rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Określenie bezwymiarowego współczynnika oporów i współczynnika szorstkości w przekroju zatoru z grubego rumoszu drzewnego

W pracy przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w potoku Bukowińskim, których celem było określenie wpływu zatoru, utworzonego z kłody, na zmianę wartości bezwymiarowego współczynnika oporów i współczynnika szorstkości. Wykonane pomiary obejmowały niwelację podłużną oraz poprzeczną koryta cieku, pobór rumowiska dennego oraz pomiary hydrometryczne. Niwelacja poprzeczna obejmowała pięć przekrojów poprzecznych na odcinku potoku o długości 47 m, które zostały zlokalizowane przed, za, oraz w rejonie zatoru z grubego rumoszu drzewnego. Wykazano zróżnicowanie prędkości przepływu wody w rejonie zatoru. Obliczono bezwymiarowy współczynnik oporów, uwzględniając bez-względną szorstkość dna określoną według wzoru Gładki [van Rijn 1984]. 
W celu określenia bezwzględnej szorstkości dna pobrano trzy próby rumowiska dennego w przekroju z kłodą. Stwierdzono, że zator w potoku Bukowińskim, utworzony z kłody, powoduje zmianę warunków hydraulicznych przepływu wody i wzrost o ponad 71% wartości bezwymiarowego współczynnika oporów w przekroju zatoru. Określono również współczynnik szorstkości koryta i wykazano, że współczynnik ten w przekroju z zatorem, przesłaniający w 60% przekroju koryta przy przepływie wynoszącym 0,141 m3s-1, jest większy o ponad 17,5% od wartości współczynnika szorstkości w przekrojach przed i za zatorem.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena wpływu zanieczyszczeń antropogenicznych na jakość wód rzeki Bochotniczanki

W pracy przedstawiono ocenę jakości wód rzeki Bochotniczanki przepływającej
przez teren gminy Nałęczów i Park Zdrojowy uzdrowiska w Nałęczowie.
Określono również podstawowe przyczyny zanieczyszczenia rzeki oraz wskazano
działania zmierzające do poprawy istniejącego stanu. Stwierdzono, że bezpośredni
wpływ na jakość wód badanej rzeki mają zanieczyszczenia obszarowe, a szczególnie
spływy powierzchniowe z erodowanych pól, jak również zanieczyszczenia
punktowe związane z nieuporządkowaną gospodarką ściekową w zlewni, do których
zaliczono m.in.: fermę krów, bazę wozów asenizacyjnych i stadninę koni.
Wskaźnikami fizyczno-chemicznymi świadczącymi o złej jakości wody w badanej
rzece były: BZT5, ChZTCr, zawiesiny ogólne i fosforany. Średnie wartości tych
wskaźników zazwyczaj znajdowały się poza zakresem klas jakości wyznaczonych
w Rozporządzeniu MŚ [2011]. Wskazano, że liczebności bakterii z grupy coli i z
grupy coli typu kałowego, odnotowane w wodach z rzeki Bochotniczanki, zgodnie
z Rozporządzeniem MŚ [2004], degradują je do V – najgorszej klasy jakości i
wskazują na bezpośrednie ich zanieczyszczenie ściekami bytowymi. Zauważono,
że obecność zbiornika zaporowego w postaci stawu w Parku Zdrojowym w Nałęczowie
znacząco wpływała na zatrzymywanie zanieczyszczeń transportowanych
przez rzekę Bochotniczankę i na poprawę jakości wody w jej dolnym biegu. Kumulacja
zanieczyszczeń przyczyniła się do zachwiania równowagi ekologicznej w
stawie i nasilenia zjawisk charakterystycznych dla zbiorników eutroficznych.
Efektem tego był deficyt tlenu w wodzie ze stawu i śnięcie ryb w lipcu 2012 roku.
W celu zachowania walorów uzdrowiskowych Nałęczowa, w tym atrakcyjności
Parku Zdrojowego, niezbędne jest podjęcie odpowiednich działań, które ograniczą lub wyeliminują dopływ zanieczyszczeń i przyczynią się do poprawy jakości wód
w rzece Bochotniczance.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Hydrożele w uprawie pieczarki (Agricus bisporus)

Jednym z preparatów mających wpływ na gospodarkę wodną pieczarek są hydrożele. Są to substancje chemiczne powodujące podniesienie pojemności wodnej okrywy przy jednoczesnym zmniejszeniu strat wody na skutek parowania. Stosowanie sorbentów przyczynia się więc do zredukowania częstotliwości podlewania, a tym samym do zmniejszenia nakładów finansowych. Celem pracy było określenie wpływu hydrożeli na gospodarkę wodną i plon pieczarki dwuzarodnikowej. Badania prowadzono w latach 2007–2008 w dwóch cyklach uprawowych. Do produkcji użyto podłoże pasteryzowane w masie z wysianą grzybnią pieczarki dwuzarodnikowej rasy Sylwan 737. Hydrożele zastosowano w dawkach od 0 do 200 g٠m-2. W doświadczeniu użyto hydrożel Super Absorbent Plus i Agro-Hydro-Gel. W badaniach określano wielkość i najważniejsze parametry plonu handlowego: zawartość suchej masy, masę jednego owocnika. W wyniku przeprowadzonych badań wykazano różnice w wysokości i jakości plonu w zależności od zastosowanej dawki i rodzaju hydrożelu. W obu cyklach uprawowych najwyższe plony uzyskano przy użyciu hydrożelu w dawce 200 g٠m-2, najniższe zaś na poletkach bez hydrożelu. W wyniku zastosowania hydrożelu poprawiła się struktura okrywy oraz ograniczono częstość podlewania uprawy, co wpłynęło na lepszą jakość owocników.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ deszczowania na plonowanie bobiku uprawianego na glebie lekkiej

W pracy przedstawiono wyniki ścisłego doświadczenia polowego z deszczowaniem bobiku odmiany ‘Bobas' przeprowadzonego w latach 2005-2009 
w stacji badawczej Wydziału Rolnictwa i Biotechnologii UTP w Mochełku koło Bydgoszczy na glebie lekkiej. Poszczególne sezony wegetacji roślin były bardzo zróżnicowane, dotyczyło to zwłaszcza opadów atmosferycznych, które determinowały wysokość zastosowanych dawek nawodnieniowych. W 2009r. potrzeba deszczowania nie wystąpiła, a w 2008 dodatkowo rozdeszczowano 200 mm wody. Plon nasion bobiku na obiektach kontrolnych wahał się w kolejnych latach od 0,58 t.ha-1 (2008) do 5,26 t.ha-1 (2009r.). Pod wpływem deszczowania uzyskano istotny przyrost plonu dochodzący do 3,12 t.ha-1, był on wysoce skorelowany z sumą opadów atmosferycznych okresu maj-lipiec i wielkością dawki nawodnieniowej. Im mniejsze opady i większe dawki nawodnieniowe, tym większe były efekty produkcyjne deszczowania. W doświadczeniu stwierdzono wysoką jednostkową efektywność nawadniania, która wahała się od 14,8 do 34,8 kg dodatkowo uzyskanego plonu dzięki każdemu 1 mm wody, w zależności od roku badań.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Opory ruchu wody w strefie ekotonu brzegowego

Celem pracy jest ocena oporów ruchu wody w korycie rzeki w warunkach
przepływu ustalonego. Autor przedstawia trudny problem
oszacowania współczynników szorstkości, skupiając się w szczególności
na skarpach koryt rzecznych. Zwraca również uwagę na wpływ wegetacji
na warunki przepływu w niewielkich ciekach. Metodyka badań nad
zagadnieniem dotyczyć ma porównania wyników badań terenowych
z obliczeniami numerycznymi. Terenem badań jest rzeka Bystrzyca poniżej
zbiornika Mietków w woj. dolnośląskim.
Spodziewane wyniki badań autor ma nadzieję przenieść do praktycznego
zastosowania w ocenie współczynników szorstkości brzegów
i dna cieków.
W wyniku dotychczasowych badań dokonano oceny szorstkości
materiału dennego na wytypowanym odcinku rzeki.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Tendencje zmian w zbiorowiskach roślin wodnych w ciekach o różnym sposobie umocnienia skarp

W pracy przedstawiono ocenę wpływu faszynowych i kamiennych umocnień
skarp cieku na skład ilościowy i jakościowy zbiorowisk naczyniowych roślin
wodnych. Analizę oparto na wynikach badań terenowych, prowadzonych w latach
2007-2008 oraz 2011-2012. Badania prowadzono na czterech małych i średnich
ciekach nizinnych zlokalizowanych na terenie Dolnego Śląska, na których wyznaczono
16 odcinków badawczych. Odcinki te różniły się materiałem, którym umocniono
skarpy. Badania terenowe obejmowały identyfikację występujących w korycie
cieku gatunków naczyniowych roślin wodnych oraz określenie stopnia
pokrycia przez nie dna. Na tej podstawie dla każdego odcinka obliczono wskaźnik
różnorodności gatunkowej Shannona-Wienera. Do oceny podobieństwa zbiorowisk
roślin wodnych na odcinkach badawczych wykorzystano współczynnik podobieństwa
gatunkowego Jaccarda.
Z przeprowadzonych badań wynika, że sposób umocnienia skarp ma
wpływ na analizowane wskaźniki roślinne. Wpływ ten nie uległ zmianie wraz
z upływem czasu. Zaobserwowano natomiast korzystną zmianę wskaźników charakteryzujących
zbiorowiska roślin wodnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Reakcja borówki wysokiej odmiany 'Spartan' i 'Patriot' na nawadnianie kroplowe

Doświadczenie polowe wykonano w SD w Lipkach, w latach 2006-2009 na 8, 9, 10 i 11 letnich krzewach borówki wysokiej uprawianej na glebie brunatnej kwaśnej, kompleksu żytniego dobrego. Przed posadzeniem krzewów, w celu zwiększenia zawartości masy organicznej w glebie, wzdłuż rzędów o szerokości 
1 m ułożono 10 cm warstwę trocin z drzew iglastych i wymieszano ją z taką sama warstwą gleby. W warunkach nawadnianych i bez nawadniania oceniano w czterech powtórzeniach dwie odmiany borówki wysokiej 'Spartan' i ‘Patriot'. Krzewy nawadniano linią kroplującą o rozstawie emiterów co 30 cm i wydajności 2,4 l h-1. Potrzebę nawadniania ustalano na podstawie wskazań tensjometrów. Rośliny nawadniano przy sile ssącej gleby powyżej -0,01 MPa. W każdym roku krzewy nawożono 60 kg N ha-1 w postaci siarczanu amonu, natomiast dawki nawozów P i K stosowano w zależności od zawartości tych składników w glebie .Sumaryczne dawki wody do nawadniania zależały od rozkładu i wielkości opadów i wynosiły: 2006 r. -300 mm, 2007 r.-40 mm, 2008 r.-200 mm, 2009 r.-127,5 mm. Borówka wysoka odmiany ‘Spartan' była bardziej plenna (10,84 t ha-1 ) niż ‘Patriot' (9,68t ha-2 ). Wyniku nawadniania średni plony odmiany ‘Patriot' wzrósł o 8.65 t ha -1, natomiast ‘Spartan' o 8,54 t ha-1 . Masa 100 owoców zależała od odmiany, roku uprawy i warunków wodnych. Nawadnianie w istotny sposób zwiększało masę 100 owoców a obniżało w nich zawartość suchej masy.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
O użyteczności metod statystycznych w wycenie nieruchomości

Wykorzystanie metod statystycznych w analizach rynku nieruchomości
umożliwia uzyskanie cennych informacji o zachowaniach tego rynku. Informacje
te są obiektywne i mogą zostać wykorzystane zarówno do wycen indywidualnych,
jak i masowych. W pracy omówiono zastosowanie metod regresyjnych w wycenie
nieruchomości, pokazano metody wyznaczania trendu cen nieruchomości, przedstawiono
metodę ustalania zależności ceny od pola powierzchni nieruchomości
gruntowych, określono postać funkcyjną rozkładu cen jednostkowych nieruchomości
gruntowych. Analizę przeprowadzono dla kilkutysięcznej bazy danych
obejmującej transakcje dotyczące nieruchomości gruntowych niezabudowanych
dokonane w Krakowie. W artykule dyskutowane są również wybrane problemy
związane z zastosowaniem metod regresji wielorakiej w szacowaniu nieruchomości.
Są nimi postać funkcyjna modelu, liczba atrybutów uwzględnionych w modelu,
trend rynku, skala wartości atrybutów oraz wagi cech. Przedstawione zostały
argumenty przemawiające za wyłączeniem daty transakcji z listy cech nieruchomości
oraz powody, dla których model powinien zawiera wyraz wolny, a skale
atrybutów powinny zaczynać się od zera.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena pojemności krajobazu jako narzędzie wspomagające proces planowania przestrzennego

Artykuł omawia problematykę oceny pojemności krajobrazu - stopnia,
w jakim dany krajobraz jest w stanie przyjmować kolejne zmiany w strukturze przestrzennej, bez utraty swoich dotychczasowych walorów wizualnych. Badania przedstawiono na przykładzie miejscowości Sulistrowice, znajdującej się w gminie Sobótka, położonej w granicach Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego, ok. 40 km od Wrocławia. Dyskusja dotycząca narzędzi i metod oceny krajobrazu jest szczególnie istotna w odniesieniu do obszarów o dużych walorach krajobrazowych (analizowany obszar znajduje się w granicach Ślężańskiego Parku Krajobrazowego), które należy uznać za priorytetowe
w aspekcie określenia zasad zrównoważonego gospodarowania zasobami krajobrazu. Zaproponowano metodę oceny bazującą na analizach materiałów kartograficznych oraz na inwentaryzacji zasobów krajobrazu mających wpływ na możliwość ukrycia zmian w strukturze przestrzennej. Przeprowadzone badania pozwoliły wskazać obszary, gdzie zmiany
w strukturze przestrzennej, związane z lokalizacją nowej zabudowy, spo-wodują znaczną utratę walorów widokowych oraz obszary, gdzie utrata tych walorów nastąpi dopiero po znacznym wyróżnieniu formy, gabary-tów czy koloru nowych obiektów.
Decyzje planistyczne dotyczące wyznaczenia nowych terenów zabudowa-nych, których powierzchnia jest często nieadekwatna do aktualnego zapotrzebowania społecznego, są podejmowane bez analizy skutków tych decyzji i zmian, jakie spowodują w krajobrazie. Ocena pojemności krajobrazu może być doskonałym narzędziem zrównoważonej gospodarki krajobrazem, wykorzystywanym jeszcze przed przystąpieniem do sporządzenia planu miejscowego lub wyborem lokalizacji inwestycji. Pozwoli określić, które obszary ze względu na ochronę walorów krajo-brazowych powinny zostać wyłączone spod zabudowy, a które mogą zostać zabudowane.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Udział społeczności lokalnej w rozwoju ziem górskich

W opracowaniu omówiono udział społeczności lokalnej w rozwiązywaniu
współczesnych problemów ziem górskich. Partycypacja społeczna to ważny proces
demokratyczny. Odgrywa ona istotną rolę w rozwiązywaniu współczesnych
problemów rozwoju nie tylko ziem górskich, ale i podgórskich, nizinnych, nadmorskich.
Problematyka ta została przedstawiona na podstawie przykładu Ziemi
Lądeckiej, a zwłaszcza małego miasta Lądek Zdrój, siedziby gminy (6140 stałych
mieszkańców). Miejscowość położona jest na Ziemi Kłodzkiej, na wysokości
440–480 m n.p.m., pomiędzy Górami Złotymi a Krowiarkami, w dolinie rzeki
Białej Lądeckiej. Teren przynależy geograficznie do Sudetów Południowo-
Wschodnich. W demokratycznym kraju, jakim jest Polska w szczególny sposób
winno zwracać się uwagę na udział społeczeństwa w kształtowaniu i pielęgnowaniu
przestrzeni, dbałość o ład przestrzenny. Tylko przy aktywnym udziale społeczności
lokalnych właściwie mogą być rozwiązywane określone problemy przestrzenne
związane z rozwojem miast i wsi, ich odnową, rewaloryzacją
i rewitalizacją. Wdrażając zrównoważony rozwój do planowania i gospodarowania
przestrzenią jakże istotne są formy aktywności społecznej. Przedmiotem analizy
były również mechanizmy partycypacji społecznej jako narzędzia zarządzania,
czynnik pewności tak ważny przy podejmowaniu każdego nowego przedsięwzięcia.
Wskazano trzy pola tworzenia możliwości i rozwijania partycypacji społecznej
(dostęp do informacji; udział w procesie podejmowania decyzji; dostęp do
środków prawnych i administracyjnych). Przedstawiono aktywny udział społeczności
lokalnych w konsultacjach społecznych stanowiących klucz pozytywnych
przemian w przestrzeni. Zwrócono również uwagę na jej słabości, wdrażając
zrównoważony rozwój do planowania i gospodarowania przestrzenią. Skrótowo
wskazano rozwiązania dotyczące partycypacji społecznej stosowane w tzw. „starych
krajach UE”. Na szczególną uwagę zasługuje instytucja mediatora społecznego,
chroniąca przed konfliktami pomiędzy uczestnikami dyskusji dotyczących zagospodarowania, organizacji w przestrzeni. Mówiąc o partycypacji społecznej,
należy zwrócić uwagę na podstawowe uwarunkowania rozwoju przestrzeni, zarówno
zewnętrzne, jak i wewnętrzne, tak by już od samego początku procesu planistycznego
wszystko właściwie ułożyć, uporządkować, zaplanować, ku zadowoleniu
społeczności lokalnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Morfologia koryt rzecznych, pomiary, modelowanie i prognozowanie procesów rzecznych

Celem niniejszej pracy jest analiza stabilności przepływu w korycie
prostoliniowym, przeprowadzona na podstawie dwuwymiarowego
w planie modelu ustalonego, niejednostajnego ruchu wody i rumowiska
w korycie z dnem rozmywalnym. W pracy przedstawiono porównanie
topografii dna obliczonej na modelu matematycznym z wynikami
pomiarów w naturalnym korycie rzeki Warty. Ponadto określono równanie
opisujące naturalną krzywiznę zakoli rzecznych oraz opisano
metody obliczania minimalnego promienia krzywizny na wierzchołku
łuku oraz optymalnej długości łuku. Wymienione wyżej metody obliczania
topografii dna i wyznaczania parametrów koryta w układzie poziomym
rzeki wynikają z analitycznego rozwiązania dwuwymiarowego
w planie modelu matematycznego, opisującego ruch wody i rumowiska
w krzywoliniowych korytach naturalnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wstępna ocena cech dynamicznych namułów z jeziora Dąbie

Namuły zalegające w jeziorze Dąbie mają cechy plastyczno-lepkie. Zawierają
one dużą ilość materii organicznej oraz są zanieczyszczone przez ścieki komunalne
i przemysłowe. Obecność tych substancji zmienia w istotny sposób cechy
dynamiczne rumowiska drobnoziarnistego oraz warunki sedymentacji i resuspensji
cząstek stałych. Przez jezioro Dąbie przechodzi ważny tor wodny o długości 14,5 km,
szerokości 150 m i o głębokości gwarantowanej 3,2 m. Jest on okresowo pogłębiany
za pomocą refulerów.
Autorzy przeprowadzili wstępną ocenę własności fizycznych i reologicznych
próbek pobranych z dna jeziora Dąbie w rejonie toru wodnego. Miąższość
warstwy namułów wynosi od 3 do 5 m. Mają one konsystencję płynną, a ich wilgotność
wynosi od 300–500%. Nominalna średnica ziarn d50 waha się od 12–15 μm na
powierzchni do 44–95 μm przy dnie, a zawartość części organicznych zmienia się
od 10–30%. Badania cech reologicznych namułów organicznych wykazały, że zachowują
się one jak ciecze nienewtonowskie. Ich cechy można opisać za pomocą
dwuparametrowego modelu Binghama.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Proste kryteria oceny bezpieczeństwa jazów na rzekach nizinnych

W artykule opisano wykorzystanie nachylenia krytycznej prostej bezpieczeństwa
do oceny stanu zagrożenia budowli piętrzących wybojem powstającym
w ich dolnych stanowiskach. Wartości granicznych nachyleń krytycznej prostej
bezpieczeństwa określono według warunku stateczności zastępczej. Pomiary terenowe
wykonywane były w zmieniających się warunkach hydrologicznych, hydraulicznych
i eksploatacyjnych, dlatego też analizowano tylko czasową zmienną
niezależną. Porównując nachylenia prostych obliczone z pomiarów terenowych
z teoretycznymi wartościami granicznymi, określono stan zagrożenia analizowanych
obiektów na różnych etapach ich eksploatacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Skuteczność oczyszczania ścieków z małych ubojni i przetwórni owocowo-warzywnych w systemach hydrofitowych

Badania nad oczyszczaniem ścieków z małej ubojni trzody chlewnej
prowadzono na piaszczystym złożu hydrofitowym z przepływem
pionowym oraz na żwirowym złożu z przepływem poziomym. Złoża pracowały
w układzie szeregowym. Średnia wartość ChZT ścieków osiągnęła
3000 gO2∙m-3, a azotu ogólnego około 400 gN∙m-3. Dla zintensyfikowania
procesów denitryfikacyjnych, stosowano recyrkulację części
odpływu z pierwszego złoża z przepływem pionowym do osadnika gnilnego.
Skuteczność usuwania azotu ogólnego w całej oczyszczalni rosła
wraz ze wzrostem stopnia recyrkulacji i wyniosła dla 100, 150 i 200%
odpowiednio 85,7; 91,9 i 96,6%.
W ściekach z małej przetwórni owocowo-warzywnej, głównym zanieczyszczeniem
była substancja organiczna (ChZT do 10000 gO2∙m-3).
Jej usuwanie w złożach hydrofitowych z przepływem pionowym zależało
od jakości złoża i jego obciążenia ściekami. Złoże zbudowane głównie
z warstw żwiru o różnej granulacji i będące w fazie wpracowywania, nie
osiągało wystarczającej skuteczności już przy obciążaniu go ładunkiem
ChZT na poziomie około 30 gO2∙m-2∙d-1. Złoże zbudowane głównie
z warstw piasku o różnej granulacji, osiągało w fazie pełnego wpracowania
wysoką skuteczność, przy obciążaniu go ładunkami ChZT do
około 90 gO2∙m-2∙d-1.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena wpływu stopnia wodnego na przepustowość koryta potoku Czarna Woda w miejscowości Łącko

Zmniejszenie skutków powodzi może zostać osiągnięte poprzez zmniejszenie
ryzyka powodziowego. Wymaga to niejednokrotnie kompleksowych prac
obejmujących nie tylko ocenę zdolności przepustowej koryta cieku na obszarze
zagrożonym powodzią, ale również koryta znajdującego się w wyższych częściach
zlewni. Uniknięcie znacznych nakładów finansowych na usuwanie skutków powodzi
może zostać dokonane między innymi poprzez poprawę przepustowości koryta.
Wcześniej należy dokonać oceny aktualnego stanu zabudowy cieku. W wyniku
oceny zniszczeń wywołanych wystąpieniem wód z koryta potoku Czarna
Woda stwierdzono, że fala wodno-błotna dotarła do centrum Łącka, płynąc całą
szerokością zurbanizowanej, przykorytowej części doliny.
Celem badań jest wskazanie przyczyn stwarzających zagrożenie powodziowe
dla miejscowości Łącko. W tym celu dokonano oceny stanu zabudowy
i przepustowości potoku Czarna Woda, którego koryto biegnie przez górne dzielnice
oraz centrum miejscowości Łącko. Wody potoku Czarna Wodna prowadzone
są żłóbem kamienno-betonowym. Dokonana ocena możliwości przepustowej koryta
umożliwiła wskazanie odcinków potoku o niskiej przepustowości. Wykonane
pomiary spadku podłużnego dna potoku Czarna Woda na odcinku 553 m oraz
dziewięciu wyznaczonych przekroi poprzecznych stanowiły podstawę obliczeń
napełnienia dla przepływu miarodajnego. Przepływ ten o prawdopodobieństwie
przewyższania wynoszącym 1%, służący do wymiarowania koryt potoków, obliczono
wzorem karpackim Punzeta. Obliczony wzorem przepływ miarodajny Q1% wynosi
94,32 m3·s-1. Na badanym odcinku żłobu znajdują się dwa mosty i stopień wodny.
Zdolność przepustową koryta potoku określono dla przepływu miarodajnejnego.
Wykazano, że na odcinku o długości ponad 100 m, znajdującym się powyżej
centrum Łącka nastąpi wystąpienie wody z brzegów wskutek zbyt płytkiego koryta. Zlokalizowane mosty w km 1+110 i w km 1+554 nie powodują spiętrzenia
wody miarodajnej w świetle mostów. Stopień wodny, znajdujący się powyżej odcinka
żłobu o niskiej przepustowości, charakteryzuje się zbyt małym wydatkiem
wynoszącym jedynie 65,64 m3·s-1. Zwiększenie zdolności przepustowej stopnia,
zapewniającej przepływ wody miarodajnej w korycie, wymagałoby zwiększenia
wysokości przyczółków o co najmniej 0,56 m.
Stwierdzono, że straty powodziowe w centrum Łącka spowodowane są
głównie przez wystąpienie wody ze żłobu, biegnącego od stopnia wodnego do
nowego odcinka żłobu, znajdującego się w centrum miejscowości. Przyczyną istniejącego
zagrożenia powodziowego jest zarówno stopień wodny znajdujący się
w km 1+506, powodujący znaczne spiętrzenie przepływu miarodajnego, jak również
zbyt niskie obwałowanie koryta potoku Czarna Woda powyżej stopnia.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna