rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Akceptacja demokracji i poczucie przystosowania do aktualnego ustroju – analiza porównawcza przekonań studentów z 2003, 2008 i 2013 roku

W niniejszej pracy zdiagnozowano stosunek do demokracji oraz poczucie przystosowania do aktualnego ustroju. Badanie przeprowadzono trzykrotnie: w roku 2003 (325 osób), 2008 (379 osób) oraz 2013 (368 osób). Objęło ono studentów białostockich uczelni. Starano się ustalić, czy w kolejnych pomiarach (5-letni cykl badań) obserwuje się (1) postępującą akceptację demokracji i (2) wzrost poczucia przystosowania do aktualnego ustroju, które rozumiane jest jako poczucie podmiotowości politycznej i identyfikacja z polityką rządu (przeciwieństwo poczucia alienacji politycznej). Najbardziej pozytywny stosunek do ustroju demokratycznego zaobserwowano w roku 2008. W tym też roku odnotowano najwyższe poczucie przystosowania, zarówno wtedy, gdy analizowano wskaźnik podmiotowości (skuteczności) politycznej, jak i wskaźnik identyfikacji z polityką rządu. Wbrew oczekiwaniom, w roku 2013 stosunkowo większy niż w roku 2008 odsetek studentów opowiadał się za rządami autorytarnymi i ujawniał poczucie alienacji politycznej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wybrane skutki wykluczenia społecznego

Artykuł stanowi przegląd wiedzy na temat problematyki wykluczenia społecznego. Przedstawiono w nim dominujące modele teoretyczne opisujące to zjawisko. Omówiono znaczenie i wartość przynależności i wsparcia grupy społecznej. Następnie zaprezentowano możliwe skutki wykluczenia społecznego, wskazując na jego negatywne konsekwencje. Przedstawiono również wyniki badań, świadczące o istnieniu dwóch różnych sposobów postępowania jako skutków wykluczenia: agresji lub zachowań prospołecznych. Zaprezentowano także kierunki dalszych badań nad fenomenem ostracyzmu.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Pytanie o wolność w polskiej szkole. Rozważania przy myśli Martina Heideggera

W artykule stawiam pytanie o możliwość zaistnienia wolności w przestrzeni edukacji szkolnej. Namysł swój sytuuję w koncepcji filozoficznej M. Heideggera. Punktem wyjścia do podjętych rozważań jest myśl sformułowana w eseju Pytanie o technikę, w którym filozof ukazuje techniczny charakter współczesnej cywilizacji. Celem artykułu jest naświetlenie możliwości przejścia od przedstawieniowego ujęcia edukacji do myślenia o uczeniu się pojmowanego, jako odkrywanie istoty człowieczeństwa. Dokonywana przeze mnie analiza codziennych praktyk szkoły, pozwoli na ukazanie tych elementów, które budują techniczną istotę edukacji szkolnej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W stronę nie-antropocentrycznej ontologii tego, co edukacyjne

Tekst jest próbą rozwijania nie-antropocentrycznej pedagogiki rzeczy. W jego ramach stawiana jest teza dotycząca konieczności przemyślenia ontologii edukacji implikowanej przez antropocentryczny sposób myślenia o tym, co społeczne. Poprzez między innymi odwołania do posthumanizmu, społecznych studiów nad nauką i technologią (STS – science and technology studies), a zwłaszcza teorii aktora-sieci, zaproponowano sposób myślenia o ontologii tego, co edukacyjne, który pozwala docenić relacyjność, złożoność i hybrydyczność aktorów wpisaną w najbardziej podstawowy poziom istnienia (nie tylko) edukacyjnych bytów.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Różnice pomiędzy oceną zachowania dziecka wychowującego się w placówce opiekuńczo-wychowawczej, jako instytucji pieczy zastępczej a dziecka wychowywanego w rodzinie

Współcześnie, kiedy więzy rodzinne są coraz bardziej rozluźniane, a relacje pomiędzy członkami rodzin nie są silne, wartość kontekstu pochodzenia rodzinnego jednostki nie powinna mieć istotnego znaczenia w jej ocenie. Wielokrotnie jednak słyszymy o nierównym a wręcz stygmatyzującym traktowaniu ludzi ze względu na ten czynnik. Dzieje się tak nie tylko w przypadku osób dorosłych, ale także dzieci. Sposób spostrzegania drugiego człowieka przez ten pryzmat może powodować długotrwałe konsekwencje, skutkujące nawet wykluczeniem społecznym. Tekst relacjonuje wyniki badań przeprowadzonych wśród 130 osób (w tym 30 nauczycieli), których celem było sprawdzenie sposobu postrzegania wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych. Wykazano, że to jedynie nauczyciele odmiennie (w sposób stygmatyzujący) oceniali zachowanie dziecka, jeśli było ono podopiecznym placówki pieczy zastępczej, w porównaniu z takim samym zachowaniem dziecka wychowywanego w rodzinie.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
(Prze)żyć z cukrzycą w szkole

W ostatnich dekadach XX wieku w populacji europejskiej cukrzycę typu 1 rozpoznawano u coraz młodszych osób, dziś najwyższą zapadalność obserwuje się pomiędzy 10. a 14. rokiem życia. Ocenia się, że aktualnie na świecie żyje około 440 tys. dzieci poniżej 15. roku życia z rozpoznaną cukrzycą typu 1. Cukrzyca typu 1, jako choroba przewlekła, jest niezmiernie trudnym doświadczeniem dla dziecka, gdyż znacząco zmienia jego dotychczasowy tryb życia niemal we wszystkich wymiarach: funkcjonowania w domu rodzinnym, w środowisku szkolnym, w relacjach z rówieśnikami, a także w zakresie realizowania pasji i zainteresowań. Terapia cukrzycy musi być realizowana nieustannie, przez całą dobę. Kluczowymi elementami postępowania z tą chorobą są bowiem wielokrotnie wykonywane (od 8 do 12 razy) w ciągu doby pomiary oraz dokumentowanie poziomu glikemii we krwi. Przedmiotem naszego zainteresowania są doświadczenia społeczne (a dokładniej mówiąc interpretacje doświadczeń) uczniów chorujących na cukrzycę w ich środowisku szkolnym. W badaniu została wykorzystana metoda „czystej” netnografii. Materiał badawczy wykorzystany w niniejszym opracowaniu pochodzi z analizy postów zamieszczonych na forum internetowym do diabetyków www.mojacukrzyca.org.pl. Lektura postów uczniów, dotkniętych cukrzycą typu 1, wskazuje na ich zróżnicowane doświadczenia związane z codziennym funkcjonowaniem na terenie szkoły oraz relacjami z rówieśnikami. Doświadczenia te bywają skrajnie odmienne, od pełnych empatii i akceptacji ze strony nauczycieli i rówieśników po wrogie, nacechowane złymi emocjami, np. zazdrością.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dlaczego tak niewiele? Ocena z matematyki oraz lęk przed matematyką jako predyktory wyboru przez maturzystki studiów ścisłych i technicznych

Artykuł stanowi próbę wyjaśnienia zjawiska niewielkiej reprezentacji kobiet na kierunkach ścisłych/technicznych (Dlaczego tak niewiele?). W pracy skoncentrowano się na „paradoksalnym” wymiarze zjawiska, ukazującym niepodejmowanie przez uczennice studiów omawianego typu także w przypadku wysokich osiągnięć z matematyki. Sugeruje się (Trusz 2015), że przyczynę tego stanu rzeczy stanowi m.in. lęk przed matematyką. Badania własne przeprowadzono w celu empirycznego ukazania wysokości szkolnych not oraz lęku przed matematyką w roli predyktorów wyboru przez maturzystki (w relacji do ich kolegów) studiów ścisłych/technicznych. Uzyskane dane wskazują, że generalnie w przypadku uczennic rolę pozytywnego predyktora wyboru odgrywa najwyższa ocena z matematyki, zaś lęk przed testowaniem wiedzy matematycznej jest silnym predyktorem negatywnym. Dokonano szczegółowej analizy konstelacji obu predyktorów w kontekście przewidywanego prawdopodobieństwa wyboru studiów ścisłych/technicznych przez najwyżej oceniane uczennice. Rezultaty ukazują, że w ich przypadku zasadnicze znaczenie należy przypisać nie wysokości lęku, ale jego subiektywnej interpretacji. Dyskutując wyniki badań własnych, odwołano się do koncepcji statusu płci S.J. Correll (2004).

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zamieszkiwanie i tożsamość. Dyspozytyw domu w urządzaniu jego mieszkańców

Problematyka tekstu dotyczy konstytuowania się ludzkiej tożsamości w kontekście przestrzeni. Teoretyczne punkty oparcia naszego wywodu stanowią M. Eliadego koncepcja przestrzeni zasiedlonej i M. Heideggera koncepcja bycia w świecie. Pierwsza z nich wskazuje na społeczne stanowienie ramy dla tożsamości indywidualnej, druga natomiast odsyła do wysiłku tworzenia przez człowieka przestrzeni dzięki jego związkom z rzeczami pod ręką. W jej kontekście zakłócenie bezpośredniości związku człowieka z rzeczą niesie ze sobą ryzyko zablokowania rozwoju jego tożsamości. Tymczasem współczesna kultura konsumpcyjna wykreowała praktyki zarządzania urządzaniem przez ludzi prywatnej przestrzeni ich domu, które uważamy za element kapitalistycznej polityki urządzania ludzi.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Pedagogika w poszukiwaniu Innego rozumu. Ku krytyce pojęcia rozumu instrumentalnego

Celem artykułu jest poszukiwanie genezy pojęcia rozumu instrumentalnego w pedagogice. Przyjmując radykalną krytykę rozumu prowadzoną przez Szkołę Frankfurcką za intelektualny paradygmat drugiej połowy XX wieku, rekonstruuję i analizuję przejęte przez pedagogikę filozoficzne pojęcia „rozumu instrumentalnego” i Innego rozumu, poruszając się tropem wyznaczonym najpierw przez T. Adorno i M. Horkheimera, a następnie drugiego pokolenia frankfurtczyków: J. Habermasa i H. Schnädelbacha. Moim rozważaniom towarzyszy także myśl polskiego filozofa M.J. Siemka. Podejmuję rozważania nad konstrukcją współczesnych mitów społecznych i ukazuję, w jaki sposób analizowane pojęcia stają się narratywistycznymi środkami budowania mitycznej opowieści, najpierw w filozofii, a później w pedagogice. Podkreślam konieczność podjęcia pedagogicznego sporu, który pozwoli na przeciwstawienie się kontroświeceniowym tendencjom widocznym we współczesnej praktyce edukacyjnej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Strategie wchodzenia w dorosłość wiejskiej młodzieży w krajach azjatyckich

Problematyka wchodzenia w dorosłość jest omawiana głównie na przykładzie miejskiej młodzieży wywodzącej się klas średnich w Europie i Ameryce Północnej. W państwach, w których dominują społeczności wiejskie, brakuje informacji na temat dorosłości. Prezentowany artykuł jest próbą przedstawienia wiedzy na temat wchodzenia w dorosłość w społeczeństwach tradycyjnych zamieszkujących Azję. Do odpowiedzi na pytania dotyczące strategii wchodzenia w dorosłość i czynników ją kształtujących została wykorzystana analiza danych zastanych z badań sondażowych zrealizowanych wśród młodzieży w wieku 14–29 lat w Uzbekistanie, Kazachstanie, Kirgistaniei Gruzji. Do analizy tego fenomenu wykorzystano koncepcję „wielkiej piątki” (Big Five), w której to wejście w dorosłość jest równoznaczne z zakończeniem edukacji, podjęciem pracy, założeniem rodziny, posiadaniem dzieci, prowadzeniem samodzielnego gospodarstwa domowego. Wyniki analiz pokazały, że młodzież w sferze subiektywnej preferuje tradycyjne formy dorosłości opierające się na rodzinie. Analizując klasyczne kryteria dorosłości, stwierdzono, że większość młodych jeszcze nie osiągnęła statusu dorosłego. Prowadzone analizy pokazały też, że wejście w dorosłość jest różne dla młodzieży wiejskiej i miejskiej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Okaleczona wspólnota komunikacyjna. Siła agresji w megamedialnym świecie

Zjawiska agresji i przemocy, niezmiennie towarzyszące naszej aktywności komunikacyjnej, przybrały współcześnie jakościowo nową postać – a to za sprawą nowego kształtu naszego zapośredniczonego medialnie świata: za sprawą jego megamedialnego charakteru. Narzędzia teoretyczne transcendentalnej pragmatyki, jako koncepcji fundującej spójny projekt filozofii komunikacji, pozwalają na zdiagnozowanie tych zjawisk jako fundamentalnego zagrożenia dla warunków egzystencji wspólnoty komunikacyjnej. Diagnoza ta – we współbrzmieniu z imperatywami transcendentalno-pragmatycznej etyki współodpowiedzialności – obliguje do bezwzględnego rygoryzmu komunikacyjnego. Nakłada „ekologiczną” wręcz powinność ochrony okaleczanej wspólnoty komunikacyjnej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Pedagogika i „pytanie o sens życia”

W artykule zawarto polemikę z takim myśleniem o pedagogice, które – z jednej strony – oczekuje od tej dyscypliny odpowiedzi na pytania o sens ludzkiego życia i pożądany, projektowany obraz świata, a z drugiej – w sytuacji rozczarowania, braku tak określonych odpowiedzi – mówi o słabości i rezygnacji pedagogiki z jej zobowiązania. Autor tekstu, będącego punktem wyjścia do prowadzonej w tym artykule polemiki, proponuje hermeneutyczny namysł nad otwartością pytań, a także zwraca się ku sztuce (literaturze) jako inspiracji pedagogicznej. Dlatego w opracowaniu podjęto zagadnienie interpretacji myśli hermeneutycznej, dotyczącej wątków literackich, etycznych, pedagogicznych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Trudności społecznej adaptacji dzieci zdolnych

Artykuł stanowi próbę wyjaśnienia trudności społecznej adaptacji dzieci zdolnych w młodszym wieku szkolnym, w świetle teorii dezintegracji pozytywnej K. Dąbrowskiego(1979). W artykule krótko uzasadniamy wybór koncepcji teoretycznych, stanowiących podstawę podjętych badań oraz przedstawiamy poglądy wybranych badaczy, potwierdzające bądź zaprzeczające twierdzeniom o nieprzystosowaniu społecznym dzieci zdolnych. Prezentujemy dwa studia przypadków badanych dzieci, następnie podejmujemy dyskusję nad trudnościami w ich przystosowaniu społecznym jako pierwszymi objawami dezintegracji pozytywnej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Obrona przed manipulacją - poszukiwanie psychologicznego „układu odpornościowego”

W artykule poruszono problematykę radzenia sobie z manipulacją społeczną, i z takiej perspektywy zarysowano znaczenie czynników dyspozycyjnych i sytuacyjnych jednostki. Czynniki dyspozycyjne, np. inteligencja społeczna, inteligencja emocjonalna, kompetencje społeczne, twórcze myślenie, umożliwiają konstruktywne radzenie sobie w warunkach manipulacji społecznej – warunkach, które zaburzają równowagę psychiczną. Naruszenie podmiotowości w warunkach manipulacji wywołuje stres, poczucie krzywdy, a w konsekwencji utratę godności. Rezultaty przytoczonych w artykule badań ukazują możliwości aktywnego i biernego radzenia sobie z zachowaniami o charakterze manipulacji.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Edukacyjny potencjał narracji w konstruowaniu kariery. Dwugłos badawczy

W niniejszym artykule podejmujemy kwestię znaczenia edukacyjnego potencjału narracji oraz kompetencji narracyjnych w procesie konstruowania karier przez młodzież i osoby dorosłe. Wydłużająca się edukacja, niełatwe tranzycje edukacyjne i zawodowe, jakich doświadczają młodzi ludzie, a także zdestabilizowany charakter współczesnych karier, owocują wzrastającym poczuciem niepewności, nieprzewidywalności i niemożności sprawowania kontroli nad ich projektowaniem i przebiegiem. Poczucie to dotyczy zarówno młodzieży, stojącej przed wyborem dalszej ścieżki kształcenia, jak i studentów oraz absolwentów, stawiających pierwsze kroki na rynku pracy. W związku z tym coraz częściej dostrzegana jest potrzeba wsparcia rozwoju, tak u młodzieży, jak i u osób dorosłych, kompetencji kariery, w tym kompetencji narracyjnych. W niniejszym artykule przedstawiamy znaczenie narracji dla konstruowania kariery, zilustrowane przez dwa odrębne projekty badawcze.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Bezpieczne więzi – osoby doświadczające przemocy w procesie zmiany relacji rodzinnych

Celem artykułu jest prezentacja badań nad zmianami, jakich doświadczają osoby doznające przemocy w związku w procesie psychoterapii i po jej zakończeniu. Jest to także próba odpowiedzenia na pytania, w jaki sposób osoby w bliskich związkach radzą sobie z przemocową przeszłością, kontynuując relację pomiędzy osobą doznającą przemocy a stosującą ją. Wyniki badań pokazują, że trudno jest radzić sobie z budowaniem tożsamości związku, nie integrując doświadczeń przemocowych, oraz tworzyć „normalną” codzienność.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Life Design w praktyce poradniczej. Narracje klientów

Celem naszych badań było poznanie, zrozumienie i opisanie zmian w konstruowaniu kariery przez młode kobiety, które spotkały się z doradczyniami pracującymi zgodnie z koncepcją Life Design. Prowadzone przez nas badania przebiegały w dwóch etapach. W pierwszym etapie prowadziłyśmy rozmowy z klientkami wg The Career Story Interview autorstwa Marka Savickasa. W etapie drugim, odroczonym, pytałyśmy klientki, na podstawie ułożonego przez nas (autorskiego) scenariusza wywiadu otwartego, o doświadczanie spotkania z doradcą, zmiany związane z poczuciem własnej wartości, obrazem siebie oraz samorozumieniem. Ważną kwestią poruszaną w wywiadzie było badanie planów aktywności lub działań narratorek, podejmowanych między rozmowami doradczymi, rozumianych jako przejaw refleksyjnego (re)konstruowania własnej kariery oraz wzięcia odpowiedzialności za planowanie swojego życia.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Formy aktywizacji zawodowej osadzonych w Polsce. Przegląd stosowanych rozwiązań

Pytanie o formy aktywizacji zawodowej osadzonych w Polsce ma istotne znaczenie z punktu widzenia realizowanych celów resocjalizacji. Próbując odpowiedzieć na pytanie o stosowane w Polsce rozwiązania w zakresie aktywizacji zawodowej osadzonych i korzyści wynikających z podejmowania tego rodzaju działań, w pierwszej kolejności przedstawiono podstawowe zagadnienia dotyczące wykonywania kary pozbawienia wolności w Polsce. Następnie na podstawie wyników badań w jednostkach penitencjarnych na terenie czterech inspektoratów w Polsce północnej (Gdańsk, Olsztyn, Szczecin i Koszalin) prowadzonych w latach 2017–2018 sformułowano wnioski na temat stosowanych rozwiązań w zakresie form aktywizacji zawodowej osadzonych wykorzystywanych w polskim systemie penitencjarnym. Badania zostały zrealizowane przy wykorzystaniu metody sondażu diagnostycznego. Po uzyskaniu zezwolenia władz inspektoratów do jednostek penitencjarnych rozesłana została ankieta z prośbą o jej wypełnienie. Następnie zostały przeprowadzone wywiady z personelem działów penitencjarnych zajmującym się zawodową aktywizacją osadzonych. Wśród stosowanych rozwiązań w zakresie aktywizacji zawodowej osadzonych w Polsce są projekty europejskie, krajowe – w tym również rozwiązania autorskie kadry jednostek, praca, edukacja i poradnictwo zawodowe dla skazanych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zmagania nietradycyjnych studentów w poszukiwaniu zatrudnienia. Refleksje badaczy polskich i szwedzkich

W artykule porównujemy wyniki badań, które zostały przeprowadzone wśród nietradycyjnych studentów w Polsce i Szwecji. Szukamy zarówno podobieństw, jak i różnic w tak czasami odmiennych systemach edukacyjnych, a z drugiej strony podobnej sytuacji na rynku pracy wywołanej czynnikami globalnymi. Nasze badania dotyczą „zatrudnialności” (employability) jako koncepcji, która zdobyła szczególną popularność w polityce edukacyjnej Unii Europejskiej promującej ścisłe związki między uniwersytetami, rynkiem pracy i gospodarką. Badacze w krytycznym dyskursie nad zatrudnialnością wskazują, że jest to istotny zwrot w debacie i podejmowanych w tym obszarze działaniach, gdyż polega na przesunięciu odpowiedzialności za zatrudnienie z państwa (polityka gospodarcza i rynek pracy) na jednostkę (uzyskanie odpowiednich umiejętności, które odpowiadają na potrzeby rynku pracy). Artykuł przedstawia zmagania z zatrudnieniem i zatrudnialnością grupy studentów, którą określamy jako nietradycyjną (niedoreprezentowaną w szkolnictwie wyższym) na tle różnic w organizacji szkolnictwa wyższego, występujących barier w dostępie do rynku pracy dla badanej grupy studentów oraz sposobów radzenia sobie z zatrudnialnością. Badania zostały przeprowadzone metodą wywiadów biograficznych w ramach międzynarodowego projektu EMPLOY finansowanego z środków programu Erasmus+ (2014-1-UK01-KA203-001842-TP).

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Indywidualizacja nauczania w szkole – możliwości i ograniczenia. Teoretyczny kontekst zagadnienia

W artykule podejmuję złożoną tematykę indywidualizacji nauczania w szkole. Próbuję odpowiedzieć na pytanie, czy w szkole jest ona możliwa do zrealizowania. Pokazuję tę wielowymiarowość, zaczynając od różnego rozumienia indywidualizacji i uwzględniając jej historyczne pochodzenie. Następnie analizuję zapisy dotyczące indywidualizacji nauczania w prawie oświatowym. W dalszej kolejności pokazuję czym jest indywidualizacja nauczania w szkole według badaczy zajmujących się tym zagadnieniem. Indywidualizacja na poziomie deklaratywnym oznacza respektowanie niepowtarzalności ucznia, zaakcentowanie jego aktywności oraz emancypację. Indywidualizację na poziomie zaleceń do realizacji w szkole cechuje zgoda na kreowanie własnej drogi w sytuacji wysokiej standaryzacji i instytucjonalizacji. Indywidualizacja nauczania traktowana jest też instrumentalnie jako droga do osiągnięcia innych celów. Poza tym ograniczone stosowanie indywidualizacji związane jest z przywiązaniem do zasad jednolitej i masowej szkoły.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Odpowiedzialność za cyberprzemoc w stosunku do nieletnich

Celem artykułu jest analiza możliwości poradzenia sobie polskiej szkoły ze zjawiskiem cyberprzemocy w stosunku do nieletnich oraz osób dorosłych, w szczególności nauczycieli. Autorzy przedstawiają w artykule możliwości dochodzenia odpowiedzialności prawnej za działania cyberprzemocowe w sytuacji, gdy ofiara oraz sprawca są małoletni oraz kiedy ofiarą staje się funkcjonariusz publiczny, tj. nauczyciel, sprawcą zaś jest nieletni – uczeń szkoły. W artykule podjęto również próbę przeanalizowania obecnie funkcjonującego prawa w Polsce oraz próbę oceny, czy prawo jest w stanie poradzić sobie z narastającym w szybkim tempie problemem, jakim jest przemoc w internecie. Analizie poddane zostały również gotowość szkół publicznych do skutecznej edukacji małoletnich w temacie cyberprzemocy oraz gotowość do radzenia sobie ze sprawcą cyberprzemocy, w tym pomoc ofierze – nauczycielowi, który stał się celem ataku małoletniego ucznia.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Specyficzne poczucie samoskuteczności jako moderator związku pozytywnego nastroju z wydajnością poznawczą

Wyniki badań nad związkiem między nastrojem a wydajnością poznawczą nadal pozostają niejasne. W niniejszym badaniu zakładano, że związek ten może być moderowany przez specyficzne poczucie samoskuteczności. Przyjęto, że pozytywny nastrój osób o wyższym poczuciu samoskuteczności powinien korelować dodatnio z wydajnością poznawczą. Osoby takie są w zadaniu wysoce umotywowane, bo na bazie wysokiego poczucia samoskuteczności antycypują sukces, mogący podtrzymać ich pozytywny nastrój. W przypadku osób o niskim specyficznym poczuciu samoskuteczności założono, że cecha ta będzie współwystępować z niską motywacją zadaniową w pozytywnym nastroju. Wyniki badania korelacyjnego (N = 49) potwierdziły hipotezę dotyczącą pozytywnego nastroju u osób o wysokim poczuciu samoskuteczności. Dyskusji poddano potencjalne implikacje uzyskanych zależności między poczuciem samoskuteczności, wydajnością poznawczą a odczuwanym afektem w sferze edukacyjnej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia