rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
O pograniczu słowotwórczo-leksykalnym werbalnych struktur wieloznacznych w gwarach polskich

Jest to kolejny z cyklu artykuł, poświęcony zjawisku polisemii werbalnej w gwarach polskich. Wychodząc od zagadnienia pogranicza słowotwórczo-leksykalnego, w artykule podjęto problem funkcji kategorialnych formantów tworzących konstrukcje czasownikowe tożsame formalnie, które m.in. w wyniku przesunięć znaczeniowych, implikują dublety oraz ciągi polisemantyczne. Problem zilustrowano na przykładach pochodzących z eksploracji terenowej pogranicza małopolsko-mazowieckiego oraz z dostępnych źródeł publikowanych, zawierających dokumentację dialektalną.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Słowa pogranicza (na materiale gwarowym wschodniej Lubelszczyzny)

Przedmiotem rozważań jest słownictwo usytuowane geograficznie, mentalnie i historycznie na obszarze Lubelszczyzny wschodniej, rozpatrywane w relacji nazwy do desygnatu i zmian cywilizacyjno-kulturowych wynikających z procesów globalizacyjnych. Są to: 1) nazwy genetycznie wschodniosłowiańskie, a więc wyrazy (lub ich znaczenia) pochodzenia ukraińskiego, białoruskiego; 2) „geograficzne dialektyzmy kresowe” wspólne dla gwar pogranicza wschodniego po obu stronach Bugu, przy czym wspólnota ta wynika wyłącznie z sąsiedztwa terytorialnego; 3) wyrazy funkcjonujące w świadomości językowej mieszkańców wsi jako przynależne do określonej nacji.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Uwagi o zmianach leksykalnych w gwarze sokólskiej wsi Nomiki w połowie XX wieku

Nomiki (gw. nˡom’ik’i), to dawna wieś chłopów królewskich w ekonomii grodzieńskiej. W czasie pomiary włócznej około 1560 roku została osadzona na 22 włókach. Pierwsza wzmianka o siole Nomikowiczy pochodzi z 1578 roku. Osadzono w niej Litwinów i Rusinów odbywających pańszczyznę na folwarku w Odelsku. Po najeździe szwedzkim część włók opustoszałych oddano chłopom przesiedlonym ze wsi przekazanych Tatarom. W czasie badań gwarowych Stanisława Glinki (lata 1957 i 1971) mieszkańcy rozmawiali ze sobą przeważnie po białorusku, częściowo po polsku.
W artykule przedstawiono przykłady używania dwóch i kilku różnych nazw na określenie tego samego desygnatu, czynności czy zjawiska. Były to nazwy używane dawniej i obecnie lub nazwy narzędzi i czynności, które wyszły z użycia w wyniku postępu naukowo-technicznego, rozwoju kultury i oświaty. Wyraźnie widoczne są zmiany zastępowania nazw ruskich nazwami polskimi, często zależne od wieku informatora (zmiany pokoleniowe).

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Nazwiska patronimiczne na -icz, -owicz, -ewicz mieszczan i chłopów w starostwie grabowieckim od XVI do XVIII wieku

W artykule przeanalizowano określenia dodatkowe mieszczan i chłopów z sufiksami -icz/-owicz/-ewicz w starostwie grabowieckim. Baza źródłowa wykorzystana w niniejszym artykule obejmuje księgi grodzkie grabowieckie oraz akta miasta Grabowca od XVI do XVIII wieku. Na podstawie przeanalizowanego materiału można wywnioskować, że antroponimy mieszczan i chłopów z sufiksami -icz/-owicz/-ewicz mają postać najczęściej dwuelementową (imię i nazwisko), w większości ich podstawą są imiona wschodniosłowiańskie. Tego typu nazwiska najczęściej występowały w XVI wieku, wraz z upływem czasu ich popularność na badanym terenie słabła.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kilka uwag o nazwisku Firadza

Tematem artykułu jest rzadkie, obcobrzmiące, niedające się jednoznacznie objaśnić nazwisko Firadza. Celem artykułu jest przedstawienie stratygrafii chronologicznej i geograficznej nazwiska oraz zaprezentowanie kilku odmiennych stanowisk dotyczących jego etymologii. Omawiane nazwisko nie było dotychczas przedmiotem analiz onomastycznych, w tym antroponimicznych.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ślady polskiej wymowy gwarowej w nazwach terenowych w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych

W artykule wskazano elementy gwarowe w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych (PRNG), tzn. centralnym, stale aktualizowanym wykazie nazw geograficznych zbieranych do celów administracyjnych. Nazwy te funkcjonują nie tylko w lokalnej społeczności, ale także w szerokim obiegu społecznym, są bowiem obecne – oprócz PRNG – na ogólnodostępnych mapach topograficznych.
Przykładowo wymieniono dziesięć cech gwarowych, zarejestrowanych w materiałach PRNG przeznaczonych do standaryzacji przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych. Po konsultacjach z gminami część nazw obiektów fizjograficznych prawdopodobnie zachowa swoją postać gwarową, aby zbliżyć oficjalne wykazy z lokalną wymową.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Z historii ustalania nazw miejscowości na pograniczu polsko-ukraińskim po 1945 roku

Administracyjne zmiany ukraińskich i uważanych za ukraińskie nazw miejscowości w Polsce południowo-wschodniej w 1977 roku, późniejsze zabiegi o uchylenie zmian i przywrócenie nazw w 1981 roku były już omawiane. W artykule podano kilka nowych szczegółów oraz omówiono wcześniejsze zmiany przeprowadzone po 1945 roku.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Nauczanie dialektologii na studiach ukrainistycznych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

W artykule omówiono miejsce dialektologii w nauczaniu na studiach ukrainistycznych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Przeanalizowano programy studiów w okresie funkcjonowania kierunków: filologia ukraińska i ukrainistyka jako studiów jednolitych magisterskich i dwustopniowych. Omówiono formy kształcenia dialektologicznego, realizowane treści programowe, scharakteryzowano dorobek naukowy wykładowców tego przedmiotu, a także zróżnicowanie grup studenckich pod względem znajomości gwary.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Jubilata życiorys onomastyczny

Tekst ma charakter laudacyjnej biografii Jubilata Profesora Feliksa Czyżewskiego, widzianej przez pryzmat nazewnictwa własnego, które wyraża się poprzez dane: antroponimiczne (imię, nazwisko), toponimiczne (miejsca zamieszkania, edukacji, pracy, szlaków przemieszczania się w przestrzeni miejskiej i pozamiejskiej), ideonimiczne (tytuły prac naukowych) oraz chrematonimiczne (godności i odznaczenia).

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Badania słowianoznawcze w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Trzydzieste urodziny Instytutu Filologii Słowiańskiej (1989–2019)

Niniejszy artykuł stanowi próbę podsumowania funkcjonowania Instytutu Filologii Słowiańskiej KUL przez pryzmat działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej jego pracowników w latach 1989–2019.
Od samego początku istnienia jednostki jej trzon dydaktyczny opierał się na trzech filologiach: białoruskiej, rosyjskiej i ukraińskiej, a pracownicy realizowali swoje zainteresowania naukowe związane z przynależnością do funkcjonujących w jednostce Katedr: Katedry Kultury Bizantyńsko-Słowiańskiej, Katedry Kultury Bizantyńsko-Słowiańskiej, Katedry Języków Słowiańskich i Katedry Literatur Słowiańskich.
W ciągu tych trzydziestu lat slawistykę KUL ukształtowało wiele wybitnych postaci, które określiły charakter jednostki, wskazując kierunki badawcze kolejnym pokoleniom slawistów. Wśród nich są: prof. Ryszard Łużny, pomysłodawca i założyciel kierunku oraz jego najbliżsi współpracownicy prof. Anna Woźniak i prof. Witold Kołbuk, a także prof. Stefan Kozak, prof. Aleksander Barszczewski, prof. Michał Łesiów i prof. Dmytro Buczko.
Sferę działalności naukowo-badawczej przedstawiono w postaci wykazu wybranych publikacji poszczególnych pracowników, co pozwoliło na przedstawienie profilu badawczego jednostki.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Galicyjska nieobyczajność końca XIX i pierwszych dekad XX wieku w świetle wybranych dokumentów epoki

W artykule został poruszony problem nieobyczajności drugiej połowy XIX i początku XX wieku na terenie Galicji Wschodniej. Nieobyczajność nazywana jest również nierządem, prostytucją, handlem żywym towarem kobietami i dziećmi, białym niewolnictwem. Powszechny na terenie Galicji Wschodniej proceder prostytucji nie był wynikiem dynamicznych procesów uprzemysłowienia czy spektakularnej urbanizacji jak w Europie Zachodniej. Wchodząca od 1772 r. w skład imperium Habsburgów Galicja właśnie z uwagi na prowincjonalny oraz graniczny charakter skazana była na polityczny konflikt wewnętrzny, zastój gospodarczy i zacofanie. Wszechobecne ubóstwo, popychające ludność do migracji, generowało takie destrukcyjne zjawiska społeczne, jak bezdomność, przemoc, sieroctwo oraz nierząd. Galicja dzieliła w tym zakresie los innych skolonizowanych ziem Europy Środkowo-Wschodniej, skąd zazwyczaj werbowali swoje ofiary handlarze żywym towarem. Problem nie zniknął po upadku państw centralnych, stanowił też poważne wyzwanie dla władz II Rzeczpospolitej, w skład której w 1918 r. weszła Galicja Wschodnia. Inspiracją do napisania tekstu była znaleziona w Archiwum Historycznym miasta Lwowa korespondencja metropolity Kościoła greckokatolickiego Andrzeja Szeptyckiego oraz cykl artykułów ukraińskiego prozaika Jurija Wynnyczuka pt. Z historii ukraińskiego dna.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kultura ludowa jako wspólny przedmiot zainteresowań polskich i ukraińskich twórców oraz badaczy we Lwowie na przełomie XIX i XX wieku

Szkic jest próbą zrekonstruowania polsko-ukraińskich dyskusji o literaturze we Lwowie, uwzględniających obecność kultury ludowej w twórczości. Ma charakter historyczno-przeglądowy, zastosowano w nim również metodę porównawczą. Fascynacja ludowością z jednej strony jednoczyła polskich i ukraińskich intelektualistów, zaś z drugiej niejednokrotnie była powodem sporów wewnątrz tych środowisk. Teksty krytyczno-literackie o tematyce ludowej, ukazujące się na łamach wybranej prasy lwowskiej na przełomie XIX i XX wieku, są świadectwem aktywnej współpracy intelektualnej Polaków i Ukraińców, a także wzajemnego zainteresowania rozwojem kultury sąsiada.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Struktura epitetów gatunkowych ukraińskich oficjalnych nazw grzybów makroskopijnych

W artykule skupiono się na problematyce struktury epitetów gatunkowych w obszarze ukraińskich oficjalnych nazw grzybów makroskopijnych. W pierwszej części opracowania autor poruszył kwestie związane z historią nazewnictwa binominalnego oraz badań mykologicznych na Ukrainie. Druga część tekstu zawiera analizę (semantyczną, słowotwórczą, strukturalną) materiału wyekscerpowanego z monografii poświęconych mykologii, podręczników akademickich z mykologii, atlasów grzybów oraz branżowych stron internetowych.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Młodopolskie kryminały z Galicją w tle, czyli Maryli Szymiczkowej sposób na kryminał retro

Kryminały retro, których akcja rozgrywa się na przełomie wieków XIX i XX albo w latach międzywojennych, tworzą obecnie jeden z najpopularniejszych nurtów literatury kryminalnej w Polsce. Wśród ciekawszych zjawisk literackich ostatnich lat należy odnotować ukazujący się pod pseudonimem Maryli Szymiczkowej krakowski cykl kryminałów retro autorstwa Jacka Dehnela i Piotra Tarczyńskiego. Celem niniejszego artykułu jest analiza fenomenu powieściowej trylogii: Tajemnica Domu Helclów (2015), Rozdarta zasłona (2016) i Seans w Domu Egipskim (2018), która wpisuje się w czytelniczą koniunkturę powieści kryminalnych osadzonych w dawnej przeszłości, a równocześnie gra z popkulturową konwencją, obficie czerpiąc z różnorodnych źródeł literackich, wskrzeszając malowniczy obraz kultury modernizmu wraz z historyczno-obyczajowymi realiami dziewiętnastowiecznej Galicji.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Charkowskie ABC. O motywach sakralnych w „ABC Pielgrzyma-Polaka” Bronisławy Ostrowskiej

Artykuł poświęcony jest postaci i liryce wybitnej młodopolskiej artystki Bronisławy Ostrowskiej. Ukazuje jej dzieła opublikowane w Charkowie, w którym przebywała w czasie I wojny światowej, na tle biografii poetki i problematyki religijnej ewokowanej w jej wypowiedziach literackich. Charakteryzuje środowisko Polonii charkowskiej przełomu XIX i XX wieku, w którym wraz z falą uchodźców z Królestwa poetka organizowała życie kulturalno-oświatowe w latach 1915–1918. Skupia się na tomie A.B.C. Pielgrzyma Polaka, opublikowanym w Charkowie, poddając analizie i interpretacji obecną w nim topikę sakralną. Próbuje ukazać ów tom oraz dwa inne wydane w Charkowie zbiory poezji Ostrowskiej w kontekście kształtowania się jej literackiej osobowości.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dziewiętnastowieczny Kijów oczami polskich mieszkańców i podróżników: kwestie poetyki miasta w literaturze pamiętnikarskiej

W artykule przeanalizowano literackie wizje przestrzeni urbanistycznej Kijowa XIX wieku, stworzone przez marginalizowanych pisarzy pogranicza polsko-ukraińskiego, między innymi Aleksandra Grozę, Antoniego Marcinkowskiego i Michała Czajkowskiego. Uwypuklono antynomiczność przestrzeni miejskiej, nakreślono jej perspektywę dźwiękową, kolorystyczną, jak również strukturą pionową i poziomą.

Czasopismo: TEKA Komisji Polsko-Ukraińskich Związków Kulturowych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Paweł Popieliński, Mniejszość niemiecka w III Rzeczypospolitej (1989—2019) w procesie integracji ze społeczeństwem większościowym, Wydawnictwo Instytutu Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2020, 514 s.

Paweł Popieliński, Mniejszość niemiecka w III Rzeczypospolitej (1989—2019) w procesie integracji ze społeczeństwem większościowym, Wydawnictwo Instytutu Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2020, 514 s.

Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
O trudnościach płynących z ubóstwa i sposobach ich przezwyciężania

Everyday Hardship. Patterns of Resilience in the Households Living in Poverty, red. nauk. Monika Gnieciak, Krzysztof Łęcki, Kazimiera Wódz, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2020, 365 s.

Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Koncepcja réferéntiel w epistemologii Ferdinanda Gonsetha

Artykuł składa się z sześciu części: (Wstęp), 1. Pojęcie repozytorium, 2. Rola repozytorium w procesie wiedzy, 3. Repozytorium jako system odniesienia, 4. Strategia otwarcia repozytorium, 5. Uwagi końcowe.
Dla Ferdinanda Gonsetha repozytorium to zbiór warunków wstępnych, bez których taka lub inna systematyczna działalność nie mogłaby mieć miejsca. Repozytorium może być oferowane jako szkielet, w którym będzie się odbywać ta aktywność. Repozytorium to szkielet wiedzy, na podstawie którego oceniamy i sytuujemy ludzi, rzeczy i zdarzenia. Ramy te zostały nabyte w kulturze, w edukacji lub na podstawie indywidualnych doświadczeń. Układ odniesienia nie jest ani całkowicie obiektywny, ani całkowicie subiektywny. Jest to mieszanka, w której to, co jest przedmiotem, i to, co ze świata, chce się zgodzić. Zmianom układu odniesienia może towarzyszyć postęp w obiektywności osądów i poprawności postępowania.
 

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Modele semantyczne w dziejach matematyki

Powszechnie mówi się, że modele semantyczne pojawiły się w matematyce dopiero w XIX wieku (modele struktur algebraicznych, modele geometrii nieeuklidesowej), a teoria modeli pojawiła się dopiero w XX wieku (Tarski). To twierdzenie jest uproszczeniem. Można wykazać, że Kartezjusz już w XVII wieku stosował modele geometryczne i arytmetyczne swojej algebry. Dla aksjomatycznej teorii rozmiarów Eudoksosa możliwe było pokazanie modeli matematycznych już w IV wieku przed narodzinami Chrystusa. Od początków nauki o nauce i filozofii matematyki (Arystoteles) wyrażano także pewne twierdzenia z obszaru teorii modeli.

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Matematyka XVIII wieku a Kanta filozofia matematyki

Współczesna metodologia matematyki zabrania jakiegokolwiek odniesienia do grafiki w dowodach matematycznych. Kant, który zakładał, że sądy matematyczne są sądami syntetycznymi i a priori, w konsekwencji twierdził, że w dowodach matematycznych konieczne jest odwołanie się do poglądów a priori. Twierdzenie Kanta zgadzało się z faktyczną sytuacją matematyki w XVIII wieku. W tamtym czasie analiza była bardzo często oparta na ilustracjach geometrycznych i mechanicznych. W artykule postawiono hipotezę, że Kant przyjął, że sądy matematyczne są sądami syntetycznymi a priori (czego konsekwencją było to, że w dowodach matematycznych konieczne jest odwołanie się do poglądów a priori) do faktycznej sytuacji matematyki w XVIII wieku. wyjaśnić teoretycznie.

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Lucjan Świto: Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika w formie wyznaniowej ze skutkami cywilnymi w prawie polskim. Olsztyn: Wydawnictwo UWM, 2019, 254 p

Lucjan Świto: Zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika w formie wyznaniowej ze skutkami cywilnymi w prawie polskim [Entering into a marriage by proxy in the denominational form with civil consequences under Polish law]. Olsztyn: Wydawnictwo UWM, 2019, 254 pp

Czasopismo: Ecumeny and Law
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Czy Gottlob Frege pierwszy zdefiniował liczby naturalne?

Powszechnie mówi się, że liczby naturalne po raz pierwszy zdefiniował G. Frege (1884), a niezależnie B. Russell (1903). Artykuł ten, oparty na spostrzeżeniach słynnego badacza twórczości życiowej B. Bolzano, J. Berga, udowadnia, że filozof i matematyk z Pragi już w latach trzydziestych XIX wieku posługiwał się swoją definicją liczb naturalnych - tak zwanych liczb abstrakcyjnych, nienazwanych. Definicja B. Bolzano znajduje się na tej samej linii rozwoju, co koncepcja G. Frege i B. Russella, ponieważ opiera się na koncepcji równości zbiorów. Koncepcja liczb naturalnych B. Bolzano pozostaje nieznana, ponieważ nie oparł on swojej arytmetyki na pojęciach abstrakcyjnych, nienazwanych liczb. Ponadto manuskrypt Pure Numbers został opublikowany dopiero w 1976 roku.

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Gaude, Mater Polonia? • Emilia Wąsikiewicz-Firlej. On (De)constructing CorporateIdentity • Wydawnictwo Naukowe UAM: Poznań, 2017

Recenzowana praca została wskazana przez Autorkę jako osiągnięcie naukowe koronujące jej dotychcza-sowy dorobek. Relacjonując zawartość książki, stwierdzam, że liczy ona 419 stron. Praca jest opatrzona streszczeniem w języku polskim (str. 416–419) oraz bibliografią (str. 355–398), w której wskazane są bardzo nieliczne najświeższe pozycje z literatury zagadnienia, czyli powstałe w ciągu kilku ostatnich lat. Pamiętać należy przy tym, że relewantnych publikacji z zakresu badań, którymi chciała się zająć Emilia Wąsikiewicz-Firlej bardzo wiele ukazuje się z miesiąca na miesiąc. Praca o takim rozmachu powinna zawierać obszerne przedstawienie aktualnego stanu badań, a takiego właśnie przedstawienia aktualnego stanu badań brakuje w recenzowanej rozprawie.

Czasopismo: Academic Journal of Modern Philology
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Kilka uwag o przedmiocie logiki intuicjonistycznej

Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, co jest przedmiotem logiki intuicjonistycznej. Rozważania opierają się na publikacjach twórców intuicjonizmu, zwłaszcza Heytinga. W tle poczyniono również komentarze na temat logiki klasycznej. Prawa klasycznej logiki zdań ustanawiają pewne obiektywne i jednocześnie najbardziej ogólne związki między faktami i zdarzeniami. Myśliciele zakładają istnienie takich powiązania, które charakteryzują stanowisko ontologiczne. Z drugiej strony prawa logiki intuicjonistycznej ustanawiają związki między konstrukcjami matematycznymi lub właściwościami tych konstrukcji na podstawie uprzednio utworzonych i zbadanych mentalnych konstrukcji matematycznych.

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Taksonomia sprawności słuchania i mówienia w języku polskim jako ojczystym

Celem artykułu jest przedstawienie ujęcia taksonomicznego sprawności słuchania i mówienia w języku polskim jako ojczystym. Autorki wychodzą z założenia, że w zapisach podstawy programowej języka polskiego w szkole podstawowej z 2017 roku kładzie się nacisk zwłaszcza na kształcenie sprawności czytania i pisania, stąd zwrócenie uwagi na pozostałe dwie sprawności: słuchania i mówienia, i propozycja usystematyzowania wiedzy o nich z wykorzystaniem kategorii taksonomicznych.

Czasopismo: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Uwagi językoznawcy o kompetencjach odpornościowych (na podstawie profesji nauczyciela akademickiego)

Celem artykułu jest próba usytuowania nieznanego współczesnym leksykografom (a tym samym kłopotliwego) pojęcia „kompetencje odpornościowe” w dyskursie dotyczącym kompetencji modelowego nauczyciela — nauczyciela akademickiego przyszłości. Umiejętności rezyliencyjne umożliwiają „odnalezienie się” w nowej, zmiennej przestrzeni społecznej. W sytuacji zagrożenia pandemicznego rozwijanie kompetencji odpornościowych niezależnie od profesji nie podlega dyskusji. W zawodzie współczesnego nauczyciela, także akademickiego, wzmacnianie rezyliencji zdaje się wręcz koniecznością — kompetencje odpornościowe zapewniają sprawne realizowanie procesu dydaktycznego na odległość, niewątpliwie ułatwiają sprostanie wyjątkowym wymaganiom edukacyjnym w czasach pandemii.

Czasopismo: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nowe wyzwania glottodydaktyki polonistycznej w Chińskiej Republice Ludowej

W artykule przedstawiono sytuację, wyzwania i problemy współczesnej chińskiej polonistyki. Przez ponad 50 lat na terenie Chińskiej Republiki Ludowej funkcjonowała jedna polonistyka — na Pekińskim Uniwersytecie Języków Obcych (Beijing Foreign Studies University), na której kształcono przyszłych tłumaczy, pracowników ministerstw i dyplomacji; Katedra Języka Polskiego na PUJO funkcjonuje do dziś. Od 2009 roku wzrasta w Chinach zainteresowanie nauką języka i kultury polskiej, a polonistyki są tworzone na innych chińskich uniwersytetach, co jest efektem między innymi współpracy Chin z krajami Europy Środkowo-Wschodniej oraz inicjatywy Jeden Pas, Jeden Szlak. W roku akademickim 2020/2021 w Chinach języka polskiego można się uczyć na dwudziestu uczelniach. Dynamiczny rozwój studiów polskich w Chinach stawia przed nauczycielami, studentami oraz instytucjami rządowymi wiele wyzwań.

Czasopismo: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika