rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Potencjał dochodowy a wydatki inwestycyjne gmin Polski Wschodniej

Celem opracowania jest ocena potencjału dochodowego gmin oraz poziomu realizowanej działalności inwestycyjnej. Analizą objęto gminy Polski Wschodniej. Ich sytuację przedstawiono na tle pozostałych gmin w Polsce. Zakres czasowy badań obejmuje lata 2010–2016. Przeprowadzona analiza wskazuje, że gminy Polski Wschodniej cechowały się relatywnie niższym od pozostałych polskich gmin potencjałem dochodowym. Dochody gminne per capita w województwach Polski Wschodniej należały do najniższych w kraju. Gminy regionu wschodniego charakteryzował
ponadto niższy zakres samodzielności finansowej, na co wskazują znacznie niższe od średniej dla kraju wartości dochodów własnych. Najniższym potencjałem dochodowym dysponowały w regionie wschodnim gminy województwa podkarpackiego. Natomiast najwyższymi dochodami ogółem oraz dochodami własnymi dysponowały gminy województwa podlaskiego. Wysokość wypracowanej w gminach Polski Wschodniej nadwyżki operacyjnej, wskazuje na zbliżoną do średniej w kraju zdolność do finansowania inwestycji. Wydatki inwestycyjne gmin w regionie wschodnim były na poziomie zbliżonym do średnich wartości w kraju. Najwięcej środków na inwestycje przeznaczono w gminach województwa podlaskiego, tylko w gminach województwa pomorskiego zrealizowano wyższe wydatki inwestycyjne. Wskaźnik nadwyżki operacyjnej w badanym okresie wzrastał, tendencje te dotyczyły wszystkich typów gmin. Zarówno w układzie regionalnym, jak i według typów gmin, widoczny jest w latach 2010–2016 spadek gminnych wydatków inwestycyjnych. Największy spadek wydatków inwestycyjnych wystąpił w 2016 roku. Ograniczenie skali inwestycji po 2010 roku charakterystyczne było dla całego sektora samorządowego.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Energetyka jądrowa. Bezpieczna technologia czy zagrożenie dla ludzkości?

Celem pracy było przedstawienie kompleksowego podejścia do zagadnień bezpieczeństwa w obecnie eksploatowanych i nowo projektowanych elektrowniach z reaktorami jądrowymi. W artykule przedstawiono zasadę działania EJ oraz koncepcję „obrony w głąb”, która ma na celu zminimalizowanie ryzyka rozprzestrzenienia promieniotwórczych produktów reakcji rozszczepienia paliwa jądrowego. Przedstawiono przyczyny, przebieg oraz skutki wybranych awarii elektrowni jądrowych, które w najistotniejszym stopniu przyczyniły się do poprawy bezpieczeństwa energetyki jądrowej. Wzrost bezpieczeństwa reaktorów jądrowych zasadniczo odbywa się poprzez rozwój narzędzi
i kodów obliczeniowych, różnorodności oraz zwielokrotnienia stosowanych układów bezpieczeństwa. W pracy omówiono zasadę działania wybranych układów bezpieczeństwa oraz narzędzi do symulacji przebiegów oraz skutków awarii projektowych reaktorów jądrowych. Dodatkowo w pracy przedstawiono wyniki symulacji uwolnienia materiału promieniotwórczego z reaktora jądrowego typu AP1000, zlokalizowanego na polskim wybrzeżu. Otrzymane przewidywane wielkości zachorowań oraz śmiertelności spowodowanych chorobami nowotworowymi zostały porównane z naturalnymi wielkościami występującymi w województwie pomorskim. Z przeprowadzonych rozważań wynika, że energetyka jądrowa jest jedynym źródłem wytwarzania energii elektrycznej, w którym kompleksowo rozwiązano zagadnienia bezpieczeństwa od projektowania przez eksploatację, aż do jej likwidacji. Z przeprowadzanych obliczeń wynika, że w przypadku jednej z najpoważniejszych awarii projektowych, jaka mogłaby wystąpić w EJ,
zachorowalność na choroby nowotworowe wywołane uwolnieniem materiału promieniotwórczego jest mniejsze niż obecna występująca w województwie pomorskim.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Poglądy ekonomiczne przedstawicieli szkoły krakowskiej

Mianem szkoły krakowskiej określano ekonomistów, którzy związani byli ze środowiskiem ekonomicznym Krakowa. Przewodniczył im profesor Adam Krzyżanowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1921 r. założyli oni Towarzystwo Ekonomiczne, które miało propagować wiedzę ekonomiczną w społeczeństwie oraz walczyć z nadmierną ingerencją państwa w życie gospodarcze. Poglądy szkoły krakowskiej w dużym stopniu kształtowały opinię publiczną, a jej przedstawiciele cieszyli się dużym autorytetem w społeczeństwie. W artykule podjęto próbę syntetycznego przedstawienia stanowiska krakowskich ekonomistów wobec najważniejszych zagadnień dotyczących: etatyzmu, polityki monetarnej oraz podatkowej. Zwrócono uwagę na ich ocenę z punktu widzenia założeń liberalizmu ekonomicznego. Przegląd publikacji krakowskich ekonomistów wyraźnie wskazuje na konserwatywne, neoklasyczne
podejście do zagadnień gospodarczych. Zgodnie z duchem liberalnym przedstawiciele szkoły krakowskiej krytykowali szkodliwość rzekomo zbyt daleko posuniętego etatyzmu, zbyt wysokie podatki, które jednak nie skutkowały wzrostem dochodu fiskalnego oraz politykę monetarną rządu, prowadzącą do inflacji, a następnie do hiperinflacji markowej. Nie zgadzali się również z polityką Władysława Grabskiego, premiera i ministra skarbu, który dokonał reformy walutowej bez pomocy zagranicy i nie czekając na zrównoważenie budżetu. Uważali, że należało najpierw doprowadzić do równowagi w budżecie, a następnie zaciągnąć pożyczkę stabilizacyjną na umocnienie złotego. Krytycznie odnosili się do polityki deflacyjnej w latach wielkiego kryzysu gospodarczego, chociaż początkowo ją akceptowali. Stosując metodę analizy źródeł uzupełnioną metodą opisu i porównawczą, wykorzystano oryginalne teksty krakowskich ekonomistów.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Współczesne niedostosowania instytucjonalne z perspektywy wyzwań rozwojowych Polski

Dyskurs artykułu jest oparty na założeniu, że dostosowania instytucjonalne powinny być badane
w całej przestrzeni zintegrowanego rozwoju, w której wyodrębniono osiem sfer, a mianowicie:
ekonomii, polityczną, społeczną, natury i biologii, duchową, kapitału ludzkiego, technologii
i konsumpcji. Z tej perspektywy badawczej nie wystarcza podporządkowanie reform instytucjonalnych
liberalnemu postulatowi rządów praw. Dla udowodnienia tej tezy dokonano krytycznej
analizy debaty znanych przedstawicieli ekonomii neoinstytucjonalnej wokół koncepcji rządów
praw F. von Hayeka.
Dyskurs ten odniesiono do wyzwań i zagrożeń wynikających z globalizacji liberalizacji i upowszechniania
się technologii informatyczno-telekomunikacyjnych, marginalizacji instytucji rodziny
i relatywizmu moralnego. Procesy te utrudniają inkluzywną instytucjonalizację zorientowaną na
zintegrowany rozwój. Ustalono również, że w przezwyciężaniu pogoni za rent seeking, ignorancji
racjonalnego wyborcy i asymetrii informacji, które psują rządy praw, pomóc może zrozumienie
ograniczeń logiki języka odwołującego się do redukcjonizmu, indywidualizmu i mechanistycznej
percepcji reguł myślenia i działania ludzi, który ułatwia manipulowanie faktami i ludzkimi ograniczeniami
emocjonalnymi. W przeciwdziałaniu tym problemom pomóc może rozwój kapitału ludzkiego
o charakterze dobra publicznego.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Innowacje jako narzędzia rozwoju zrównoważonego

Rozwój gospodarczy nawet w gospodarce opartej na wiedzy i innowacyjności odbywa się
kosztem środowiska przyrodniczego i jego walorów. Stąd konieczne są działania zmierzające do
ograniczania jego degradacji. Działania takie są podejmowane poprzez wdrażanie założeń rozwoju
zrównoważonego do praktyki gospodarczej, ale również mogą być elementem strategii innowacyjnej
państwa czy też przedsiębiorstwa. Innowacje pełnią więc ważne funkcje nie tylko o charakterze
ekonomicznym i techniczno-produkcyjnym, ale także społecznym i ekologicznym. Pomiędzy polityką
ochrony środowiska i rozwoju zrównoważonego (ekorozwoju) a polityką innowacyjną i rozwoju
gospodarczego nie ma sprzeczności. Przeciwnie, przestrzeganie standardów ekologicznych
oraz respektowanie zasad rozwoju zrównoważonego może być bodźcem do modernizacji gospodarki
i przedsiębiorstw. Sprzyja to innowacyjności, zmuszając do poszukiwania nowych, efektywniejszych
rozwiązań wytwórczych, co z kolei podnosi konkurencyjność między przedsiębiorstwami
zarówno na rynkach krajowych, jak i zagranicznych. Oznacza to, że potrzeba ochrony środowiska
i założenia rozwoju zrównoważonego są nośnikiem postępu technicznego i innowacyjności. Choć
innowacje, a zwłaszcza ekoinnowacje, są ważną determinantą rozwoju gospodarki efektywniej korzystającej
z zasobów naturalnych, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej, to ich
wprowadzanie do praktyki gospodarczej jest przedsięwzięciem trudnym, wymagającym rozwiązań
systemowych, odpowiedniej polityki i właściwych bodźców. W naszym kraju subsydiowanie
podmiotów wdrażających innowacje dotychczas miało charakter ograniczony i opierało się przede
wszystkim na funduszach strukturalnych z UE. W przyszłości udział bezzwrotnej pomocy ze środków
publicznych w finansowaniu innowacji będzie się zmniejszał na rzecz dofinansowania o charakterze
zwrotnym z funduszy inwestycyjnych.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Innowacje w przemysłowym potencjale obronnym na świecie i w Polsce 1990–2016

Przedsiębiorstwa produkujące sprzęt i uzbrojenie wojskowe z reguły zaliczane są do najnowocześniejszych
i najbardziej innowacyjnych firm na świecie. Dość często zastosowane w tych
przedsiębiorstwach innowacyjne rozwiązania organizacyjne i techniczne, w szczególności nowe
technologie, są później adaptowane dla potrzeb produkcji niezwiązanej z obronnością. Artykuł
jest próbą oceny stanu innowacyjności polskiego przemysłu obronnego. W pierwszym rozdziale
omówiono poziom innowacyjności przemysłów obronnych innych krajów na tle światowego
przemysłu zbrojeniowego, w szczególności USA. W drugim dokonano porównania poziomu
innowacyjności krajowego przemysłu obronnego z innymi krajami. Scharakteryzowano także
bariery rozwoju innowacji w tej branży oraz wskazano przesłanki, jakie powinny zostać spełnione
dla poprawy sytuacji w tym w zakresie w Polsce. Podstawowy wniosek – mimo dużych
trudności w ostatnich 25 latach wiele polskich przedsiębiorstw nie utraciło zdolności w zakresie
rozwoju produktów. Podstawowe przesłanki, jakie jednak powinny zaistnieć dla poprawy sytuacji
w zakresie innowacyjności, to: większa specjalizacja przemysłu, ciągłość zamówień na sprzęt
i uzbrojenie polskiego MON, promocja na szczeblu rządowym polskiej produkcji na rynkach
zagranicznych wsparta instrumentami finansowania odbiorców, finansowanie programów badawczych
mających realne szanse wdrożenia do produkcji, zakupu przez MON oraz eksportu. Artykuł
napisany został na podstawie wywiadów z szefami firm przemysłu obronnego w Polsce oraz
ekspertami tej tematyki prowadzonych w latach 2013–2015 oraz innych publikowanych i niepublikowanych
materiałów.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Inwestycje przedsiębiorstw w świetle krajowej sytuacji ekonomicznej

W prezentowanym artykule zajęto się dwoma zagadnieniami. W pierwszym rozważono i przedstawiono
podejmowanie decyzji inwestycyjnych w świetle uwarunkowań makroekonomicznych.
W drugim natomiast przeprowadzono analizę formalną czynników mających wpływ na podejmowanie
decyzji inwestycyjnych przez przedsiębiorców.
Inwestycje są podstawowym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstwa. Obejmują nakłady przedsiębiorstw,
które mają na celu uzyskanie korzyści w przyszłości. Inwestycje pobudzają gospodarkę,
stanowiąc przy tym obok wydatków na konsumpcję, wydatków rządowych oraz eksportu netto
podstawowy składnik PKB. W teorii ekonomii można zauważyć różne podejścia do problemu inwestowania.
Wynika to ze zmian w podejściu do rozpatrywanego problemu oraz indywidualnych
upodobań.Do przeprowadzenia badań posłużono się danymi zaczerpniętymi z Biuletynów informacyjnych
NBP oraz Roczników statystycznych GUS. Analiza badanych zmiennych makroekonomicznych
wykazała, iż największy wpływ na inwestycje mają: nakłady na środki trwałe, kredyty i pożyczki
udzielone przedsiębiorstwom, oprocentowanie lokat terminowych (6-miesięcznych), oprocentowanie
kredytów na cele gospodarcze.
Całość artykułu zamknięto wnioskami, które stanowią syntezę zarówno analizy opisowej, jak
i formalnej

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Koszty bankructwa państwa

Celem opracowania jest przedstawienie najważniejszych teorii oraz wybranych wyników badań
empirycznych dotyczących kosztów bankructwa państwa. Oszacowanie potencjalnych kosztów
bankructwa państwa stanowi niezbędną wiedzę dla rządów w celu podjęcia decyzji, w jak dużym
stopniu w warunkach kryzysu zadłużenia opłacalne jest unikanie niewypłacalności w porównaniu
z kosztami i korzyściami wywiązywania się ze zobowiązań.
Z przeprowadzonej w opracowaniu analizy wynika, że w zależności od przyjętej metody
ekonometrycznej oraz badanej próby krajów nadal występują olbrzymie rozbieżności odnośnie do
wpływu bankructwa państwa na tempo wzrostu gospodarczego. Przykładowo koszty w krótkim
okresie mogą wynosić od 0 do 10,5%, z kolei w średnim okresie od 0 do 10%. Podobnie znaczne
rozbieżności dotyczą wpływu bankructwa na dostęp do międzynarodowych rynków kapitałowych
i rozmiary handlu międzynarodowego.
Najważniejszym potencjalnym kosztem ekonomicznym bankructwa państwa skłaniającym
rządy do spłacania swoich zobowiązań jest negatywny wpływ bankructwa na sytuację krajowych
firm, w tym głównie banków, co pośrednio wpływa na stan całej gospodarki kraju. Pogorszenie
warunków funkcjonowania przedsiębiorstw prowadzi do ograniczenia prywatnych inwestycji, w tym szczególnie ważnych dla rozwoju współczesnych gospodarek inwestycji w kapitał ludzki,
co zwrotnie obniża efektywność gospodarki, tempo wzrostu PKB i poprzez działanie automatycznych
stabilizatorów pogłębia problemy fiskalne (głębokość i czas trwania kryzysu zadłużenia).
Kolejnym ważnym kosztem motywującym rządy do unikania niewypłacalności są koszty polityczne,
które są zazwyczaj długotrwałe i znaczne.
Reasumując, należy podkreślić, że wyniki badań empirycznych wykazują skrajne rozbieżności,
co utrudnia wykorzystanie ich przez rządy do podejmowaniu decyzji w warunkach kryzysów
zadłużenia.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Materializacja rodzajów ryzyka w zadłużeniu publicznym Polski w XXI wieku. Kierunki działań sanacyjnych

W artykule przedstawiono obecny stan finansów publicznych Polski w zakresie deficytu i długu
sektora finansów publicznych z uwypukleniem rodzajów ryzyka, których materializacja spowodowała
obniżkę ratingów długoterminowych przez Standard & Poors oraz Moody’s na początku
tego roku do poziomów: BBB+, A– oraz A–, A–. Istotnym faktem jest znaczny wzrost deficytu
w sektorze emerytalnym w ciągu najbliższych 5 lat. Dokonano porównań z sytuacją krajów regionu
i UE w tym zakresie. Wskazano na znaczenie niskiego ratingu we wzroście zadłużenia jako źródła
wysokich rentowności, kosztów długu i kursów walutowych oraz konieczność jego podniesienia
– co najmniej o dwa stopnie. Podkreślono fakt straty możliwości obniżki rentowności i kosztów
długu w okresie ujemnych stóp procentowych EBC (–0,4 od marca 2016 r.). Omówiono działania prowadzące do obniżki relacji: deficyt/PKB, dług/PKB, koszty obsługi długu/PKB, akcentując trudności
obniżki deficytu w obecnej sytuacji oraz osiągnięcia potencjalnego wzrostu PKB. Czynnikiem
pogarszającym perspektywy poprawy dynamiki jest podniesienie poziomu opodatkowania, zwłaszcza
w bankowości; może ono objąć również inne podatki. Negatywny wpływ ma też perspektywa
końca transferów unijnych w warunkach niemożności wejścia do strefy euro, a także słaby wzrost:
inwestycji, produktywności, postępu technicznego i innowacji.
Podkreślono konieczność doskonalenia metodologii strategii długu i zarządzania długiem
m.in. przez zastosowanie metod: optymalizacji, statystyki i ekonometrii oraz inteligencji obliczeniowej,
jak również metod inżynierii finansowej wykorzystywanych w krajach UE. Zaznaczono, że
w Polsce nie ma nadzoru nad jakością strategii i zarządzania, analogicznego jak w wielu krajach UE;
postuluje się powołanie takiego nadzoru.
Reasumując, należy podkreślić, że problematyka przywrócenia zdrowia finansów publicznych
w zakresie deficytu i długu znalazła się ponownie wśród centralnych tematów władz finansowych kraju.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Przekształcenia własnościowe w sektorze ochrony zdrowia – szansa czy zagrożenie dla województwa podkarpackiego?

W opracowaniu przeprowadzono analizę skutków ekonomicznych i prawnych przekształceń własnościowych podmiotów leczniczych, wynikających z zapisów ustawy z dnia 15.04.2011 r. o działalności leczniczej [DzU 2013.217], która weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r. oraz podjęto próbę ich oceny w aspekcie sytuacji finansowej jednostek ochrony zdrowia, gospo-darki i dyscypliny finansowej samorządu województwa podkarpackiego oraz odpowiedzialności społecznej.
Badania dowiodły, że proces przekształceń podmiotów leczniczych skutkuje licznymi konse-kwencjami, a prawdopodobne odejście od formy samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, dominującego na dzień dzisiejszy, na rzecz spółek kapitałowych, jest ogromnym wyzwaniem i może okazać się dla podmiotów leczniczych, jednostek samorządu terytorialnego oraz społeczeństwa zarówno szansą, jak i zagrożeniem.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Budowanie odpowiedzialności i integralności zespołu przez zwiększanie partycypacji pracowników w celach i zadaniach organizacji

Celem niniejszego artykułu jest omówienie problematyki zależności pomiędzy poczuciem podmiotowości i partycypacji a funkcjonowaniem zespołu w organizacji. Poprzez analizę literatu-ry i badań autorka prezentuje, w jaki sposób zwiększenie poczucia podmiotowości i partycypacji pracowników w sprawach dotyczących organizacji, może wpływać na wzrost odpowiedzialności i integralności tworzonego przez nich teamu, co w efekcie przekładać się będzie na jakość uzyska-nego wyniku oraz zintegrowanie rozwoju organizacji i pracowników. Każdy zespół pracujących razem ludzi podlega określonym etapom rozwoju oraz tendencjom, które wpływają na jego spój-ność i efektywność, a takie zarządzanie, które oprócz wydajności, zwiększa również jego integral-ność i odpowiedzialność jest celem wielu managerów. Jednym ze sposobów zarządzania, który temu sprzyja jest zarządzanie przez partycypację. Kładąc nacisk na podmiotowość pracownika, jego sprawczość i zdolność do działania, a nie tylko reagowania, wzmacnia ono zaangażowanie i gotowość do dojrzałej współpracy. Pozwala też zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków pracy zespołowej, takich jak np. myślenie grupowe. Stylem zarządzania, który już w swoim założeniu kładzie nacisk na podmiotowość jest Total Participation Management, które-go celem jest zbudowanie organizacji, której systemy będą pozwalały pracownikowi na pełne uczest-nictwo we wszystkich aspektach jej działalności. Jest to styl bardzo wymagający zarówno w odnie-sieniu do szeregowych pracowników, jak i do kadry managerskiej, jednak organizacje tak zarządzane często uzyskują przewagę konkurencyjną w zakresie wyników finansowych, a także w zakresie bycia atrakcyjnym miejscem pracy, przyciągającym specjalistów, wspierających potencjał firmy.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Upadłość konsumencka a zadłużanie się miejskich gospodarstw domowych w Polsce w okresie kryzysu

Artykuł jest poświęcony uchwyceniu źródeł niewypłacalności i stosunku do zjawiska upadło-ści konsumenckiej w miejskich gospodarstwach domowych w Polsce w okresie kryzysu gospodarczego. W oparciu o najnowszą literaturę przedmiotu, wyjaśniono pojęcie, przyczyny i skutki nie-wypłacalności gospodarstw domowych. Bazując na danych uzyskanych z Ministerstwa Sprawie-dliwości poddano syntetycznej analizie procedurę upadłościową w Polsce w latach 2009–2012. W drugiej części artykułu, po zaprezentowaniu metodologii badań i krótkiego opisu próby badaw-czej, przeanalizowano zjawisko niewypłacalności i upadłości konsumenckiej, przyczyny nadmier-nego zadłużania się gospodarstw domowych oraz ocenę sytuacji finansowej i zadłużenia badanych gospodarstw domowych. Kolejnym zagadnieniem poruszonym w tekście jest analiza wiedzy i postaw ankietowanych gospodarstw domowych wobec zjawiska upadłości gospodarstw domowych. Wy-niki badań własnych zostały skonfrontowane z danymi pochodzącymi z Diagnozy Społecznej 2011 oraz Raportem NBP na temat stanu zadłużenia polskich gospodarstw domowych. Podsumo-wanie rozważań i ważniejsze wnioski kończą niniejszy tekst.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Jak mierzyć dziś rozwój społeczno-gospodarczy krajów?

W dobie globalizacji tradycyjne mierniki rozwoju gospodarczego nie są w stanie określić precyzyjnie poziomu dobrobytu. Artykuł prezentuje alternatywne i mało popularne podejście do pomiaru stopnia rozwoju społeczno-gospodarczego, ze szczególnym uwzględnieniem HDI.
Omówiono tu takie miary, jak: Miernik Dobrobytu Ekonomicznego (MEW), Miernik Krajo-wego Dobrobytu Netto, Miernik Czystego Dobrobytu (NNW), Indeks Ekonomicznych Aspektów Dobrobytu (EAW), Indeks Trwałego Dobrobytu Ekonomicznego (ISEW), Wskaźnik Faktycznego Postępu (GPI). Liczne mankamenty, którymi obarczone są wyżej wymienione mierniki oparte na zmodyfikowanych rachunkach narodowych oraz trudności w zebraniu wymaganych danych spo-wodowało wysyp miar indeksowych.
Przykładami takich wieloaspektowych mierników dobrobytu są Wskaźnik Dobrobytu Eko-nomicznego Netto czy TMDE. Najpopularniejszym syntetycznym wskaźnikiem rozwoju społecz-no-gospodarczego jest Indeks Rozwoju Społecznego (HDI) i jego pochodne, m.in.: Wskaźnik Biedy Społecznej, Wskaźnik Ubóstwa (HPI), Wskaźnik Zróżnicowania Rozwoju Społecznego ze Względu na Płeć (GDI), Wskaźnik Równouprawnienia (GEM).
Na postawie metodyki HDI skonstruowano wiele innych wskaźników uwzględniających aspekty środowiska naturalnego, np.: Indeks Trwałego Rozwoju Społecznego (SHDI), Indeks Rozwoju Społecznego Uwzględniający Stopień Zanieczyszczenia Środowiska (HDPI), Indeks Zagrożenia Środowiska Naturalnego (EEI), Eko-wrażliwy Indeks HDI.
Inne omówione tu miary to: Indeks Fizycznej Jakości Życia (PQLI), Indeks Jakości Życia (LQI), Indeks Wrażliwości Ekonomicznej (EVI) i Indeks Zasobów Ludzkich (HAI).
W opracowaniu nie rozstrzygnięto, który wskaźnik najlepiej szacuje poziom rozwoju spo-łeczno-gospodarczego, ale ukazano wady i zalety nowych metod.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne