszystkie uzyskane próbki smarów krzemionkowych charakteryzują się bardzo dobrą 
stabilnością strukturalną, potwierdzoną w badaniach skłonności smarów do wydzielania oleju. Zarówno w badaniu wydzielania oleju 
w wysokiej temperaturze, jak i pod obciążeniem, uzyskane wyniki nie przekraczają 1,5% (m/m). Smary krzemionkowe wykazują się 
bardzo dobrą odpornością na działanie wody w metodzie dynamicznej – podczas natrysku wody o temperaturze 79°C na obracające 
się łożysko uzyskane wyniki nie przekraczają 1,5% (m/m).

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Edycja krytyczna dokumentu z 1465 roku Kazimierza Jagiellończyka zezwalającego na budowę wodociągu w Bieczu

Wydawany dokument dotyczy zezwolenia Kazimierza Jagiellończyka na budowę wodociągu w mieście Biecz. Źródło to jest ważne dla historii wodociągów w Polsce, a także do dziejów gospodarczych Biecza. Edycja została dokonana według zaleceń projektu instrukcji wydawniczej Adama Wolffa z uwzględnieniem rozwiązań zastosowanych w najnowszych wydawnictwach źródłowych.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Nieznana księga pochodząca z biblioteki Zygmunta Augusta w kolekcji oo. karmelitów na Piasku w Krakowie

Przedmiotem artykułu jest nowo odkryty druk pochodzący z księgozbioru króla Zygmunta Augusta, obecnie przechowywany w kolekcji oo. karmelitów trzewiczkowych na Piasku w Krakowie. Księga zawiera teksty prawnicze opublikowane w połowie XVI wieku i była niegdyś częścią obszernej królewskiej kolekcji dzieł prawniczych, zwłaszcza ksiąg poświęconych odradzającemu się prawu rzymskiemu. Zbiór cechowała przede wszystkim wszechstronność, wielojęzyczność oraz różnorodność tematyczna, co świadczy o jego renesansowym charakterze i europejskim wymiarze. Po śmierci króla w roku 1572 jego księgozbiór uległ rozproszeniu. Część kolekcji znalazła się u karmelitów trzewiczkowych w Krakowie, choć nie bezpośrednio. Omawiana księga należała najpierw do Wojciecha Perlickiego (zmarł w 1607 roku), potem do kapituły katedralnej we Lwowie, następnie do karmelitów trzewiczkowych we Lwowie, a po II wojnie światowej znalazła się w klasztorze karmelitów trzewiczkowych w Krakowie.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Przyczynek do wpisu sztambuchowego Jerzego Wilhelma Klocha dla Jana Muthmanna

Ukształtowany schemat wpisu sztambuchowego, czerpiącego z bogatej tradycji emblematycznej, pozwolił na odkrycie, traktowanego dotąd raczej jako dedykacja lub w ogóle pomijanego, rękopiśmiennego wpisu sztambuchowego Jerzego Wilhelma Klocha w książce cieszyńskiego pastora Jana Muthmanna. Wpis budzi zainteresowanie przede wszystkim ze względu na rysujące się możliwości odkrycia nowych obiektów tego typu w literaturze dzięki zastosowaniu w trakcie badań wspomnianych przed chwilą stałych elementów konstrukcyjnych przynależnych temu gatunkowi literackiemu. Sam zaś przedstawiony wpis stał się dodatkowym potwierdzeniem osobistych więzi łączących dwóch cieszyńskich pastorów.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne
Okruch do piętnastowiecznych dziejów podgórskiego kościoła św. Benedykta

Odnalezione w rękopisie BJ sygn. 707 zawiadomienie o kazaniu Jana z Bytomia i dyspucie, mających się odbyć w kościele św. Benedykta na górze Lasoty w Krakowie-Podgórzu, przynosi ważną informację świadczącą o nieznanym fakcie użytkowania tego kościoła przez kolegiatów Uniwersytetu Krakowskiego w latach trzydziestych XV wieku.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Osobliwości rzeki Leny. Edycja dzieła Antona Iwanowicza Łosiewa

W październiku 2020 roku do digitalizacji w ramach projektu Biblioteki Jagiellońskiej (BJ) „Patrimonium – Zabytki piśmiennictwa” został przekazany rękopis dzieła żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku rosyjskiego mierniczego Antona Iwanowicza Łosiewa (1765–1829). Rękopis poza tekstem zawiera kolorowe odręcznie malowane rysunki i nosi długi tytuł w języku rosyjskim: „Skrócony opis rzeki Leny z dodatkiem mapy generalnej oraz rysunków wszystkich osobliwości i przymiotów przy brzegach jej, sporządzony przez powiatowego mierniczego Antona Łosiewa w latach 1785–1786”. Sam Łosiew był szeroko znany na Syberii, szczególnie w Irkucku, jako mierniczy, geograf, kartograf, historyk oraz krajoznawca, jednakże na pozostałym terenie Rosji oraz w Polsce jego sylwetka i prace są praktycznie zapomniane. Artykuł jest poświęcony odnalezionemu w BJ unikatowemu rękopisowi, zawiera również edycję oryginalnego tekstu publikowaną po raz pierwszy.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Ifigenia w Taurydzie Eurypidesa: poetyka traumy, estetyka horroru i katharsis na scenie

Ifigenia w Taurydzie Eurypidesa w interesujący sposób łączy w sobie to, co dzisiejsi odbiorcy opisaliby jako klasyczną grozę opartą na motywie traumy z dzieciństwa (z jednej strony) oraz inteligentną, metateatralną analizę działania mechanizmu (greckiej) tragedii. Okrutna, mściwa bohaterka owej sztuki jest zarazem skrzywdzonym, nieszczęśliwym dzieckiem uwięzionym w ciele dorosłej kobiety. Walczy z dręczącymi ją wspomnieniami w specyficzny sposób, w nieskończoność inscenizując scenę własnej śmierci z rąk rodzonego ojca, Agamemnona. Świątynia w kraju Taurów służy jej jako osobliwy „teatr w teatrze”, gdzie – wśród makabrycznych dekoracji wykonanych ze szczątków ciał greckich żeglarzy – dręczona wspomnieniami dziewczyna rytualnie zabija kolejnych przybyszów ze swej ojczyzny. Nieoczekiwana wizyta brata, Orestesa, okazuje się skutecznym lekarstwem na owo niekończące się cierpienie Ifigenii. W sztuce tej Eurypides nie tylko umożliwia odbiorcom osiągnięcie katharsis, lecz także – za pomocą środków metateatralnych – pokazuje im dokładnie, na czym owa katharsis polega; w jaki sposób ludzki umysł oczyszcza się ze szkodliwych emocji. Gdy tylko Ifigenia przestaje koncentrować się na własnym cierpieniu i przenosi swą uwagę na podobnie jak ona sama udręczonego Orestesa, odzyskuje utraconą równowagę umysłu. Jednocześnie publiczność – która, naturalnie, solidaryzuje się z bohaterami – także odczuwa ulgę. Ifigenia w Taurydzie jest więc „sztuką w sztuce”, która pokazuje, jak funkcjonuje dobrze skonstruowana tragedia.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Luksusowy egzemplarz Dei Sepolcri Ugo Foscola w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej – pochodzenie i droga do Krakowa

Artykuł poświęcony jest przechowywanemu w Bibliotece Jagiellońskiej egzemplarzowi pierwszego wydania utworu Dei Sepolcri Ugo Foscola z roku 1807. Celem rozważań nie jest jednak analiza samego tekstu, lecz próba rozwikłania zagadki, do kogo dzieło to pierwotnie mogło należeć. Zidentyfikowawszy osobę ofiarodawczyni – Kicińską, dotarłam następnie do Elżbiety z Laśkiewiczów Skotnickiej, która mogła być właścicielką części przekazanego w latach 30. XX wieku księgozbioru. Wskazują na to nie tylko łączące obie panie więzy krwi, ale również powód, dla którego prawdopodobnie Skotnicka nabyła omawiany egzemplarz włoskiego dzieła. Wokół tematyki grobów wielkich i zasłużonych Włochów we florenckim kościele Santa Croce osnuty jest poemat Foscola, tam zaś kilka lat po jego wydaniu złożono szczątki Michała Bogorii Skotnickiego, polskiego malarza i męża Elżbiety. Zasadnym wydało mi się więc zrekonstruowanie historii tego konkretnego dzieła i przybliżenie jej czytelnikom „Biuletynu Biblioteki Jagiellońskiej”.

Czasopismo: Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Problem uprzedmiotowienia w mediach a wybrane aspekty psychospołecznego funkcjonowania młodych kobiet

Można zauważyć, że seksualizacja przekazów medialnych i związane z nią uprzedmiotowienie, głównie kobiet, przybiera na sile w ciągu ostatnich lat. Zjawiska te nie pozostają bez wpływu na funkcjonowanie kobiet, w tym m.in. na odbiór własnego ciała, ale też na podejmowane działania i aktywności. Wykorzystanie kobiet jako obiektów seksualnych szczególnie często stosowane jest w reklamach. Celem artykułu jest opis tego zjawiska oraz możliwych form wsparcia i edukacji, szczególnie młodych kobiet.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Das Bild von der Kirche in den Hymnen an die Kirche Gertrud von le Forts

Przedmiotem badań są Hymny do Kościoła Gertrudy von le Fort, dwudziestowiecznej chrześcijańskiej pisarki niemieckiej. Hymny stanowią punkt zwrotny w twórczości le Fort, są zapisem odkrycia prawdy o Kościele i drogi prowadzącej do niego. Autorka poddaje analizie utwory le Fort pod kątem ukazanego w nich obrazu Kościoła oraz ich zgodności z eklezjologią katolicką. Artykuł rozpoczyna próba zdefiniowania pojęcia „Kościół” na podstawie literatury przedmiotu i dokumentów Kościoła (Lumen gentium). Cechy Kościoła opisywane przez le Fort zostały pogrupowane tematycznie. Wśród nich dominuje podkreślenie powszechności Kościoła, przyrównywanie go do Matki, wiara w jego świętość oraz w to, iż stanowi najpewniejszą drogę prowadzącą do Boga, a na ziemi jest Jego znakiem i uobecnieniem. Pisarka utożsamia głos Kościoła z głosem Boga, a głoszoną przez niego naukę uważa za niezmienną. Jedną z najważniejszych jego cech jest miłość skierowana ku Bogu, jak i ku człowiekowi, nawet będącemu z dala od niego i błądzącemu. Wszystkie przykłady zaczerpnięte z hymnów le Fort są poparte odnośnikami do literatury teologicznej. Przeprowadzone analizy pozwalają stwierdzić, iż pisarka wiernie odzwierciedla chrześcijański obraz Kościoła i prawdy wiary katolickiej.

Czasopismo: Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kurze Anmerkungen zur Traktatgliederung der Fundamentaltheologie

W artykule podjęty został problem najbardziej właściwej struktury teologii fundamentalnej. Jego autor opowiada się – formułując argumenty na rzecz swego stanowiska – za strukturą złożoną z czterech traktatów, a mianowicie z traktatu poświęconego religii, Objawieniu, Kościołowi i teologicznej epistemologii. Ponadto analizuje tradycyjną strukturę religia−Objawienie−Kościół w perspektywie zmian, jakie zaszły w traktacie o religii.

Czasopismo: Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Hugo Riemann — formalista czy romantyk?

Dominującym współcześnie interpretacjom Riemannowskiej koncepcji form muzycznych, sprowadzającym ideę autora do tworzenia „suchych”, abstrakcyjnych schematów, a jego metodę — do czystej empirii, autorka przeciwstawia romantyczny wizerunek uczonego o rysach wywiedzionych z jego pism estetycznych. Kładzie nacisk na łączność poglądów Riemanna na muzykę i jej tworzenie z tradycją romantyczną, odnosząc je zarówno do źródeł, na które powoływał się sam Riemann (Adolf Bernard Marx, Moritz Hauptmann i in.), jak i do pism romantycznych kompozytorów (Carl Maria Weber, Robert Schumann). Pracę uzupełnia przegląd XX-wiecznych prac poświęconych Riemannowi.

Czasopismo: Aspekty Muzyki
Dziedziny: nauki humanistyczne, sztuka
Dyscypliny: nauki o sztuce, sztuki muzyczne
Sieć integracji pojęciowej Gilles’a Fauconniera i Marka Turnera jako narzędzie interpretacji utworów muzycznych. Przykład Miserere Pawła Szymańskiego

W ostatnich dekadach kognitywiści Gilles Fauconnier i Mark Turner wspólnie wypracowali narzędzie do badania znaczenia, które nazywają siecią integracji pojęciowej lub mieszaniną pojęciową. Podstawą ich teorii są cztery główne przestrzenie mentalne: dwie wyjściowe (źródłowa i docelowa), ogólna i mieszanina pojęciowa. Zdaniem badaczy, tego rodzaju proces kognitywny odgrywa kluczową rolę w ludzkim myśleniu i działaniu, a tworzenie mieszanin jest sednem nasze- go życia w świecie i rozumienia tego świata. Z racji swojej popularności w różnych dziedzinach wiedzy, narzędzie to zainteresowało także muzykologów, w tym Nicholasa Cooka i Lawrence’a Zbikowskiego. Obaj przekonują, że na poziomie werbalnej interpretacji utworu muzycznego, kiedy często używa się metafor czy analogii, posługiwanie się siecią integracji pojęciowej jest jak najbardziej uzasadnione. Bazując na pracach tych wszystkich badaczy autorka interpretuje Miserere na głosy i instrumenty Pawła Szymańskiego. Właściwą interpretację poprzedza szczegółowa analiza formalna utworu oraz wyjaśnienia na temat raczej ukrytej intertekstualności. W konkluzji autorka stwierdza, że utwór charakteryzuje się znaczeniem dynamicznym, innym dla każdej z trzech części (attaca). Część pierwsza to poważna, wsparta silną wiarą w Boga, spowiedź grzesznika, druga wysuwa na czoło momenty jego zwątpienia i załamania, trzecia natomiast mówi o jego powrocie do równowagi psychicznej i silnej wiary.

Czasopismo: Aspekty Muzyki
Dziedziny: nauki humanistyczne, sztuka
Dyscypliny: nauki o sztuce, sztuki muzyczne
Specyfika badań muzyki teatralnej na przykładzie repertuaru polskich teatrów dramatycznych w okresie powojennego dwudziestopięciolecia

Muzyka teatralna w przeciwieństwie do filmowej cieszy się mniejszym zainteresowaniem wśród badaczy, mimo że ma swoją niezwykle długą tradycję. W okresie powojennym muzykę do teatrów często pisali kompozytorzy, którzy z czasem stali się zasłużonymi postaciami w historii muzyki polskiej i światowej (m.in. Tadeusz Baird, Kazimierz Serocki, Witold Lutosławski). Muzykę tworzoną do dzieł inscenizowanych w wybranych polskich teatrach dramatycznych w powojennym dwudziestopięcioleciu cechuje jeszcze tradycyjny zapis nutowy. Przystępując do badań tego rodzaju twórczości należy uwzględnić różnorodne źródła: muzyczne (partytury, szkice, nagrania), jak i piśmienne (egzemplarze reżyserskie sztuk, notatki reżysera i kompozytora, korespondencja, czasopisma, afisze, programy). Utrudnieniem w badaniach bywa częsta niekompletność źródeł oraz znaczne ich rozproszenie, bowiem przechowywane są w archiwach teatralnych, bibliotekach oraz w zbiorach prywatnych kompozytorów. Wśród metod analizy można wskazać analizę funkcji muzyki teatralnej, sposobu opracowania warstwy muzycznej i zastosowanych technik kompozytorskich, analizę ukształtowań formalnych, relacji słowno-muzycznych. Na bardziej ogólnym poziomie pozostają analizy komparatystyczne w obrębie opracowań do tej samej sztuki autorstwa różnych kompozytorów, całokształtu twórczości teatralnej jednego kompozytora bądź poszukiwania powiązań między jego kompozycjami teatralnymi i autonomicznymi. Ten rodzaj twórczości stawia przed badaczem wyzwania, co wynika z konieczności łączenia wiedzy z zakresu muzykologii, jak i teatrologii.

Czasopismo: Aspekty Muzyki
Dziedziny: nauki humanistyczne, sztuka
Dyscypliny: nauki o sztuce, sztuki muzyczne