rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Stan zachowania i możliwości ochrony szaty roślinnej mokrych łąk i torfowisk na przykładzie powiatu koszalińskiego

W pracy scharakteryzowano najcenniejsze biocenozy w krajobrazie
rolniczym powiatu koszalińskiego. Na szczególną uwagę zasługują
mokre łąki i torfowiska. Są one siedliskiem dla cennych gatunków
i rzadkich fitocenoz. Ich przetrwanie często uzależnione jest od zachowania
bądź przywrócenia tradycyjnych sposobów gospodarowania – koszenia
i wypasu. Szansą w tym zakresie są programy rolno-środowiskowe.
Wśród rolników powiatu koszalińskiego dużym zainteresowaniem
cieszyły się pakiety związane z ekologiczną uprawą na trwałych
użytkach zielonych (pakiet S02b1 i S02b2) oraz utrzymaniem łąk ekstensywnych
(P01), małe zainteresowanie dotyczyło pakietu ochrony pastwisk
(P02). Znacznie większe możliwości ochrony szaty roślinnej daje
projekt nowego programu rolno-środowiskowego na lata 2007–2013,
zwłaszcza dodatkowe pakiety mające na celu ochronę siedlisk przyrodniczych
i stanowisk lęgowych ptaków.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena transportu rumowiska dopływającego do zbiornika Mściwojów

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów i analiz transportu rumowiska dostającego
się do małego zbiornika wodnego Mściwojów. Pomiary transportu rumowiska
unoszonego i wleczonego na dwóch dopływach do tego zbiornika potok Zimnik
i Wierzbiak wykazały, że dostaje się do niego rocznie ok. 167 ton sedymentu. Udział
rumowiska unoszonego w całkowitym transporcie wynosi ok. 97%. Z własnych badań
batymetrycznych autorów wynika, że zbiornik ten jest coraz intensywniej zamulany,
głównie w osadnikach i we wstępnym zbiorniku. Powoduje to ciągłą redukcję jego pojemności
oraz wskazuje na dalszą potrzebę prowadzenia pomiarów batymetrii czaszy
zbiornika oraz ilości i rodzaju dopływającego rumowiska. Ostatnie badania na zbiorniku
Mściwojów wykazały, że został on częściowo odmulony w części, gdzie znajdują
się osadniki, a odkłady zostały zdeponowane w jego rejonie.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wieloletnie tendencje w kształtowaniu się wybranych charakterystyk niżówek w zlewni rzeki Zagożdżonki

Zjawisko niżówki utożsamiane jest z występowaniem niskich przepływów
wody w korycie rzeki. W zależności od pory roku niżówki mogą być wywołane
przedłużającym się brakiem opadów lub długotrwałym mrozem. Niżówki stanowią
jeden z aktualnych problemów w gospodarowaniu wodą, szczególnie w świetle
obserwowanego w ostatnich latach częstszego pojawiania się zjawiska suszy. Celem
pracy jest analiza zmian w wieloletnim przebiegu wybranych charakterystyk
niżówek (czas trwania, objętość deficytu) w zlewni rzeki Zagożdżonki w profilu
Płachty Stare. Rozpatrywana w pracy zlewnia rzeki Zagożdżonki usytuowana jest
na Nizinie Mazowieckiej, należącej do tych regionów kraju, w których najczęściej
pojawia się zjawisko suszy. Mała zlewnia rzeki Zagożdżonki jest jedną z kilku
w Polsce, która posiada długi ciąg pomiarów wartości opadów i odpływu. W celu
wyznaczenia niżówek na hydrogramach dobowych przepływów zastosowano dwa
poziomy odcięcia: przepływ SNQ i Q90%. Badania nie wykazały tendencji do
wcześniejszego występowania okresów niżówkowych w zlewni Zagożdżonki.
Natomiast analiza sumowanych rocznych charakterystyk niżówek: czasu trwania
i objętości deficytu pochodzących z poszczególnych lat hydrologicznych okresu
1963-2011, wykazała występowanie trendu rosnącego na poziomie istotności 0,1.
W ostatnich latach niżówki występują prawie co roku, jednakże nie trwają dłużej
i nie posiadają większych objętości deficytu niż średnie wieloletnie.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wyznaczanie granic obszaru objętego negatywnym wpływem projektowanej autostrady na strukturę przestrzenną gruntów rolnych we wsi Jodłówka

W ciągu ostatnich kilku lat znacząco zwiększył się rozmiar prac scaleniowych
wykonywanych w związku z realizacją inwestycji liniowych, głównie autostrad
i dróg ekspresowych. W przyszłości prace takie mogą mieć również związek
z tworzeniem nowych tras kolejowych. Precyzyjne określenia granic obszaru, który
powinien zostać objęty postępowaniem scaleniowym jest zadaniem trudnym
i czasochłonnym, z uwagi na konieczność wykonania bardzo dużej ilości obliczeń.
Jednocześnie uzyskany wynik ma zasadnicze znaczenie zarówno dla możliwości
uzyskania odpowiednich efektów prac scaleniowych, jak i na ich koszty, zależne
głównie od powierzchni wyznaczonego obszaru. Dynamiczny postęp w metodach
przechowywania i udostępniania danych ewidencji gruntów i budynków oraz
szybki wzrost wydajności komputerów pozwala obecnie na zaproponowanie metod
umożliwiających szybkie i jednocześnie bardzo precyzyjne wyznaczenie obszarów,
dla których negatywny wpływ danej inwestycji uzasadnia wykonanie na
danym obszarze scalenia gruntów. Prezentowany artykuł przedstawia propozycję
takiej metody, wykorzystującej jako materiały wejściowe dane z ewidencji gruntów
i budynków rozpatrywanego obszaru w formacie SWDE oraz przebieg planowanej inwestycji liniowej. Zaprezentowane zostaną kolejne etapy procesu obliczeniowego,
którego efektem jest wygenerowanie zasięgów obszarów kwalifikujących
się do przeprowadzenia scaleń gruntów związanych z daną inwestycją.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Stanowisko wiesiołka dwuletniego w Tokarni na Wyżynie Małopolskiej

Wiesiołek dwuletni Oenothera biennis jest dziko rosnącym gatunkiem szczególnie na lżejszych i jałowych glebach, który od bardzo dawna wzbudzał zainteresowanie swoimi właściwościami użytkowymi. Jego korzeń używany był jako warzywo o dużych właściwościach dietetycznych. Zainteresowanie wiesiołkiem nasiliło się jeszcze bardziej pod koniec XX wieku kiedy odkryto, że zawarty w nasionach wiesiołka olejek jest bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe, a szczególnie linolowy i gamma linolenowy, które oprócz aktywizacji biologicznej organizmu ludzkiego, znajdują też z dobrym rezultatem zastosowanie w leczeniu różnych chorób, a szczególnie: Alzheimera, alergicznych, neuropatii cukrzycowej, demencji, nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej oraz przeróżnych następstw chorób powirusowych.
Ponieważ uprawa plantacyjna wiesiołka dwuletniego obniża nieco właściwości terapeutyczne uzyskiwanego z nasion olejku, przeto zdaniem autorów nasiona wiesiołka powinno się też zbierać z roślin dziko rosnących, a szczególnie wtedy, jeżeli jego występowanie jest tak masowe, jak ma to miejsce w Tokarni w województwie świętokrzyskim. Na powierzchni kilkudziesięciu hektarów odłogowanych gruntów ornych, na lekkiej glebie piaszczystej autorzy stwierdzili występowanie bardzo dużych ilości wiesiołka dwuletniego. Spontaniczne opanowanie tak znacznej powierzchni przez ten gatunek uznać można za pewnego rodzaju ewenement przyrodniczy, który skłonił autorów do bliższego zainteresowania się tą rośliną.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zastosowanie programu CFD Fluent do obliczeń charakterystyk turbulencji strumienia w dolnym stanowisku jazu

W artykule porównano wyniki pomiarów i obliczeń prędkości oraz intensywności
turbulencji strumienia w dolnym stanowisku jazu. Doświadczenia przeprowadzono
na modelu budowli z wypływem wody spod zasuwy, niecką do rozpraszania
energii i poziomym umocnieniem dna za wypadem. Piony pomiarowe
rozmieszczone były w osiowej płaszczyźnie koryta wzdłuż strumienia w dolnym
stanowisku. Pomiary prędkości wykonano nad płaskim, poziomym, nierozmywalnym
dnem oraz nad rozmytym w określonym czasie, a następnie odpowiednio
ustabilizowanym dnem za umocnieniem. Do pomiarów wykorzystano sondę
PEMS rejestrującą chwilowe wartości poziomych składowych wektora prędkości.
Wyniki pomierzonych charakterystyk turbulencji porównano z obliczonymi programem
CFD Fluent, służącym między innymi do modelowania przepływów cieczy
[Fluent 2001]. Obliczenia przeprowadzono za pomocą dostępnego w programie
modelu k-ε standard. Uzyskano zadowalającą zgodność wyników pomiarów
i obliczeń.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Badania składu granulometrycznego zawiesin zawartych w ściekach komunalnych i przemysłowych

W procesach oczyszczania wody i ścieków przy usuwaniu zawiesin istotną rolę odgrywają właściwości i cechy pojedynczych cząstek. Powierzchnia właściwa, kształt, wielkość i stopień upakowania cząstek zawiesiny decyduje o ich właściwościach sedymentacyjnych i sorpcyjnych. Informacje na temat budowy wewnętrznej, struktury i rozmiaru cząstek tworzących zawiesinę można uzyskać między innymi w badaniach składu granulometrycznego przy wykorzystaniu granulometrów laserowych. 
W artykule przedstawiono oryginalne wyniki badań składu granulome-trycznego zawiesin zawartych w komunalnych ściekach surowych, ściekach oczyszczonych oraz w popłuczynach powstających na stacjach uzdatniania wód podziemnych.
Przy opracowywaniu wyników badań składu granulometrycznego zawiesin wykorzystano zmodyfikowaną postać równania Avramiego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Problemy zagospodarowania turystycznego Gór Opawskich

Góry Opawskie to najbardziej na wschód wysunięta część polskich Sudetów
będąca przykładem regionu, w którym w ostatnich 15 latach dokonały się
znaczące zmiany związane z rozwojem turystycznym. Początki turystyki w Górach
Opawskich datuje się na koniec XVIII wieku. Dynamiczny rozwój turystyki
na omawianym obszarze przypadał na przełom XIX i XX wieku a związany był
głównie z powstaniem uzdrowiska w Głuchołazach (Bad Zigenhals) i popularyzacją
miejscowości letniskowych Jarnołtówka i Pokrzywnej. W okresie tym okolice
Biskupiej Kopy uznawane były za jeden z atrakcyjniejszych rejonów wypoczynkowych
Śląska. II wojna światowa zahamowała rozwój turystyczny regionu. Dopiero
w latach 70. XX w. nastąpił dynamiczny rozwój turystyki, wtedy to w rejonie
Biskupiej Kopy wybudowanych zostało kilkanaście ośrodków wczasowych.
Kolejne zmiany przyniosły lata 90. XX w. będące okresem prywatyzacji ośrodków
wczasowych i rozwoju turystyki wiejskiej. Zmiany zagospodarowania turystycznego
związane były z licznymi problemami pojawiającymi się na styku ekonomii,
turystyki i ochrony środowiska. W przypadku rejonu Gór Opawskich część problemów
została już rozwiązana, w dużej mierze dzięki zaangażowaniu społeczności
lokalnej oraz aktywnej współpracy transgranicznej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Prognozowanie skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego w zakresie realizacji infrastruktury technicznej

Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla
gminy lub jej części zobowiązuje władze gminy do realizacji przyjętych, w drodze
uchwały, zapisów planu. Wśród szeregu wydatków, jakie jest zobowiązana ponieść
gmina można wymienić m.in.: realizację infrastruktury technicznej należącej
do zadań własnych gminy (sieć kanalizacyjna, sieć wodociągowa), realizację
inwestycji drogowych, wykup terenów na cele publiczne związane z realizacją
zadań własnych gminy oraz roszczenia właścicieli lub użytkowników wieczystych
w przypadku obniżenia wartości nieruchomości na skutek ustaleń miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego. Analizą objęto koszty realizacji planu
miejscowego sporządzanego dla fragmentu wsi Pietrzykowice – Rybnica, w rejonie
ul. Fabrycznej, w gminie Kąty Wrocławskie.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ korzeni grabu na wytrzymałość gruntu na ścinanie

W pracy przedstawiono wyniki badań parametrów wytrzymałościowych korzeni grabu (Carpinus betulus L.) pobranych z jednego ze zboczy z okolic Ciężkowic (Pogórze Ciężkowickie). W ramach badań prze-prowadzono badania wytrzymałości na rozciąganie, dokonano pomiaru względnej powierzchni korzeni w gruncie oraz przeprowadzono badania wytrzymałości na ścinanie gruntu oraz gruntu zbrojonego korzeniami. Badania wytrzymałości na rozciąganie przeprowadzono w zrywarka produkcji firmy Hounsfield H50KS na próbkach o długości 0,1 m stosując prędkość odkształceń 10 mm.min-1. Badania wytrzymałości na ścina-nie przeprowadzono w aparacie bezpośredniego ścinania o wymiarach skrzynki 120 x 120 mm na próbkach gruntu oraz gruntu zbrojonego 6 oraz 10 korzeniami grabu. Wyniki badań wytrzymałości na rozciąganie oraz ich analiza wykazały, że korzenie grabu charakteryzują się wysoką wytrzymałością na rozciąganie w porównaniu do innych gatunków drzew. Pomiary względnej powierzchni korzeni w gruncie wykazały, że największe zagęszczenie korzeni występuje w przypowierzchniowej warstwie gruntu sięgającej do ok. 0,3 m ppt., a na głębokości 1,0 m ppt. występują pojedyncze korzenie. Udział korzeni w profilu gruntowym wyniósł ok. 0,4 %, co stanowi niską wartość w stosunku wyników badań tego typu systemu korzeniowego. Wyniki badań wytrzymałości na ścinanie wykazały, że wraz ze wzrostem względnej powierzchni korzeni w gruncie następuje zwiększenie jego wytrzymałości na ścinanie, przy czym 
wzrost ten jest spowodowany znaczącą zmianą spójności. Przy wartościach względnej powierzchni korzeni w gruncie w zakresie 0,11–0,26% uzyskano przyrost wytrzymałości gruntu na ścinanie od 2,7 do 8,6 kPa.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zastosowanie metody Churchilla w określeniu zdolności zbiornika wodnego w Krempnej do zatrzymywania rumowiska

W światowej literaturze fachowej odnaleźć można wiele wzorów i nomogramów
służących określeniu zdolności zbiorników do zatrzymywania rumowiska.
Zdolność zbiorników wodnych do zatrzymania rumowiska, przedstawiona
w postaci nomogramów lub wzorów, określana jest w funkcji wskaźników, którymi
najczęściej są: współczynnik pojemności zbiornika (ang. capacity-inflow ratio
– C/I) i współczynnika zlewniowy (ang. capacity-watershed ratio – C/W). W zależności
od współczynnika pojemności zdolność zbiornika do zatrzymywania rumowiska
wyznaczana jest ze wzorów Łopatina, Drozda, Karauševa, Brune’a.
Współczynnik C/W wykorzystany w metodzie Brune’a-Allena, Browna Gottschalka.
Churchill uzależnił zdolność zbiornika do zatrzymywania rumowiska od
wskaźnika sedymentacji – SI (ang. sedimentation index). Wyznaczenie zdolności
do zatrzymania rumowiska małych zbiorników wodnych stwarza znaczne trudności,
gdyż większość istniejących wzorów i nomogramów służących wyznaczeniu
tej zdolności została opracowana w wyniku badań dużych i średnich zbiorników
wodnych.
W pracy przedstawiono wyniki obliczeń rzeczywistej zdolności małego
zbiornika wodnego do zatrzymywania rumowiska βrz w kolejnych latach eksploatacji.
Zdolność ta została określona na podstawie kilku pomiarów zamulania i obliczeń
ilości rumowiska unoszonego dopływającego do zbiornika wodnego. Do
badań wytypowano zbiornik w miejscowości Krempna na rzece Wisłoce. Obliczony
wskaźnik sedymentacji, uwzględniający zmianę pojemności zbiornika w wyniku
zamulania, wynosi 5,0⋅105÷1,4⋅106 s2⋅ft-1. Zdolność zbiornika w Krempnej do
zatrzymywania rumowiska w pierwszym roku eksploatacji, określona na podstawie pomiarów zamulania wynosi 77,1% i jest wyższa od wartości określonej według
wzoru Churchilla, wynoszącej 65%. Wzór Churchilla może służyć określeniu
w sposób przybliżony wartości początkowej β. Określona redukcja wartości βCh
w okresie osiemnastu lat eksploatacji zbiornika w Krempnej jest ponad dwukrotnie
niższa od redukcji rzeczywistej zdolności od zatrzymania rumowiska – βrz. Zależność
regresyjna w postaci βrz = 21,044Ln(SI)-222,35 umożliwia określenie zdolności
zbiornika w Krempnej do zatrzymania rumowiska w kolejnych latach eksploatacji.
Wprowadzony przez Churchilla wskaźnik sedymentacji może zostać wykorzystany
do opracowania zależności umożliwiającej wyznaczenie zdolności małych
zbiorników wodnych do zatrzymywania rumowiska. Wymaga to jednak prowadzenia
systematycznych pomiarów zamulania oraz możliwości określenia ilości
rumowiska dopływającego do zbiornika na podstawie danych hydrologicznych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Walory środowiskowe najmniejszego uzdrowiska w Polsce Przerzeczyn-Zdrój

W opracowaniu zwrócono uwagę na walory środowiskowe najmniejszego uzdrowiska w Polsce Przerzeczyna-Zdrój. Jest to wieś wchodząca w skład gminy Niemcza, w powiecie dzierżoniowskim województwa dolnośląskiego. Liczy około 700 stałych mieszkańców w części mieszkalnej oraz w części uzdrowiskowej oferuje około 170 miejsc dla kuracjuszy. Miejscowość położona jest wśród terenów zielonych. Otaczają ją łąki, pola oraz małe zagajniki, u podnóża gór Sowich, stanowiących jedną z atrakcji turystycznych regionu. Wśród licznych walorów środowiskowych na szczególną uwagę zasługują: klimat i naturalne, lecznicze wody mineralne (siarczkowe, radoczynne i żelaziste). Wody te w swym składzie są unikalnymi nie tylko w skali Polski, ale też na skalę Europy.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena efektywności scaleń gruntów realizowanych w Polsce w ramach wspolnej polityki rolnej Unii Europejskiej

Celem pracy jest dokonanie oceny efektywności gospodarczej i ekonomicznej projektów realizowanych w okresie po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, tj. projektów realizowanych od 2004 roku. W badaniach oparto się na reprezentatywnej próbie 12 obiektów (wsi) na których wykonano prace scaleniowe z różnych części Polski, proporcjonalnie do liczby dokonywanych scaleń.
Rozłogi gruntów badanych gospodarstw dokonano na podstawie danych map ewidencyjnych i rejestrów gruntów uzyskanych od starostw powiatowych.
Ocenę poziomu dochodów jako skutek ukształtowania rozłogów ustalono następująco. Badaniami objęto 300 gospodarstw, które są w systemie Polskiego FADN z Regionu Mazowsze i Podlasie, tj. z województw: lubelskiego, podlaskie-go, mazowieckiego i łódzkiego. Dla gospodarstw roślinnych i mieszanych z tej grupy ustalono oddalenie gruntów oraz dochód oraz poddano analizie statystycznej.
Ocenę efektywności scaleń według metody wewnętrznej stopy zwrotu (IRR) ustalono według reguł proponowanych przez Trockiego i Gruczy.
Na podstawie badań stwierdzono, że scalanie gruntów pozwoliło na uzy-skanie następujących efektów:
- gospodarczych: zmniejszenie liczby działek w gospodarstwie o 48,9%, zwiększenie powierzchni o 95,0%, zmniejszenie oddalenia gruntów od zagród
o 24,6%,
- ekonomicznych: szacunkowy wzrost dochodu po scaleniu na poziomie 12,0 - 43,8%, roczna stopa zwrotu poniesionych kosztów (IRR) na poziomie 4,9% do 15,%, a okres zwrotu poniesionych kosztów ustalono średnio na 6-7 lat.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Regulacja rzek i potoków górskich w warunkach równowagi hydrodynamicznej

Gospodarcze wykorzystanie rzek i potoków spowodowało degradację równowagi
ekologicznej i intensyfikację procesów morfologicznych, co na większości
rzek i potoków doprowadziło do wystąpienia erozji i obniżenia ich dna. Zmiany
te wymuszają podejmowanie działań zmierzających do stabilizacji dna i brzegów
koryt rzecznych.
W pracy przeanalizowano dokumentację projektową regulacji pod kątem
sprawdzenia czy podejmowane prace są wystarczające dla bezpiecznego przepuszczenia
wód katastrofalnych i czy uwzględniają procesy morfologiczne kształtujące
ich koryta. Wykonano obliczenia warunków przejścia fali powodziowej na kilku
wybranych potokach górskich w różnych warunkach utrzymania ich koryt.
Stwierdzono, że pod względem hydraulicznym projektowane regulacje
spełniają swoje zadania zapewniając wymaganą przepustowość koryta. Zachowanie
projektowanej przepustowości wymaga ciągłych prac konserwacyjnych. Przy
wymiarowaniu koryt z dnem stabilnym ograniczeniem jest szerokość doliny, która
w terenie zurbanizowanym nie pozwala zaprojektować przekroju poprzecznego
koryta o kształcie najkorzystniejszym z hydraulicznego punktu widzenia. W przypadku
wymiarowania koryt z dnem ruchomym należy tak dobrać wymiary koryta
regulacyjnego, aby nie nastąpiło zerwanie obrukowania dna cieku dla przepływu
miarodajnego. Wyliczanie warunków początku ruchu w sposób uproszczony prowadzi
do przewymiarowania koryt. Powoduje to lokalną akumulację rumowiska
dennego, a warunek równowagi hydrodynamicznej nie jest spełniony. Szacowanie
składu granulometrycznego na podstawie formuł empirycznych powinno być zastąpione
pomiarami bezpośrednimi, ponieważ na warunki początku ruchu rumowiska
ma wpływ także wielkość rumowiska oraz jego kształt.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ sposobu sterowania nawadnianiem gerbery na wzrost roślin i plon kwiatów

W roku 2012 prowadzono doświadczenia nad sterowaniem nawadniania
gerbery uprawianej w pojemnikach. Gerbery uprawiane na kwiaty cięte w szklarniach
zwykle nawadnianie są kroplowo. Prawidłowe dostosowanie ilości pożywki
nawozowej oraz częstotliwości nawadniania decyduje o warunkach powietrzno
wodnych w podłożu, o wielkości plonu i jakości kwiatów oraz umożliwia
oszczędność wody i nawozów. W doświadczeniu porównano wpływ 3 sposobów
sterowania nawadnianiem gerbery miniaturowej ‘Surabaja’, uprawianej w pojemnikach
(2 dm3) na plon, jakość kwiatów oraz zużycie wody podczas 4-
miesięcznego okresu uprawy. Kombinacje nawodnieniowe zróżnicowano następująco:
I – kontrola (3 nawodnienia dziennie, niezależnie od przebiegu pogody), II
– nawadnianie sterowane automatycznie przy ustalonym poziomie wilgotności
podłoża (sonda pojemnościowa), III – nawadnianie sterowane automatycznie na
podstawie ciągłego pomiaru masy 18 roślin (cała kombinacja ustawiona na wadze).
Celem doświadczenia było opracowanie precyzyjnego sterowania nawadnianiem
gerbery za pomocą prototypowego urządzenia wagowego, współpracującego
ze sterownikiem nawodnieniowym. Skład pożywki nawozowej był identyczny we
wszystkich kombinacjach (N 170, P 34, K 200, Mg 30, Ca 140 (mg/l) + mikroelementy).
Automatyczne nawadnianie na podstawie pomiaru masy doniczek z roślinami
powodowało uzależnienie dawek nawodnieniowych od zmiany warunków
atmosferycznych, które wpływają na potrzeby wodne roślin (nasłonecznienie i
temperatura). Gerbery nawadniane za pomocą systemu wagowego zużyły wprawdzie
najwięcej wody w przeliczeniu na jedną roślinę, ale osiągnęły także najwyższy
plon, a jej kwiaty charakteryzowały się najlepszą jakością (średnica i masa
kwiatostanu). Najniższy plon kwiatostanów uzyskano w kombinacji kontrolnej –
nawadnianej 3 razy dziennie niezależnie od warunków pogodowych. Stwierdzono tu także okresowe „przelewanie” roślin i związany z tym wysoki dzienny drenaż
oraz wzrost stężenia soli w podłożu.
Otrzymane wyniki wykazały dużą przydatność prototypowego systemu
wagowego do sterowania nawadnianiem roślin uprawianych pod osłonami. Przy
zastosowaniu systemu wagowego sumaryczne dawki wody były istotne zależne od
nasłonecznienia i temperatury w szklarni (R2 = 0,70). W przypadku sterowania
nawadnianiem za pomocą czujnika pomiaru wilgotności tak silnej zależności pomiędzy
dziennymi dawkami wody a nasłonecznieniem i temperaturą już nie
stwierdzono (R2 = 0,21).

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna