rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ochrona i regeneracja ekosystemow mokradlowych na terenie LKP 'Lasy Mazurskie' na przykladzie Nadlesnictwa Strzalowo. Funkcjonowanie i ocena realizacji programu

Zrealizowany na terenie LKP „Lasy Mazurskie” „Program ochrony i regeneracji ekosystemów mokradłowych” jest przykładem, że wodę można skutecznie retencjonować nie tylko w zbiornikach wodnych. Retencja gruntowa jest korzystniejsza w stosunku do klasycznej realizowanej w zbiornikach, również z ekonomicznego punktu widzenia, m.in. dzięki kosztom wykonania prostych i tanich urządzeń piętrzących. Na uwagę zasługuje fakt, że na tak dużą skalę działań tego typu na terenie Lasów Państwowych do tej pory nie podejmowano; mają więc charakter eksperymentalny. Oceną funkcjonowania urządzeń wodno-melioracyjnych i efektów objęto obszar Nadleśnictwa Strzałowo, ponieważ tylko na ww. terenie prowadzony jest szczegółowy monitoring. Monitoring ten powinien być kompleksowy i objąć swym zasięgiem cały teren, na którym realizowano projekt. Celem głównym projektu jest ochrona i regeneracja ekosystemów mokradłowych. Celem drugorzędnym jest zwiększenie funkcji retencyjnych, poprawa i zachowanie bioróżnorodności, zmniejszenie zagrożenia pożarowego oraz powodziowego. Założone cele zostały zrealizowane poprzez budowę urządzeń i działań wodno-melioracyjnych takich jak: progi, brody, zastawki dębowe, przetamowania ziemne, groble, podwyższenia dróg w formie grobli, oczka wodne, zasypanie rowów, wykonanie nowych meandrujących rowów kierunkowych i meandryzacja cieków wodnych. W celu oceny efektu podniesienia poziomu wody w gruncie, na obszarach oddziaływania urządzeń piętrzących zainstalowano na terenie obrębu Strzałowo i Krutyń 39 piezometrów. Wyniki pomiarów wyraźnie wykazują podniesienie poziomu wód gruntowych w ekosystemach mokradłowych. Wg Autora budowa zbiorników retencyjnych, kopanych lub zaporowych, nie rozwiązuje problemu przeciwdziałania suszom i powodziom w Polsce. Problem ten można by skutecznie rozwiązać realizując programy ochrony i regeneracji ekosystemów mokradłowych, jednak również na terenach poza Lasami Państwowymi. W sumie maksymalna ilość retencjonowanej wody tylko na terenie Nadleśnictwa Strzałowo, po realizacji ostatniego etapu, wyniesie ok. 2 537 700 m3.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Koncepcja planu ochrony a planowanie przestrzenne gmin i regionow

Celem artykułu jest prześledzenie relacji między planowaniem sposobów ochrony walorów przyrodniczych, a planowaniem zagospodarowania przestrzennego i na tym tle przedstawienie propozycji zmian koncepcji planu ochrony. Relacje określone zostały na podstawie analizy podstaw prawnych planowania przestrzennego (kolejne ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) oraz instrukcji i rozporządzeń dotyczących zawartości i zasad opracowania planów ochrony. Propozycje zmian obejmują następujące kwestie: ustalenie formuły planu ochrony jako planu działań z rozróżnieniem zasadniczo różnej sytuacji funkcjonowania parku narodowego i parku krajobrazowego; wyraźne rozdzielenie warstwy informacyjnej planu (powinny to być stale aktualizowane bazy danych); warstwy analitycznej (problem mylenia charakterystyki stanu z jego analizą i oceną, jako podstawą rozwiązań planistycznych) oraz warstwy stanowiącej.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Funkcja jako cecha przestrzeni

Pojęcie przestrzeni wykorzystywane jest przez specjalistów z wielu dyscyplin. Określają oni przestrzeń podając definicje lub dokonując jej podziałów. Opisywanie przestrzeni, w tym również przestrzeni leśnej, może być też skutecznie dokonywane poprzez analizę jej cech. Jedną z podstawowych cech przestrzeni jest jej funkcja. Stanowi ona podstawę do tworzenia elementów teorii planowego, optymalnego sposobu zagospodarowania przestrzeni. Teorie te mają charakter interdyscyplinarny i powinny być stale udoskonalane dzięki inspiracji różnych nauk.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Badania rozmieszczenia i liczebności drzewiastych inwazyjnych gatunków obcych (IGO) a czynna ochrona zagrożonych ekosystemów leśnych w Kampinoskim Parku Narodowym

Inwazyjne gatunki obce (IGO) stanowią w wielu regionach świata poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej. Rozprzestrzenianie się tych gatunków ma również miejsce w Kampinoskim Parku Narodowym. Operat Urządzeniowy BUL z 2002 r. wykazał istnienie kilku ognisk inwazji i wielu rozproszonych mniejszych stanowisk. W celu określenia skali tego zjawiska i opracowania strategii czynnej ochrony podjęto kilkuletnie badania rozmieszczenia, liczebności i ekologii populacji, badania wpływu na ekosystemy leśne oraz badania efektywności metod usuwania. Jak dotąd, w latach 2004 i 2006 prowadzono kartowanie metodą siatki kwadratów w dwóch stopniach dokładności: w kwadratach o boku 50 m i o boku 500 m. Wyniki kartowania wskazują, że rozprzestrzenienie i zagęszczenie niektórych gatunków jest większe niż wskazywały na to dane taksacyjne z 2002 r. Planuje się wykorzystanie wyników kartowania do sporządzenia mapy potencjalnych siedlisk, mapy łącznego wpływu gatunków inwazyjnych oraz innych map pomocnych w podejmowaniu decyzji w sprawie aktywnej ochrony.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Rola swiatla w budowaniu przestrzeni ekspozycyjnej

Najlepszych rozwiązań dotyczących roli światła w budowaniu nastroju, niepowtarzalnego klimatu dostarcza nam sama natura. Wiedzą o tym wszyscy, a szczególnie ludzie, których praca związana jest bezpośrednio z lasem i ochroną środowiska. To oni na co dzień maja możliwość obserwowania niepowtarzalnych zmian związanych z porami dnia czy roku. Jak jednak podkreślać klimat, budować charakter ekspozycji w przestrzeniach zamkniętych? Jak działa na nas światło wewnętrzne, zewnętrzne, zimne, ciepłe, punktowe i rozproszone? Jakich informacji dostarczają nam różne rodzaje światła? Na te pytanie szukać będziemy odpowiedzi na wspólnych warsztatach. Jako obiekty obserwacji posłużą nam prace znanych artystów prof. Marka Wagnera, dr Janusza Kucharskiego, Jagody Krajewskiej, prof. Ewy Latkowskiej oraz wykonane przez uczestników warsztatów „Rola światła w budowaniu ekspozycji”. Przy pomocy dzieł plastycznych i światła wspólnie budować będziemy przestrzeń inspirowaną formami organicznymi oraz tworzyć wyimaginowane pory dnia i roku.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Strategia rozwoju turystyki na terenach cennych przyrodniczo

Artykuł przedstawia obserwacje wynikające z analiz różnych dokumentów strategicznych sporządzanych dla rozwoju turystyki obejmujących tereny cenne przyrodniczo. W pierwszej części przedstawiono problemy wynikające z systemu zarządzania terenami cennymi przyrodniczo, następnie zagadnienia związane z wdrażaniem strategii sporządzanych przez różne podmioty kształtujące rozwój turystyki. W dalszej części skupiono się na zestawieniu głównych składowych strategii rozwoju turystyki w krajach UE – trendach demograficznych i społecznych wpływających na rozwój turystyki. Ostatnia część przedstawia kwestię wpływu diagnozy ruchu turystycznego na budowanie strategii rozwoju turystyki. Jako konkluzję wskazano postulaty, których uwzględnienie pozwoli wyeliminować negatywne zjawiska w dokumentach strategicznych.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Gradacje szkodników pierwotnych sosny w Lasach Państwowych

Jednym z głównych problemów ochrony lasu są powtarzające się gradacje
szkodników pierwotnych sosny powodujące uszkodzenia drzewostanów
sosnowych, a w skrajnych przypadkach prowadzące do zagrożenia trwałości
drzewostanów. Dla praktyki leśnej podstawą podejmowania skutecznych działań
ochronnych jest właściwa lokalizacja pierwotnych ognisk gradacyjnych, których
prawidłowe wskazanie oraz znajomość mechanizmów rozprzestrzeniania potencjalnie
stwarza możliwość wczesnego ograniczania liczebności szkodników we
wczesnej fazie wzrostu populacji, a przez to niedopuszczenie do powstania gradacji.
W 2012 r. sfi nalizowano projekt, który na podstawie danych historycznych
zebranych z lat 1985-2010 oraz bogatej wiedzy pracowników Zespołów Ochrony
Lasu (ZOL), miał na celu wyznaczenie obszarów ognisk gradacyjnych szkodników
pierwotnych sosny. W ostatnim 70-leciu łączna powierzchnia wykonanych
wielkopowierzchniowych zabiegów ograniczających występowanie populacji
tej grupy owadów wyniosła ponad 10 mln ha. Aktualnie, w wyniku stosowania
odpowiednich metod hodowlano-ochronnych, stałego monitoringu występowania
foliofagów sosny oraz selektywnych środków ochrony roślin, powierzchnia zabiegów
ochronnych nie przekracza w latach gradacyjnych 200 tys. ha.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Lesnictwo a lesna turystyka i rekreacja

Atrakcyjność lasu dla celów turystycznych i rekreacyjnych wpisuje się w rosnące zapotrzebowanie społeczne na usługi i świadczenia środowiskowe. Leśna turystyka i rekreacja stają się ważnym działem użytkowania lasu, związanym z prowadzeniem gospodarstwa leśnego i ochroną lasów w Polsce. Odczuwany jest brak uniwersyteckich programów edukacyjnych i badawczych na wydziałach leśnych, wpisujących tę dziedzinę wiedzy również w podstawowe zakresy przedmiotów jak urządzanie, ochrona i hodowla lasu. Powstała luka edukacyjna i badawcza, powinna stać się przedmiotem intensywnego zainteresowania nauk leśnych i im pokrewnych.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Mozliwosci wykorzystanie sygnalow dzwiekowych do odstraszania zwierzat od torow kolejowych

Przy modernizacji linii kolejowych w Polsce, oprócz zapewnienia bezpieczeństwa pasażerom należy ograniczyć ich negatywny wpływ na środowisko, w tym prawdopodobieństwo kolizji ze zwierzętami. W pracy przedstawiono wstępne wyniki badań dotyczących zachowań zwierząt, rejestrowanych za pomocą kamer cyfrowych na odcinku linii kolejowej Mińsk Mazowiecki-Siedlce, na którym zamontowano dźwiękowe urządzenia odstraszające, tzw. UOZ-1. W okresie od sierpnia 2008 do lutego 2009 roku na wybranych i monitorowanych za pomocą kamer odcinkach linii kolejowej zaobserwowano 297 przypadków obecności zwierząt w pobliżu torów, lub przez nie przechodzących. Obserwowano sarny (113 przypadków), lisy (79), zające (31), psy (41), koty (16), dziki (7) oraz jenoty, borsuki, kuny i wiewiórki (10). Większość dziennych i nocnych obserwacji, około 88%, dotyczyła zwierząt, które żerowały lub przemieszczały się wzdłuż torów w sytuacjach bez ruchu pociągów. Pozostałe przypadki dotyczyły sytuacji włączenia się sygnałów alarmowych z UOZ-1 i przejazdów pociągów. W takich sytuacjach reakcję ucieczki obserwowano u około 80% obserwowanych saren, 70% dzików, 75% zajęcy i 60% lisów. Pozostałe osobniki zawsze reagowały w takich sytuacjach przerwaniem żerowania, unoszeniem łbów, lub odsunięciem się od torów. W okresie od listopada 2007 roku do lutego 2009 r. na trasie Mińsk Mazowiecki – Siedlce, o długości 52 km zarejestrowano 15 przypadków śmierci zwierząt w wyniku kolizji z pociągami. Ginęły łosie (2 osobniki), jelenie szlachetne (2), sarny (3), psy (4), lisy (1), kuny (1) i bażanty (2). Większość takich kolizji miała miejsce poza obszarami działania urządzeń odstraszających.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Zastosowanie porostów do oceny antropogenicznych przekształceń i waloryzacji przyrodniczej obszarów leśnych miasta Olsztyna

Historia Olsztyna w szczególny sposób wiąże się z otaczającym miasto lasem. Lasy zajmują obecnie ponad 21% powierzchni miasta. Ponad połowę tego obszaru zajmuje zwarty kompleks Lasu Miejskiego (1055 ha), pełniącego od końca XIX wieku funkcje terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz turystyczno-krajoznawczych. Jest to jeden z większych i ciekawszych tego typu obiektów w kraju. Pomimo wielowiekowej eksploatacji, polegającej na pozyskiwaniu drewna zarówno na potrzeby rozwijającego się miasta jak i na handel, kompleks ten dotrwał do naszych czasów niemal nieuszczuplony w swych granicach, wykształconych prawdopodobnie jeszcze przed lokacją miasta w XIV wieku. Lasy miejskie Olsztyna stanowią interesujący obszar badawczy, dotychczas niedoceniany. Od 1999 roku prowadzone są na ich obszarze badania nad porostami, których jednym z celów jest waloryzacja przyrodnicza, wykorzystująca różne wskaźniki lichenoindykacyjne.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Wplyw hydrozelu na przezywalnosc siewek i sadzonek sosny pospolitej w warunkach suszy

Jednym ze sposobów chociażby częściowego zmniejszenia deficytu wody, szczególnie na glebach lekkich może być zastosowanie dodatków doglebowych, powodujących zwiększenie retencji wodnej, jednocześnie poprawiających strukturę gleby i przeciwdziałających erozji wodnej i wietrznej. Do grupy takich produktów należą polimerowe dodatki doglebowe. Hydrożele (superabsorbenty) są substancjami syntetycznymi, które są w stanie wchłonąć nawet do 1000 razy więcej wody niż same ważą. Mają one szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach gospodarki. Na podstawie badań przeprowadzonych z hydroabsorbentem AQUATERRA stwierdzono, że pojemność wodna gleby zwiększała się o 100% przy zastosowaniu 5 g hydrożelu/1 kg gleby leśnej. Po dodaniu hydroabsorbentu do gleby (4–5 g/1 kg gleby) w warunkach suszy okres przeżywalności siewek sosny wydłużył się o 50% w porównaniu do siewek bez hydrożelu w glebie. Natomiast przeżywalność sadzonek sosny pospolitej (1/0) otoczkowanej w hydrożelu i wysadzanej po 1 do 12 dniach przechowywania w warunkach suszy była średnio o 30% wyższa w porównaniu z partią kontrolną.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Metoda oceny zroznicowania struktury lasu jako wskaznik roznorodnosci biologicznej

Ochrona i zachowanie różnorodności biologicznej wymaga wdrożenia metod jej oceny. Metody takie pozwolą wskazać obszary szczególnie cenne jak również ocenić wpływ gospodarki człowieka na stan zasobów przyrodniczych w lasach. Jednym z powszechnych podejść do powyższego problemu jest opracowanie listy gatunków i siedlisk wskaźnikowych. Zwykle na takie listy trafiają gatunki rzadkie i cenne zaczerpnięte wprost z Czerwonych list lub aneksów dyrektyw i konwencji. Podejście takie ma wiele zalet, pozwala porównać w sposób obiektywny różne kompleksy leśne, wskazać lasy o pierwotnym – puszczańskim charakterze. Z drugiej jednak strony, gatunki rzadkie występują w rozproszeniu, często są trudno wykrywalne lub trudne do oznaczenia. Skutkiem tego mapy waloryzacyjne oparte o takie kryteria mają wiele białych plam. Co więcej, Czerwone listy nie mają charakteru zamkniętego, zatem wartość inwentaryzacji może z czasem stracić aktualność lub być po prostu trudno porównywalna. Niektóre gatunki funkcjonują w szerszej skali przestrzennej, więc trudno odnieść wyniki takiej waloryzacji do konkretnego drzewostanu. Wiele drzewostanów będzie pozbawionych oceny, ponieważ nie występują tam gatunki z arbitralnie przygotowanych list. Trudno jest ocenić prowadzoną gospodarkę opierając się o powyższe kryteria. Prezentowana praca ma na celu zaprezentowanie alternatywnej metody oceny przyrodniczej wartości lasu opartej o miary strukturalnego i siedliskowego zróżnicowania lasu. Ogromną zaletą tej metody jest prostota i szybkość jej wykonania. Nie trzeba być specjalistą w oznaczaniu i wyszukiwaniu rzadkich gatunków. Można ją zastosować do wszystkich drzewostanów, zatem na mapie waloryzacyjnej nie będzie miejsc, dla których nie ma przypisanej wartości. Prosta punktowa metoda pozwala porównywać różne drzewostany jak również oceniać wpływ zabiegów gospodarczych na przyrodniczą wartość lasu. Prezentowana metoda opiera się na analizie struktury piętrowej drzewostanu, ocenie ilości i jakości martwego drewna, zróżnicowania grubości drzew, zróżnicowania topografii, obecności mikrosiedlisk i stosunków wodnych. Praca prezentuje wyniki oceny wartości przyrodniczej lasu wykonanej na 37 powierzchniach Białowieskiego Parku Narodowego reprezentujących 12 typów siedliskowych lasu. Dane te mogą stanowić dobre tło pozwalające odnieść wyniki uzyskane w lasach gospodarczych do standardów wyznaczonych przez lasy poddane długotrwałej ścisłej ochronie. Proponowana metoda nie jest alternatywą dla oceny lasu za pomocą gatunków i siedlisk wskaźnikowych, ale może stanowić jej doskonałe uzupełnienie.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Ochrona siedlisk grądowych Tilio-Carpinetum stachyetosum i łęgowych Ficario-Ulmetum, Fraxino-Alnetum w rezerwacie przyrody Dębowiec

Występujący na terenie województwa łódzkiego rezerwat przyrody Dębowiec został utworzony w 1965 roku na powierzchni 47,00 ha dla zachowania ze względów naukowo-dydaktycznych, naturalnego fragmentu grądu z lipą szerokolistną na krańcach zasięgu i łęgu wiązowo-jesionowego z rzadkimi roślinami zielnymi (Zarządzenie 165). Celem niniejszej pracy była diagnoza siedliskowa obszaru wspomnianego rezerwatu, weryfikacja przyjętych celów jego ochrony oraz rozpoznanie zagrożeń i zaplanowanie działań ochronnych. Analiza drzewostanów rezerwatu przyrody Dębowiec wykazała ich wysokie wartości przyrodnicze. Praktycznie wszystkie drzewostany charakteryzują się dużą zgodnością składów gatunkowych z odpowiadającymi im potencjalnymi zespołami roślinnymi. Znaczny udział drzew w dolnych warstwach drzewostanu świadczy o ich dużej dynamice wzrostu i naturalnych zdolnościach regeneracyjnych. Nie stwierdzono większych zagrożeń dla zachowania celu ochrony rezerwatu, jedynie obniżenie się poziomu wód gruntowych, a także brak wartościowych odnowień gatunków głównych przy jednoczesnym grądowieniu siedlisk łęgowych może wpłynąć na stan naturalnych ekosystemów leśnych. Projektowane działania ochronne na terenie rezerwatu powinny zatem przede wszystkim wspierać rozwój gatunków charakterystycznych dla łęgu, tj. dąb i jesion.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Mozliwosc przywrocenia bartnictwa polskim lasom jako elementu zrownowazonego lesnictwa

Pierwotnie pszczoła miodna Apis mellifera była naturalnym składnikiem biocenozy lasu, będąc stałym i dominującym zapylaczem. Wymarcie w Polsce szczątkowej populacji dzikiej pszczoły miodnej w ubiegłym wieku pogłębiło te niekorzystne zmiany w strukturze zespołu leśnych owadów zapylaczy. Bartnictwo, jako forma tradycyjnego użytkowania lasu, zanikło w Polsce i niemal na całym obszarze Europy pod koniec XIX w. W latach 2006-2008 z inicjatywy WWF zrealizowano projekt przeniesienia praktycznych doświadczeń bartniczych z Uralu do polskich lasów. W wyniku programu powstało ponad 20 barci, głównie zlokalizowanych na terenie Lasów Państwowych w Puszczy Pilickiej i w północnej części Puszczy Świętokrzyskiej. Wstępne wyniki obserwacji procesu spontanicznego zasiedlania barci i rozwoju rodzin pszczelich w barciach wskazują, iż godne rozważenia jest formalne włączenie bartnictwa w zakres działań Lasów Państwowych, jako elementu zrównoważonego leśnictwa i pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Przywrócenie bartnictwa przyniosłoby korzyści dla biocenozy lasów gospodarczych poprzez możliwość przywrócenia bardziej naturalnego niż obecny składu zespołu leśnych gatunków owadów zapylaczy, w połączeniu z ochroną agro-bioróżnorodności oraz z ochroną „puszczańskiej” różnorodności biologicznej związanej ze starymi egzemplarzami drzew. Ponadto bartnictwo może stanowić atrakcją turystyczną i dodatkowe źródło dochodu dla mieszkańców obszarów silnie zalesionych.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Znaczenie starych lasow w procesie renaturalizacji runa lesnego w lasach wtornych pochodzenia porolnego

Stare lasy są znacznie bogatsze w stenotopowe gatunki leśne, niż młode lasy wtórne pochodzenia porolnego. Stąd też stare lasy uznaje się za ostoje flory leśnej. Gatunki typowo leśne dysponują bardzo słabymi mechanizmami rozprzestrzeniania swych diaspor, nieznaczną część zasobów przeznaczają na rozmnażanie generatywne, a ponadto nie tworzą trwałego banku nasion. Można traktować je zatem za wskaźnikowe dla starych lasów, gdyż ich występowanie w lasach wtórnego pochodzenia jest bardzo ograniczone. Wymienione cechy gatunków leśnych powodują, iż rekolonizacja lasów o charakterze porolnym przez tę grupę jest bardzo wolna, a jej warunkiem jest bezpośrednie sąsiedztwo starych lasów. Poszerzenie wiedzy z zakresu warunków ekologicznych, które przyczyniają się do rozwoju lasów porolnych o dużym bogactwie i różnorodności gatunkowej może być pomocne w planowaniu przyszłych zalesień na gruntach porolnych. Kraje Unii Europejskiej zobowiązane są bowiem do prowadzenia polityki leśnej, zgodnej w wytycznymi zawartymi w rezolucji przyjętej w Lizbonie, w 1998 roku. Jedno z kryteriów dotyczy konieczności utrzymania, ochrony i umożliwiania wzrostu różnorodności biologicznej w ekosystemach leśnych, zaś jednym z siedmiu wskaźników ilościowych bioróżnorodności jest udział gatunków wskaźnikowych starych lasów we florze leśnej. Wiedza ta może mieć znaczenie nie tylko dla praktyki ochrony przyrody, ale również dla praktyki leśnej, albowiem nadrzędnym celem współczesnej gospodarki leśnej jest umiejętne połączenie funkcji gospodarczej z funkcją ekologiczną i ochronną.

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne
Wybrane przykłady torfowisk Estonii

Estońskie torfowiska, dobrze mi znane z piśmiennictwa i licznych ustnych relacji – zwiedziłem dopiero w 2004 roku, dzięki uczestnictwu w międzynarodowym sympozjum szwajcarskiej Moorexkursion z Uniwersytetu w Bernie. Przeprowadzenie 28 edycji tego terenowego sympozjum powierzono Instytutowi Ekologii Uniwersytetu w Tallinie. Sympozjum trwało od 21 do 28 sierpnia 2004 r. i objęło najważniejsze obiekty torfowiskowe Estonii. Dwadzieścia dziewięć zdjęć, zamieszczonych w tym komunikacie, pragnę dedykować pamięci prof. dra Viktora Masinga (1925-2001) z Uniwersytetu w Tartu. Był znamienitym badaczem torfowisk,jednocześnie wybitnym biogeografem i ekologiem, autorem 539 publikacji (do 1994 roku, por. Trass 1995) o szerokim spektrum tematycznym i zasługującej na uznanie wiedzy encyklopedycznej. Torfowiska zajmują 1/5 terytorium Estonii, czyli 22% całego obszaru (45 226 km2, 1,36 miliona mieszkańców, gęstość zaludnienia 31,9 osób/km2). Kraj ten posiada 143 torfowisk o powierzchni przekraczającej 1000 ha. Znaczną liczbę torfowisk objęto różnymi formami ochrony przyrody (aż 10% terytorium Estonii podlega ochronie). Połowę Estonii pokrywa szata leśna, lecz jednocześnie jest krajem tysiąca jezior oraz tysiąca wysp. Fotografie obrazują niektóre przykłady, głównie szaty roślinnej, pięciu torfowisk rozmieszczonych w regionach o różnej frekwencji obszarów mokradłowych (ryc. 1). Informacje o powierzchni poszczególnych torfowisk i ich statusie ochronnym podaję głównie za Kallas (1995).

Czasopismo: Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki leśne