rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych w społecznej readaptacji osób odbywających karę pozbawienia wolności

Zagadnienia prezentowane przez autorów w niniejszym artykule skupiają się na ukazaniu istoty funkcjonowania Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, który odgrywa kluczowe znaczenie dla działań wspierających społeczną readaptację skazanych prowadzonych przez Służbę Więzienną. Szczegółowo omówiono zasady jego funkcjonowania w świetle długoterminowych trendów zatrudnienia osób odbywających karę pozbawienia wolności w Polsce, prezentując je w sposób graficzny na schemacie. Autorzy zwrócili uwagę na uniwersalne znaczenie pracy w resocjalizacji oraz w życiu każdego człowieka, szczególnie pozostającego w sytuacji uwięzienia, jako jednego z zasadniczych elementów jego prawa do godności. 
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Cofnięcie rezygnacji z pełnionej funkcji przez marszałka województwa w świetle ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

W artykule przeprowadzono analizę możliwości cofnięcia rezygnacji przez marszałka województwa. Ustawa z dnia 5czerwca 1998 r. o samorządzie województwa wyraźnie stanowi, że marszałek województwa może złożyć rezygnację, ale nie reguluje wyraźnie instytucji cofnięcia takiego oświadczenia. Zdaniem autora nie oznacza to, że marszałek województwa nie może cofnąć oświadczenia o rezygnacji, albowiem nie wywołuje ono automatycznie żadnych skutków prawnych, w tym jego złożenie nie prowadzi do wygaśnięcia mandatu marszałka województwa. Do czasu głosowania przez sejmik województwa uchwały w przedmiocie przyjęcia rezygnacji marszałek województwa jest dysponentem złożonego przez sobie oświadczenia i może je wycofać. Za taką wykładnią przemawia konieczność zapewnienia marszałkowi województwa wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, o której mowa w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. 
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ignacjańskie korzenie duchowości papieża Franciszka

Duchowość jezuitów wyrasta z korzeni, jakimi są Ćwiczenia duchowe. To w nich, dzięki nim i na ich drodze każdy jezuita formuje swój umysł i serce. Duchowość papieża Franciszka także wyrasta z ignacjańskich korzeni, bo jest on duchowym synem św. Ignacego. Duchowość ignacjańska charakteryzuje się szukaniem i znajdowaniem Boga we wszystkim, aby Go miłować i służyć Mu we wszystkich rzeczach. Także dla Jorge Bergoglio świat jest pomocą w misji oraz jej obiektem misji. Wszyscy są posłani do takiego a nie innego świata, do świata, w którym żyją i który potrzebuje odkupienia, przemiany oraz powrotu do Źródła. Powrót do Boga dokonuje się przez modlitwę i rozeznawanie. W duchowości ignacjańskiej modlitwa i rozeznawanie duchowe są ściśle powiązane. Nie ma prawdziwie chrześcijańskiego rozeznania duchowego bez modlitwy. Natomiast prawdziwa modlitwa zawsze prowadzi do autentycznego rozeznawania duchowego. W myśli św. Ignacego przez modlitwę i rozeznawanie człowiek staje się narzędziem, aby kochać i służyć Bogu we wszystkim. Celem artykułu jest pokazanie ignacjańskich korzeni duchowości papieża Franciszka, w której centrum znajduje się przesłanie o Bożym miłosierdziu.

Czasopismo: Studia Bobolanum
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ekoteologia przed i po encyklice Laudato si’

W artykule przedstawiamy, że encyklika Laudato si’ formułuje wizję katolickiej systematycznej ekoteologii i swego rodzaju „paradygmat” jej uprawiania. Encyklika jako dokument najwyższego autorytetu nauczycielskiego w Kościele wyznacza i określa kierunki, problematykę, obszar badań i sposób myślenia o problematyce ekologicznej w teologii katolickiej. W celu pełniejszego ukazania nowości dokumentu papieża Franciszka, najpierw dokonano krótkiego przeglądu stanu wcześniejszej ekoteologicznej refleksji Magisterium Kościoła. Następnie scharakteryzowano najważniejsze cechy Franciszkowej wizji ekoteologii i ekoteologicznego paradygmatu w teologii. Są to: integrująca teologię rola ekologicznej problematyki, sprzężenie z katolicką nauką społeczną, sapiencjalna natura ekoteologii, transdyscyplinarny charakter ekoteologicznej refleksji, ścisła więź poziomów globalnej i lokalnej refleksji teologicznej.

Czasopismo: Studia Bobolanum
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Miłość małżeńska i rodzinna w nauczaniu papieża Franciszka

Papież Franciszek decyzją o zwołaniu dwóch ogólnoświatowych zgromadzeń biskupich w 2014 i 2015 r., jak i treścią wielu swych wystąpień i homilii, skoncentrował uwagę Kościoła na geniuszu rodziny, nie pomijając też trudności, na które jest dziś narażona. W adhortacji Amoris laetitia papież przypomniał, że „kiedy mężczyzna i kobieta zawierają sakrament małżeństwa, Bóg niejako »odzwierciedla się« w nich, nadaje im własne rysy i niezatarty charakter swojej miłości. Małżeństwo jest ikoną miłości Boga do nas”. Powiedział też, że „w rodzinie ludzkiej, zgromadzonej przez Chrystusa, przywrócony jest »obraz i podobieństwo« Najświętszej Trójcy”. Miłość małżeńska to najtrafniejsze odwzorowanie tego, co łączy Chrystusa z Kościołem. Kościół jest Jego Oblubienicą poślubioną na krzyżu. Wierność, wytrwałość i płodność – oto wiodące cechy miłości Jezusa względem nas. Dlatego życie małżeńskie musi być trwałe. Inaczej miłość nie może się rozwijać. Dziś małżonkowie i rodzice potrzebują szczególnej troski duszpasterskiej ze strony Kościoła. W trudnej sztuce przygotowania młodych osób do tego sakramentu papież Franciszek wskazuje na dwa fundamentalne czynniki: potrzebę głoszenia kerygmatu oraz proponowania narzeczonym inicjacji w sakrament.

Czasopismo: Studia Bobolanum
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Specjalne użycie broni. Wybrane aspekty prawne

Wzrastająca liczba ataków terrorystycznych powoduje, iż niezbędne staje się wprowadzanie nowych instytucji prawnych, które pozwolą na skuteczną ochronę bezpieczeństwa państwa. Celem artykułu jest przybliżenie przesłanek legalności użycia broni palnej przez funkcjonariuszy policji i innych służb, ze szczególnym uwzględnieniem tzw. strzału snajperskiego – instrumentu wprowadzonego na mocy ustawy z dnia 2 lipca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych. Mając z kolei na względzie, iż nieunikniona pozostaje kolizja wskazanych uprawnień z szeregiem praw i wolności jednostki, autor dokonuje analizy mechanizmów prawnych prowadzących do depenalizacji takich zachowań – kontratypu działania w ramach uprawnień i obowiązków oraz obrony koniecznej. Przywołany zostaje także wypracowany w orzecznictwie strasburskim standard ochrony praw człowieka w zakresie użycia broni palnej z perspektywy art. 2 EKPC chroniącego prawo do życia. Końcowo, autor wskazuje na sytuacje, w jakich w praktyce może mieć miejsce specjalne użycie broni palnej. 
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Roszczenie o zapłatę godziwej rekompensaty za korzystanie z utworu osieroconego

Art. 358 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wprowadzony ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych, implementującą do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/28/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych, wykreował nieznane polskiemu prawu cywilnemu roszczenie o „zapłatę godziwej rekompensaty za korzystanie z utworu”. Podmiotem, który może podnieść to roszczenie, jest uprawniony z tytułu praw autorskich, którego utwór był eksploatowany w ramach konstrukcji dozwolonego użytku utworów osieroconych (art. 355–359 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W artykule poddano analizie treść roszczenia z art. 358 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób powinna być określona wartość tego roszczenia, zaprezentowane zostało orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które dokonało jego interpretacji na gruncie dyrektywy 2001/29/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym. W konkluzji zaproponowany został sposób ustalania wielkości roszczenia o zapłatę godziwej rekompensaty za korzystanie z utworu. 
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przekazanie przez uczelnię nieruchomości w posiadanie zależne a stosowanie zwolnienia podatkowego . Glosa częściowo krytyczna do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2019 r., I SA/Go 668/19

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje zwolnienie z opodatkowania nieruchomości należących do uczelni i innych jednostek. Zwolnienia te mają charakter podmiotowy. W każdym z tych przypadków zwolnienie nie dotyczy przedmiotów opodatkowania zajętych na działalność gospodarczą. Niestety ustawa podatkowa nie precyzuje tego pojęcia. Ponadto dla właściwego zastosowania zwolnień konieczne jest uwzględnienie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców oraz ustawy 2.0. Wyłaniające się na tym tle trudności znalazły praktyczne odzwierciedlenie w sporze zawisłym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim w kontekście przekazania przez uczelnię nieruchomości w posiadanie zależne spółce celowej. W przygotowanej glosie do wyroku z dnia 20 listopada 2019 r., I SA/Go 668/19, w części podzielono tok narracji merytorycznej sądu, przedstawiając jednocześnie odmienną propozycję rozstrzygnięcia problemu. 
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r., IV KK 459/17

Przedmiotem opracowania są kwestie podniesione przez Sąd Najwyższy w tezie wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r., jak również w jego uzasadnieniu. Odnoszą się one do zagadnienia wpływu, jaki na stopień winy, a w konsekwencji także na wymiar kary może mieć stopień ograniczenia poczytalności niższy niż znaczny, czyli nieobjęty zakresem art. 31 § 2 Kodeksu karnego. W kontekście sprawy stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia staje się ono tym bardziej doniosłe, że dotyczy zakłóceń psychicznych spowodowanych użyciem substancji odurzającej (z grupy kanabinoli), wykazujących cechy sklasyfikowanej jednostki chorobowej. To zaś wiąże się z odstępstwem od wyjątku ustanowionego w § 3 art. 31 K.k. W powołanym wyroku została także poruszona problematyka prawnokarnej natury środka określonego w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, a jego niezastosowanie, pomimo istnienia przesłanek ku temu, zarzucił sądowi pierwszej instancji prokurator. Do tej kwestii również odniesiono się w niniejszym opracowaniu.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Najczęściej spotykane klauzule abuzywne w umowach licencyjnych na korzystanie z programów komputerowych

Artykuł pod tytułem „Najczęściej spotykane klauzule abuzywne w umowach licencyjnych na korzystanie z programów komputerowych” dotyczy zagadnienia najbardziej charakterystycznych i najczęściej spotykanych klauzul abuzywnych w umowach zawieranych na korzystanie z programów komputerowych. Na początek artykuł opisuje pojęcie programu komputerowego. Po drugie, odpowiada na pytanie czym jest umowa licencyjna. Dalej, artykuł opisuje czym są klauzule abuzywne i jak konsument powinien być chroniony przed nimi. W końcu  wymienia najbardziej typowe, a jednocześnie najczęstsze klauzule abuzywne w umowach licencyjnych na korzystanie z programów komputerowych. Po pierwsze opisane są klauzule związane z zawieraniem takich umów. Dalej, artykuł omawia klauzule dotyczące kopii zapasowej i zbierania danych. Następne przeanalizowane zostały klauzule CPU, które wiążą program z konkretnym komputerem. Na koniec artykuł opisuje klauzule, które mogą uniemożliwić przeniesienie licencji oraz klauzule jurysdykcyjne.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odpowiedzialność prawna producentów za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i prawie polskim

Wraz z rozwojem technologicznym i gospodarczym na rynek europejski i polski trafia coraz więcej produktów, których głównym zadaniem jest usprawnienie życia codziennego społeczeństwa, lecz jakość tych produktów jest zróżnicowana, co skutkuje sporadycznie powstaniem szkody u osób, używających dany produkt. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie odpowiedzialności prawnej producentów za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, z uwzględnieniem orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądów polskich. Na początku, został przedstawiony zarys historyczny dotyczący dyrektywy 85/374/EWG wraz z uwzględnieniem jej implementacji do kodeksu cywilnego. W kolejnych rozdziałach została dokonana analiza orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, z uwzględnieniem przepisów polskiego prawa. Na zakończenie zostały przedstawione wnioski końcowe podsumowywujące analizę orzeczeń Trybunału.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Centrum integracji społecznej jako alternatywna forma ograniczenia wykluczenia społecznego

Centra Integracji Społecznej są podmiotami prowadzonymi przez jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe. Ich uczestnicy mogą rozwijać tam umiejętności interpersonalne oraz zawodowe pozwalające na przyspieszenie procesu reintegracji społecznej i zawodowej. Tym samym ich absolwenci mogą aktywnie uczestniczyć w pracach w ramach spółdzielni socjalnych oraz generować środki na swoje utrzymanie. Niestety rozwój takich organizacji jest ograniczony przez niewystarczające środki finansowe oraz organizacyjne. W artykule zawarto, więc podstawowe informacje na temat alternatywnych możliwości finansowania ich działalności oraz angażowania uczestników tej organizacji w zdobywanie nowych umiejętności w tym zwłaszcza tych w zakresie preferowania ich udziału w podmiotach ekonomii społecznej.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo siły czy siła prawa – reminiscencje w dwusetleciu  Kongresu Wiedeńskiego 1815 r.

Analizując siłę i jej stosowanie przez państwa podnieść należy, iż jej nukleon – to użycie siły zbrojnej, która jest ultima ratio współczesnych państwa w obronie ich terytorium i ludności – słowem ich państwowości.
I jakkolwiek w sferze prawa międzynarodowego mamy do czynienia z zakazem jej stosowania, to ów zakaz w praktyce ma względny charakter, co wynika nie tyle z treści Karty NZ, co przede wszystkim z praktyki państw. Ta zaś odwołuje się do siły zbrojnej w sytuacji samoobrony indywidualnej, zbiorowej, prewencyjnej, w walce z terroryzmem czy w razie interwencji humanitarnej jako sytuacji dopuszczających jej użycie.
Współczesne państwa w odniesieniu do użycia siły kierują się regułą, że tam, gdzie chodzi o interes państwa jest ona przed uregulowaniami prawnymi. I ten stan rzeczy nie uległ zmianie w minionych dwustu latach, jakie upłynęły od Kongresu Wiedeńskiego 1815 r. Jego zaś uczestnicy stali wówczas na stanowisku, które mimo upływu dwóch stuleci, nie uległo zmianie, a sprowadzające się do tego, że o pozycji państwa w świecie decyduje łącznie jego siła militarna i ekonomiczna, a dopiero potem uczestnictwo w sojuszach wojskowych, co wynika z faktu, iż prawnomiędzynarodowe unormowania odnoszące się do użycia siły nie mają decydującego wpływu na podejmowane działania z jej użyciem w stosunku do innych uczestników stosunków międzynarodowych.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Transakcje, które mogą pogorszyć stan majątkowy Kościelnej osoby prawnej (kan. 1295)

Artykuł dotyczy transakcji, które mogą pogorszyć stan majątkowy kościelnej osoby prawnej. Autor dokonuje analizy kan. 1295 i wskazuje na praktyczne przykłady stosowania kan. 1295. Studium artykułu obejmuje: legislacyjny rozwój kan. 1295, znaczenie prawne kan. 1295, procedurę dokonania transakcji, która może pogorszyć stan majątkowy, stosowanie w praktyce oraz wskazanie różnic pomiędzy transakcjami, o których mowa w kan. 1295 a aktami nadzwyczajnego zarządzania.
Poprzednikiem kan. 1295 KPK/1983 był can. 1533 CIC/1917. Ustawodawca nie podaje enumeratywnej listy aktów, które należy stosować zgodnie z kan. 1295, ale wskazuje, że statuty kościelnej osoby prawnej powinny być dostosowane do kan. 1291-1294.
W Polsce, parafie będąc osobą prawną, nie mają własnego statutu, w zamian stosowane są statuty synodów diecezjalnych. Należy dodać, że zamysłem Coetus było, aby statuty, o których mowa w kan. 1295, były rozumiane w sensie prawa kanonicznego i konsekwentnie były uznawane przez prawo cywilne. Celem takiego sformułowania było, aby akty prawne nieważne kanonicznie były również nieważne w porządku państwowym.
W literaturze prawa kanonicznego do transakcji, które mogą pogorszyć stan majątkowy kościelnej osoby prawnej wymienia się następujące rodzaje aktów: zaciąganie pożyczki, ustanowienie hipoteki lub służebności gruntowej, kredyt pod zastaw rzeczy kosztownych, zawieranie długoterminowych umów o dzierżawę lub najmu, zmiana w statusie własności (np. przekształcanie niektórych form własności w spółki), podejmowanie inwestycji finansowych z projektów unijnych.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Pomoc na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw lotniczych –wybrane zagadnienia prawne

W artykule omówiono wybrane zagadnienia odnoszące się do pomocy na ratowanie i restrukturyzację zagrożonych przedsiębiorstw. Zwrócono uwagę na konsekwencje prawne przyznania pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem na przykładzie węgierskich linii lotniczych. Niniejszy referat nie pominął także ochrony przed subsydiowaniem i nieuczciwymi praktykami przewoźników z krajów trzecich. Konkludowano, że problem wewnątrz UE dotyczy nierównych zasad konkurowania przewoźników sieciowych i niskokosztowych i wydaje się, że polityka transportowa UE powinna dążyć do stworzenia równych zasad konkurowania pomiędzy tymi dwoma rodzajami działalności.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Funkcja gwarancyjna prawa karnego skarbowego

Postulaty wypływające z funkcji gwarancyjnej są szczególnie istotne dla adresata norm prawa karnego. Oczekuje on bowiem, że przepis będzie na tyle precyzyjny, że nie będzie on miał problemu z odczytaniem jego treści. Sytuacja staje się znacznie bardziej skomplikowana na gruncie prawa karnego skarbowego. Penalizuje ono bowiem naruszenie norm prawa finansowego, które w odczuciu wielu osób jest skomplikowane i nie pozwala w wielu przypadkach na odczytanie normy prawnej. Niniejsza publikacja stara się odpowiedzieć na pytanie na ile postulaty wypływające z funkcji gwarancyjnej są spełnione na gruncie prawa karnego skarbowego.  

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Szczegółowe obowiązki kanoniczne proboszcza w zakresie nauczania, uświęcania i pasterzowania

Obowiązki kanoniczne proboszcza w zakresie nauczania, uświęcania i pasterzowania określone są przez prawo powszechne i partykularne. Parafia jako wspólnota wiernych jest osobą prawną, na której czele stoi proboszcz. Jest on własnym pasterzem parafii. Swoją posługę wykonuje pod władzą biskupa diecezjalnego. Biskup diecezjalny swobodnie mianuje kapłana na wakujący urząd proboszcza. Kanoniczne obowiązki proboszcza w zakresie nauczania, to głównie głoszenie słowa Bożego, w zakresie uświęcania, to sprawowanie Mszy św. i szafowanie Sakramentów św., w zakresie pasterzowania, to kierowanie wspólnotą powierzonych sobie wiernych, poznawanie ich potrzeb, w wymaganych sytuacjach upomnienie. Szczególnie proboszczowi powierzone jest udzielanie chrztu, troska o wiatyk,  udzielanie chrztu, święcenie wody chrzcielnej, pogrzeby, dyspensy. Obowiązki związane z urzędem proboszcza to: reprezentowanie parafii na zewnątrz, obowiązek rezydencji, applicatio pro populo, prowadzenie kancelarii parafialnej.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Europeizacja i jej transfer na polityki publiczne państw członkowskich Unii Europejskiej. Wybrane przykłady – Polska

Artykuł przedstawia wiedzę na temat europeizacji i jej transferu na polityki publiczne państw członkowskich Unii Europejskiej, na wybranym przykładzie polityki rolnej Polski. Europeizacja jest narzędziem zrozumienia procesów wywierania wpływu przez Unię na kraj członkowski oraz analizy, czy presja Unii wywołuje jakąś reakcję krajów członkowskich. Definicja europeizacji wykorzystana w tym artykule łączy trzy tradycyjne definicje tego pojęcia: po pierwsze, z dołu na górę (przesyłania), po drugie, z góry na dół (pobierania), i po trzecie, okrągła europeizacja. Istnieje również spora grupa badaczy rozumiejących europeizację jako adaptację narodowych polityk oraz struktur zarządzania państwem do poziomu europejskiego oraz projekcję narodowych preferencji w Unii Europejskiej. Niniejszy artykuł podejmuje próbę przedstawienia i wyjaśnienia istoty i współczesnych trendów europeizacji.

Czasopismo: Studia Bobolanum
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
O sztuce (nie tylko) religijnej w powieści Savonarola Marii Gertrudy Skórzewskiej

Trylogia powieściowa pt. Savonarola Marii Gertrudy Skórzewskiej, niepokalanki z Jazłowca, jest jedyną w literaturze polskiej powieścią o Giròlamo Savonaroli, teologu, kaznodziei, pisarzu religijnym. Podjęta w artykule analiza powieściowej narracji, wyłoniła trzy tekstowe kategorie, a mianowicie: wzniosłość, uobecnienie i prawdziwość jako „prawdę artystyczną”. W takim też horyzoncie został omówiony temat, którym jest obraz kultury Florencji z przełomu XV i XVI w., jej środowiska intelektualnego i artystycznego. Rozważając zawartą w powieści ideę piękna, łączonego z dobrem i prawdą, autorka artykułu omawia dwa kręgi zagadnień, którymi są: 1. konfrontacja dwóch epok jako dwóch formacji moralno-estetycznych, średniowiecza i renesansu, którym odpowiada bądź religijny (Boga jako istoty sprawczej, doskonałości dzieł Bożych), bądź świecki sposób pojmowania dzieła stworzenia; 2. ukierunkowanie narracji na religijnie pojmowaną ideę arcydzieła i na jej różnorakie konkretne realizacje; one to potwierdzają wartość kultury, sztuki i literatury, pozostającej w twórczej relacji do Biblii i wybitnej europejskiej tradycji intelektualnej.

Czasopismo: Studia Bobolanum
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dyskusja wokół problemu prizonizacji na kanwie badań własnych

Przyjmując za Clemmerem (1940), że prizonizacja jest procesem adaptacji do warunków więzienia, który (zwłaszcza w przypadku więźniów długoterminowych) nieuchronnie wiąże się z negatywnymi zmianami zachodzącymi w funkcjonowaniu jednostki, autorzy badania postawili sobie za cel sprawdzenie: czy skazani na 25 lat pozbawienia wolności (N = 124) postrzegają izolację więzienną jako sytuację stresową (autorski kwestionariusz); jaki jest ich poziom lęku (STAI – kwestionariusz do badania lęku-cechy i lęku-stanu); jaki poziom sprężystości psychicznej charakteryzuję tę grupę skazanych (Skala Sprężystości Psychicznej w adaptacji Kaczmarka) oraz jak oceniają oni swoje zdrowie psychiczne (GHQ-28 – Kwestionariuszdo Oceny Zdrowia Psychicznego wg Goldberga). Przeprowadzone badania potwierdzają częściowo tezę Clemmera – wraz z długością odbywania kary pozbawienia wolności skazani silniej odczuwają uwięzienie jako sytuację stresową, gorzej też oceniają własne zdrowie psychiczne. Równocześnie badania wykazały, że poziom lęku z czasem u takich osób ulega osłabieniu, a wzrasta ich sprężystość psychiczna, czyli umiejętność konstruktywnego radzenia sobie w niesprzyjających warunkach. Rację należałoby więc także przyznać oponentom Clemmera.

Czasopismo: Resocjalizacja Polska
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne