rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Homo orans. Między mową a milczeniem

Celem artykułu jest ukazanie aktu modlitwy jako wydarzenia, które dokonuje się na dwóch podstawowych biegunach, jakimi są mowa i milczenie. W pierwszej kolejności artykuł analizuje fenomen mowy, określa jej warunki, wskazując przede wszystkim na dystans i bliskość. Analizuje również skupienie i kontemplację oraz poczucie tego, co niewysłowione, jako różne warianty modlitewnego milczenia. W artykule został również podkreślony paradoks, iż modlitewny dialog może opierać się na wzajemnym milczeniu Boga i człowieka. Artykuł wskazuje ponadto, że dialektyka mowy i milczenia określa w modlącym się człowieku sposób samorozumienia oraz sposób rozumienia Boga. Z jednej strony Bóg jest Kimś niewysłowionym, z drugiej strony istnieje religijna konieczność wysławiania Boga.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Karola Wojtyły krytyka koncepcji osoby Maxa Schelera

Artykuł rekonstruuje Karola Wojtyły krytykę koncepcji osoby, świadomości, przeżycia etycznego autorstwa Maxa Schelera. Scheler, zdaniem Wojtyły, oderwał w swej etyce świadomość od istnienia osoby, zacieśnił przeżycie etyczne do emocjonalnego przeżywania wartości, wyrugował osobowe sprawstwo czynu, normatywne funkcjonowanie sumienia, powinność moralną, wartości etyczne, czyli zniekształcił właściwe rozumienie dobra moralnego i jego praktyczną realizację.Osoba, według krakowskiego myśliciela, nie jest sumą świadomych przeżyć, ale realnie istniejącym bytem, aktualizującym się w aktach poznania i w aktach działania. Świadomość nie może być oderwana od realnego istnienia osoby, gdyż jest jej aktem. Przeżycie etyczne to nie tylko doznanie treści wartości, ale doświadczenie powinności moralnej, nakazu sumienia, doświadczenie tego, że jestem sprawcą czynu.W sumie propozycja etyki Schelera, zdaniem jej krytyka, nie nadaje się do adekwatnego wyjaśnienia postępowania moralnego, do ukazania realnej sprawczości osoby i jej doskonalenia się poprzez czyn.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Mesjańska maszyna – szkic teorii mesjanizmu

Artykuł jest próbą stworzenia zarysu teorii mesjanizmu, która obejmowałaby zarówno rozmaite wersje żydowskich mesjanizmów, chrześcijańskich i islamskich, jak i świeckich. Proponuję pomyśleć mesjanizm jako transcendentalne pole genezy, a więc jako maszynę w rozumieniu zaproponowanym przez Deleuze’a. Taka teoria ujawnia słabe punkty polskiej współczesnej myśli mesjańskiej, której reprezentantem jest Paweł Rojek.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Struktura dynamizmu człowieka-osoby w antropologii adekwatnej Karola Wojtyły

Zagadnienie dynamizmu zajmuje ważne miejsce w antropologii filozoficznej Karola Wojtyły. Jego badania uwzględniają kontekst filozofii bytu oraz filozofii świadomości. Akcentuje znaczenie przeżycia własnej podmiotowości w trakcie dynamizmu.Celem artykułu jest przedstawienie zaproponowanej przez niego struktury ludzkiego dynamizmu. Zawiera ona trzy rodzaje dynamizmu: dynamizm suppositum, dynamizm uczynnień oraz dynamizm czynu. Pierwszy ujmowany jest w polu metafizycznym, dwa kolejne w polu fenomenologicznym. W ramach tej struktury ukazano także rolę, jaką pełni fieri, oznaczające skierowanie dynamizmu na swój podmiot.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czas na nową teo(kosmo)logię?

Balázs Mezei w eseju zatytułowanym Demythologizing Christian philosophy: an outline podejmuje krytykę stanowiska, które określa mianem „kosmoteologii”. Rozumie on przez to taki filozoficzny namysł nad światem, który jest silnie uwarunkowany przedkopernikańską koncepcją wszechświata. Jego zdaniem jedynym rozwiązaniem problemu „kosmoteologii” jest „zdemitologizowanie” filozofii, uwolnienie jej od wszelkich uwarunkowań kosmologicznych, które stanowią wyłącznie zbędny balast.
Michał Heller prezentuje postawę odmienną. Twierdzi on bowiem, że teologia – czyli racjonalny namysł nad chrześcijańskim Objawieniem – musi uwzględniać to, co w wielu publikacjach nazywa „aktualnym obrazem świata”. Nauka ma być swoistym locus theologicus: źródłem refleksji i argumentacji teologicznej. Teolog nie może obracać się plecami do tak istotnych dla współczesnej nauki kwestii jak teoria Wielkiego Wybuchu, wieczność i nieskończoność wszechświata, fine tuning warunków początkowych wszechświata. Te dane pochodzące z nauk przyrodniczych mogą nie tylko inspirować, ale również wskazywać nowe sposoby rozumienia klasycznych teorii teologicznych.
Właśnie pojęcie „inspiracji” wydaje się być kluczowe dla podejścia, które określiliśmy „nową teo(kosmo)logią”. Na kilku wybranych przykładach chcemy pokazać, jak w oparciu o najnowsze dane kosmologiczne Heller kształtuje „nową teologię”, twórczo przemyśliwując pytania o stworzenie świata, jego wieczność, Opatrzność troskliwie podtrzymującą istnienie wszechświata.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Etyka bezstronności Petera Singera jako filozoficzna podstawa dla etycznego konsumeryzmu?

Praca bada, czy proponowany przez Petera Singera ideał bezstronności w kwestii wyborów etycznych nadaje się na filozoficzną podstawę dla etycznego konsumeryzmu. W pierwszej części przedstawiony zostaje pogląd Singera dotyczący odpowiedzialności moralnej za bierność wobec cierpienia innych ludzi. Filozof argumentuje, że podmiot jest w tym samym stopniu odpowiedzialny za nieudzielenie pomocy osobie znajdującej się tuż obok niego, co człowiekowi przebywającemu na drugim końcu świata. Druga część pracy przybliża ideę etycznego konsumeryzmu, postulującą dokonywanie wyborów rynkowych z uwzględnieniem etyki postępowania producenta towaru. Jako przykład nieetycznych praktyk dokonywanych przez część przedsiębiorców opisywany jest wyzysk pracowników w fabrykach określanych jako sweatshopy, mieszczących się najczęściej w krajach rozwijających się. Następnie, w kontekście praw konsumenta, ukazana zostaje faktyczna sytuacja kupującego na rynku oraz napotykane przez niego trudności, gdy stara się wspierać producentów, których postępowanie nie rodzi etycznych wątpliwości. Całość rozważań prowadzi do wniosku, że pogląd Singera o zrównaniu odpowiedzialności za bierność wobec cierpienia osób w bliskim otoczeniu podmiotu oraz oddalonych od niego nie może zostać zaakceptowany jako podstawa dla etycznego konsumeryzmu. Na etapie podejmowania decyzji konsumenckiej w praktyce niemożliwe okazuje się uzyskanie pełnej, zrozumiałej i prawdziwej informacji na temat towaru. Ponadto, aby osiągnąć zamierzony cel konieczne jest zmobilizowanie większej liczby osób oraz dotarcie z postulatami do adresatów, którzy są władni doprowadzić do ich urzeczywistnienia. Ostatecznie skutek również jest niepewny – w przeszłości miały miejsce bojkoty konsumenckie, które doprowadziły do pogorszenia sytuacji wyzyskiwanych pracowników.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Gieorgija Fłorowskiego krytyka rosyjskiego renesansu religijno-filozoficznego: próba oceny

W artykule przedstawiono projekt syntezy neopatrystycznej wybitnego rosyjskiego myśliciela, o. Gieorgija Fłorowskiego, jak również zasadnicze powody jego krytyki poprzedniego stylu i kierunku rozwoju rosyjskiego renesansu religijno-filozoficznego bądź „Srebrnego Wieku”. Polemizując z podejściem Fłorowskiego, poczyniono cztery uwagi. Po pierwsze sam Fłorowski znajdował się pod wpływem rosyjskiego renesansu religijno-filozoficznego. Po drugie, inicjatywa rosyjskich studiów patrystycznych należy nie do Fłorowskiego, ponieważ takie badania były prowadzone w Rosji od XVIII wieku. Po trzecie, synteza neopatrystyczna i filozofia „Srebrnego Wieku” mogą być rozpatrywane raczej jako komplementarne projekty aniżeli przeciwstawne stanowiska. Po czwarte, Fłoroski nie zrealizował swego postulatu. W końcowej części artykułu zostały porównane podejścia Fłorowskiego i Zieńkowskiego na korzyść ostatniego z wymienionych myślicieli.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Przyczynowanie osobowe i jego neoplatoński kontekst. Filozofia Boga Xaviera Zubiriego

Zubiri odrzuca Arystotelesa koncepcję przyczynowości i stwarza własną, opartą na chrześcijańskim neoplatonizmie. Przyczynowanie to jedna z funkcyjności. Polega ona na oddziaływaniu jednej rzeczywistości na drugą. W ten kontekst Zubiri wpisuje te ludzkie akty, które są związane z życiem osobowym, i uznaje te akty za prawdziwe przyczyny w sensie metafizycznym.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Paczka wiary, nóż nauki i kurz zwątpienia. Filozoficzno-literacki midrasz o dialogu nauka–filozofia–teologia

W oparciu o osiągnięcia filozofii nauki i niektóre aspekty filozofii Józefa Tischnera esej rozwija literacko-filozoficzny model dialogu nauka–filozofia–teologia. Refleksja prowadząca do sformułowania modelu pozwala na inne spojrzenie na historię dysput nauka–wiara: podstawową kwestią dialogu staje się określenie dziedziny, w której możliwe jest rozwiązanie danego sformułowania problemu.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ontogeneza pytania „dlaczego” w perspektywie epistemologii genetycznej i jej filozoficzne implikacje

Pytanie „dlaczego” uważa się za jedno z najważniejszych pytań filozoficznych. Wielu filozofów sądzi, że decyduje ono o profilu i tożsamości dyskursu filozoficznego. Wszelkie zaś próby jego odrzucenia postrzega się jako przejaw tendencji minimalistycznych w badaniach filozoficznych. W artykule przedstawiono poglądy J. Piageta na ontogenezę pytania „dlaczego”. Po ich zrekonstruowaniu ujawniono, jakie implikacje filozoficzne mogą z nich wynikać. Autor artykułu argumentował, że dane ontogenezy mogą odgrywać heurystyczną rolę w formułowaniu tez i hipotez filozoficznych. Mogą one prowadzić do skorygowania niektórych koncepcji pytań filozoficznych, które nie powołują się na żadne dane empiryczne.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Tożsamość narodowa wobec idei absolutnej w systemie Hegla

Artykuł koncentruje się wokół zagadnienia Heglowskiej tożsamości narodowej, które jest zawarte głównie w Zasadach filozofii prawa oraz w Wykładach z historii filozofii. Ukazane jest ono poprzez postęp świadomości człowieka dotyczącej jego wolności, jednakże w bardziej ograniczonym zakresie, niż ma to miejsce w Fenomenologii ducha. Celem tego artykułu jest ukazanie prawdziwego znaczenia tego zagadnienia, które jest skoncentrowane w pojęciu absolutnej idei, w Nauce logiki.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Fenomenologia i twarz innego. Kontrowersje wokół Lévinasa

W artykule podejmuję dyskusję dotyczącą twarzy innego. Punktem odniesienia będą poglądy E. Lévinasa, który uważał się za fenomenologa. Powstaje pytanie: jakiego rodzaju jest to fenomenologia? Jak rozumieć fenomen? Pytania te wywołały żywą dyskusję. Z jednej strony spotkały się one z krytyką. D. Janicaud zarzuca Lévinasowi „teologiczny zwrot” i porzucenie fenomenologii na rzecz teologii. Z drugiej J. L. Marion stara się przeformułować analizy Lévinasa w duchu nowej fenomenologii. W mojej argumentacji przedstawię najpierw poglądy Lévinasa dotyczące fenomenologii, następnie uwagi krytyczne pod jego adresem, by w końcowej części artykułu ująć fenomen twarzy w języku nowej fenomenologii.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Mistyka św. Jana od Krzyża w filozoficznej koncepcji miłości Karola Wojtyły?

Artykuł porusza temat wpływu, jaki mogła mieć mistyczna doktryna św. Jana od Krzyża na filozoficzną koncepcję miłości Karola Wojtyły. Stawia się tu tezę, że oddziaływanie to mogło być dwojakie: pośrednie i bezpośrednie. Wpływ pośredni polegałby na przyczynieniu się do przyjęcia przez Wojtyłę postawy filozoficznej, zawierającej dwa sposoby filozofowania: tomistyczny i fenomenologiczny. Postawa ta następnie warunkowałaby podejście Wojtyły do tematu miłości. Natomiast wpływu bezpośredniego można się doszukiwać w tych fragmentach Miłości i odpowiedzialności, gdzie rozważana jest miłość oblubieńcza, która – podobnie jak w mistyce św. Jana od Krzyża – skupia się na idei zjednoczenia osób.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiarkowanie i jego modele

Umiarkowanie jest jedną z czterech cnót kardynalnych, pierwotnie podanych przez Platona. Obecnie pojęcie umiarkowania zajmuje kluczową pozycję w wielu systemach etycznych, w tym w ekofilozofii. Umiarkowanie zakłada zachowanie właściwej równowagi, potrzebnej przy dokonywaniu wyborów życiowych. Próba analizy tego pojęcia przy pomocy prostych środków formalnych pozwala ujawnić ukryte założenia, a także jego strukturę. W pojęciu umiarkowania mieści się zarówno decyzja (wybór), jak i działanie bądź zachowanie jako efekt podjętej decyzji. Pierwszy model oparty jest na koncepcji Arystotelesa i jego „złotego środka” zawartej w Etyce nikomachejskiej. Próba rekonstrukcji koncepcji Arystotelesa pokazuje, że pojęcie umiarkowania w tym ujęciu jest silnie zrelatywizowane do kręgu kulturowego i, co wydaje się zaskakujące, w skrajnych przypadkach jego określenie może okazać się niemożliwe.Drugi model, podany przez Epikura, jest oparty na pojęciu konsekwencji logicznej. Wprawdzie dotyczy jedynie przyjemności i przykrości, ale umiarkowanie najczęściej zalecane jest właśnie w odniesieniu do rzeczy przyjemnych. Zbiór decyzji umiarkowanych jest budowany rekurencyjnie. A – zbiór przyjemności – jest modyfikowany krok po kroku poprzez konsekwencje CR(A), gdzie R jest zbiorem reguł zawierającym prócz reguły modus ponens oraz reguły tożsamości proste, najczęściej nieformalne, reguły działania/wyboru pochodzące z codziennego doświadczenia. Zbiór U jest zbiorem wyborów umiarkowanych w sensie Epikura wtedy i tylko wtedy, gdy dla dowolnego p należącego do zbioru przykrości, p nie należy do zbioru konsekwencji ∀p ∈ P, ~(p ∈ CR(U)).

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Co by było, gdyby… próbowano nie popełniać błędu naturalistycznego?

Artykuł omawia możliwe skutki unikania błędu naturalistycznego (BN) w komunikacji międzyludzkiej. Zarysowana jest hipotetyczna rozmowa dwóch podmiotów (X i Y) na temat przedmiotu (α) i sprecyzowane są jej warianty. W 1. wariancie X twierdzi, że α jest dobre, a Y zadaje pytanie, dlaczego jest dobre. X odpowiada, iż α jest dobre, bo jest, np. efektywne ekonomicznie. To można ocenić, zgodnie z podstawowo ujętymi poglądami Moore’a, jako przykład BN. W 2. wariancie X unika odpowiedzi na pytanie Y. X mówi tylko „α jest dobre i tyle!”, co można uznać za nawiązanie do Moore’owskiej kategorii oczywistości samej przez się. Choć X unika BN, to utrudnia rozmowę. Unikać BN można też przez: niezadawanie pytania „dlaczego α jest dobre?” (wariant 3) czy nieużywanie słowa „dobry” (wariant 4). Analiza wszystkich wariantów pokazuje, że unikanie BN może mieć problematyczne skutki z powodu, m.in., powszechnego użycia słowa „dobry” czy częstej potrzeby, by uzasadnić tezy o przysługującej czemuś cesze dobra. Te konsekwencje zdają się być niezależne od samej oceny argumentacji Moore’a o BN, np., kontrowersji, czy BN jest rzeczywistym błędem czy wynikiem przyjętych przez Moore’a założeń o, m.in., definicjach.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiar i rozsądek lekarstwem na przesadną konsumpcję

Artykuł stanowi próbę zastosowania myśli personalistycznej Adama Rodzińskiego w odniesieniu do problemów, jakie stawia przed nami współczesny model konsumpcyjnego życia. W pierwszej kolejności przedstawione zostają zagrożenia wynikające z niewiarygodnie szybkiego postępu technologicznego oraz zmiany mentalności współczesnych jednostek. Następne wymienione sytuacje zostają skontrastowane z nakazami etyki personalistycznej w celu odnalezienia w nich sposobów wyjścia z kryzysu, który przyniosła tak zwana „rozbuchana konsumpcja”. Celem artykułu jest próba wykazania, że personalistycznym lekarstwem na przesadną konsumpcję wcale nie jest wyrzeczenie się jej, lecz rozsądne i umiarkowane podejście do konsumowania.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Agatologiczne implikacje paradoksu „walki transcendentaliów” u Hansa Ursa von Balthasara i Józefa Tischnera

W niniejszym artykule rozpatrujemy problem równoważności transcendentaliów: piękna, prawdy i dobra, w ujęciu dwóch znakomitych myślicieli XX wieku: H. U. von Balthasara i J. Tischnera. Opierając się na konfrontacji ich refleksji, wprowadzamy pojęcie paradoksu „walki transcendentaliów” i analizujemy stanowiska filozoficzne, jakie zajmują oni wobec tego zagadnienia. Uzyskane wyniki badań, dotyczące ogółu transcendentaliów, konkretyzujemy następnie na gruncie agatologicznym, na którym najwyraźniej zarysowują się podobieństwa i różnice w poglądach obu autorów. Wspólną płaszczyzną dla Balthasara i Tischnera okazuje się być uznanie dobra jako transcendentale fundamentalnego dla rozwijania refleksji (teo)dramatycznej. Podstawowa różnica ujawnia się w ich postrzeganiu relacji dobra do pozostałych transcendentaliów. Tischner opowiada się za absolutnym prymatem dobra wśród transcendentaliów, Balthasar dopuszcza w tym przypadku jedynie prymat relatywny. W końcowej sekcji pracy zwracamy uwagę na pewne mankamenty obu podejść i proponujemy soteriologiczno-antropologiczny przykład ilustrujący zasadność podejścia Tischnerowskiego.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiar w społeczeństwie konsumpcyjnym

W strukturach społeczeństwa konsumpcyjnego brak miejsca na umiar i złoty środek. To właśnie galopująca konsumpcja napędza społeczeństwo i gospodarkę. Szybki rozwój technologiczny, globalizacja i wzrost PKB dają powody do radości. Jednak w tak zarysowanych mechanizmach zaczyna pojawiać się innym problem – przesytu, nadmiaru, naddostatku. Konsumenci muszą cały czas uczestniczyć w nieustannym wyścigu, gdyż niepodporządkowanie się dominującym trendom zepchnie ich na margines społeczeństwa (staną się nieprzydatni).Celem referatu jest próba zarysowania problemów wiążących się z dążeniem do umiaru w społeczeństwie konsumpcyjnym. Na przykładzie prac Zygmunta Baumana, Alana Aldridge’a, Tomasza Szlendaka przedstawione zostaną bolączki konsumenta próbującego żyć w społeczeństwie, ale jednocześnie skrycie dążącego do umiaru. W wystąpieniu przedstawiona zostanie również teoria imperatywów Adeli Cortiny jako możliwa recepta na nadmierną konsumpcję i związaną z nią degradację środowiska.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Rola etosu mieszczańskiego w badaniach naukowych. Krótki esej o rzetelności i uczciwości

Artykuł jest próbą ukazania nauki jako wielkiego przedsięwzięcia intelektualnego, u podstaw którego stoją mieszczańskie cnoty rzetelności i uczciwości. Znajdują one odzwierciedlenie w metodologii nauk, która kładzie akcent na skrupulatne przestrzeganie reguł naukowych i stosowanie ściśle określonych metod badawczych. Poznanie naukowe ma się cechować obiektywizmem oraz krytycyzmem, musi zatem (1) dążyć do wyeliminowania wszelkich czynników pozapoznawczych oraz (2) wielokrotnie sprawdzać zasadność wszelkich twierdzeń naukowych i skrupulatnie analizować naukowe dowody i argumentacje.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zasada równego traktowania a sprzeciw sumienia

Artykuł referuje polski stan prawny w zakresie równego traktowania, a w szczególności prezentuje tzw. zasadę równego traktowania, sformułowaną w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, zwanej także „ustawą antydyskryminacyjną”. Praca wykazuje, że pewne słabe punkty wspomnianej ustawy rodzą wątpliwości natury konstytucyjnej. W artykule zostały przywołane dwa wyroki sądowe, uznające winnymi pozwanych za złamanie zakazu dyskryminacji. Te wyroki – w opinii autora pracy – świadomie omijają lukę w ustawie antydyskryminacyjnej i przyznając rację powodom, jednocześnie uderzają w gwarantowaną konstytucyjnie wolność sumienia pozwanych. Na tej podstawie można wyciągnąć pesymistyczny wniosek, że niewłaściwie zinterpretowana zasada równego traktowania może w pewnych sytuacjach zagrażać obywatelskiej wolności sumienia.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wzory osobowe polityka w kodeksach etycznych radnych

Kodeksy etyczne, także kodeksy etyczne polityków, przyjmowane są po to, aby przeciwdziałać różnym nieetycznym zachowaniom. W artykule, na podstawie analizy 58 kodeksów etycznych radnych, przedstawione są wybrane elementy i dylematy wzorów osobowych polityków. Autor pyta, czy kodeksy etyczne radnych mogą przeciwdziałać nieetycznym zachowaniom. Odpowiada, że część z nich nie może im przeciwdziałać, ponieważ nie spełnia formułowanych wobec nich oczekiwań.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Konsumpcjonizm jako błąd mentalny

Konsumpcjonizm to niewłaściwy stosunek do przedmiotów i niewłaściwy sposób ich używania. Dla Jana Pawła II to przykład mentalnego błędu. Człowiek jest i zawsze będzie konsumentem – konsumpcja jest wpisana w istotę bycia człowiekiem. Problem polega na właściwym stosunku do rzeczy i nadawaniu właściwej miary znaczeniu przedmiotów, które człowieka otaczają. Człowiek popada w konsumpcjonizm, gdy podporządkowuje swoje życie dobrom materialnym tak, że one zaczynają nadawać sens jego życiu. Odwraca się wówczas porządek uznawany przez Jana Pawła II za właściwy – w miejsce człowieka panującego nad przedmiotami to one zaczynają nim władać i kierować jego życiem. Przeciwdziałać temu można przez praktykowanie cnoty umiaru i roztropności.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dianoia w Etykach Arystotelesa

Artykuł jest próbą wyjaśnienia znaczenia terminu dianoia w Etykach Arystotelesa. Z analiz tekstów Arystotelesa wynika, że dianoia jest stosowaniem myślenia (to noein), które dotyczy bycia (to einai). Dlatego dianoia jest czynnością potwierdzenia (kataphasis), „że jest”, lub zaprzeczenia (apophasis), „że nie jest”. Mając na uwadze fakt, że dianoia jest własnością duszy mającej logos, Arystoteles zastanawia się jakie jest jej znaczenie w postępowaniu (praxis) człowieka. Termin dianoia odgrywa ważną rolę w Arystotelesowskim oposie postanowienia (prohairesis) i dobrowolności (hekousion). W przypadku postanowienia, które jest przyczyną postępowania, dianoia, jeżeli potwierdza propozycję, przyznaje rację (logos) a jeżeli zaprzecza, odmawia racji. Natomiast postępowanie dobre lub złe musi być dobrowolne. Postępowanie jest dobrowolne, jeśli jest postępowaniem z siebie (eph’ heauton). To natomiast jest możliwe dzięki myśleniu (dianoian). Dobrowolne postępowanie może być dobre dzięki rozsądkowi (phronesis), który jest doskonałością dianoetyczną. Takie postępowanie jest więc według prawidłowej racji (kata ton orthon logon).

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia