rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kisspeptyna - peptyd o wielu obliczach

Jeszcze dekadę temu metastatyna, znana ze swojej roli w zapobieganiu powstawania przerzutów nowotworowych, dziś w swojej nowej odsłonie, jako kisspeptyna, rewolucjonizuje badania z zakresu biologii rozrodu. Kisspeptyna kryjąca pod swą nazwą grupę peptydów (o długości 10-54 aminokwasów), coraz silniej zaznacza swoją rolę w procesach dojrzewania płciowego i rozmnażania oraz stanów patologicznych, takich jak otyłość oraz cukrzyca, w których dochodzi do deregulacji osi podwzgórze-przysadka mózgowa-gonady (PPG). Obie jednostki chorobowe zostały uznane przez Światową Organizację Zdrowia za choroby cywilizacyjne i są jednym z poważniejszych wyzwań stojących przed współczesną medycyną. Z uwagi na epidemię otyłości (w Stanach Zjednoczonych jest to już problemem co trzeciego mieszkańca), coraz częściej zwraca się uwagę na korelację między podwyższoną masą ciała a zaburzeniami funkcji rozrodczych. Ponadto otyłość może w konsekwencji przyczynić się do rozwoju cukrzycy typu 2. W przypadkach obu tych schorzeń udowodniono terapeutyczny wpływ kisspeptyny. Z uwagi na to, że peptyd ten jest obecny nie tylko u ludzi, ale również u wielu innych gatunków (ryby, płazy, ptaki, ssaki) istnieje możliwość wykorzystywania licznych modeli zwierzęcych w badaniach nad kisspeptyną. Stąd też można się spodziewać dalszego poszerzania spektrum badań, zwłaszcza, iż najnowsze doniesienia pokazują, że kisspeptyna nie działa sama, ale "współpracuje" z neurokininą B (NKB) oraz dynorfiną (DYN). Niniejszy artykuł prezentuje dane wskazujące na to, że peptyd ten ma duże znaczenie w terapii zaburzeń funkcji rozrodczych u ludzi, w tym również u pacjentów z otyłością i cukrzycą.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Nanocząsteczki złota w terapii przeciwnowotworowej

Nanotechnologia jest nauką stosunkowo młodą, obejmuje syntezę i badanie obiektów o rozmiarach rzędu 10-9 metra. Jedną z prób zastosowania nanotechnologii jest wykorzystanie nanocząsteczek w terapii przeciwnowotworowej. Prowadzone prace badawcze mają na celu syntezę całkowicie nowych związków terapeutycznych oraz podniesienie wydajności terapii konwencjonalnych m.in. radioterapii. Wykazano, że podanie nanocząsteczek złota podczas naświetlania zwiększa efekty terapeutyczne w postaci obniżenia zdolności komórek do proliferacji. Co ważniejsze, silniejsze efekty uzyskano przy zastosowaniu promieniowania o energii mniejszej (rzędu kiloelektronowoltów zamiast megaelektronowoltów). Opisano również, że w radioterapii łączonej z inkubacją komórek z nanocząsteczkami złota opłaszczonymi glukozą zmniejsza się ich zdolność do proliferacji oraz wzrasta odsetek komórek wchodzących na szlak apoptozy. Dochodzi również do zmian w ekspresji białka p53 i zatrzymywanie się komórek w punkcie kontrolnym G2/M, w którym komórki są najbardziej wrażliwe na promieniowanie. Z tego względu modyfikacje NPs mogą stanowić ogromną szansę na opracowanie innowacyjnych i wysoce skutecznych leków przeciwnowotworowych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wady postawy u dzieci i młodzieży jako jeden z głównych problemów w rozwoju psychosomatycznym

Wada postawy to zespół nieprawidłowości postawy, definiowanych jako niewielkie pojedyncze odchylenia od prawidłowej postawy ciała, które daje się korygować odpowiednimi ćwiczeniami biernymi i czynnymi. Badania dotyczące oceny stanu zdrowia dzieci i młodzieży wykazały, że częstość występowania wad postawy w populacji waha się od 30 do 60%. Największe zagrożenie dla powstania nieprawidłowej postawy ciała istnieje w okresie szybkiego tempa wzrastania, czyli między 5. a 7. rokiem życia, oraz okresie dojrzewania. Do najczęstszych wad postawy w populacji dzieci w Polsce należą: skolioza, młodzieńcza kifoza piersiowa (choroba Scheuermanna) oraz zniekształcenia statyczne kończyn dolnych. Z uwagi na powszechność występowania problemu oraz możliwość zastosowania skutecznej profilaktyki konieczne jest wczesne wykrycie wady postawy poprzez odpowiednio przeprowadzone badanie profilaktyczne. Profilaktyczna opieka zdrowotna nad dziećmi ma na celu jak najwcześniejsze rozpoznanie nieprawidłowości w rozwoju dziecka. W testach przesiewowych u dzieci wykrywane są trzy grupy zaburzeń układu motorycznego: boczne skrzywienie kręgosłupa, nadmierna kifoza piersiowa oraz zniekształcenia statyczne kończyn dolnych i asymetria długości kończyn dolnych. Wczesne wykrycie wady zapobiega jej dalszemu pogłębianiu oraz rozwojowi kolejnych nieprawidłowości. Wyniki raportu Health Behaviour in Schoolaged Children na temat zdrowia dzieci wyraźnie pokazują, że w ostatnich latach znacznie zwiększyła się liczba czynników powodujących powstawanie wad postawy. Okres szkolny jest najbardziej optymalny do przeprowadzenia działań prewencyjnych w tym zakresie. U niektórych dzieci pomimo profilaktyki rozwija się wada postawy. Zgodnie z rekomendacjami ekspertów konieczna jest wówczas profilaktyka drugorzędowa, która zapobiega dalszemu utrwalaniu wady, powstawaniu przykurczy mięśniowych i ma na celu tzw. reedukację posturalną. Dobór aktywności fizycznej powinien być adekwatny do rodzaju wady postawy.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Nanocząstki tlenku tytanu (IV). otrzymywanie, właściwości i zastosowanie

Tlenek tytanu od dawna był stosowany głównie w przemyśle budowlanym i farbiarskim. Rozdrobnienie jego cząstek do skali nano, dzięki czemu uzyskał nowe, zupełnie niespotykane właściwości znacznie rozszerzyło spektrum jego zastosowań. Oprócz zastosowań typowo przemysłowych (budownictwo, przemysł tekstylny, samochodowy), nanocząstki tlenku tytanu są wykorzystywane w medycynie, farmacji, jako dodatki do żywności czy środki wybielające w stomatologii. Ze względu na szerokie wykorzystanie, a przez to trwałą obecność w środowisku (w glebie, wodzie) rodzi się pytanie o jego oddziaływanie np. z roślinami. W przeciągu kilku ostatnich lat przeprowadzono badania nad wpływem nanocząstek tlenku tytanu na rośliny. Wyniki tych badań są sprzeczne, gdyż albo wykazują jego toksyczność, albo pozytywne działanie. W związku z tym konieczne są zakrojone na szeroką skalę badania, które pozwolą odpowiedzieć na pytanie czy obecność nanocząstek tlenku tytanu w środowisku nie stwarza niebezpieczeństwa dla organizmów żywych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Alkaloidy - naturalne substancje kardioaktywne

Choroby kardiologiczne należą do najbardziej rozpowszechnionych schorzeń. Poznanie i opisanie jak największej liczby substancji modyfikujących oraz normalizujących aktywność serca, stanowi zatem podstawę rozwoju wiedzy dotyczącej profilaktyki i leczenia chorób serca. Do substancji takich należą alkaloidy. Wykazują one szerokie spektrum aktywności fizjologicznej. Prowadzone do tej pory badania pozwoliły scharakteryzować ponad 10 000 różnych rodzajów surowców zawierających alkaloidy, z których ponad sto znalazło zastosowanie w farmacji jako substancje przeciwbólowe, pobudzające, rozluźniające, analeptyczne, czy wreszcie wpływające na pracę serca. W artykule przedstawiono najważniejsze z medycznego punktu widzenia alkaloidy oraz ich działanie na organizm człowieka. Przedstawiono także wynik badań nad działaniem wybranych alkaloidów i ich mieszanin na miokardium owada, jako modelu w badaniach nad farmakologicznym działaniem testowanych substancji.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Późno rozpoznana wrodzona agenezja płuca lewego u 15-letniego chłopca

Agenezja płuca jest rzadką wrodzoną wadą płuc, polegającą na całkowitym braku oskrzela głównego, miąższu i naczyń płucnych. Jednostronna agenezja występuje z częstością 1/10 000–20 000 ciąż. Przyczyna jej powstawania pozostaje nieznana. Nieprawidłowość ta nie powoduje charakterystycznych objawów; może prowadzić do niewydolności oddechowej, ale zdarza się również wieloletni przebieg bezobjawowy. Często podejrzenie tej wady można wysunąć na podstawie radiogramu klatki piersiowej wykonanego z innych przyczyn. Prezentujemy przypadek 15-letniego chłopca z przypadkowo rozpoznaną agenezją płuca lewego. W momencie rozpoznania pacjent nie zgłaszał żadnych dolegliwości. Podczas rutynowej wizyty w poradni alergologicznej stwierdzono ściszenie szmeru pęcherzykowego po stronie lewej. Wykonane następnie badanie radiologiczne klatki piersiowej zostało opisane jako niedodma płata dolnego płuca lewego, co było wskazaniem do poszerzenia diagnostyki. Tomografia komputerowa uwidoczniła całkowity brak płuca lewego.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Grzyby endofityczne traw - nasi wrogowie czy sprzymierzeńcy?

Grzyby z rodzaju Epichloë to tzw. endosymbionty fakultatywne wielu gatunków traw. W stadium płciowym grzyb pasożytuje na roślinie: tworzy on na źdźbłach trawy specyficzne struktury zwane podkładkami, hamując jej kwitnienie i produkcję nasion. Dodatkowo, podkładki powstające na pędach wegetatywnych zmniejszają intensywność fotosyntezy. W stadium bezpłciowym Epichloë jest endofitem i jego obecność w tkankach rośliny nie daje żadnych widocznych symptomów choroby. Niemniej wiąże się ona z produkcją alkaloidów mających toksyczny wpływ na roślinożerców, co jest szczególnie istotne z gospodarczego punktu widzenia, w przypadku traw pastwiskowych i zwierząt hodowlanych. Mykotoksyny u bydła wywołują m.in. biegunki, problemy oddechowe, brak apetytu, martwicę tkanek czy poronienia. Prowadzi to do znacznych strat ekonomicznych. Intensyfikacja badań nad endofitami nastąpiła na przełomie lat 80. i 90., a dzięki poznaniu szczegółów biologii tych organizmów zaczęto lepiej zdawać sobie sprawę z ich właściwości. Z jednej strony korzystnych dla gospodarza (przynajmniej w określonych warunkach): trawy posiadające grzyba w stadium endofitycznym mają często większą biomasę, produkują więcej nasion, lepiej sobie radzą w skrajnych warunkach środowiska (np. w czasie suszy) i są bardziej odporne na roślinożerców (dzięki alkaloidom) od roślin niezainfekowanych. Z drugiej strony bardziej widoczne stało się zagrożenie, jakie endofity mogą stanowić dla zwierząt hodowlanych. Od tego momentu szczególnie intensywnie rozwijają się badania dotyczące ewentualnego praktycznego wykorzystania tych mikroorganizmów i produkowanych przez nie substancji, np. w medycynie, biotechnologii czy do ochrony roślin. Jednocześnie podejmuje się działania mające na celu zniwelowanie niekorzystnych skutków ich obecności w trawach paszowych. Na drodze selekcji oraz manipulacji genetycznych poszukuje się niepatogennych szczepów endofitów, nie powodujących chorób bydła, ani nie hamujących rozwoju roślin.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Podstawowe zasady żywienia pozajelitowego

Żywienie pozajelitowe pozwala dostarczyć wszelkich niezbędnych składników odżywczych do krwiobiegu z pominięciem przewodu pokarmowego u pacjentów, u których niemożliwe jest stosowanie konwencjonalnego żywienia doustnego lub dojelitowego. Świadomość, jak istotnym problemem jest odpowiednie odżywianie chorego człowieka, towarzyszy ludziom od dawna. Świadczą o tym pierwsze próby prowadzenia odżywiania z pominięciem przewodu pokarmowego podejmowane już w XVII wieku. Zbliżone do obecnych, współczesne metody odżywiania opracowano w XX wieku i ciągle są doskonalone. Żywienie prowadzone jest przy pomocy specjalnie przygotowanych preparatów, w których znajdują się wszelkie niezbędne składniki odżywcze w najlepiej przyswajalnej formie. Mieszanki dostosowane są do indywidualnego zapotrzebowania pacjenta, wynikającego z choroby podstawowej. Występują w formie gotowych preparatów lub oddzielnych butelek. Metodę podawania żywienia dobiera się na podstawie przewidywanego czasu jego prowadzenia. Stany chorobowe wiążą się ze zwiększonym katabolizmem i jednocześnie większym zapotrzebowaniem na energię i składniki odżywcze. Często prowadzi to do rozwoju albo pogłębienia niedożywienia, co niekorzystnie wpływa na rekonwalescencję po zabiegach, ogólny stan chorego oraz zwiększa ryzyko powikłań szpitalnych. Jak każda procedura medyczna żywienie pozajelitowe wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Przestrzeganie zasad pielęgnacji miejsca podania oraz przygotowywanie odpowiednich mieszanek, dopasowanych do  pacjenta, pozwala zminimalizować ryzyko niepożądanych działań. Konieczne jest wczesne rozpoznawanie niedożywienia, szacowanie ryzyka oraz tworzenie planów żywieniowych i włączenie żywienia do terapii. Pozwala to poprawić stan hospitalizowanych pacjentów, przyspiesza ich powrót do zdrowia, skraca czas pobytu w szpitalach oraz zmniejsza koszty leczenia.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Skutki uboczne radioterapii nowotworów głowy i szyi. Metody leczenia odczynów popromiennych w jamie ustnej

Nowotwory głowy i szyi wykrywane są w momencie dużego zaawansowania miejscowego, ze względu na bezbólowy charakter oraz mało specyficzne objawy, tj. chrypkę czy ból gardła. Chorują głównie osoby po 50. roku życia. Niska świadomość społeczna dotycząca występowania nowotworów głowy i szyi w połączeniu z rzadkimi wizytami u specjalistów potęgują problem. W efekcie do lekarzy zgłaszają się pacjenci ze źle rokującą chorobą, w bardzo zaawansowanym stadium. Ryzyko jej wystąpienia zwiększa regularne picie alkoholu niskoprocentowego, palenie tytoniu oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego. Lokalizacja nowotworów głowy i szyi w bogato ukrwionym i unerwionym rejonie anatomicznym wymusza stosowanie wysoce specjalistycznego leczenia, tj. intensywnej modulacji wiązki promieniowania w radioterapii. Odczyny popromienne ze względu na czas ujawnienia dzielą się na wczesne (ostre) oraz późne (przewlekłe). Do odczynów wczesnych zaliczane są zapalenie i zwłóknienie błony śluzowej jamy ustnej. Odczyny późne są bardziej dokuczliwe i trwałe – są to m.in. martwica żuchwy czy trwałe uszkodzenie funkcji wydzielniczej ślinianek. Do najczęściej występujących skutków ubocznych radioterapii należy zapalenie błony śluzowej (mucositis). Pacjenci po radioterapii nowotworów głowy i szyi zmagają się ze stale utrzymującą się suchością błony śluzowej jamy ustnej, która wymaga szczególnej pielęgnacji i higieny. Działania profilaktyczne u osób poddawanych radioterapii obejmują: systematyczne usuwanie płytki nazębnej, stosowanie środków do higieny jamy ustnej z dużą zawartością fluoru, utrzymywanie reżimu diety niskocukrowej, regularne badania kontrolne w gabinecie stomatologicznym.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Ważki (odonata) siedlisk wysokogórskich

Celem tego opracowania jest charakterystyka odonatofauny gór oraz analiza dotycząca zmian w różnorodności gatunkowej ważek na obszarach górskich, w różnych częściach świata. Ważki występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy, a największa ich różnorodność występuje w strefach tropikalnych oraz orientalnych. Jednakże skamieniałości odnalezione na Antarktydzie wskazują na to, że 150-200 mln lat temu ważki były tam obecne. <br>Ze względu na trudne warunki środowiskowe panujące na dużych wysokościach, ważki siedlisk wysokogórskich wykształciły szereg przystosowań, dzięki którym mogą rozwijać się i rozmnażać na wysokości nawet 5000 m n.p.m. Nie byłoby to jednak możliwe, gdyby na takiej wysokości nie było żadnego zbiornika wodnego, a to ze względu na to, że ważki są owadami dwuśrodowiskowymi. Tak więc podstawowym czynnikiem ograniczającym ich występowanie jest brak dostępu do wody. Najwyższym jak dotąd rekordem wysokości, na jakiej znaleziono ważkę pozostaje wysokość 6300 m n.p.m., na której w Himalajach znaleziono pojedynczego osobnika z powszechnie występującego gatunku Pantala flavescens (Fabricius, 1798). <br>W rozmieszczeniu ważek zasiedlających pasma górskie w różnych częściach świata widoczne są zarówno pewne różnice jak i podobieństwa. Na każdym kontynencie liczba gatunków maleje wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnej. Jednakże skład gatunkowy ważek występujących na określonych wysokościach różni się w zależności od kontynentu oraz pasma górskiego. Tak więc np. na wysokości 3500 m n.p.m. inne gatunki są obecne w Andach, a inne w Himalajach czy Kordylierach. Różnice te wynikają przede wszystkim z położenia tych łańcuchów górskich w różnych strefach klimatycznych i na różnych kontynentach, co przekłada się na skład gatunkowy w danym rejonie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ekologia miejska z punktu widzenia biologa - wybrane aspekty i perspektywy badań

Ekologia miejska, to stosunkowo nowa interdyscyplinarna dziedzina, kształtująca się dzięki dokonaniom nauk socjologicznych, ekonomicznych, politycznych i biologicznych. Tak szerokie podejście umożliwia wielowymiarowe zrozumienie funkcjonowania miast, które stają się coraz częstszym elementem krajobrazu. W niniejszej pracy zaprezentowane zostały różne aspekty dotyczące ekologii miejskiej w kontekście nauk biologicznych. Omówiono oddziaływanie człowieka na środowisko naturalne związane z szybkim rozwojem miast. Przedstawiono również historię i kierunki badań ekologii miejskiej oraz wybrane, mniej znane aspekty badań ekologicznych w mieście (zanieczyszczenie światłem i syndrom miejskiego strumienia). Przedyskutowano także problem miast zlokalizowanych w centrach różnorodności biologicznej oraz przedstawiono kierunki i perspektywy badań ekologicznych w mieście.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Intensyfikacja regularnej aktywności fizycznej u pacjentów z opornym nadciśnieniem tętniczym

Wprowadzenie: Regularna aktywność fizyczna jest zalecana w przypadku chorych na nadciśnienie tętnicze – jako element niezbędnej modyfikacji stylu życia. Cel badania: Celem badania była ocena możliwości zwiększenia aktywności ruchowej u pacjentów z nadciśnieniem opornym na leczenie. Materiał i metody: Do badania zakwalifikowano 53 osoby, w tym 27 pacjentów spełniających kryteria rozpoznania nadciśnienia tętniczego opornego oraz 26 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym dobrze kontrolowanym, stanowiących grupę porównawczą. W trakcie trwającego 6 miesięcy badania wykonano trzykrotnie – wyjściowo, po 3 i po 6 miesiącach – pomiary antropometryczne i składu ciała metodą bioimpedancji elektrycznej oraz określono profil aktywności ruchowej, stosując Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Fizycznej. Badanie obejmowało także pomiary akcelerometryczne, prowadzone przez kolejne 72 godziny. Uczestnikom zalecano regularną aktywność fizyczną aerobową – zgodną z aktualnymi zaleceniami Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego, indywidualizowaną w trakcie spotkań z prowadzącym badanie. Dodatkowo chorych motywowano poprzez krótkie wiadomości tekstowe i rozmowy telefoniczne. Wyniki: Po 6 miesiącach interwencji leczniczych w grupie nadciśnienia opornego odnotowano istotną zmianę w zakresie liczby kroków (17 361 ± 6815 względem 23 067 ± 7741; p < 0,005), równoważnika metabolicznego (1,325 ± 0,3 względem 1,464 ± 0,3; p = 0,001), czasu odpoczynku (1595 ± 265 względem 1458 ± 292 min; p < 0,05) i czasu snu (1278 ± 228 względem 1147 ± 270 min; p = 0,02), ocenianych na bazie 3-dniowych pomiarów akcelerometrycznych. Zwiększenie aktywności zaobserwowano również na podstawie Międzynarodowego Kwestionariusza Aktywności Fizycznej. Ponadto stwierdzono korzystne zmiany w zakresie składu ciała. Wnioski: U pacjentów z opornym nadciśnieniem tętniczym intensyfikacja aktywności ruchowej jest dobrze tolerowaną i niekosztowną interwencją terapeutyczną.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Ostra niedrożność przewodu pokarmowego. Ocena zapadalności na podstawie analizy materiału własnego

WSTĘP Niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego jest chorobą leczoną w oddziałach chirurgii. Pomimo szybkiego rozwoju alternatywnych endoskopowych metod leczenia, klasyczna chirurgia jest nadal podstawowym i najskuteczniejszym sposobem postępowania w przypadku niedrożności. Poza zatkaniem, którego najczęstszą przyczyną są nowotwory, innymi głównymi powodami niedrożności są uwięźnięta przepuklina lub zrosty jelitowe (powstające głównie jako wynik poprzednich laparotomii). Celem pracy było porównanie częstości występowania poszczególnych typów ostrej niedrożności przewodu pokarmowego w dwóch odległych od siebie jednakowych okresach czasu. MATERIAŁ I METODY W latach 1980–1983 oraz 2006–2009 na Oddziale Chirurgii Ogólnej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Tychach z powodu ostrej niedrożności jelit leczono operacyjnie 318 chorych. Dokonano retrospektywnej analizy historii chorób. WYNIKI Niedrożność z zadzierzgnięcia stwierdzono u 210 (66,1%), a z zatkania u 108 chorych (33,9%). U chorych z niedrożnością z zadzierzgnięcia dominowała niedrożność spowodowana uwięźnięciem przepukliny (53,6%). Główną przyczyną niedrożności z zatkania była zmiana nowotworowa (93%). Stwierdzono istotne różnice w częstości występowania ostrych niedrożności w obydwu okresach czasowych. Porównując lata 2006–2009 z okresem wcześniejszym stwierdzono istotny wzrost przypadków (200 vs 118) niedrożności. Analizując poszczególne typy niedrożności, poza znacząco większą liczbą niedrożności wywołanych nowotworami (76 vs 25), uwagę zwraca częstsze występowanie niedrożności spowodowanej przez zrosty jelitowe (67 vs 30). Nie zaobserwowano istotnych różnic w liczbie niedrożności wywołanych uwięźnięciem przepukliny. WNIOSKI Poszukiwanie skutecznego zapobiegania zrostom otrzewnowym pozostaje pilnym, nadal otwartym problemem. Znaczący wzrost liczby nowotworów jelita grubego nie może być tłumaczony starzeniem się społeczeństwa. Konieczne jest zwrócenie większej uwagi na szkolenie lekarzy w zakresie onkologii i wprowadzenie skutecznych programów diagnostycznych oraz profilaktycznych.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Rokitnik - roślina wartościowa dla zdrowia

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) występujący głównie w Europie, Azji Środkowej, Chinach, Mongolii, na Syberii oraz wybrzeżu Morza Bałtyckiego to roślina cenna dla zdrowia. Jej liście i owoce, a także pozyskiwane z nich oleje i ekstrakty są źródłem wielu bioaktywnych związków chemicznych: białek, aminokwasów, składników mineralnych (Ca, Fe, P, K), witamin (A, C, E), cukrów (glukoza, fruktoza), kwasów organicznych (jabłkowy, winowy, szczawiowy, chinowy), nienasyconych kwasów tłuszczowych (oleinowy, linolowy, linolenowy), fitosteroli (ergosterol). Rokitnik zwyczajny znalazł szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach życia: medycynie, przemyśle spożywczym i kosmetycznym.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku