rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Esej Recenzyjny - Włodzimierz Anioł, Szlak Norden. Modernizacja po skandynawsku, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2013, ss. 277.

W Europie mamy do czynienia z różnymi modelami polityki społecznej,
w których w różny sposób zabezpiecza się obywateli na wypadek kryzysu
życiowego. Kraje skandynawskie wiodą prym w działaniach osłonowych
i pomocowych dla swoich obywateli, co określa się jako welfare state –
państwo dobrobytu, państwo opiekuńcze. Jednak w związku z przemianami
społeczno-gospodarczymi koniecznością stała się redefinicja (skandynawskiego)
modelu polityki społecznej, co przedstawia w swojej publikacji pt.: Szlak
Norden. Modernizacja po skandynawsku Włodzimierz Anioł. W książce
Autor analizuje procesy modernizacyjne szwedzkiej polityki rodzinnej, duńskiej
polityki zatrudnienia, fińskiej polityki edukacyjno-innowacyjnej oraz
norweskiej dyplomacji. Przedstawiona analiza jakościowa uwarunkowań
społeczno-kulturowych, politycznych oraz gospodarczych stanowi ciekawe
podjęcie dyskusji na temat fenomenu socjalnego krajów szlaku Norden. Poza
tym jest przyczynkiem do dyskusji na tematu możliwości wzorowania się
przez inne kraje na modelu skandynawskim, wliczając w to koszty ekonomiczne,
polityczne jak i społeczne.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Pomoc społeczna wobec starzenia się społeczeństwa polskiego.

Artykuł jest próbą prezentacji oraz analizy działań publicznej pomocy
społecznej na rzecz ludzi starszych w Polsce i Europie. Kolejno omówione
zostały: stan i perspektywy demograficzne w Polsce, usługi pomocy społecznej
na rzecz ludzi starszych i próba oceny tych usług oraz rozwiązania
w tym zakresie stosowane w innych krajach Unii Europejskiej. Całość kończą
postulaty pod adresem twórców i realizatorów polityki społecznej na rzecz
ludzi starszych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Współczesne mieszkanie migracyjne w kontekście teorii wsparcia społecznego

Tematyka migracji, zwłaszcza migracji wewnętrznych, rzadko staje się przedmiotem zainteresowania badaczy prowadzących pracę nad wsparcie społecznym. Tymczasem doświadczenie migracji zakłada niemal zawsze otrzymywanie, także regularne i długotrwałe, jakichś form wsparcia. Niniejszy artykuł koncentruje
się na fenomenie mieszkań migracyjnych jako wehikule sieci wsparcia społecznego, które wyświadczają sobie wzajemnie migranci w strukturach poziomych. Mieszkanie migracyjne jest – obok lóż i klubów migracyjnych – najbardziej spektakularną formą kreowania i pozyskiwania różnych typów wsparcia, które stają się pomocne w biograficznym doświadczeniu migracji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Dialog obywatelski w Polsce jako przykład działań pozornych

W artykule zostanie zaprezentowana analiza jakości dialogu obywatelskiego
w Polsce z perspektywy koncepcji działań pozornych. Dialog ten – prowadzony
między przedstawicielami administracji publicznej a organizacjami społeczeństwa
cywilnego – służyć ma poprawie jakości demokratycznych rządów w krajach Unii
Europejskiej (UE boryka się z problemem „deficytu demokracji”). Prowadzone
w kraju rozliczne badania wskazują jednak, że proces konsultowania decyzji
publicznych (będący głównym narzędziem dialogu obywatelskiego) w wielu
przypadkach nabiera charakteru fasadowego; nie służy w istocie wypracowywaniu
decyzji, lecz jedynie markowaniu współudziału partnera społecznego w procesie
decyzyjnym. Ten stan rzeczy może zostać objaśniony przy wykorzystaniu opracowanej
przez Jana Lutyńskiego koncepcji działań pozornych i typologii mechanizmów
wywołujących działania pozorne [Lutyński 1977; Lutyński 1990a].
Zebrane dane wskazują, że fikcyjny charakter dialogu obywatelskiego w Polsce
może się utrzymywać w dłuższym okresie czasu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
E-learning w socjologii

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zastosowań zdalnego
nauczania w dydaktyce socjologii, oparta na doświadczeniach autora, związanych
z przygotowaniem kursu wykorzystującego tę metodę. Prezentacja
Przedstawienie tej problematyki wymaga omówienia podobieństw i różnic
w przekazie wiedzy metodami tradycyjnymi i za pomocą edukacji na odległość
oraz wyjaśnienia specyfiki zdalnego nauczania. Przedstawione zostają
także środki techniczne wykorzystywane do skonstruowania kursu. Tekst
wskazuje na problemy, jakie wiążą się z ujęciem problematyki socjologicznej
w formie zdalnego nauczania.
Omówione zostaną przykłady rozwiązań, służących skutecznemu przyswajaniu
przedstawianych treści. W tekście przedstawione zostają zalety
zdalnego nauczania, a także ograniczenia, wiążące się z wyborem tej metody.
Omówione zostają również związane ze zdalnym nauczaniem zagadnienia cyfrowego
obiegu treści, a także perspektywy rozwoju nowych form kształcenia.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Jakość demokracji jako (zapomniany) cel strategiczny procesu bolońskiego. Szkic problematyki

Podstawową tezą artykułu jest stwierdzenie niebezpiecznej, zdaniem Autora,
dominacji w obrębie refleksji na temat roli szkolnictwa wyższego we współczesnej
Europie ekonomistycznego dyskursu zorientowanego na gospodarkę, sprowadzającego
wszelkie kształcenie uniwersyteckie do kształcenia zawodowego. W refleksji
tej natomiast marginalizowany jest dyskurs zorientowany na demokrację,
wskazujący na rolę wiedzy i instytucji wiedzy w budowaniu stabilnej demokracji
w Europie. Autor wskazuje, że „Deklaracja Bolońska” ową prodemokratyczną
funkcję instytucji szkolnictwa wyższego uznawała za jedną z funkcji podstawowych,
jednak z czasem perspektywa ta została całkowicie zagubiona. Autor
postuluje przywrócenie równowagi w tym zakresie, ponowne przemyślenie roli
wiedzy w procedurach demokracji deliberacyjnej oraz jej znaczenia w przezwyciężaniu
napięć i konfliktów, przede wszystkim tych związanych z istniejącymi
uprzedzeniami, stereotypami i postawami ksenofobicznymi.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Młodzi i miasto

Artykuł poświęcony jest zrealizowanym w 2010 roku badaniom na
młodzieży gdańskich szkół średnich i wyższych. Omówione zostają wyniki
dwóch aspektów przeprowadzonych badań – stosunku młodzieży do przestrzeni
miejskiej oraz do wartości i norm społecznych. Wskazana zostaje
między innymi, złożona z wielu elementów, wizja miasta podzielana przez
respondentów, co pozwala stawiać hipotezy dotyczące przyszłych możliwych
kierunków rozwoju przestrzeni miejskiej. Wizja ta dotyczy takich elementów,
jak rozwój infrastruktury komunikacyjnej, charakter zabudowy oraz sposób
zamieszkiwania. Obok tej ogólnej wizji przestrzeni miejskiej, zbadano także
stosunek do Gdańska, jako przestrzeni z którą badanych łączy więź funkcjonalna,
wynikająca z miejsca pobieranej nauki, a często także z zamieszkania.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Współczesne spojrzenie na instytucje: ewolucja pojęć, problem modelu aktora i poziomy analizy instytucjonalnej

Choć w polskich naukach społecznych obserwujemy symptomy rosnącego
zainteresowania neoinstytucjonalizmem, to jego dorobek wciąż wydaje się
względnie słabo reprezentowany w podejmowanych badaniach. Sprawa ma
się nieco lepiej jeśli idzie o próby przedstawienia dorobku teoretycznego [zob.
Chmielewski 1994, 2011; Skąpska 1999; Federowicz 2004; Morawski 2010],
jednak również tutaj przestrzeń do dyskusji dopiero się formuje. Celem niniejszego
tekstu jest podjęcie takiej dyskusji w odniesieniu do trzech zagadnień
o istotnych implikacjach zarówno dla budowy teorii, jak prowadzenia badań.
Chodzi o kwestie: (a) ewolucji instrumentarium pojęciowego teorii instytucjonalnej,
(b) modelu działającego aktora oraz (c) integracji różnych perspektyw
neoinstytucjonalnych. Jak pokazuje literatura przedmiotu, współczesny instytucjonalizm
unika silnych założeń na temat istoty przedmiotu swoich badań,
wprowadzając jednocześnie konstrukty teoretyczne, takie jak pole i logika,
wiążące podstawową jednostkę analizy – regułę – z konkretnymi kontekstami
obowiązywania. Studia nad instytucjami nie zostały zdominowane przez nurt
zakorzeniony w indywidualizmie metodologicznym, a współczesne teorie
w tym obszarze pozwalają na wskazanie trzech odrębnych poziomów analizy
instytucjonalnej: strategicznego, ekologicznego oraz paradygmatycznego.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
„Zone Europa” – promocja kina europejskiego

Artykuł skupia się na działalności kanału telewizyjnego Zone Europa jako na
zjawisku medialnym i estetycznym, i w związku z nim stawia kilka problemów:
jaką wartość edukacyjną niesie kino?, jaka jest specyfika europejskiej kinematografii?,
jakim narzędziem w budowaniu zbiorowych mitów jest film? Wiele
z tych zagadnień wiąże się bezpośrednio z polityką programową stacji Zone
Europa. Kanał ten został wprowadzony na rynek środkowo-europejski, w tym
także polski, w 1999 roku pod nazwą Wizja Le Cinema. Następnie przez trzy lata
– od 2003 do 2006, istniał jako Europa Europa. To prywatna stacja telewizyjna,
której twórcy zadeklarowali wypełnianie misji edukacyjnej poprzez wzbogacanie
wiedzy filmowej odbiorców. Jak wynika z ich początkowych założeń, ramówka
ma odpowiedzieć na zapotrzebowania wymagających widzów, szczególnie zainteresowanych
kinem. Autorzy Zone Europa stworzyli manifest programowy
stacji, za pomocą którego przedstawili swoistą wizję kina i nietypowy dla stacji
komercyjnej cel działania. Podkreślona została szczególnie chęć promowania
„europejskiej estetyki filmowej”. Zagadnienia związane z kanałem Zone Europa
stanowią punkt wyjścia dla moich rozważań o europejskich mitach i kulturze,
również w znaczeniu instytucjonalnym, tj. o europejskiej polityce kulturalnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Destandaryzacja normatywnego modelu i przebiegu zakończenia kariery zawodowej

Przebieg końca kariery zawodowej, wskutek wprowadzenia powszechnych systemów emerytalnych,
podlegał takim samym zmianom, jakie generalnie dotyczyły przebiegu życia, czyli chronologizacji,
instytucjonalizacji i standaryzacji. Ostatnie dwie dekady to czas powolnej zmiany podejścia do
wieku emerytalnego i warunków przechodzenia na emeryturę. W najbardziej rozwiniętych państwach
wdrażane są zróżnicowane, dostosowane do zindywidualizowanych potrzeb i możliwości
rozwiązania mające zachęcić do dłuższego pozostawania na rynku pracy. Celem pracy jest wskazanie
mechanizmu, za pomocą którego wdrażanie tych rozwiązań prowadzi do destandaryzacji
normatywnego modelu zakończenia kariery zawodowej i rzeczywistego przebiegu tego procesu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Pseudopsychiatryzacja jako strategia w dyskursie elit symbolicznych?v

Artykuł podnosi kwestię nadużyć kategorialnych mających charakter metafor zapożyczonych
z obszaru psychiatrii do opisania zjawisk z innych dziedzin życia społecznego i przywołujących
kontekst medykalizacji, obejmującej swym zasięgiem coraz szersze obszary
doświadczenia jednostki i grup społecznych. Wykorzystując założenia teoretyczne i model
analizy dyskursu T. van Dijka, przeprowadzono analizę materiału prasowego opublikowanego
w okresie sześciu lat na łamach jednego z wiodących dzienników uwzględniającą badanie
znaczeń, strategii dyskursywnych, siły oddziaływania oraz tła społecznego wybranych komunikatów.
Wnioski z badania pozwoliły sformułować hipotezę o pseudopsychiatryzacji w dyskursie
elit symbolicznych jako strategii regulowania relacji władzy w sferze publicznej, a także
wskazać konsekwencje wynikające z takich praktyk dyskursywnych tej grupy nadawców.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Panel badawczy: przestrzeń stosowania metodologii projektowych i metodologii naukowej

Artykuł pokazuje główne problemy, jakie badacz może napotkać podczas
realizacji badań metodą CAWI, stosowaną wśród respondentów skupionych
w panelach badawczych. W szczególności omówiono problemy związane
z identyfikacją zjawiska profesjonalnego panelisty oraz sposoby radzenia sobie
z tym zjawiskiem. Opisano pułapki, jakie pojawiają się przy opracowaniu
danych z badań prowadzonych w panelach badawczych. Najważniejszymi
z nich są: sposoby agregowania danych, prezentacja danych z zastosowaniem
prostego narzędzia, jakim jest chmura słów, a także efekty stosowania autorskich
rozwiązań w zakresie definiowania wskaźników. Celem nadrzędnym
artykułu jest otwarcie dyskusji na temat standardów prowadzenia badań CAWI
w panelach badawczych. Teza artykułu głosi, że: metodologia projektowa stosowana
w zarządzaniu panelem badawczym stawia przed badaczem chcącym
zachować standardy poznania naukowego problemy, z których nie wszystkie
mają proste rozwiązania. Bez odpowiedzi pozostawione zostaje pytanie, czy
badania prowadzone wśród panelistów zrzeszonych w panelu badawczym
muszą lub powinny stosować standardy badań naukowych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Czy starość jest chorobą? – medykalizacja starości w Polsce

Zgodnie z główną tezą artykułu starość nie daje się jednoznacznie opisać
jako fenomen podlegający jedynie procesowi medykalizacji. W zależności
od kryteriów, jakie weźmie się pod uwagę, raz wydawać się będzie, że jest
zmedykalizowana, a raz – że podlega odmedycznieniu. Przykładowe analizy
mają pokazać, iż powinno się raczej mówić o farmaceutykalizacji starości,
podkreślając, że w wymiarze obiektywnym proces ten rzeczywiście występuje.
Jeśli chodzi o proces umedycznienia i ufarmakologicznienia starości
rozpatrywany od strony seniorów, to w znaczący sposób ograniczają go takie
czynniki jak zasobność seniorów, dostępność lekarzy i usług medycznych,
czas oczekiwania na wizytę czy zabieg. Celem artykułu jest także pokazanie
słabości i ograniczeń metodologicznych w odniesieniu do zagadnień medykalizacji
jako problemów badawczych i próba wywołania dyskusji, której
efektem będzie rekonceptualizacja sposobów badania medykalizacji w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
„Obyś zachował trzeźwe spojrzenie na szalony bieg dziejów”. Korespondencja Jana Szczepańskiego jako przyczynek do jego portretu

Niniejszy rocznicowy tekst ma na celu ukazanie obrazu profesora Jana
Szczepańskiego, jaki wyłania się z nadsyłanych do niego listów, przede
wszystkim prywatnych. Korespondencja ta, znajdująca się w archiwum
muzeum w Ustroniu, nie tylko pogłębia wizerunek wybitnego uczonego,
lecz także uzupełnia wiedzę o jego nietuzinkowej osobowości. Dzięki temu
możemy zdać sobie sprawę, w jak rozliczne inicjatywy społeczne był zaangażowany,
a także jakim cieszył się poważaniem u przedstawicieli najróżniejszych
środowisk. Wielość kierowanych do niego próśb i podziękowań bardziej
niż o jego wpływach czy otwartości świadczy o rzeczywistych działaniach,
których nie wahał się podejmować w imię sprawiedliwości i własnego ideału
człowieka rzetelnego. Omawiane listy, obejmujące głównie lata 1979–1982
oraz 1989–2000, dotyczą m.in. sytuacji politycznej w Polsce na początku
lat 80., wydawanych publikacji naukowych, wyjazdów zagranicznych,
spraw związanych z działalnością różnych instytucji, bieżących zjawisk
społecznych, wsparcia, jakiego udzielał Szczepański młodym naukowcom,
a także jego publicznych wystąpień i funkcji. Wśród nadawców znajdziemy
osoby ze świata nauki i kultury, duchownych katolickich i ewangelickich,
polityków, działaczy społecznych, publicystów, ale również zwykłych ludzi,
zwracających się do niego ze swoimi problemami. Wszyscy oni tworzą
wielogłosową opowieść o Szczepańskim, która prezentuje go nie tylko jako socjologa przypisanego okresowi PRL-u; aktualnych wydaje się sporo jego
koncepcji, bez wątpienia zaś za taki uznać można wyznawany przezeń etos.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Socjologia wobec kultury – uwagi na marginesie koncepcji Antoniny Kłoskowskiej

Dzisiejsze spojrzenie na dzieło Antoniny Kłoskowskiej prowadzi do
podjęcia dwóch kwestii ogólnych. Pierwsza z nich dotyczy istoty kultury,
a także jej historii oraz obecnego stanu. Druga odnosi się do statusu socjologii
kultury jako jednej z dziedzin wiedzy o kulturze. Obydwa te zagadnienia
rozpatrywane są na dwóch poziomach: rzeczowym (czym jest kultura? czym
jest socjologia kultury?) i dyskursowym (jak kształtowały się dzieje pojęcia
kultury i pojęcia socjologii kultury?). W tych ramach omawiam następujące
problemy: kultura w tzw. węższym rozumieniu a kultura duchowa; socjologia
kultury a socjologia kulturowa; autoteliczność a autonomia kultury;
homogenizacja a hybrydowość kultury; oraz dystancjacja a dedystantacjacja.
W tych kontekstach nawiązuję w szczególności do koncepcji Alfreda Webera,
Jeffreya Alexandera, Theodora Adorno i Karla Mannheima.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Przestrzeń publiczna w krajobrazie śląskich miast

Autor od kilku lat, samodzielnie lub w zespołach badawczych prowadzi
badania nad funkcjonowaniem przestrzeni publicznych miast Górnego Śląska.
Poniższy tekst jest próbą przedstawienia refleksji, które zrodziły się podczas
ich trwania. Autor skoncentrował się na problemie funkcji pełnionych przez
przestrzenie publiczne w krajobrazie miast śląskich. W początkowej części
tekstu podjęta została próba skonstruowania typu idealnego przestrzeni publicznej
i wskazania na jej zasadnicze właściwości. Omówione zostały też
funkcje przestrzeni publicznych, które nie ograniczają się tylko do funkcji
związanych z istnieniem wspólnoty politycznej. Przedstawienie typu idealnego
oraz typologii funkcji (za Lyn Lofland) przestrzeni publicznej posłużyło
autorowi do analizy funkcjonowania przestrzeni publicznych dwóch śląskich
miast – Katowic i Rybnika. Autor podjął próbę oceny stopnia wypełniania
poszczególnych funkcji przez przestrzenie centralne obu miast oraz tamtejsze
malle. Dzięki temu możliwe okazało się określenie roli, którą spełniają
wybrane przestrzenie publiczne w badanych miastach.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
W stronę demokracji deliberacyjnej? O politycznym komunikowaniu na tematy europejskie w polskiej prasie

Celem artykułu jest ukazanie problematyki dyskursu politycznego w zakresie
tzw. debaty nicejsko-konstytucyjnej, dominującej w ostatnich latach w polskich
mediach. Część wprowadzająca tekstu poświęcona została zagadnieniom związanym
z kształtowaniem społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze komunikacyjnym.
Omówione tu zostały dwa modele komunikowania, gdzie jeden z nich
związany jest z debatą racjonalną, drugi zaś z tzw. „pseudokomunikacją”.
Zasadnicza część tekstu ukazuje najważniejsze wnioski z analizy polskich
przekazów prasowych poświęconych problematyce nicejsko-konstytucyjnej.
Omówione zostały nie tylko najważniejsze słowa-klucze, nadające specyficzny
charakter dyskusjom, lecz również główne nurty i wątki debaty, oraz stosowane
w nich tzw. „linie argumentacyjne”. Na podstawie identyfikacji wskaźników
debaty racjonalnej oraz „pseudokomunikacji” przedstawione zostały profile
dyskursywne poszczególnych tytułów prasowych.
Całości rozważań przyświeca pytanie, czy w zakresie wybranej problematyki
nicejskio-konstytucyjnej można mówić o debacie racjonalnej, stanowiącej
główną cechę demokracji deliberacyjnej, czy też raczej o „pseudokomunikacji”,
wpisującej się w nieobywatelski model dyskursu?

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Specyfika opieki nad najstarszym pokoleniem a polityka społeczna wobec starości

W niniejszym artykule uwaga została skupiona na trzech zagadnieniach: 1) zasadach polityki
społecznej wobec starości i ludzi starych, 2) późnej starości z perspektywy socjologicznej, ze
szczególnym uwzględnieniem roli najstarszego pokolenia jako biorcy form opieki i różnych form
wsparcia, 3) specyfice opieki, czyli na rozterkach i dylematach oraz trudnościach towarzyszących
pokoleniu wchodzącemu w fazę starości, które staje się coraz częściej pokoleniem opiekującym
się najstarszym pokoleniem w rodzinie, znajdującym się w czwartej fazie starości.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Równość płci w szkolnictwie wyższym i nauce – teoria i praktyka

Równość płci, także w szkolnictwie wyższym i nauce, to jeden z aktualnych
elementów polityki unijnej, a także temat podejmowany przez zagranicznych
badaczy zajmujących się problematyką gender. W Polsce kwestia ta jest niedoceniana
zarówno przez polityków, jak i rodzimych badaczy. Tymczasem z wielu
analiz i danych statystycznych wynika, że sytuacja kobiet w szkolnictwie wyższym
zmieniła się w ostatnich latach znacząco na korzyść, i to kobiety dominują
obecnie na uniwersytetach. Dość powszechna stała się teza o końcu dyskryminacji
kobiet w szkołach wyższych (zarówno w Polsce, jak i na świecie), w jej
miejsce pojawia się zaś teza o feminizacji szkolnictwa wyższego. Statystyki
ilustrują rosnącą z roku na rok przewagę liczbową kobiet wśród studiujących.
Nadal jednak istnieją wyraźne różnice między płciami ze względu na wybierany
profil kształcenia i dziedzinę awansu naukowego. Nadal też występuje wyraźne
zróżnicowanie szans zawodowych kobiet i mężczyzn w przypadku kadry nauczającej
i kierowniczej szkół wyższych. Podważa to tezę o feminizacji szkolnictwa
wyższego. Do rozstrzygnięcia pozostaje, czy przytaczane fakty dokumentujące
brak równości płci w szkolnictwie wyższym świadczą o nierówności płci
(a nawet dyskryminacji), czy jedynie odzwierciedlają sytuację obserwowaną od
lat w społeczeństwie.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Regionalne zróżnicowanie niektórych wymiarów kapitału społecznego w Polsce

Kapitał społeczny w Polsce jest zróżnicowany regionalnie. Więź rodzinna,
religijność i lokalne wspólnoty są silniejsze na terenie historycznej Galicji. Ich
źródłem jest mocna więź lokalna, ciągłość substratu ludnościowego, witalność
tradycyjnej rodziny i siła religijności mieszkańców. Powoduje to m.in. szersze
niż gdzie indziej wsparcie startu życiowego dla młodego pokolenia przez rodziny
i przez społeczność lokalną. Z tym wiąże się także znacząca koordynacja zachowań
i działań w polityce lokalnej. Jej efektem jest małe wewnętrzne rozdrobnienie
rad i stąd łatwiejsze wyłanianie trwałych większości. Władze lokalne mają
silną podstawę polityczną i stabilny charakter, a tym samym są bardziej zdolne
do efektywnego działania na rzecz rozwoju lokalnego. Wszystko to powoduje
dodatnie wzmocnienie dla tych form kapitału społecznego na poziomie jednostkowym
i zbiorowym. Te wzory zachowań mają swe korzenie w przeszłości,
a w świadomości jednostkowej i zbiorowej wiążą się w jeden, wspólny węzeł.
Dzięki ich funkcjonalności nie ma bodźców, aby je zmieniać, ale raczej kontynuować
i adaptować do nowych warunków i sytuacji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach