rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Błogosławiony ks. Kazimierz Sykulski (1882-1941)

Artykuł ma charakter krótkiej biografii i przedstawia sylwetkę księdza Kazimierza 
Sykulskiego (1882-1941) – jednego z najwybitniejszych duszpasterzy, który pełnił swoją posługę w parafii św. Mikołaja w Końskich. Ten niezwykły duchowny całym swym sercem angażował się w działalność społeczną, kulturalną i charytatywną. Charakteryzował go głęboki patriotyzm i oddanie umiłowanej ojczyźnie. Był jedną z ofiar tragedii i okrucieństw II wojny światowej. W dniu 1 października 1941 roku został aresztowany w Końskich przez Gestapo. Początkowo więziono go w więzieniu w Radomiu, a następnie w obozie koncentracyjnym w Auschwitz. Tu zginął rozstrzelany 11 grudnia 1941 roku. W dniu 13 czerwca 1999 roku w Warszawie papież Jan Paweł II beatyfikował 108 polskich męczenników. Wśród nowych błogosławionych znalazła się postać koneckiego proboszcza ks. Kazimierza Sykulskiego.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Czy potrzebujemy kwantowej teologii?

Celem artykułu jest próba sformułowania pozytywnej odpowiedzi na następujące pytanie: czy potrzebujemy kwantowej teologii? Dlatego też na samym początku zaprezentowano możliwe strategie badawcze dotyczące relacji nauki wiary. Następnie ukazano próby sformułowania definicji kwantowej teologii. W ostatniej części na przykładach teologicznych, zobrazowano możliwe zadania. Wśród zagadnień teologicznych wymienia się: antropologię, protologię, Wcielenie, Zmartwychwstanie oraz eschatologię.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Zniszczenie sanktuarium w Szilo

Celem artykułu jest rekonstrukcja okoliczności zniszczenia sanktuarium w Szilo na podstawie danych pochodzących z tekstu biblijnego oraz z prac archeologicznych. Te pierwsze łączą zniszczenie Szilo z przegraną przez Izraelitów bitwą z Filistynami pod Eben-Haezer (Ps 78,60-61), która rozegrała się pod koniec epoki sędziów (1 Sm 4). Dane archeologiczne mówią o zniszczeniu Szilo w tym czasie i odsłaniają jego ówczesny charakter. Było ono miejscem służącym jako lokalne sanktuarium oraz centrum gromadzenia i dystrybucji ziarna. To wskazuje na motywację Filistynów, którzy po zdobyciu Arki Przymierza w bitwie nie poprzestali na tym, ale udali się też do Szilo, aby zrabować zgromadzone tam plony i zniszczyć sanktuarium. Potwierdza to tekst biblijny wskazujący na porę roku, w której rozegrała się ta bitwa (1 Sm 6,1.13). Po tych wydarzeniach Szilo zostało uznane za porzucone przez Boga (Ps 78,60-61; Jer 26,6) i straciło swój kultyczny charakter, co także potwierdzają dane archeologiczne.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Monika Stasiuk, Tomasz Baran, Na krawędzi. Między psychozą a filozofią,Warszawa, Difin 2015

Omówienie książki: Monika Stasiuk, Tomasz Baran, Na krawędzi. Między psychozą a filozofią,Warszawa, Difin 2015

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Ane Vivo. Problem niepłodności, a współczesne formy zapłodnienia – ocena moralna

Coraz częstszą współczesną chorobą cywilizacyjną naszych czasów jest niepłodność. Styl życia, sposób odżywiania, odkładanie poczęcia dziecka na późniejszy okres, sprawiają, że gdy rodzice podejmują próby poczęcia dziecka napotykają na problemy. Rozpoczyna się wówczas gorączkowe poszukiwanie sposobów, które rozwiążą dylematy małżonków. 
Rozwój nauk medycznych, inżynierii genetycznej, embriologii sprawił, że o poczęciu człowieka wiemy dzisiaj bardzo dużo. Potrafimy wskazać jak dochodzi do powstania płodu, jakie procesy zachodzą po połączeniu się komórek rozrodczych. Opracowano również wiele technik sztucznego zapłodnienia. W ostatnich latach na Politechnice w Lo-zanie (w Szwajcarii), została przedstawiona nowa metoda, tym razem wewnątrzustrojowego zapłodnienia. Ane Vivo zyskało popularność przez to, że do poczęcia dochodzi nie w szkle ale w organizmie matki. W Polsce tego typu zabiegi obecnie dokonuje się w Klinice Leczenia Niepłodności i Diagnostyki Prenatalnej Gyncentrum w Katowicach.
Artykuł ma na celu wykazać dlaczego nauka jaką jest etyka i teologia moralna nie może zaakceptować tego rodzaju nowoczesnych metod sztucznego zapłodnienia. Ukazanie personalistycznego spojrzenia na życie ludzkie, podkreślenie godności osoby, stoi w opozycji do wszelkich nowych technik pomijających podstawowe dla człowieka wierzącego wartości.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Lars Q. English, There Is No Theory of Everything. A Physics Perspective on Emergence, Springer 2017, rec.

Książka Larsa Q. Englisha składa się ze wstępu, ośmiu rozdziałów i krótkiego zakończenia. Autor ukazuje w niej jak najnowsze odkrycia fizyki zmieniają myślenie o świecie, aprobując zachodzenie emergencji. Sam będąc fizykiem, połączył wyniki otrzymywane w ramach fizyki z refleksją filozoficzną, stąd książkę tę warto polecić studentom i absolwentom kierunków ścisłych posiadających zapędy filozoficzne.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Wybrane kwestie wychowania młodego pokolenia w enuncjacjach Konferencji Episkopatu Polski w latach 1989-2013

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie stanowiska Konferencji Episkopatu Polski wobec wybranych kwestii wychowania młodego pokolenia w latach 1989-2013. Z inicjatywy Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski i Rady Szkół Katolickich od 2011 roku corocznie obchodzony jest we wrześniu Tydzień Wycho-wania. Z tej okazji biskupi wystosowują do wiernych list pasterski. Konferencja Episkopatu Polski zachęcała do refleksji nad tym, jak dotrzeć do młodych ludzi, aby wzrastali na podstawie określonego systemu wartości. Przypominała, że proces wychowania ma miejsce w rodzinie. Podkreślała konieczność wychowania do wartości, szczególnie w dzisiejszych czasach, które cechują się ich zanikiem i upadkiem autorytetów. Ostrzegała, że brak wychowania do podstawowych wartości może prowadzić do utraty sensu życia i relatywizmu moralnego.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Kościół w Opatowie w warunkach komunizmu (1945-1966)

Po drugiej wojnie światowej władze komunistyczne w Polsce (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza ‒ PZPR) realizowały program eliminacji Kościoła z życia publicznego. W mieście Opatów, należącym do diecezji sandomierskiej, jak w zwierciadle widoczny był proces, który wystąpił w całym kraju. W artykule na przykładzie parafii Opatów zaprezentowano relacje między Kościołem katolickim a władzami państwowymi. Polityka laicyzacji i ateizacji społeczeństwa objęła parafię św. Marcina, zakony, szkoły i instytucje. Usunięto naukę religii ze szkół publicznych, redukowano materialny stan posiadania Kościoła, zwalniano zakonnice z pracy w przedszkolach i szpitalach. Służby specjalne i państwowa administracja do spraw wyznań inwigilowały działalność religijną i duszpasterską. Dyskryminacyjnej polityki najbardziej doświadczyli księża, zakonnicy i zakonnice pracujące w parafii Opatów. Antykomunistyczny opór i aktywne życie religijne katolików w tym mieście i okolicznych wioskach spowodowały, że Kościół utrzymał wysoki autorytet moralny i pozycję społeczną.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Teologiczna myśl ks. Wincentego Granata w pracach dyplomowych z lat 1972-2016

Sługa Boży ks. prof. Wincenty Granat był wybitnym teologiem. Nie może więc dziwić, iż do jego myśli teologicznej nawiązywały liczne osoby, pisząc swoje prace dyplomowe. Niniejszy spis prezentuje tego typu rozprawy, co może stać się ułatwieniem dla kolejnych badaczy pracy naukowej ks. prof. Wincentego Granata.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Związki ks. Józefa Pastuszki z Akademią Duchowną w Petersburgu i Katolickim Uniwersytetem Lubelskim

Przyszły Profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, ks. Józef Adam Pastuszka, w 1912 r. rozpoczął studia w Wyższym Seminarium Duchownym w Sandomierzu i realizował je do pierwszej wojny światowej, która w następstwie działań wojennych w 1915 r. wraz z rodzicami i rodzeństwem zaprowadziła go na Wschód w okolice Brześcia. Kiedy udało mu się przedostać do Petersburga, podjął przez dwa lata kontynuację studiów w tamtejszym seminarium duchownym. Po czym przez rok 1917/1918 był studentem Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie miała swój początek, niejako „prehistorię” uczelnia lubelska. Rektorem Akademii był wówczas ks. Idzi Radziszewski.W roku 1917/1918 ówczesny rektor Akademii w Petersburgu podjął organizację Uniwersytetu Lubelskiego. W swoich wspomnieniach ks. Józef Pastuszka wyraził przekonanie, że zaistniały związki pomiędzy Akademią Duchowną w Petersburgu, która po rewolucji październikowej przestała istnieć, a powołanym do życia w 1918 r. Uniwersytetem Lubelskim. Związki te opierały się na tym, że rezydujący w Petersburgu arcybiskup mohylowski, jako zwierzchnia władza Akademii, przelał prawa i przywileje Akademii na Uniwersytet Lubelski.W lipcu 1918 r. jako subdiakon Józef Adam Pastuszka wrócił do kraju. Mając ukończony pierwszy rok studiów w Petersburgu został przez sandomierską władzę diecezjalną skierowany na studia do Innsbrucka (Austria). Pod koniec października 1920 r. otrzymał dyplom doktorski, a 1930 przeprowadził colloquium habilitacyjne na Uniwersytecie Jagiellońskim i uzyskał tytuł docenta filozofii i podjął pracę na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1934 r. został zatrudniony na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Z chwilą wybuchu wojny w 1939 r. Uniwersytet Lubelski przerwał działalność. W połowie kwietnia 1945 r. Profesor powrócił do Lublina i objął dawną katedrę psychologii ogólnej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. We wrześniu 1952 r. został usunięty z Uczelni. W 1956 ks. Józef Pastuszka znów powrócił do pracy na KUL.W lipcu 1969 r. przeszedł na emeryturę, w 1978 r., opuścił Lublin i zamieszkał w domu kapitulnym w Sandomierzu. Zmarł 13 stycznia 1989 r. w Sandomierzu, 17 stycznia w katedrze sandomierskiej odbyły się uroczystości pogrzebowe, 21 stycznia 1989 r. został pochowany w rodzinnej parafii Rzeczniowie.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Mariawityzm na łamach „Kroniki Diecezji Sandomierskiej” w latach 1908–1915

W 1906 roku mariawici zostali wykluczeni z Kościoła. Stało się to z powodu błędów dogmatycznych oraz niesubordynacji w stosunku do biskupów. Konflikt między katolikami a mariawitami rozpoczął się. Sekta uzyskała siłę i stała się niebezpieczna dla duchowieństwa i konserwatywnej opinii w Królestwie Polskim. W 1908 roku mariawici dotarli do Diecezji Sandomierskiej. W tym samym roku zostało założone miesięczne czasopismo „Kronika Diecezji Sandomierskiej”, redagowany przez Jana Gajkowskiego. Były tam publikowane artykuły krytykujące ten nowy ruch religijny. Autorzy polemizowali też o kondycji katolickiego duchowieństwa. Niektórzy z nich widzieli błędy w ich własnym środowisku. Te błędy były wykorzystywane przez mariawitów. Aczkolwiek w następnych latach, sekta zaczęła tracić siłę. W 1914 i 1915 nie było artykułów na jej temat. W tym czasie więcej artykułów było przeznaczone wojnie i innym problemom społecznym.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Odzyskanie statusu uczelni wyższej przez Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie w epoce „dekady architektów”

W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku w dziejach Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie szczególne miejsce zajęły starania o utrzymanie przez krakowską uczelnię artystyczną statusu szkoły wyższej. Staraniom tym przewodzili rektorzy-architekci, Józef Gałęzowski i Adolf Szyszko-Bohusz, którzy stali na czele ASP w latach 1919-1929. Aspiracje uczelni spotkały się z  niezrozumieniem ze strony Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Kolejne projekty statutu były ignorowane, a korzystna dla ASP nowelizacja odpowiednich ustaw odkładana w czasie. Walka o status akademicki krakowskiej ASP nabrała wymiaru ogólnopolskiego sporu prawników o kompetencje izb parlamentarnych i o interpretację konstytucji. Zakończyła się 16 lipca 1924 roku przyjęciem nowelizacji do ustawy o szkołach wyższych polegającej na dopisaniu krakowskiej ASP do grona uczelni o pełnym statusie akademickim.Prezentowane zagadnienie zostało opracowane na podstawie dokumentów znajdujących się w wielu archiwach polskich oraz artykułów prasowych z epoki.Artykuł, przedstawiający odcinek dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w jednym z jej najbardziej burzliwych okresów, stanowi przyczynek do biografii dwóch wybitnych architektów, Józefa Gałęzowskiego i Adolfa Szyszko-Bohusza.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Śmierć króla Augusta III Sasa i początek ostatniego bezkrólewia w Polsce w świetle doniesień „Gazety Leydejskiej” w 1763-1764 roku

W okresie ostatniego bezkrólewia, od zgonu króla Augusta III Sasa do wysunięcia przez dwory rosyjski i pruski kandydatury Stanisława Poniatowskiego na króla, „Gazeta Leydeyska” bardzo obszernie przekazywała informacje o rozwoju sytuacji w Rzeczypospolitej. Były one wiarygodne, a redaktorzy gazety bezbłędnie rozłożyli akcenty, punktując kwestie najbardziej istotne. Niezwykle też umiejętnie wypunktowali, nie opatrując z oczywistych względów szerszym komentarzem, związki Stanisława Poniatowskiego i „Familii” Czartoryskich z Rosją i bezpośrednio z carycą Katarzyną II. Ukazali też rolę, jaką w okresie bezkrólewia w Rzeczypospolitej odegrała armia rosyjska. Redaktorom gazety, na pewno korzystającym z różnych źródeł informacji, udało się niezwykle sprawnie przesegregować napływające do nich informacje i uniknąć poważniejszych wpadek, jakie mogło spowodować zamieszczenie błędnych danych. Gazeta przeznaczona była dla wyrobionego intelektualnie czytelnika, który orientował się w informacjach z reguły unikających kontrowersyjnych komentarzy.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Ewangelizacja w cyberprzestrzeni w nauczaniu papieży Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka

Jednym z aktualnych problemów współczesnej ewangelizacji jest jej odniesienie do świata mediów i cyberprzestrzeni. Głos hierarchów Kościoła katolickiego miał ogromne znaczenie w kształtowaniu narzędzi mających na celu zaistnienie Kościoła w środkach społecznego przekazu. W niniejszym artykule staram się ukazać wpływ papieży – począwszy od Jana Pawła II, a skończywszy na papieżu Franciszku – na metody ewangelizacji realizowane w cyberprzestrzeni. Jest to ogromny obszar możliwości oddziaływania na chrześcijan. Jednak z perspektywy dotychczasowych osiągnięć dość słabo wykorzystywany. Kościół analizując zmieniającą się rzeczywistość i aktualne potrzeby duszpasterstwa elektronicznego coraz bardziej zaczyna być aktywnym użytkownikiem Sieci. Jest to nagląca potrzeba współczesnych metod ewangelizacji i element umożliwiający dotarcie do jak największej liczby osób wyznających religię katolicką.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Medale upamiętniające osobę Marii Kazimiery pochodzące z okresu koronacji i peregrynacji pary królewskiej po Pomorzu Gdańskim (Uwagi ikonograficzne)

Autor artykułu opisał trzynaście przykładów dzieł sztuki (malarstwa, grafiki, rzeźby, medalierstwa, numizmatyki, kartografii) mających związek z medalem i żetonem gloryfikującym postać małżonki Jana III Sobieskiego. Jak przekonuje autor większość wyobrażeń artystycznych, które zostały przez medaliera włączone do kompozycji artystycznej w mniejszym lub większym stopniu nawiązuje do wcześniejszych wzorów graficznych i medalierskich. W przypadku rewersu żetonu Marii Kazimiery można mówić o inspiracjach zarówno przedstawieniami na monetach antycznych (denar z ok. 71 r. p.n.e.) i późniejszych numizmatach (medal z 1670 roku) jak i rycinami publikowanymi w zbiorze 
Jacoba Typotiusa (emblemat Rudolfa II Habsburga) i kompozycjami wykonanymi w technice fresku (podobizna Diany na rydwanie z wnętrza klasztoru katolickiego św. Pawła w Parmie). Pierwsza strona kolejnego medalu królewskiej małżonki powstała natomiast w oparciu o wcześniejszą rycinę portretową Marii Kazimiery, wykonaną w XVII wieku w warsztacie Francesca Leone. Natomiast rewers zawierający wyobrażenie Junony prze-mieszczającej się na rydwanie w kierunku słońca oraz podobiznę Gdańska i jego najbliż-szych okolic nawiązuje do współczesnych przedstawień kartograficznych, w oparciu o które Jan Höhn (Hoehn) st. zaprojektował w 1654 roku medal będący jak się wydaje podstawą dla późniejszej pracy jego syna, Jana Höhna (Hoehna).

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Chrześcijanin – świątynią Ducha Świętego oraz świątynią Boga Ojca w Pawłowych Listach do Koryntian

Według 1 Kor 3,16 Duch Święty mieszka w każdym wiernym. Dlatego też każdy z nich jest Jego świątynią. Ale przebywa On także we wspólnocie wiernych; wobec tego również ona jest Jego świątynią. Człowiek ochrzczony powinien być lojalny wobec swojej godności, to znaczy nie powinien grzeszyć. Gdyby sprzeniewierzył się tej godności, wów-czas spotkałaby go kara Boża (w. 17).
W 6,19 adresatami Pawłowego apelu, aby nie grzeszyć, są poszczególne jednostki; ale adresatem tego wezwania jest także wspólnota.
Według 2 Kor 6,16 w każdym chrześcijaninie oraz we wspólnocie wiernych mieszka Bóg Ojciec, którego Paweł określa tytułem Żyjący. Określenie Boga Ojca tym tytułem ma swoje źródło w tekstach Starego Testamentu (Dn 4,31; 12,7b). Natomiast autorzy Nowego Testamentu tytułem Żyjący określili Chrystusa (Łk 24,5b; Ap 1,17b-18a).

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Concerning the Dialectical Criticism of Religion

Współczesny ateizm nazywany „nowym” jest jedną z form negacji istnienia Boga. Polega on na krytyce kierowanej przeciwko wyznawcom różnych religii. Ta krytyka skupia się na przedmiocie religii, ku któremu skierowany jest kult. Polega ona w głównej mierze na tym, żeby naświetlić naturalny lub społeczny fundament religii. Aby doprowadzić do unicestwienia religii, ateiści postulują poddanie jej krytyce dialektycznej opracowanej przez Karola Marksa. Ta krytyka pojęcia religii, chociaż nie sprawi jej całkowitego zaniku, ale zaowocuje post-religijną syntezą w postaci nowych form kultu i duchowości.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Naturalizm z pluralistycznym kontekstem. Lawrence E. Cahoone, The Orders of Nature, Suny Press, Albany 2013 [recenzja]

Autor poddaje recenzji książkę profesora filozofii College of the Holy Cross w Wor-cester Lawrenca E. Cahoone zatytułowaną: „The Orders of Nature”. Pozycja ta poru-sza temat naturalizmu, który zakłada, iż wszystko jest w całością lub częścią natury. La-wrence E. Cahoone uczynił tę kwestię przedmiotem swoich gruntownych, wieloaspekto-wych analiz, czego owocem jest wspomniana pozycja. Recenzent prezentuje główne myśli poszczególnych rozdziałów (książka posiada 3 części zawierające kolejno cztery, sześć i trzy rozdziały). Autor recenzji ukazuje znaczenie tej pozycji dla współczesnej filozo-fii, jak również przedstawia te aspekty „The Orders of Nature”, które uznać można za kontrowersyjne.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Argumentacja Soboru Nicejskiego II za kultem ikon

Artykuł prezentuje argumentację za kultem ikon przedstawioną w czasie obrad Soboru Nicejskiego II. Argumenty mają charakter teologiczny, filozoficzny, socjologiczny i logiczny. Spośród jedenastu przytoczonych argumentów najwięcej miejsca w aktach soborowych zajmuje opis cudów dokonanych za pośrednictwem ikon.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Maryja w komunijnym planie Ojca

Mariologia bardzo dużo mówi o relacjach między Maryją a wcielonym Synem Bożym i Duchem Świętym, a o Jej relacji z Ojcem prawie wcale. A przecież mówiąc o Synu i Matce, nie można milczeć o Ojcu. Pełnia obdarowania prowadziła Maryję do szczególnej, niepowtarzalnej komunii z całą Trójcą Świętą. II Sobór Watykański nazwał Ją „Rodzicielką Syna Bożego, a przez to najbardziej umiłowaną córą Ojca Niebieskiego”, integralnie włączoną w ustalony przez Ojca zamysł zbawienia. W Maryi dokonało się komunijne spełnienie osoby – stała się macierzyńską ikoną ojcostwa Ojca i bramą historiozbawczej komunii zbawienia, a Jej udział w historii zbawienia dopełnił się w komunii eschatycznej, gdzie odbiera cześć w chwale Ojca.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Religijno-patriotyczne obchody 70. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości w katedrze na Wawelu (11 XI 1988) w relacji Zdzisława Chłopka

Ustawą z 23 kwietnia 1937 r. dzień 11 listopada stał się w Polsce Świętem Niepodległości. Ustawa związała ten dzień z osobą Józefa Piłsudskiego. Autor podjął temat form świętowania 11 listopada w katedrze na Wawelu jako miejscu spoczynku trumny J. Piłsudskiego. Najpierw pokrótce omówił świętowanie 11 listopada w latach bezpośrednio poprzedzających wybuch II wojny światowej. Następnie omówił formy pielęgnowania 11 listopada przez legionistów i środowiska niepodległościowe po zaprowadzeniu przez władze komunistyczne nowego święta 22 lipca i ignorowaniu święta 11 listopada. W ostatniej części Autor edytuje relację z przebiegu uroczystości 11 listopada 1988 r., która była zapowiedzią zmian politycznych w Polsce, które trzy miesiące później doprowadziły do ustawy z 15 lutego 1989 r. o przywróceniu 11 listopada jako Narodowego Dnia Niepodległości.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Cywilizacja łacińska kolebką współczesnej demokracji

W czasach, gdy demokracja jest na ustach polityków, dziennikarzy, filozofów i zwy-kłych obywateli, rodzi się pytanie: skąd czerpać jej najlepsze wzorce? Najlepsze, czyli takie, które staną się dla niej zarówno solidnym fundamentem, który uchroni ją przed rozchwianiem i które zarazem wyznaczą dla niej pewny horyzont, ku któremu należy dążyć.
Niniejszy artykuł wyrasta z przekonania, że szukając owych wzorców, należy odwołać się do tych wartości i ideałów, które zrodziły się w starożytnej Helladzie w czasach Sokratesa, Platona i Arystotelesa, i które wraz z Ewangelią i prawem rzymskim stworzyły cywilizację europejską, która stała się kolebką współczesnej demokracji. Pierwszym krokiem na drodze do ukazania łacińskich korzeni demokracji będzie wyjaśnienie znaczenia samego słowa ,,cywilizacja”, odnośnie do którego istnieje wiele nieporozumień. Pomocne okażą się w tym miejscu analizy dwóch polskich myślicieli – Feliksa Konecznego (zm. 1949 r.) oraz Józefa M. Bocheńskiego (zm. 1995 r.). Następnie ukazana zostanie specyfika cywilizacji europejskiej, zwanej również łacińską, chrześcijańską czy też łacińsko-chrześcijańską. Rozważania zawarte w niniejszym artykule zmierzać będą do ukazania, że największym osiągnięciem tej cywilizacji było wypracowanie pojęcia ,,osoby”, bez którego w ogóle nie można mówić o demokracji.

Czasopismo: Studia Sandomierskie. Teologia-Filozofia-Historia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia