rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Testowanie badawcze "miękkiego kasowania" w geotermalnych otworach chłonnych

W trakcie eksploatacji złóż geotermalnych systemem otworów pracujących w "dublecie geotermalnym" występują często problemy związane z zatłaczaniem wody po odzysku energii lub wykorzystaniu jej do innych celów (rekreacja, balneoterapia). Jednym z takich problemów jest spadek chłonności na skutek procesów chemicznych oraz kolmatacji filtra i strefy okołofiltrowej. Filtr i część warstwy chłonnej w pobliżu filtra należą do najbardziej newralgicznych obszarów, w których zachodzą zjawiska mające decydujący wpływ na charakter pracy otworu chłonnego. W celu poprawy chłonności otworów ujmujących wodę geotermalną, przede wszystkim ze złóż w skałach węglanowych oraz piaskowcach o spoiwie węglanowym, stosuje się zazwyczaj zabieg kwasowania. Konwencjonalne kwasowanie wymaga jednak zazwyczaj użycia urządzenia wiertniczego, co czyni je dość kosztownym, stąd też stosowane jest głównie przy eksploatacji węglowodorów. Alternatywą dla konwencjonalnego kwasowania jest tzw. "miękkie kwasowanie" (ang. soft acidizing). W niniejszym artykule omówiono przebieg badawczych testów miękkiego kwasowania wykonanych w testowej instalacji geotermalnej. Badania w ramach projektu pn: "Opracowanie wytycznych projektowych poprawy chłonności skal zbiornikowych w związku z zatłaczaniem wód termalnych w polskich zakładach geotermalnych" przeprowadzi) zespół Pracowni Odnawialnych Źródeł Energii Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN we współpracy z Geotermią Mazowiecką S.A. Do badań wykorzystano nieeksploatowane wcześniej otwory geotermalne Skierniewice GT-1 i Skierniewice GT-2. W trakcie prac badawczych wykonano łącznie osiem testów miękkiego kwasowania. W trakcie sześciu z nich ciecz kwasująca o ściśle dobranym składzie podawana była przez przewód zabiegowy (ang. coiled tubing) bezpośrednio nad strefę złożową w otworze Skierniewice GT-2 na głębokość 2765 m. Natomiast w czasie dwóch testów ciecz kwasującą podawano bezpośrednio do obiegu wody złożowej. W artykule opisano przebieg jednego wybranego testu. Szczegółowe wyniki wszystkich badan opisane zostały w pracach Bujakowskiego i in. (2011) oraz Kępińskiej, Bujakowskiego [red. nauk.] i in. (2011). Do głównych przyczyn spadku chłonności otworu Skierniewice GT-2 należy zaliczyć zjawiska korozji i wytrącania wtórnych substancji mineralnych. Z analizy zmienności parametrów hydrodynamicznych wynika, że zabiegi stymulacji metodą miękkiego kwasowania dla odwiertu i skał zbiornikowych w Skierniewicach udrażniały w pewnym zakresie odwiert i strefę przyodwiertową, powodując wzrost chłonności. Ich efekty były jednak mniejsze i mniej trwałe niż efekty wywołane ciągłą korozją orurowania odwiertu i wtórnym wytrącaniem substancji mineralnych z wody geotermalnej, która ma wysoką mineralizację (ponad 100 g/dm3).

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Identyfikacja i ocena emisji metanu z kopalń węgla kamiennego w Polsce

Procedura inwentaryzacji emisji metanu z kopalń węgla kamiennego (czynnych i opuszczonych), polegała na identyfikacji źródeł jego wydzielania oraz aktualizacji metod obliczeniowych, dostosowanych do parametrów węgla kamiennego polskich kopalń GZW. Zmodyfikowana metoda określona w wytycznych IPCC (2006) mianem metody specyficznej dla poszczególnych kopalń, uwzględniła wyniki rzeczywistych pomiarów metanonośności pokładów węgla oraz metanowości kopalń. Wskaźnik emisji metanu (EF) obliczono na podstawie wydobycia wyłącznie z kopalń metanowych. Wyróżnione cztery źródła emisji metanu szacowano w sposób niezależny. Wprawdzie zalecenia IPCC nie przewidują szacowania emisji metanu w procesach powydobywczych metodą specyficzną dla kopalń (zalecana jest bowiem metoda średnich krajowych), jednakże korzystając z dostępnych danych obliczono emisję metanu w procesach poeksploatacyjnych oraz emisję powierzchniową, wykorzystując podejście według tzw. metody specyficznej dla Zagłębia Węglowego. W obliczeniach emisji powierzchniowej wykorzystano dane wielkości produkcji odpadów pogórniczych ogółem, na podstawie których oszacowano ilość odpadów z kopalń metanowych w danym roku. W wyniku szczegółowych analiz metanowości oraz inwentaryzacji i szacowania emisji metanu z węgla kamiennego wydobywanego z kopalń metanowych w Polsce w latach 2001-2010, uzyskano równanie wskaźnika emisji metanu EF. W wyniku oszacowania wskaźników emisji oraz wielkości emisji metanu z węgla kamiennego można było dokonać właściwej oceny uzyskanych danych na tle dotychczasowych szacunków wykonanych w kraju jak i w ujęciu globalnych statystyk.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ katastrofy w Fukushimie na światowy popyt na węgiel energetyczny

Zniszczenie japońskiej elektrowni jądrowej Fukushima spowodowało powrót dyskusji o przyszłości energetyki jądrowej na świecie. Rozważano, jaki wpływ miałoby zamknięcie elektrowni jądrowych na zapotrzebowanie na węgiel i inne nośniki energii. W artykule omówiono kilka prognoz, jakie ukazały się po katastrofie i uwzględniały tzw. efekt Fukushimy w odniesieniu do węgla energetycznego. Pierwsze analizy rynkowe wskazywały na możliwość znaczącego wzrostu zapotrzebowania na węgiel energetyczny. Z czasem okazało się, że tylko trzy kraje (Niemcy, Belgia i Szwajcaria) zdecydowały o całkowitym odstąpieniu od energetyki jądrowej. Liczący się (w skali handlu światowego) wzrost zużycia węgla mógłby nastąpić jedynie w Niemczech i w Japonii. Niemcy jednak bardzo intensywnie rozwijają energetykę odnawialną i na źródłach odnawialnych zamierzają bazować w przyszłości. Wzrost importu węgla do Niemiec będzie raczej konsekwencją likwidacji własnego górnictwa węgla kamiennego, a w mniejszym stopniu - skutkiem zamykania elektrowni jądrowych. Japonia praktycznie nie posiada własnych surowców energetycznych i musi opierać się na ich imporcie. Bez energetyki jądrowej zaspokojenie potrzeb energetycznych w horyzoncie średnioterminowym nie jest możliwe. Zapotrzebowanie na węgiel energetyczny na świecie będzie przede wszystkim uzależnione od stanu światowej gospodarki. Najwięksi producenci planują wzrost eksportu, co może powiększyć stan nadpodaży węgla na rynkach. Od kilku lat kluczowym czynnikiem wpływającym na popyt i ceny węgla na świecie był poziom zapotrzebowania na węgiel importowany w Chinach i Indiach. Spodziewane spowolnienie wzrostu gospodarczego w Chinach pociągnie za sobą mniejsze zapotrzebowanie na surowce i towary, co może odbić się również na rynkach węglowych. Zużycie węgla w krajach Unii Europejskiej ma tendencję malejącą, a polityka unijna nie jest przychylnie nastawiona do węgla.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Doświadczenia ze stosowania obudów podporowych i podporowo-kotwiowych w przecinkach ścianowych w kopalni "Knurów-Szczygłowice" Ruch Knurów

W artykule przedstawiono doświadczenia ze stosowania rozwiązań obudów podporowych i pod- porowo-kotwiowych w przecinkach ścianowych. Dla określonych warunków geologiczno-górniczych oraz występujących zagrożeń naturalnych omówiono rozwiązania obudów przecinek ścianowych w wybieranych pokładach węgla warstw orzeskich i rudzkich na głębokości 700 do 900 m. Przeprowadzono analizę czynników technicznych, technologicznych i ekonomicznych wpływających na dobór obudowy i technologii jej wykonania. Doświadczenia praktyczne w trakcie stosowania różnych konstrukcji obudów podporowych wykazały, że w trudnych warunkach geologiczno-górniczych ograniczoną przydatność mają obudowy łukowo proste- -podatne typu ŁPrP wymagające dodatkowego wzmacniania stojakami pośrednimi oraz pracochłonnego uruchamiania ściany wydobywczej. Zadawalające efekty - przede wszystkim ekonomiczne - uzyskano przez stosowanie obudów łukowych podporowych kombinowanych oraz podporowo-kotwiowych, natomiast dla dużych gabarytów przecinek ścianowych stosowane rozwiązania obudów łukowo podatnych typu ŁPKO wymagają dodatkowego podpierania odrzwi obudowy stojakami pośrednimi. W artykule przedstawiono również konieczność poszukiwania nowych i doskonalenia istniejących rozwiązań obudów przecinek ścianowych, z których rozpoczyna bieg ściana wydobywcza. Rozwiązanie obudowy przecinki ścianowej powinno zapewnić stateczność wyrobiska przy występowaniu obciążeń statycznych i dynamicznych, funkcjonalność w czasie wykonania i zbrojenia ściany, prostym i szybkim rozruchem ściany, czego przykładem może być dalsze doskonalenie konstrukcji obudów spłaszczonych oraz zwiększania ich odporności na obciążenia dynamiczne wywołane dużą energią wstrząsów. Doświadczenia dołowe wykazały, że mierzone energie wstrząsów górotworu w fazie realizacji chodników przyścianowych są około 10 razy mniejsze od prognozowanych dla ściany wydobywczej. Na obecnym etapie brak jest badań, jak również dokładnego określenia wymogów dla obudów podporowych odpornych na wstrząsy górotworu.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Górnośląski system informacji przestrzennej o zagrożeniach powierzchni na terenach pogórniczych

Tereny Górnego Śląska ze względu na duże zasoby surowców mineralnych podlegały w przeszłości, i podlegają obecnie, silnej presji górniczej. Jednocześnie są to tereny, które uległy silnym procesom urbanizacji i znaczna ich część wykorzystywana jest na cele budowlane. Dokonana działalność górnicza spowodowała trwałe przeobrażenie naturalnego środowiska geologicznego. Obejmuje ono szereg cech strukturalnych oraz własności fizykochemicznych i mechanicznych utworów geologicznych a także zaburzenie w rozkładzie pola grawitacji ziemskiej. Pole to jest zasadniczą przyczyną procesów geodynamicznych kształtujących równowagę mechaniczną w litosferze. Konsekwencją przeobrażenia jest istnienie potencjalnego zagrożenia niestabilnością powierzchni terenów dokonanej eksploatacji (deformacje) a w szczególności obszarów, w których eksploatację surowców prowadzono na małej głębokości. Potencjalna niestabilność powierzchni stwarza zagrożenie bezpieczeństwa zarówno dla ludzi, jak i obiektów budowlanych. W artykule opisano projekt informatyczny realizowany w Laboratorium Geofizyki Inżynierskiej Głównego Instytutu Górnictwa mający na celu udokumentowanie dokonanej płytkiej eksploatacji górniczej węgla i rud metali na współczesnych mapach powierzchni oraz udostępnienie tej informacji w przestrzeni publicznej w postaci portalu internetowego zapadliska.gig.eu . Strona funkcjonuje na serwerze Głównego Instytutu Górnictwa pod nazwą „Górnośląski System Informacji o Zagrożeniach Powierzchni na Terenach Zlikwidowanych Kopalń”. W 2015 roku zrealizowano pierwszy etap projektu obejmujący kwerendę map górniczych północno-wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, tj. Zagłębia Dąbrowskiego oraz rejonu jaworznicko-chrzanowskiego. W artykule opisano strukturę informatyczną projektu oraz wykorzystane zasoby danych kartograficznych i geologiczno-górniczych w celu jego realizacji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efekt weryfikacji zasad prowadzenia oceny stopnia pilności usuwania wyrobów zawierających azbest

Obecność włókien azbestowych w powietrzu na obszarach zamieszkałych wynika głównie z pylenia z uszkodzonych płyt, wbudowanych w poszczególnych obiektach. Istotnym elementem jest zatem określenie jakości wyrobów zawierających azbest. Dla wszystkich obiektów powinna zostać przeprowadzona ocena stanu takich elementów, która pozwoli na określenie przynależności wyrobu (w konsekwencji odpadu niebezpiecznego) do konkretnego stopnia pilności usuwania. Największe zagrożenie dla stanu środowiska, a tym samym dla zdrowia ludzi, stanowiąwyroby zakwalifikowane do I stopnia pilności. W latach 2005 - 2011 autorzy pracy uczestniczyli w badaniach inwentaryzacyjnych wyrobów zawierających azbest na obszarze ponad 20 gmin. Część wyrobów azbestowych oceniano zgodnie z zasadami stosowanymi do końca roku 2010, natomiast pozostałe zgodnie z zasadami aktualnie zmienionymi. Analiza dostępnych danych wykazała, że stan utrzymania pokryć dachowych zawierających azbest jest zróżnicowany na obszarach analizowanych gmin. Przeprowadzona ocena wyrobów wśród gospodarstw indywidualnych, zgodnie z zasadami stosowanymi do roku 2010 dla 6 gmin o charakterze wiejskim, pozwoliła na zaklasyfikowanie 37% wyrobów do I stopnia pilności, natomiast 27% do III stopnia pilności usuwania. Prowadząc klasyfikację stanu jakościowego wyrobów zgodnie z zasadami stosowanymi od początku roku 2011 dla 5 gmin o charakterze wiejskim, do I stopnia pilności usuwania zakwalifikowano ogółem 40% wyrobów wbudowanych na analizowanych obszarach, natomiast do III stopnia 27%. Udział wyrobów zaklasyfikowanych do II stopnia pilności usuwania jest porównywalny w obydwu okresach weryfikacyjnych i kształtuje się na poziomie 36-33%. Na podstawie przeprowadzonej analizy dla obszarów typowo wiejskich można wysunąć wniosek, że zmiana zasad oceny wyrobów zawierających azbest generalnie nie skutkuje przesunięciem wyrobów do innego stopnia pilności usuwania. Jednak w wyniku wzrostu znaczenia kryteriów - zgodnie z zasadami stosowanych od roku 2011, dotyczących przeznaczenia i użytkowania obiektu - istnieje możliwość zaklasyfikowania tego samego wyrobu do wyższego stopnia pilności.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena przydatności terenu do zabudowy ze względu na zagrożenie zapadliskami – studium przypadku

W artykule przedstawiona została tematyka związana z oceną przydatności do zabudowy terenu zagrożonego występowaniem zapadlisk. Działka inwestycyjna, będąca przedmiotem analizy, znajduje się w centralnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, gdzie w przeszłości prowadzona była płytka eksploatacja pokładów węgla kamiennego. Współcześnie jest to teren pogórniczy, zlokalizowany w dużej odległości od czynnych zakładów górniczych.  Posiada  atrakcyjną  lokalizację  administracyjną  oraz  dobre  połączenie  komunikacyjne  z główną drogą  łączącą  miasta  aglomeracji  śląskiej.  Te  względy  czynią  ją  szczególnie  atrakcyjną  w zakresie wykorzystania  dla  realizacji  różnego  rodzaju  inwestycji.  Czynniki  geologiczno-górnicze  w przedmiotowym rejonie nie są sprzyjające, głównie ze względu na prowadzoną w przeszłości płytką eksploatację górniczą oraz występujące na niedużej głębokości wyrobiska udostępniające o nieznanym sposobie likwidacji. Zaszłości te stawiają nieruchomości pewne ograniczenia w wykorzystaniu budowlanym, co do których zaleca się podjąć stosowne rozwiązania. Zgodnie z pracą (Zasady... 2009) dla terenów zlikwidowanych zakładów górniczych powinna  zostać  określona  kategoria  terenu  górniczego  ze  względu  na  ograniczenie  w wykorzystaniu budowlanym.  Autorzy  artykułu  podjęli  próbę  jej  wyznaczenia  i w  tym  celu  dokonali  analizy  warunków geologiczno-górniczych,  w tym  głównie  prowadzonej  w przeszłości  eksploatacji  górniczej.  Na  podstawie uzyskanych  rezultatów  oraz  własnych  doświadczeń  ustalono  rodzaj  spodziewanych  zagrożeń  oraz  ocenę zagrożenia  zapadliskowego,  którego  miarą  było  prawdopodobieństwo wystąpienia  zapadlisk  wg  metody Chudka-Olaszowskiego (Chudek iin. 1988).

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalina bazaltowa ze złóż Rutki i Ligota Tułowicka (woj. opolskie) oraz możliwości wielokierunkowego jej wykorzystania

Kopalinę z sąsiadujących ze sobą złóż Rutki i Ligota Tułowicka (okolice Niemodlina) stanowi wyłącznie jedna odmiana petrograficzna bazaltoidów, tj. nefelinit. Charakteryzuje się ona występowaniem w tle skalnym dominującego jasnego składnika mineralnego, którym jest nefelin zaliczany do skaleniowców. W skład tła skalnego obok nefelinu wchodzą drobne kryształy piroksenów i niezbyt liczny magnetyt. Pomiędzy tymi składnikami rozproszone są wyraźnie większe prakryształy piroksenów i oliwinów. Minerały tła skalnego, a także prakryształy piroksenów nie wykazują przejawów wietrzenia chemicznego. Są one natomiast wyraźnie widoczne w prakryształach oliwinów. Kopalina bazaltowa z omawianych złóż jest głównie wykorzystywana do produkcji różnych asortymentów kruszywa łamanego dla potrzeb budownictwa drogowego i jako składnik betonów. Do tego celu nadają się kruszywa o uziarnieniu >2 mm. Istnieje też perspektywa wykorzystania grubych frakcji kruszywa bazaltowego do produkcji wełny mineralnej. Korzystną w tym względzie cechą skał z Rutek i Ligoty Tułowickiej jest stosunkowo mała zawartość magnetytu i związana z tym niska podatność stopionego bazaltu do krystalizacji. Proces wietrzenia chemicznego prakryształów oliwinu doprowadził do powstania minerałów ilastych, reprezentowanych w zdecydowanej przewadze przez minerały grupy smektytu. Ich podwyższony udział obserwuje się w najdrobniejszym kruszywie, tj. we frakcji ziarnowej 0–0,85 mm. Drobne uziarnienie, a także podwyższony udział minerałów ilastych stanowią korzystną przesłankę do wykorzystania tego surowca zwłaszcza w przemyśle ceramiki budowlanej jako dodatku poprawiającego parametry fizykomechaniczne i kolorystykę produktów.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Klastry energii w osiąganiu samowystarczalności energetycznej gmin

Rynek energii w Polsce sukcesywnie ewoluuje w kierunku promowania i intensywnego rozwoju energetyki obywatelskiej przekładającego się na różnego rodzaju inicjatywy i działania o zasięgu regionalnym i lokalnym. Jednym z takich działań jest dążenie do szeroko rozumianego stworzenia właściwych warunków do budowy samowystarczalności energetycznej na poziomie gmin. Cel ten ma charakter perspektywiczny i może być ciekawą alternatywą dla energetyki zawodowej w obszarze poprawy bezpieczeństwa energetycznego i tworzenia zasobów wytwórczych bazujących na lokalnej strukturze energy-mix. Równolegle tworzone są regulacje, mechanizmy i narzędzia wspierające realizację tych celów. W artykule opisany został przykładowy model postępowania, który wpisuje się w realizację celu uzyskania samowystarczalności energetycznej jednej z gmin rolniczych. Koncepcja ta dotyczy budowy klastra energii na podstawie partnerstwa publiczno-prywatnego. W ramach inicjatyw klastrowych możliwe staje się stworzenie lokalnych obszarów samowystarczalności energetycznej, gwarantującej uczestnikom klastra osiąganie korzyści na poziomie zarówno partykularnym, jak i zbiorowym. Na poziomie indywidualnych korzyści odbiorcy mogą uzyskać tańszą energię elektryczną i ciepło, a wytwórcy korzystniejsze względem rynkowych ceny sprzedaży energii. W ramach dodatkowych korzyści uzyskuje się pobudzenie gospodarki na poziomie lokalnym i regionalnym, wzrost konkurencyjności oraz poprawę bezpieczeństwa dostaw mediów. W artykule przedstawiono także wyniki analiz bilansu energetycznego gminy wraz z rekomendacją w zakresie technologii gwarantujących uzyskanie samowystarczalności energetycznej. Dla wybranej technologii zilustrowany został proces realizacji inwestycji w źródło wytwórcze wraz z oceną przychodowo-kosztową, modelem finansowania i bilansem korzyści po stronie uczestników klastra. Dowiedziona została tym samym teza, że klastry energii mogą być skutecznym narzędziem realizacji celu samowystarczalności energetycznej gmin.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Koncepcja zastosowania teorii zbiorów rozmytych do analizy projektów kopalni odkrywkowej złóż polimetalicznych

Wartością projektu górniczego jest złoże, które może być przedmiotem eksploatacji (Nieć 2002). Stąd też niezwykle ważne jest określenie części złoża, w zoptymalizowanym wyrobisku górniczym o największej niezdyskontowanej wartości, obejmującej najbardziej opłacalne do wydobycia zasoby geologiczne (resources) w danych warunkach ekonomicznych. Użycie właściwych wartości parametrów decydujących o kształcie wyrobiska docelowego jest zadaniem trudnym z powodu projektowanego długiego czasu funkcjonowania kopalni i związanymi z tym np. wahaniami cen metali na giełdach. Właściwe zaprojektowanie kształtu wyrobiska docelowego ma zasadniczy wpływ na wielkość oszacowanych zasobów geologicznych, stosunek ilości rudy do ilości odpadów, a ostatecznie efektywność ekonomiczną przedsięwzięcia. Wykorzystując teorię zbiorów rozmytych – modelującą informację niepewną bądź przybliżoną, jaką są prognozy cen metali - można stworzyć wynikowy model wyrobiska docelowego, uwzględniający różne scenariusze cen metali, ocenić stopień ważności utworzonych scenariuszy oraz określić wrażliwość projektu na ich zmiany. W artykule na przykładzie złoża porfirowego rud miedzi i złota przedstawiono zastosowanie teorii zbiorów rozmytych do stworzenia wypadkowego, najbardziej bezpiecznego inwestycyjnie wyrobiska docelowego kopalni, uwzględniając różne scenariusze cen metali.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kreda pisząca z Mielnika jako sorbent SO2 dla energetyki

Przedstawiono rezultaty badań trzeciorzędowej kredy piszącej eksploatowanej ze złoża Mielnik oraz granulowanej na potrzeby wykorzystania rolniczego, w kontekście określenia jej przydatności jako sorbentu SO2 w technologii spalania fluidalnego. Omówiono wyniki badań mineralogicznych, chemicznych, fizykochemicznych. Wyznaczono wskaźniki reaktywności (RI) i sorpcji bezwzględnej (CI). Dominującym składnikiem mineralnym badanej kredy piszącej – naturalnej i granulowanej jest kalcyt (odpowiednio 92 i 95% obj.). Wysoka zawartość CaCO3, rozwinięta powierzchnia właściwa oraz korzystne wartości wskaźników RI i CI wskazują, że badana kreda reprezentuje surowiec odznaczający się dużą aktywnością chemiczną i może być traktowana jako potencjalny sorbent SO2 do wykorzystania w suchych metodach odsiarczania stosowanych w energetyce, w tym również technologii spalania fluidalnego. Pomimo że wartości RI i CI zarówno w przypadku kredy naturalnej, jak i granulowanej osiągają podobne wartości, to jednak analiza parametrów teksturalnych pozwala twierdzić, że kreda naturalna w warunkach przemysłowych będzie sorbentem charakteryzującym się zdecydowanie wyższą efektywnością odsiarczania.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka