rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Cmentarze z okresu I wojny światowej w przestrzeni sepulkralnej województwa Łódzkiego

Przestrzeń sepulkralna czyli przestrzeń cmentarna jest niezwykle istotnym elementem każdego regionu. Jest odzwierciedleniem dziedzictwa kulturowego, historii i stosunków społecznych. Województwo łódzkie jako obszar współistnienia wielu kultur, narodowości i religii, jest pod tym względem niezwykle bogate i ciekawe. Analizując zjawisko, nie sposób zapomnieć o wojskowych miejscach pochowku: powstańczych i z okresu obu wojen światowych. W artykule przedstawiono cmentarze z lat I wojny światowej, ich charakterystykę, typologię form elementów założeń cmentarnych, obiektów oraz wyniki badań inwentaryzacyjnych. Miejsca pochówku z okresu I wojny światowej są szczególnym i ważnym świadectwem historii okolic Łodzi i państwowości polskiej. Są materialnym odzwierciedleniem tragicznych i krwawych wydarzeń w wyniku których Polska po 123 latach odzyskała niepodległość.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz osiedli grodzonych – przykład Łodzi

Osiedla grodzone są jednym z ważniejszych symboli przemian społecznych, ekonomicznych i kulturowych, które dokonały się we współczesnej Polsce. Celem opracowania była analiza elementów zagospodarowania kształtujących współcześnie zamknięte krajobrazy osiedli grodzonych, określenie obecnego standardu* zagospodarowania osiedli grodzonych kształtującego aktualny krajobraz kulturowy terenów mieszkaniowych oraz wskazanie zalet i wad współczesnych osiedli grodzonych z punktu widzenia planistów przestrzennych. Badaniu poddano 14 osiedli grodzonych powstałych w obszarze Łodzi w latach 2014-2018.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Walory krajobrazowe Andów i ich wykorzystanie w turystyce, na przykładzie Peru, Chile i Boliwii

W artykule przedstawiono walory krajobrazowe Andów Środkowych. Zachodnie Andy budują w większości nieczynne stożki wulkanów o kulminacjach przekraczających 6500 m n.p.m. Kordyliera Wschodnia pokryta jest w wielu miejscach lodowcami i odwadniana przez rzeki dorzecza Amazonki i La Platy. Porastają ją wilgotne lasy górskie sięgające ponad 3000 m n.p.m., w których przetrwały ruiny budowli inkaskich. W krajobrazie płaskowyżu Altiplano (3600-4500 m n.p.m.) dominują rozległe bezodpływowe równiny pokryte przez roślinność puny. W północnym Altiplano położone jest jezioro Titicaca, natomiast na południu płaskowyżu ze względu na bardzo niskie opady występują solniska. Zachodni pas wybrzeża i przedgórza Andów zajmuje pustynia Atakama. Na terenach o wysokich walorach krajobrazowych i kulturowych utworzono liczne parki narodowe. Rozmiary ruchu turystycznego, ze względu na słabo rozwiniętą infrastrukturę, są niewspółmiernie małe w stosunku do stopnia atrakcyjności turystycznej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Niewizualne przeżywanie krajobrazu – rola dźwięków naturalnych i antropogenicznych

W dotychczasowej literaturze najczęściej podejmowano badania atrakcyjności wizualnej krajobrazu, uznając ją za niezwykle ważną (Ulrich, 1977) i wpływającą na podejmowanie w krajobrazie aktywności turystyczno-rekreacyjnej (Kowalczyk, 1992). Zagadnienia dźwięku w środowisku są rzadko studiowane – w porównaniu z szeroko zakrojonymi badaniami, poświęconymi fizycznym aspektom dźwięku, takim jak amplituda, czy związane z dźwiękiem problemy psycho-socjologiczne. Estetyczne i komunikacyjne własności dźwięku są raczej lekceważone. Odgłosy płynące ze środowiska, odbierane poprzez zmysły i przetworzone, wpływają na świadomość turysty i w konsekwencji – na jego działanie (ryc.1). Informacje odbierane z krajobrazu warunkują nasze istnienie. Człowiek jest odbiorcą informacji i jej wytwórcą – jest „autonomiczną kroplą” oceanu informacji, a od jakości każdej kropli zależy jakość całości. Krajobraz dźwiękowy jest indywidualny dla każdego regionu, jest częścią „ducha miejsca”. Przemiany elementów krajobrazu dźwiękowego są ważnym wskaźnikiem przekształceń krajobrazu (Bernat, 2001). Zastosowana przez autora metoda badawcza pokazała szczególną rolę dźwięków naturalnych i antropogenicznych oraz ich przestrzenny i ekologiczny wpływ na środowisko, w którym dany dźwięk jest emitowany. Wyniki badań udowodniły wpływ dźwięku na ocenę krajobrazu wizualnego i interakcje obu tych aspektów. Będąc ważnymi składnikami krajobrazu, muszą one być postrzegane przez człowieka jako jedność, by możliwe było stworzenie pełnej informacji o środowisku.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Hierarchia regionów krajobrazów kulturowych poziomy 3-10. Państwa krajobrazowe i regiony krajobrazowe niższych szczebli

W artykule scharakteryzowano szczeble 3-10 regionalizacji krajobrazów kulturowych począwszy od państw, aż do jednostek najniższego rzędu – obszarów relatywnie jednolitych i o jednorodnym sposobie użytkowania. Szczeblami tymi są: państwa, dzielnice, prowincje, krainy, ziemie, okolice, miejsca, płaty. Zwrócono m.in. uwagę na rolę trwałych organizmów państwowych w kształtowaniu krajobrazów kulturowych, oraz na fakt, że odmienna przeszłość historyczna i różne sposoby organizacji społeczeństw powodują, że nie wszędzie występują te same szczeble regionalizacji krajobrazów kulturowych. Przedstawiona propozycja wydaje się dobrze odpowiadać warunkom polskim. Zwrócono uwagę na dynamikę podziałów regionalnych (np. dyskusyjne zagadnienie, czy obecnie w Polsce są dzielnice krajobrazowe).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kontemplacja krajobrazu jako źródło inspiracji twórczości artystycznej

Dotarcie do rzeczywistości krajobrazu wymaga porzucenia selektywnego widzenia i myślenia wypracowanego przez nauki szczegółowe. Całościowy obraz świata proponuje sztuka i fenomenologia. Podjęte badania wykorzystują introspekcję i wynikający z niej opis własnych doświadczeń związanych z twórczością artystyczną będącą wynikiem kontemplacji krajobrazu, studium literatury i analizę rezultatów twórczości artystycznej, w tym własnej. Kontemplacja krajobrazu to warunek równowagi pomiędzy vita activa a vita contemplativa, kryterium pełniejszego jego rozumienia, będącego podstawą projektowania bycia w świecie. Proces kontemplacji krajobrazu odkrywa jego formy, znaczenia i wartości. Wśród form zapisu rezultatów kontemplacji wyróżnia się koncepcja St. Vincenza traktująca krajobraz jako „pismo światowe” a malarstwo jako najdoskonalszy sposób jego odczytania. Efektem przeprowadzonych prac badawczych jest opis procesu kontemplacji krajobrazu oraz opracowanie modelu identyfikacji, ujawnienia i sposobu zapisu ducha miejsca. Złożoność doświadczeń kontemplacji krajobrazu ujmuje prezentowany otwarty model graficzny, którego struktura może być rozwijana.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz Wilanowa – jego przemiany i możliwości ochrony

W poniższym tekście omówiono rozwój, stan zachowania i możliwości ochrony krajobrazu kulturowego, powiązanego z rezydencją wilanowską. Obszar ten, o ponadlokalnych wartościach historycznych, artystycznych i naukowych, od lat ulega degradacji w wyniku nowych inwestycji, powstających bez poszanowania dla zastanych wartości. Autorka opisuje dotychczasowe formy jego ochrony, wskazując na ich małą skuteczność. W podsumowaniu wskazuje na wpis do rejestru zabytków krajobrazu kulturowego Wilanowa jako formę ochrony prawnej, która stworzy warunki do zachowania jego wartości.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Elementy sakralne w krajobrazie pogranicza czy w krajobrazach granicy?

Istotne znaczenie ma rozróżnienie krajobrazu kulturowego pogranicza od krajobrazu (poprawniej krajobrazów kulturowych) granicy. Krajobrazy granicy występują, gdy poszczególne kultury (cywilizacje) tworzą zamknięte systemy. Odpowiadają temu odrębne krajobrazy kulturowe, nawet jeśli ich granica stanowi wyjątkowo zawiłą linię. W przypadku sacrum taka sytuacja występuje, gdy dwie religie są względem siebie niechętne lub wrogie. Krajobrazy pogranicza powstają, gdy istnieją zapożyczania i adaptacja wzorców. Ponieważ relacje międzyludzkie zmieniają się, można obserwować tak powstawanie krajobrazów pogranicza, jak i ich zanik. Krajobrazy granicy występują m.in. na styku ziem chrześcijan i muzułmanów, krajobrazy pogranicza na styku ziem wyznawców prawosławia i katolicyzmu, m.in. obecnie na obszarze Podlasia, gdzie przenikanie wpływów dotyczy nie tylko architektury, ale i form religijności. Z drugiej strony, sąsiedztwo sprzyja podkreślaniu odrębności. Dlatego, paradoksalnie, krajobrazy pogranicza kulturowego kształtować się mogą z dala od granicy obszarów zamieszkanych przez wyznawców dwóch religii.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przekształcenia zabytkowych domów drewnianych w gminie Narew

Artykuł dotyczy przekształceń drewnianego zasobu mieszkaniowego peryferyjnie zlokalizowanej, bogatej w zabytki gminy Narew, leżącej w wielokulturowym regionie Podlasia. Do badania wybrano 321 zabytkowych domów, które poddano inwentaryzacji. Szczególną uwagę zwrócono na ich walory architektoniczne w kontekście zakresu i skali ich przekształceń. Choć kompleksowe zmiany negatywnie wpłynęły na integralność badanego zasobu w niewielkim stopniu, powszechnym zjawiskiem jest wymiana wybranych elementów konstrukcyjnych i detali zdobniczych (wymiana stolarki okiennej, podwyższanie kondygnacji, zmiana deskowania, krycie elewacji sidingiem i papą oraz tynkowanie). Autorki zwróciły uwagę zarówno na pozytywne, jak i negatywne praktyki we wskazanym zakresie. Tego rodzaju informacje mogą posłużyć jako podstawa do kształtowania skutecznej polityki ochrony dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany krajobrazu wiejskiego w Sudetach w okresie powojennym

W okresie powojennym na obszarze Sudetów można wyróżnić dwa główne trendy przemian krajobrazu terenów wiejskich. W pierwszej fazie, nasilonej przede wszystkim w latach 50-70. XX w., obserwować można było gwałtowny proces depopulacji obszaru, zwłaszcza terenów wyżej położonych. W efekcie nastąpił zanik licznych wsi. Na opuszczonych gruntach porolnych zaczęła rozwijać się wtórna sukcesja roślinna. Od końca lat 90. XX w. Wyraźnie zaczęła się rozwijać nowa tendencja w zagospodarowaniu obszarów wiejskich w Sudetach. Dotyczy ona intensywnego rozwoju chaotycznej zabudowy jednorodzinnej, w tym letniskowej. Jednocześnie nie następuje powrót do dawnej funkcji wsi i nie obserwuje się wzrostu ilości terenów rolniczych, choć z drugiej strony wiele z wcześniejszych nieużytków poddanych wtórnej sukcesji jest aktualnie zagospodarowywanych. Obecnie podejmowane są także różnorodne działania z zakresu odtworzenia i ochrony krajobrazu kulturowego Sudetów (m.in. w Kotlinie Jeleniogórskiej) oraz promocji wiejskiego krajobrazu górskiego jako atrybutu rozwoju regionalnego (m.in. na Ziemi Kłodzkiej).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sacrum w krajobrazie kulturowym Japonii widziane przez polski „filtr percepcyjny”

Krajobraz miejski wielkich metropolii japońskich dla Europejczyka jest zaskakujący i niezrozumiały. Jako taki prowokuje do szukania wyjaśnień, co jest równie trudne, jak wyjaśnianie wszystkiego, co zaskakuje w Japonii, a co spotyka Europejczyka niemal na każdym kroku, mimo pozorów globalizacji. Barierą wydatnie utrudniającą zrozumienie jest zasadnicza odmienność kultury i mentalności japońskiej w stosunku do europejskiej. My i oni patrzymy na świat przez odmienne „filtry percepcyjne”. Artykuł ten poświęcony jest tematowi sacrum w krajobrazie japońskim, czyli temu, co w nim najpiękniejsze i najbardziej charakterystyczne. Jedną z podstawowych obserwacji dotyczących krajobrazu miejskiego jest fakt, iż to co z europejskiego punktu widzenia stanowi oazy piękna w generalnie chaotycznym krajobrazie miejskim, jest z reguły związane z sacrum – są to świątynie i otaczające je ogrody. Zapewne pełne zrozumienie japońskiego krajobrazu można uzyskać tylko stosując japoński „filtr percepcyjny”. Bez tego możliwe jest raczej postawienie problemu niż jego rozwiązanie i takie właśnie ujęcie zostało przyjęte w niniejszych rozważaniach.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Mapa krajobrazów kulturowych tradycja – potrzeby – trudności – próby – możliwości

Niniejszy artykuł przybliża uwarunkowania i potrzeby powstania mapy krajobrazów kulturowych Polski. Celem artykułu jest przybliżenie historycznego tła powstawania map krajobrazu kulturowego oraz uzasadnienie pilnej potrzeby jej opracowania. W artykule przypominano etymologię słowa krajobraz oraz jego pierwsze zastosowania. Opisano także historię malarstwa pejzażowego jako źródła pierwszych map krajobrazowych Civitates Orbis Terrarum. W kolejnej części artykuł omawia potrzeby opracowania mapy krajobrazów kulturowych Polski i diagnozuje oraz dyskutuje trudności opracowania takiej mapy przez geografów. Na ten cel sformułowano kilka ważnych pytań, które mają doprecyzować problemy metodyczne powstania takiej mapy. Kolejny rozdział omawia dotychczasowe próby rysowania map krajobrazowych. W zakończeniu przedstawiono możliwości stworzenia mapy krajobrazów kulturowych. Jest to w części zapowiedź przykładów jakie zostaną przedstawione w dalszych częściach niniejszej książki. Niniejszy tekst zamyka postulat opracowania Atlasu Krajobrazów Kulturowych Polski.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wieś, jako miejsce życia, pracy i rehabilitacji osób niepełnosprawnych na przykładzie fundacji w Attle, Niemcy

Tereny wiejskiej są miejscem życia i pracy znacznej części naszego społeczeństwa. Obserwowane obecnie zjawiska: zmniejszania znaczenia małych i średnich gospodarstw pod względem produkcji rolnej, lokalizacja na terenach wiejskich osiedli mieszkaniowych i inne procesy stawiają przed specjalistami zajmującymi się przemianami w krajobrazie pytania o przyszłość. Zaobserwowano również związek z tymi obszarami obiektów o funkcjach specjalnych. Dla prawidłowego funkcjonowania tej grupy użytkowników bliskość przyrody ma szczególne znaczenie i pozytywny wpływ na wielu płaszczyznach. Poniższy artykuł przedstawia i opisuje placówki dla osób niepełnosprawnych np. Attel, Niemcy, który swoją działalnością objął całą wioskę. Praca ta stawia pytania dotyczące przyszłości obszarów wiejskich i możliwości drzemiących w zasobach terenowych ośrodków dla poszerzenia ich programów. Również może być inspiracją dla mieszkańców wsi poszukujących nowego wymiaru dla ich miejscowości.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Bioswales jako elementy dostosowania miast do zmian klimatu i nowy sposób kształtowania krajobrazu miejskiego na przykładzie Warszawy

Dzisiejsze miasta – rozwijając się niezwykle dynamicznie, zajmują coraz to więcej terenów zewnętrznych, skutkiem czego, zwiększa się między innymi powierzchnia nawierzchni nieprzepuszczalnych. Przyczynia się to, po nawałnicowych opadach do powstawania lokalnych podtopień, co prowadzi do strat zarówno gospodarczych, jak i środowiskowych. Jednym z narzędzi przeciwdziałania negatywnym skutkom uszczelnienia zbyt dużej ilości nawierzchni w miastach mogą być rozwiązania oparte na tzw. usługach ekosystemowych (wykorzystujących naturalne procesy zachodzące w przyrodzie), z ang. Nature Based Solution (NBS). Jednym z adekwatnych w tym kierunku działań jest tworzenie rabat retencyjnych zwanych z angielska bioswales (po polsku można je nazwać liniowymi ogrodami deszczowymi), które to rozwiązania coraz częściej spotykane są w miastach na całym świecie. W niniejszym artykule przedstawione zostanie narzędzie z zakresu błękitno – zielonej infrastruktury, które można implementować w istniejącej tkance miejskiej na przykładzie ulic Dobrej i Solec w Warszawie.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Prawosławne symbole religijne w krajobrazie kulturowym Finlnadii i Polski na początku XX w.

Początek XX w. to czas kształtowania się państw narodowych w Europie. Dynamicznie zachodzące procesy polityczne oraz społeczno-kulturowe wpływały również na przemiany krajobrazu kulturowego, zarówno w sferze materialnej, jak i niematerialnej, symbolicznej, ideologicznej. Przedmiotem rozważań podjętych w opracowaniu jest percepcja prawosławnych obiektów sakralnych (symboli religijnych) obecnych w krajobrazie kulturowym Polski i Finlandii w okresie odradzania się ich państwowości. W artykule omówiono sytuacje Kościoła prawosławnego na przełomie XIX i XX w. w Finlandii i w Polsce, przedstawiono postawy obu społeczności wobec symboli prawosławnych oraz podjęto próbę określenie głównych czynników, które wpłynęły na losy obiektów sakralnych obrządku wschodniego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ewolucja krajobrazu doliny Wieprza w Nadwieprzańskim Parku Krajobrazowym w XX wieku

W pracy przedstawiono wyniki analiz zmian krajobrazu w dolinie Wieprz w granicach Nadwieprzańskiego Parku Krajobrazowego w ciągu ostatnich 100 lat. Wykorzystano szereg archiwalnych i współczesnych map topograficznych oraz ortofotomapy. Na podstawie zebranego materiału przedstawiono zmiany lesistości oraz stosunków wodnych oraz przeprowadzono szczegółową analizę zmian użytkowania terenu dla lat 1977-2005. Do badań szczegółowych wybrano dziesięć pól testowych reprezentujących trzy odcinki doliny Wieprza. Zastosowanie oprogramowania GIS pozwoliło na wyznaczenie głównych kierunków oraz tempa zmian jakie zachodzą w krajobrazie. W ciągu niespełna 30 lat w granicach wszystkich 10 pól testowych odnotowano spadek powierzchni gruntów ornych, przy jednoczesnym wzroście powierzchni zajmowanej przez las oraz łąki i pastwiska. Tempo zmian jest różne w każdym z trzech badanych odcinków. Największe zmiany powierzchniowe obserwowane są w południowej części Nadwieprzańskiego Parku Krajobrazowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Film i turystyka filmowa a krajobraz

Artykuł przedstawia wyniki badań, których celem była identyfikacja miejsc, wykorzystywanych jako plenery filmowe oraz rozpoznanie cech i elementów krajobrazu wpływających na jego atrakcyjność dla produkcji filmowych i turystyki filmowej. W pierwszej części artykułu zarysowano rozwój turystyki filmowej na świecie i w Polsce, a następnie scharakteryzowano rolę krajobrazu w filmach. Po zaprezentowaniu kontekstu podjętej problematyki, w drugiej części artykułu omówiono atrakcyjność krajobrazową województwa lubelskiego dla realizacji filmowych i turystyki filmowej, a następnie przedstawiono wyniki badań sondażowych przeprowadzonych wśród studentów UMCS w Lublinie. Badania wykazały, że województwo lubelskie posiada ukryty potencjał związany z inspiracjami krajobrazowymi w sztuce filmowej. Choć najczęściej wykorzystywanymi przez „filmowców” plenerami filmowymi są krajobrazy kulturowe małomiasteczkowe i wielkomiejskie o zachowanej zabudowie historycznej (m.in. Lublin, Kazimierz Dolny, Zamość), to atrakcyjność pozostałych typów krajobrazów jest równie duża.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kształtowanie tożsamości krajobrazów sakralnych

W świetle współczesnych procesów laicyzacji przestrzeni koniecznym staje się zachowanie swoistych cech krajobrazu sakralnego, decydujących o jego duchowym wymiarze i wpływających na religijne (duchowe) przeżycia przebywających w tej przestrzeni osób. Celem artykułu jest próba sformułowania zestawu cech, decydujących o tożsamości sakralnych wnętrz architektoniczno-krajobrazowych, które powinny być brane od uwagę w procesie ich kształtowania. Zidentyfikowano sześć wyróżników odnoszących się do przestrzeni materialnej – Kontekst przyrodniczo-przestrzenny, Forma architektoniczna, Forma użytkowania i stan zachowania, Integralność, Czytelność i Otwartość – oraz sześć do przestrzeni niematerialnej – Powiązanie z wydarzeniami, Nazwa miejsca, Multisensoryczność, Dynamika, Nastrój i Odczuwane emocje i uczucia, w sumie dwanaście atrybutów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Analiza przestrzenna elementów infrastruktury turystycznej Beskidu Śląskiego

Krajobraz kulturowy Beskidu Śląskiego został w znacznym stopniu przekształcony przez infrastrukturę turystyczną. Dalsze planowanie rozwoju zagospodarowania turystycznego powinno opierać się na analizie jej obecnego stanu. W artykule przedstawiono metodę ilościową analizy elementów zagospodarowania turystycznego mezoregionu Beskidu Śląskiego. Dla wyznaczonych basenowo jednostek przestrzennych określono wskaźnik gęstości elementów zagospodarowania turystycznego oraz wskaźniki gęstości elementów punktowych, powierzchniowych i liniowych. Wskaźniki otrzymano poprzez określenie procentowego udziału powierzchni poszczególnych elementów zagospodarowania w stosunku do powierzchni danej jednostki. Najwyższą gęstością charakteryzują się jednostki obejmujące stoki Skrzycznego oraz Dębowca, a także jednostki obejmujące doliny głównych rzek. Najniższą gęstość otrzymano przede wszystkim w jednostkach położonych na południowym wschodzie mezoregionu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz kulturowy miejskiej przestrzeni nadrzecznej. Wybrane przykłady

Próby poskramiania rzek były na tyle doniosłe, że można stwierdzić iż wytyczały zasadnicze kierunki rozwoju cywilizacyjnego. Rozwój możliwości technologicznych pozwalał coraz lepiej organizować przestrzeń, w której rzeka była podstawą planowego zagospodarowania i użytkowania obszarów przyległych. Przykład Wrocławskiego Węzła Wodnego pokazuje, jak trwające wiele wieków oddziaływania na krajobraz spowodowały, że Odra i związana z nią przestrzeń jest nie tylko jednym z elementów przyrodniczych i kulturowych, ale stanowi dominantę krajobrazową miasta, nadając mu jednocześnie nadrzeczną fizjonomię. Wykorzystanie gospodarcze Brdy, budowa i eksploatacja Kanału Bydgoskiego doprowadziły do wykształcenia Bydgoskiego Węzła Wodnego, który współcześnie uznawany jest za genius loci miasta jak również jego najważniejszą wartość historyczną, urbanistyczną i środowiskową. Zrealizowane programy rewitalizacji przestrzeni nadrzecznej spowodowały, że miasto po wielu latach odejścia od rzeki zwróciło się ku niej na powrót.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka