rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przyszłość JW GROM na tle rozwoju sił i działań specjalnych w Polsce i na świecie w trzeciej dekadzie XXI wieku

Celem analizy jest wskazanie głównych kierunków rozwoju JW GROM w trzeciej dekadzie XXI w. Punkt wyjścia stanowi określenie czynników wpływających współcześnie na rozwój sił specjalnych w Polsce i na świecie. Wskazano konsekwencje zmian międzynarodowego środowiska bezpieczeństwa, postęp technologiczny oraz kwestie społeczne, następnie odniesiono je do JW GROM, uwzględniając jej specyfikę pośród wszystkich polskich jednostek specjalnych. Wyciągnięto wniosek, że rekrutacja, nadążanie za postępem technologicznym oraz określenie miejsca Jednostki w systemie bezpieczeństwa państwa będą determinowały jej rozwój w najbliższych latach. Z tego powinny wynikać priorytety jej rozwoju, w tym nacisk kładziony na szkolenie do wykonywania określonych typów działań. Jako właściwy przykład podać można działania niekonwencjonalne. Analiza oparta została na materiałach źródłowych, literaturze przedmiotu oraz wieloletniej obserwacji przedmiotu badań.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Metoda matchingu w naukach o bezpieczeństwie

Każda dyscyplina naukowa charakteryzuje się specyficznymi dla niej metodami badawczymi. W artykule przedstawione zostały wyniki badań autora nad wykorzystaniem metody matchingu w kształtujących się naukach o bezpieczeństwie. W szczególności uwypuklone zostały praktyczne możliwości zastosowania powyższej metody badawczej.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Katastrofa smoleńska w świetle koncepcji „kozła ofiarnego” René Girarda

Artykuł jest próbą interpretacji sposobu rozumienia znaczenia katastrofy smoleńskiej i tragicznej śmierci prezydenta Lecha Kaczyńskiego, a także działań i zachowań będących konsekwencją tego rozumienia pewnej części Polaków w świetle teorii „kozła ofiarnego” francuskiego filozofa i antropologa René Girarda. Autor omawia dwa konteksty występowania zjawiska „kozła ofiarnego”. Pierwszy – biblijny, dotyczy opisanego w Księdze Kapłańskiej rytuału przebłagalnego, w którym arcykapłan symbolicznie przenosił grzechy ludu Izraela na kozła przeznaczonego na ofiarę dla Azazela. Drugi, wywodzący się z tradycji freudowskiej, a rozwinięty przez Girarda, skupia się na mitologizacji ofiary prześladowczej, która – w świadomości społecznej wspólnoty – po swej śmierci lub wypędzeniu (czego skutkiem jest oczyszczenie społeczności i przywrócenie równowagi) przechodzi na stronę sacrum, przekształcając się symbolicznie w mitycznego herosa, bóstwo „przodka założyciela” nowego porządku. To drugie ujęcie służy Autorowi do ukazania, w jaki sposób struktura narracji o katastrofie, kreowana przez część społeczeństwa polskiego, upodabnia się do uniwersalnej struktury mitologicznej mechanizmu „kozła ofiarnego”. W narracji tej potrójny symbolizm Polski-Chrystusa Narodów-poległego prezydenta, zgodnie z teorią Girarda, a także głoszoną przez poetę – Jarosława Marka Rymkiewicza – koniecznością ofiary założycielskiej dla powstania nowego ruchu, nowej polityki, nowej religii zostały wprzęgnięte w działania ściśle polityczne, mające na celu zdobycie władzy

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Zapobieganie stratom jako element zarządzania ryzykiem w łańcuchach dostaw sektora FMCG

Artykuł ukazuje miejsce i rolę zapobiegania stratom w przeciwdziałaniu ryzyku w łańcuchach dostaw sektora dóbr szybko rotujących. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie tematyki strat, ich wielkości oraz przyczyn powstawania. Opracowanie pokazuje funkcjonalne „podejście” do problematyki zapobiegania stratom jako elementu redukcji ryzyka wynikającego z rodzajów strat oraz struktury przedsiębiorstwa.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Operacja Krym Anno Domini 2014

Autor w artykule próbuje odpowiedzieć na niektóre pytania związane z anektowaniem przez Federację Rosyjską Krymu. Pokazać, jak Rosja wykorzystała swoją wiedzę i doświadczenia w prowadzeniu nieklasycznych operacji wojskowych. Uzasadnić, że w praktyce zastosowała koncepcję miatieżewojny pułkownika Jewgienija Messnera. Celem autora było również zwrócenie uwagi na konieczność doceniania i badania koncepcji wojskowych powstających i rozwijanych w Federacji Rosyjskiej, a nie tylko USA i czy innych krajach NATO.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Planowanie i dysponowanie środkami finansowymi przez Ministerstwo Spraw Wojskowych w latach 1921–1939

W pierwszych latach niepodległości państwa polskiego jego odbudowa pochłaniała ogromne wydatki ze środków państwowych. Groźba wojny z Rosją Radziecką spowodowała, że na pierwszy plan wysunęła się sprawa stworzenia sił zbrojnych. Artykuł analizuje, wykorzystując dane źródłowe, zestawienia liczbowe i dokumenty, wydatki państwa na siły zbrojne na tle pozostałych kosztów budżetowych. Zestawia wydatki na utrzymanie sił zbrojnych polskich i niemieckich. Opisuje także metody pozyskiwania dodatkowych funduszy przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, które otrzymywało je między innymi z budżetów innych ministerstw. Dzięki dodatkowym środkom budżet MSWojsk. był zasilany dużą kwotą pieniędzy, w latach 1925–1936 były to sumy w granicach od 50 do 100 mln zł rocznie.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Znaczenie Białej Księgi 2016 dla oceny nowych wyzwań w polityce bezpieczeństwa Niemiec

Artykuł analizuje syntetycznie genezę, główne założenia i zasadnicze treści dyskusji toczonej
w Niemczech wokół znaczenia, nowej „Białej Księgi 2016. Polityka bezpieczeństwa
Niemiec i przyszłości Bundeswehry” oraz relacje i oceny wyprzedzające mediów ogólnoniemieckich
na temat zawartości merytorycznej, znaczenia dokumentu dla praktyki politycznej
w Niemczech; oceny krytyczne ze strony sił prawicowych, Partii Lewicowej, ruchu pokojowego, a także rozbudowanych w Niemczech badań nad pokojem; ważniejsze kontrowersje
wokół „Białej Księgi 2016” jako strategii wyrażającej aspiracje rządu chadecko-
-socjaldemokratycznego kanclerz Angeli Merkel do uzyskania większego wpływu na
kształtowanie polityki bezpieczeństwa międzynarodowego. Główne kontrowersje wokół
„Białej Księgi 2016” były wśród ekspertów i w mediach, i dotyczyły samej strategii oraz
jej przygotowania.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Bezpieczeństwo energetyczne Rumunii

Popyt na energię stale rośnie. Niezaprzeczalność tego faktu generuje szereg problemów dla wszystkich państw świata. Rozwój gospodarczy państw powoduje wzmożony zapotrzebowanie na energię. Autorka niniejszej publikacji w pierwszej części ukazuje strukturę rynku energetycznego Rumunii. W drugiej części następuje porównanie rynku energetycznego w Polsce i Rumunii u progu II dekady XXI wieku. Rumunii brakuje nowej strategii dla sektora energetycznego. Rozwiązaniem ma być gaz łupkowy (zmiana stanowiska od 2013 r.), energetyka odnawialna, energia jądrowa, węgiel oraz angażowanie się państwa w międzynarodowe projekty energetyczne. W przypadku Polski strategię dyktuje dokument Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Proponowane rozwiązania to budowa elektrowni jądrowej, gaz niekonwencjonalny, terminal LNG w Świnoujściu, energetyka odnawialna, oraz energia z węgla. Głównym problemem wynikającym z wykorzystania węgla, jest zbyt wysoka emisja, CO2, co jest niezgodne ze strategią UE (niskoemisyjność). Rozwiązaniem mają być czyste technologie węglowe. Całość pracy została zakończona krótkim podsumowaniem bogatym we wnioski końcowe.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Organizacja dowodzenia Wojsk Specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – od normalności do nieudanych eksperymentów

Wojska (siły) specjalne każdego kraju są wyjątkową formacją. Realizują często szczególne zadania o politycznym, strategicznym i operacyjnym znaczeniu. Tworzą je zespoły bardzo profesjonalnie przygotowanych żołnierzy, często wyposażonych w unikalne, niespotykane gdzie indziej uzbrojenie i sprzęt techniczny. Na skuteczność i sprawność ich działania w niemniejszym stopniu wpływa właściwe dowodzenie tymi siłami. W tym zakresie niebagatelne znaczenie ma organizacja dowodzenia. W przypadku polskich Wojsk Specjalnych w 2014 roku dokonano totalnej reorganizacji dowodzenia nimi. Niniejszy materiał stanowi próbę odpowiedzi na pytanie czy były to właściwe działania i jak ich konsekwencje wpłynęły na możliwości dowodzenia, a tym samym skuteczność tego rodzaju sił zbrojnych.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Zarządzanie bezpieczeństwem energetycznym Polski a ekologia

Polityka bezpieczeństwa energetycznego Polski jest związana ze strategią Unii Europejskiej. Priorytetami są zrównoważony rozwój i ograniczenie emisji CO2. Zarządzanie uwzględniające aspekt ekologii podnosi konkurencyjność przedsiębiorstw. Modernizacja przemysłu jest jednak bardzo kosztowna, pomimo unijnych środków. W efekcie odbija się na cenie oferowanych produktów. Co decyduje o bezpieczeństwie energetycznym Polski: dostępność surowców, ceny energii, aspekty ekonomiczne, otoczenie polityczne czy może ekologia?

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Bezzałogowe statki powietrzne jako główny środek zwalczania międzynarodowego terroryzmu – aspekty prawne

Bezzałogowy statek powietrzny używany przez armię jest środkiem o charakterze militarnym stosowanym powszechnie do zwalczania siły żywej na współczesnym polu walki. Niniejszy artykuł w pierwszej części rozważa możliwość stosowania art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych jako odpowiedzi na agresję ze strony podmiotu niepaństwowego, będącą organizacją terrorystyczną. Artykuł odnosi się przy tym do tzw. Doktryny Busha oraz Narodowej Strategii Bezpieczeństwa USA. W dalszej części publikacja traktuje o prawnych aspektach zastosowania dronów w kontekście walki z międzynarodowym terroryzmem, poszukując odpowiedzi na pytanie, czy możliwe jest użycie tego środka pola walki w zgodzie z wymaganiami wypływającymi z międzynarodowego prawa humanitarnego.

Czasopismo: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Szkice o współczesnych włoskich czasopismach poświęconych literaturze dziecięcej (włoska literatura dziecięca w II połowie XX wieku)

Omówiono najważniejsze współczesne włoskie czasopisma poświęcone literaturze i książce dla młodego odbiorcy. Głównym celem rozprawy jest ukazanie bogactwa i różnorodności, a także historii tego segmentu włoskiego rynku prasy. W 2015 roku na Półwyspie Apenińskim dostępnych jest w dystrybucji 6 periodyków o zasięgu ogólnokrajowym, z których najstarszy istnieje nieprzerwanie od 50. lat, a wiele w innych w tym okresie zaprzestało ukazywania się.

W badaniach wykorzystano roczniki omawianych czasopism, strony internetowe periodyków oraz artykuły i opracowania dotyczące historii literatury dziecięcej. We wstępie przedstawiono fakty z historii włoskiej literatury dziecięcej począwszy od lat 50. XX, następnie dokonano krótkiej charakterystyki każdego z czasopism.  W sposób syntetyczny nakreślono okoliczności powołania do życia, stawiane przed nim cele, funkcje oraz zawartość i układ. W opisie położono nacisk na przedstawienie cech wyróżniających każdy z tytułów. Zwrócono także uwagę na działalność instytucji i osób, które opisywane czasopisma zainicjowały i nadały im kierunek. Najważniejsze informacje o każdym z opisanych periodyków zawarte zostały w tabeli, która została zamieszczona na końcu artykułu

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Czasopisma dla dzieci wydawnictwa Egmont Publishing

Celem artykułu była próba przedstawienia działalności wydawnictwa Egmont Publishing głównie w sferze czasopiśmiennictwa. Badano funkcjonowanie jednej z najprężniej działających dziś w Polsce firm wydawniczych zajmującej się publikowaniem książek, czasopism i komiksów dla młodych czytelników. Źródłem do badań były przykładowo dane statystyczne zebrane na podstawie dokumentów Biblioteki Narodowej. Uważnej analizie poddano też poszczególne numery egmontowskich czasopism. W artykule wykazano, że omawiana firma w dużej mierze specjalizuje się w produkcji czasopism dziecięcych, które klasyfikuje w dwa działy: czasopisma do i powyżej sześciu lat; sporo miejsca w jej ofercie zajmują też komiksy. Jednocześnie dowiedziono, że omawiane wydawnictwo jest liderem na polskim rynku w publikowaniu licencjonowanych magazynów przenoszących  młodych ludzi w świat m.in. Walta Disneya; dlatego interesująca wydała się także wartość poznawcza tych czasopism

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Galicyjski dodatek „Dla Młodszych” (1898-1913) na tle polskich czasopism popularnonaukowych

W artykule zaprezentowano statystyczne uzupełnienie badań nad polskimi dziewiętnastowiecznymi czasopismami popularnonaukowymi. Omówiono rozwój ilościowy, wydawców, ośrodki wydawnicze, częstotliwość ukazywania się, żywotność oraz tematyczną zawartość i przeznaczenie czytelnicze. Ustalono, że w latach 1800-1914 ukazywało się 30 tytułów czasopism popularnonaukowych, wydawanych głównie w Warszawie (19), w większości przez drukarzy, księgarzy i właścicieli firm wydawniczych (13). Na tym tle opisano pod względem czasopiśmienniczym dodatek do „Miesięcznika Galicyjskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt” o tytule „Dla Młodszych” (1898-1913). Miesięcznik popularnonaukowy, przeznaczony dla młodzieży ukazywał się we Lwowie przez piętnaście lat i był kierowany do młodych miłośników zwierząt. Redakcja periodyku chciała uwrażliwić młode pokolenie Polaków na los zwierząt dzikich i domowych, a także rozwijać zainteresowanie zoologią i ochroną zwierząt. Ten program realizowała głównie poprzez opowiadania, powiastki i krótkie notki informacyjne. Sporadycznie ukazywały się w piśmie artykuły popularnonaukowe lub fragmenty prac naukowych. Niemniej jednak był to pierwszy polski specjalistyczny periodyk popularyzujący zoologię i ochronę zwierząt skierowany do młodych czytelników. W czasie badań wykorzystano wszelkie dostępne (również najnowsze - biblioteki cyfrowe, bazy danych) źródła dokumentacyjne oraz egzemplarze tytułów czasopism. Wykorzystano metodę historyczno-opisową i metodę analizy zawartości prasy w zakresie ustalenia genezy, stylu, elementów treściowych, miejsca wydawania, form popularyzacji, metodę analizy i krytyki literatury przedmiotu, która pozwoliła na wyselekcjonowanie i weryfikację dotychczasowych ustaleń oraz elementy techniki statystycznej

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Grafika polskich tygodników ilustrowanych dla dzieci w drugiej połowie XIX wieku na przykładzie warszawskiego, lwowskiego i poznańskiego „Przyjaciela Dzieci”

W artykule zaprezentowano wyniki badań grafiki pięciu polskich czasopism dla dzieci, ukazujących się niezależnie w drugiej połowie XIX na ziemiach trzech zaborów pod tytułem – „Przyjaciel Dzieci”. Do analizy układu graficznego oraz szaty graficznej wykorzystano schemat zaproponowany przez W. Frantza, analizy rzeczowej ilustracji dokonano zgodnie z typologią tematyczną K. Krużela, a formalnej według projektu opracowanego przez autorkę na potrzeby badań ilustracji w czasopismach dla dzieci. Próby oceny wartości artystycznych ilustracji dokonano w oparciu o autorski model obejmujący elementy składowe przedstawień, a także dynamikę obrazu, ogólny klimat ilustracji, technikę wykonania i wiążący się z nią styl. Wykorzystano także elementy ikonologiczno-ikonograficznej metody analizy dzieła sztuki E. Panofsky’ego.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Recenzja książka: Ewa Maj, Prasa harcerska w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 1911–1939, Opole: Wydawnictwo Naukowe „Scriptorium”, 2014, 125 s., il.

Review: Ewa Maj, Prasa harcerska w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 1911–1939, Opole: Wydawnictwo Naukowe „Scriptorium”, 2014, 125 s., il.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Czasopisma polskiej młodzieży akademickiej w okresie popowstaniowym (1865-1918). Przegląd informacyjno-bibliograficzny

Czasy popowstaniowe (1865-1918) stanowią okres ilościowego i jakościowego rozwoju czasopism polskiej młodzieży akademickiej, zarówno w ośrodkach uniwersyteckich na ziemiach polskich, jak i na obczyźnie. Jednak początki tego czasopiśmiennictwa sięgają już lat dwudziestych XIX w. Badania czasopism polskiej młodzieży akademickiej wymagają szczegółowych, pogłębionych ustaleń, zarówno historycznych, jak i prasoznawczych. Na wstępnym etapie badań za lata 1865-1918 autor zgromadził 42 tytuły. Wydawane i redagowane były one głównie przez akademickie organizacje młodzieży. Na ziemiach polskich ukazywało się dwie trzecie tych czasopism, w ilości 28 periodyków, a zagranicą edytowano ich 14. Najwięcej czasopism wydawano w Galicji – 24 (Kraków - 20, Lwów – 4). Na obczyźnie największa ich ilość przypada na ośrodki niemieckie (9) i w mniejszym stopniu  na Szwajcarię (4). Najbardziej znaczące i długotrwałe tytuły to w kraju: ,, Przegląd Akademicki’’ (Kraków), ,,Promień’’ (Lwów), ,,Teka’’ (Lwów), ,,Eleusis’’ (Kraków), ,,Zjednoczenie’’ (Kraków), ,,Zarzewie’’ (Lwów) a na obczyźnie: ,,Poczwara’’ (Wrocław), ,,Brzask’’ (Lipsk) i ,,Przyszłość’’ (Zurych).  Pomimo swojej częstej efemeryczności czasopisma te odegrały ważną rolę. Integrowały one młodzież akademicką wokół kwestii współpracy polskich studentów zarówno krajowych jak i zagranicznych, informowały o ich położeniu społecznym, materialnym oraz o osiągnięciach naukowych, popularnonaukowych, kulturalnych i literackich. Czasopisma akademickie szeroko informowały o studiowaniu w kraju i zagranicą, czemu służyły liczne korespondencje Polaków studiujących w poszczególnych uczelniach wyższych. Większość tych czasopism łączył patriotyzm i dążenie narodu polskiego do niepodległości

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Łódzkie gazety w okresie stalinowskim (o monografii Grzegorza Mnicha Łódzka prasa codzienna w latach 1948-1956)

Artykluł recenzyjny: G. Mnich, Łódzka prasa codzienna w latach 1948-1956. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy Michał Koliński, 2014, ss. 274

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Profesor Maria Konopka wśród badaczy dziejów lwowskiego ruchu wydawniczego XIX wieku (z perspektywy 25-lecia konferencji „Kraków – Lwów: książki, czasopisma, biblioteki”)

Sylwetka naukowa dr hab. Marii Konopki

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Polskie czasopisma młodzieżowe w Wolnym Mieście Gdańsku

W artykule przedstawiono zachowane tytuły polskich, młodzieżowych inicjatyw prasowo – wydawniczych w W. M. Gdańsku, będących segmentem miejscowej, polskiej prasy organizacyjnej. Z racji zdekompletowania zbiorów tychże pisemek, w ograniczonym stopniu przeprowadzono ich analizę jakościową i ilościową. Podstawowym zadaniem gdańskiej, polonijnej prasy młodzieżowej było wzbudzanie i utrwalanie patriotyzmu oraz przeciwstawianie się germanizatorskim usiłowaniom gdańskich władz. Tymczasem wewnątrz redakcyjne spory, a także nie wystarczające opieka merytoryczna ze strony inceptorów owych wydawnictw osłabiały pożądane oddziaływanie na adresatów – czytelników. Ostatecznie charakteryzowane pisemka przejęły funkcje kronik i częściowo „raptularzy” życia organizacyjnego

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Pierwsze lata warszawskiego „Przyjaciela Dzieci”: w kręgu Fryderyka Henryka Lewestama i współpracowników (kwiecień 1861 - czerwiec 1865)

Artykuł jest posługującą się metodą analizy i krytyki źródeł próbą przedstawienia pierwszej fazy dziejów najważniejszego czasopisma dla dzieci młodzieży drugiej połowy XIX w. i epoki pozytywizmu a zarazem pierwszego z „długowiecznych” periodyków tego typu – warszawskiego tygodnika „Przyjaciel Dzieci” (1861-1915). Założycielem pisma (wychodzącego od 3 IV 1861), twórcą jego koncepcji oraz pierwszym redaktorem naczelnym był rzutki krytyk literacki oraz dziennikarz Fryderyk Henryk Lewestam, faktycznie jednak już od r. 1862 tygodnikiem kierował Michał Szymanowski, od r. 1863 wspólnie z Janem Chęcińskim. Periodyk sformułował ogólnikowy program łączenia nauki z zabawą, realizowany poprzez powołanie ośmiu  głównych działów publikacji: popularyzujących wiedzę religijną, wiadomości z historii Polski i powszechnej, tzw. moralność (elementy etyki i zasady poprawnego zachowywania się), nauki przyrodnicze, elementy krajoznawstwa i etnografii historycznych ziem polskich, wybrane wiadomości z geografii powszechnej, utwory literackie oraz blok drobnych tekstów ciekawostkowo-rozrywkowych. W publikacjach popularnonaukowych często wprowadzano elementy beletryzacji. Dział literacki pozostawał pod znacznym wpływem formacji oświeceniowej, wykorzystywał też wciąż żyjących i tworzących wybranych autorów romantyzmu „krajowego”, ale  pojawili się także najmłodsi pisarze kształtującej się generacji pozytywistycznej. Wszystkie teksty „Przyjaciela Dzieci” bardzo mocno przesycone były elementami pouczania i dydaktyzmu, mającymi służyć kształtowaniu osobowości młodego odbiorcy w duchu posłuszeństwa rodzicom, przyszłej pożytecznej pracy dla kraju, solidaryzmu społecznego oraz postawy dobroczynno-filantropijnej w stosunku do „warstw niższych”. Pierwsza faza dziejów pisma zakończyła się z chwilą objęcia stanowiska redaktora naczelnego przez Władysława Ludwika Anczyca, co nastąpiło 8 VII 1865.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach