rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dwie prędkości teologii? O celu, metodzie i perspektywach teologii analitycznej

Od kilku lat można zaobserwować wzmożone zainteresowanie klasyczną tematyką teologiczną przez analitycznych filozofów religii, a równocześnie zwrócenie się wielu teologów w stronę narzędzi analitycznych, w których dawniej dostrzegano jedynie gry językowe, a dziś docenia się ich przydatność (przynajmniej w jakiejś mierze). To sprawia, że wydawać się może, iż współczesna teologia rozwija się w dwóch prędkościach – jako syntetyczne obejmowanie całości rzeczywistości i analityczne poszukiwanie spójności. To rezultat długiego procesu, który wyznacza pokonanie paradygmatu logiki pozytywistycznej i stworzenie programu tzw. teologii analitycznej. W programowej publikacji z 2009 roku zostały sformułowane podstawowe zadania tej teologii, która kontynuuje drogę teologii filozoficznej. Z jednej strony jej postulaty dotyczą troski o klarowność i skupiają się na analizach zdań związanych z kwestiami teologicznymi, a z drugiej – niektórzy przedstawiciele teologii analitycznej dostrzegają w niej duchowy potencjał: teoretyczne rozumowanie służy również chrześcijańskiej drodze cnót (zarówno moralnych, jak i intelektualnych). Śledząc najnowszą literaturę tematu, artykuł wskazuje również na słabe i mocne strony teologii analitycznej oraz wyzwania, jakie rodzi pojawienie się jej na teologicznej scenie w XXI wieku.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sakrament pokuty i pojednania. Kryzys współczesny i kryzys doktrynalny

Sakrament pokuty i pojednania – spowiedź – stał się w ostatnich dziesięcioleciach przedmiotem rozmaitych interpretacji teologicznych, które wpłynęły na jego praktykowanie. Niejednokrotnie proponowane interpretacje przyczyniły się do wywołania rozmaitych sytuacji kryzysowych w jego praktykowaniu albo przynajmniej wzbudzają podejrzliwość w stosunku do niego. Sytuacja domaga się ponownego przemyślenia niektórych aspektów teologii sakramentu pokuty i pojednania. Wydaje się, że utrwalona doktryna kościelna w tej materii sugeruje potrzebę przemyślenia zwłaszcza trzech kwestii: jaka jest specyficzna łaska sakramentu spowiedzi, na czym polega upodobnienie do Chrystusa, którego ten sakrament dokonuje, oraz w czym wyraża się jego właściwa eklezjalność. Na te trzy kwestie zostaje zwrócona uwaga w niniejszym artykule, przy bezpośrednim odniesieniu się do wspomnianych przejawów kryzysu w dziedzinie pokuty sakramentalnej.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Paschalne urzeczywistnienie Kościoła w nowej ewangelizacji

Misterium paschalne Jezusa Chrystusa jest zrealizowaniem starotestamentowych obietnic, które Izrael pielęgnował, świętując Paschę i w ten sposób przygotowując się do zapowiadanego przez Boga ostatecznego zwycięstwa nad grzechem i śmiercią. Dlatego też misterium paschale pozostaje najważniejszą korektą wszystkich urzędów i funkcji w założonym przez Jezusa Kościele, którego podstawowym zadaniem jest głoszenie Dobrej Nowiny, czyli uobecnianie Królestwa Bożego na sposób paschalny, ponieważ tak właśnie czynił Jezus Chrystus i taką perspektywę wyznaczył ludowi Nowego Przymierza.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Niezapomniana lekcja historii początków Ameryki Łacińskiej

Teologia – w świetle Objawienia – może zajmować się wszystkim, może być np.: teologia sportu, lotów kosmicznych, teologia historii, polityki, narodu. Interesująca jest teologia poszczególnych kontynentów. Artykuł podejmuje refleksję teologiczną nad początkami zjawiska kulturowo-geograficznego, które nosi nazwę Ameryka Łacińska. Podobnie jak w odniesieniu do Ameryki Północnej ideą przewodnią jest nowy początek ludzkości, nowy raj. Budowanie nowego świata zależy od ludzi, którzy go kolonizują. Ważny jest kontekst społeczny, kulturowy, polityczny i gospodarczy tego kraju, który dokonuje kolonizacji. Ameryka Łacińska budowana była przez Hiszpanię, a następnie przez Portugalię, czyli kraje Półwyspu Pirenejskiego, kraje katolickie, pod wieloma względami różniące się od protestanckiej Anglii, kolonizującej Amerykę Północną. Kontekst religijny widoczny jest w podejściu do ludzkośći miejscowej i w widzeniu doczesnego i zbawczego sensu przyszłości.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Tak, Ojcze. Chrystologia modlitwy w ujęciu Josepha  Ratzingera / Benedykta  XVI

Wychowanie do prawdziwie chrześcijańskiej modlitwy będzie zawsze polegało na tym, co jasno wyłożył św. Paweł w swojej olśniewającej carmen Christo: „Niech was ożywiają uczucia znamienne dla Jezusa Chrystusa” (por. Flp 2,5). Z dalszych wersetów wynika, jakie: miłość, dobroć, pokora, posłuszeństwo wobec Boga, dar z siebie. O moralność chodzi tu wtórnie (co nie znaczy: nie-istotnie), pierwszorzędnie zaś o to, by myśleć, działać i kochać jak Jezus, w Nim i dla Niego. Bo Kościół jest wspólnotą zjednoczoną na modlitwie z Jezusem.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ks. Janusz Królikowski, Tajemnica Trójjedynego. Studia z teologii trynitarnej, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Wydawnictwo Naukowe, Kraków 2015, ss. 286.

Ks. Janusz Królikowski, Tajemnica Trójjedynego. Studia z teologii trynitarnej, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Wydawnictwo Naukowe, Kraków 2015, ss. 286.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rola Generała Kazimierza Sosnkowskiego w kształtowaniu stosunków polsko-francuskich w okresie II Reczypospolitej

Artykuł jest poświęcony wzajemnym relacjom polsko-francuskim w latach 1918–1939, a szczególnie roli generała Kazimierza Sosnkowskiego, który należał do grona zwolenników współpracy z Francją uważając, że jest to jedyny potencjalny sojusznik Polski, zwłaszcza w sytuacji konfliktu z Niemcami. Bezsprzecznie na początku lat dwudziestych był realizatorem linii politycznej Józefa Piłsudskiego. Kiedy w 1925 roku ukształtował się w Europie ład lokarneński, Polska stanęła przez dylematem tworzenia realiów nowej polityki zagranicznej. Pod koniec życia Józefa Piłsudskiego doszło do realizacji koncepcji równych odległości – ta koncepcja Józefa Becka zakończyła się dwiema umowami z ZSRR i Niemcami. Rozwój sytuacji międzynarodowej a zwłaszcza postawa Niemiec musiały wywołać reakcje w Warszawie i Paryżu. Po śmierci Marszałka i zmianie politycznej w Polsce, nowe władze wojskowe na czele z marszałkiem Edwardem Śmigłym-Rydzem zaangażowały się w tworzenie nowych relacji z Francją. Ważną rolę w tych działaniach odegrał generał Kazimierz Sosnkowski.

Czasopismo: Studia Maritima
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Halina Irena Szumił, „Nigdym ja ciebie, ludu, nie rzuciła”. Z dziejów latyczowskiej Ikony, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, Lublin–Sandomierz 2015, ss. 366, il. 64.

Recenzja książki: Halina Irena Szumił, „Nigdym ja ciebie, ludu, nie rzuciła”. Z dziejów latyczowskiej Ikony, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, Lublin–Sandomierz 2015, ss. 366, il. 64.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ks. Krzysztof Guzowski, Duch dialogujący – to dialegomenon pneuma. Zarys pneumatologii dialogalnej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2016.

Recenzja książki: Ks. Krzysztof Guzowski, Duch dialogujący – to dialegomenon pneuma. Zarys pneumatologii dialogalnej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2016.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Anthropo-kosmo-Theo-logia. Z refleksji nad myślą teologiczną Romana Edwarda Rogowskiego

Tekst stanowi przegląd i ocenę twórczości teologicznej ks. Romana Rogowskiego.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wpływ Moliny (i Suáreza) na myśl Jakuba Arminiusza (1559-1609)

Artykuł podejmuje problematykę jezuickich źródeł myśli Jakuba Arminiusza. W pierwszej części autor przedstawia argumenty uczonych (Eefa Dekkera, Richarda A. Mullera), którzy zaproponowali suárezańsko-molinistyczną interpretację Arminiusza. Głównym powodem ich poglądów są podobieństwa pomiędzy holenderskim reformatorem i jezuickimi teologami. Owe podobieństwa odnoszą się zasadniczo do próby pogodzenia ludzkiej wolności z Bożą wiedzą. Na drodze tego zabiegu lejdejski profesor miałby zwrócić się ku koncepcji scientia media. W drugiej części zaprezentowano niemolinistyczne odczytanie Arminiusza. Ta perspektywa wychodzi od tomistycznej doktryny Boga i teologii stworzenia holenderskiego reformatora (William G. Witt), dowodząc, iż molinizm jest z nimi sprzeczny, zwłaszcza przez wzgląd na chęć uniknięcia teologicznego determinizmu przez Arminiusza. Innym ważnym faktem, zauważonym przez F. Stuarta Clarka, jest soteriologiczny personalizm lejdejskiego profesora, objawiający się w jego rozumieniu w relacji łaska – wolna wola czy też Duch Święty – człowiek. Ten personalizm nie został wywiedziony z nauczania Suáreza i Moliny, tak więc dość niepewne jest to, że odzwierciedlał ich opinie na temat zgodności łaski i wolnej woli. Wszystko to prowadzi do konkluzji, iż Arminiusz powinien zostać uznany za semimolinistę.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zmiany dyskursu o inżynierii społecznej pod wpływem pierwszej i drugiej wojny światowej jako czynnik stabilizaji/destablilizacj ładu międzynarodowego

W końcu XIX wieku nabrał na sile dyskurs o inżynierii społecznej jako narzędziu kształtowania nowoczesnych społeczeństw. W dalszych rozważaniach interesować będzie nas pytanie, jak powiązanie między polityką i nauką – zawężone do relacji między geopolityką a biopolityką i czystkami etnicznymi – funkcjonowało po pierwszej i drugiej wojnie światowej, a szczególnie w jaki sposób wpływało stabilizująco albo destabilizująco na ład międzynarodowy.

Czasopismo: Studia Maritima
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Teologiczna doniosłość typologii Adam-Chrystus w świetle dokumentów Międzynarodowej Komisji Teologicznej

W nauce o dwóch Adamach kryją się treści ważne dla wielu traktatów teologicznych. Biblijna typologia ukazuje również konieczność uwzględniania wzajemnej więzi między nimi. W tym sensie Pawłowy paralelizm wzywa do uprawiania teologii integralnej, która poszczególne prawdy wiary widzi w łączności oraz wyprowadza z całości Objawienia.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wspólnota Kościołem jutra. Eklezjalne "communio" w Chrystusie w ujęciu Franciszka Blachnickiego

Boskie pochodzenie Kościoła i implikacja dzieła Trzech Osób Boskich wyraża lud zjednoczony w jedności Ojca i Syna i Ducha Świętego. W nim człowiek zanurzony doświadcza pośrednictwa zbawczego w komunikacji z Chrystusem Zmartwychwstałym. Zbawcza komunikacja to dar i uczestnictwo w Boskim życiu, przez i w pośrednictwie Kościoła. Swoje głębokie zakorzenienie w eklezjologii communio doskonale widział Sługa Boży ks. Franciszek Blachnicki. Oryginalność jego spojrzenia polega na tym, iż doskonale odczytał myśl eklezjalną Soboru Watykańskiego II. Dążył także do zaimplementowania tejże wizji w autentycznym przekazie wiary w Kościele. Blachnicki widział Kościół, który jest wspólnotową drogą człowieka ku zbawieniu wypełnionym w Jezusie Chrystusie. Na tym tle niezaprzeczalnie można dzisiaj uznać tę myśl za iście prorocką w kontekście nowej ewangelizacji.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dogmat jako przestrzeń uwielbienia Boga w liturgii na przykładzie prefacji o Trójcy Świętej

Dogmat o Trójcy Przenajświętszej stoi na szczycie hierarchii prawd chrześcijańskiej wiary. Znalazł on swoje miejsce nie tylko w orzeczeniach dogmatycznych, ale także w liturgii. Prawda ta w sposób szczególny dochodzi do głosu w prefacji o Trójcy Świętej, która posługuje się teologicznymi sformułowaniami. Modlitwa ta stanowi zatem doskonały przykład doksologii, czyli z jednej strony prawidłowego mówienia o Bogu, a z drugiej oddawania Mu miłego kultu w Kościele.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reinterpretacja dogmatu trynitarnego w świetle zasad współczesnych teorii literatury

Możliwość adaptacji niektórych teorii literatury w dogmatyce na obszarze trynitologii nie dotyczy zastosowania owych strategii względem sformułowań dogmatycznych, lecz względem samej rzeczywistości objawionej. Dochodzi tutaj zatem do przeniesienia mechanizmów interpretacyjnych z płaszczyzny logicznej na ontologiczną. Przeniesienie takie z jednej strony domaga się gruntownej analizy stwierdzającej jego zasadność. Z drugiej strony natomiast samo zastosowanie, uprawomocnione między innymi faktem paradygmatyczności zasad ontologicznych względem logicznych, pozwala nie tylko na dokonanie reinterpretacji samej treści dogmatu w jego istocie, lecz także na redefinicję lub doprecyzowanie ontologii trynitarnej w kontekście filozofii postmodernistycznej.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Prolegomena do studiów nad wojną, konfliktem i ładem międzynarodowym

Wprowadzenie wyjaśniające do tematu wojen i konfliktów zbrojnych jako czynników kształtujących ład międzynarodowy odnosi się do zasadniczej terminologii i problematyki, z uwzględnieniem ich przedmiotu, zakresu znaczeniowego i kontekstu narracyjnego. Dotyczy to takich zjawisk i faktów historycznych jak wojna, konflikt, sztuka wojenna, walka, pok&oacute;j, ład międzynarodowy, przełomy i cykle hegemoniczno/geopolityczne, które są najczęściej definiowane i przyjmowane przez pryzmat poszczególnych dyscyplin naukowych, m.in. historii, socjologii, prawa, politologii, stosunków międzynarodowych i wojskowości. Zatem nie stanowią domeny doświadczeń stricte militarnych. Odwieczna wykładnia określa bowiem wojnę jako narzędzie i środek do osiągnięcia politycznego celu jakim jest pożądany pokój. Konflikty międzynarodowe zaś występują tu głównie nie jako podrzędne wobec wojny starcia militarne, a jako kategorie niezgodności między stronami dążącymi do dominacji religijnej, etnicznej, gospodarczej, społecznej itp. Postrzeganie zjawiska pokoju zdeterminowane kantowskim "wiecznym pokojem" należałoby natomiast interpretować jako okresy geopolityczne/hegemoniczne, wyznaczane osiągnięciami militarnymi dla utrzymania lub zdobycia dominacji (władzy, panowania).

Czasopismo: Studia Maritima
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
"Świat to ciało Boga". Granice metafory z punktu widzenia doktryny katolickiej

„Świat to ciało Boga” jest metaforą rozwijaną na gruncie teologii feministycznej. Niniejszy tekst stara się zbadać tę metaforę przez pryzmat nauczania Kościoła katolickiego. W tym celu mierzy się z pytaniem o właściwe rozumienie relacji pomiędzy Bogiem a światem, rozumienie Wcielenia, natury człowieka. Artykuł próbuje również ukazać założenia, na jakich budowana jest metafora „świat to ciało Boga” oraz nazwać błędy, do jakich może prowadzić, nie zapominając przy tym o jej pozytywnych stronach.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Hermeneutyka biblijna i teologia hermeneutyczna

Biblia zawiera w sobie pewien „paradoks hermeneutyczny”. Polega on na tym, że z jednej strony Pismo Święte zawiera w sobie sens obiektywny (doktrynalny) niepodlegający interpretacji wierzącego, z drugiej zaś słowo Boże w nim zawarte stanowi przestrzeń osobistego spotkania człowieka z Bogiem i nieodłącznej egzystencjalnej i podmiotowej interpretacji tekstu natchnionego. Rodzi się zatem pewien problem interpretacyjny, polegający na konieczności przedstawienia odpowiedniej hermeneutyki, dzięki której będzie możliwe dokonanie korelacji sensu obiektywnego (doktrynalnego) z sensem osobistym. Jednakże do satysfakcjonującego rozwiązania owego „paradoksu hermeneutycznego” nie wystarczy wskazać jedynie na odpowiednie zasady interpretacji tekstu natchnionego. Potrzeba tutaj całościowego podejścia do Objawienia właśnie na sposób hermeneutyczny. Biblia, jak każda narracja, domaga się odpowiedniej interpretacji. Domaga się zatem teologii hermeneutycznej, która respektując metodologiczne kanony, będzie „sztuką interpretacji” słowa Bożego.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Humanistyczny i społeczny wymiar encykliki "Dives in misericordia" św. Jana Pawła II

Refleksja niniejsza wskazuje na zbawcze znaczenie miłosierdzia w życiu człowieka i na związek miłosierdzia ze sprawiedliwością społeczną. Papież w nowy sposób przedstawił teologiczny i antropologiczny wymiar prawdy o miłosierdziu Bożym oraz jej egzystencjalne i społeczne konsekwencje. Bóg objawiony przez Chrystusa jest miłosiernym Ojcem, skorym do przebaczenia grzechów i dzielenia cierpienia z człowiekiem. Miłosierdzie Boże wyzwala miłosierdzie ludzkie, będąc wewnętrzną siłą do praktykowania miłości na co dzień, które winno wyrażać się moralną dojrzałością i postawą apostolstwa. Miłosierdzie zabezpiecza godność ludzką i podstawową równość wszystkich podmiotów życia społecznego. Koryguje sprawiedliwość, służąc rozwojowi społecznemu.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
(Nie)obliczalny świat. Z filozoficzno-teologicznych rozważań nad granicami racjonalności

Teza Rogera Penrose’a o nieobliczalnym (niealgorytmicznym) charakterze ludzkiej świadomości (umysłu), będąca argumentem przeciwko możliwości stworzenia sztucznej inteligencji, może przyczynić się do wzmocnienia poczucia tajemniczości świata. Niezależnie od naszego stosunku do platonizmu matematycznego (zakładającego istnienie obiektywnych pozaczasowych bytów matematycznych) filozoficzna refleksja brytyjskiego kosmologa stanowi impuls do rozwijania współczesnej teologii w twórczym dialogu z naukami, kierującym się zasadą krytycznej otwartości i wzajemnej dynamicznej wymiany osiągnięć poznawczych.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wcielenie wiecznego Słowa - rzeczywistość historyczna i zbawcza

„Liczne są korzyści wynikające z wcielenia” – stwierdza św. Tomasz z Akwinu i niektóre z nich ze znawstwem wylicza (Summa theologiae III, q. 1, a. 2). Mając na uwadze ten fakt, który potwierdza zarówno liturgia, jak i wielorakie doświadczenie chrześcijańskie, warto poświęcać ciągle na nowo refleksję teologiczną tajemnicy wcielenia Syna Bożego. Korzyści, które nieustannie odnosi człowiek dzięki temu wydarzeniu, nie mogą pozostawać zakryte i nie można się do nich banalnie przyzwyczajać. Stąd też powracamy tutaj do tej tajemnicy „Słowa, które stało się ciałem”, opartej na cudzie sprawionym przez Boga i wydarzeniu poświadczonym w historii.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sakramentalność małżeństwa w relacji do ludzkiej egzystencji

Artykuł odpowiada na pytanie o specyfikę urzeczywistniania się egzystencji Jezusa w życiu małżonków sakramentalnych. Sakrament małżeństwa tworzy nową komórkę wspólnoty eklezjalnej. Małżonkowie sakramentalni wdrażają w swoje życie naukę Jezusa przez naśladowanie Jego etosu miłości. Dlatego zasadne jest stwierdzenie, że konkretyzacja egzystencji Jezusa w życiu małżonków sakramentalnych jest działaniem „in Persona Ecclesiae”.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rola wschodniego katolicyzmu w optyce zjednoczenia chrześcijańskiego

Cały okres powojenny aż do przemian ustrojowo-społecznych w końcu lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia był bardzo złożony i na długo zdestabilizował struktury wschodniego Kościoła katolickiego we wschodniej Europie. W związku z tym katolicka wspólnota wschodnia pod wieloma względami była postrzegana jako pewna odmienność wspólnotowa wewnątrz Kościoła rzymskiego. Ta forma recepcji obowiązywała m.in. w ówczesnej Polsce, gdzie miejscowych grekokatolików utożsamiano jedynie z zjawiskiem obrządkowym.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Żegluga między Sztokholmem a Gdańskiem od Potopu do Wielkiej Wojny Północnej

Nawet w latach polsko-szwedzkich konfliktów zbrojnych, mimo oficjalnie ogłaszanych blokad i stosowania represji, nadal funkcjonował ruch żeglugowy pomiędzy największymi portami wrogich państw, np. w latach 1655–1660 ze Sztokholmu do Gdańska wypłynęło 25 jednostek, w kierunku odwrotnym – 41 statków. W latach powojennych kontakty żeglugowe Sztokholmu z Gdańskiem stanowiły od 2,5 do 10,5% ogółu ruchu statków szwedzkiej metropolii. W rejsach przeważały jednostki o mniejszym tonażu, od 30 do 40 łasztów, co ułatwiało w sezonie żeglugowym wielokrotne kursy statków z polskim zbożem do portów szwedzkich. Spośród żaglowców, w drugiej połowie XVII w. najczęściej spotkamy szkuty, na które przypada niemal połowa zapisów sztokholmskiej komory celnej. W pierwszym dwudziestoleciu XVIII w. najczęściej wymieniano galioty (50%), których tonaż mieścił się w przedziale od 12 do 60 łasztów (przeciętnie około 30 łasztów). W latach pokojowych, w obsłudze żeglugi pomiędzy Sztokholmem a Gdańskiem, największy był udział własnych flot Gdańska (24,5%) i Sztokholmu (18,5%). Następne 4 bandery, każda z 10–11% udziałem, to porty Pomorza Szwedzkiego (Stralsund, Wismar) oraz Anglia ze Szkocją i Holandia. Jednakże w latach wielkiej wojny północnej dominowali Holendrzy z prawie 40% udziałem (przy 11% w drugiej połowie XVII w.). Na drugim miejscu plasowały się statki pod banderą Sztokholmu (24%). Znaczny spadek odnotowały żaglowce gdańskie, z 25% w latach 1661–1680 do 9% w pierwszym dwudziestoleciu XVIII w. Załogi statków obsługujących żeglugę ze Sztokholmu do Gdańska mogły zabierać w celach handlowych niewielkie ładunki własne. Dominowały towary żelazne, zwłaszcza najczęściej wywożone wówczas ze Szwecji żelazo w sztabach. Udział załóg w wywozie tego asortymentu do Gdańska wyniósł ponad 4%. Na drugim miejscu znalazły się „towary leśne” (deski, drewno opałowe, smoła, dziegieć), jednak znaczna ich część była przeznaczona na potrzeby bieżącej eksploatacji żaglowca (np. roboty konserwacyjno-remontowe), mniej na potrzeby handlu.

Czasopismo: Studia Maritima
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Eklezjologia św. Tomasza z Akwinu w świetle tradycji Pawłowej

W epoce, w której żył i tworzył Tomasz z Akwinu, nie spierano się o naturę Kościoła. Dlatego nie napisał on żadnego traktatu eklezjologicznego. Kwestie związane z Kościołem podejmował – tak jak inni scholastycy – w kontekście chrystologii i pneumatologii; jako Ciało Chrystusa Kościół jest bowiem dziełem (i proces ten zachodzi permanentnie) Zbawiciela i Ducha Świętego. Pawłowa metafora Kościoła jako „Ciała Chrystusa”, rozwinięta (ale przez innego autora) w Listach do Efezjan i Kolosan, w komentarzach Akwinaty nabiera kształtu wszechstronnej syntezy eklezjologicznej, obejmującej genezę, naturę, strukturę i misję Eklezji. W mistrzowski i twórczy sposób Tomasz z Akwinu korzysta z osiągnięć teologii patrystycznej, przede wszystkim św. Augustyna, nawiązuje też do średniowiecznej kanonistyki, angażującej się w konflikt papiestwa z cesarstwem. Sam jednak (zwłaszcza w Expositio in Symbolum) wydobywa chrystologiczno-pneumatyczny aspekt natury tej unikalnej wspólnoty, podkreślając zarazem boską genezę Kościoła i jego eschatyczne zorientowanie na Boga (reditus creaturae rationalis ad Deum).

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Teologia miłosierdzia Bożego

Miłość i miłosierdzie są dwoma wymiarami jednej łaski: miłość Boża stwarza, a miłosierdzie Boże – oczyszcza i doskonali naturę człowieka. Miłosierdzie jest więc warunkiem doprowadzenia człowieka do uczestniczenia w naturze Bożej. Mówiąc krótko: stwarza człowieka miłość, a zbawia miłosierdzie.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sylwia Haberka, Eschatyczny wymiar twórczości w świetle antropologii Pierre’a Teilharda de Chardin i Mikołaja Bierdiajewa, Wydawnictwo «scriptum», Kraków 2016, ss. 481.

Recenzja książki: Sylwia Haberka, Eschatyczny wymiar twórczości w świetle antropologii Pierre’a Teilharda de Chardin i Mikołaja Bierdiajewa, Wydawnictwo «scriptum», Kraków 2016, ss. 481.

Czasopismo: Teologia w Polsce
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne