rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Studenci z niepełnosprawnością w szkolnictwie wyższym na Ukrainie

W niniejszym artykule o charakterze przeglądowo-teoretycznym autorka przedstawia sytuację studentów niepełnosprawnych w systemie szkolnictwa wyższego na Ukrainie. Na podstawie literatury ukraińskiej zostały zdefiniowane pojęcia „integracji” i „inkluzji” oraz „inkluzyjnego środowiska edukacyjnego”. Autorka dokonuje przeglądu kształcenia studentów z niepełnosprawnością na Otwartym Międzynarodowym Uniwersytecie Rozwoju Człowieka „Ukraina” (m. Kijów) oraz porusza kwestie wsparcia oferowanego przez środowiska akademickie. W opracowaniu także została opisana forma wsparcia (ukr. cупровід – towarzyszenie; opieka) studentów z niepełnosprawnością, która działa na niektórych ukraińskich uczelniach.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Uniwersyteckie kształcenie nauczycieli (pedagogów specjalnych) – pomiędzy szansą a ograniczeniem poszerzania granic możliwości, urzeczywistniania humanistycznej wizji edukacji

Prowadzone analizy, dotykające zmian w uniwersyteckim kształceniu nauczycieli (pedagogów specjalnych), ukierunkowane są pytaniami, które rodzą się w obliczu wyzwania urzeczywistniania humanistycznej wizji edukacji, wizji edukacji dla zmiany społecznej. W perspektywie tych wizji edukacji oczywiste jest, że praktyka społeczna, jaką jest nauczanie/wychowanie/rehabilitacja, nie potrzebuje realizatorów służebnych wobec nakazów, deklarujących zawodowy światopogląd życzliwości i akceptacji Innego. Potrzebuje realizatorów świadomych, zdolnych do przekraczania tego, co społeczne, socjalnie narzucone przez instytucje, refleksyjno-krytycznych wobec dyskursów codzienności, w tym przestrzeni dyskursu naukowego. Analizy otwiera dyskusja wokół wzorca kształcenia pedagogów specjalnych, jaki ukształtował się u zarania ich kształcenia na bazie głęboko humanistycznej myśli Marii Grzegorzewskiej. To wzorzec, który dobrze wpisywał się w nową ścieżkę dążeń w zakresie edukacji zapoczątkowanej wstrząsem społecznym w Polsce w latach 1980-1981. Kolejnym krokiem są analizy w polu uniwersyteckiego kształcenia po zmianie politycznej w 1989 roku. Analizy te odsłaniają, że kluczem w kształceniu nauczycieli stał się prymat kompetencji adaptacyjnych, pozwalających skutecznie działać, odnaleźć się na rynku pracy, był przedsiębiorczym i komunikatywnym, co tworzy przestrzeń kształcenia zgodną z porządkiem czynu, a nie z porządkiem rozumienia. W odwołaniu do stanowisk odsłaniających słabości w uniwersyteckim kształceniu nauczycieli (pedagogów specjalnych) rozważono kwestię rewizji niektórych paradoksów, wskazując jednocześnie na fakt, że najnowsze regulacje nie przynoszą oczekiwanych zmian w zakresie kształcenia nauczycieli niebędących pedagogami specjalnymi.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Niepełnosprawność w społeczeństwie 5.0 - wizja, rzeczywistość i post-humanistyczne wątpliwości

Niepełnosprawność jest jednym z często pojawiających się zagadnień w analizach poświęconych kierunkom i wymiarom aktualnych przemian społecznych. Zgodnie z tymi analizami, w społeczeństwie 5.0, opartym na intrenecie rzeczy, łączącym ludzi i urządzenia w jednym, sieciowym organizmie, funkcjonalne ograniczenia człowieka zostaną zredukowane przy współudziale inteligentnych maszyn. Część rozwiązań technologicznych już jest stosowana w medycynie regeneracyjnej, część natomiast stanowi przedmiot intensywnych badań wdrożeniowych, a ich inspirującym kontekstem naukowym jest dyskurs post-humanistyczny. W artykule poruszone zostały kwestie współzależności kształtowania się wybranych koncepcji teoretycznych dotyczących przyszłości człowieka i przemian technologicznych ze szczególnym uwzględnieniem sposobów ujmowania problematyki niepełnosprawności. Wskazane zostały zarówno neutralne i jednoznacznie pozytywne aspekty nowego społeczeństwa, jak i te, których znaczenie dla osób z niepełnosprawnością wpisuje się w szereg wątpliwości etycznych ujawniających się w dyskursie post-humanistycznym.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Droga ku emancypacji – sport kontaktowy w życiu osób z niepełnosprawnością narządu ruchu

Niniejszy artykuł zwraca uwagę na tematykę sportu osób z niepełnosprawnością. Temat ten został wybrany ze względu na zainteresowania sportowe oraz chęć zrozumienia co łączy dwa obszary – niepełnosprawność oraz środowisko sportowe. Przedstawione w artykule treści stanowią część badań realizowanych w ramach pracy magisterskiej. Podstawą analizy były badania narracyjne zdobyte drogą pogłębionych wywiadów przeprowadzonych ze sportowcami uprawiającymi hokeja na sledgach oraz rugby na wózkach. Z poniższego artykułu dowiadujemy się jakie możliwości daje sport osobom z niepełnosprawnościami w dążeniu do większej niezależności i funkcjonowania w społeczeństwie. Na początku przybliżona została teoria związana z obszarem aktywności fizycznej osób z niepełnosprawnościami, następnie przedstawione zostały podstawy metodologiczne oraz rezultaty własnych badań w odniesieniu do wybranych obszarów i aspektów narracji sportowców z niepełnosprawnością.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Związki partnerskie w perspektywie kobiet z niepełnosprawnością intelektualną

W ostatnich latach widoczny jest wzrost zainteresowania problematyką seksualności osób z niepełnosprawnością intelektualną (m.in. Kijak 2011; Kościelska 2000; Żyta 2013), jednakże wciąż niewiele badań obiera jako swój przedmiot zainteresowań takie zagadnienia, jak związki partnerskie, małżeństwa czy pełnienie roli rodzicielskiej przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Badania, które zostały zaprezentowane w artykule, przedstawiają postrzeganie związków partnerskich przez kobiety z niepełnosprawnością intelektualną. W trakcie analizy wyłoniło się sześć  płaszczyzn, które dotyczą związków partnerskich, znaczenia miłości oraz sposobów jej definiowania, relacji zachodzących między partnerami, roli kobiety oraz partnera w związku partnerskim, a także postaw najbliższego otoczenia oraz społeczeństwa wobec związków partnerskich osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Domniemanie (nie)prawdomówności i poczucie (nie)kompetencji – przemoc seksualna wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną w narracjach pedagogów i terapeutów

Niniejszy artykuł jest wstępnym przedstawieniem analizy zjawiska przemocy seksualnej wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną w narracjach nauczycieli, terapeutów i psychologów pracujących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną. W artykule zaprezentowane zostały fragmenty projektu badawczego realizowanego w ramach grantu Narodowego Centrum Nauki Miniatura 2. Przeprowadzono wywiady na temat przemocy seksualnej wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną z kadrą pedagogiczno-psychologiczną. Wyodrębniono wstępnie dwie kategorie analizy: domniemanie (nie)prawdomówności oraz poczucie (nie)kompetencji.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie szczęścia u rodziców dzieci z niepełnosprawnością intelektualną

W prezentowanym artykule poddano analizie, jakże często pomijaną w literaturze przedmiotu, problematykę poczucia szczęścia rodziców dzieci niepełnosprawnych, zwłaszcza niepełnosprawnych intelektualnie. Zdecydowana większość prac dotyczących niepełnosprawności intelektualnej poświęcona jest tematyce negatywnej, dotyczącej przede wszystkim problemów rodzin osób niepełnosprawnych intelektualnie, ich deficytów, chorób i zaburzeń wynikających z tej niepełnosprawności. Z tego też względu w opracowaniu niniejszym podkreśla się konieczność skoncentrowania się w teorii niepełnosprawności, badaniach oraz praktyce również na jej pozytywnych aspektach oraz zwraca uwagę na fakt, że dobrostan psychiczny pełni niezwykle ważną funkcję motywacyjną, bowiem nie tyle stanowi wynik doświadczeń życiowych i działań, co przede wszystkim decyduje o owych doświadczeniach oraz działaniach, jak również o ich rezultatach. Poczucie szczęścia odgrywa niezwykle istotną rolę w radzeniu sobie z różnego rodzaju sytuacjami, w tym również z sytuacją posiadania dziecka z niepełnosprawnością intelektualną, determinuje jak się wydaje umiejętność radzenia sobie z trudnościami wynikającymi z owej sytuacji, tym samym decydując o efektywności procesu rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością intelektualną. W artykule zwrócono uwagę na problematykę poczucia szczęścia rodziców dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, podkreślając możliwość wykorzystywania zarówno w teorii, jak i praktyce pedagogicznej założeń psychologii pozytywnej jako warunku optymalizacji oraz funkcjonowania osób niepełnosprawnych intelektualnie oraz ich rodzin.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Uznanie jako kluczowa kategoria w procesie (re)konstruowania swojej tożsamości przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną

Praca nad własną tożsamością, to jedno z ważniejszych zadań stojących przed człowiekiem, człowiekiem z niepełnosprawnością także. Budowanie tożsamości u osób z niepełnosprawnością intelektualną zależne jest od uznania pełnosprawnych, które warunkuje powodzenie tego procesu. Uznanie dorosłości tej grupy osób wyraża się m.in. poprzez relacje, kontakt z otoczeniem społecznym, świadome podejmowanie samodzielnych decyzji, dokonywanie wyborów, kierowanie się własnymi potrzebami, aspiracjami i planami życiowymi. Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących doświadczania i interpretowania przez dorosłe osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną uznania/deficytu uznania kształtującego ich tożsamość. Zaprezentowane badania zostały przeprowadzone w orientacji jakościowej, pozwalającej zastosować metodę biograficzną oraz wywiad narracyjny. Analiza materiału empirycznego ukazała biografie osób, które poprzez swoje narracje przedstawiły zdarzenia i sytuacje konstruujące ich tożsamość.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Miejsce terapii zajęciowej we wsparciu dorosłych osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, czyli o (nie)pewnych scenariuszach działań rehabilitacyjnych w Warsztatach Terapii Zajęciowej

Tekst dotyczy miejsca współcześnie rozumianej terapii zajęciowej we wsparciu dorosłych osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną. W systemie orzekania o niepełnosprawności terapia zajęciowa jest jednym z obszarów obowiązkowo branym pod uwagę, przy projektowaniu dalszego scenariusza działań rehabilitacyjnych dla dorosłej osoby z niepełnosprawnością. W praktyce takie wskazanie do terapii zajęciowej stanowi bowiem jedno z podstawowych formalnych kryteriów rekrutacji, do takich placówek jakimi są w polskim systemie rehabilitacji Warsztaty Terapii Zajęciowej. Terapia zajęciowa jako oferta terapeutyczna traktowana jest tu przez ustawodawcę jako droga/sposób do podjęcia pracy/ powrotu na rynek pracy. Ten scenariusz nie jest jednak możliwy dla wielu dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, jakie powinno być więc w tym kontekście podejście do działań podejmowanych w ramach terapii zajęciowej oraz czy możliwe jest inne wartościowanie tych działań?

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W poszukiwaniu wzorców i wyznaczników jakości życia osób z niepełnoprawnością intelektualną – Przegląd ujęć teoretycznych i wybranych badań empirycznych

W artykule zaprezentowane zostały teoretyczne ramy współczesnej koncepcji jakości życia osób z niepełnosprawnością intelektualną. Wielowymiarowość pojęcia jakość życia powoduje, że nie opracowano dotąd jednolitej, powszechnie akceptowanej, definicji, jednak wskazuje się na wspólne teoretyczne punkty odniesienia, którymi są: koncepcja dobrostanu, teoria potrzeb i koncepcja zadań rozwojowych. Badania nad jakością życia osób z niepełnosprawnością intelektualną doprowadziły do zidentyfikowania ośmiu kluczowych, wrażliwych kulturowo domen jakości życia, które wpisują się w trzy nadrzędne obszary jakości życia: niezależność, udział w życiu społecznym i dobrostan. Dla każdej domeny wyłonione zostały jej subiektywne wskaźniki. Model ten powinien być wykorzystywany w projektowaniu działań na rzecz poprawy jakości życia osób z niepełnosprawnością intelektualną na poziomie polityk publicznych oraz praktyk pomocowych i wspierających.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Satysfakcja z aktualnie przeżywanego życia a satysfakcja małżeńska w związkach z partnerem z zespołem Aspergera

Celem podjętych analiz było wskazanie związku między aktualnie odczuwaną satysfakcją z życia a satysfakcją małżeńską w związkach pełnosprawnych kobiet z mężczyznami z zdiagnozowanym zespołem Aspergera. Realizację tego celu przeprowadzono w kontekście porównania z grupą małżeństw obydwojga pełnosprawnych partnerów. Przebadano łącznie 120 osób. Uzyskane rezultaty badań potwierdzają w niektórych aspektach wysuniętą hipotezę. Okazuje się, że w badanych małżeństwach, w których partner miał zdiagnozowany zespół Aspergera, w grupie pełnosprawnych kobiet nie wykazano istotnych statystycznie powiązań między satysfakcją z ogólnie przeżywanego życia a satysfakcją małżeńską w żadnej z następujących kategorii: samorealizacja, intymność, rozczarowanie i podobieństwo. Natomiast w grupie mężczyzn z ZA analiza korelacyjna ujawniła istotne statystycznie powiązania między satysfakcją z życia a satysfakcją małżeńską tylko w jednej kategorii tj. samorealizacja. Być może mężczyźni z ZA w małżeństwie upatrują sposób na życie, miłość i pracę. Bardziej doceniają przy tym posiadanie dziecka, które wzmacnia poczucie bezpieczeństwa. Dokonane w niniejszej publikacji analizy i wyprowadzone na ich podstawie wnioski nie są wolne od swoistych ograniczeń spowodowanych np. znaczącym zróżnicowaniem grupy mężczyzn z ZA głównie pod względem nasilenia cech autystycznych, psychospołecznymi warunkami jakie panują w małżeństwach oraz osobistymi i wspólnymi doświadczeniami małżonków. Rezultaty badań zaprezentowane w niniejszym opracowaniu mogą być wartościowym podłożem do kolejnych przedsięwzięć w obrębie tej problematyki.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Znaczenie oceny niepełnosprawności dla siły relacji interpersonalnej kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego

Przegląd dotychczasowej literatury naukowej pozwala stwierdzić brak dostatecznej liczby prac empirycznych traktujących o kobietach z niepełnosprawnością ruchu w kontekście ich psychospołecznego funkcjonowania, mimo iż w coraz większym stopniu obserwowalne jest zjawisko feminizacji niepełnosprawności. Celem przeprowadzonego badania była analiza związku pomiędzy siłą relacji interpersonalnej a oceną niepełnosprawności u kobiet z uszkodzeniem narządu ruchu. Badaniom zostało poddanych 90 kobiet z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Zastosowano następujące narzędzia badawcze: Skalę Pierwotnej i Wtórnej Oceny Niepełnosprawności (SPWON) R. E. Dean i P. Kennedy’ego zaadaptowaną do polskich warunków przez S. Byrę oraz Kwestionariusz Siły Relacji Interpersonalnej (KSRI) A. Zbieg i A. Słowińskiej. Ustalono istnienie istotnej statystycznie zależności pomiędzy uwzględnionymi zmiennymi, która okazała się nie tak silna jak przewidywano. Zasadne jest wskazanie innych dróg wyjaśniania omawianego zjawiska.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Realizowanie się w rolach przez kobiety z niepełnosprawnością intelektualną. Raport z badań fokusowych

Temat kobiecości w kontekście niepełnosprawności intelektualnej nie zyskał dotychczas w literaturze przedmiotu dużej uwagi. Artykuł ten koncentruje się na rolach kobiet zaprezentowanych z perspektywy kobiet – self-adwokatów z niepełnosprawnością intelektualną. Autor przedstawia raport z badań przeprowadzonych w trzech grupach kobiet, które wzięły udział w wywiadach fokusowych (liczba uczestniczek – 21, wiek – 21–60 lat, niepełnosprawność intelektualna – od stopnia lekkiego do umiarkowanego). Główny problem badawczy brzmiał: jakie są doświadczenia własne kobiet self-adwokatów z niepełnosprawnością intelektualną w kontekście pełnionych ról związanych z płcią? Wyniki pokazują, że kobiecość jest silnie wiązana z wypełnianiem określonych ról społecznych, np. partnerki/żony czy matki. Uczestniczki wyróżniają różne role, przy czym można było dokonać ich podziału na dostępne (tutaj wyodrębniono role wypełniane i niewypełniane przez uczestniczki) i niedostępne dla badanych kobiet.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Mastektomia i co dalej? – funkcjonowanie kobiet po leczeniu choroby nowotworowej

Mastektomia bez względu na wiek jest dla kobiety przeżyciem trudnym i niezwykle intymnym. Do niedawna rak piersi i zabieg amputacji stanowiły swoistego rodzaju temat tabu. Dziś coraz częściej mówi się o zagrożeniach jakie pociąga za sobą nowotwór o tego rodzaju umiejscowieniu. W związku z coraz to nowszymi sposobami leczenia przeżywalność kobiet chorujących na nowotwór piersi jest niewątpliwie większa, jednak ich jakość życia po leczeniu jest swoiście różna. Celem pracy jest ustalenie (w oparciu o badania własne), jak zmienia się życie kobiet po zabiegu amputacji piersi: z jakimi problemami najczęściej zmagają się w codziennym funkcjonowaniu, jak oceniają swoją aktualną sytuacje życiową, i wreszcie – jak postrzegają własną przyszłość.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Gotowość do zawarcia związku małżeńskiego z osobą z niepełnosprawnością a postawy dystansu versus tolerancji młodzieży słabowidzącej

Przebadano 100 uczniów słabowidzących uczęszczających do szkół specjalnych, a także 120 uczniów szkół ogólnodostępnych. Byli to uczniowie klas trzecich gimnazjum oraz klas I–III ponadgimnazjalnych. Młodzież słabowidząca zakwalifikowana do grupy podstawowej uczęszczała do ośrodków specjalnych w Lublinie, Warszawie i Krakowie. Szkoły, do których uczęszczała młodzież z grupy porównawczej, znajdują się na terenie miejscowości Lublin, Lubartów, Kamionka. Badania przeprowadzono za pomocą Skali Dystansu i Tolerancji (SDT – Kirenko, Olejnik), a także Skali Dystansu Społecznego E. Bogardusa. Młodzież słabowidząca i pełnosprawna wykazała zbliżony stosunek wobec sytuacji małżeństwa z osobą niepełnosprawną. Największą gotowość do zawarcia związku małżeńskiego obydwie badane grupy przejawiły wobec osób o najmniejszym stopniu niepełnosprawności, tj. osób słabowidzących i słabosłyszących, a ich podejście dodatkowo było determinowane prezentowanymi postawami dystansu i tolerancji. Najmniejszy poziom gotowości do wejścia w relację jaką jest małżeństwo, badani okazali wobec osób z niedostosowaniem społecznym i chorobą psychiczną, i nie był on zależny od postaw ogólnych jednostki.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Radzenie sobie w sytuacjach trudnych a samoocena osób słabowidzących

Możliwość odbierania bodźców wzrokowych jest niezwykle ważna dla każdego człowieka. Jego uszkodzenie wiąże się z różnymi konsekwencjami. Biorąc pod uwagę funkcjonowanie osób ze słabym widzeniem, a zwłaszcza doświadczane problemy, istotne znaczenie ma podejmowana przez nie aktywność zaradcza. Zważywszy na fakt, iż w dostępnej literaturze można odnaleźć niewiele opracowań poświęconych temu zagadnieniu, celem opracowania uczyniono przeanalizowanie charakteru relacji pomiędzy strategiami radzenia sobie w sytuacjach trudnych osób słabowidzących a ich samooceną. Dążąc do zrealizowania określonego celu zastosowano Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem Mini – COPE Ch.S. Charvera oraz Skalę Samooceny (TSCS) W.H. Fittsa. Badaniami objęto 100 dorosłych słabowidzących. Za pomocą analizy regresji ustalono, iż strategie radzenia sobie zależne są od samooceny. Układ zmiennych wyjaśniających wskazuje na odmienną naturę oddziaływania poszczególnych wymiarów samooceny na zmienność strategii zaradczych, charakterystycznych dla osób ze słabym widzeniem.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Osoby z niepełnosprawnością wzrokową na chronionym i otwartym rynku pracy – niektóre uwarunkowania

Literatura przedmiotu zasobna jest w opracowania teoretyczne prezentujące podstawowe modele zatrudnienia osób z niepełnosprawnością wzrokową, tj. chroniony i otwarty rynek pracy. Jednak niewiele eksploracji, zwłaszcza o charakterze porównawczym, poświęcono szeroko pojętemu funkcjonowaniu osób niewidomych i słabowidzących w obu środowiskach. Mając to na względzie podjęto badania zmierzające do określenia uwarunkowań pełnienia roli zawodowej przez osoby z niepełnosprawnością wzrokową w warunkach chronionych i środowisku otwartym. Uwzględniono zmienne socjodemograficzne, medyczne, osobowościowe i społeczne. Dążąc do zrealizowania określonego celu zastosowano Skalę Samooceny W.H. Fittsa, Kwestionariusz Nadziei Podstawowej J. Trzebińskiego i M. Zięby, Kwestionariusz Wsparcia Społecznego J.S. Norbeck oraz ankietę. Badaniami objęto 98 osób niewidomych i słabowidzących, w tym 55 zatrudnionych na chronionym rynku pracy i 43 zatrudnione na otwartym rynku pracy. Ustalono, iż pomiędzy badanymi zarysowało się więcej podobieństw niż różnic, co może świadczyć o olbrzymim potencjale, jakim dysponują.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zasoby osobiste a przewlekłe zmęczenie u studentów pedagogiki specjalnej – mediacyjna rola zachowań zdrowotnych

Zjawisko przewlekłego zmęczenia jest złożonym problemem, który należy analizować w różnych grupach społecznych. Studenci pedagogiki specjalnej ze względu na specyfikę zawodu, który będą wykonywać w przyszłości, są w sposób szczególny narażeni na przewlekłe zmęczenie i jego negatywne konsekwencje. Przyjmuje się, że wybrane zasoby osobiste stanowią czynnik chroniący w sytuacji przewlekłego zmęczenia. Przyjęto założenie, że zmęczenie jest zjawiskiem subiektywnym, a jego opis jest możliwy głównie dzięki osobie doświadczającej go. Do pomiaru zmęczenia przewlekłego wykorzystano kwestionariusz do badania zmęczenia u osób zdrowych – CIS-20R autorstwa T. Makowiec-Dąbrowskiej i W. Koszady-Włodarczyk. Nadrzędnym celem badania było zweryfikowanie, czy zachowania zdrowotne pełnią rolę pośredniczącą w związkach zasobów osobistych z przewlekłym zmęczeniem. Przebadano łącznie 223 osoby – studentów kierunku pedagogika specjalna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Przeprowadzone analizy pozwoliły na wykazanie pośredniczącej roli zachowań zdrowotnych (ich ogólnego wskaźnika lub poszczególnych wymiarów) w związkach zasobów osobistych – dyspozycyjnego optymizmu, poczucia własnej skuteczności i satysfakcji z życia ze zmęczeniem przewlekłym. Uzyskany procent wariancji w modelach mediacyjnych, chociaż wskazuje na istotne znaczenie zmiennej pośredniczącej w postaci zachowań zdrowotnych, to jednocześnie ukazuje, że inne – nieuwzględnione w badaniach czynniki, mogą być ważne dla wyjaśniania związku pomiędzy wybranymi zasobami osobistymi a zmęczeniem przewlekłym.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wtórne komplikacje zdrowotne w badaniach nad niepełnosprawnością

Osoby z długotrwałą niepełnosprawnością obarczone są wysokim ryzykiem doświadczania wtórnych komplikacji zdrowotnych, które istotnie ograniczają uczestnictwo w życiu społecznym. Istnieje zatem potrzeba pogłębienia wiedzy na temat ich charakteru i konsekwencji występowania w tej grupie. Celem artykułu jest zatem zrozumienie i pogłębienie wiedzy na temat wtórnych komplikacji zdrowotnych umieszczonych w szerszym kontekście zjawiska niepełnosprawności. W pierwszej części artkułu została podjęta próba ustalenia terminologicznego komplikacji zdrowotnych. W drugiej części scharakteryzowano znaczącą rolę wtórnych komplikacji zdrowotnych jako predyktora nasilających się ograniczeń funkcjonalnych w badaniach osób z niepełnosprawnością oraz przyszłe plany badawcze.

Czasopismo: Niepełnosprawność
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika