rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dynamika plonowania łąk górskich po zaniechaniu nawożenia w okresie dwudziestopięciolecia

W pracy przeanalizowano dynamikę plonowania łąk górskich w Małych Pieninach, na dwóch obiektach doświadczalnych, w okresie dwudziestopięciolecia od zaprzestania nawożenia mineralnego. Określono także potencjalne możliwości utrzymania na 1 ha łąki pogłowia krów mlecznych (w DJP), z założeniem, że siano stanowi podstawę ich wyżywienia. Badania prowadzono na obiektach doświadczalnych Stacji Badawczej Małopolskiego Ośrodka Badawczego, dawnego Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych (obecnie ITP). Obiekt I był zlokalizowany na wysokości 600, a obiekt II 800 m n.p.m. Z poletek o powierzchni 20 m&#178 na obiekcie I zbierano trzy, a na II dwa pokosy zielonej masy, i po wysuszeniu próbek w 105&#176C określano plon absolutnie suchej masy w przeliczeniu na ha. W ciągu dwudziestu pięciu lat badań średnie plony łąk po zaprzestaniu nawożenia obniżyły się na I obiekcie o 26,9%, a na II o 26,3%. Średnie plonowanie na obiekcie II było o 14,1% mniejsze. Obsada krów mlecznych możliwa do utrzymania z założeniem, że są wyłącznie żywione paszą łąkową zmniejszyła się z 0,74 do 0,57 na obiekcie I i z 0,57 do 0,42 DJP&#183ha-&#185 na obiekcie II.
Wynika z tego jednoznacznie, że wieloletnie zaprzestanie nawożenia, co często jest obecnie praktykowane w małych gospodarstwach górskich, znacznie ogranicza efektywność produkcyjną.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zawartości metali ciężkich w wiejskich osadach ściekowych i kompostach w aspekcie ich przyrodniczego wykorzystania

Osady ściekowe pochodzące z wiejskich oczyszczalni ścieków powinny być zagospodarowywane przyrodniczo z uwagi na małą zawartość metali ciężkich i dużą wartość nawozową tych osadów. Zbadano całkowitą zawartość metali ciężkich w osadach ściekowych pochodzących z wiejskiej oczyszczalni ścieków i kompostach z tych osadów. Próbki osadów i kompostów poddano mineralizacji mikrofalowej w systemie zamkniętym w wodzie królewskiej, a następnie zbadano obecność Cd, Pb, Cu, Zn, Cr i Ni z wykorzystaniem spektrometru absorpcji atomowej. Przeanalizowano wpływ procesu kompostowania na zmiany zawartości tych metali w osadach. Uzyskane wyniki porównano z wartościami dopuszczalnymi według obowiązującego prawa. Stwierdzono, że zawartość metali ciężkich w badanych osadach i kompostach była bardzo mała. Uzyskane wyniki były wielokrotnie niższe od granicznych zawartości metali ciężkich w osadach stosowanych rolniczo. Zawartość większości metali była podobna zarówno w osadach, jak i kompostach. Nie stwierdzono znaczących różnic w zawartości metali ciężkich w kolejnych latach. Zarówno badane osady, jak i komposty mogą być dopuszczone do wykorzystania przyrodniczego, w tym rolniczego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Optymalizacja wykorzystania zasobów naturalnych doliny Wisły pomiędzy ujściami rzek Dłubnia i Raba w sytuacjach konfliktowych

W artykule omówiono zastosowanie metod GIS z zakresu wsparcia procesów decyzyjnych SDSS (ang. Spatial Decision Support Systems) do rozwiązywania konfliktów mających podłoże w nieracjonalnym zarządzaniu środowiskiem i jego zasobami, koncentrując się na sferze gospodarowania surowcami mineralnymi na tle jakości gleb i ich przydatności rolniczej, z uwzględnieniem ograniczeń infrastrukturalnych. Ujęto, w sposób syntetyczny, zagadnienia poznawcze wynikające z potrzeby dokumentacji stanu środowiska. Wykorzystano szeroki zakres danych z obszaru badawczego (w formie opracowań tekstowych oraz map analogowych i numerycznych), dokonując ich weryfikacji i integracji w komputerowej bazie danych, która posłużyła do analiz przestrzennych. Dokonano waloryzacji zasobów, dynamicznej kwalifikacji sozologicznej, porównania potencjału gospodarczego (na przykładzie kopalin i rolniczej przestrzeni produkcyjnej) oraz symulacji skutków ich zagospodarowania w zależności od przyjętych założeń. Zastosowano formuły oceny wielopodmiotowej i wielokryteryjnej w celu wsparcia procesu decyzyjnego. Proces rozwiązywania konfliktu polegał na poszukiwaniu rozwiązań kompromisowych. Wykazano, że w dolinie Wisły pomiędzy ujściami rzek Dłubnia i Raba zaprezentowane rozwiązania są użyteczne do racjonalnego zarządzania zasobami środowiska oraz podejmowania prawidłowych decyzji lokalizacyjnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Typ powierzchni miejskiej a turbulencyjna wymiana dwutlenku węgla (na przykładzie Łodzi)

Celem opracowania jest porównanie intensywności turbulencyjnej wymiany dwutlenku węgla na terenie miejskim o różnym typie zabudowy. Pomiary przeprowadzono w gęsto zabudowanym centrum miasta, w dzielnicy domów jednorodzinnych, na terenie poprzemysłowym oraz podmiejskim. Uzyskane wyniki potwierdzają wyraźną zależność między gęstością i typem zabudowy oraz odsetkiem powierzchni roślinnych a intensywnością i zwrotem wymiany. Najbardziej intensywną dodatnią (do atmosfery) wymianę dwutlenku węgla zaobserwowano w centrum Łodzi oraz, nieco mniejszą, na obszarze poprzemysłowym, podczas gdy w dzielnicy niskiej zabudowy, jedno- i dwupiętrowej, z dużym udziałem terenów zielonych, antropogeniczna emisja CO<sub>2</sub> była w znacznej mierze równoważona przez naturalny pobór tego gazu przez rośliny. Na terenie podmiejskim z kolei wymiana miała charakter zdecydowanie ujemny (do powierzchni czynnej), ze względu na bardzo mały udział antropogenicznej emisji dwutlenku węgla.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenie erozją wodną na obszarach lessowych Małopolski na przykładzie zlewni Ścieklec

Celem pracy było określenie zagrożenia erozją wodną gleb lessowych w zlewni cząstkowej Ścieklec na podstawie masy erodowanego materiału glebowego z wykorzystaniem równania strat glebowych − USLE (wg WISCHMEIERA i SMITHA [1978]), w którym wykorzystuje się wartości podstawowych czynników określających: rzeźbę terenu zlewni, nachylenie stoków, budowę geologiczną, rodzaj gleb, opady atmosferyczne oraz sposób rolniczego użytkowania. W pracy przedstawiono również metody zapobiegania erozji na tym terenie, a zwłaszcza w zakresie właściwej agrotechniki i przekształceń strukturalnych.
Teren zlewni zagrożony jest erozją wodną [SMOROŃ 2012], jednak znajdują się na nim też obszary, gdzie zjawisko to nabiera istotnego znaczenia dla produkcji rolniczej, jak również stwarza zagrożenie dla środowiska wodno-glebowego. Sprzyja temu urozmaicona rzeźba terenu, bardzo duża podatność gleb lessowych uprawianych mechanicznie na zmywy powierzchniowe, a także mały udział trwałych użytków zielonych (ok.7%) i lasów (ok 6%). Średnia roczna temperatura powietrza z wielolecia na badanym terenie jest wysoka i waha się od 7,0 do 8,0 &#176C, a średnia roczna suma opadów atmosferycznych wynosi ok. 570 mm.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Plonowanie zbóż ozimych w zależności od warunków termiczno-opadowych na polach produkcyjnych rolniczej stacji doświadczalnej w Zawadach

W pracy określono zależności między plonem zbóż ozimych a czynnikami meteorologicznymi - miesięcznymi sumami opadów i średnimi miesięcznymi wartościami temperatury w czasie wegetacji. W opracowaniu wykorzystano średnie plony ziarna pszenżyta ozimego oraz żyta, uzyskane w latach 1998-2010 z pól produkcyjnych Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Zawadach, należącej do Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach (powiat siedlecki, woj. mazowieckie). Zależność między uzyskanym plonem a warunkami termiczno-wilgotnościowymi opisano za pomocą współczynników korelacji prostej r oraz równań wielokrotnej regresji liniowej. Na podstawie modelu regresji dla całego okresu wegetacyjnego stwierdzono, że plonowanie pszenżyta ozimego zależało (w ponad 30%) od temperatury w grudniu i marcu oraz opadów w styczniu (40%). Plonowanie żyta było determinowane głównie średnią temperaturą czerwca (prawie 40%) oraz opadami w styczniu (21%) i maju (18%). Plon pszenżyta zależał istotnie od temperatury, panującej w fazie wegetacji jesiennej i okresu spoczynku oraz opadów w okresie spoczynku i wegetacji wiosennej. W przypadku żyta takich zależności nie stwierdzono. Opracowane modele, z wykorzystaniem procedury regresji krokowej dla całego okresu wegetacji, bardzo dobrze opisywały zależność plonowania od warunków termiczno-wilgotnościowych zarówno żyta, jak i pszenżyta ozimego. Gorsze dopasowanie danych empirycznych do wyestymowanych funkcji uzyskano dla równań, opisujących zależność plonowania roślin od warunków termicznowilgotnościowych, panujących w poszczególnych fazach wegetacji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność stężenia radomu (Rn-222) w przygruntowej warstwie powietrza na tle wartości strumienia ciepła glebowego

Celem opracowania jest znalezienie związku między stężeniem radonu (ρRn-222), rejestrowanym w powietrzu 2 m nad gruntem, i strumieniem ciepła glebowego (QG). Pomiary ρRn-222 wykonywano co 1 godz. za pomocą automatycznej komory jonizacyjnej Alpha GUARDR PQ2000 Pro. Synchronicznie do stężenia radonu w latach 2008-2010 mierzono QG za pomocą czujnika typu HFP01 Heat Flux Plate firmy Cambell Scientific Ltd. w centrum Łodzi oraz na stacji zamiejskiej Ciosny (teren rolniczy, 25 km na połnoc od Łodzi). Badane zmienne cechuje quasi-synchroniczny przebieg dobowy z maksimum w godzinach nocnych i minimum w godzinach popołudniowych. Związek ρRn-222 i QG opisano modelem funkcji eksponencjalnej. Na stacji Ciosny miesiące od III do XI cechują się bardzo wysokim stopniem dopasowania danych modelowanych do danych pomiarowych stężenia radonu w świetle indeksu zgodności Willmotta. Dla stacji w Łodzi uzyskano gorsze rezultaty, stosując model ρRn-222 w którym wykorzystuje się strumień ciepła glebowego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości wykorzystania danych satelitarnych do wyznaczania początku i końca okresu wegetacyjnego

Celem pracy jest ocena możliwości wykorzystania danych satelitarnych do określania dat początku i końca okresu wegetacyjnego. Analizowane charakterystyki zostały wyznaczone na podstawie wartości wskaźnika wegetacji Enhanced Vegetation Index (EVI) oraz obrazów satelitarnych o rozdzielczości przestrzennej 500 m, pochodzących ze skanera MODIS (produkt MOD12Q2). Stosując tę metodę, daty początku i końca okresu wegetacyjnego wyznaczono dla obszarów w promieniu 10 km od miejsca położenia trzech posterunków meteorologicznych na terenie Lubelszczyzny: Czesławic k. Nałęczowa, Felina (wschodnia część Lublina) oraz Bezka k. Chełma. Okres badań obejmował lata 2001-2009, zaś daty odnosiły się do wybranych rodzajów pokrycia terenu (gruntów ornych, łąk i lasów). Stwierdzono, że na podstawie danych wyznaczonych na bazie wskaźnika EVI okres wegetacyjny trwał średnio o miesiąc krócej w stosunku do charakterystyk, obliczonych metodami tradycyjnymi, tj. Gumińskiego i Huculaka-Makowca. Ponadto początek okresu wegetacyjnego, wyznaczonego metodą teledetekcyjną, był istotnie statystycznie skorelowany ze średnią wartością temperatury powietrza w okresie styczeń-marzec oraz z liczbą dni z pokrywą śnieżną od grudnia do marca. Z kolei daty końca okresu wegetacyjnego wykazywały największą współzmienność z sumami promieniowania całkowitego we wrześniu

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność dobowa strumieni CO2 wymienianych między atmosferą a różnymi uprawami rolniczymi

Jedną z metod, służącą poznaniu mechanizmów procesów wymiany masy i energii między atmosferą a powierzchnią czynną różnych ekosystemów lądowych, jest bezpośredni pomiar strumieni gazów szklarniowych. Szczególna uwaga badaczy skupia sie na ditlenku węgla, którego koncentracja w atmosferze wzrasta w niepokojącym tempie (URBANIAK 2006). W pracy przedstawiono wyniki pomiarów wymiany ditlenku węgla przeprowadzonych w dniu 29 czerwca 2011 r. i wykonanych na trzech poletkach doświadczalnych (uprawa lucerny, pszenicy oraz ziemniaków), zlokalizowanych na terenie Rolniczej Stacji Doświadczalnej w Brodach (województwo wielkopolskie) oraz wymodelowane wielkości oddychania (R<sub>eco</sub>), wymiany netto (NEE) i produkcji pierwotnej (GEP) ekosystemu. Pomiary przeprowadzono techniką dynamicznych komór zamkniętych. W dniu 29 czerwca 2011 r. wartości zmierzonego R<sub>eco</sub> wahały się w granicach od 3,61 do 16,62 µmol CO<sub>2</sub>·m-²·s-¹, natomiast wartości zmierzonego NEE od 4,22 do -24,08 µmol CO<sub>2</sub>·m-²·s-¹. Wyniki modelowania oddychania ekosystemu (R<sub>eco</sub>) dla poszczególnych upraw, uzyskane za pomocą modelu LLOYDA i TAYLORA (1994), nie różniły się średnio od wartości zmierzonych o wiecej niż 4%. Wyniki modelowania NEE wskazują że wybrany model (MICHAELIS, MENTEN 1913) sprawdził się dla stanowiska z uprawą lucerny i pszenicy (średni bezwzględny błąd procentowy - MAPE równał sie, odpowiednio, 25,0 i 7,3%). Prognozy NEE dla stanowiska z uprawą ziemniaka rożniły się w znacznym stopniu (MAPE równy 98,5%) od wartości pomierzonych, dlatego też przesłankę do dalszych badań stanowi poszukiwanie modelu, który uwzględniałby, oprócz PPFD, także inne czynniki środowiska kontrolujące proces fotosyntezy.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena struktury czasowo-przestrzennej opadów z wkorzystaniem wybranych wskaźników do identyfikacji zdarzeń ekstremalnych

Intensywne opady mogą powodować zagrożenie oraz poważne skutki hydrologiczne (powodzie, wezbrania), zarówno lokalnie, jak i w skali regionalnej. Stopień zagrożenia powodowanego opadami zależy od wielu czynników, m.in. od wysokości opadów, czasu trwania, zasięgu przestrzennego oraz sposobu zagospodarowania danego obszaru. Celem badań było opracowanie zbioru wartości wskaźnikowych dobowych sum opadów, umożliwiających ocenę struktury czasowo-przestrzennej opadów pod kątem identyfikacji zdarzeń ekstremalnych, wpływających na zagrożenie hydrologiczne. Opracowany zbiór wskaźników obejmował wskaźniki aprioryczne i statystyczne. Wartości progowe wskaźników statystycznych wyznaczono na podstawie wieloletnich danych obserwacyjnych, analizując sumy, czas trwania i rozkład przestrzenny opadów. Wybrany zbiór wskaźników wykorzystano do oceny struktury czasowo-przestrzennej opadów w dorzeczu górnej i środkowej Odry w okresie czerwiec-lipiec 2009 oraz maj-czerwiec 2010 r. Wyznaczone wskaźniki mogą być wykorzystane w bieżącej ocenie warunków opadowych, a wraz z uwzględnieniem morfologii terenu i zagospodarowania danego obszaru - do oceny stopnia zagrożenia hydrometeorologicznego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Telemetryczny system pomiaru wilgotności gleby, działający w technice TDR

Naziemne pomiary wilgotności gleby są niezbędne do kalibracji i weryfikacji modeli wyznaczania wilgotności wierzchniej warstwy gleby za pomocą zdjęć satelitarnych. Analiza długoterminowej zmienności czasowo-przestrzennej wilgotności gleby może bowiem ujawnić trendy w obiegu wody, związane ze zmianami klimatu i zmianami pokrycia terenu roślinnością. Stacje monitoringu wilgotności gleby są nadal nieliczne, a istniejące systemy nie są ujednolicone pod względem technik pomiarowych, formatu danych, dostępu, itp. Nowo powstała instytucja o nazwie International Soil Moisture Network (ISMN) ma służyć jako scentralizowana baza danych, dostępnych użytkownikom oraz jako próba standaryzacji informacji, odnoszących się do wilgotności gleby. Za pomocą przeglądarki internetowej zapewnia ona globalny dostęp do wyników pomiaru wilgotności gleby z istniejących stacji pomiarowych i pomiarów walidacyjnych w formie znormalizowanych i zharmonizowanych zbiorów danych. Obecnie ISMN zawiera dane z 16 sieci i ponad 500 stacji zlokalizowanych w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Australii, w tym 6 stacji pomiarowych, należących do Instytutu Agrofizyki PAN (IA PAN) w Lublinie. Baza danych ciągle jest poszerzana, zarówno w odniesieniu do liczby stacji pomiarowych, jak i okresów pomiaru. Wkrótce ISMN stanie się ważnym źródłem informacji do weryfikacji modeli klimatycznych i zwiększenia dokładności satelitarnych pomiarów wilgotności gleby. Praca przedstawia podstawowe elementy systemu ISMN oraz sieci monitoringu wilgotności gleby, opracowanej i wdrożonej przez IA PAN w Lublinie oraz działającej również na poletkach doświadczalnych Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Użytkownicy systemu z IA PAN mogą udostępniać swoje dane w ramach sieci ISMN oraz korzystać z dostępnych danych na zasadzie dobrowolności i bez ponoszenia żadnych kosztów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stan obecny i możliwości rozwoju energetyki wodnej w województwie opolskim

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (OZE) określa zasady uzyskania przez Polskę 15-procentowego udziału tej energii w całej energii pierwotnej, która będzie wyprodukowana w 2020 r. Z analizy obecnych mocy technologii OZE w Polsce wynika, że największy udział w sumarycznej mocy osiąga energetyka wodna. W pracy przedstawiono analizę stanu obecnego energetyki wodnej oraz możliwości jej rozwoju w województwie opolskim. Autorzy scharakteryzowali małe elektrownie wodne (MEW), określili potencjał energii wodnej w województwie, przedstawili podział energetyki wodnej oraz rolę małych elektrowni wodnych (MEW) w środowisku przyrodniczym i gospodarce regionu. Z pracy wynika, że w województwie opolskim znajdują się 43 elektrownie wodne, w większości przepływowe, o łącznej mocy ok. 29 MW (ok. 135 GWh·rok-¹), w tym 12 powyżej 1 MW i 31 o mocy poniżej 1 MW. Największe wykorzystanie potencjału energetycznego występuje w powiecie nyskim na Nysie Kłodzkiej. Obecnie planowanych jest 12 elektrowni wodnych, m.in. na Odrze, Nysie Kłodzkiej i Osobłodze, co umożliwi zwiększenie produkcji energii elektrycznej o ok. 4,4 MW (ok. 20 GWh·rok-¹). W pracy stwierdzono, że w województwie opolskim, na wybranych ciekach, istnieją jeszcze warunki do budowy elektrowni wodnych. Jednak dokładna ocena mocy elektrycznej będzie możliwa po wykonaniu pomiarów hydrologicznych i odpowiednich obliczeń inżynierskich. Do głównych czynników utrudniających rozwój energetyki wodnej autorzy zaliczyli: długotrwałe procedury administracyjne, związane przede wszystkim z uzyskaniem pozwoleń wodno-prawnych i budowlanych, koszty uruchomienia elektrowni oraz brak regulacji prawnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Związek między wskaźnikiem LAI a spektralnymi wskaźnikami roślinności na przykładzie wybranych gatunków roślin uprawnych

W pracy określono charakter i stopień wpływu wskaźnika powierzchni liści LAI na charakterystyki optyczne pokrywy roślinnej, opartych na promieniowaniu w przedziałach czerwieni i bliskiej podczerwieni dla obszaru rolniczego. Pomiary wykonano dla pięciu gatunków roślin (tzn. żyta ozimego, pszenicy ozimej, pszenżyta ozimego, ziemniaków i jęczmienia jarego), uprawianych na stacji doświadczalnej w Brodach (województwo wielkopolskie). LAI jest istotnym parametrem ekofizjologicznym. Obecnie szybko rozwijającą się techniką, służącą do szacowania charakterystyk biofizycznych pokrywy roślinnej, jest stosowanie pomiarów jej charakterystyk optycznych. Porownując wartości współczynnika determinacji R<sup>2</sup>, a także statystyczne miary dopasowania modelu, uzyskane dla różnych typów zależności (liniowej, logarytmicznej, wykładniczej, wielomianowej i potęgowej) i różnych gatunków roślin zauważono, że zależność analizowanej grupy spektralnych wskaźników roślinności od LAI jest nieliniowa, przez co jego szacunki na ich podstawie są obarczone stosunkowo dużym błędem (średnio 0,48 m²·m-²). Najwcześniej efekt saturacji występował dla najczęściej stosowanych wskaźników NDVI i SR. Dane wskazują także, że podczas szacunków LAI na podstawie większości spektralnych wskaźników roślinności, opartych na ρNIR i ρRED, znaczący wpływ mają zaburzające efekty tła glebowego, które najsilniej oddziałują na wartości NDVI. Wpływ ten okazał się być najmniejszy w przypadku SAVI, dla którego uzyskiwane wartości R² w warunkach zależności od LAI były, w porównaniu z pozostałymi analizowanymi wskaźnikami, najczśćciej największe. SAVI najlepiej sprawdza. się także jako wskażnik, na podstawie którego można modelować oczekiwane wartości LAI.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stężenia magnezu i wapnia w wodach gruntowych na terenach rolniczych Pomorza Zachodniego

Celem pracy była ocena stężenia wapnia i magnezu w płytkich wodach gruntowych na terenach położonych w bezpośredniej zlewni Jeziora Miedwie, będącego źródłem wody pitnej dla Szczecina. Pomocniczo oznaczano również pH wody oraz jej przewodność elektrolityczną. Badania prowadzono od kwietnia do listopada 2012 i 2013 r., wykorzystując do tego celu sieć 20 piezometrów, zlokalizowanych w sąsiedztwie gruntów rolnych oraz gospodarstw. Próby pobierano raz w miesiącu. Klasyfikacji jakości wód dokonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych. Stężenie wapnia w płytkich wodach gruntowych wahało się od 8,8 do 238 g•m<sup>-3 </sup> (średnio 91,5 g•m<sup>-3 </sup>). Większość prób (43%) sklasyfikowano jako odpowiadające II klasie jakości wód, a 33% klasie III. Do klasy I zaliczono 18% prób, natomiast do najniższej (V) żadnej. W przypadku magnezu stężenie wynosiło od 2,4 do 179,6 g•m<sup>-3 </sup> (średnio 41,1 g•m<sup>-3 </sup>), a 60% prób spełniało wymagania I klasy czystości. W klasach II i III znalazło się ich odpowiednio 19,4 oraz 14,0%, natomiast w klasach IV i V znalazło się po 3,3% prób. Również ocena pH oraz przewodności elektrolitycznej, w większości wypadków, pozwala na zakwalifikowanie wód do I i II klasy jakości wód podziemnych. Pod względem analizowanych parametrów, stan wód na badanym obszarze można ocenić jako dobry.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Warunki wilgotnościowe w Polsce w świetle wskaźnika standaryzowanego klimatycznego bilansu wodnego

Do oceny zmienności warunków wilgotnościowych w Polsce wykorzystano wskaźnik standaryzowanego klimatycznego bilansu wodnego (Standardized Precipitation Evaporation Index, SPEI), który jest standaryzowaną różnicą opadu atmosferycznego i parowania potencjalnego. Standaryzację wykonano z założeniem, że rozkład wartości klimatycznego bilansu wodnego jest log-logistyczny. Wyznaczono wartości wskaźnika dla 18 stacji synoptycznych w Polsce i 5 skal czasowych, trwających od 1 do 24 miesięcy. SPEI-1 i SPEI-3 nadają się do analizy susz atmosferycznych i rozwoju susz glebowych. Mają wyraźny cykl roczny z minimum latem (sucho) i maksimum zimą. W ostatnich latach obserwuje się nieznaczny wzrost intensywności letniego deficytu wody, jednak trend nie jest statystycznie istotny. SPEI-12 i SPEI-24 dobrze opisują pojawianie się susz hydrologicznych. Najmniejsze wartości wskaźnika występowały w okresie 1981-1994, po czym nieco wzrosły. Zatem, choć wszystkie współczynniki trendu są ujemne, nie obserwuje się istotnego statystycznie zwiększania niedoboru opadów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka