rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przedterminowe wybory parlamentarne w Europie Środkowej i Wschodniej. Model normatywny, przyczyny i konsekwencje

Przedterminowe wybory parlamentarne należą do rozwiązań charakterystycznych dla
parlamentaryzmu, który stał się dominującą formą rządów w Europie Środkowej i Wschodniej.
Są one traktowane jako swoisty „zawór bezpieczeństwa” prowadzący do rozwiązania konfliktu
między władzą ustawodawczą i wykonawczą. Rozwiązania instytucjonalne dotyczące możliwości rozwiązania parlamentu przed upływem kadencji różnią się między sobą, podobnie jak praktyka polityczna. W artykule podjęto próbę porównania modelu normatywnego oraz przyczyn i konsekwencji przedterminowych wyborów w 17 państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Analiza konstytucji prowadzi do wniosku, że parlamentaryzm pokomunistyczny ma asymetryczny charakter. W konflikcie między legislatywą i egzekutywą, ta ostatnia ma słabszą pozycję i mniejsze możliwości rozwiązania go na swoją korzyść. Na podstawie analizy 22 przedterminowych elekcji odbytych w latach 1991–2013 można stwierdzić, że ich podstawową przyczyną są tarcia między partiami tworzącymi koalicję gabinetową oraz naciski ze strony opozycji parlamentarnej i pozaparlamentarnej. Najczęstszą konsekwencją jest natomiast alternacja władzy, która prowadzi do utworzenia większościowego gabinetu. Nie zawsze jednak wiąże się to z podniesieniem poziomu stabilności politycznej, co oznacza, że przedterminowe wybory nie w każdym przypadku wywiązują się z funkcji „zaworu bezpieczeństwa”.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
Uczciwość wyborów jako zasada prawa wyborczego

Celem autora niniejszego opracowania jest poddanie pod rozwagę postulatu wyodrębnienia zasady wyborów uczciwych, jako prawnego wyznacznika wyborów demokratycznych. Przedstawione są w nim argumenty przemawiające za umiejscawianiem tej zasady w szeregu podstawowych zasad prawa wyborczego, a tym samym za uznaniem jej za jeden z fundamen-talnych prawnych „filarów”, czy też gwarancji demokratycznego procesu wyborczego, a w szerszym planie – za jedną z głównych zasad demokracji przedstawicielskiej, czy nawet całego ustroju demokratycznego państwa. W opracowaniu są też wskazane zagadnienia i wiążące się z nimi standardy wyborcze, w których kontekście powinna być rozpatrywana zasada uczciwych wyborów. Należy do nich zaliczyć: 1) niezaangażowanie państwa w proces rywalizacji wyborczej; 2) niezależność, bezstronność i przejrzystość działania tzw. administracji wyborczej i – w ogóle – „zarządzania” wyborami; 3) zapewnienie właściwych technicznych i organizacyjnych warunków głosowania, jak też prawidłowego, w pełni wiarygodnego obliczania wyników wyborów i uznawania głosów za nieważne; 4) finansowanie wyborów; 5) istnienie skutecznych procedur składania i rozpatrywania skarg na nieprawidłowości pojawiające się w procesie wyborczym, jak też rozpatrywania sporów wyborczych; 6) prawnokarna ochrona wyborów; 7) weryfikacja wyborów; 8) stworzenie warunków do obserwacji przebiegu wyborów przez niezależnych obserwatorów międzynarodowych oraz z państwa, w którym one się odbywają. Z punktu widzenia realizacji zasady uczciwych wyborów doniosłe znaczenie ma ponadto właściwy poziom poinformowania wyborców o procesie wyborczym, strukturze i mechanizmach rządzenia, jak też o kandydatach i partiach konkurujących w wyborach.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
„Prawnoczłowiecze” spojrzenie na czynne prawo wyborcze

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu czynnego prawa wyborczego jako podstawowego prawa politycznego przysługującego w oparciu o przepisy i standardy prawa między¬naro¬dowego. Spojrzenie „prawnoczłowiecze” na prawo do głosowania przedstawione zostało w oparciu o dwa zagadnienia, ukazujące niewłaściwe wywiązywanie się Polski z ciążących na niej zobowiązań międzynarodowych. Pierwsze – kwestia pozbawienia prawa wyborczego osób ubezwłasnowolnionych – to problem najbardziej palący dla rodzimego ustawodawcy i ustrojodawcy. Drugie – zapewnienie prawa głosu osobom odbywającym karę pozbawienia wolności – ma wymiar bardziej praktyczny. Nie można bowiem poprzestać na nadaniu jednostce prawa udziału w głosowaniu w przepisach prawa np. rangi konstytucyjnej, ale należy przede wszystkim obudować je niezbędnymi gwarancjami korzystania z niego przez wszystkich uprawnionych. To bowiem nadaje mu w pełni realny „prawnoczłowieczy” wymiar.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wybrane determinanty poparcia kandydatów podczas wyborów gminnego organu wykonawczego

W artykule przy użyciu regresji wielorakiej i analizy wariancji w formacie ANCOVA, zaprezentowano
weryfikację wpływu wybranych zmiennych na poziom głosów osiąganych w I
turze przez kandydatów na stanowiska gminnej egzekutywy, w wyborach bezpośrednich. Wyniki
wskazują m.in., że najsilniej, pozytywnie pod tym względem, szanse kandydatów buduje status
inkumbenta, przy czym na największy „zyskˮ z tego tytułu mogą liczyć inkumbenci ubiegający
się o drugą kadencję.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
System wyborczy do niższej izby parlamentu i jego wpływ na system partyjny – przypadek Polski i Wielkiej Brytanii

Od pierwszych wolnych wyborów w powojennej Polsce w debacie publicznej powraca temat konieczności zmiany sposobu transferowania głosów na mandaty. Zwolennicy większościowych systemów wyborczych postulują konieczność wprowadzenia odpowiedzialności polityków przed wyborcą oraz konieczności wyłonienia stabilnej większości w akcie głosowania. Natomiast dla zwolenników proporcjonalnych systemów wyborczych wynik wyborów, jak najbardziej odzwierciadlający poparcie udzielone w wyborach jest wartością najważniejszą. Chęć znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy system większościowy jest gwarantem wyłonienia stabilnego, jednopartyjnego rządu oraz czy jedynie system proporcjonalny może zapewnić większej części społeczeństwa przedstawicieli w parlamencie skłoniła autorkę do zbadania wpływu systemów wyborczych (proporcjonalnego w Polsce i większościowego w Wielkiej Brytanii) na kształt systemu partyjnego. Do zbadania wspomnianego wpływu wykorzystane zostały metody ilościowe.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wybrane determinanty poparcia kandydatów podczas wyborów gminnego organu wykonawczego

W artykule przy użyciu regresji wielorakiej i analizy wariancji w formacie ANCOVA, zaprezentowano
weryfikację wpływu wybranych zmiennych na poziom głosów osiąganych w I turze przez kandydatów na stanowiska gminnej egzekutywy, w wyborach bezpośrednich. Wyniki wskazują m.in., że najsilniej, pozytywnie pod tym względem, szanse kandydatów buduje status inkumbenta, przy czym na największy „zyskˮ z tego tytułu mogą liczyć inkumbenci ubiegający się o drugą kadencję.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wybory samorządowe 2014. W poszukiwaniu anomalii statystycznych

W pracy przeanalizowano dane liczbowe dotyczące wyników wyborów do sejmików wojewódzkich, które odbyły się w Polsce w listopadzie 2014. Badania korelacji pomiędzy frekwencja wyborczą, odsetkiem głosów nieważnych oraz wynikami danego komitetu wyborczego, a także porównanie częstości występowania poszczególnych cyfr w wynikach wyborczych z prawem Benforda nie wykazały oczywistych anomalii statystycznych, które mogłyby dostarczyć argumentów za tezą o masowych nieprawidłowościach lub oszustwach. Z drugiej strony porównanie wyników wyborów z lat 2010 i 2014 oraz analiza modelu matematycznego symulującego zarejestrowane wyniki pozwala potwierdzić „efekt pierwszej strony”’: głosowanie przy pomocy broszury wyborczej mogło przynieść wymierne korzyści komitetowi wyborczemu, który w wyborach wylosował numer 1.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, nauki socjologiczne
Ankieta internetowa jako element mixed-mode survey design: zastosowania, wyzwania perspektywy

Celem artykułu jest przedstawienie obecnego stanu wiedzy na temat możliwości i celowości
wykorzystania techniki ankiety internetowej w przeprowadzaniu badań sondażowych
w schemacie mixed-mode. Ze względu na rosnące trudności w realizacji sondaży
w sposób tradycyjny konieczne jest poszukiwanie nowych rozwiązań. Artykuł przedstawia
główne trudności związane z zastosowaniem techniki internetowej, oraz opisane
w literaturze skuteczne sposoby ich minimalizacji w niektórych obszarach, przede
wszystkim poprzez mieszanie technik na wszystkich etapach badania. Wskazuje także
obszary, w których obecny stan wiedzy jest niewystarczający i konieczne jest przeprowadzenie
dalszych badań eksperymentalnych.

Czasopismo: Studia Krytyczne/ Critical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne, psychologia
Rola Kościoła rzymskokatolickiego w realizacji polityki wyznaniowej władz polskich na Wołyniu w okresie międzywojennym

W artykule ukazana jest rola Kościoła rzymskokatolickiego w realizacji polityki konfesyjnej przez władzę polską na Wołyniu w latach 1920–1939. Pokazano, że Kościół katolicki stał się ważnym instrumentem propagandy idei polskiej państwowości i kultury na ziemiach wschodnich. Wyjaśniono rolę tej konfesji w spełnieniu wpływu asymilacyjnego na miejscową ludność prawosławną.

Czasopismo: Rocznik Skrzatuski
Dziedziny: nauki teologiczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki teologiczne, nauki o kulturze i religii
„Mane nobiscum Domine”. Tradycja pielgrzymek do Świętej Hostii w pomorskich Osiekach

Gotycki kościół stojący na wschodnim brzegu jeziora Jamno i na południe od Góry Chełmskiej pod Koszalinem z jej tradycjami średniowiecznego sanktuarium Maryjnego również cieszy się wiekową legendą pielgrzymowania. Rozległe prace konserwatorskie rozpoczęte obecnie wiążą się z poszukiwaniem śladów historycznych osieckiego kultu Cudownej Hostii od ok. 1400 r. do początków reformy luterańskiej na Pomorzu (1535). Osiecka tradycja (dawniej Wusseken) rozpatrywana jest w kontekście rozwoju ruchu eucharystycznego w XV w. wokół sanktuariów Pomorza (w historycznych granicach), Meklemburgii i Brandenburgii. Architektura i historia rozbudowy świątyni podpowiadają ślady dynamicznego rozwoju życia religijnego w tym nadmorskim zakątku Polski. Znajdujemy liczne informacje o osieckim cudzie eucharystycznym w kronikach i w dziedzictwie liturgiczno-literackim pomorskiego Kościoła epoki Reformy. Historiografia dawniejsza i współczesna wymaga krytycznej lektury opracowań powielających często negatywne stereotypy w opowieściach o „ciemnych wiekach” i ich zabobonach widzianych w różnych przejawach katolickiej pobożności. Zachowane wyposażenie osieckiej świątyni pochodzi przeważnie z XVII w. i nosi typowe cechy luterskiego baroku (ambona z 1672 r., ołtarz z 1616 r., chrzcielnica z ok. 1650 r., epitafium z 1710 r.). Wyraża ono ówczesną duchowość zakorzenioną w Biblii i skupioną na tradycji apostolskiej. Przygotowanie projektu konserwatorskiego obejmuje wczytanie się w najstarszą tradycję religijną świątyni wyrażoną w gotyckiej estetyce i symbolice. Prowokuje to nową twórczość poetycko-modlitewną, które pomogą w nowoczesnym ukształtowaniu duszpasterstwa eucharystycznego w Osiekach otwartego na regularne życie parafialne, na ruch turystyczny w sezonie wakacyjnym oraz na przyjmowanie pielgrzymów przemierzających Pomorską Drogę św. Jakuba, Szlak Cysterski i inne lokalne itineraria. Wieloaspektowe prace wokół osieckiej świątyni łączą się z nadzieją, że to święte miejsce może stać się ciekawym celem pątniczych wypraw przemierzających europejskie szlaki tworzące sieć chrześcijańskiej cywilizacji.

Czasopismo: Rocznik Skrzatuski
Dziedziny: nauki teologiczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki teologiczne, nauki o kulturze i religii
Interpretowanie zrównoważoności z użyciem poziomów jakości Roberta Pirsiga

Jakość, według pisarza Roberta Pirsinga (autora książki Zen and the Art. Of Motorcycle Maintenace), to zasad-niczo dobroć, która ludzie powinni zrozumieć, cenić i do której powinni dążyć. Podkreśla on przy tym rolę zro-zumienia, uznając ją jako warunek sine qua non sukcesu wszelkich działań podejmowanych w kierunku Jakości. Rozwój zrównoważony jest Jakością – i to pożądaną! Pirsig rozważa Jakość tworząc system hierarchiczny uwzględniający następujące poziomy: Naturalny, Biologiczny, Społeczny, Intelektualny i Mistyczny, uporząd-kowane wraz ze wzrostem znaczenia w tej właśnie kolejności. Wierzy on, że gdy poziomy Jakości na niższym poziomie zaczną się rozprzestrzeniać i rozwijać jedynie dla własnego dobra, nie przynosząc postępu i sprawiając wrażenie bycia lepszymi od zwykłego wzrostu i rozwoju, wtedy nadchodzi czas na poziom Mistyczny, którego zadaniem jest pobudzenie ludzkiej świadomości, wskazując, że prawdziwy cel życia sięga wyższych poziomów. Ten esej nie jest metafizycznym mini-traktatem. Nie jest także recenzją. Jest on interpretacją myśli, które Pirsig tak wspaniale zawarł w swojej książce: LILA: Badanie Moralności.

Czasopismo: Problemy Ekorozwoju
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Restytucja dobrej sławy w pismach św. Tomasza i bł. Dunsa Szkota oraz w świetle współczesnego personalizmu

Prawo do dobrej sławy jest powszechnie uznawane przez deklaracje międzynarodowe i dokumenty kościelne. Jego naruszenie wymaga restytucji. Uzasadniają to św. Tomasz z Akwinu i bł. Jan Duns Szkot na gruncie sprawiedliwości w relacjach społecznych. Zgubne skutki naruszenia dobrej sławy mogą być właściwie rozpoznane w perspektywie personalistycznej, umożliwia ona bowiem prawidłowe relacje międzyludzkie, które, jak podkreślają personaliści, są warunkiem pełni życia osobowego i rozwoju człowieka. Restytucja dobrej sławy jest konieczna, aby osoba mogła na nowo budować wspólnotę, jako jej pełnoprawny członek oraz bez przeszkód wzrastać ku Bogu.

Czasopismo: Studia Theologica Varsaviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Moralność w formacjach społeczno – ekonomicznych

Kształtowanie się moralności w poszczególnych formacjach społeczno-ekonomicznych jest wynikiem wielu uwarunkowań historycznych i zmiennych czynników społecznych. Należy zauważyć, że żadna z omawianych formacji społeczno-ekonomicznych nie wypracowała idealnego systemu moralnego, stąd ciągle trzeba poszukiwać lepszych rozwiązań. Wydaje się, że wobec szybkiego rozwoju technicznego współczesnego społeczeństwa rozwój moralny jest równie ważny. Przejawem postępu moralnego w powyższych ustrojach będzie zawsze harmonijny rozwój osoby i społeczeństwa budowanego na Bogu i Jego nauce.  Zatem priorytetem moralności chrześcijańskiej jest niezmienna zasada Jezusa Chrystusa miłości Boga i bliźnich.

Czasopismo: Studia Theologica Varsaviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Reinterpretacja aktu wiary wobec wyzwań nowych ateistów

Artykuł traktuje o potrzebie odnowienia rozumienia rzeczywistości wiary w kontekście wyzwań, które nowy ateizm stawia przed osobami wierzącymi. Wśród poruszanych wątków pojawiły się też problem niewiary w ogólności czy obojętności. Istotne w reformie odczytywania współcześnie natury wiary jest to, by wiarę rozpatrywać w zgodzie z rozumem, odpowiedzialnością, wolnością i jej posłannictwem.
	Z przeprowadzonych rozważań wynika możliwość i potrzeba współpracy wiary i rozumu, która jest najlepszą formą reakcji na opinie nowych ateistów. Widać, że często ateizm w wydaniu klasycznym jest formą zniewolenia umysłu, a w formie współczesnej stanowi zniewolenie woli. Jednakże źle realizowana wiara, oderwana od swoich korzeni, wynaturzona i pozbawiona racjonalności stanowi dokładnie to samo zniewolenie i staje się tak samo niebezpieczna jak ateizm.
	Kryzys wiary pojawia się tam, gdzie brakuje racjonalności. Jeśli wiara boi się rozumu, to znaczy, że czegoś jej brakuje. Być może brakuje jej zakorzenienia w prawdzie, odwagi do podjęcia decyzji i wzięcia odpowiedzialności. Być może boi się wątpliwości, wciąż postrzegając je jako wadę, zamiast widzieć w nich szansę. Być może boi się pytań, na które nie ma łatwych odpowiedzi; pytań, na które odpowiedzi szuka się latami albo i przez całe życie.
	Jeśli rozum boi się wiary, to znaczy, że brakuje mu krytycyzmu i pokory – samoświadomości. Jeśli rozum boi się wiary, to znaczy, że boi się, że może nie być samowystarczalny. Być może boi się nadprzyrodzoności, bo ona stawia przed człowiekiem kolejne wyzwania. Być może boi się, że przygoda z wiarą zaskoczy go na tyle, że będzie musiał zreorganizować całe swoje myślenie. Być może boi się, że dotąd błądził i będzie musiał rozpocząć poszukiwania od nowa.
	Ratunkiem dla wiary jest skazanie jej na racjonalność. Nie chodzi tu o to, by nie docenić wiary jako takiej, a przecenić rozum. Wręcz przeciwnie, chodzi o zachowanie zdrowych relacji między nimi, tak by rozum wspierał człowieka na drodze do Boga, pozwalając tajemnicą nazywać to, co faktycznie nią jest, a nie to, czego jeszcze człowiek nie zdołał odkryć.

Czasopismo: Studia Theologica Varsaviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Charakterystyka modlitw wstawienniczych adwentowej Liturgii Godzin

Chrześcijańska modlitwa jest odpowiedzią na wezwanie Chrystusa Pana, aby zawsze się modlić i nie ustawać (por. Łk 18, 1). Jednak już sami Apostołowie, choć znane im były różne formy modlitwy starotestamentalnego ludu Bożego, występowali ze wzruszającą prośbą, aby ich Pan i Mistrz zechciał nauczyć ich  modlić, zapewne tak, jak sam dawał im przykład (por. Łk 11, 1). Od tamtej pory Modlitwa Pańska pozostaje wzorem modlitwy chrześcijańskiej, choć w ciągu wieków wokół niej i innych modlitw – Psalmów, powstały inne, będące świadectwem chrześcijańskiego lex orandi – lex credendi. Modlitwy wstawiennicze, obok tekstów natchnionych i innych elementów składowych Liturgii Godzin, wyrażają świadectwo chrześcijańskiej pobożności, a także i wiary. Będąc publiczną modlitwą Kościoła, pozostają miejscem teologicznego poznania, gdyż nieustannie inspirują się słowem Bożym.  Celem modlitw wstawienniczych Jutrzni jest poświęcenie Bogu rozpoczynającego się dnia wypełnionego pracą i szeroko rozumianym apostolatem. Nieszpory zaś, posiadające charakter wybitnie błagalny, zanoszone są w intencjach świata, Kościoła, niekiedy lokalnej wspólnoty. Ostatnie wezwanie rezerwowane jest modlitewnej pamięci o zmarłych. Liturgiczny czas Adwentu zabarwia wezwania modlitw wstawienniczych właściwym sobie kolorytem. Jest w nim często emocjonalna tęsknota za przyjściem wcielonego Zbawiciela i pełne ufności wyczekiwanie na miłosierdzie i litość podczas Paruzji. Grudniowe mroki Adwentu to czas, kiedy gromadzący się na modlitwie Kościół błaga o światło Chrystusowej nauki. Obok radości z rychłego przyjścia Zbawiciela na ziemię w ludzkim ciele, nie brakuje zadumy na potrzebą obudzenia uśpionej być może wiary, zmiany życia i – choć niekoniecznie wyraża to specyfikę adwentowego czuwania – prostowania ścieżek przed Panem przez ducha pokuty, bardziej charakterystycznego dla Wielkiego Postu. Natomiast Modlitwa Pańska, wieńcząca za każdym razem preces adwentowej Liturgii Godzin, przypomina o eucharystycznym misterium: zarówno tym w wymiarze sakramentalnym, jak i tym, będącym modus vivendi pozostającego w realiach ziemskiej egzystencji chrześcijanina.

Czasopismo: Studia Theologica Varsaviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Opinia Polaków na temat opieki paliatywnej

Wstęp. Opieka paliatywna staje się coraz istotniejszym elementem opieki zdrowotnej.
Cel pracy. Określenie opinii respondentów na temat opieki paliatywnej.
Materiał i metody. W badaniu zastosowano ankietę autorską, składającą się z 16 zamkniętych pytań. Do badania
kwalifikowano losowo wybrane osoby, które zawodowo nie były związane z medycyną, w tym leczeniem hospicyjnym. Analizowano 100 prawidłowo wypełnionych ankiet. 42% badanych stanowili mężczyźni, 52% ankietowanych
mieszka na wsi.
Wyniki. 90% ankietowanych potwierdziło, że hospicja są potrzebne i potrafiło zdefiniować chorobę terminalną. 42%
ankietowanych ze wsi i 19% osób z miast uważa dom chorego za najlepsze miejsce umierania. 44% respondentów
jest przekonanych, że najczęstszym zjawiskiem towarzyszącym chorym w hospicjach jest ból. Główną przyczyną
utraty masy ciała pacjentów w hospicjach według ankietowanych jest ból (51%). 19% respondentów nie zna podstawowych zasad zapobiegania zaparciom.
Wnioski. Większość ankietowanych widzi celowość opieki hospicyjnej i jednocześnie uważa dom chorego za najlepsze miejsce umierania. Według ankietowanych pragnieniem chorego jest, aby była przy nim osoba najbliższa. Wysoki
odsetek ankietowanych odpowiadał niepoprawnie na pytania dotyczące pielęgnacji chorych. Główną dolegliwością,
z jaką zmagają się chorzy, w opinii naszych respondentów to ból.

Czasopismo: Family Medicine & Primary Care Review
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Osteoporoza – fakty i mity w opinii pacjentów

Wstęp. Wokół osteoporozy krąży wiele mitów i błędnych przekonań często prowadzących do zbyt późnego
wykrycia choroby.
Cel pracy. Zbadanie, które błędne przekonania i mity nadal funkcjonują wśród kobiet oraz uświadomienie im, że choroba
może dotyczyć każdego.
Materiał i metody. Narzędziem badawczym była autorska ankieta, która składała się z 11 pytań. Badania przeprowadzono od
listopada 2011 do stycznia 2012 r. Ankieta została przeprowadzona wśród 100 kobiet z Opola i okolic, które stanowiły 100%
respondentek. Ankiety były anonimowe.
Wyniki. Najwięcej kobiet było między 51. a 60. rokiem życia. Większość ankietowanych to mieszkańcy miasta (70%). 37%
kobiet posiadało wykształcenie wyższe. 89% ankietowanych uważa, że osteoporoza polega na ubytku masy kostnej, a 10%
nie wie na czym polega choroba. 72% badanych uważa, że ta choroba najczęściej dotyczy kobiet, 26% nie zna odpowiedzi, 2% – że mężczyzn. Na pytanie o początki osteoporozy 59% odpowiedziało, że to okres menopauzy, 23% – wiek podeszły, 13% – nie zna odpowiedzi na pytanie. 70% respondentek uważa, że dieta ma wpływ na rozwój choroby, 26% – nie wie,
a 4% odpowiedziało „nie”. Ankietowane w 90% odpowiedziały, że pierwiastkiem, którego brak odpowiedzialny jest za rozwój choroby jest wapń. Badane zapytane o produkty wskazane w prewencji choroby w 83% odpowiedziały, że jest to mleko i nabiał, 12% – nie wie, jakie produkty powinny spożywać, 4% twierdzi, że jest to mięso i podroby, a 1% – sól i przyprawy. 41% ankietowanych uważa, że osoba z ryzykiem występowania osteoporozy powinna zwiększyć aktywność fizyczną, a 39% – że zmniejszyć, 20% – nie zna odpowiedzi. 38% badanych w ostatnim pytaniu odpowiedziało, że osteoporoza
częściej występuje u osób otyłych, 37% nie zna odpowiedzi, a 25% uważa, że u osób szczupłych.
Wnioski. Ankietowani błędnie uważają, że osteoporoza dotyczy jedynie osób starszych. Wiedzą, że znaczny wpływ na prewencję choroby ma dieta oraz wysoka zawartość wapnia w przyjmowanych produktach, ale co do zwiększonej aktywności fizycznej jest przekonanych jednie 41% badanych. Kobiety są świadome, że to ich płeć predysponuje do wystąpienia choroby,
jednak uważają, że dotyczy ona częściej osób otyłych, co jest kolejnym błędnym przekonaniem.

Czasopismo: Family Medicine & Primary Care Review
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne