rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Planowanie i zarządzanie karierą jako podmiotowa „własność” jednostki

Pojęcie kariery jest wieloznacznym i złożonym konstruktem. Wynika to między innymi z coraz wyraźniejszego zainteresowania niniejszą kategorią pojęciową przez badaczy różnych dyscyplin oraz z jakości przeobrażeń współczesnej rzeczywistości, która nakłada nową optykę na problematykę tego zagadnienia. Podejmowany dyskurs, będący dialogiem dotyczącym funkcjonowania człowieka na współczesnym rynku pracy, odchodzi od tradycyjnego ujęcia kariery jako własności zawodu czy organizacji. Ambiwalencja i permanentna zmiana nie tylko uniemożliwiają długofalowe planowanie, ale także przyczyniają się do dezaktualizacji obowiązujących wcześniej założeń społecznych. Taka sytuacja wymaga od jednostki umiejętności samodzielnego konstruowania i realizowania wizji własnej przyszłości oraz elastycznego modyfikowania założonego planu w zależności od zaistniałych warunków. Dlatego też, impulsem do refleksji podjętej nad karierą, staje się temat przyjmowania przez podmiot postawy prorozwojowej i proaktywnej wobec własnej przyszłości zawodowej. Wyraża się ona w umiejętnym rozpoznaniu i wykorzystaniu czynników środowiskowych, mogących wspomóc urzeczywistnianie subiektywnie stworzonej koncepcji sukcesu.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Przywództwo polityczne w samorządzie terytorialnym

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zagadnienia przywództwa politycznego na szczeblu lokalnym. Rozważania rozpoczynają się zatem od wyjaśnienia znaczenia przywództwa politycznego, aby następnie zaprezentować jego wymiar lokalny. Ponadto wśród analizowanych kategorii badawczych znajdują się podstawowe czynniki, które kształtują przywództwo polityczne w samorządzie terytorialnym wraz z cechami, charakteryzującymi liderów lokalnych. Artykuł przedstawia także typy przywództwa, które występują w samorządzie terytorialnym, aby na tej podstawie wskazać z jakim modelem przywództwa mamy do czynienia w konkretnych państwach na świecie. Pracę zamykają konkluzje, które odnoszą się do wyznaczników dobrego oraz efektywnego przywództwa w samorządzie lokalnym.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Psychologia poznawcza w testach wiedzy - co można zrobić, aby zwiększyć prawdopodobieństwo celnego strzału?

Praca opisuje poznawcze prawidłowości, którymi kierują się osoby układające pytania do testów wiedzy, a znajomość których zwiększa prawdopodobieństwo odgadnięcia poprawnej odpowiedzi. Analiza nagrań teleturniejów wiedzy oraz testów na prawo jazdy ukazała, że w pytaniach typu „prawda czy fałsz” częściej prawidłowa jest odpowiedź twierdząca (p<0,001, N=235). W pytaniach typu „A czy B” częściej poprawna jest odpowiedź A (p<0,01, N=274). W pytaniach o jedną z trzech wartości liczbowych najczęściej poprawna jest wartość środkowa (p<0,01, N=106). Wyniki uzasadniane są przez prawo człowieka jako skąpca poznawczego, efekt pierwszeństwa i heurystykę zakotwiczenia.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wybrane aspekty taoistycznej praktyki wéiwúwéi

Artykuł ma na celu zbadanie wybranych aspektów zalecanej przez Dàodéjīng praktyki wéiwúwéi (為無為) poprzez spojrzenie na nią w różnych kontekstach. Postawionych jest pięć tez: (1) w Dàodéjīng czytamy o ontologicznej zasadzie głoszącej, że funkcjonalność bytu jest konstytuowana przez jego strukturę będącą niebytem; (2) wéiwúwéi może być realizowane jako inspiracja przykładem; (3) wéiwúwéi może być realizowane jako efekt transcedentalnej bądź psychologicznej transformacji podmiotu polegającej na wyzwoleniu sprawstwa z uwarunkowań; (4) wéiwúwéi może być realizowane jako przyzwolenie na błędy podwładnych; (5) proponowany przez Dàodéjīng ideał władcy charakteryzuje niska preferencja czasowa.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Niewidzialny pochód I. Kambanellisa jako obraz przemian zachodzących w twórczości autora oraz w dramaturgii nowogreckiej lat osiemdziesiątych XX wieku

Celem artykułu jest przedstawienie zmian, jakie zaszły w dramacie i teatrze greckim w latach osiemdziesiątych XX w. Zmiany te stanowiły duże wyzwanie dla pokolenia dramatopisarzy lat pięćdziesiątych, dlatego też dla ukazania jednej z głównych tendencji w pisarstwie omawianego okresu w artykule zostaje przedstawiona sztuka I. Kambanellisa Niewidzialny pochód oraz omówione zostają recenzje, jakie pojawiły się w greckiej prasie po premierze w 1988 r. Podkreślone zostaje także znaczenie tego dramatu w twórczości I. Kambanellisa oraz zmieniające się wraz z upływem czasu jego oceny.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
„Jaka szkoła, taki nauczyciel”, czyli narodowościowe konteksty pracy nauczyciela ludowego w Galicji drugiej połowy XIX i początku XX wieku

Fach nauczyciela ludowego rozpatruje się w kontekście wymogów ruchu narodowego na tle zaostrzenia stosunków polsko-ukraińskich w Galicji w drugiej połowie XIX i na początku XX w. Nauczyciele szkół ludowych, jako najniższe ogniwo warstwy inteligenckiej, zobowiązywali się do bycia działaczami ruchu narodowego i do wykonywania funkcji poïredników między szerokimi warstwami społeczeństwa a intelektualną elitą kraju. Te obowiązki często przeczyły
zawodowej funkcji nauczyciela.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Dialog i relacje między dorastającymi dziećmi a rodzicami na podstawie badań przeprowadzonych w V Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie

Artykuł prezentuje badania empiryczne przeprowadzone we wrześniu 2013 r. w klasach maturalnych małopolskiej elitarnej szkoły średniej – V Liceum Ogólnokształcącego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie. Tekst ukazuje opinie dorastających dzieci na temat relacji interpersonalnych łączących ich z rodzicami oraz zgłębia zagadnienie dialogu we współczesnych polskich rodzinach wielkomiejskich. Artykuł przedstawia jakość i zakres tegoż dialogu – zatem może być to zarówno dialog oparty na partnerstwie i podmiotowym traktowaniu, jak i pseudodialog, w którym brak wzajemności, szczerości, akceptacji, umiejętności słuchania, zaangażowania, cierpliwości.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Fotografia pogrzebowa w polskiej obyczajowości funeralnej wczoraj i dziś

Zdjęcia trumienne i pogrzebowe stanowią zapis historii rodziny oraz specyficznego stosunku do śmierci, pogrzebu i fotografii. Możliwe, że są one funkcją obrzędu przejścia, symbolicznym domknięciem cyklu fotografii z chrztu, komunii świętej i ślubu. Zlecenia sfotografowania pogrzebu traktowane są dziś jako niecodzienne, nierzadko szokujące. Są to symptomy erozji zwyczaju, która w przyszłości doprowadzi do jego zaniku. To, że praktykowano go powszechnie jeszcze w latach sześćdziesiątych XX w. ukazuje szybkość zmian, jakie się dokonały w ciągu życia zaledwie jednego pokolenia Polaków oraz wskazuje na konieczność podjęcia badań współczesnych przejawów tego zanikającego zjawiska.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Czy fenomenologia wystarczy? Pogranicza abstrakcjonizmu na przykładzie twórczości Marty Tomczyk

Niniejszy artykuł stanowi próbę krytycznego zmierzenia komplementarności fenomenologii (nie tylko w ujęciu lévinasowskim) i możliwości jej wykorzystania podczas odkrywania i badania wyjątkowych dzieł, którymi współczesną kulturę obdarza Marta Tomczyk. Artystka, dokonując szczerej autowiwisekcji w jednym ze swoich cyklów obrazów, zaprasza odbiorcę do spotkania z Innym. Należy jednak zadać pytanie: czy fenomenologia Lévinasa, opowiadająca o spotkaniach i poznawaniu Innego, będąca tą fenomenologią, która wychodzi poza ramy Husserlowskiego myślenia, jest wystarczająca?

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Funkcjonowanie w środowisku społecznym osób wykazujących cechy psychopatyczne. Analiza teoretyczna

Cechy człowieka posiadającego osobowość psychopatyczną przez wieki były potępiane przez społeczeństwo, natomiast współcześnie zaczynają być pożądane, a sam psychopata może stać się człowiekiem sukcesu. Samo słowo ,,psychopatia” ma pejoratywny wydźwięk, wobec czego trudno uwierzyć, że są to osoby mające wachlarz cech pozytywnych. Media odpowiadają za wykreowanie tak negatywnego ich obrazu, że nie dziwi fakt, iż większość ludzi nie wie, że znaczna część psychicznych właściwości, które posiadają psychopaci, jest przez społeczeństwo ponowoczesne pożądana. Są to na przykład: umiejętność manipulacji, powierzchowny czar, wysokie poczucie własnej wartości, bezwzględność, brak wyrzutów sumienia. Cechy te  charakteryzują nie tylko psychopatów, ale również polityków, przywódców czy ludzi biznesu.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Muzyczne oswajanie dzieci ze strachem

Istotę muzycznego oswajania dzieci ze strachem, w kontekście mojego artykułu, stanowi piosenka, dotycząca tematyki strachu, której odpowiedni dobór pod względem treści emocjonalnej i muzycznej stwarza szeroką przestrzeń do organizowania rozmaitych działań edukacyjnych. Jej poznanie ma zatem wymiar istotny nie tylko ze względu na aspekt muzyczny i kulturowy, ale także emocjonalny. Na podstawie badania dokumentów i analizy materiału symbolicznego w artykule podejmuję próbę odpowiedzi na pytania dotyczące sposobu wyrażenia emocji strachu w warstwie tekstowej i muzycznej piosenek dla dzieci.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Tradycja liberacka: o potrzebie pisania teorii liberatury

Artykuł stanowi swoisty teoretyczny wstęp do zjawiska artystycznego zwanego liberaturą. Zostaje w nim podjęta jedna z pierwszych prób usytuowania liberatury w ramach tradycji literackiej, jednak bez  szczegółowego badania konkretnych odniesień intertekstualnych. Na początku pokrótce przedstawiono zakres znaczeniowy terminu „liberatura”, przyrównując ową formę do innych form artystycznego wyrazu. Następnie zadano kilka kluczowych pytań dotyczących liberatury i wskazano możliwe odpowiedzi. Szkic ma na celu – poprzez postawienie szeregu problemów badawczych – zwrócenie uwagi na konieczność prowadzenia badań teoretycznych nad liberaturą.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Analiza badań nad rodzinami homoseksualnymi

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie, a także analiza badań dokonanych przez różnych badaczy na rodzinach homoseksualnych wychowujących dzieci. Tematyka ta zostanie przeanalizowana na kilku płaszczyznach korelujących ze sobą: funkcjonowania rodziny, przebiegu interakcji i sposobu komunikacji pomiędzy poszczególnymi członkami, jakości funkcjonowania psychospołecznego dzieci z tych rodzin, jak również orientacji seksualnej dorosłych osób, wychowanych w takich rodzinach.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rozwijanie umiejętności przywódczych w profesji menedżera muzycznego

Celem artykułu jest przedstawienie w ujęciu teoretycznym kompetencji menadżera wpływających na formowanie się efektywnego i innowacyjnego przywódcy we współczesnym zarządzaniu w muzyce. Sednem artykułu jest kwestia odpowiedniego zarządzania zasobami ludzkimi jako pomocy przy pobudzaniu innowacyjnych działań. Autor podejmuje próbę intelektualnego rozważania, jak z menedżera stać się innowacyjnym przywódcą. Wskazuje, że kompetencje menedżera mają wpływ na procesy decydujące o sukcesie przywódcy oraz są pomocne przy zarządzaniu zasobami ludzkimi. Pokazuje główne kompetencje przyczyniające się do wzrostu efektywności w organizacji.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Pojęcie „rodziny” na gruncie w ustawy o pomocy społecznej

Teza. Definicja rodziny zawarta w ustawie o pomocy jest przemyślaną konstrukcją ustawodawcy, której celem z jednej strony jest zapewnienie dostępu do świadczeń z pomocy społecznej rodzinom faktycznym oraz zapewnienie realizacji zasady pomocniczości. Omówione koncepcje. Artykuł jest próbą usystematyzowania pojęcia „rodziny” na gruncie prawa polskiego ze szczególnym uwzględnieniem ustawy o pomocy społecznej. Definicja legalna rodziny zawarta w ustawie o pomocy społecznej skłania do zastanowienia czy ustawodawca w sposób zamierzony wprowadził bardzo szerokie ujęcie rodziny, obejmujące osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Wyniki i wnioski. Autorka artykułu dokonała przeglądu orzecznictwa sądów administracyjnych w celu możliwie pełnego przedstawienia wykładni omawianego przepisu. Na tej podstawie można stwierdzić, że działanie prawodawcy było w pełni zamierzone i przemyślane, a jego celem nie było jedynie umożliwienie dostępu do świadczeń szerokiemu kręgowi rodzin faktycznych (w tym jednopłciowych), ale również realizacja zasady subsydiarności, zgodnie z którą zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych i życiowych będzie w pierwszej kolejności realizowane przez same rodziny, a dopiero gdy okaże się to niemożliwe – przy pomocy państwa.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Nowe studia nad romańskimi zabytkami średniowiecznego Płocka

Recenzja następujących prac:
Credo Apostolorum w romańskich Drzwiach Płockich, Ryszard Knapiński, Płock, 1992
Iluminacje romańskiej Biblii Płockiej, Ryszard Knapiński, Lublin, 1992

Czasopismo: Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Nowoczesne technologie w edytorstwie – zastosowanie w edukacji

Nauczyciele i twórcy materiałów dydaktycznych, w świetle oczekiwań pokolenia digital natives, stanęli przed trudnym zadaniem włączenia do procesu edukacyjnego mediów elektronicznych i zrewidowania źródeł, z których można czerpać wiedzę.  Celem artykułu jest wykazanie, jaką rolę w procesie unowocześniania edukacji pełnią nowoczesne technologie edytorskie. Problematyka tekstu koncentruje się wokół trzech narzędzi wykorzystywanych w nauczaniu lub mogących stać się cennymi elementami dydaktycznymi, które łączą w sobie możliwości mediów analogowych i cyfrowych – kodów QR, infografik oraz e-podręczników.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Profilaktyka ukierunkowana na rekonstrukcję indywidualnego systemu wartości – perspektywa pedagogiczna

W artykule zawarto koncepcje zapobiegania zachowaniom ryzykownym młodzieży poprzez rekonstrukcję ich systemu wartości. Wstęp zawiera definicję wartości z uwzględnieniem różnych koncepcji. W dalszej części opisano znaczenie indywidualnego systemu wartości w prawidłowym funkcjonowaniu społecznym uczniów oraz uwarunkowania środowiskowe indywidualnego systemu wartości młodzieży. Artykuł kończy się wskazaniami do pracy profilaktyczno-wychowawczej zorientowanej na wartości moralnie i prospołeczne.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Język jako narzędzie identyfikacji

Dokument nakreślony pismem ręcznym zawiera zespół cech graficznych charakteryzujących wykonawcę. Sposób posługiwania się strukturami językowymi oraz utrwalona w dokumencie treść mają ogromne znaczenie. Składanie prostych elementów w bardziej skomplikowane struktury językowe nie ma charakteru mechanicznego. Jest to proces o charakterze psychicznym, zatem również indywidualnym.  Wraz z powszechnym stosowaniem drukarek wzrasta rola śladów językowych jako narzędzia kryminalistycznej identyfikacji grupowej lub indywidualnej. W artykule zostaną wskazane możliwości wykorzystania śladu językowego w badaniach pismoznawczych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Działalność oświatowa polskich towarzystw na Górnym Śląsku na przełomie XIX i XX stulecia

Na przełomie XIX i XX wieku na Górnym Śląsku rozpoczął się rozwój organizacji polskich. Zamieszkała w tym regionie ludność polskojęzyczna była pozbawiona możliwości edukacji w języku ojczystym. Dlatego organizacje społeczno-kulturalne podejmowały działania kompensujące brak szkoły polskiej oraz rozbudzające poczucie przynależności narodowej mieszkańców regionu. W okresie od roku 1899 do 1914 było ich ponad 200. Stawiały sobie jako cel główny obronę polskości na terenach zamieszkałych przez ludność polskojęzyczną. Realizowano to poprzez upowszechnianie wiedzy, inspirowanie różnych form pracy kulturalnej i oświatowej. Do szczególnie popularnych można zaliczyć akcje odczytowe, prowadzone przez wszystkie organizacje polskie, kursy języka polskiego. Na uwagę zasługuje też dbałość o rozwój czytelnictwa wśród ludności polskiej, poprzez zakładanie polskich biblioteczek w różnych miejscowościach Śląska Opolskiego. Młodzież preferowała uczestnictwo w teatrach amatorskich, które w okresie zimowym wystawiały różne sztuki teatralne. Organizowano wycieczki do Krakowa, Częstochowy, a w czasie karnawału odbywały się zabawy towarzyskie. W ten sposób przeciwstawiano się wpływom niemieckim. W artykule przedstawiono niektóre organizacje i formy ich pracy kulturalno-oświatowej.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Działalność Państwowego Instytutu Robót Ręcznych w Warszawie w świetle protokołów rad pedagogicznych

Jedną z zasłużonych placówek oświatowych w dziejach polskiego szkolnictwa był bez wątpienia Państwowy Instytut Robót Ręcznych, założony u progu niepodległości przez jej długoletniego dyrektora Władysława Przanowskiego. Zadaniem placówki było kształcenie przyszłych kadr nauczycielskich w zakresie nauczania robót ręcznych. Szkoła przetrwała do 1951 roku. Jej dzieje nie są jeszcze dokładnie rozpoznane. Co prawda w 1998 roku ukazała się książka jednej z absolwentek tej placówki – Eugenii Choińskiej – która we wstępie napisała, że odtworzenie dziejów szkoły, szczególnie w okresie międzywojennym jest trudne, ze względu na brak dokumentów, które uległy zniszczeniu. Tymczasem jednym z istotnych elementów do poznania historii tej placówki są z pewnością zachowane protokoły posiedzeń rady pedagogicznej za okres od 1928 do 1939 roku. Przechowywane są one w archiwum w Milanówku, a ich analiza pozwala rozpoznać aktywność zarówno uczniów, jak i nauczycieli tej szkoły na arenie krajowej i międzynarodowej. Ukazują one także organizację, problemy wychowawcze i naukowe tej placówki. Ich dokładna analiza, uzupełniona o inne źródła, może stanowić punkt wyjścia do pogłębionych badań nad dziejami tej ważnej w dziejach polskiej oświaty placówki.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Chyrowski Zakład Naukowo-Wychowawczy w Sprawozdaniach

Instytucją o niekwestionowanym znaczeniu dla kształcenia elit na przełomie XIX i XX wieku był Zakład Naukowo-Wychowawczy oo. Jezuitów w Chyrowie, powstały w 1886 roku. Artykuł prezentuje Sprawozdania jako istotne źródło do badania dziejów tego Zakładu, którego działalność zakończyła się wraz z wybuchem II wojny światowej, ale również do badania dziejów oświaty w Galicji w dobie jej autonomii oraz w II Rzeczpospolitej. Pierwsze Sprawozdanie ukazało się w 1894 roku i obejmowało dane dotyczące roku szkolnego 1893/94. Dysponujemy 45 sprawozdaniami rocznymi w postaci ogłoszonych drukiem zeszytów o objętości od 34 do 253 stron. Zawierają one informacje dotyczące składu grona nauczycielskiego, rozkładu nauk i książek szkolnych obowiązujących w poszczególnych klasach, tematów do wypracowań pisemnych dla poszczególnych klas, zagadnień do pisemnego egzaminu dojrzałości, zbiorów naukowych (biblioteka dla nauczycieli, biblioteka dla uczniów, wyposażenie gabinetów), ważniejszych rozporządzeń władz szkolnych, kroniki Zakładu, a także corocznej klasyfikacji uczniów.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Nauczyciele Szkoły Ćwiczeń krakowskiego Pedagogium

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie nauczycieli Szkoły Ćwiczeń związanych z krakowskim Pedagogium oraz ukazanie roli, jaką odegrali w kształceniu przyszłych elit intelektualnych Krakowa. W większości przypadków opisano tutaj nauczycieli, którzy związali swoje całe życie zawodowe ze wspomnianą Szkołą Ćwiczeń, będącą ważnym miejscem zajęć praktycznych dla Państwowego Pedagogium i Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. Takim przykładem może być jej dyrektor Rudolf Hajnos, kierujący szkołą w okresie międzywojennym. Szkoła Ćwiczeń krakowskiego Pedagogium mieściła się przy ul. Straszewskiego 22 i początkowo była czterooddziałową szkołą powszechną. W spisie placówek szkolnych przygotowanym przez Mariana Falskiego w 1933 roku wymieniono ją w grupie państwowych niższych szkół ogólnokształcących o siedmioklasowym cyklu nauczania, z gronem dziewięciu nauczycieli i 127 uczniów. W swoim posiadaniu miała cztery sale lekcyjne o niezbyt dużej powierzchni. Nauczycieli starano się przedstawić w szerokim kontekście ich pracy pedagogicznej oraz wkładu w proces nauczania. Nie zapomniano też o omówieniu ich pasji oraz osobistych sukcesów naukowych i artystycznych. Przedstawiony tutaj materiał odwołuje się do źródeł, które uzupełniono o publikacje oraz wywiady przeprowadzone z absolwentami Szkoły Ćwiczeń.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika