rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Procesy neologizacji we współczesnej frazeologii rosyjskiej i słowiańskiej .

PROCESSES OF NEOLOGIZATION IN RUSSIAN AND SLAVONIC PHRASEOLOGY
        Summary
        The article intends to present a comprehensive survey of the development of phraseology in Russian and other Slavonic languages. Unfortunately, most of the dictionaries of neolo-gisms do not contain phraseology. On the one hand, we observe a lack of reliable reference works and dictionaries of phraseological neologisms, refl ecting the active development of phraseology in contemporary Slavonic languages. On the other hand we observe the intensive research in this fi eld because phraseology plays an important role in the development of those languages. It is intended to analyze the interaction between phraseological structures and further idiomatic units, for example proverbs and winged words, to try to compile com-prehensive dictionaries, which illustrate the rapid development of Slavonic phraseological systems. Emphasizing the inadequacy of historical end etymological research of Russian and Slavonic phraseology, the author lines out possibilities for further research by regarding the results of synchronic and diachronic analysis of phraseology and proposes a comprehensive bibliography of reference works on the topic of phraseology in Slavonic languages.
        PROCESY NEOLOGIZACJI WE WSPÓŁCZESNEJ FRAZEOLOGIIROSYJSKIEJ I SŁOWIAŃSKIEJ
        Streszczenie
        Artykuł stanowi próbę spojrzenia na rozwój frazeologii rosyjskiej i innych języków sło-wiańskich. Niestety, większość słowników neologizmów nie zawiera frazeologii. Z jednej strony mamy do czynienia z brakiem rzetelnych prac na temat neologiki frazeologicznej i słowników odzwierciedlających aktywny rozwój frazeologii języków słowiańskich. Z drugiej strony obserwujemy intensywne badania tej sfery, ponieważ frazeologia gra ważną rolę w rozwoju tych języków. Autor próbuje zanalizować relacje między różnymi rodzajami związków frazeologicznych i im podobnych zjawisk językowych (takich jak przysłowia czy skrzydlate słowa), mając na względzie potrzebę opracowania słownika mogącego zilustrować szybki rozwój słowiańskich systemów frazeologicznych. Podkreślając niewystarczalność historycznych i etymologicznych badań nad frazeologią rosyjską i słowiańską, autor ukazuje możliwości dalszych badań z wykorzystaniem rezultatów synchronicznych i diachronicznych badań frazeologii, proponując równocześnie stworzenie bibliografi i prac poświęconych frazeologii języków słowiańskich.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Odbicia tekstów reklamowych we frazeologii rosyjskiej

ADVERTISING REFLEXES IN RUSSIAN PHRASEOLOGY
        Summary
        Citing a number of popular phrases originating from TV commercials, the article proves the change in the linguistic status of winged words and shows their deep penetration into the Russian linguistic cognitive field.
        ODBICIA TEKSTÓW REKLAMOWYCH WE FRAZEOLOGII ROSYJSKIEJ
        Streszczenie
        Na przykładzie połączeń wyrazowych, które mają źródło w tekstach reklamowych, a zyskały szerokie rozpowszechnienie społeczne, autorka, ukazując, jak głęboko przeniknęły one w głąb rosyjskiej przestrzeni lingwokognitywnej, udowadnia zmianę lingwistycznego statusu skrzydlatych słów. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Frazeologia rosyjska dzisiaj

RUSSIAN PHRASEOLOGY TODAY
        Summary
        The paper deals with the new idioms in modern Russian. New researches show, that the changes in the idiomatic fund of Russian are signifi cant. The author deals with the term idiomatic neologism. The new idioms appear by traditional lexical ways, they may be connected with political, economical, sports etc. spheres. A lot of new idioms come from English language. They can be identical in some Slavonic languages or they may exist only in Russian. Next resources are in the sphere of computer and internet communication. But the largest quantity of new idioms have their origin in Russian slang and argot.
        FRAZEOLOGIA ROSYJSKA DZISIAJ
        Summary
        Tematem artykułu jest nowa frazeologia współczesnej ruszczyzny. Najnowsze badania pokazują, że zmiany w zasobach frazeologicznych języka rosyjskiego są znaczące. Autorka, proponując stosowanie terminu „neologizm frazeologiczny”, pokazuje, że nowe idiomy rodzą się w tradycyjny dla zasobów leksykalnych sposób, powstając w sferze polityki, gospodarki, sportu itp., wiele z nich jednak to zapożyczenia z języka angielskiego. Anglicyzmy frazeo-logiczne mogą funkcjonować równocześnie w wielu językach słowiańskich, mogą jednak występowa tylko w ruszczyźnie. Innym źródłem neologizmów frazeologicznych jest świat komputerów i komunikacji internetowej. Ale największa liczba neologizmów frazeologicz-nych pochodzi z rosyjskich żargonów i slangu.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zapożyczenia francuskie we frazeologii rosyjskiej XVIII wieku

FRENCH BORROWINGS IN THE RUSSIAN PHRASEOLOGY OF THE 18TH CENTURY
        Summary
        The present article is devoted to different types of French phraseological borrowings in the Russian language of the 18th century. Lexical borrowings mostly preserve their material content in the borrowing language, whereas phraseological units as a rule become loan-translations. Due to this fact it is complicated to prove whether the given phraseological unit is a borrowing or not. The present article suggests a methodology for differentiation of phraseological loan-translations from the parallel idiomatic units that appeared directly in the borrowing language. On the basis of the suggested methodology the author determines the structure of French borrowings in the Russian phraseology of the 18th century. 
        ZAPOŻYCZENIA FRANCUSKIE WE FRAZEOLOGII ROSYJSKIEJ XVIII WIEKU
        Streszczenie
        Artykuł poświęcony jest różnym typom francuskich zapożyczeń frazeologicznych dokona-nych przez język rosyjski wieku XVIII. Pożyczki leksykalne zazwyczaj zachowują w języku zapożyczającym swą obcą postać formalną, podczas gdy pożyczki frazeologiczne zwykle są dosłownymi kalkami w języku-biorcy, dlatego też często trudno jest określić, czy dane wyrażenie jest w tym języku zapożyczeniem, czy nie. Autor proponuje metodę odróżniania kalk frazeologicznych od związków wyrazowych stworzonych niezależnie w języku-biorcy. Opierając się na tej metodzie, autor określa strukturę zapożyczeń francuskich w rosyjskiej frazeologii wieku XVIII.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O czym myśli rosyjski indyk, czyli O ekwiwalentach przysłów w słowniku dwujęzycznym

O CZYM MYŚLI ROSYJSKI INDYK, CZYLI O EKWIWALENTACH PRZYSŁÓW W SŁOWNIKU DWUJĘZYCZNYM
        Streszczenie
        Autor wykorzystuje polskie minimum paremiczne jako punkt wyjścia do rozważań nad możliwościami ustalenia dla przysłów polskich adekwatnych ekwiwalentów rosyjskich. Autor krytykuje częstą praktykę, zgodnie z którą w słownikach przekładowych konstrukty utworzone przez leksykografów w języku docelowym przedstawia się jako autentyczne przysłowia tego języka. W artykule proponuje się trzy rodzaje ekwiwalentów słownikowych: adekwatne, funkcjonalne oraz dosłowne kalki przysłów języka wyjściowego, ale oznakowane specjalnym znakiem ∅. Weryfi kację tego rodzaju ekwiwalentów przeprowadza się w oparciu o dostępne słowniki języka docelowego oraz dane wyszukiwarek internetowych.
        WHAT DOES THE RUSSIAN TURKEY THINK ABOUT,OR ON EQUIVALENTS OF THE PROVERBS IN BILINGUAL DICTIONARIES
        Summary
        The paper contains some refl ections on possibilities of establishing adequate Russian equivalents of Polish proverbs by the means of the Polish proverbial minimum. The author fi nd fault with frequently applied presentation of some syntactic constructs made by lexi-cographers in the target language as the authentic proverbs of this language. He proposes three kinds of equivalents: adequate, functional, and loan translations, marked with a special symbol (∅). Such equivalents have been verifi ed with certain lingual data, taken from target language dictionaries and from the Internet browsers. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O pewnym typie adiektywnych frazeologizmów chorwackich w zestawieniu z rosyjskimi

ON A TYPE OF CROATIAN IDIOMS COMPARING TO RUSSIAN
        Summary
        The paper analyses one type of Croatian idioms with a structure: adjective + preposition na + noun (e.g. brz na jeziku). They are being compared to the similar type of Russian idioms. 
        O PEWNYM TYPIE ADIEKTYWNYCH FRAZEOLOGIZMÓW CHORWACKICH W ZESTAWIENIU Z ROSYJSKIMI
        Streszczenie
        Autorka analizuje jeden z typów chorwackich frazeologizmów adiektywnych o strukturze przymiotnik + przyimek na + rzeczownik (np. brz na jeziku) i porównuje go z analogicznym typem frazeologizmów języka rosyjskiego.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Recepcja "Almanachu biednego Richarda" Benjamina Franklina oraz "Wstępu do historii powszechnej" Augusta Ludwiga Schlozera w Rosji

W artykule, na bazie rosyjskiej recepcji dzieł Benjamina Franklina i Augusta Ludwiga Schlözera, ukazano proces międzykulturowego transferu idei, mitów i pojęć ze świata zachodniego do Rosji. Popularność utworów Franklina, które wystawiano w oryginale w prywatnych bibliotekach, a tłumaczonych przez poetów i dekabrystów na zsyłce, z których figura burżuazyjnego wyznawcy „kodeksu honorowego” zaistniała w tekstach ówczesnych pisarzy rosyjskich, dowodziły żywotności zachodnich idei w Rosji. Inspirujące okazały się także dokonania naukowe Schlözera, które choć nie wywoływały tak jednoznacznie entuzjastycznych opinii wśród intelektualistów rosyjskich, to przyczyniły się do tworzenia podwalin pod historiografię XIX wieku i badań nad kronikami ruskimi. Popularność twórców tych dzieł stała się też istotnym czynnikiem prowadzącym do nawiązania i rozwoju stosunków naukowych i kulturalnych Rosji ze Stanami Zjednoczonymi i Niemcami.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Oniryczne motywy w powieści Michaiła Bułhakowa Mistrz i Małgorzata

Anna Chudzińska-Parkosadze
        Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań, Poland
        parkosadze@interia.pl
         
        ONIRYCZNE MOTYWYW POWIEŚCI MICHAIŁA BUŁHAKOWA MISTRZ I MAŁGORZATA
        Streszczenie
        Artykuł koncentruje się na analizie motywów onirycznych w powieści Michaiła Bułhakowa Mistrz i Małgorzata. Oniryzm wydaje się wiodącą tendencją w sposobie konstruowania świata przedstawionego tego utworu. Bohaterowie przechodzą przez wielowarstwową sferę świata przedstawionego za pomocą i w stanie snu. Pisarz wykorzystuje konwencję oniryczną, aby pokazać w jej ramach życie bohaterów jako ścieżki inicjacyjne, które mają początek w świecie materialnym, przechodzą przez świat astralny, by w końcu osiągnąć wieczność. Ponadto w artykule przeanalizowane zostały trzy typy snów występujących w powieści, które odzwierciedlają klasyfikację snów dokonaną przez Platona.
        ONEIRIC MOTIFS IN THE NOVELTHE MASTER AND MARGARITA BY MIKHAIL BULGAKOV
        Summary
        The article deals with the problem of oneiric motives in the novel The Master and Margarita by Mikhail Bulgakov. Onirism seems to be the leading tendency of the created world in the Bulgakov’s novel. The heroes come through the complex structure of the presented world by means of their dreams. Bulgakov shows their life as the initiation path, which starts in the material world, then evaluates into astral dimensions, and reaches the eternity. Moreover, in the novel one can notice three basic types of dreams, which had been classified by Plato. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wyjazd Lwa Tołstoja z Jasnej Polany w prasie warszawskiej: pierwsze doniesienia

Joanna Piotrowska
        Uniwersytet Warszawski, Warszawa, Poland
        j.piotrowska@uw.edu.pl
         
         
        WYJAZD LWA TOŁSTOJA Z JASNEJ POLANY W PRASIE WARSZAWSKIEJ: PIERWSZE DONIESIENIA
        Streszczenie
        Artykuł omawia pierwsze notatki i telegramy prasowe na temat wyjazdu Lwa Tołstoja z Jasnej Polany 28 października (10 listopada) 1910 r. opublikowane w gazetach warszaw-skich („Kurier Warszawski”, „Kurier Poranny”, „Gazeta Warszawska”, „Słowo”, dwu-edycyjny „Goniec”, „Nowa Gazeta”, „Polak-Katolik”). Analiza wymienionych publikacji pozwoliła zauważyć, że głównym źródłem informacji o „ucieczce” pisarza były materiały korespondentów gazet rosyjskich (m.in. „Russkoje słowo” i „Russkije wiedomosti”). Materiały te były nie tylko tłumaczone na język polski, lecz także redagowane, co z kolei niekiedy prowadziło do kreowania określonego obrazu Tołstoja (zamożny hrabia, człowiek bliski ludowi). Niemniej, dzięki takiemu materiałowi źródłowemu, publikacje w prasie warszawskiej są szczegółowe, choć nie brak w nich, podobnie jak w tekstach rosyjskich, różnego rodzaju nieścisłości i błędów. Natomiast w ocenach zachowania Tołstoja prasa polska i rosyjska znacznie się różnią.
        LEO TOLSTOY’S DISAPPEARANCE FROM YASNAYA POLYANA IN WARSAW PRESS: FIRST NEWS
        Summary
        The paper discusses the first news and telegrams about Leo Tolstoy’s disappearance from Yasnaya Polyana on 28th October, 1910 (Nov. 10, New Style), which were published in War-saw newspapers (“Kurier Warszawski”, “Kurier Poranny”, “Gazeta Warszawska”, “Słowo”, “Goniec” - the morning and evening edition, “Nowa Gazeta”, “Polak-Katolik”). An analy-sis of press publications mentioned above shows that materials from Russian newspapers correspondents (e.g. “Russkoe slovo” and “Russkie vedomosti”) were the main source of information about the writer’s “escape” for Polish journalists. Those materials were not only translated into Polish, but also edited, which led sometimes to creation of a certain image of Tolstoy (a wealthy count, a man close to the people). Nevertheless, thanks to such source materials, publications in Warsaw press are detailed, but at the same time they include, as the Russian texts, various inaccuracies and mistakes. However, opinions about Tolstoy’s act in the Polish and Russian press differ significantly.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Sprawozdanie

Violetta Mantajewska - Językowe/tekstualne/kulturowe praktyki choro  by w literaturze. Konferencja Naukowa w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zdarzenia, ich konceptualna kategoryzacja a manifestacja w języku rosyjskim w porównaniu z językiem niemieckim

ZDARZENIA, ICH KONCEPTUALNA KATEGORYZACJA A MANIFESTACJAW JĘZYKU ROSYJSKIM W PORÓWNANIU Z JĘZYKIEM NIEMIECKIM
        Streszczenie
        Zdarzenia, czyli ewentywy, i ich podklasy są reprezentowane w językach rosyjskim i niemeckim na poziomie kategoryzacji konceptualnej jako wiązki, czyli zbiory cech semantycznych i na poziomie manifestacji wyjściowych struktur konceptualnych przy pomocy indykatorów formalno-językowych czyli markerów aspektualności (morfologicznych, skladniowych i kontekstualnych). Różna dystry-bucja nienacechowanych, to znaczy optymalnych, czyli preferentnych, a nacechowanych, to znaczy nieoptymalnych, czyli niepreferentnych eksponentów aspektualności w tych dwóch językach odzwier-ciadla typologicznie relewantne właściwości systemów gramatycznych porównywanych języków. W języku rosyjskim z jego bogatym repertuarem środków wyrażania informacji aspektualnej można zaobserwować konkurencję różnych typów markerów aspektualnych. Wypieranie nacechowanych indykatorów aspektualności przez indykatory nienacechowane świadczy o odziaływaniu tendencji do oszczędności, to znaczy do optymalnego układu systemu aspektualnego czasownika rosyjskiego.
        EVENTS AND THEIR CONCEPTUAL CATEGORIZATION AND MANIFESTATIONIN THE RUSSIAN LANGUAGE COMPARED TO GERMAN
        Summary
        In Russian and in German events (eventiva) and their subclasses are represented on two levels: on the level of conceptual categorization (as a set of semantic features) and on the level of the mani-festation of conceptual base structures (means of expression are here morphological, syntactic and contextual markers of aspectuality). The different distribution of the natural (i.e. of the optimal or preferential) and the non-natural (i. e. of the non-optimal or non-preferential) exponents of aspectual-ity refl ects the typologically relevant peculiarities of the grammatical systems of the two languages compared. In the Russian language with its rich repertoire of means of expressing aspect information a competition between the different types of aspectual markers can be noticed. The replacement of non-natural markers of aspectuality by natural markers proves the existence of a tendency to language economy, i. e. to the optimal organization of the aspect system of Russian verbs. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Ergonimia komercyjna w praktyce

ERGONIMIA KOMERCYJNA W PRAKTYCE
        Streszczenie
        Jednym z elementów tworzących wizerunek podmiotu gospodarczego jest jego nazwa. Grupę obejmującą nazwy organizacji nastawionych na osiąganie zysku można nazwać ergonimami ko-mercyjnymi. W niniejszym artykule zostały wyróżnione najbardziej charakterystyczne modele nazewnicze, związane z tworzeniem pozytywnego wizerunku „organizacji biznesowych”. Są to m.in.: wykorzystanie transonimizacji antroponimu (zwykle nazwisko właściciela przedsiębiorstwa), nawiązanie do tradycyjnych wartości (archaizmy, historyzmy), stereotyp „zachodniej jakości” (obce, zwykle angielskie zasoby językowe), różnorodne neologizmy onomastyczne.
        COMMERCIAL ERGONYMS IN PRACTICE
        Summary
        An image of a company is also created by its name. All the names of companies or other fi nancial structures whose main goal is to make a profi t we may call commercial ergonyms. The subjects of the article are the most important onomastical models which can help fi rm to create an attractive image, such as: transonymisation of anthroponyms (names of the owners mostly); values, tradition, history (archaisms); stereotypical way of thinking of “European/American high quality” (English words and grammar mostly); various onomastical neologisms. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Eklektyzm religijny w prozie Ludmiły Ulickiej

Monika Knurowska
        Uniwersytet Pedagogiczny, Kraków, Poland
        PRZ.RUS@op.pl
         
        EKLEKTYZM RELIGIJNY W PROZIE LUDMIŁY ULICKIEJ
        Streszczenie
        Jedną z charakterystycznych cech prozy Ludmiły Ulickiej jest eklektyzm religijny. Jego istota polega na tym, że pisarka próbuje z elementów różnych tradycji religijnych (w szczególności chrześcijaństwa i judaizmu) i norm etycznych stworzyć pewną uniwersalną hierarchię wartości moralnych, obowiązujących w relacjach międzyludzkich.Ulicka, kreśląc portrety bohaterów poszukujących tożsamości religijnej i sensu życia, tworzy określoną koncepcję człowieka, w której kładzie nacisk na duchowy wymiar jego egzystencji, a jednocześnie na wagę i znaczenie norm etycznych i religijnych w literaturze.
        RELIGIOUS ECLECTICISM IN THE PROSE OF LUDMILA ULITSKAYA
        Summary
        one of the unique features of Ludmila Ulitskaya’s prose is religious eclecticism. Its essence lies in the author’s aspiration to create a certain universal hierarchy of moral values and ethical standards, governing interhuman relationships, from elements of various religious traditions (Christianity and Judaism in particular).Sketching the portraits of her protagonists in search of their religious identity and sense of life, Ulitskaya creates a specific concept of man wherein she puts emphasis on the spiritual dimension of human existence and, at the same time, stresses the importance and significance of ethical and religious standards in literature. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Paraboliczna małpa Zachara Prilepina

Halina Waszkielewicz
        Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Poland
        halina.waszkielewicz@uj.edu.pl
         
        PARABOLICZNA MAŁPA ZACHARA PRILEPINA
        Streszczenie
        Artykuł omawia nową powieść Zachara Prilepina Czarna małpa. Pojawia się w niej nowy bohater, mężczyzna, nie tak silny, prostolinijny i umiejący żyć, jak w poprzednich utworach tego autora. obecne już wcześniej w twórczości pisarza pytanie o dobro, zło i przemoc w świecie zostało tutaj wyostrzone przez konfrontację z żywiołową dziecięcą agresją oraz z tracącym grunt pod nogami głównym bohaterem. obrazowym ekwiwalentem parabolicznego przesłania utworu jawi się tytułowa czarna małpa, ilustrująca zwątpienie w postęp ludzkości.
        THE PARABOLIC MONKEY OF ZAKHAR PRILEPIN
        Summary
        The article discusses the new novel by Zakhar Prilepin entitled The Black Monkey. It brings a new protagonist, a man who is not so strong, straightforward and vigorous as those of the previous works by the same author. The issues of the good, the evil and violence in the world, which were present earlier in the authors’ writing, emerge here even more poignantly in confrontation with the impulsive children’s aggression and the disorientation experienced by the main protagonist. The parabolic message of the work finds its image equivalent in the black monkey of the title, which embodies the serious misgivings about the progress of humanity.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Recenzje

Bożena Żejmo - Ryszard Przybylski: Odwieczna Rosja. Mandelsztam w roku 1917. Warszawa: Wydawnictwo Sic! 2012 . Bożena Żejmo - Aleksandra Zywert: Pisarstwo Władimira Wojnowicza. Poznań: Wydawnictwo UAM 2012

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii