rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Outsourcing w przedsiębiorstwach aglomeracji poznańskiej

W dobie postępującej globalizacji i wzrastającej konkurencyjności przedsiębiorstwa, kierując się redukcją kosztów oraz strategią działania polegającą na koncentracji na kluczowych – z punktu widzenia firmy – działalnościach, coraz częściej wykorzystują outsourcing. Celem artykułu jest charakterystyka stanu i perspektyw rozwoju outsourcingu w przedsiębiorstwach aglomeracji poznańskiej. Analiza opiera się na wynikach badań przeprowadzonych w przedsiębiorstwach zlokalizowanych na terenie Poznania i powiatu poznańskiego w czerwcu 2017 r. W badaniach wykorzystano technikę wywiadu kwestionariuszowego, objęto nimi 412 przedsiębiorstw.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wynagrodzenia klasy kreatywnej w regionach metropolitalnych Birmingham, Lipska i Poznania – analiza porównawcza

Poziom rozwoju społeczno-gospodarczego regionów metropolitalnych w Unii Europejskiej w istotny sposób wiąże się z wysokością wynagrodzeń uzyskiwanych przez ich mieszkańców. Według Floridy (2002) mieszkańcami, którzy odgrywają szczególną rolę w rozwoju tych regionów są przedstawiciele tzw. klasy kreatywnej. Są to osoby twórcze i o wysokich kwalifikacjach, które tworzą innowacyjne produkty o wysokiej wartości dodanej. Jak zauważa autor koncepcji klasy kreatywnej, osoby te generują blisko połowę budżetu wynagrodzeń w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zróżnicowanego poziomu wynagrodzeń klasy kreatywnej w Unii Europejskiej na przykładzie regionów metropolitalnych Birmingham, Lipska i Poznania. Regionów, które charakteryzują się zróżnicowanym poziomem rozwoju społeczno-gospodarczego i okresem funkcjonowania w strukturach Unii Europejskiej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Poziom wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich województwa wielkopolskiego

Koncepcja wielofunkcyjności jest jednym z podstawowych modeli rozwoju obszarów wiejskich w Polsce. Najczęściej jest utożsamiana z wprowadzaniem w przestrzeń gospodarczą wsi nowych funkcji pozarolniczych, czego efektem jest dywersyfikacja lokalnej gospodarki, a tym samym zrywanie z dominacją rolnictwa na wsi (m.in. Kłodziński 1996). W literaturze przedmiotu wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich rozumiany jest jednak wieloaspektowo i wielopłaszczyznowo, powinien być zatem rozważany kompleksowo. Celem pracy było dokonanie oceny poziomu oraz zróżnicowania przestrzennego wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich województwa wielkopolskiego, wyodrębnionych na podstawie kryterium administracyjnego. Badanie przeprowadzono w 207 gminach, analizując zbiór wskaźników diagnostycznych w oparciu o dane GUS, przy wykorzystaniu metody syntetycznej miary rozwoju Hellwiga.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Potencjał rozwojowy gminy Powidz w okresie postępującej endogenizacji procesów rozwoju

Współcześnie coraz większe znaczenie w rozwoju lokalnym przypisuje się tzw. czynnikom endogenicznym. Decentralizacja władzy, kompetencji i zarządzania powoduje, że możemy mówić o narastającej endogenizacji procesów rozwoju, czyli wzrostu znaczenia lokalnych zasobów materialnych i niematerialnych. Celem artykułu jest przedstawienie kluczowych potencjałów rozwojowych gminy Powidz zidentyfikowanych przy wykorzystaniu techniki desk research i technik badań społecznych (wywiadów kwestionariuszowych z mieszkańcami oraz indywidualnych wywiadów pogłębionych z liderami lokalnymi). Badanie doprowadziło do weryfikacji hipotetycznego zbioru czynników lokalnego rozwoju gospodarczego i wyodrębnienia trzech kluczowych potencjałów gminy Powidz: (1) potencjału środowiska przyrodniczego, (2) potencjału lokalnej gospodarki opartej na działalnościach związanych z turystyką i rekreacją, (3) potencjału polskiej i amerykańskiej jednostki wojskowej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Klastry meblarskie w Swarzędzu i Kępnie – ścieżki rozwoju i przepływy wiedzy

W artykule przedstawione zostały dwa wielkopolskie klastry meblarskie: w Swarzędzu oraz Kępnie i jego okolicach. Zaprezentowano przegląd źródeł wtórnych i danych statystycznych na temat meblarstwa na tych obszarach w ujęciu historycznym, pokazujący ich ścieżkę rozwoju. Omówiono wyniki badań ankietowych nad przepływami wiedzy w Swarzędzkim Klastrze Producentów Mebli (będącym organizacją klastrową) oraz „Kępińskim zagłębiu meblowym” – klastrze o dotychczas niesformalizowanym statusie. W okresie poprzedzającym badanie w klastrze swarzędzkim dużą rolę w przepływach wiedzy odgrywały kontakty osobiste oraz współpraca z jednostkami naukowymi, w klastrze kępińskim korzystano raczej z wewnętrznych zasobów firm oraz ogólnodostępnych źródeł wiedzy (w szczególności internetowych).

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Skala i kierunki wyłączania gruntów leśnych na cele nieleśne w województwie wielkopolskim

Wyłączenie gruntów z produkcji leśnej oznacza rozpoczęcie innego niż leśne użytkowanie gruntów. Warunkiem legalnego przeznaczenia gruntów leśnych na inne cele jest uzyskanie decyzji o wyłączeniu. W artykule przedstawiono skalę, kierunki oraz zróżnicowanie przestrzenne wyłączeń gruntów leśnych na cele nieleśne w województwie wielkopolskim. Omówiono też zasady wyłączania gruntów leśnych z produkcji. Podstawę opracowania stanowią niepublikowane dane pozyskane z rocznych sprawozdań z przebiegu realizacji przepisów o ochronie gruntów leśnych, uzyskane w Regionalnych Dyrekcjach Lasów Państwowych w Poznaniu, Pile, Szczecinie i Zielonej Górze oraz roczniki „Leśnictwo” z lat 2003–2016. Zakres czasowy pracy obejmuje lata 2002–2016. Analizę przeprowadzono w ujęciu powiatów.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Tereny zieleni a nazwy inwestycji deweloperskich w Poznaniu

Nazwy nowych inwestycji deweloperskich bardzo często nawiązują do zieleni. W Poznaniu, który od lat promuje się jako „zielone miasto”, tendencja ta wydaje się szczególnie widoczna. Prezentowany artykuł podejmuje próbę zbadania, czy w porównaniu do innych dostępnych na rynku inwestycji te o „zielonej” nazwie rzeczywiście zlokalizowane są bliżej terenów zieleni. W oparciu o wskaźnik dostępności terenów zieleni dla poszczególnych inwestycji określa się, ile obiektów zieleni znajduje się w strefie ich najbliższego (do 300 m) oraz dalszego (do 1000 m) sąsiedztwa. W opracowaniu ujęto również wieloaspektową charakterystykę terenów zieleni w największych polskich miastach.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Implementacja Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) w miejskich obszarach funkcjonalnych. Przykład metropolii Poznań

Przedmiotem artykułu jest charakterystyka nowego instrumentu polityki spójności UE, jakim są Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) oraz analiza jego implementacji w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru funkcjonalnego Poznania. Wdrażanie ZIT przedstawiono w świetle realizowanej do tej pory współpracy interkomunalnej w ramach Stowarzyszenia Metropolia Poznań. Obszar ten odznacza się „oddolną ścieżką dojścia” do zintegrowanego zarządzania. W konkluzji dokonano oceny instrumentu ZIT jako czynnika inicjującego bądź pogłębiającego współpracę oraz przyczyniającego się do rozwoju miejskich obszarów funkcjonalnych.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Robinson w postantropocenie

W artykule podjęto próbę wyjaśnienia związków wyrażenia „Robinson warszawski” z powieścią Robinson Kruzoe Daniela Defoe i współczesnym nawiązaniem do niej w futuresce Dwa końce świata Antoniego Słonimskiego. W części analitycznej wykazano zależność prozy Słonimskiego od wzorca fabularnego oraz eseistyki Jana Kotta i Iana Watta poświęconej przekroczeniu perspektywy indywidualistycznej w powieści europejskiej. W zakończeniu postawiono pytanie o preposteryjną lekturę Dwu końców świata w kontekście koncepcji posthumanizmu Rosi Braidotti.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Teoria Poezji Nieosobistej Thomasa Eliota a Kanon Konstandinosa Kawafisa. Porównanie poglądów i założeń dwóch klasycystów

Artykuł ma na celu ukazanie zbieżności poglądów dwóch przedstawicieli modernizmu, Thomasa S. Eliota i Konstandinosa P. Kawafisa. Studium porównawcze poprzedza krótka charakterystyka epoki, pozwalająca wysunąć tezę badawczą: Kawafis mógł wyprzedzić o kilkanaście lat postulaty literackie Eliota. Tekst skupia się na podobieństwie postaw literackich obu autorów, dlatego podstawę analiz stanowi wybrana twórczość eseistyczno-krytyczna Eliota oraz Kanon i pisma teoretyczne Kawafisa. Tekst koncentruje się na następujących aspektach: zestawienie świata przedstawionego Kawafisa z klasycystycznymi poglądami Eliota, omówienie głębszej warstwy założeń literackich obu autorów (porównanie Ars Poetica Kawafisa z Theory of Impersonal Poetry Eliota), spojrzenie na styl Aleksandryjczyka przez pryzmat sądów estetycznych Eliota oraz kwestie związane z procesem twórczym i cechami artysty (dojrzałość i miejsce poety w spektrum homo vates – homo faber).

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Sieć publicznych placówek ochrony zdrowia w województwie wielkopolskim i ich dostępność przestrzenna

Celem opracowania jest charakterystyka rozmieszczenia różnorodnych publicznych placówek ochrony zdrowia w układzie miejscowości (i powiatów) województwa wielkopolskiego. Przedstawiono konfigurację przestrzenną placówek podstawowej opieki zdrowotnej, szpitali oraz hospicjów i ośrodków medycyny paliatywnej. Wykorzystując model potencjału, także w jego zmodyfikowanych ujęciach różnic potencjału demograficznego i podstawowej opieki zdrowotnej i tzw. modelu Huffa, wyznaczono różnice w dostępności przestrzennej niektórych rodzajów placówek zarówno w skali województwa, jak i miasta Poznania.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rimbaudysta Julian T., Tuwim od łobuzów, Tuwim dla dzieci

Julian Tuwim (1894-1953) był rimbaudystą na różne sposoby: czytał Jeana Arthura Rimbauda (1854-1891) i tłumaczył jego wiersze; znał je na pamięć i recytował; wielbił francuskiego poetę – odwiedził jego grób w Charleville z pękiem czerwonych róż, uważał go za największego poetę świata. Najciekawiej, być może, przyswajał i przemycał Rimbauda we własnej twórczości, na wszystkich jej poziomach. Tuwima i Rimbauda łączy to, co można by nazwać dziecięcością wyobraźni (poetyckiej), obydwaj są łobuzami literatury, twórcza dezynwoltura spokrewnia ich w wielu miejscach. Obydwaj anarchizują na wysokim poziomie artystycznym.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zróżnicowanie przestrzenne przestępczości nieletnich w województwie wielkopolskim

Celem artykułu jest zbadanie przestrzennego zróżnicowania przestępczości nieletnich, a także próba określenia czynników sprzyjających przestępczym zachowaniom nieletnich na obszarze województwa wielkopolskiego w układzie powiatów w latach 1999 i 2015. Analiza dotyczy zmian natężenia przestępczości nieletnich sprawców przestępstw i czynów przez nich popełnionych ze szczególnym uwzględnieniem przestępstw kryminalnych w kategorii przestępstwa narkotykowe, cechujących się najwyższymi wartościami wskaźników natężenia przestępstw. Uzupełnieniem prowadzonych analiz jest ustalenie współzależności pomiędzy poziomem przestępczości nieletnich a czynnikami przestępczości przy wykorzystaniu współczynnika korelacji liniowej Pearsona.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Naturalizacja władzy a kolonializm. Uwagi na marginesie Robinsona Cruzoe Daniela Defoe i Piętaszka, czyli Otchłani Pacyfiku Michela Tourniera, z Szekspirowską Burzą w tle

Artykuł poświęcony jest analizie zmieniających się w kulturze europejskiej mechanizmów legitymizacji władzy. Robinson Cruzoe Daniela Defoe lokowany jest tradycyjnie w obrębie wczesnokapitalistycznego wzrostu indywidualizmu, przejawiającego się na polu ekonomicznego działania jednostki. Argumentuję, że aby Robinson mógł stać się na swej wyspie homo oeconomicus, który wyłącznie swą pracą przekształca dziką naturę w cywilizację, a następnie zostać władcą/królem/gubernatorem wyspy, musiały zajść zmiany w obrębie źródeł legitymizacji władzy. Robinson Cruzoe, everyman, może stać się władcą swej wyspy dzięki odejściu od boskiej legitymizacji władzy, która dominowała w kulturze europejskiej, począwszy od antyku, aż do czasów Oświecenia. Przywołuję więc postać Szekspirowskiego Prospera, maga i króla Neapolu, który włada swą wyspą przy pomocy magii jako ostatni literacki potomek „królów cudotwórców” (M. Bloch, E. Kantorowicz). Władza Robinsona opiera się za zasadach umowy społecznej i nie pochodzi z boskiego nadania. Analizuję opisywany przez Defoe mechanizm zdobywania i utrzymywania władzy przez Cruzoe, odwołując się do procesualności powstawania imperiów kolonialnych. Piętaszek, czyli otchłanie Pacyfiku Michela Tourniera z 1967 roku to powieść powstała w optyce Saidowskiej „lektury kontrapunktowej”, dlatego też Tournier dekonstruuje mechanizm naturalizacji, demokratyzacji władzy Robinsona, odwołując się do wcześniejszych mechanizmów metafizycznej legitymizacji. Dostrzegam więc procesualność mechanizmu zdobywania i utrzymywania władzy, co wydaje mi się istotne z punktu widzeniazrozumienia istoty i dynamiki imperializmu kolonialnego.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Ogrody przydomowe – samozaopatrzenie gospodarstw rolnych w województwie wielkopolskim

Artykuł dotyczy zróżnicowania przestrzennego struktury samozaopatrzenia rolników z ogrodów przydomowych w województwie wielkopolskim. W 2010 r. ogrody przydomowe zajmowały 2320 ha, co stanowiło 0,12% powierzchni użytków rolnych oraz 0,16% gruntów ornych województwa wielkopolskiego. Wiodącym kierunkiem samozaopatrzenia gospodarstw rolnych są warzywa, których natężenie upraw w ogrodach przydomowych było zróżnicowane przestrzennie, najwięcej uprawiano w gminach środkowej i południowej części województwa, najmniej na wschodzie Wielkopolski.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Uwarunkowania przestrzenne lokalizacji elektrowni wiatrowych w Wielkopolsce

Celem pracy jest określenie przestrzennych uwarunkowań, które wpływały na lokalizację elektrowni wiatrowych w województwie wielkopolskim. Postępowanie badawcze składało się z dwóch etapów. W pierwszym określono lokalizację turbin wiatrowych o mocy powyżej 1 MW. W drugim wyznaczono cechy opisujące wybrane elementy środowiska geograficznego, które są istotne dla funkcjonowania tego typu instalacji. Następnie przeprowadzono analizę występowania zależności pomiędzy liczbą elektrowni wiatrowych w gminach przypadającą na 1 ha ich powierzchni a wyznaczonymi cechami. Badania miały na celu określenie istotnych warunków przestrzennych oraz siły ich wpływu na lokalizację elektrowni wiatrowych w gminach na terenie województwa wielkopolskiego. Na tej podstawie zidentyfikowano determinanty mogące mieć istotne znaczenie dla lokalizowania elektrowni wiatrowych w przyszłości.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Możliwości integracji producentów rolnych w oparciu o substrat energetyczny w województwie wielkopolskim

Celem artykułu jest wyznaczenie powiatów charakteryzujących się najkorzystniejszymi uwarunkowaniami dla integracji producentów substratów energetycznych w województwie wielkopolskim. Integracja producentów substratów energetycznych może przebiegać poprzez zawiązywanie celowych grup producenckich powołanych dla obrotu produktami energetycznymi lub stanowić dodatkową działalność dla grup zorganizowanych ze względu na produkt główny. Istotnym elementem wykorzystania substratów energetycznych jest biogazownia rolnicza, która może być integracyjną częścią grupy producenckiej, a w przypadku grup o profilu energetycznym stanowi podstawę jej funkcjonowania. W oparciu o syntetyczny wskaźnik określono uwarunkowania poszczególnych powiatów dla integracji producentów substratów. Najkorzystniejszym poziomem uwarunkowań charakteryzuje się grupa 11 powiatów w centrum województwa, na północ i południe od Poznania.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Syberyjscy Robinsonowie

Przedmiotem rozważań są tu bohaterowie polskiej prozy powstałej w XX wieku i pod koniec wieku XIX: powieści Anima Vilis Marii Rodziewiczówny, dwóch utworów Wacława Sieroszewskiego: powieści Na kresach lasów i opowiadania W matni oraz powieści Igora Newerlego Wzgórze błękitnego snu. Łączy je między innymi to, że ich akcja rozgrywa się na Syberii, a także możliwości, jakie mają przed sobą ich bohaterowie. Syberia ukazana jest w sposób daleki od ujęć prezentujących ją „jako największe więzienie świata” czy piekło, do którego zsyłani są Polacy. Pokazana jest jako kraj wielkich możliwości, otwarty na każdego, kto chce i potrafi pracować Bohaterami nie są zesłańcy przedstawieni w duchu martyrologiczno-romantycznym, ale ludzie aktywni, pracowici. Postaci z powieści Rodziewiczówny i Newerlego mają wiele wspólnego z bohaterem Przypadków Robinsona Crusoe. Inaczej rzecz się ma z bohaterami Sieroszewskiego z przywołanych tu utworów, którzy znajdując się na „bezludnej wyspie” będącej zagubioną w tajdze jakucką wioską, nie podejmują typowych dla Robinsona ról. Ważny dla podjętej tu problematyki jest II tom powieści Defoe: Dalsze przygody Robinsona Crusoe, gdzie pokazany jest obraz Syberii kolonizowanej przez Rosjan. W procesie kolonizacji, chcąc nie chcąc, biorą też udział bohaterowie omawianych w pracy utworów.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Ocalali z potopu. Księga potopu Sydora Reya jako robinsonada holokaustowa

Artykuł stanowi próbę odczytania zbioru opowiadań Księga rozbitków (1959) autorstwa polsko‑żydowskiego pisarza Sydora Reya jako specyficznego rodzaju robinsonady holokaustowej. Autor wskazuje, w jaki sposób utwór poruszający tematykę Zagłady przekształca tradycyjny model Defoe. Zwraca uwagę na zastosowaną w tomie metonimizację Holokaustu, który przedstawiony jest jako katastrofa, kataklizm czy klęska oraz zostaje przyrównany do starotestamentowego potopu. Badacz odczytuje Księgę rozbitków jako realizację robinsonady antyutopijnej, w której klasyczny mit metamorfozy rozbitka nie zostaje zrealizowany, co sprawia, że bohaterowie opowiadań nieustannie balansują na granicy życia i śmierci.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Rozbitek buduje łódź. Przegląd wątków recepcyjnych Robinsona Crusoe w narracjach ocaleńców z Zagłady

W artykule podjęto próbę przeglądu wybranych wątków recepcyjnych powieści Daniela Defoe Przypadki Robinsona Crusoe (1719) wobec Zagłady. Ukazanom tym samym, jakie elementy powieści aktualizują się w kontekście Szoa, jakie się zacierają oraz co nowego o losie innych książek i ludzi z XX wieku pozwala powiedzieć ów trzystuletni utwór. Angielska powieść służy w omówionych tekstach jako synekdocha (Primo Levi, Uri Orlev), lektura apotropaiczna (świadectwa osobiste, m. in. wspomnienia Hanke Grynberg) lub podstawa dla wykreowania apokryfu (wiersze Dana Pagisa i Jehudy Amichaja).

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Film Zostawcie Robinsona! czyli węgiersko-kubańska interpretacja przygód bohatera powieści Defoe oraz inne filmowe adaptacje losów Robinsona Crusoe

Historia Robinsona Crusoe została w filmie opowiedziana wielokrotnie, czasem z dochowaniem wierności oryginałowi literackiemu, częściej z licznymi odstępstwami i mniej lub bardziej pomysłowymi wariantami. Twórcy różnej rangi i autoramentu wpisywali przygody bohatera w liczne schematy gatunkowe, poczynając – w sposób najbardziej naturalny – od filmu przygodowego, a kończąc na komedii i science fiction. Inspiracji dostarczał raczej Daniel Defoe niż prototyp jego bohatera – Alexander Selkirk. Co ciekawe, daleko idące transkrypcje przygód Robinsona pojawiły się już w latach trzydziestych ubiegłego wieku. O tym, co działo się wcześniej, niewiele wiadomo. Filmy, o których informacje można znaleźć, przeważnie uchodzą za zaginione. W swoim tekście piszę o węgiersko-kubańskiej wersji przygód Robinsona Crusoe oraz o innych filmach, które w pewnym stopniu mogły być dla reżysera tego dzieła, Pétera Tímára inspiracją.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Robinsonada na scenie albo dzieje nieudanej adaptacji

Artykuł Robinson na scenie czyli dzieje nieudanej adaptacji dotyczy opery komicznej Robinson Crusoe Jacquesa Offenbacha, której libretto powstało w oparciu o fabułę wielkiej powieści Daniela Defoe. Adaptacja, dokonana przez francuskich librecistów w drugiej połowie XIX wieku, daleko odbiegła od epickiego pierwowzoru i z powieści będącej epickim hymnem na cześć ludzkiej zaradności i siły przetrwania uczyniła błahą komedię z banalną akcją i bez głębszego przesłania. Porównanie dwóch różnych gatunkowo tekstów o tym samym bohaterze przynosi wniosek o organicznej nieprzekładalności monumentalnej powieści, szczególnie na komedię, przeznaczoną na scenę muzyczną.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Obraz wyspy Crusoe: Defoe, Rousseau, Stothard

W niniejszym tekście analizie poddane są wybrane ilustracje Thomasa Stotharda przedstawiające wydarzenia z powieści Robinson Crusoe Daniela Defoe. Wyeksponowanie tła naturalnego, wyraźnie widoczne w omawianych ilustracjach, odczytywane jest w kontekście sentymentalnych interpretacji powieści Defoe, które – inaczej niż tekst oryginalny, którego autor wydaje się być nieczuły na piękno natury – zdecydowanie pozytywnie wartościowały samotne życie w harmonii z naturą. Ten aspekt ilustracji Stotharda interpretowany jest w kontekście myśli J. J. Rousseau, a w szczególności tego, jak francuski filozof odczytywał powieść Defoe.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Współczesne robinsonady w literaturze niemieckojęzycznej

Niemal natychmiast po opublikowaniu Robinsona Crusoe robinsonada stała się częścią tradycji literatury niemieckojęzycznej. Także powieść współczesna odwołuje się do gatunku lub charakterystycznych motywów samotnika w hermetycznym (najczęściej wyspiarskim) środowisku bądź małej grupy w anormalnych warunkach społecznych. W artykule przedstawione zostały trzy warianty robinsonady: (1) narracje historyczno-polityczne, krytycznie odnoszące się do przeszłości lub do polityki współczesnej, przede wszystkim na gruncie postkolonialnym; (2) narracje postapokaliptyczne, opowiadające o współczesnych Robinsonach po katastrofie, w świecie przyszłości lub w kosmosie; (3) narracje miłosne, w których wyspa stanowi miejsce zejścia się kochanków, miejsce utopijnej izolacji i samotności we dwoje.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii