rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czy istnieje przepis na obcojęzycznego Leśmiana?

Wbrew oczywistym trudnościom poezję Bolesława Leśmiana przekładano na kilkanaście języków o różnym stopniu pokrewieństwa z polszczyzną. Odmienne strategie i poziom tłumaczeń, ich różna ilość w poszczególnych krajach oraz wciąż marginalna pozycja autora Łąki w kanonie europejskim skłaniają do podjęcia refleksji metodologicznej nad jego poezją z perspektywy przekładu.
         Artykuł ma na celu podsumowanie najistotniejszych trudności, jakie twórczość Leśmiana stawia przed tłumaczami, i wyabstrahowanie na podstawie praktyki translatorskiej w różnych językach pewnych recept – takich rozwiązań i podejść, których szersze zastosowanie dawałoby szansę na zoptymalizowanie rezultatu przekładu. W nawiązaniu do koncepcji dominanty wyróżniono cztery pierwiastki, których uwzględnienia wymaga adekwatny przekład tej poezji. Prześledzono takie kwestie jak odtwarzanie neologizmów – z naciskiem na systemowość Leśmianowskiego słowotwórstwa – zagadnienia wersyfikacyjne, w tym rolę rytmu i, co za tym idzie, pytanie o ewentualną ekwimetryczność przekładu, wymiar mitotwórczy tej poezji oraz jej unikalny charakter. Na zasygnalizowanie zasługują także problemy związane ze współtworzeniem obcojęzycznego makrotekstu przez różnych tłumaczy oraz odmienne uwarunkowania odbioru w zagranicznej recepcji. Przykłady zostały zaczerpnięte z tłumaczeń na języki angielski, niemiecki, rosyjski, ukraiński i włoski.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Przeinaczanie i inne klęski poetów. Leśmianowski projekt poetologiczny w świetle lektury „Przygód Sindbada Żeglarza”

Artykuł ma na celu prześledzenie motywu klęski poety w kontekście projektu poetologicznego, najpełniej wyartykułowanego przez Bolesława Leśmiana w szkicach literackich, ale rozwijanego też w licznych wierszach z wątkami autotematycznymi. Autorka proponuje perspektywę peryferyjną, w centrum rozważań stawiając najbardziej feralnego poetę z galerii twórców przywoływanych przez Leśmiana, czyli wuja Tarabuka z Przygód Sindbada Żeglarza (1913). Choć ta wczesna baśń literacka traktowana jest zwykle jako tekst marginalny w dorobku pisarza, zawiera w postaci zalążkowej wiele elementów istotnych dla jego światopoglądu literackiego. Należy do nich między innymi wizja poety, który stara się rytm natury przekładać na rytm swoich śpiewnych wierszy, jednak stale doświadcza różnego rodzaju porażek – owoce jego pracy ulegają destrukcji, a kolejne metody utrwalania poezji przeinaczają oryginalny zamysł autora. Artykuł zawiera elementy polemiki z esejem Ryszarda Koziołka Wuj Tarabuk i nędza pisania.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Hartwig przestrzennie. Recenzja książki Elżbiety Dutki „Centra, prowincje, zaułki. Twórczość Julii Hartwig jako auto/bio/geo/grafia”, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2016

Auto/bio/geo/grafia jest twórczą i niebanalną soczewką interpretacyjną autorki książki, która przygląda się poszczególnym tomom, wierszom i tekstom o sztuce autorstwa Julii Hartwig. Ramą kompozycyjną, która pozwala na prowadzenie płynnej narracji, staje się przestrzeń, przypisana do tytułowego centrum, prowincji i zaułka. Wspomniane odniesienia przestrzenne funkcjonują jako klucz kompozycyjny książki podzielonej na trzy segmenty: Francja – nostalgiczne centrum, Ameryka – prowincja codzienności oraz Polska – zaułki historii i pamięci, w ramach których, w konkretnych przykładach utworów, każdorazowo zostaje zauważona spacja i łączące się z nią przemiany.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Gość/inność dyskursu posthumanistycznego. Recenzja książki Anny Filipowicz, „(Prze)zwierzęcenia. Poetyckie drogi do postantropocentryzmu”, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2017

Recenzowana książka Anny Filipowicz (Prze)zwierzęcenia. Poetyckie drogi do postantropocentryzmu jest jedną z kluczowych rozpraw badających związki ludzko-zwierzęce na materiale poezji polskiej XX i XXI wieku. Autorka w sposób innowacyjny odczytuje wiersze poetów uznanych za kanoniczych (Anny Świrszczyńskiej, Tadeusza Różewicza, Marcina Świetlickiego, Ryszarda Krynickiego, Tomasza Różyckiego, Jarosława Marka Rymkiewicza i Juliana Tuwima), wykorzystując wiedzę etologiczną i przyrodoznawczą. Największym atutem rozprawy, zdaniem recenzenta, jest mikrologiczna analiza poszczególnych utworów, dowartościowująca szczegół, dzięki czemu czytelnik otrzymuje kompendium podstawowych problemów związanych z emancypacją zwierząt w dwóch planach czasowych (podczas powstania warszawskiego i w czasach współczesnych). Filipowicz postuluje odrzucenie stereotypów, które do tej pory wzmacniały szowinizm gatunkowy i hierarchiczność w ramach akcydentalnych spotkań (casus zwierząt zamieszkujących ogrody zoologiczne i przestrzenie niezurbanizowane) i wypracowanie wrażliwości międzygatunkowej. Jej przejawami mogłyby być m.in. troska o dostrzeżenie indywidualnych biografii zwierząt w trakcie konfliktów zbrojnych lub zapobieganie niszczeniu biotopów. Rozprawa Filipowicz jest nie tylko przykładem zręcznego aplikowania metodologii z pogranicza humanistyki ekologicznej, animal studies, affective studies, lecz również ważnym głosem w debacie o budowaniu ładu ekologicznego i miejscu/roli zwierząt w życiu człowieka.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Człowiek Kosmiczny – moriturialny – miłosny w późnej poezji Leśmiana. Studium z antropologii wyobraźni

Próba opisania transgresyjnego modelu antropologicznego późnych wierszy Leśmiana. W badaniu inspiracją stały się poetyckie działania samego poety, który w liryku Zwiewność stworzył nowy „mistyczny” obraz poetycki, a następnie wysnuł z niego niezwykłą, materialno-metafizyczną formę ludzkiego bytu. Z tego dzieła poetyckiej kreacji uczyniono w artykule wyobraźniową soczewkę, umożliwiającą adekwatny ogląd nowych radykalnych form ludzkiego bytu i wydarzających się w ich powstawaniu zjawisk – destrukcji, metamorfoz i transgresyjnego scalania z Kosmosem, a także materii owego bytu (rytmu i ruchu).
          

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dar przyjaźni. Dar opowieści. „Dwaj Macieje”

Artykuł jest próbą interpretacji wiersza Bolesława Leśmiana Dwaj Macieje w kontekście autobiograficznego doświadczenia poety – jego przyjaźni z Franzem Fischerem. Utwór Leśmiana jest w mojej propozycji lekturowej świadectwem wary w dar przyjaźni i dar opowieści.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Znikomek wśród innobytów. Przyczynek do anatomii Leśmianowskiej wyobraźni

Artykuł jest próbą usytuowania świata osobliwych stworów kreowanych w balladach Bolesława Leśmiana wobec innych bestiariuszy wywiedzionych z mitologii oraz literackich kreacji w zakresie: science fiction, baśni i groteski, twórczości dla dzieci i kultury popularnej, m.in. Jorge Luisa Borgesa, Stanisława Lema, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Macieja Wojtyszki. Na tym tle odrębność wyobraźni Leśmiana skłania do nazwania jej ontologią fantastyczną i odniesienia do kategorii „innobytu”. Leśmian kreuje swe postaci w perspektywie anty-antropocentrycznej – jako istnienia alternatywne. Ich wyglądy pozostają niedookreślone, gdyż szczątkowe charakterystyki rozpraszone w narracji skupiają się przede wszystkim na ich marginalizowanej wobec świata realnego egzystencji. Przegląd ważniejszych Leśmianowskich stworów zamyka szczegółowa interpretacja ballady Znikomek ze zbioru Napój cienisty.
          

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kategorie reprezentacji i cielesności w wierszu „Z dłońmi tak splecionymi…” Bolesława Leśmiana

Autor rozpatruje wiersz Bolesława Leśmiana *** [Z dłońmi tak splecionymi, jakbyś klęcząc, spała…] pod względem kategorii cielesności i reprezentacji, skupiając uwagę na zagadnieniu rytmu. Analizuje „znaczącość”, śledzi występowanie transwersalnych odbić, bada logiczną oraz retoryczną strukturę, która odsłania swoją dynamiczność oraz przestrzenność pod postacią ogniw łańcucha DNA. Interpretacja fonologicznej powłoki tekstu uzmysławia somatyczne doświadczenie lektury liryku, a tym samym sposób, w jaki Leśmianowski podmiot nawiązuje kontakt z czytelnikiem.
          

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Powieść historyczna według Sienkiewicza. Teoria i praktyka

Problematyka gatunkowa powieści historycznej zajmowała Sienkiewicza jeszcze przed przystąpieniem do uprawiana tego gatunku Wśród recenzji pisarza szczególnie ważna jest krótka ocena Krzyżaków 1410 Kraszewskiego, na podstawie której Sienkiewicz określił ogólne zarysy gatunku. Natomiast oceniając Szkice historyczne Ludwika Kubali, wskazał na potencjalną literackość samych dziejów. Praktykę na polu powieści historycznej autora Trylogii poprzedziła stylizowana na pamiętnik staropolski Niewola tatarska. Z kolei słynny cykl powieści o siedemnastym wieku uformował model powieści historycznej powtarzany potem w Quo vadis i Krzyżakach. Swoje doświadczenie pisarskie uogólnił Sienkiewicz w odczycie o powieści historycznej, w którym wyłożył swoje poglądy na cel i formę tego gatunku.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Śląskie lochy i smoki – wariacje historyczne Szczepana Twardocha

Nadrzędnym celem artykułu jest rozpoznanie metod twórczych konstytutywnych dla prozy Szczepana Twardocha. Interpretacja jego powieści zatytułowanej Drach, a opublikowanej w 2014 roku, jako przykładu dzisiejszego pisarstwa historycznego potwierdza rozpoznania dokonane przez badaczy z nurtu Nowego Historyzmu. Tekst oparty na wzorcu sagi rodzinnej ukazuje w specyficzny sposób lokalną historię Śląska w ciągu XX wieku.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Powieść szachowa jako powieść historyczna. Nieco przewrotna alternatywa gatunkowa

Artykuł realizuje dwa cele. Pierwszym z nich jest ponowne zdefiniowanie gatunkowe powieści historycznej w sytuacji, w której dotychczasowe próby opisania tej formy okazują się niewystarczające. Nowa definicja przenosi punkt ciężkości z cech strukturalnych (niemożliwych do ustalenia po doświadczeniu narratywizacji historii) na poetykę odbioru. Cel drugi, interpretacyjny, polega na skomplikowaniu uczynionych rozpoznań poprzez analizę powieści szachowej, która multiplikuje historyczność utworu i zmusza do postawienia innych pytań. Tym samym artykuł zmierza do alternatywnego opisu ważnego dziś doświadczenia literackiego, jakim jest proza historyczna.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Polska współczesna powieść historyczna i kultura popularna (prolegomena)

Popularnej powieści historycznej przypadła współcześnie – niezależnie od promowanych form „polityki pamięci” i ustaleń historyków – rola medium podtrzymującego i powtarzającego mity narodowe. Nawet jeśli bowiem obraz minionych czasów zostaje rozbity, w miejsce dotychczasowego mitu powstaje nowy. Ma on niekiedy – wobec chronologicznie wcześniejszego – charakter „anty-mitu”, tj. ukazuje „kulturowy rewers” dotychczasowej wizji. Jednakże jego funkcja pozostaje niezmienna – ma utrwalać dotychczasowe postrzeganie przeszłości, choćby expressis verbis deklarowana była konieczność rewindykacji. „Czytanie historii” przez twórców popularnej powieści historycznej pozostaje w niej zapisem o charakterze „kulturowego palimpsestu”, podporządkowanego funkcjonującym w wyobraźni społecznej „fantomom” przeszłości.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Linia królewska Odry” − literackie strategie „pisania narodu” na przykładzie sygnifikacji polskości Ziem Odzyskanych w powieści piastowskiej (od II wojny światowej do 1989 roku)

Artykuł poświęcony jest procesowi sygnifikacji Ziem Odzyskanych na przykładzie tzw. powieści piastowskiej, która jest podtypem powieści historycznej. Proces literackiego i historiograficznego „pisania narodu” odbywa się w literaturze współczesnej zarówno za sprawą dyskursów historii, w tym tzw. polityki historycznej, wspieranej przez instytucje narodowe, promującej określoną, pożądaną przez rządzących wizję, jak i odmiennych wobec powyższych dyskursów pamięci, obejmujących mikrohistorię, autobiografizm, narracje lokalne itd. Wydaje się, że na przykładzie strategii sygnifikacji polskości Ziem Odzyskanych w powieści piastowskiej można wykazać, iż zjawisko „pisania narodu” (Homi K. Bhabha) ma w dużej mierze charakter procesualny, perswazyjny i przygodny, narzucony wymogami polityki. Powieść piastowska jako elementem tzw. „pedagogiki narodowej” (Bhabha) miała dla polskich władz szczególne znaczenie. Poprzez odwołanie do czasów panowania w Polsce dynastii piastowskiej, kiedy to ziemie zwane po II wojnie światowej odzyskanymi wchodziły w skład państwa polskiego, można było na nowo związać je w świadomości społecznej z terytorium kraju. Powieść piastowska umożliwiała więc zakorzenienie postanowień jałtańskich w sferze mitycznych wyobrażeń historycznych i symbolicznych, przez co terytorialne przesunięcia nabrały znamion czytelniejszego, bo historycznie usprawiedliwionego procesu odszkodowawczego. Utwory Karola Bunscha, Antoniego Gołubiewa czy Władysława Jana Grabskiego doskonale wpisywały się w proces związywania północnych i zachodnich terytoriów z resztą kraju i jako takie odpowiadały zarówno na zapotrzebowanie władz, jak i społeczeństwa, stając się elementem budowania fantazmatycznej wspólnotowej narracji fundacyjnej.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Żona magika wobec francuskiej kolonizacji Algierii. Powieść historyczna w ujęciu Briana Moore’a

Artykuł omawia ostatni utwór Briana Moore’a pt. Żona magika (wyd. anglojęz. 1997, wyd. pol. 2000) jako powieść historyczną. Pochodzący z Belfastu pisarz, który otrzymał obywatelstwo kanadyjskie, a zmarł w USA, miał w swej młodości epizod „algierski”. Pod koniec życia, zainspirowany najprawdopodobniej źródłem historycznym pt. Confidences d’un prestidigitateur Roberta Houdina, Moore stworzył w swej powieści nieoficjalną wizję wydarzeń, które miały doprowadzić do ostatecznego opanowania Algierii przez Francję. Pobyt słynnego francuskiego iluzjonisty w Algierii związany był z powierzoną mu misją polityczną. Jego sztuczki miały wzbudzić przekonanie wśród lokalnych przywódców, że Francuzi dysponują mocą, która przyczyni się do ich zwycięstwa. Istotą zamysłu Moore’a było ukazanie tych działań z perspektywy żony magika, która w odróżnieniu od swojego pierwowzoru nie jest tylko bierną obserwatorką.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zbrodnia w starych dekoracjach – historyczne powieści kryminalne Jakuba Szamałka

Artykuł stanowi analizę trylogii Jakuba Szamałka, na którą składają się powieści: Gdy Atena odwraca wzrok, Morze Niegościnne i Czytanie z kości. Teksty te rozpatrywane są jako przykład realizacji subgatunku powieści kryminalnej, kryminału historycznego. Rozważania wydobywają cechy charakterystyczne tej konwencji, szczególnie te wynikające z jej hybrydyczności, a zatem uwikłania w dylematy powieści historycznej: konieczności dokonania wyboru, jak zostaje skonstruowana przeszłość jako jeden z przedmiotów przedstawienia.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Małżeństwo kryminału z historią, czyli uwag kilka o kryminałach retro Konrada T. Lewandowskiego

Autorka artykułu wyraża przekonanie, iż na przełomie XX i XXI wieku spotykamy się ze swoistą restytucją historii w różnych odmianach i nurtach literatury, czego dowodem może być między innymi twórczość Konrada T. Lewandowskiego. Celem artykułu jest ukazanie sposobów „użytkowania historii” w kryminałach retro tego autora. Po przedstawieniu wyznaczników gatunku, badaczka śledzi obecne w powieściach Lewandowskiego różne odmiany historycznego prawdopodobieństwa, przechodzenie autora od prawdy historycznej do „historii niebyłej”. Stawia też pytanie o konsekwencje takiego operowania historią dla odbiorcy prozy historycznej u progu XXI wieku.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Solfatara, czyli dziesięć dni rewolucji rybaka. Z Maciejem Henem rozmawia Ewa Tyszko

W rozmowie z Ewą Tyszko Maciej Hen opowiada o powstawaniu powieści-kroniki Solfatara, której akcja rozgrywa się w siedemnastowiecznym Neapolu.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dlaczego oświecenie? Tomasz Cieślak i Jerzy Wiśniewski rozmawiają z Profesorem Wiesławem Puszem

W rozmowie z Tomaszem Cieślakiem i Jerzym Wiśniewskim profesor Wiesław Pusz, badacz literatury polskiego oświecenia opowiada o środowisku łódzkiej polonistyki, swoich badawczych pasjach i lekturach.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kalendarium życia kulturalnego Łodzi luty–marzec 1945

Publikacja niniejsza, fragment Kalendarium łódzkiego życia kulturalnego w latach 1945–1946, obejmuje swoim zakresem luty i marzec roku 1945, miesiące organizowania się kultury po przeszło pięciu latach niemieckiego terroru okupacyjnego. W dziejach miasta był to okres szczególny – wobec niemal całkowitego zburzenia Warszawy przez Niemców, na terenie Łodzi ulokowały się niektóre spośród komunistycznych urzędów, zaczęli tu także zjeżdżać ważni przedstawiciele życia umysłowego i kulturalnego. Oferowano im mieszkania, pracę w dynamicznie rozwijającej się, kontrolowanej przez władzę prasie oraz w tworzonych naprędce instytucjach kultury i uczelniach. Autor tekstu próbuje – poprzez szczegółową denotację faktów z pogranicza historii, polityki, życia umysłowego i artystycznego – przedstawić mechanizmy i dynamikę najwcześniejszego etapu kulturowo-ideologicznej rewolucji przeprowadzonej w Polsce w latach 1945–1948.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Między obserwacją a wspomnieniem. Strategie poetyckie Macieja Roberta

Artykuł jest próbą interpretacji dotychczasowego dorobku łódzkiego poety Macieja Roberta. Opisuje najważniejsze składowe dykcji poety, specyfikę jego obrazowania oraz główne obszary tematyczne obecne w tej liryce. Przedmiotem refleksji są także zmiany zachodzące w twórczości Macieja Roberta oraz ważne dla niego inspiracje, czerpane między innymi od Tomasza Różyckiego i Krzysztofa Siwczyka.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Niemożliwe jako konieczne, czyli literaturoznawcza nie-pewność

Recenzja pracy Edwarda Balcerzana poświęconej literackości dotyczy ważnych kwestii współczesnej teorii literatury: na ile pewne kategorie teoretyczne wciąż mają rację bytu, czy możliwa jest nowa odsłona paradygmatu strukturalistycznego, jakie są dziś wartości myślenia modelowego?

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Jak badać milczenie w prozie współczesnej

W recenzji książki Doroty Korwin-Piotrowskiej doceniono zaprezentowaną tu koncepcję badań kategorii milczenia w perspektywie poetyki, retoryki i kognitywistyki. Zwrócono też uwagę, że dotychczas brakowało badań nad tą kategorią w odniesieniu do prozy współczesnej. Dzięki pierwszym rozdziałom czytelnik może zapoznać się z przeglądem aktualnych teorii, które dla autorki stanowią źródło inspiracji i ulegają twórczemu przekształceniu, w kolejnych – znajdzie instrumentarium badawcze. Przedstawione w dalszych częściach interpretacje twórczości m.in. Mirona Białoszewskiego, Hanny Krall, Zbigniewa Kruszyńskiego, Marka Kędzierskiego czy Jacka Dukaja dowodzą nie tylko świetnego władania warsztatem literaturoznawczym, ale i wyjątkowej wrażliwości analitycznej autorki.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Paul Muldoon: O sobie samym zwielokrotnionym

W niniejszym artykule omówione są w szczególności dwa wiersze Paula Muldoona z jego najnowszego tomu One Thousand Things Worth Knowing (2015): Paul Muldoon: Pompeje i Kuba(2). W trakcie analizy wskazane zostają dominujące motywy twórczości poety oraz sposoby, w jakie są one przepracowywane w różnych wierszach i poematach. W efekcie zostają uwypuklone kluczowe aspekty jego poezji – rozważania nad pojęciami tożsamości i autobiografii, namysł nad miejscem wiersza w świecie oraz nad odpowiedzialnością poety względem społeczności, z której się wywodzi.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Między tragedią antyczną i mieszczańską – postdramatyczna estetyka Heinera Müllera

Artykuł zajmuje się adaptacjami tragedii antycznych i motywów mitologicznych w dramatach Heinera Müllera, znanego niemieckiego dramatopisarza, uważanego za spadkobiercę Brechta. Swoją działalność pisarską wiązał Müller z NRD; mimo że często miał problemy z cenzurą, nie zdecydował się na emigrację. Adaptacje Müllera można czytać – jak inne jego dramaty – jako utwory politycznie zaangażowane, kontestujące w wyrafinowanej argumentacji ułomności systemu komunistycznego. Nie z tego jednak powodu utwory Müllera są aktualne do dziś. Ich estetyczna atrakcyjność polega na propozycji dialektycznego powiązania dwóch tradycji dramatu. Na przykładzie trzech reprezentatywnych tekstów Müllera, Der Horatier, Filoktet oraz Gnijący brzeg. Materiały do Medei. Krajobraz z Argonautami artykuł prezentuje strategię poetologiczną autora, łącząca tragedię z bürgerliches Trauerspiel, dwie wykluczające się formy niemieckiego dramatu. Z syntezy tej wynika ważna konkluzja polityczna, w oczywisty sposób nieodczytana przez enerdowskich cenzorów.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dialektyka przemocy w ofiarniczych tragediach Cypriana Norwida

Wśród badaczy twórczości Cypriana Norwida wciąż żywy wydaje się spór o przynależność autora Pierścienia Wielkiej-Damy do romantyzmu lub modernizmu. Pytanie o nowoczesność Norwidowskiej myśli jest jednocześnie trudnym pytaniem o nowoczesność polskiego romantyzmu. Na ile poeta uwikłany był w artystyczne idee stworzone przez swoich wielkich poprzedników – Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego – a na ile jego refleksja jest wyjątkowa i przełomowa? W artykule autor postanowił skupić się na ukazaniu późnej Norwidowskiej twórczości dramatycznej jako w pełni podporządkowanej nowoczesnej refleksji, ukazując autora Kleopatry i Cezara jako prekursora koncepcji stworzonych przez tak wybitnych reprezentantów krytyki nowoczesności jak René Girard, Walter Benjamin i Michel Foucault.

Czasopismo: Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo