rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Imię Boga u Ignacego Krasickiego

Punktem odniesienia w tej próbie klasyfikacji jest chrześcijańskie pojęcie Boga i odnoszący się do niego wyraz „Bóg”. Uwzględnione zostały użyte w rozpatrzonych tekstach synonimiczne wyrazy i określenia, imiona z mitologii rzymskiej i greckiej oraz derywaty należące do rodziny tytułowego wyrazu, nawet w znaczeniach przenośnych, już nie związanych ze sferą sacrum („nabożniś”, „boginie”). Przechodzenie wyrazów ze sfery sacrum do profanum i na odwrót nie jest czymś niezwykłym: sam wyraz „bóg” ma etymologię niesakralną, a i wyraz „sacrum” miał pierwotnie bardzo prozaiczne znaczenie.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Polski Jeremiasz − biblijno-modlitewna frazeologia w poezji Kornela Ujejskiego

W omówionych utworach Ujejskiego, mimo starotestamentowej poetyki (prorok płaczący nad swym narodem, ludem Bożym), udział starotestamentowych frazeologizmów jest niewielki. Zwraca natomiast uwagę znaczna liczba frazeologizmów „nowotestamentowych”. Są wśród nich rzeczywiste biblizmy, są też takie, które pod względem formalnym przypominają związki frazeologiczne występujące w katolickich pieśniach kościelnych. Widać, że teksty pieśni, modlitw były dla poety, obok Biblii, ważnym źródłem inspiracji.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Instrumentacja samogłoskowa w rymach

Literatura zajmująca się rymami jest tak bogata, że można by przypuszczać, iż problematyka rymów została niemal wyczerpana. Tak oczywiście nie jest. Różne rymowe zjawiska, nawet z poezji dawniejszej, czekają jeszcze na przedstawienie i zinterpretowanie. Celem tego artykułu jest wskazanie jednego z tych zjawisk. Chodzi o układy samogłosek w rymach.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Jan Niecisław Baudouin de Courtenay − prekursor „lingwistyki feministycznej”

W polonistycznym językoznawstwie „lingwistyka feministyczna” nie zaznaczyła się jeszcze tak znacząco jak feministyczne badania literackie. Nie od rzeczy będzie przypomnieć u początków polskiej „lingwistyki feministycznej” poglądy uczonego, który na długo przed tym jak na Zachodzie podjęto zagadnienia żywo dziś dyskutowane mówił i pisał o wpisanym w język seksizmie (poszukując związku między rodzajem gramatycznym a światopoglądem). Z powodzeniem można go nazwać ojcem „lingwistyki feministycznej”.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Nazwisko Sawicki

Odkrywanie treści nazw − niejednokrotnie zleksykalizowanych, a więc nieprzejrzystych pod względem słowotwórczym i znaczeniowym − może stać się zadaniem badawczym, którego spełnienie pozwala dopiero w pełni ocenić dany znak nazewniczy, bo nie tylko w asemantycznym ujęciu sunchronicznym, ale i w znaczeniowym aspekcie historycznym. Nazwisko „Sawicki” pod względem słowotwórczym reprezentuje typ nazwiska przymiotnikowego, jeden z najbardziej charakterystycznych modeli nazwisk polskich. Poszukiwaną podstawą nazwiska „Sawicki” mogła być nazwa miejscowa „Sawic(z)e”; toponim spolonizowany, wtórny do ruskiego „Savi(-y)či”. Podstawę badanego toponimu stanowi ruskie imię „Sava”(ze starochrześcijańskiego „Saba”). Nazwisko to mieści się w szerokiej klasie mian kresowych genetycznie niepolskich w rodzaju „Kościuszko”, „Moniuszko”, „Sienkiewicz”, „Piłsudski”, „Iwaszkiewicz”, związanych z postaciami, które bez względu na swój faktyczny etniczny rodowód czuły się związane z językiem polskim, polską kulturą i polską racją stanu.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Duszpasterstwo uchodźców w świetle wytycznych Stolicy Apostolskiej z 2013 roku

Wzmożony ruch migracyjny występujący współcześnie w całym świecie, a szczególnie w Europie jest wielkim wyzwaniem nie tylko dla państw i organizacji międzynarodowych, lecz także dla Kościoła. Problemy uchodźców wymagają holistycznych rozwiązań, co jest możliwe tylko przy współpracy Kościoła z władzami państw przyjmujących i　 　państw pochodzenia uchodźców, a także z instytucjami międzynarodowymi. Jednak Kościół zobowiązany jest przede wszystkim do zorganizowania specjalnego duszpasterstwa uchodźców wszędzie tam, gdzie wśród uchodźców są wyznawcy Chrystusa, a także do poszukiwania nowych form dialogu i współdziałania z ludźmi wyznającymi inne niż chrześcijaństwo religie. Problem podjęty w tym opracowaniu można wyrazić w pytaniu: w jaki sposób organizować duszpasterstwo uchodźców odmiennych kulturowo i religijnie, by nie utracić swojej chrześcijańskiej tożsamości, a zarazem odpowiedzieć w sposób ewangeliczny na ewidentne potrzeby egzystencjalne i duchowe uchodźców? Odpowiedź na to pytanie z oczywistych względów została wyrażona w formie krótkiego artykułu. Mimo tego ograniczenia, autor stara się pokazać możliwości rozwiązania postawionego problemu w świetle wytycznych duszpasterskich ogłoszonych w 2013 roku przez dwie dykasterie Stolicy Apostolskiej: Papieską Radę ds. Migrantów i Podróżnych oraz Papieską Radę Cor Unum.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Emilia Cyfrowicz (1835-1923) – siostra Maria Emilia od Aniołów. Szkic do portretu niepokalanki, nauczycielki i autorki podręczników

Autorka artykułu prezentuje sylwetkę Emilii Cyfrowicz – niepokalanki, nauczycielki i autorki podręczników historii i języka polskiego, wykorzystywanych w galicyjskich szkołach na przełomie XIX i XX wieku. Wskazuje na związki niepokalanek ze zmartwychwstańcami, w szczególności o. Hieronima Kajsiewicza z założycielką zgromadzenia – Marceliną Darowską. Przybliża środowisko rodzinne Emilii, jej drogę do zakonu, początki życia konsekrowanego oraz relacje z Darowską w latach 1858-1878. Najwięcej uwagi poświęca edukacji dziewcząt w niepokalańskich szkołach, charakteryzując pracę dydaktyczną oraz twórczość historyczno-dydaktyczną E. Cyfrowicz. Artykuł został oparty na kilkudziesięciu listach pisanych przez założycielkę zgromadzenia do siostry Emilii, jej wspomnieniach oraz dostępnych opracowaniach. W Archiwum Głównym Sióstr Niepokalanek w Szymanowie zachowała się bogata korespondencja, która zasługuje na wnikliwą uwagę. Emilia Cyfrowicz była bowiem reprezentantką coraz liczniejszej grupy wykształconych zakonnic, przejawiających na przełomie XIX i XX w. ambicje twórcze w dziedzinie historii i narodowej literatury.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Opieka duszpasterska nad Polakami w Harbinie

Polacy zaczęli osiedlać się w Harbinie od 1897 r. Przybyli tam w składzie wysłanej przez rząd carski pierwszej ekspedycji technicznej dla wytyczenia linii Kolei Wschodniochińskiej (około 7 tys. Polaków). Od samego początku podejmowali oni starania o przybycie do ich społeczności polskiego kapłana. W 1901 r. oficerowie i żołnierze będący Polakami zwrócili się do władz z prośbą o zgodę na budowę kościoła. Na urządzenie kaplicy katolickiej dla Polaków przydzielono wówczas dom należący do Straży Pogranicznej. 30 maja 1904 r. władze przydzieliły plac pod budowę kościoła. W posługę zaangażowali się księża: P.P. Bulwicz, A. Szpiganowicz, S. Ławrynowicz, A. Maczuk. 1 sierpnia 1909 r. abp Jan Cieplak dokonał poświęcenia nowego kościoła i ustanowił proboszczem parafii polskiej w Harbinie ks. Władysława Ostrowskiego. Kolejno do pracy duszpasterskiej zaangażowali się księża: A. Eysymontt, W. Mi[e]rzwiński, R. Wierzejski, W. Zborowski, A. Leszczewicz i P. Chodniewicz. Dołączyli do nich ojcowie franciszkanie: Maurus Kluge i Paulin Wilczyński, od 1925 r. Gerard Piotrowski i od 1941 r. o. Gracjan Kołodziejczyk (do 1957 r.). Kapłani obsługiwali również kościoły filialne, wybudowane, zorganizowane przez Polaków, przeważnie wzdłuż linii kolejowej (2 lub 3 razy do roku, w przeciągu całych dziesiątków lat).
Głównym centrum życia religijnego i kulturalnego polskiej społeczności w Harbinie była parafia pw. św. Stanisława Biskupa. Rozwój życia religijnego i kulturalnego ośrodka parafialnego związany był z pracą duszpasterską ks. Ostrowskiego, który zainicjował przy kościele powstanie Towarzystwa św. Wincentego à Paulo, Szkoły Początkowej im. św. Wincentego à Paulo, ochronki dla najbiedniejszych dzieci, polskiego Gimnazjum Koedukacyjnego im. Henryka Sienkiewicza, biblioteki parafialnej. Od 1922 r. wydawał „Tygodnik Polski”. Zainicjował budowę drugiego polskiego kościoła na tzw. Przystani pw. św. Jozafata, gdzie proboszczem został ks. A. Leszczewicz, również przy tej parafii utworzono szkółkę początkową. Zorganizował pierwszy na azjatyckiej ziemi kongres katolicki polskiej parafii.
Od 1946 r. kościoły i pozostały majątek ośrodków parafialnych przejęły władze chińskie. W 1959 r. świątynię przejęło Patriotyczne Stowarzyszenie Katolików Chińskich, w 1966 r. kościół uległ dewastacji. Z czasem dokonano w nim przeróbek i umieszczono szkołę. W 2004 r. odrestaurowano, jako świątynię pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polityczne przesłanki funkcjonowania służb wywiadowczych Władz Rzeczpospolitej na uchodźstwie po 1945 r.

W artykule przedstawiono problematykę funkcjonowania służb wywiadowczych podległych Władzom RP na Uchodźstwie w okresie postępującej utraty przez nie prawno-międzynarodowej podmiotowości oraz kryzysu w relacjach Wschód–Zachód z przełomu lat czterdziestych i pięćdziesiątych. Szczególną uwagę zwrócono na polityczne warunki prowadzenia działań niejawnych na terenie kraju, które były pokłosiem przyjętej przez elity polskiego Londynu interpretacji w zakresie kontynuowania przez nie misji przywódczej na emigracji. Ta stosunkowo krótka, bowiem około dziesięcioletnia, aktywność połączyła wszystkie środowiska wychodźcze, a uzyskiwane dzięki niej informacje stanowiły podstawę wielu interwencji na forum międzynarodowym z perspektywy działań na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polskojęzyczne duszpasterstwo w Niemczech. Aktualne uwarunkowania i inicjatywy

W artykule autor scharakteryzował najważniejsze aktualne uwarunkowania polskojęzycznego duszpasterstwa w Niemczech. Do społecznych i kulturowych uwarunkowań należą: sytuacja ekonomiczna, system prawny oraz polityka społeczna docelowego kraju emigracji, status pobytowy emigranta, charakter pracy zawodowej. W zakresie religijno-‑kościelnych uwarunkowań wskazano na struktury duszpasterskie Kościoła niemieckiego, zasoby kadrowe Polskiej Misji Katolickiej, elementy religijności polskich emigrantów. W trosce o rozwój życia religijnego wśród emigrantów utrzymuje się tradycyjne formy duszpasterstwa (Msza święta, udzielanie sakramentów, pielgrzymki) oraz wprowadza się nowe (sympozja teologiczno-pastoralne, konkursy religijne, spotkania młodzieży, warsztaty robocze, kursy dokształcające).

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
„Bo Ojczyzna, ziomkowie, jest to moralne zjednoczenie...” Wątki patriotyczne w zbiorze „My jesteśmy czasem. Kazania i homilie” ks. infułata Stanisława Jeża

Niniejszy artykuł poświęcono przejawom patriotyzmu w nauczaniu (homilie, kazania, wystąpienia okolicznościowe z lat 1986-1994) księdza infułata Stanisława Jeża, który przez 30 lat (od 1985 do 2015 roku) pełnił funkcję rektora Polskiej Misji Katolickiej we Francji, zebranym w publikacji pt. My jesteśmy czasem. Kazania i homilie, wydanej w 1995 roku w Paryżu przez Polską Misję Katolicką we Francji. Autorzy artykułu skupili się na przejawach miłości do Ojczyzny i rodaków, troski o nich w omawianych kazaniach księdza S. Jeża. Omawiając różnorodność tych przejawów, skoncentrowali się na prezentacji sposobów „przemycania” przez kaznodzieję w jego kazaniach myśli patriotycznych poprzez: wykorzystanie wydarzeń historycznych ważnych dla Polski i Polaków, świętowanie rocznic i jubileuszy, odnoszenie się do aktualnych wydarzeń w Ojczyźnie, świętowanie istotnych wydarzeń dla społeczności polonijnej (jubileusze posługi, rocznice istnienia ważnych instytucji), powoływanie się na postawę życiową i nauczanie Ojca Świętego Jana Pawła II, przywoływanie wzorów postaw życiowych polskich świętych, przypominanie postaw i słów wybitnych Polaków, cytowanie fragmentów dzieł znakomitych polskich twórców, artykułowanie troski o zachowanie kultury i tradycji polskiej na emigracji, solidarność oraz wspólnotę emigrantów.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Odrodzenie życia religijnego w Ukraińskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej w świetle artykułów zamieszczonych na łamach „Tygodnika Powszechnego” w latach 1988-1991

Schyłek lat osiemdziesiątych i początek lat dziewięćdziesiątych XX wieku dla większości państw Europy Środkowo-Wschodniej był okresem przełomowym. Wydarzenia zapoczątkowane reformami M. Gorbaczowa nie ominęły także terytorium naszego wschodniego sąsiada – Ukrainy. Pozwoliły one państwu ukraińskiemu na wydostanie się spod hegemonii Moskwy, a następnie umożliwiły budowanie własnej podmiotowości na arenie międzynarodowej oraz ustroju opartego – przynajmniej w teorii – o zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawa. Reformy te zmieniły zasadniczo także pozycję funkcjonujących tam wspólnot religijnych, w tym Kościoła katolickiego. Zerwanie z obowiązującą od dziesięcioleci polityką ateizacji i sowietyzacji społeczeństwa zapoczątkowało spontaniczne odrodzenie religijne, co w konsekwencji doprowadziło do odbudowania struktur Kościoła katolickiego. Wieści o odradzającym się za wschodnią granicą życiu religijnym docierały do Polski między innymi. za sprawą artykułów publikowanych na łamach prasy, w tym „Tygodnika Powszechnego”. Analiza tekstów zamieszczonych na jego kartach w latach 1988-1991 pozwala na stwierdzenie, iż przekazywały one w miarę aktualny oraz pełny obraz zmian, jakie w tym czasie zachodziły na terytorium Ukrainy. Czytelnik informowany był zarówno o reformach obejmujących swym zasięgiem cały kraj, w tym obrazujących zmianę podejścia władz państwowych do kwestii związanych z religią, jak też o sukcesach lokalnych wspólnot katolickich, które dzięki nieprawdopodobnemu wręcz zaangażowaniu potrafiły, pomimo skromnych zazwyczaj możliwości, odzyskać szereg budynków kościelnych, a w dalszej kolejności odbudować struktury poszczególnych parafii. Niestety, pozytywny obraz zachodzących zmian psuły nasilające się od początku lat dziewięćdziesiątych konflikty z ukraińskimi władzami państwowymi, a co gorsza – także z przedstawicielami innych wyznań. Konflikty te, dotyczące głównie kwestii związanych ze zwrotem budynków sakralnych, również znalazły swe odzwierciedlenie na kartach „Tygodnika Powszechnego”. Dzięki temu czytelnik na bieżąco mógł śledzić wydarzenia związane z odrodzeniem życia religijnego na Ukrainie.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Normatywna aktywność władz RP na uchodźstwie na rzecz ochrony dziedzictwa narodowego

W artykule podjęto problematykę normatywnej ochrony narodowego dziedzictwa przez władze RP na uchodźstwie w drugiej połowie XX wieku. Bazując na nieuznawanych przez rządy komunistyczne w Warszawie oraz zdecydowaną większość podmiotów międzynarodowych, a publikowanych początkowo we Francji, a później w Londynie do 1990 r. sygnowanych przez nie aktach prawnych, podjęto wysiłek przybliżenia tych działań, szczególnie w kontekście wybranych projektów oraz poziomu ich finansowania. Nie pominięto w narracji wdrożonego dekretem prezydenta Zaleskiego systemu dobrowolnych wpłat obywateli uznających jego zwierzchnictwo między innymi na rzecz polskiej kultury, jak również zmian w godle państwa będących następstwem potwierdzenia jego wielowiekowych związków z chrześcijaństwem. Pomimo stosunkowo niewielkich możliwości realnego wpływu na bieg światowych wydarzeń, włożony przez nie wysiłek organizacyjny i finansowy należy oceniać pozytywnie, mając na względzie fakt, że praktycznie wszystkie narzędzia w tym obszarze podmiotowej aktywności spoczywały po wojnie w rękach przywódców rządów komunistycznych w kraju.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działalność duszpasterska arcybiskupa Sawy (Sowietowa) i biskupa Mateusza (Siemaszki) jako ordynariuszy uchodźców polskich wyznania prawosławnego w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej

Po zakończeniu II wojny światowej kilka tysięcy polskich obywateli wyznania prawosławnego osiedliło się w Wielkiej Brytanii. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na emigracji starał się udzielać im opieki duszpasterskiej, którą zapewniali dwaj polscy biskupi (arcybiskup Sawa i biskup Mateusz). W pierwszych latach powojennych w Wielkiej Brytanii powstał Polski Kościół Prawosławny, który skupiał kilka tysięcy wiernych i podlegał jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopola. Ortodoksyjni emigranci funkcjonowali w izolacji od Kościoła prawosławnego w Polsce. Polskie wspólnoty prawosławne w Wielkiej Brytanii znane były z różnorodności narodowościowej. Większość wyznawców stanowili Białorusini i Ukraińcy. Wspomniana różnorodność narodowościowa często była źródłem nieporozumień i konfliktów między wiernymi i duchowieństwem.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Migracje wczoraj i dziś. Problematyka migracji przedakcesyjnych i poakcesyjnych z Polski

Głównym celem niniejszego artykułu jest ukazanie zagadnienia migracji jako zjawiska powszechnego, wieloaspektowego i szeroko rozpowszechnionego, które znane jest Polakom od dłuższego czasu. W artykule przedstawiono typologię migracji ze szczególnym naciskiem na migrację przed- i poakcesyjną, zwane również odpowiednio: starą migracją i nową migracją, w celu wykazania istotnych różnic w określaniu starych i nowych migracji. Ponadto autor stara się zobrazować historię migracji z Polski, które nie są niczym innym, niż strategią radzenia sobie z problemami i eliminacji zagrożeń życia codziennego. Napływ obywateli polskich do innych krajów w ciągu ostatnich lat przypomina „rwące potoki”, przede wszystkim z powodu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., a także po ratyfikacji Układu z Schengen, co niewątpliwie ułatwiło Polakom przemieszczanie się.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Elity polskie w Londynie po II wojnie światowej

Artykuł omawia proces powstawania silnej i dobrze zorganizowanej polskiej diaspory w Wielkiej Brytanii. Masowy napływ Polaków na Wyspy Brytyjskie miał miejsce podczas drugiej wojny światowej i związany był z działalnością Rządu RP na uchodźstwie oraz z Polskimi Siłami Zbrojnymi na Zachodzie. Sowietyzacja Polski i zmiana granic Rzeczypospolitej spowodowała, iż około 500 tysięcy Polaków pozostało po wojnie na Zachodzie. Największym skupiskiem emigrantów polskich było Zjednoczone Królestwo. Polityczny i inteligencki charakter tej emigracji oraz jej lokalizacja w Londynie i kilku głównych miastach Wielkiej Brytanii spowodowały, że stała się ona katalizatorem eksplozji licznych polskich organizacji, stowarzyszeń, instytucji nauki i kultury, parafii, szkolnictwa oraz prasy. Autor artykułu szczegółowo prezentuje przykłady aktywności intelektualnej polskiego wychodźstwa w Wielkiej Brytanii.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polonia i duszpasterstwo polonijne w północnej Kalifornii w świetle działalności Jana Kowalika

Emigracyjne lata swego życia Jan Kowalik spędził w północnej Kalifornii, gdzie stworzył sobie warsztat pracy. Jego losy nieodłącznie łączą się z historią bardzo zróżnicowanego środowiska polskiej diaspory nad Zatoką San Francisco oraz etnicznego duszpasterstwa. Artykuł charakteryzuje kalifornijską Polonię, która nad Zatokę San Francisco zaczęła przybywać w latach czterdziestych XIX wieku, następnie jako „emigracja zarobkowa”, stanowiąca rdzeń kalifornijskiej Polonii, swój punkt szczytowy osiągnęła w latach dwudziestych XX wieku, a zasilona została po II wojnie światowej. Ponadto ukazuje rolę Kościoła katolickiego oraz duszpasterzy, zwłaszcza Towarzystwa Chrystusowego, w życiu emigrantów.
Kowalik stał się kronikarzem wydarzeń z życia parafii i inicjatorem wielu przedsięwzięć promujących polską kulturę. Najbardziej widoczną formę jego aktywności stanowi działalność wydawnicza. Jako redaktor „Gazetki Parafii Świętego Wojciecha” (ukazywała się od 23 kwietnia 1976 r.) w 1977 r. rozpoczął wydawanie własnej szpalty pt. „Ślady polskie nad Zatoką”, poświęconej polskiej przeszłości w Kalifornii. Od stycznia 1979 r. wydawał „Boży Siew”. Autor artykułu szeroko omawia obie publikacje, wskazując autorów i współpracowników redakcji.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Polacy w Boliwii

Artykuł zawiera przykłady pobytu naszych rodaków wśród plemion indiańskich w Boliwii od końca XIX wieku (okres emigracji i wypraw badawczych polskich naukowców: Józefa Jackowskiego, Rudolfa Zubera, Władysława Klugera, Romana Kozłowskiego, Jana Kalinowskiego, Józefa Warszewicza). Prace misyjne w tym kraju Polacy rozpoczęli w drugiej połowie XX wieku. Jako pierwsi przybyli salezjanie i redemptoryści, a w latach siedemdziesiątych XX wieku – franciszkanie. Posługę misyjną pełnią również misjonarki z różnych zakonów i zgromadzeń (m.in. służebniczki dębickie, albertynki, sercanki). Artykuł prezentuje sylwetki wybitnych Polaków i Polek posługujących w Boliwii: o. Piotra Nawrota (werbista i muzykolog), bpa Krzysztofa Białasika (werbista, „polski pasterz boliwijskich górali”), o. Kazimierza Strzępka – „El Misionero”, o. Kacpra Nowakowskiego (franciszkanin OFM), o. Grzegorza Stachowiaka (zmartwychwstańcy), s. Miriam (sercanki). Ponadto autorka wspomina tych Polaków, którzy już odeszli, a na zawsze pozostali w sercach Boliwijczyków: o. Bernarda Czaję (werbista), ks. Tomasza Strudzika, ks. Mariusza Graszka. Prezentuje także obecnie mieszkających w Boliwii – Henryka Nowaka i Mileniusza Spanowicza, fotografa boliwijskiej przyrody.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Z Puław i Warszawy do Paryża – emigracyjna młodość Witolda Adama Czartoryskiego (1831-1844)

Witold Adam Czartoryski (1822-1865), potomek jednego z najstarszych polskich rodów arystokratycznych, był pierworodnym synem księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, polityka, dyplomaty, wybitnego działacza niepodległościowego. Za udział w antyrosyjskim powstaniu (1830-1831) Adam Jerzy został skazany przez władze carskie na ścięcie toporem i musiał emigrować wraz z rodziną do Paryża, gdzie stał się założycielem i przywódcą ugrupowania konserwatywnego zwanego Hotel Lambert. Niniejszy artykuł ukazuje te aspekty młodości Witolda spędzonej na obczyźnie, które miały zaważyć na jego przyszłości jako potencjalnego sukcesora powszechnie podziwianego i szanowanego ojca. Eksponuje trudności, jakie napotykał w związku ze swym żywiołowym usposobieniem, wzrastające zainteresowanie wszystkim, co związane z Polską i Polakami, oraz dumę wynikającą z jego polskości. Autorka umożliwia czytelnikowi obserwowanie skomplikowanego procesu dojrzewania młodego księcia do realizacji odpowiedzialnych zadań w dziedzinie wojskowości, polityki i dyplomacji. Stara się również dać odpowiedź na pytanie, czy był on dobrze przygotowywany do walki o wolną Polskę i czy miał predyspozycje na godnego następcę ojca w roli lidera Hotelu Lambert.
Prezentowany tekst powstał na podstawie źródeł rękopiśmiennych z archiwum domowego Biblioteki Książąt Czartoryskich w Krakowie.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii