rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Możliwości wykorzystania istniejących i projektowanych budowli na Kanale Łasica do kształtowania warunków uwilgotnienia gleb w Kampinoskim Parku Narodowym

Kanał Łasica jest głównym ciekiem odwadniającym w obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego. Analizowano możliwość wykorzystania istniejących i projektowanych budowli na kanale Łasica do utworzenia zalewów i zwiększenia retencji wodnej przyległego do niego obszaru i poprawy warunków uwilgotnienia gleb. Rozważano spłycenie i zmniejszenie przekroju poprzecznego kanału Łasica, w celu ograniczenia jego drenującej roli w warunkach ograniczonych zasobów wody, połączone ze wznoszeniem progów stałych do podwyższenia poziomu wód w kanale.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kształtowanie się odpływu ścieków oczyszczonych oraz stężeń azotu amonowego i ogólnego po nawodnieniu kwatery w oczyszczalni roślinno-glebowej

W artykule przedstawiono zmiany natężenia odpływu ścieków oczyszczonych oraz stężeń azotu amonowego i ogólnego, a także wielkość ładunków tych zanieczyszczeń w ściekach odprowadzanych po nawodnieniu kwatery w oczyszczalni roślinno-glebowej. Badania przeprowadzono w różnych porach roku. Z badań wynika, że maksymalne natężenie odpływających ścieków oczyszczonych następuje już po 3-4 godzinach po nawodnieniu kwatery ściekami. Kształt krzywej obrazującej natężenie odpływu w zależności od czasu zależy między innymi od pory roku. Wskaźnik odpływu w okresie letnim nie przekraczał wartości 0,41. Sprawność oczyszczania ścieków liczona w stosunku do ładunku zanieczyszczeń wynosiła w przypadku azotu amonowego od 98,92 do 99,9%, a w przypadku azotu ogólnego - od 97,03 do 99,9%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zwiększenie żyzności gleb i wydajności pastwisk pod wpływem nawożenia obornikiem

W pracy przedstawiono wyniki wieloletnich badań wpływu nawozów organicznych na żyzność gleb i produktywność pastwisk z runią o różnym składzie botanicznym. Stosowanie nawozów organicznych przyczyniło się do zwiększenia plonowania wieloletnich pastwisk (użytkowanych w ciągu 64 lat) o 51 i 71% w warunkach nawożenia obornikiem co 4 lata w ilości 10 i 20 t·ha-¹ i o 75% nawożonej runi wysokotrawiastej, użytkowanej przez 10 lat. Nawożenie znacznie zwiększało podstawowe wskaźniki żyzności gleby - zawartość próchnicy, azotu, fosforu i potasu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dynamika zmian różnorodności florystycznej zbiorowisk trawiastych doliny Obry

Celem badań prowadzonych w latach 1994-2005 była ocena różnorodności florystycznej zbiorowisk trawiastych w dolinie Obry (w pobliżu Kanału Środkowego) na tle zmieniających się warunków siedliskowych i użytkowania. Oceniono różnorodność florystyczną zbiorowisk łąkowych wyróżnionych na podstawie ok. 450 zdjęć fitosocjologicznych (100 wykonano w 1994 r. i 350 - w 2004 r.). Warunki siedliskowe oceniono na podstawie wskaźników Ellenberga: uwilgotnienia (F), zawartości azotu w glebie (N) oraz poziomu wód gruntowych. Informacje o liczbie pokosów i poziomie nawożenia uzyskano od użytkowników. Zmiany warunków siedliskowych w dolinie Obry, głównie uwilgotnienia, oraz użytkowania przyczyniły się do wykształcenia nowych syntaksonów lub form przejściowych zespołów wcześniej już notowanych, głównie z rzędu Molinietalia. Bogactwo florystyczne nowo wykształconych syntaksonów z klasy Phragmitetea zwiększyło się, natomiast należących do klasy Molinio-Arrhenatheretea się zmniejszyło. W okresie 10 lat liczba zanotowanych gatunków zmniejszyła się ze 171 do 132.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Technologie zadarnienia zapobiegające degradacji gruntów ornych w strefie leśnej Rosji

Na podstawie 12-letnich badań opracowano wielowariantowe technologie uprawy odłogowanych gruntów ornych poprzez ich zadarnienie i ukształtowanie runi kośnej o produkcyjności 35-53 GJ energii strawnej i 350-470 kg·ha-¹ białka surowego. Uzyskano 5- 17-krotny zwrot nakładów, wyrażony w plonie energii strawnej, na obiektach z runią trawiastą i 14-17-krotny na obiektach z runią bobowato-trawiastą (po odliczeniu 25% strat technologicznych podczas przygotowywania siana). Masa korzeni w warstwie gleby 0-20 cm wynosiła 12,1-17,6 t s.m.·ha-¹ i zawierała azotu (N) 201–264 kg·ha-¹ i fosforu (P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>) 67-97 kg·ha-¹. Zawartość próchnicy w ciągu 11 lat zwiększyła się z 1,9 do 2,0-2,2%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowane użytkowanie łąki a zawartość rozpuszczalnego węgla organicznego w czarnej ziemi zdegradowanej

Przedmiotem badań była ocena zróżnicowanego użytkowania łąki na zawartość rozpuszczalnego węgla organicznego w czarnej ziemi zdegradowanej. Badania prowadzono na długoletnim doświadczeniu łąkowym, usytuowanym na czarnej ziemi zdegradowanej w Laszczkach w woj. mazowieckim. Długookresowe nawożenie azotem w formie saletry amonowej wpływało na zakwaszenie gleby oraz zwiększało zawartość RWO w glebie, bardziej niż po nawożeniu saletrą wapniową. Systematyczne koszenie i pozostawianie rozdrobnionej roślinności łąkowej na powierzchni poletek, zwiększało zawartość biomasy łatwo podatnej na procesy jej rozkładu. W wyniku czego zwiększyła się zawartość RWO w glebie łąkowej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rola roślin motylkowych drobnonasiennych w gospodarstwie rolnym

W opracowaniu przeglądowym przedstawiono znaczenie roślin motylkowatych (w obecnej systematyce – bobowate) w produkcji wartościowych pasz objętościowych na gruntach ornych w systemie zrównoważonym i ekologicznym. Omówiono ich wpływ na środowisko, działanie strukturotwórcze, wzbogacanie gleby w substancję organiczną i składniki pokarmowe, zwiększenie produkcyjności gleby oraz poprawianie jej właściwości fizykochemicznych. Podkreślono szczególną rolę roślin motylkowatych w obiegu azotu w przyrodzie, związaną z procesem symbiozy z bakteriami brodawkowymi asymilującymi znaczne ilości azotu atmosferycznego i transferem azotu roślinom współrzędnym oraz następczym. Przedstawiono wartość pasz: zielonki, siana, kiszonki i sianokiszonki oraz PX z lucerny i ich wpływ na produkcyjność zwierząt. Omówiono również znaczenie roślin motylkowatych w pszczelnictwie, jako pożytku dla pszczół miodnych, trzmieli i dzikich zapylaczy. Opisano również zastosowanie tych roślin w ochronie środowiska i rekultywacji terenów zniszczonych przez przemysł.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prodykcja pasz - istotny czynnik bezpieczeństwa żywnościowego Rosji

Rolnictwo stanowi podstawę systemu żywnościowego bezpieczeństwa Rosji, bazującego na zrównoważonym rozwoju produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz technologii uprawy, kształtowaniu struktury zasiewów, płodozmianów i krajobrazów rolniczych, czyli całego agroprodukcyjnego kompleksu. Produkcja pasz łączy w jeden system wszystkie gałęzie rolnictwa, zapewnia efektywne zarządzanie użytkami i krajobrazami rolniczymi, racjonalne użytkowanie zasobów przyrody i podtrzymywanie równowagi w rozwoju poszczególnych kierunków produkcji rolnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Woda na obszarach wiejskich

Rolnictwo jest największym konsumentem wody. Całkowite zużycie wody przez rośliny to suma wody pochodzącej z opadów i retencjonowania w porach gleby oraz ewentualnie woda dostarczana w postaci nawodnień. Liczącym się użytkownikiem jest również środowisko przyrodnicze, w tym lasy. Obszary wiejskie pełnią istotną rolę w regulacji obiegu wody w zlewni. Problematyka gospodarki wodnej na obszarach wiejskich nie może ograniczać się do regulacji stosunków wodnych w glebie (nawodnienia, odwodnienia). Powinna obejmować całokształt zagadnień dotyczących ochrony jakości i ilości zasobów wody. Konieczne jest świadome sterowanie strukturą bilansu wodnego poprzez propagowanie poprawnych zasad kształtowania obszarów wiejskich, ochronę przeciwpowodziową i przeciwerozyjną, wdrażanie prawidłowej agrotechniki, propagowanie małej retencji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zakres i tendencje zmian stanów wód podziemnych w obszarach podmokłych w Kampinoskim Parku Narodowym

Powierzchnia hydrostref bagiennych stanowi około 30% obszaru Kampinoskiego Parku Narodowego i jego otuliny. Cechą specyficzną tych obszarów jest płytkie występowanie zwierciadła wód podziemnych, średnio od 0,16 do 2,30 m. Podstawą badań nad określeniem roli czynników geogenicznych i antropogenicznych, warunkujących zakres i tendencję zmian stanów wód były obserwacje monitoringowe z lat 1999-2009. Wśród czynników geogenicznych podstawowe znaczenie mają rozkład oraz sezonowość opadów atmosferycznych oraz drenaż płytkich systemów wód podziemnych przez cieki. Wyniki korelacji opad atmosferyczny – głębokość do zwierciadła wód podziemnych umożliwiają wyodrębnienie rejonów o wysokiej zależności oraz rejony, gdzie dominujący jest wpływ innych czynników. Linie trendu wskazują na trzy okresy zmian stanów wód podziemnych. Od 1999 r. zaznacza się zniżkujący trend zwierciadła wód podziemnych, w latach 2003-2007 następuje jego odwrócenie, a kolejny trend malejący powinien zakończyć się w 2011, lecz bieżąca sytuacja meteorologiczna nie wskazuje, że założenie to, pomimo długiego okresu badawczego, będzie możliwe. Głównym czynnikiem, oprócz wielkości opadu atmosferycznego, działającym lokalnie i okresowo, są przetamowania cieków, naturalne - tworzone lub inicjowane przez bobry podczas mokrych lat lub sztuczne - tworzone przez Służbę Parku. Działanie takich tam kształtuje stany wód podziemnych i wpływa na ich amplitudy, które są niezależne od wielkości opadu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przestrzenny rozkład potencjalnych niedoborów wodnych koniczyny i lucerny na tle struktury pokrywy glebowej gruntów ornych w Polsce

Warunki opadowe w Polsce są czynnikiem ograniczającym systematyczne uzyskiwanie w uprawach polowych dużych plonów koniczyny łąkowej (Trifolium pratense L.) i lucerny mieszańcowej (Medicago sativa L. x varia T. Martyn) (ok. 10 t s.m.·ha-¹). Oszacowano intensywność występujących niedoborów wodnych dla tych roślin w różnych regionach kraju. Stwierdzono ich dużą zmienność czasową i przestrzenną. Potencjalne niedobory wodne dla koniczyny łąkowej i lucerny mieszańcowej w centralnej Polsce na glebach brunatnych lub płowych lekkich, wytworzonych z glin, raz na pięć lat mogą osiągnąć 160-200 mm. Plonowanie lucerny w Wielkopolsce na tych samych glebach mogą ograniczać niedobory, sięgające nawet 200-240 mm. Przedstawione wyniki uzyskano, stosując do przetwarzania danych meteorologicznych i glebowych model CROPDEF.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ sposobu rozdrobnienia całych jesiennych roślin jęczmienia na jakość i wartość pokarmową kiszonki

Badano wpływ różnych metod zbioru i rozdrabniania generatywnych części jęczmienia na jakość i wartość pokarmową uzyskanej kiszonki. Materiał do zakiszania przygotowywano czterema sposobami, różniącymi się wysokością ścinania rośliny oraz stopniem jej rozdrobnienia. W kiszonkach oceniano udział całego i rozdrobnionego ziarna, udział frakcji słomy o różnym stopniu rozdrobnienia, stopień jej ubicia oraz zawartość i strawność składników pokarmowych i na tej podstawie obliczono wartość energetyczną pasz. Określano również efektywność skarmiania uzyskanej kiszonki młodymi kastrowanymi tryczkami (skopkami), pobranie energii i azotu, retencję azotu w organizmach zwierząt, ich dobowy przyrost i zużycie energii strawnej na kg przyrostu masy ciała. Najlepszą kiszonkę pod względem wartości pokarmowej uzyskano z wierzchołkowych fragmentów jęczmienia (długości 20-35 cm), które przed zakiszaniem dodatkowo rozdrobniono. Stwierdzono najlepsze wykorzystanie składników pokarmowych z paszy w postaci kiszonki skarmianej rosnącymi kastratami oraz opłacalność uprawy jęczmienia.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Trwałość agroekosystemów wyznaczona na podstawie parametrów biogeochemicznych

W pracy przedstawiono biogeochemiczną parametryzację krajobrazów na podstawie stałych nitryfikacji, charakteryzujących poszczególne elementarne jednostki krajobrazowe (EJK). Wykazano, że do opisu procesu samoregulacji systemów glebowych w terenie płaskim za pomocą strumieni azotu azotanowego można wykorzystać zasadę ujemnego sprzężenia zwrotnego. Stwierdzono występowanie związków korelacyjnych (podejście systemowe) w obrębie EJK między zawartością azotanów i stałych nitryfikacji. W odniesieniu do lokalnych katen krajobrazowych (jako krzywoliniowych układów glebowych) zastosowano podejście systemowo-strukturalne, w którym uwzględnia się przestrzenną lokalizację EJK.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ zmiennego nasilenia ruchu wczasowo-turystycznego na jakość wód Białego i Czarnego Dunajca

W latach 1996-2001 prowadzono badania jakości wód Białego Dunajca (przekrój Szaflary) i Czarnego Dunajca (przekrój Ludźmierz). Biały Dunajec niesie wody z obszaru Podhala najbardziej licznie odwiedzanego przez turystów i wczasowiczów, m.in. Zakopanego, Poronina, Białego Dunajca i okolic. W zlewni Czarnego Dunajca, gdzie gęstość zaludnienia jest znacznie mniejsza, liczba osób wypoczywających jest również mniejsza. Działalność wczasowo-turystyczna wiąże się z powstawaniem dodatkowych ilości odpadów stałych i płynnych, które są w środowisku wodnym źródłem substancji zanieczyszczających. Badania dowiodły, że wody Białego Dunajca zawierały znacznie więcej biogenów (N-NH<sub>4</sub>, N-NO<sub>3</sub>, PO<sub>4</sub>) niż wody Czarnego Dunajca. W wodach Białego Dunajca miano Coli typu fekalnego było ponad 8 razy niższe niż w wodach Czarnego Dunajca, co świadczy o wyraźnym zróżnicowaniu jakości wód obu rzek. Takie parametry zadecydowały o zaklasyfikowaniu wód Białego Dunajca do pozaklasowych. Wody Czarnego Dunajca są znacznie lepszej jakości i w omawianym okresie badawczym mieściły się w II i III klasie czystości.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność nawożenia saletrą amonową i wapniową w plonowaniu użytku zielonego na glebie mineralnej - wyniki wieloletnich doświadczeń

W ocenie efektywności działania czynnika nawozowego oraz jego dynamiki należałoby brać pod uwagę nie tylko ilość uzyskiwanych plonów, lecz również jego oddziaływanie na środowisko przyrodnicze. Celem pracy była ocena plonowania użytków zielonych w wieloleciu na glebach mineralnych o zróżnicowanych właściwościach fizyczno-wodnych pod wpływem nawożenia saletrą amonową (AN) oraz saletrą wapniową (CN) na tle następczego wpływu wapnowania i zróżnicowanej dawki azotu, a także w warunkach zaniechania nawożenia fosforem. Oszacowano efektywność działania dwóch nawozów azotowych na przykładzie wyników dwóch długoletnich doświadczeń łąkowych (doświadczenie J, 1981-2007; doświadczenie L, 1982-2003) użytkowanych kośnie, założonych na kwaśnej glebie mineralnej, usytuowanych w województwie mazowieckim. Obserwowane zróżnicowanie plonowania rozważono w świetle ochrony gleby i kosztów nawożenia. W warunkach silnie kwaśnej gleby, ubogiej w C<sub>org</sub> i stosowania większych dawek azotu (240 kg N·ha-¹) można oczekiwać większego efektu plonotwórczego nawożenia saletrą wapniową w porównaniu z saletrą amonową, również po zaniechaniu nawożenia jej fosforem. Bez względu na właściwości fizyczno-wodne gleby, nawożenie saletrą wapniową gwarantuje większą stabilność uzyskiwanych plonów w wieloleciu. Większy koszt azotu w tej samej dawce saletry wapniowej w porównaniu z saletrą amonową jest rekompensowany jego zwiększoną plonotwórczą efektywnością oraz działaniem prośrodowiskowym, tj. przeciwdziałaniem zakwaszeniu gleby i stabilizacją jej odczynu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Inaktywacja jonów fosforanowych w środowisku wodnym z użyciem syntetycznego getytu

Celem pracy było zbadanie procesu wiązania jonów fosforanowych na syntetycznym getycie Fe<sup>3+</sup>O(OH). Wyznaczono izotermy adsorpcji oraz zbadano wpływ zawartości żelaza w getycie na ten proces. Badano izotermy adsorpcji jonów fosforanowych z ich roztworów w wodzie odjonizowanej oraz z dwóch wód naturalnych, pochodzących ze zbiornika Rusałka i Jeziora Głębokiego. Parametry w równaniu izotermy Freundlicha, którym opisano usuwanie fosforanów z roztworów wodnych z udziałem syntetycznego getytu wskazują, że adsorpcja z wód naturalnych jest większa niż z wody odjonizowanej i przebiega najefektywniej na getycie o najmniejszej zawartości żelaza.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ładunek azotu z nawozów naturalnych na obszarze zlewni górnej Wisły

W pracy analizowano stan pogłowia zwierząt gospodarskich oraz ilość N pochodzącego z nawozów naturalnych, a także dokonano oceny zagrożenia zanieczyszczenia wód azotanami pochodzenia rolniczego, na obszarze zlewni górnej Wisły (po przekrój w Zawichoście). Kodeks dobrej praktyki rolniczej określa, że ze względów środowiskowych ilość azotu w nawozach naturalnych, pochodzących od zwierząt gospodarskich nie powinna przekraczać 170 kg·ha-¹ UR, a obsada zwierząt gospodarskich, nie może być większa niż 1,5 DJP·ha-¹ UR. Do przeprowadzenia obliczeń wykorzystano komputerowy program MacroBil opracowany w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB. Dane liczbowe wprowadzone do programu pochodziły z poszczególnych gmin. Wykorzystano również publikowane wyniki monitoringu wód powierzchniowych z lat 2005-2006. Analiza materiału obliczeniowego wykazała, że produkcja rolnicza cechowała się małą intensywnością, charakterystyczną dla rolnictwa ekstensywnego. Obsada zwierząt wynosiła 0,43 DJP·ha-¹ UR, tj. 28,7% liczby zalecanej ze względów środowiskowych, a średnia dawka N w nawozach naturalnych na tym terenie 33,5 kg·ha-¹ UR, co stanowi ok. 20% maksymalnej dawki określonej w Kodeksie. Tak mała intensywność produkcji rolniczej oznacza, że nie powinno pojawić się zagrożenie zanieczyszczenia środowiska wodnego azotanami ze źródeł rolniczych. Potwierdzają to badania WIOŚ, z których wynika, że maksymalne stężenie NO<sub>3</sub> w wodach powierzchniowych tego rejonu sięgało 27,4 mg·dm-³.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Całoroczne oczyszczanie ścieków z przetwórstwa owocowo-warzywnego w złożu hydrofitowym

Badano całoroczną skuteczność oczyszczania ściekow z małej przetworni owocowo-warzywnej w piaskowym złożu hydrofitowym z przepływem pionowym, porośniętym trzciną. W ściekach tych, ubogich w azot i fosfor, głównym zanieczyszczeniem była substancja organiczna. Jej zawartość, wyrażona w BZT<sub>5</sub> i ChZT, wynosiła odpowiednio 1 500-11 800 g O<sub>2</sub>·m-³ i  2 000-17 000 g O<sub>2</sub>·m-³. Skuteczność jej usuwania zależała w dużym stopniu od temperatury złoża. W temperaturze powyżej 5°C znosiło ono zadawalająco obciążenia wyrażone w BZT<sub>5</sub> do ok. 90 g O<sub>2</sub>·m-²·d-¹ i wyrażone w ChZT do ok. 130 g O<sub>2</sub>·m-²·d-¹. W temperaturze 3.5°C dopuszczalne okazały się obciążenia złoża wyrażone w BZT<sub>5</sub> i ChZT odpowiednio do ok. 50 g O<sub>2</sub>· m-²·d-¹ i do ok. 70 g O<sub>2</sub>·m-²·d-¹. W temperaturze złoża 1-2°C dopuszczalne obciążenie wyrażone w ChZT wyniosło ok. 30 g O<sub>2</sub> ·m-²·d-¹.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gospodarowanie zasobami wodnymi w aspekcie wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich

Problematyka gospodarki wodnej na obszarach wiejskich nabiera szczególnego znaczenia w kontekście procesu przewidywanej restrukturyzacji polskiego rolnictwa, konieczności dostosowania gospodarki wodnej do wymagań Unii Europejskiej (Ramowej dyrektywy wodnej) czy też wdrażania zlewniowego systemu zarządzania gospodarką wodną. Ochrona jakości i ilości zasobów wodnych w krajobrazie rolniczym decyduje nie tylko o dostępności wody na potrzeby rolnictwa, lecz jest podstawowym elementem kształtowania stosunków wodnych na obszarze kraju. Zapewnienie odpowiedniej ilości wody o dobrej jakości, zarówno do zaspokojenia potrzeb człowieka, jak i środowiska przyrodniczego, wymaga podjęcia wielu działań, w tym zwiększenia zdolności retencyjnych małych zlewni. Strategia tych działań jest przedmiotem artykułu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gospodarka wodna jako dyscyplina naukowa w służbie rolnictwa

W artykule przedstawiono gospodarkę wodną jako dyscyplinę naukową, dostarczającą informacji i podstaw metodycznych, niezbędnych do prawidłowego zarządzania zasobami wodnymi w rolnictwie i wspomagającą rozwiązywanie problemów z tym związanych. Przeanalizowano potrzeby wodne kraju i rolnictwa oraz wykorzystanie zasobów wód powierzchniowych i gruntowych. Wykazano, że duże znaczenie dla prawidłowej oceny dostępnych zasobów wód powierzchniowych ma sposób obliczania gwarantowanych zasobów dyspozycyjnych, które powinny być określane z uwzględnieniem sezonowej nieregularności odpływu rzecznego i analizy krzywych sum czasów trwania przepływów wyznaczanych oddzielnie dla poszczególnych miesięcy. Przedstawiono przykładowe obliczenia dla trzech zlewni nizinnych: Mławki, Sony Zachodniej i Moszczenicy. Dwie pierwsze zlewnie są położone w dorzeczu Wkry, a trzecia w dorzeczu Bzury. Z przedstawionych danych wynika, że analizowane zlewnie bardzo różnią się pod względem wielkości zasobów dyspozycyjnych i ich sezonowego rozkładu. Cechą wspólną jest natomiast niewystarczająca ilość lub całkowity brak tych zasobów w okresie letnim. Jak wynika z przedstawionych przykładów, bezpośrednie zagospodarowanie powierzchniowych zasobów wodnych przez rolnictwo w okresach największego zapotrzebowania na wodę jest praktycznie niemożliwe bez jej retencjonowania, a niezależnie należy ograniczać ilość wody na produkcję żywności. Powinno się to odbywać poprzez minimalizację nieproduktywnych strat, np. parowania z powierzchni gleby oraz poprzez dobór roślin o mniejszych potrzebach wodnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka