rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Inteligentne rozwiązania technologiczne  w działalności rolniczej

Celem opracowania było określenie znaczenia nowoczesnych technologii stosowanych w wybranych formach działalności rolniczej polskiej wsi. Ukazano przykłady gospodarstw prowadzących działalność gospodarczą w oparciu o warzywnictwo i sadownictwo. Podstawą analizy były informacje uzyskane w 2019 r. podczas bezpośrednich wywiadów terenowych, uzupełnione danymi statystycznymi na temat krajowych upraw i zbiorów. Stosowanie inteligentnych rozwiązań technologicznych w działalności rolniczej ma duże znaczenie, ponieważ podnosi jakość produkcji rolnej. Właściwie dobrane, zrównoważone technologie rolne są jednym z komponentów koncepcji inteligentnej wsi. Jednak takie usprawnienie rolnictwa bez aktywnego włączenia czynnika ludzkiego i stabilnego systemu gospodarczego nie jest efektywne.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Depopulacja i zanikające wsie w strukturze obszarów wiejskich pogranicza polsko-czeskiego

Celem artykułu jest przedstawienie zjawiska depopulacji na pograniczu polsko-czeskim, na przykładzie południowej części województwa dolnośląskiego i opol- skiego. Artykuł ma charakter przeglądowy, oparty na studiach literaturowych i dotych- czasowych badaniach autorów w tym zakresie tematycznym. Omówiono przyczyny i fazy depopulacji w kontekście historycznym, wskazano na przestrzenne zróżnicowanie jej wielkości oraz skutki przestrzenno-funkcjonalne i krajobrazowe, m.in. zanikanie zabudo- wy i całych jednostek osadniczych. Ponadto przedyskutowano możliwości zapobiegania negatywnym skutkom depopulacji na pograniczu polsko-czeskim.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Druga część zakładu Pascala – od postawienia na Boga do wiary w Niego

Najbardziej znaną częścią zakładu Pascala jest argumentacja kończąca się tezą
o opłacalności postawienia na istnienie Boga. Autor Myśli przedstawił także
sposób pełnej realizacji zakładu: po zaakceptowaniu racjonalności zakładu
konieczne jest podjęcie regularnych praktyk religijnych. Dopiero wówczas
osoba może zdobyć wiarę i z nadzieją oczekiwać zbawienia. Artykuł przedstawia
propozycję Pascala oraz różne jej interpretacje. Przedyskutowane zostały
także najważniejsze zarzuty wiążące się z drugą częścią zakładu.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pojęcie racjonalności w "Krytyce czystego rozumu" I. Kanta z perspektywy współczesnej

We współczesnych dyskusjach na temat racjonalności nauki spór dotyczy m.in.
odpowiedzi na pytanie, czy istnieją uniwersalne reguły akceptacji, odrzucania
lub wyboru koncepcji teoretycznych, zasługujące na miano racjonalnych.
Pluralizm i relatywizm kryteriów racjonalności ma zdecydowanie więcej zwolenników.
Odrzuca lub w znacznym stopniu kwestionuje klasyczne pojęcie
racjonalności nauki jako poznania w pełni obiektywnego, prawdy jako jego
celu oraz autonomicznego podmiotu jako jego twórcy. Czy Kant uznałby podnoszone
w nieklasycznym ideale relatywność i wielość celów nauki i kryteriów
racjonalności? Charakteryzując rolę podmiotu i zasad rozumu w systemie
Kanta, formułuję tezę, że filozof ten broniłby potrzeby połączenia różnych,
nawet początkowo niewspółmiernych teorii i aspektów doświadczenia w spójną
całość, traktując to jako wymóg racjonalności nauki, i szerzej, racjonalności
człowieka, jako istoty rozumnej i autonomicznej, twórcy zasad wyznaczających
ludzkie poznanie i działanie.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Funkcjonowanie Czarnkowsko-Trzcianeckiej Lokalnej Grupy Działania jako przykład kreowania rozwoju lokalnego w województwie wielkopolskim

Lokalne grupy działania (LGD) są rodzajem partnerstwa terytorialnego, powstałego jako oddolna inicjatywa, zrzeszająca przedstawicieli lokalnych organizacji z sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego oraz mieszkańców działających na rzecz lokalnej społeczności. Zadaniem LGD jest m.in. pobudzanie zaangażowania społeczności lokalnej w rozwój regionu, w oparciu o wykorzystanie jego zasobów. Celem artykułu jest wskazanie specyfiki lokalnych grup działania oraz ich znaczenia w kształtowania rozwoju na obszarze objętym lokalną strategią rozwoju na przykładzie Czarnkowsko-Trzcianeckiej Lokalnej Grupy Działania (CZ-T LGD). W artykule wykorzystano lokalną strategię rozwoju zaplanowaną na lata 2014–2020 opracowaną przez badaną lokalną grupę działania, analizę SWOT, a także badania ankietowe. Badania miały na celu przedstawienie idei funkcjonowania CZ-T LGD poprzez realizację inicjatywy Leader wraz ze wskazaniem jej roli we wdrażaniu innowacji na obszarach wiejskich. Stwierdzono, że CZ-T LGD poprzez podejmowane działania finansowane ze środków Unii Europejskiej przyczynia się do aktywizacji mieszkańców poprzez pobudzanie inicjatyw społeczności wiejskiej, co w konsekwencji kreuje rozwój regionu

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Strategie lokalnych grup działania jako podstawa tworzenia przyszłych strategii rozwoju ponadlokalnego gmin

Celem artykułu jest porównanie strategii rozwoju gmin miejsko-wiejskich i wiejskich ze strategiami rozwoju wielkopolskich lokalnych grup działania w kontekście ustawy z 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, które z elementów strategii rozwoju gmin i lokalnych strategii rozwoju (LGD) mogą być implementowane w przyszłych strategiach rozwoju ponadlokalnego, a które należy zmienić. Analizie poddano 161 gminnych strategii wiejskich i miejsko-wiejskich oraz 31 strategii lokalnych grup działania, które obowiązywały w 2020 r. Na tej podstawie wyciągnięto wnioski dotyczące opracowania przyszłych ponadlokalnych strategii rozwoju województwa wielkopolskiego. Można dostrzec podobieństwa między strategiami, porównując ich konstrukcję, w tym ustalone w nich cele. Główna różnica między strategiami gmin i grup dotyczy ich zakresu problemowego i przestrzennego. Trudno znaleźć lokalną strategię rozwoju, która zawierałaby wszystkie cele odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do gmin, mimo że w większości przypadków można zaobserwować pokrywanie się celów strategii, co świadczy o ich zgodności i współzależności. Wzorem LGD i zgodnie z przepisami ustawowymi należy tworzyć związki międzygminne, których celem jest nie tylko wypracowanie wspólnej, zintegrowanej terytorialnie strategii, ale także prowadzenie zintegrowanych działań inwestycyjnych, gospodarczych, społecznych, ekologicznych i promocyjnych. W przyszłości zintegrowane działania gmin mogą przynieść lepsze efekty rozwojowe. Kilku gminom zrzeszonym w związkach łatwiej będzie negocjować, znajdować partnerów i fundusze.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Self-blindness. Czy można nie znać swoich przekonań?

Przedmiotem rozważań jest koncepcja self-blindness. Autorka definiuje ją
przez eksperyment myślowy przedstawiający sytuację, w której osoba pomimo
zachowania zdolności poznawczych i racjonalności nie ma bezpośredniego
dostępu do własnych przekonań. Przywołuje również uporządkowane przez
siebie argumenty przeczące możliwości istnienia takiej sytuacji. Pod koniec
artykułu stara się wskazać wartościowe wnioski i drogi dalszych rozważań
bazujące na tej koncepcji – dotyczące mechanizmów dostępu do przekonań
oraz ich natury.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Sztuka sprawstwa. Antropologiczny wymiar działania/oddziaływania artystycznego

W dyskusjach wielu dyscyplin naukowych kategoria sprawstwa (agency) stała
się jedną z centralnych. W teoretycznych rozważaniach na ten temat przodują,
obok dziedzin ekonomiczno-politycznych, filozofia i socjologia. Antropologia
kulturowo-społeczna zasadniczo nie podejmuje badań nad sprawstwem. Wyjątek
stanowi koncepcja Alfreda Gella, którego analizy mają charakter antropologiczno-
społeczny oraz fenomenologiczny. Ten specyficzny miks dyscyplin
zaowocował w badaniach Brytyjczyka teorią sztuki bazującą na oryginalnej
formule kategorii sprawstwa. Prezentacja oraz ocena jej funkcjonalności są
głównym przedmiotem artykułu.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Platoński naturalizm i poszukiwanie języka idealnego. Interpretacja dialogu Kratylos

Artykuł jest próbą interpretacji stanowiska Platona w sporze między naturalizmem
i konwencjonalizmem w sprawie języka na podstawie dialogu Kratylos.
Interpretacja tego dialogu jest nadal przedmiotem sporów we współczesnej literaturze.
W artykule przedstawiam następującą interpretację Kratylosa: 1) Platon
nie stara się wybrać jednego tylko stanowiska, ale łączy ze sobą naturalizm
i konwencjonalizm; 2) specyfika jego tezy na temat języka polega na tym,
że według niego konwencjonalizm opisuje faktyczny sposób funkcjonowania
języka, zaś naturalizm jest pewnym postulatem dotyczącym tego, jak język
powinien funkcjonować. Sformułowanie tego postulatu powinniśmy łączyć
z religijnym wymiarem myśli Platona.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Neoplatońskie inspiracje praktycyzmu krakowskiego

Celem artykułu jest pokazanie roli neoplatońskich źródeł (Księga o przyczynach,
Plotyn) w formowaniu się koncepcji działania w praktycyzmie krakowskim
w XV i XVI wieku. Dynamiczna koncepcja świata oraz podstawowe tezy
neoplatońskiej metafizyki (o prymacie działania wobec substancji) są obecne
zarówno w krakowskich źródłach teologicznych (kazaniach), jak i tradycji
komentatorskiej. Biorę pod uwagę trzech autorów: Wawrzyńca z Raciborza,
anonimowego autora Kazania (BJ 513) oraz Jakuba z Gostynina (autora komentarza
do Liber de causis).

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Poznańska Szkoła Metodologiczna – jej rozwój i znaczenie

Przez twórców Poznańskiej Szkoły Metodologicznej rozumie się badaczy skupionych
wokół Jerzego Kmity, Leszka Nowaka, Jerzego Topolskiego i Jana
Sucha. Założenia badawcze kultywowane przez krąg poznańskich uczonych
dotyczą warstwy ontologicznej oraz metodologicznej. Wśród twórców pewne
istotne rozbieżności odnoszą się do zasady abstrakcji i w konsekwencji metod
badawczych stosowanych w naukach społeczno-humanistycznych. Podczas
gdy Leszek Nowak był przekonany, że główną metodą badań naukowych we
wszystkich dziedzinach jest metoda idealizacji, to Jerzy Kmita sądził, iż nauki
społeczno-humanistyczne głównie stosują nie metodę idealizacji, lecz metodę
wyodrębniania w badanym przedmiocie układów relacyjnych za pomocą abstrakcji
izolującej. Pojawienie się w naukach społecznych, a ściślej w polskiej
humanistyce, zjawiska, które później miało uzyskać miano Poznańskiej Szkoły
Metodologicznej, datuje się od 1970 roku. Przyjęty program badań metodologicznych
w Polsce stanowił zapowiedź nowego stylu prowadzenia refleksji
metodologicznej, stylu skrupulatnie zresztą później realizowanego. Najbardziej
intensywny rozwój ośrodka poznańskiego przypada na lata siedemdziesiąte
i dalsze. Do Poznańskiej Szkoły Metodologicznej należą jednak nie wszyscy
metodologowie tego ośrodka. Ewolucja poglądów głównych twórców Szkoły
świadczy, iż wiele idei ulegało daleko idącym przekształceniom. Modyfikowane,
osiągały nieraz postać zaprzeczającą ich pierwotnej wersji.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Rozróżnienie: przestrzeń jako forma naoczności i formalna naoczność oraz jego rola w filozofii transcendentalnej Kanta

W transcendentalnej dedukcji kategorii, w drugim wydaniu Krytyki czystego
rozumu, Kant wprowadza termin „formalna naoczność” (formale Anschauung),
ukazując w ten sposób, że określenie to zawiera bogatszą treść niż „forma
naoczności” (Form der Anschauung). Wiąże się to z określaniem, tj. determinowaniem
czystej formy naoczności, które dokonuje się za sprawą syntezy
postaciowej, będącej wytworem wyobraźni, ale przy współudziale kategorii.
Rozważam m.in. kwestię, jak należy rozumieć jedność przestrzeni i co jest
źródłem owej jedności. Przy okazji analizuję ważne i trudne pojęcie różnorodności
(Mannigfaltigkeit), które – jak się wydaje – leży u podstaw różnicy
między dwoma sposobami ujęcia przestrzeni jako czystej naoczności.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
O tzw. odwróconym słowniku starobiałoruskim z XVII wieku

"Sinonima Slavyenorosskaya"	 – to anonimowy zabytek leksykografii zachodnioruskiej, opublikowany w 1889 roku przez ukraińskiego filologa Pawła Żyteckiego i datowany przez niego na koniec XVII w. Słownik stanowi „odwróconą” wersję Leksykonu P. Beryndy z 1627 roku, co oznacza, że językiem wyjściowym źródła jest żywa
ruszczyzna, nasycona polonizmami, a rolę metajęzyka pełni cerkiewnosłowiański. W artykule omawia się głównie specyfikę leksykograficzną zabytku, elementy jego
makro- i mikrostruktury, zależność od pierwowzoru, w pewnym stopniu również cechy językowe białoruszczyzny oraz charakter wpływów polskich.

Czasopismo: Białorutenistyka Białostocka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Z historii białoruskiej gramatykografii: Rękopiśmienne gramatyki Karusia Kahańca i Antona Łuckiewicza w aspekcie porównawczym (zestawieniu)

Wspólne cechy obu gramatyk odnośnie struktury, treści, sposobu przedstawiania, definicji, jak również terminologii są nie do przeoczenia. W zakresie fonetyki
dotyczy to klasyfikacji inwentarza dźwięków, w obrębie morfologii gramatycznych kategorii oraz subkategorii jak również semantycznych grup określonych części mowy. Kahaniec opierał się raczej na rosyjskiej gramatycznej tradycji, Łuckiewicz przeciwnie na gramatykografii polskiej (co uwidacznia się szczególnie w pytaniach dotyczących grafiki, pisowni oraz fonetyki). Obydwaj wymienieni autorzy nie mieli wykształcenia filologicznego, co pod pewnymi względami odbiło się niekorzystnie na interpretacji niektórych faktów językowych. Pod względem objętości oraz poziomu naukowego gramatyka Łuckiewicza przewyższa pracę Kahańca. Ponieważ gramatyka Łuckiewicza sporządzona została przypuszczalnie kilka lat po pracy Kahańca, wnioskuje się z tego, że Łuckiewicz był zaznajomiony z pracą Kahańca i wzorował się na niej w pewnych wypadkach. Szczególnie przemawia za tym fakt, że liczne terminy gramatyczne pokrywają się w obu pracach. Znaczna część gramatyki Łuckiewicza powstała jednak jako wynik samodzielnej, oryginalnej pracy autora.

Czasopismo: Białorutenistyka Białostocka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O folklorze dziecięcym

Recenzja publikacji: Barbara Żebrowska-Mazur, Słowny ludowy folklor dziecięcy. Część 1: Istota folkloru dziecięcego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2020.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dzieciństwo w muzeum

Recenzja publikacji: Dzieciństwo. Katalog zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, red. Anita Broda, Małgorzata Kunecka, Agnieszka Grabowska, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Warszawa 2021.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
My i oni, czyli o ludowym widzeniu etniczności

Recenzja publikacji: Monika Łaszkiewicz, Stereotypy etniczne w polskiej kulturze ludowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2021.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dorobek naukowy Milana Leščáka pozostawiony w spadku folklorystom i kulturoznawcom

MILAN LEŠČÁK (1940–2022) – wybitny słowacki etnolog i folklorysta, wykładowca na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie, założyciel Katedry Folklorystyki i Regionalistyki na Uniwersytecie Konstantyna Filozofa w Nitrze. W latach 1963-1998 pracował w Instytucie Etnologii i Społecznej Antropologii Słowackiej Akademii Nauk, a w latach 1998-2006 był kierownikiem Katedry Etnologii na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. Redaktor naczelnym czasopisma naukowego „Slovenský národopis” oraz współzałożyciel festiwalu filmowego „Ethnofilm Czadca”.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dunaje i szczedriłki. O polskich i ukraińskich tradycjach kolędniczych. Z Jerzym Bartmińskim rozmawia Maria Baliszewska

JERZY BARTMIŃSKI (1939–2022) – wybitny polski polski językoznawca, etnolingwista, folklorysta i slawista. Twórca lubelskiej szkoły etnolingwistyki i wieloletni wykładowca Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Autor i redaktor wielu książek, m.in O języku folkloru (1973), Folklor – język – poetyka (1990), Polskie kolędy ludowe (2002), Jazykovoj obraz mira: Očerki po etnolingvistike (Moskwa 2005), Językowe podstawy obrazu świata (2006), Stereotypy mieszkają w języku (2007), Aspects of Cognitive Ethnolinguistics (Londyn 2009), Tekstologia (2009), Jezyk – slika – svet (Belgrad 2011). Autor koncepcji i redaktor Słownika stereotypów i symboli ludowych oraz tomu Lubelskie w serii „Polska Pieśń i Muzyka Ludowa. Źródła i Materiały“ (t. 4, 2011). Założyciel i wieloletni redaktor naczelny czasopisma „Etnolingwistyka“.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wysokie mniamanie. Jedność i jedzenie w cyklu opowiadań o Panu Kuleczce Wojciecha Widłaka

Jedzenie – zarówno sama czynność, jak i rozmaitość potraw – funkcjonuje współcześnie jako supermetafora, ogarniająca wiele sfer ludzkiej aktywności. W niniejszym artykule przyjrzę się relacji między wspólnotą rodzinną i posiłkami (ich rodzajami, produktami spożywczymi, okolicznościami, w jakich jedzą bohaterowie) w cyklu opowiadań o Panu Kuleczce Wojciecha Widłaka. Ukazane w swoiście realistycznej konwencji jedzenie towarzyszy codziennym przygodom bohaterów, będąc przyjemnością, niewinną słabostką, pocieszeniem, metaforą miłości, zawsze wyrażając harmonijne doświadczenie kosmosu życia rodzinnego. W zaproponowanej interpretacji wykorzystam pojęcia eros, agape oraz koncepcję psychologii moralności Jonathana Haidta.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Jedzenie na scenie w świetle dramaturgii dla dzieci (na wybranych przykładach)

Celem niniejszego artykułu jest przekrojowa prezentacja tematyki kulinarnej pojawiającej się w twórczości scenicznej dla dzieci. Historia tej tematyki w dramaturgii europejskiej sięga jeszcze czasów komedii starogreckiej, w której miała zabarwienie satyryczne. Inaczej jest w przypadku oświeceniowej literatury dla dzieci, która pełni przede wszystkim funkcję wychowawczą. Świadczą o tym „komedyjki” Stefanii de Genlis, Arnauda Berquina i Christiana Felixa Weisse’go. Na gruncie polskim ten temat pojawił się po raz pierwszy w utworach scenicznych Klementyny Hoffmanowej, a następnie w twórczości jej licznych naśladowców. W miarę rozwoju dramaturgii dla dzieci tematyka biedy, głodu, łakomstwa i filantropii, związana z podejściem realistycznym i moralistycznym, ulega wyczerpaniu. Wraz z modernizmem i rozwojem baśni dramatycznej obrazy kulinariów nabierają walorów poetyckich i ludycznych, a XX w. dorzuca jeszcze formy parodystyczne. Nie oznacza to całkowitego zerwania z moralizatorstwem, ale do głosu dochodzi współcześnie problematyka związana ze zdrowym odżywianiem oraz krytyką produktów służących do szybkiego konsumowania.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Gumbo czy gofry z kurczakiem? Jedzenie jako metafora afroamerykańskiej tożsamości

Afroamerykańska literatura dziecięca zawsze miała charakter polityczny. Jej głównym celem jest promowanie pozytywnego wizerunku czarnoskórej społeczności w USA, a także kształtowanie tożsamości rasowej młodych czytelników. Dla wielu czarnoskórych autorów jedzenie stało się metaforą więzi kulturowych i emocjonalnych, będących źródłem optymizmu, dumy z przynależności do rasy czarnych i chęci walki z nierównościami społecznymi. Celem artykułu jest ukazanie funkcji politycznych i społecznych jedzenia w społecznościach afroamerykańskich na przykładzie wybranych książek obrazkowych czarnoskórych twórców, m.in. Nikki Giovanni, Faith Ringgold, Bryan Collier i Oge Mora. Główną część artykułu stanowi analiza relacji między narracją słowną a niezwykle barwnymi ilustracjami znanych amerykańskich artystów ukazujących domowe przestrzenie, w których jedzenie wyraża niepowtarzalność kultury afroamerykańskiej.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Od konsumenta do fachowca. O tendencjach we współczesnej książce kulinarnej dla młodych czytelników

Artykuł opisuje najważniejsze tendencje we współczesnej książce kulinarnej dla dzieci w Polsce. Na podstawie analizy wydawnictw z lat 2016–2020 zarysowano kilka wyraźnych kierunków rozwoju tych publikacji. Wciąż ukazują się książki kucharskie, które edukują i mają dostarczać pomysłów do zabaw małych czytelników w kuchni. Nowościami na rynku są pozycje dotyczące głodu i nadmiaru jedzenia, a także zbilansowanych i zdrowotnych diet. Pojawił się też – powiązany z mediami – nowy trend, który czyni z dziecka smakosza i eksperta w kuchni.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
(Za)pamiętany obraz „słodkiego” dzieciństwa, czyli opowieści o maszketach

Przedmiotem artykułu są wspomnienia rodowitych Ślązaków dotyczące dzieciństwa, a dokładnie wybranego elementu dziedzictwa kulturowego, jakim są słodycze, w gwarze śląskiej określane jako maszkety. Zaprezentowane wypowiedzi autorka zarejestrowała podczas badań terenowych prowadzonych na Górnym Śląsku, w obrębie dwóch województw: opolskiego i śląskiego w latach 2019-2021 w społecznościach zarówno wiejskich, jak i miejskich. Zgromadzone materiały pozwalają spojrzeć na dzieciństwo od czasów powojennych do lat 80. XX w. przez pryzmat konkretnych artykułów żywnościowych, ich miejsca i znaczenia w życiu dzieci. Dostarczają wielu interesujących informacji na temat samych łakoci oraz okoliczności ich przyrządzania i spożywania, a także funkcjonujących dawniej warunków życia, przemian modeli w zakresie odżywiania, obchodzenia uroczystości i świąt w rodzinach.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Holokaust i odrodzenie. Metamorfozy koloru w malarstwie artysty żydowskiego – Ocalonego Aleksandra Bogena (1916-2010). Wybrane przykłady

Według prowadzonych przeze mnie badań, latach 1946-1950 było czynnych około 40 plastyków – Ocalonych z Zagłady. Jednym z nich był wilnianin – Aleksander Bogen (1916-2010). Partyzant, uczestnik akcji ratowania ludzi z getta. Lata 1947-1951 spędził w Łodzi. Emigrował do Izraela, gdzie uważany jest za jednego z wybitniejszych kolorystów. Chociaż nie było jego zamiarem podejmowanie tematyki Zagłady, w jego twórczości pojawiają się motywy stanowiące jej symboliczne odwzorowanie: grupa partyzantów, dziewczynka z lalką, rodzina deportowana z getta podczas jego likwidacji. Analiza jego twórczości w kontekście doświadczeń Holokaustu obrazowanych poprzez te motywy, pozwala opisać proces ich sublimacji poprzez metamorfozy formy, barwy i znaczeń.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia