rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zawartość wapnia, sodu i siarki oraz wydzielonych frakcji manganu i miedzi w wybranych nawozach naturalnych

Ograniczeniem w wykorzystaniu niektórych nawozów naturalnych do celów nawozowych może być zmienność ich składu chemicznego, a tym samym często niezbilansowana zawartość składników pokarmowych dla roślin. Celem przeprowadzonych badań było oznaczenie zawartości wapnia, sodu, siarki, miedzi i manganu ogółem oraz rozmieszczenia miedzi i manganu we frakcjach wydzielonych według procedury BCR w wybranych nawozach naturalnych. Analizowano obornik świński i bydlęcy oraz pomiot od kur niosek i brojlerów z wybranych ferm i gospodarstw indywidualnych powiatów: siedleckiego, łosickiego i sokołowskiego, w województwie mazowieckim. Zawartość wapnia, sodu, siarki, miedzi i manganu ogółem oznaczono metodą atomowej spektrometrii emisyjnej z plazmą indukcyjnie wzbudzoną, po wcześniejszej mineralizacji materiałów „na sucho” w piecu muflowym w temperaturze 450oC i rozpuszczeniu popiołu w 10% roztworze HCl. Frakcjonowania sekwencyjnego miedzi i manganu dokonano metodą BCR. Analizowane nawozy naturalne miały zróżnicowaną ilość badanych makroelementów, jak też miedzi oraz manganu. Największą zawartość wapnia, sodu, siarki i miedzi stwierdzono w pomiocie od brojlerów, a manganu – w oborniku świńskim, natomiast najmniejszą zawartość wszystkich oznaczanych pierwiastków odnotowano w oborniku bydlęcym. We wszystkich nawozach naturalnych najwięcej miedzi oznaczono we frakcji związanej z materią organiczną i siarczkami. W pomiocie od kur niosek i brojlerów oraz w oborniku bydlęcym najwięcej manganu stwierdzono we frakcji wymiennej i łatwo rozpuszczalnej w środowisku kwaśnym, a w oborniku świńskim we frakcji redukowalnej.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Szanse i ograniczenia dla rolnictwa ekologicznego na Nizinie Mazowieckiej

Dotychczas głównym wskaźnikiem rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce było zwiększanie areału gruntów ekolo- gicznych, podczas gdy rozwój rynku ekoproduktów nie jest już tak dynamiczny. Dlatego istnieje potrzeba poszukiwania rozwią- zań zachęcających do zwiększania produkcji ekologicznych pło- dów rolnych, a także określania barier, które ten rozwój hamują. Celem pracy była analiza rolnictwa ekologicznego oraz wskazanie działań ułatwiających jego dalszy rozwój na terenie Niziny Mazowieckiej. Badania ankietowe prowadzono w latach 2008–2014 w losowo wybranych 290 gospodarstwach ekologicz- nych oraz 503 gospodarstwach konwencjonalnych. Większość (94%) gospodarstw ekologicznych posiadała certyfikat. Pozosta- łe 6% było w trakcie konwersji. Uzyskane wyniki wskazują, że na Nizinie Mazowieckiej występują predyspozycje środowisko- we i społeczne dla rozwoju rolnictwa ekologicznego, a główny- mi czynnikami, które ten rozwój ograniczają, są: brak kapitału i zasobów siły roboczej, niska dochodowość i trudności ze zby- tem płodów rolnych. Te same czynniki ograniczają rozwój gospo- darstw konwencjonalnych. Działaniami, które przyczyniłyby się do dalszego rozwoju gospodarstw, są głównie: zintensyfikowana promocja rolnictwa i produktów ekologicznych w mediach (po- nad 50% odpowiedzi), ułatwienia w organizowaniu się grup pro- ducenckich (ponad 26% odpowiedzi), a także zwiększenie liczby gospodarstw ekologicznych (ok. 26% odpowiedzi).

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Regulacja zachwaszczenia i sposób uprawy a dostępność fosforu dla roślin uprawnych

Fosfor jest niezbędny dla rozwoju wszystkich or- ganizmów żywych i jest elementem reakcji biochemicznych związanych z gromadzeniem lub uwalnianiem energii. Jest on niezbędny do fotosyntezy i metabolizmu roślin. Fosfor wpływa na wytworzenie obfitego systemu korzeniowego przez rośliny, a tym samym zmniejsza ich wrażliwość na stresy środowiskowe, a także umożliwia intensywne pobieranie składników mineral- nych z gleby. Odpowiednia zawartość fosforu w roślinach jest istotna dla uzyskania wysokich i dobrych jakościowo plonów. Wysoką zawartością fosforu przyswajalnego charakteryzuje się ok. 19% gleb Polski, natomiast 48% wykazuje niską zasobność w ten składnik. Jednak nawet na glebach zasobnych w fosfor ro- śliny mogą wykazywać symptomy jego niedoboru, gdyż pierwia- stek ten bardzo łatwo ulega procesowi uwstecznienia i przecho- dzi w formy trudno dostępne dla roślin. O dostępności fosforu dla roślin, oprócz zasobności gleby, decydują również warunki siedliska oraz stosowana agrotechnika. Ważnym jej elementem jest regulacja zachwaszczenia, gdyż chwasty bardzo często sku- tecznie konkurują z rośliną uprawną o fosfor. Duże znaczenie w zwiększaniu dostępności fosforu mogą mieć również oddziały- wania międzygatunkowe w ryzosferze w uprawach mieszanych roślin.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ jesiennego terminu siewu na plon i jakość ziarna pszenicy jarej

Badania przeprowadzono w trzech sezonach wegetacyjnych (2007/2008, 2008/2009 i 2009/2010). W jednoczynnikowym doświadczeniu mikropoletkowym badano wpływ terminu siewu na plon i wartość technologiczną ziarna pszenicy jarej od- miany Cytra. Zastosowano cztery terminy siewu: trzy jesienne i jeden wiosenny (w terminie optymalnym). Stwierdzono istotny wpływ terminu siewu na plonowanie i wartość technologiczną ziarna pszenicy jarej. Wyższe plony uzyskano z zasiewów jesiennych niż wiosennych. Elementami plonowania, które zapewniły pszenicy jarej odmiany Cytra sianej w terminie jesiennym większy plon ziarna niż w zasiewie wiosennym, były większa masa ziarna i liczba ziaren z kłosa oraz zwiększone krzewienie produkcyjne roślin. Ziarno o lepszej wartości technologicznej (większa zawartość białka ogółem, w tym białek glutenowych, większe wartości wskaźnika sedymentacyjnego) uzyskano z siewu wiosennego.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena jakości ziarna linii mieszańcowych Aegilops L. × Triticum aestivum L.

Celem badań była ocena masy tysiąca ziarniaków i zawartości białka ogólnego w ziarnie linii mieszańcowych uzy- skanych w wyniku krzyżowania dzikich gatunków traw z rodzaju Aegilops – Aegilops kotschyi Boiss. i Ae. variabilis Eig. z odmia- nami pszenicy zwyczajnej Triticum aestivum L. Ziarno pocho- dziło z roślin uprawianych w latach 2012–2014 na polu Stacji Doświadczalnej Wydziału Nauk Rolniczych Uniwersytetu Przy- rodniczego w Lublinie. Pole doświadczalne zlokalizowane było na glebie brunatnej pochodzenia lessowego, należącej do kom- pleksu pszennego dobrego. W kolejnych latach rośliny zbierano z pola w fazie dojrzałości pełnej i na 10 pojedynkach z każdej formy oceniono masę tysiąca ziarniaków (MTZ). Analizę zawar- tości białka wykonywano na próbach ziarna z pojedynków o naj- większej MTZ. Ogólną zawartość białka oznaczono metodą Kjel- dahla. Ocenę przeprowadzono w celu wyselekcjonowania form, które mogłyby zostać wykorzystane jako materiał wyjściowy w hodowli jakościowej pszenicy zwyczajnej. Badania pokazały, że linie mieszańcowe Ae. variabilis Eig. i Ae. kotschyi Boiss. z pszenicą zwyczajną charakteryzowały się wyższą zawartością białka ogólnego w ziarnie (średnio 15,8%) od pszenicznych komponentów rodzicielskich (średnio 13,4%). Najwyższą zawartość białka odnotowano w ziarnie dzikich ga- tunków rodzicielskich Ae. kotschyi Boiss. – 25,1% i Ae. variabilis Eig. – 23,4%. Wśród mieszańców Ae. variabilis Eig. × T. aestivum L. wyróżniała się linia Ae. variabilis Eig. × Rusałka, w ziarnie której odnotowano średnio 17,6% białka ogólnego. Wśród linii Ae. kotschyi Boiss. × T. aestivum L. najwięcej białka ogólnego w ziarnie zawierały Ae. kotschyi Boiss. × Rusałka (średnio 17,0%) i (Ae. kotschyi Boiss. × Rusałka) × Piko (średnio 16,3%). Średnia zawartość białka ogólnego w ziarnie odmian pszenicy zwyczaj- nej wahała się od 12,8% (Korweta) do 14,9% (Rusałka). Większa suma opadów w okresie kwiecień–lipiec wpływała pozytywnie na MTZ linii mieszańcowych i negatywnie na średnią zawartość białka w ich ziarnie. Najwyższą średnią zawartość białka odno- towano w ziarnie linii mieszańcowych w 2012 roku (16,5%), gdy suma opadów była najniższa w trzyletnim okresie badań. W kolejnych latach przy 2–3 razy większej sumie opadów w okresie kwiecień–lipiec zawartość białka była niższa (2013 – 15,9%, 2014 – 15,0%). Takiego wpływu nie odnotowano w przypadku odmian pszenicy i gatunków Aegilops. Ziarniaki linii mieszań- cowych były dobrze wypełnione, a ich kształt i barwa były po- średnie lub podobne do ziarniaków pszenicy. Średnia MTZ linii mieszańcowych z trzech lat badań była zbliżona (33,1 g) do MTZ odmian rodzicielskich pszenicy (33,9 g). Linie mieszańcowe o wyższej zawartości białka w ziarnie mogą stanowić cenne źró- dło genów w hodowli jakościowej pszenicy zwyczajnej.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena skuteczności metod poprawy składu florystycznego trwałych użytków zielonych w gospodarstwach północnego oraz wschodniego regionu Polski

Celem pracy jest ocena efektów poprawy składu florystycznego łąk grądowych metodą siewu bezpośrednie- go i pełnej uprawy z zastosowaniem mieszanek nasion traw i roślin bobowatych w zróżnicowanych warunkach pluwiotermicznych na terenie północno-wschodniej Polski. Badania typu łanowego prowadzono w trzech gospodarstwach: w Dymniku (53°58′N 19°28′E), w Kątach Milewskich (53°22′N 22°59′E) i w Kodniu (51°54′N 23°36′E). Zabiegi w celu poprawy stanu trwałych użytków zielonych (TUZ) wykonano wiosną 2012 r., a zauważalną zmianę składu runi uzyskano w następnym roku. Efektywność obu sposobów poprawy TUZ oceniano na pod- stawie zmian składu botanicznego runi oraz wielkości plonów białka ogólnego i cukrów rozpuszczalnych. Pozytywny efekt zastosowania obu metod poprawy składu florystycznego uzyskano w siedliskach łąk grądowych położonych na glebach wytworzonych z gliny lekkiej i średniej. Podsiew spowodował wzbogacenie składu gatunkowego runi, a pełna uprawa poprzez przeoranie rodzimych ekotypów – znaczne jego uproszczenie. W wyniku obu zabiegów w siedliskach grądowych na glebach wytworzonych z gliny uzyskano poprawę wartości użytkowej runi, wzrost sumarycznych plonów białka i cukrów rozpuszczalnych. Przeprowadzone badania wykazały, że powodzenie poprawy TUZ zarówno metodą podsiewu z udziałem diplo- i tetraploidalnych odmian gatunków traw i bobowatych, jak i pełnej uprawy nie zawsze jest skuteczne i zależy od warunków glebowych oraz pluwiotermicznych po przeprowadzonych zabiegach.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ poziomu nawożenia azotem na plonowanie sorga dwubarwnego (Sorghum bicolor (L.) Moench) uprawianego w zróżnicowanych warunkach siedliskowych

28Polish J o u r n al o f A g r o n o m y , N o . 29, 2017 Abstrakt. Rodzaj sorgo (Sorghum) obejmuje kilkadziesiąt tak- sonów, szeroko rozpowszechnionych i uprawianych w wielu rejonach świata. Możliwości wykorzystania sorga są szerokie. Ce- lem pracy była ocena poziomu plonowania sorga dwubarwnego w zależności od poziomu nawożenia azotem, w zróżnicowanych warunkach siedliskowych. Doświadczenia prowadzono w latach 2010–2014 w układzie podbloków losowanych, w zróżnicowa- nych warunkach glebowych i klimatycznych. W doświadczeniach oceniano trzy poziomy nawożenia azotem (kg∙ha-1): 80, 120, 180. Przeprowadzone badania nie pozwoliły na jednoznaczne określenie wpływu jakości gleby na plon zielonej i suchej masy sorga. Poziom plonowania był w znacznym stopniu uzależniony od przebiegu warunków atmosferycznych w okresie wegetacji. Odmiana Sucrosorgo 506 charakteryzowała się wyższym plonem zielonej masy i mniejszą zawartością suchej masy w porównaniu do odmiany Rona 1. Plon suchej masy obydwu porównywanych odmian nie różnił się istotnie statystycznie. Zwiększenie pozio- mu nawożenia azotem nie różnicowało istotnie zarówno plonu zielonej masy, jak i udziału suchej masy. Jedynie plony suchej masy sorga nawożonego 160 kg N·ha-1 były istotnie wyższe w porównaniu do dawek 80 i 120 kg N·ha-1.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zawartość składników pokarmowych w zależności od udziału komponentów oraz terminu zbioru w mieszance łubinu wąskolistnego z owsem

W latach 2010–1012 przeprowadzono badania mające na celu określenie wpływu składu i terminu zbioru na zawartość składników pokarmowych w mieszankach łubinu wąskolistnego z owsem uprawianych na zieloną masę. Czynnikami badawczy- mi były: udział komponentów w mieszance: łubin wąskolistny – siew czysty, owies – siew czysty, łubin wąskolistny 75% + owies 25%, łubin wąskolistny 50% + owies 50%, łubin wąsko- listny 25% + owies 75% (za 100% przyjmowano normę wysiewu w siewie czystym), oraz termin zbioru: faza kwitnienia łubinu wąskolistnego, faza płaskiego zielonego strąka łubinu wąskolist- nego. W pobranym materiale roślinnym oznaczono zawartość: białka ogólnego, tłuszczu surowego, włókna surowego i popio- łu surowego oraz obliczono zawartość związków bezazotowych wyciągowych jako różnicę czterech składników i sumy 1000. Najwyższą zawartość białka ogólnego odnotowano w mie- szankach łubinu wąskolistnego z owsem o udziale komponen- tów 75% + 25% i 50% + 50%, popiołu surowego w mieszance o udziale komponentów 75% + 25%, a tłuszczu surowego, włókna surowego i związków bezazotowych wyciągowych w mieszance o udziale komponentów 25% + 75%. Mieszanka łubinu wąsko- listnego z owsem zebrana w fazie kwitnienia zawierała więcej białka ogólnego, popiołu surowego i bezazotowych związków wyciągowych, a zebrana w fazie płaskiego zielonego strąka łubi- nu wąskolistnego więcej tłuszczu surowego i włókna surowego.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Obce gatunki inwazyjne we florze spontanicznej żywopłotów w południowo-zachodniej części miasta Siedlce

Praca obejmuje analizę stopnia zachwaszczenia żywopłotów ze szczególnym uwzględnieniem udziału obcych gatunków inwazyjnych. Badania przeprowadzono w latach 2014–2016 w południowo-zachodniej części miasta Siedlce. Polegały one na wykonaniu spisów florystycznych w analizowanych siedliskach. Nasadzenia żywopłotów są siedliskami rozprzestrzeniania się obcych gatunków inwazyjnych. Stwierdzono w nich występowanie 175 gatunków, w tym 33 gatunki uznane w kraju za inwazyjne. Wśród nich gatunkami szczególnie zagrażającymi żywopłotom były drzewa i krzewy: Acer negundo, Fraxinus pennsylvanica, Rhus typhina, Padus serotina, Robinia pseudoacacia. Ich negatywne oddziaływanie polega na silnej konkurencji, zwłaszcza o światło, co prowadzi do ustępowania gatunków nasadzonych. Najczęściej i w największym pokryciu notowano Acer negundo, który występował zwłaszcza w żywopłotach z ligustru pospolitego.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Porównanie reakcji odmian jęczmienia jarego na termin siewu

W latach 2011–2013 przeprowadzono doświadczenia mikropoletkowe z jęczmieniem jarym na polu doświadczalnym Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach, na glebie kompleksu pszennego dobrego. Celem badań było porównanie nowych odmian jęczmienia jarego pod względem ich reakcji na opóźnienie terminu siewu. Porównywano odmiany: Basic, Goodluck, Iron, KWS Aliciana, Natasia (seria 2011–2012) i Despina, Ella, Fariba, Gawrosz (forma nagoziarnista), Kucyk i Raskud (seria 2012–2013). Uwzględniono dwa terminy siewu: 1–5 IV i 10 dni później. 
Opóźnienie terminu siewu wpłynęło ujemnie na liczbę kłosów na jednostce powierzchni i na plon ziarna wszystkich odmian, dodatnio na zawartość białka w ziarnie, a nie powodowało istotnych zmian liczby ziaren w kłosie i masy 1000 ziaren. Do bardziej tolerancyjnych na opóźnienie terminu siewu (wykazujących najmniejsze zniżki plonu) można zaliczyć odmiany: Goodluck, Natasia, Ella, Gawrosz i Kucyk. Badane odmiany różniły się znacznie liczbą kłosów na jednostce powierzchni oraz plonem ziarna. Mniejsze zróżnicowanie dotyczyło liczby ziaren w kłosie i masy 1000 ziaren. Wysokim plonem ziarna, dzięki większej liczbie kłosów w łanie, charakteryzowały się odmiany: Natasia, Kucyk i Ella. Najwyższą liczbą ziaren w kłosie wyróżniały się odmiany Iron i Raskud. Nagoziarnista odmiana Gawrosz wykazała najniższy plon ziarna, ale najwyższą zawartość białka w ziarnie.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zróżnicowanie gospodarki nawozowej azotem w polskim rolnictwie

W pracy przedstawiono zagadnienie gospodarki nawozowej azotem, uwzględniając zróżnicowanie regionalne, w perspektywie średniookresowej obejmującej lata 2004–2015 (2017). Podstawę analizy porównawczej na poziomie województw (NUTS-2) stanowiły dane statystyki masowej. Z przeprowadzonych analiz wynika, że prowadzenie odpowiedzialnej gospodarki nawozowej (pod względem efektywności produkcyjnej i potencjalnych oddziaływań środowiskowych) wymaga zachowania równowagi pomiędzy odpływem a dopływem azotu w systemie produkcji rolniczej. Obserwowanym niekorzystnym zjawiskiem w gospodarce nawozowej Polski jest zwiększone zużycie azotu w stosunku do pozostałych makroskładników. W analizowanych latach funkcjonowania Polski w WE zużycie azotu mieściło się w przedziale 60–80 kg∙ha-1 UR. Z produkcji zwierzęcej w formie nawozów naturalnych pochodzi 35–40 kg N brutto w odniesieniu do ha UR w dk. Całkowita nawozochłonność wynosiła przeciętnie 2,9 kg N na jednostkę zbożową plonu globalnego. Wskaźnik ten jest jednak w znacznym stopniu zróżnicowany regionalnie. Wysokie salda bilansu azotu brutto i jednocześnie wysoka nawozochłonność w województwie wielkopolskim, kujawsko-pomorskim i łódzkim wskazują na silną presję środowiskową na tym obszarze. Odwrotna sytuacja ma miejsce w województwie małopolskim i podkarpackim, co wskazuje na możliwość zwiększonej mineralizacji substancji organicznej i pogorszenie żyzności gleb.

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego stabilnych pod względem cech plonotwórczych

Celem pracy była ocena zróżnicowania genetycznego materiałów kolekcyjnych pszenżyta ozimego za pomocą marke- rów RAPD. Do badań wybrano 24 genotypy (rody hodowlane i odmiany) pochodzące z różnych rejonów świata, u których na podstawie wieloletnich badań i analiz statystycznych stwierdzo- no stabilność cech plonotwórczych. Spośród wstępnie przeanalizowanych 50 starterów RAPD do oceny polimorfizmu wybrano 9. Startery te amplifikowały łącz- nie 81 fragmentów DNA, z czego 56 (69,13%) stanowiły frag- menty polimorficzne. Średnia wartość indeksów podobieństwa genetycznego badanych genotypów wynosiła 0,81 i wahała się od 0,76 (pomiędzy odmianą Pinokio i pozostałymi obiektami) do 0,91 (pomiędzy rodem LAD 671 i mieszańcem Alzo × LAD 122/90). Odmiana Pinokio charakteryzowała się największym dystansem genetycznym do wszystkich badanych genotypów, zaś rody hodowlane: LAD 671, DED 1556/90 i mieszaniec Alzo × LAD 122/90 oraz odmiana Bolero wykazały się największym podobieństwem w porównaniu do pozostałych genotypów. Otrzymane wyniki wskazują, że mimo zróżnicowanego po- chodzenia geograficznego stabilne pod względem cech plono- twórczych materiały kolekcyjne pszenżyta ozimego charaktery- zują się niewielkim zróżnicowaniem genetycznym

Czasopismo: Polish Journal of Agronomy
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wkład absolwentów Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Płocku w unowocześnianie techniczne rolnictwa na Mazowszu

Praca dotyczy kształcenia kadr do wdrażania i rozwoju mechanizacji rolnictwa na przykładzie Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Płocku. Wprowadzenie mechanizacji rolnictwa było przez lata kontynuowane przez jej wychowanków. Artykuł przypomina osoby, które tworzyły szkołę. Część badawcza pracy dotyczy jednego rocznika uczniów, potem absolwentów i ich rozwoju zawodowego w latach 1964–2019.

Czasopismo: Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki rolnicze, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, rolnictwo i ogrodnictwo, pedagogika
Ile nadań Krzyża Walecznych otrzymał Płock w 1921 r.?

W 2021 r. dr inż. Piotr Gryszpanowicz postawił tezę, że w 1921 r. Płock został odznaczony przez marszałka Józefa Piłsudskiego 4-krotnym Krzyżem Walecznych. Sprawa nie jest jednak jednoznaczna, bowiem nie ma potwierdzenia 4-krotnego nadania w dokumentach Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Czasopismo: Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Od emocjonalnej do relacyjnej historii wiedzy: pojęcia, zwroty, kierunki

Artykuł stanowi wprowadzenie do emocjonalnej historii wiedzy, która w ostatnich latach rozwinęła się we Francji w antropologii, socjologii i historii nauki. Autorka podejmuje refleksję nad opublikowaną w 2019 roku pracą Françoise Waquet Une histoire émotionnelle du savoir. XVIIe-XXIe siècle (Emocjonalna historia wiedzy. XVII–XXI wiek) i analizuje ją w szerokim kontekście interdyscyplinarnej refleksji nad historią wiedzy oraz nauki. Celem artykułu jest wskazanie na najważniejsze rozpoznania Waquet i zestawienie ich z innymi propozycjami pojawiającymi się w obszarze historii nauki.

Czasopismo: Autobiografia Literatura Kultura Media
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Umiejscawianie nauki (o literaturze)

Autorka wskazuje na niewyzyskany potencjał badawczy geograficznego kontekstu powstawania faktów naukowych i proponuje metodę ich (auto)biograficznego umiejscawiania jako możliwą strategię badania historii nauki ujmowanej kulturowo. Jako przykładowy przedmiot tak zaprojektowanej analizy prezentuje działające w latach 20. i 30. XX wieku Koło Polonistów Uniwersytetu Poznańskiego.

Czasopismo: Autobiografia Literatura Kultura Media
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Anatomia anegdoty

Anegdota stanowi przypadek graniczny literatury oraz zorganizowanej literacko żywej mowy (parole). Zastanawia trwałość jej specyficznej poetyki, widzianej „od strony” literatury (zawdzięcza ją m.in. udziałowi czynników nieświadomych), „od strony” technik fikcji anegdota okazuje się natomiast elementem strategii retorycznych. Zwrot anegdotyczny oznaczałby tu wykroczenie poza ścisłe reguły komunikacji dyskursywnej i narzucania sugestii. Anegdota bowiem jest zwykle zawoalowaną wypowiedzią krytyczną, działającą podprogowo. Łączy składniki informacyjne z intencją sceptyczną, która owe treści podważa. Jej ostrze wymierzone jest często we wzniosłe pozory i patos, z jakimi prezentuje się światu autorytet. Wprowadza w obraz świata migotliwość i dwoistość motywacji ludzkich, co składa się na właściwą jej strategię przenicowań.

Czasopismo: Autobiografia Literatura Kultura Media
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Od letargu do akrobacji. O wertykalnej orientacji podmiotu w eseistyce Marka Bieńczyka

Początkowo dwuręczne pisarstwo Marka Bieńczyka ewoluowało w stronę hybrydycznej, wielogatunkowej formuły eseistycznej. Ewolucję tę, w nawiązaniu do Sloterdijkowskiej koncepcji życia teoretycznego (bíos theōrētikós), przedstawiono jako wyraz postawy niechętnej tworzeniu spójnych teoretycznych ram dyskursu naukowego oraz konstruowaniu wyraźnie określonej tożsamości człowieka nauki. Wykazano, że postawa ta uwidacznia się w coraz wyraźniejszym ujawnianiu się w eseistyce Bieńczyka podmiotów sylleptycznych, umieszczanych w heterotopicznych przestrzeniach akrobatycznego aktywizmu (stanowiącego alternatywę dla letargicznej postawy człowieka teoretycznego). Kreując tego rodzaju podmioty, pisarz sięga po charakterystyczne dla wyobraźni melancholijnej toposy wertykalnej poetyki wznoszenia się i upadku.

Czasopismo: Autobiografia Literatura Kultura Media
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo