rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przymiotnik piękny i jego derywaty jako klucz do hierarchizacji wartości w prozie artystycznej Cypriana Norwida

Celem artykułu jest zaprezentowanie znaczeń leksemu piękny i jego derywatów w prozie artystycznej Cypriana Norwida oraz przyjrzenie się temu, w jaki sposób autor ustosunkowuje się do znaczeń pola wyrazowego piękna. Cyprian Norwid poprzez użycie przymiotnika piękny i jego derywatów w różny sposób wartościuje elementy opisywanego przez siebie świata. Pozwala to na odczytanie wyrażanej w ten sposób hierarchii wartości. Na jej szczycie znajdują się wartości transcendentne, zaraz po nich wartości moralne, poznawcze, następnie estetyczne, i wreszcie wartości witalne, odczuciowe i wartości instrumentalne. Poeta podkreśla również współzależność między tymi wartościami. Najczęściej stosowanym przez poetę sposobem wartościowania różnych przedmiotów i zjawisk jest zestawienie ich ze sobą w taki sposób, aby były możliwe ich porównanie i ocena. W obrębie powstałej hierarchii wartości zachodzą różne przemieszczenia, które polegają na podniesieniu rangi jednych, a obniżeniu innych bytów. Przesunięcia te wynikają najczęściej z konfrontacji hierarchii wartości narratora i ogółu społeczeństwa. Norwid na przestrzeni lat w całej swojej twórczości rozwija spójną koncepcję piękna, która opiera się na przekonaniu, że piękno ma swoje źródło w Bogu, związane jest z prawdą i rodzi się z miłości, a przez to staje się nieśmiertelne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
W kwestii sprawiedliwości diachronicznej

Tekst ten jest częścią zapisków autobiograficznych i niniejszym publikowany jest po raz pierwszy. Traktuje on o złożonej kwestii: jak mają pokolenia później urodzonych, którzy występują w roli współobywateli, zachować się wobec winy moralnej i politycznej (zatem nie tej, do której odnoszą się regulacje zawarte w prawie karnym), jaką obarczone są ostałe przy życiu postacie ze świata publicznego z okresu najnowszych dziejów, w sytuacji, gdy ciąży na tych postaciach odpowiedzialność za udzielanie przez nie niegdyś szczególnego – z uwagi na wysoką pozycję i zakres ich społecznego oddziaływania – wsparcia pokonanemu tymczasem zbrodniczemu reżimowi. W szczególności chodzi w tym wypadku o kwestię, jaką rolę przy osądzaniu budzącego zastrzeżenia postępowania odgrywa czasowy dystans. W poniższym tekście przyjmuje się w punkcie wyjścia, że retrospektywny osąd minionych zachowań – przy niezmiennych standardach moralnych – może ostatecznie wypaść inaczej, to znaczy, może być bardziej powściągliwy, aniżeli osąd, jaki na temat ekskulpacji ostałych przy życiu postaci ze świata publicznego wypowiadany będzie przez ich rówieśników w sytuacji obecnego ich ze sobą kontaktu face to face. Trzeba bowiem w wypadku asynchronicznego aplikowania tych samych zasad moralnych baczyć na okoliczności historyczne, którym onegdaj przypisywano inną wagę niźli waga, jaka jest przypisywana im obecnie. Ma to miejsce wówczas, kiedy w czasie, który od tamtej pory upłynął, miały miejsce procesy uczenia się, które zmieniły standardy kultury politycznej oraz rozumienie politycznej i moralnej odpowiedzialności obywateli.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Nauczanie etyki w szkołach w Polsce – rozwiązania organizacyjne oraz podręczniki i materiały edukacyjne

W niniejszym artykule prezentowane są wyniki ogólnopolskich badań, które dotyczą opinii i doświadczeń nauczycieli etyki związanych z nauczaniem tego przedmiotu w szkołach w Polsce. Szczególna uwaga poświęcona jest ocenie rozwiązań organizacyjnych przyjętych na rzecz prowadzenia lekcji etyki w szkołach oraz ocenie podręczników i materiałów edukacyjnych służących do nauczania etyki. W badaniach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Narzędziem badawczym był wystandaryzowany, autorski kwestionariusz ankiety „Nauczanie etyki w szkole”. Badaniem objęto nauczycieli etyki ze wszystkich polskich szkół, w których jest nauczany ten przedmiot. Analiza uzyskanych danych i wnioski z badań przyczyniają się do poszerzenia wiedzy pedagogicznej na temat nauczania etyki w szkołach w Polsce i jej miejsca w systemie edukacji. Badania kierują uwagę w stronę wyzwań, jakie stoją przed szkołami, aby etyka jako przedmiot nauczania była realizowana na najwyższym poziomie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pamięć zbiorowa jako alibi

Przedmiotem artykułu jest pojęcie pamięci zbiorowej, rozpatrywanej przez pryzmat ‘historii przeżytej’ – występującej w dwu postaciach: ‘przeżytej w sensie przedmiotowym’ i ‘przeżytej w sensie treściowym’ – oraz ‘historii zobiektywizowanej’. Uwzględniając polskie kontrowersje wokół książek Jana Tomasza Grossa: Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka (wyd. polskie 2000) i Strach. Antysemityzm w Polsce tuż po wojnie (wyd. polskie 2008), autor kwestionuje pojęcie jednolitej pamięci zbiorowej i jej normatywne roszczenia. Pamięć kolektywna i dominująca narracja historyczna są często przedmiotem manipulacji politycznych jako sposobu na potwierdzenie jedności społecznej poprzez wykluczenie cudzych wspomnień. Pamięć o przeszłości jest w rzeczywistości podzielona między różne grupy społeczne i etniczne, które nigdy nie tworzyły spójnej jedności. Nie ma możliwości pogodzenia tych przeciwnych wspomnień; jedynym możliwym sposobem nadania pamięci zbiorowej kształtu pożądanego w porządku demokratycznym jest konfrontacja i negocjowanie tych rozbieżnych poglądów, czyli dokonywanie ‘transakcji dialogicznych’.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Etyka niezależna a przedmiot szkolny etyka

Myśl etyczna Tadeusza Kotarbińskiego od lat skłania do dyskusji filozoficznych, ale może być także inspirująca dla innych nauk. Artykuł prezentuje koncepcję etyki niezależnej z perspektywy pedagogicznej, w kontekście rozważań nad etyką jako przedmiotem szkolnym. Tekst został podzielony na trzy części. W pierwszej z nich prezentacji idei etycznej Tadeusza Kotarbińskiego towarzyszą refleksje nad funkcjonowaniem przedmiotu etyka w systemie szkolnym. W drugiej zaproponowany przez filozofa etyczny ideał spolegliwego opiekuna analizowany jest w kontekście użyteczności dla treści kształcenia zawartych w podstawie programowej dla przedmiotu etyka. Część trzecia nawiązuje do przemyśleń Tadeusza Kotarbińskiego, mówiących wprost o wychowaniu moralnym, i pokazuje możliwości zastosowania tychże refleksji we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Etyka w polskiej szkole w opiniach nauczycieli praktyków (analiza danych jakościowych)

W artykule zostały przedstawione wyniki empirycznej analizy transkrypcji dwudziestu dwóch pogłębionych wywiadów swobodnych przeprowadzonych z nauczycielami etyki, uczącymi tego przedmiotu w polskich szkołach na różnych poziomach edukacji. Pierwsza część artykułu opisuje społeczno-polityczny i ideologiczny kontekst wprowadzania przedmiotu etyka do polskich szkół. Kolejna przedstawia motywacje uczniów wybierających ten przedmiot oraz krytyczną czasami ocenę podstaw programowych do tego przedmiotu dokonaną przez nauczycieli. Podstawy programowe nie uwzględniają wrażliwości etycznej uczniów, skoncentrowanej raczej na problemach etyki praktycznej niż etyki filozoficznej. W ostatniej części tekstu opisano „figurę samotności” nauczyciela etyki w polskiej szkole oraz hipotezę dotyczącą aksjologicznej ciszy panującej w polskich rodzinach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Semantyczne kryteria logiczności

Rozdział czwarty poświęcony jest semantycznym kryteriom logiczności, w szczególności zaś, warunkowi inwariantności zastosowanemu do semantyki języków sformalizowanych i semantyki teoriomodelowej języków naturalnych. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Lokalne i globalne kryteria logiczności

Rozdział szósty podsumowuje całą pracę. Staram się w nim sprecyzować znaczenie terminu "kryterium logiczności" i pokazać jaką budowę powinny mieć takie kryteria. Analizując trzy spośród sformułowanych w poprzednich rozdziałach kryteriów logiczności, podejmuję dyskusję na temat zakresu ich stosowania. Na zakończenie szkicuję sposób konstruowania złożonych kryteriów logiczności i pokazuję, że zaproponowane przeze mnie kryterium jest spełnione przez logikę klasyczną i przez intuicjonistyczny rachunek predykatów. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Teoriodowodowe kryteria logiczności

W rozdziale piątym analizuję teoriodowodowe kryteria logiczności dla rachunku sekwentów. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Powstanie logiki i pojęcie logiczności

W rozdziale pierwszym, obok niezbędnych ustaleń terminologicznych, przedstawiłem zarys najdawniejszej historii logiki, starając się pokazać w jaki sposób sylogistyka Arystotelesa spełniała wymóg uniwersalności. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Komentarz do opublikowanego projektu podstaw programowych nauczania etyki w szkole podstawowej

Tekst jest komentarzem do projektu podstaw programowych nauczania etyki, opublikowanego przez MEN w 2016 roku w związku z reformą szkolnictwa. Autorzy zwracają uwagę na mankamenty projektu: zawężanie przedmiotu etyki do wyuczonych norm zachowania, nadmierny nacisk położony na przyswajanie wiedzy pojęciowej, brak miejsca na praktyczne rozwijanie zdolności refleksji poprzez dyskusje i sytuacje problemowe. Wskazują na niedostosowanie programu do psychoemocjonalnego poziomu rozwoju uczniów na tym etapie kształcenia, a także brak spójności między poszczególnymi punktami projektu.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Komentarz do projektu podstawy programowej nauczania filozofii w zakresie podstawowym w szkole średniej

Tekst jest komentarzem do projektu podstawy programowej nauczania filozofii w szkołach ponadpodstawowych, opracowanym przez interdyscyplinarny zespół nauczycieli szkolnych i akademickich. Autorzy analizują cele projektu oraz zakładane w nim treści kształcenia. Konkluzją tych analiz jest teza o niedostosowaniu programu kształcenia – przeciążonego wiedzą encyklopedyczną i opartego na niespójnych podstawach metodycznych – do celów związanych z wprowadzeniem filozofii jako nowego przedmiotu nauczania w szkole średniej.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Struktura logiczna języka i syntaktyczne kryteria logiczności

Przedmiotem trzeciego rozdziału jest język logiki oraz dyskusja nad możliwością formułowania syntaktycznych kryteriów logiczności. Kryterium syntaktyczne może być rozumiane dwojako: 1. czy w języku logiki istnieją "pozycje" lub "miejsca" zarezerwowane dla znaków logicznych?; 2. czy język logiki może być dowolnie bogaty? W rozdziale tym staram się pokazać, że odpowiedź na pierwsze pytanie jest, wbrew pozorom, negatywna. Jednocześnie solidaryzując się z poglądami Quine'a stawiam tezę, że odpowiednie ograniczenie języka może zapewnić logice niezbędną jej uniwersalność. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pokazać niedające się pokazać. Wieloznaczność i wytwarzanie (obrazów) wspólnoty

W artykule przyglądam się strategiom wizualizowania wspólnoty zawartym w wideo Anny Okrasko Next to you I remember I am (2016). Elementy konstrukcji wyobrażeń wspólnot oparte są na przemówieniu polityka i scenach z procesji religijnych. Analizując wartości, organizujące te opowieści, zastanawiam się nie tylko nad rzeczywistością, do której się odnoszą, ale próbuję również zdać sprawę z roli, jaką w konstruowaniu lub/i demontowaniu wywołanych wspólnot odgrywa wieloznaczność (traktowana za Zygmuntem Baumanem jako praktyka specyficznie nowoczesna i ujawniająca się w nieustannym starciu z potrzebą ładu).

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Spór o stosunek logiki do matematyki

Rozdział drugi poświęciłem omówieniu prób uściślenia podstawowych intuicji wiązanych z logicznością wyrażeń, relacji wynikania i teorii. Były to jednak próby nieudane, gdyż nie usuwały niejasności wiązanych z pojęciami przejrzystości, niezależności tematycznej i uniwersalności. Na tym tle pokazałem spory na temat statusu matematyki, ze szczególnym uwzględnieniem argumentacji zwolenników logicyzmu. [ZE WSTĘPU AUTORA]

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Gradualizm etyczny – poza antropocentryzmem i biocentryzmem?

Obszar etyki jest najczęściej ograniczany do człowieka i świata ludzkiego: tylko ludzie mogą działać moralnie lub niemoralnie, tylko ludzie mogą być z moralnego punktu widzenia godni pochwały lub nagany; tylko ludziom przypisuje się status podmiotów moralnego działania i podmiotów moralnych praw. W jakim stopniu ten antropocentryzm etyczny daje się utrzymać? Czy współczesna wiedza biologiczna, uwydatniająca ciągłość i stopniowalność cech właściwych dla istot żywych, nie podważa takiego mocnego rozgraniczenia i założenia o uprzywilejowanej pozycji człowieka? Czy nie powinniśmy wyjść poza gatunkowy egoizm, a przynajmniej go ograniczyć? W niniejszym artykule rozważę argumenty na rzecz stanowiącej osobny paradygmat, wyjątkowej pozycji etycznej człowieka oraz zbadam argumenty na rzecz etycznego gradualizmu [czyli stopniowalnych różnic] między istotami ludzkimi (humans) a pozostałymi ssakami oraz między człowiekiem a przyrodą.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dialektyka oporu. Edukacja jako proces odkrywania znaczeń

Dominujący w nowoczesności podział praktyk edukacyjnych na dwa niezależne elementy: czynnik poznawczy i emocjonalny, doprowadził do nieadekwatnego pojmowania podmiotu i celu działań edukacyjnych. Stosowanie aparatu pojęciowego związanego z wymianą usług oraz kształtowaniem kompetencji kluczowych, spowodowało zredukowanie działań edukacyjnych do czynników ekonomicznych. Celem artykułu jest ukazanie znaczenia pojęcia oporu jako ogniwa łączącego element kognitywny i emocjonalny w nauczaniu. W tekście przyjęte jest założenie, iż osiągnięcie autonomii moralnej przez wychowanków uznaje się za cel działań edukacyjnych. Pierwsza część tekstu stanowi analizę pojęć samowiedzy, podmiotowości i oporu obecnych  w Fenomenologii ducha Georga Wilhelma Friedricha Hegla. W drugiej części rozważań pojęcia te odniesione zostają do problematyki współczesnej edukacji moralnej. Przedstawiona zostaje językowa koncepcja edukacji autorstwa Paula Standisha, podkreślająca rolę czynnika emocjonalnego w kształtowaniu autonomii moralnej wychowanków. Pojęcie oporu edukacyjnego okazuje się być koniecznym ogniwem łączącym dwie istotne perspektywy: samoświadomość wychowanka i dyskursowy świat, składający się ze społecznie uwarunkowanych aktów mowy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Jak podstawa programowa kształcenia ogólnego w polskiej szkole podstawowej ujmuje umiejętność oceniania jako kompetencję ucznia?

W artykule tym analizuję obowiązującą w Polsce podstawę programową kształcenia ogólnego w szkole podstawowej. Analiza ta ma na celu zwrócenie uwagi na ryzyko, że w polskiej szkole podstawowej umiejętność dokonywania przez ucznia takich ocen, które mogą być intersubiektywnie prawomocne, ograniczana jest do weryfikacji względem narzuconych mu zasad lub wartości. Ograniczenie to, jak sugeruję, stanowi przeszkodę dla możliwego rozwoju umiejętności oceniania u ucznia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Treści kształcenia a uczenie się, aby żyć wspólnie. Przykłady z podstawy programowej kształcenia ogólnego z przedmiotu etyka

W artykule podjęta zostaje kwestia treści kształcenia, jakie zawarte są w podstawie programowej kształcenia ogólnego, realizowanej od 2009 do 2016 roku, a także przedstawione są propozycje ich wykorzystania na rzecz uczenia się na lekcjach etyki, by żyć wspólnie z innymi. W pierwszej części artykułu dokonano przybliżenia znaczenia pojęcia „treści kształcenia” oraz przedstawiono ich układ, a także omówiono zasady i teorie doboru treści w programach szkolnych. W drugiej części, na podstawie analizy podstaw programowych kształcenia ogólnego z przedmiotu etyka, ukazano treści kształcenia, w których eksponowane są wyzwania współczesnego świata. Zaproponowano ponadto ich przebudowę, uwzględniającą ideę uczenia się pojęć, na przykładzie zagadnienia pokoju na świecie. Zaproponowane rozwiązania zawierają wskazania praktyczne dla nauczyciela, planującego lekcję.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Smak słodko-gorzko-kwaśny. Miejsce filozofii w sztuce życia według Bohdana Dziemidoka

Artykuł omawia ostatnią książkę Bohdana Dziemidoka pt. Filozofia i sztuka życia. Badacz ów jest czołowym przedstawicielem polskiej estetyki, autorem dziesięciu książek, ponad stu sześćdziesięciu artykułów oraz redaktorem sześciu monografii. Pozycja ostatnia pod względem merytorycznym spaja jego dorobek powstały po roku 2000. Peryferyjnie dotyczy ona zagadnień estetycznych, natomiast z uwagi na osobisty ton refleksji zapewnia bliższy, niż zazwyczaj jest to możliwe, kontakt z autorem. Można w przypadku tej książki mówić o praktykowaniu – właśnie za jej pomocą – filozofii oraz o swoistej, intencjonalnie podjętej autoterapii. Treść książki jest w tym samym stopniu nacelowana na własne problemy, co nacechowana empatią wobec czytelnika. W rezultacie udostępnia mu nie tylko wiedzę, ale i zapewnia spotkanie z otwartym, życzliwym człowiekiem.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Między polityką a prawem, czyli o sprawiedliwości okresu przejściowego

Artykuł jest teoretyczną analizą strategii prawnych wprowadzonych w krajach przechodzących transformację polityczną (w państwach postkomunistycznych w Europie, w Australii, w Południowej Afryce), używanych przy radzeniu sobie ze skutkami dawnych reżimów politycznych. Zdaniem autora rozpoczęcie dyskusji na temat zła dawnych reżimów jest ważne dla zwiększenia zaangażowania społeczeństwa w budowaniu nowego ładu prawnego. Prawna «odpłata» jest wyrazem publicznego potępienia popełnionych zbrodni i potwierdza istnienie norm publicznych. Jednak idąc tropem argumentów Judith Shklar i Niklasa Luhmanna, autor ostrzega przed wewnętrznymi ograniczeniami instrumentów prawnych w definiowaniu przestrzeni stosunków społecznych i relacji o charakterze moralnym. Antidotum na ewentualną instrumentalizację prawa dla celów politycznych i dominację regulacji prawnych w sferze publicznej należy w związku z tym szukać w niezależnych badaniach historycznych i debacie kulturowej, która zmierza do głębszego zrozumienia przeszłości.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Moralne aspekty lustracji. O destrukcji moralności przez prawo i niekonstytucyjności pewnych form lustracji

Artykuł przedstawia polskie regulacje prawne z lat 1998-2007 będące podstawą lustracji. Analizuje szereg aktów prawnych prezentując zakładane cele lustracji, jej zakres, procedury i przewidywane sankcje karne (administracyjne). Celem autora jest identyfikacja aksjologicznych podstaw regulacji prawnych dotyczących lustracji. W trakcie analiz wskazuje on m. in. na brak proporcji między sankcjami karnymi a winą jednostek, zwłaszcza w niektórych przypadkach penalizacji oświadczeń lustracyjnych niezgodnych z prawdą lub penalizacji niezłożenia oświadczeń. Autor argumentuje także, że analizowane rozwiązania zakładały – wbrew deklarowanym celom – przeniesienie odpowiedzialności za zło systemu politycznego z jego aktywnych twórców na jednostki wbrew woli poddane działaniu tego systemu. Ponadto argumentuje, że lustracja oparta na przeprowadzanym przez państwo „teście moralności” radykalnie ingeruje w wewnętrzną sferę moralności jednostki i stąd zakłada elementy typowe dla aksjologii systemów totalitarnych; państwo nakazuje dokonać działania, które bezpośrednio i wprost zmierza do realizacji ściśle wewnętrznej wartości moralnej opartej na zgodności oświadczenia z przekonaniami, i jednocześnie państwo ustanawia siebie nie tylko obserwatorem i sędzią realizacji tej wartości, ale także autorem wzorca przekonań, z którymi oświadczenie ma być zgodne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
„Aksjologiczne zamieszanie”?

Tekst jest refleksją na temat ustawy lustracyjnej z 2007 roku, która obowiązek złożenia oświadczenia lustracyjnego nałożyła na ludzi, których zawody cechują się istotną odpowiedzialnością publiczną. Obowiązek ten nałożony został na profesorów akademickich, jak i na dziennikarzy, czy prawników. Artykuł, który w swej zasadniczej części pisany był w trakcie tych wydarzeń w 2007 roku, jest dokumentem dylematów moralnych zrodzonych przez ustawę lustracyjną. Stawiając ogólne pytanie: "Jak się powinienem zachować?" wobec nałożonego przez państwo obowiązku, autor artykułu analizuje szereg przeciwstawnych argumentów odnoszących się do ważności tego prawa oraz analizuje racje przemawiające za zastosowaniem się do niego, tudzież za jego odrzuceniem w akcie obywatelskiego nieposłuszeństwa.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Reakcje środowisk akademickich na ustawę lustracyjną

Artykuł przedstawia reakcję środowisk akademickich na tzw. ustawę lustracyjną, zarówno akademickich ciał kolegialnych, jak i poszczególnych przedstawicieli środowiska uniwersyteckiego. Prezentowana argumentacja – przeciwników i zwolenników ustawy lustracyjnej – ma charakter formalno-prawny oraz moralny. Artykuł stara się wiernie oddać złożony obraz reakcji środowisk akademickich na ustawę lustracyjną.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia