rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Polityka narodowościowa gen. bryg. Mieczysława Makarego Smorawińskiego – dowódcy Okręgu Korpusu nr II – wobec województwa wołyńskiego

Autorzy artykułu omawiają politykę wschodnią (tzw. program wzmacniania polskiej racji stanu) realizowaną w latach 1935-1939 przez gen. bryg. Mieczysława Makarego Smorawińskiego, ówczesnego dowódcę Okręgu Korpusu II oraz zmianę taktyki i strategii działań władzy w odniesieniu do mniejszości na Wołyniu. Na przestrzeni dziejów wolność i niepodległość Polski zależała od zaangażowania i poświęcenia narodu, jak również od mądrej polityki rządzących. Gdy te warunki nie zostały spełnione, należało się liczyć z niepowodzeniem. Przykład tego stanowi fiasko programu wzmacniania polskości na części międzywojennej Polski, na kresach wschodnich, głównie na Wołyniu – poniesione wskutek błędnej polityki opartej na administracyjno-policyjnych metodach rządzenia, radykalizacji polityki mniejszościowej oraz dodatkowych czynników takich jak: wzajemne stosunki osadników i rdzennej ludności, trudności z przekwalifikowaniem się żołnierzy w osadników, brak infrastruktury (sieci dróg, komunikacji kolejowej, kościołów, szkół), wreszcie wpływ nacjonalistycznej i sowieckiej propagandy.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Z ziemi mogił i krzyży – okoliczności wyboru pobojowiska, uroczystość losowania oraz ekshumacja celem złożenia zwłok w Grobie Nieznanego Żołnierza

Zapoczątkowana we Francji idea uhonorowania Nieznanego Żołnierza poległego za Ojczyznę pojawiła się w Polsce w 1921 roku. Po pierwszych półoficjalnych próbach upamiętnienia, w 1923 roku rozpoczęto formalne prace nad uczczeniem polskich żołnierzy poległych w obronie Ojczyzny. W celu wytypowania pobojowiska z okresu wojny Rosji bolszewickiej z Polską Biuro Historyczne Sztabu Generalnego sporządziło listę, z której 4 kwietnia 1925 roku wybrany został Lwów. Ekshumowany 29 października 1925 roku z Cmentarza Obrońców Lwowa bezimienny polski żołnierz stał się symbolem tysięcy poległych za Ojczyznę. Artykuł przybliża okoliczności wyboru pobojowiska, przygotowania ceremonii losowania oraz ekshumacji ciała Nieznanego Żołnierza.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Stan niemieckich pułków pancernych w czerwcu 1941 roku przed operacją „Barbarossa”

W czerwcu 1941 roku do ataku na ZSRS niemieckie wojska pancerne (Panzertruppen) mogły wykorzystać 17 pułków pancernych (w 17 dywizjach pancernych), które różniły się zarówno pod względem liczebnym, jak i jakościowym. Niemcy po kampanii na zachodzie Europy stworzyli nowe dywizje pancerne, ale przemysł zbrojeniowy nie był w stanie wyprodukować wystarczającej liczby czołgów średnich, mających wówczas stanowić główną siłę ognia. W związku z tym – w pewnym stopniu – zostali zmuszeni do użycia na szeroką skalę czołgów lekkich, które na początku lat czterdziestych XX wieku nie odpowiadały potrzebom pola walki. Chociaż stan niemieckich jednostek pancernych w czerwcu 1941 roku był niezadowalający, to nie ich jakość stanowiła główny powód porażki operacji „Barbarossa” (Unternehmen Barbarossa).

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
W kontrze do peerelowskiej propagandy, czyli 1 i 17 września 1939 roku w działaniach polskiej opozycji

Polska opozycja w latach 70. i 80. koncentrowała się na teraźniejszości i przyszłości, nie zapominała jednak o przeszłości, zwłaszcza o II wojnie światowej (między innymi Wrześniu 1939 roku). W tym ostatnim przypadku skupiała się raczej na przypominaniu kolejnych rocznic sowieckiej napaści na Polskę z 17 września 1939 roku i jej skutkach niż na agresji hitlerowskich Niemiec z 1 września. Paradoksalnie pierwsze większe rocznicowe manifestacje zorganizowała w 40. rocznicę wybuchu II wojny światowej. O obu rocznicach przypominano nie tylko podczas niezależnych (i oczywiście nielegalnych) demonstracji, ale także na łamach ukazującej się poza cenzurą prasy drugoobiegowej, w wydawanych bez debitu cenzorskiego książkach, ulotkach czy napisach. Po wprowadzeniu stanu wojennego arsenał form przypominania prawdy o wrześniu 1939 roku uległ powiększeniu – doszły między innymi audycje podziemnego radia. Ważną rolę w tej misji pełniły również kościoły, które były w PRL oazą wolności.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Proces dekomunizacji „wojskowych” nazw ulic po 2016 roku na wybranych przykładach

W 2016 roku zaczęła obowiązywać w Polsce Ustawa o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Jej uchwalenie miało dopełnić proces rozpoczęty już na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku, polegający na oczyszczeniu przestrzeni publicznej z nazw i pomników nielicujących z wartościami odrodzonej Rzeczypospolitej. Artykuł opisuje działania prowadzone w związku ze zmianami nazw ulic, które honorowały prominentnych komunistów ze środowiska wojskowego: Karola Świerczewskiego, Michała Rolę-Żymierskiego i Zygmunta Berlinga, dąbrowszczaków oraz sowieckiego czołgistę Iwana Alejnika.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Nie tylko niemiecki. Krótka historia Konzentrationslager Lublin (1941-1944) i sowieckiego obozu filtracyjnego na Majdanku (1944)

Komunikat przedstawia najważniejsze fakty związane z istnieniem KL Lublin oraz późniejszego obozu filtracyjnego NKWD na Majdanku wraz z odesłaniem do literatury przedmiotu omawiającej szczegółowe zagadnienia dotyczące problematyki badawczej obozu.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Straty osobowe duchowieństwa katolickiego na ziemiach polskich pod okupacją radziecką 1944-1955

Artykuł przeglądowy powstał na podstawie literatury przedmiotu, poświęcony został zagadnieniu ofiar śmiertelnych wśród katolickiego duchowieństwa w okresie II wojny światowej oraz powojennym, w związku ze zmianą granic politycznych i represjami okupacyjnych władz radzieckich. Autor omawia liczebność kadr duchownych na objętym tematyką obszarze oraz charakteryzuje przyjęty podział stref okupacyjnych w tytułowym okresie: polskie metropolie wschodnie, wileńską oraz lwowską, których obszar został w większości wcielony do nowych republik radzieckich (Litewskiej, Białoruskiej i Ukraińskiej SRR); obszar Polski centralnej (metropolie warszawską i krakowską); obszar nowych polskich ziem zachodnich i północnych, wcielonych w roku 1945 do państwa polskiego (niemiecką metropolię wrocławską wraz z fragmentami archidiecezji praskiej i ołomunieckiej na Śląsku oraz diecezję gdańską). W artykule przedstawiono krótko dane biograficzne duchownych, którzy ponieśli śmierć w wyniku bezpośrednich działań władz okupacyjnych (żołnierzy Armii Czerwonej i funkcjonariuszy radzieckiego aparatu bezpieczeństwa) oraz omówiono na tle porównawczym statystyki tych strat. W aneksie zawarto zestawienia statystyczne w tabelach, mapy poglądowe granic diecezji oraz strat w podziale na metropolie kościelne.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ewolucja podejścia do bezpieczeństwa w lotnictwie

Bezpieczeństwo stanowi dla człowieka podstawę funkcjonowania w warunkach zagrożenia zredukowanego do akceptowalnego poziomu. Lotnictwo jest przykładem dziedziny podatnej na różne ryzyka, dlatego wśród celów strategicznych Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego bezpieczeństwo stanowi priorytet. Musi być ono zapewnione na możliwie najwyższym poziomie w dwóch aspektach: społecznym i technicznym. Służą temu stałe identyfikowanie i ocena zagrożeń, szacowanie ryzyka oraz poszukiwanie rozwiązań umożliwiających przeciwdziałanie im lub ich unikanie. Przedmiotem badań przeprowadzonych na potrzeby niniejszej publikacji były zmiany, które zaszły w postrzeganiu bezpieczeństwa w lotnictwie. Celem artykułu jest określenie, jaki wpływ wywarły one na poziom bezpieczeństwa. Dokonano analizy i syntezy oraz porównania poszczególnych epok w dziedzinie poprawy bezpieczeństwa lotów, a także wyciągnięto wnioski. Główny problem badawczy został sformułowany w postaci pytania: które zmiany wpłynęły na poziom bezpieczeństwa na przestrzeni lat?

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
System zarządzania bezpieczeństwem w lotnictwie cywilnym – proces kształtowania przepisów międzynarodowych

Zarządzanie bezpieczeństwem w lotnictwie cywilnym stało się przedmiotem regulacji prawnych stosunkowo niedawno. Samo bezpieczeństwo zaś stanowi priorytet w działalności podmiotów lotniczych już od czasu II wojny światowej. Zaczęto wówczas zwracać uwagę na czynniki obniżające poziom bezpieczeństwa w trakcie wykonywania operacji lotniczych. Wtedy rozpoczęły się także ery poszczególnych czynników wpływających negatywnie na bezpieczeństwo lotnicze. W pierwszej erze – czynnika technicznego – szczególną uwagę poświęcano wadom konstrukcyjnym statków powietrznych. Po wyeliminowaniu większości problemów natury technicznej, co było ściśle związane z rozwojem konstrukcji płatowców, nastąpiła era czynnika ludzkiego. Zaczęto skupiać się na błędach ludzkich, uchybieniach i słabościach człowieka. Era czynnika ludzkiego tak naprawdę nigdy się nie zakończyła – człowiek nadal pozostaje przyczyną występowania niektórych zdarzeń lotniczych. Jednakże poczyniono ogromne inwestycje w środki neutralizujące skutki ludzkich błędów. Po erze czynnika ludzkiego nastąpiła era systemowa (organizacyjna). Zwrócono uwagę, że lotnictwo jest systemem złożonym z wielu elementów, które uzupełniają się wzajemnie, a niewydolność choćby jednego z nich zaburza działanie całego systemu. Zauważono także, iż ludzie nie funkcjonują w próżni, ale w określonych sytuacjach operacyjnych. Ponadto lotnictwo funkcjonuje w zmiennym otoczeniu (środowisko naturalne, wzrost ruchu lotniczego, pasażerowie, konkurencja, koncepcje użytkowania przestrzeni powietrznej, technologie) – aby sprostać jego wymaganiom, niezbędne jest prowadzenie efektywnego procesu zarządzania bezpieczeństwem. Międzynarodowe organizacje lotnicze kooperują w zakresie opracowywania regulacji prawnych oraz wytycznych, również tych dotyczących bezpieczeństwa. Muszą one uwzględniać pojawiające się, coraz to nowe wyzwania dla lotnictwa cywilnego i wspierać poszczególne państwa członkowskie w zarządzaniu bezpieczeństwem w sposób jednolity.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Nie tylko Biuro Odbudowy Stolicy. Instytucje zaangażowane w odbudowę Warszawy po II wojnie światowej

W artykule opisano najważniejsze instytucje zaangażowane w odbudowę Warszawy po II wojnie światowej. Powołano wówczas wiele podmiotów odpowiedzialnych za miasto, między innymi: Biuro Odbudowy Stolicy, Ministerstwo Odbudowy, Komitet Odbudowy Stolicy, Naczelną Radę Odbudowy Warszawy, Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy oraz Warszawską Dyrekcję Odbudowy. W rozważaniach przedstawiono ich genezę i zakres odpowiedzialności. Pod względem chronologicznym artykuł ogranicza się do lat 1945-1949.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Zaludnienie obszaru warszawskiej dzielnicy Wola, objętego masowymi egzekucjami w Parku Sowińskiego wykonanymi 5 sierpnia 1944 roku

W dotychczasowej literaturze przedmiotu liczbę ofiar masowych niemieckich egzekucji ludności cywilnej w Parku Sowińskiego wykonanych 5 sierpnia 1944 oszacowano na 1500 osób. W niniejszym artykule jako punkt odniesienia do analizy tych danych przeprowadzono rekonstrukcję liczby mieszkańców na terenie, na którym doszło do tych tragicznych wydarzeń. W oparciu o przebadane źródła ustalono, że masowe egzekucje w Parku Sowińskiego wykonane 5 sierpnia 1944 roku objęły mieszkańców: domu Hankiewicza (Wolska 129), domu magistrackiego (Wolska 132), domu Boguckiego (Elekcyjna 4), domu Krzemińskiego (Elekcyjna 6), domu Müllera (Elekcyjna 8), posesji Grobosza (Ordona 14), domu Tyborów (Ordona 18), posesji Minstera (Ordona 20) i posesji Cyglera (Ordona 22). Ponieważ nie zachowały się przedwojenne księgi meldunkowe dla badanego obszaru, do odtworzenia liczby mieszkańców wykorzystano powojenne zeznania świadków przed Okręgową Komisją Badania Zbrodni Niemieckich w Warszawie, dane z bazy ofiar cywilnych Powstania Warszawskiego Muzeum Powstania Warszawskiego, wywiady z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego, fotoplany miasta z 1935 i 1945 roku, plan działek hipotecznych z 1936 roku, niemieckie zdjęcia lotnicze z 1944 roku z zasobów National Archives w College Park, niezwykle cenne niemieckie zdjęcia lotnicze z 1939 roku z prywatnej kolekcji Roberta Marcinkowskiego, zdjęcia posesji przy ul. Wolskiej z 1938 roku z zespołu Referatu Gabarytów z Archiwum Państwowego w Warszawie, szkice i notatki z lat 1945-1946 z zespołu Biura Odbudowy Stolicy w Archiwum Państwowym w Warszawie oraz wzmianki prasowe z okresu przedwojennego i okupacyjnego ze zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie. Na podstawie wskazanych źródeł ustalono, że łączna liczba mieszkańców na badanym obszarze wynosiła około 1230 osób. W ocenie autora artykułu wykazana rozbieżność względem dotychczasowego stanu badań, sięgająca niemal 22 procent, wskazuje na konieczność przeprowadzenia dalszych badań nad innymi miejscami masowych egzekucji ludności cywilnej w okresie Powstania Warszawskiego 1944 roku.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Natarcie niemieckiego III. Panzer-Korps na Ordżonikidze w listopadzie 1942 roku

W dniach 25-26 października 1942 roku siły niemieckiego III. Panzer-Korps wraz z Gruppe Steinbauer rozpoczęły natarcie mające doprowadzić do okrążenia sowieckiej 37. Armii w rejonie miasta Nalczyk. Zadaniem wojsk niemieckich i rumuńskich było przełamanie obrony przeciwnika, a następnie uderzenie na jego prawe skrzydło i otoczenie go, by w efekcie powstała luka w linii frontu. Po wykonaniu wymienionych rozkazów 13. Panzer-Division wraz z 23. Panzer-Division miały skierować się na wschód – w stronę Ordżonikidze oraz Gruzińskiej Drogi Wojennej – otwierając tym samym dostęp do południowego Kaukazu i blokując alianckie dostawy sprzętu wojennego. Zachodnie przedmieścia Ordżonikidze były najdalej na południe wysuniętym punktem ZSRS, do którego dotarły niemieckie wojska lądowe podczas II wojny światowej.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Refleksje po Światowym Kongresie Bibliotek i Informacji IFLA WLIC 2022 w Dublinie

Komunikat został zainspirowany uczestnictwem Centralnej Biblioteki Wojskowej w 87. Kongresie IFLA w Dublinie w Irlandii. Na corocznym spotkaniu przedstawicieli środowiska bibliotekarskiego z całego świata poruszano zagadnienia dotyczące: roli i miejsca bibliotek w zmieniającym się świecie – także postpandemicznym, zarządzania informacją i wiedzą (w tym wiedzą ukrytą), wykorzystania nowoczesnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych w pracy bibliotecznej, łącznie z big data, przetwarzaniem w chmurze, sztuczną inteligencją. Tegoroczny kongres był nietypowy z dwóch powodów. Został zorganizowany po przerwie spowodowanej pandemią COVID-19, a ponadto odbywał się w czasie wojny rosyjsko-ukraińskiej.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Obraz bitwy o Çanakkale w wybranych fragmentach wspomnień żołnierzy osmańskich

Artykuł zawiera analizę przetłumaczonych fragmentów wspomnień żołnierzy Imperium Osmańskiego, którzy w początkowych miesiącach 1915 roku bronili dostępu do cieśniny Dardanele i walczyli na terenie półwyspu Gallipoli. Jego celem jest odtworzenie na podstawie materiału źródłowego sposobu postrzegania przez ówczesne wojsko nie tylko warunków wojennych, ale również codzienności w sytuacji zagrożenia życia.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Niezbędne dane określające zwierzęta laboratoryjne i prowadzenie doświadczeń in vivo

W dyskusji, w której wzięło udział kilka osób, omawiano sprawy związane z możliwościami stosowania przedstawionych technik analizy materiału parazytologicznego w kraju, ograniczenia w ich stosowaniu i interpretacji wyników oraz sprawy możliwości nabywania w kraju szczepów zwierząt laboratoryjnych odpowiednich do prowadzenia doświadczeń na materiale pasożytniczym. W podsumowaniu przedstawiono wnioski i propozycje, które należy przekazać Komisji Uchwał i Wniosków celem ujęcia ich w zaleceniach pozjazdowych. Komisja Katalogu Szczepów i Antygenów winna: 1) opracować informację o wymaganiach dotyczących stosowania zwierząt laboratoryjnych i prowadzenia badań in vivo wraz z adresami instytucji prowadzących hodowlę zwierząt szczepowych oraz 2) uaktualnić „Katalog szczepów oraz antygenów pasożytniczych i surowic antypasożytniczych".

Czasopismo: Wiadomości Parazytologiczne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne
Między magią a racjonalnością

The review of: Kmita, Jerzy. Magiczne źródło kultury [The Magical Source of Culture]. W: Jerzy Kmita. Dzieła wybrane, red. nauk. Dorota Angutek, Andrzej P. Kowalski. T. XVII. Poznań: Fundacja Instytut im. Jerzego Kmity, 2021.

Czasopismo: Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Terapeutyczny fenomen pisania

The review of: Pennebaker, James W., Joshua M. Smyth. Terapia przez pisanie [Opening Up by Writing It Down]. Tłum. Aleksandra Haduła. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2018.

Czasopismo: Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Żyć w dobrostanie i w zgodzie z planetą. W poszukiwaniu wzorców kultury umiaru. Wstęp

„Nigdy nie potrzebowaliśmy kultury ograniczeń tak bardzo, jak dziś” – pisze w książce Limits: Why Malthus Was Wrong and Why Environmentalists Should Care badacz z nurtu ekonomii ekologicznej i popularyzator idei dewzrostu (degrowth) Giorgos Kallis. Kryzys klimatyczno-ekologiczny, u źródeł którego stoi system gospodarczy oparty na wzroście produkcji i konsumpcji, skłania do poszukiwania alternatywnych modeli życia społecznego. Potrzebujemy głębokich przemian w sposobie organizacji życia i gospodarek – szczególnie w państwach globalnej Północy. Konieczny jest też namysł nad wartościami nadającymi kierunek tym zmianom. Jedną z takich wartości jest umiar, rozumiany nie jako wymuszone zewnętrznymi okolicznościami i doświadczane jako deprywacja wyrzeczenie, ale jako życie w dobrostanie i równowadze z otaczającym środowiskiem, „życie użyteczne i szczęśliwe w ramach ustanowionych granic”, by przywołać znów Kallisa. Naszym celem jest przyjrzenie się tej problematyce w kontekście historii kultury polskiej. Zamierzamy prześledzić istniejące w przeszłości oraz nam współczesne praktyki, społeczności i systemy etyczne zbudowane wokół umiaru, samowystarczalności i dobrego życia w harmonii z przyrodą. Zarazem istotne jest dla nas rozpoznanie braku umiaru, nieumiarkowania lub umiaru będącego wynikiem przymusu, jako zjawisk stale powracających w historii kultury polskiej.

Czasopismo: Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zdalna edukacja a bezpieczeństwo studentów w sieci internet

Pandemia COVID-19 wpłynęła w istotny sposób na sektor szkolnictwa wyższego. Przeniesienie aktywności dydaktycznej do sieci poważnie zwiększyło prawdopodobieństwo udanych cyberataków na grupę użytkowników Internetu, jaką są studenci. W niniejszym artykule zbadano zależność pomiędzy zdalnym nauczaniem a bezpieczeństwem studentów w sieci. W badaniu wzięło udział 622 studentów trzech polskich uczelni wyższych. Stwierdzono, że: (1) w trakcie zdalnego nauczania główną aktywnością studentów było przeglądanie zamieszczanych przez wykładowców treści oraz udział w zajęciach dydaktycznych; (2) studenci komunikowali się przede wszystkim za pomocą Facebooka (93,09%); (3) najczęściej spotykanymi przez studentów cyberzagrożeniami był spam, oszustwa na aukcjach internetowych oraz oszustwa komunikacyjne; (4) wiedza na temat cyberbezpieczeństwa oraz poziom bezpieczeństwa studentów w cyberprzestrzeni jest na średnim poziomie; (5) studenci wcale (25,88%) lub rzadziej iż raz do roku (39,87%) zmieniają hasła zabezpieczające konta, w większym zakresie wykorzystują oprogramowania antywirusowe (69,61% badanych). Przeprowadzona analiza korelacji pomiędzy wybranymi zmiennymi a częstotliwością zmiany haseł wykazała zależność istotną statystycznie w przypadku formy kształcenia i poziomu studiów. Z kolei uwzględniając zmienne demograficzne i wykorzystywane oprogramowanie, należy stwierdzić, iż zależność statystycznie istota występuje tylko w przypadku płci studentów i formy kształcenia, w przypadku pozostałych zmiennych brak zależności statystycznie istotnej. Zainteresowanie szkoleniami na uczelni z zakresu cyberbezpieczeństwa, jest statystycznie istotne w przypadku płci, wieku i poziomu studiów.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Errata do artykułu „Przydatność optycznego miernika do oceny narażenia ludzi na drobny pył zawarty w powietrzu pomieszczeń” (MED. PR. 2019;70(2):213–220)

Oryginalna wersja artykułu jest dostępna pod adresem: https://doi.org/10.13075/mp.5893.00780.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Choroby zawodowe w Polsce w 2020 roku

Wstęp
Celem pracy jest analiza sytuacji epidemiologicznej w zakresie występowania chorób zawodowych w Polsce w 2020 r. i wskazanie możliwych kierunków rekomendacji dotyczących działań prewencyjnych.
Materiał i metody
Przeanalizowano przypadki chorób zawodowych stwierdzonych zgodnie z obowiązującym w Polsce systemem orzeczniczym i zgłaszanych do Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych w 2020 r. W analizie uwzględniono jednostki chorobowe, czynniki przyczynowe, płeć, wiek chorych, okres narażenia, sekcję Polskiej Klasyfikacji Działalności i zróżnicowanie terytorialne. Dane przedstawiono w liczbach bezwzględnych oraz współczynnikach zapadalności na 100 000 pracujących i 100 000 zatrudnionych.
Wyniki
W 2020 r. stwierdzono w Polsce 1850 przypadków chorób zawodowych (11,5 przypadków na 100 000 pracujących). Jednostkami chorobowymi o najwyższej zapadalności były choroby zakaźne lub pasożytnicze, pylice płuc, przewlekłe choroby narządu głosu, choroby obwodowego układu nerwowego, choroby układu ruchu i ubytek słuchu. Ponad 90% stwierdzeń dotyczyło osób >45 r.ż. Większość stwierdzonych chorób zawodowych wystąpiła po min. 10-letnim okresie pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, a 73,9% przypadków dotyczyło osób z ponad 20-letnim stażem pracy w narażeniu.
Wnioski
Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób zawodowych w Polsce wskazuje na niepokojące zjawisko, jakim jest utrzymywanie się wysokiego poziomu zapadalności na pylicę płuc u górników węgla kamiennego. Odzwierciedlenie skutków pandemii w statystykach zachorowalności na COVID-19 jako choroby zawodowej w 2020 r. jest niewielkie. Należy się jednak spodziewać, że w kolejnych latach liczba tych przypadków gwałtownie wzrośnie.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu