rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Folklor muzyczny w polskim jazzie – idea, realizacje, funkcje

W artykule podjęte zostało zagadnienie inspiracji i obecności folkloru muzycznego w polskim jazzie. Zjawisko to obserwować tu można przynajmniej od końca lat 50. Odtąd stanowi ono stały element polskiego jazzu. Inspiracje polskim folklorem odnaleźć można w twórczości wielu muzyków, między innymi: Zbigniewa Namysłowskiego, Andrzeja Trzaskowskiego, Andrzeja Wróblewskiego, Jerzego Miliana, Leszka Kułakowskiego, Michała Urbaniaka, Grażyny Auguścik, Urszuli Dudziak, Witolda Szczurka, Andrzeja Jagodzińskiego czy Andrzeja Dutkiewicza.
Sięganie przez jazz do folkloru muzycznego ułatwia pokrewieństwo formuły obu tych rodzajów muzyki: prymarność wykonywania muzyki „na żywo”, obecność improwizacji jako gestu indywidualnej, niepowtarzalnej ekspresji i kreatywności muzyków, interakcja z muzykami zespołu (kapeli) i z odbiorcami (wykonawcami nieprofesjonalnymi), wreszcie – rola kontekstu sytuacyjnego. Odwołania do folkloru mogą tyczyć się jego właściwości skalowych, formuł motywicznych, rozwiązań fakturalnych, rytmicznych, harmonicznych, instrumentacyjnych, kolorystycznych itd.
Folklor muzyczny pełnić może w jazzie różne funkcje: 1. być źródłem oryginalnego materiału muzycznego; 2. stanowić pole poszukiwań dla kształtowania przez jazzmanów własnego języka muzycznego oraz 3. składnik budowania tożsamości polskiej muzyki jazzowej. Sięgając do rodzimego folkloru, jazz, jako uniwersalny język muzyczny, uzyskuje specyficzny, odrębny charakter, co pozwala na jego narodową identyfikację, określenie narodowej przynależności i konstytuowanie się – w ramach jazzowego uniwersum – kategorii: „polski jazz”.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Recenzja książki: Świat naszych przodków. Tradycje wiosennego cyklu obrzędowego

W recenzji książki pt. Świat naszych przodków. Tradycje wiosennego cyklu obrzędowego, napisanej pod kierunkiem dr Agnieszki Przybyły-Dumin, stanowiącej trzecią część cyklu Świata naszych przodków, wskazano na istotny cel publikacji oraz wagę zebranych materiałów badawczych. Podkreślono dokładność i otwartość badawczą informatorów, a także język i dokładność terminologiczną. Dokonano krótkiej oceny jako publikacji posiadającej walor naukowy i spełniającej wymogi stawiane badaniom naukowym. Zaznaczono również wartość niniejszej pozycji jako dokumentującej niematerialne dziedzictwo obszarów Bronowa, Ligoty, Zabrzega i Czechowic-Dziedzic.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, pedagogika
Zróżnicowanie kulturowe a świat artystyczny. Przypadek Nowego Jorku przełomu XIX i XX wieku

Celem artykułu jest opis powiązań między zjawiskami w nowojorskim świecie arty-
stycznym i społeczeństwie amerykańskim przełomu XIX i XX wieku. Analiza wpisuje
się w nurt badań poświęconych kwestii wielokulturowości, uzupełniając je o perspekty-
wę socjologii historycznej i socjologii kultury artystycznej. Do pierwszych lat XX wieku
instytucje, jak nowojorska National Academy of Design, narzucały artystom tradycyjne
style malarskie będące konsekwencją obowiązujących wówczas w USA norm i wartości
wiktoriańskich. Praktyki te miały charakter przemocy symbolicznej, propagowały bowiem
model społeczeństwa opartego na przewadze społecznej i kulturowej angloamerykanów.
Sprzeciw wobec dominacji układu angloamerykańskiego wyrażały różne środowiska,
w świecie sztuki między innymi twórcy związani z The Ashcan School, w świecie nauki
postępowi intelektualiści. Ich aktywność przyczyniła się do transformacji społeczeństwa
amerykańskiego w stronę porządku nowoczesnego w wymiarze kulturowym i społecznym.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Interpretacja wyników 24-godzinnego monitorowania ciśnienia krwi w POZ

Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. W 2021 r. zostało wydane stanowisko ekspertów Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH) dotyczące właściwego wykonywania pomiarów ciśnienia tętniczego w gabinetach lekarskich, samodzielnych pomiarów wykonywanych przez pacjentów w domu, 24-godzinnego monitorowania ciśnienia (ABPM), a także pomiarów w miejscach publicznych.  Stosowanie ABPM pozwala na wielokrotne odczyty ciśnienia tętniczego poza gabinetem lekarza, w zwykłym otoczeniu pacjenta. 
Pomiary ciśnienia tętniczego wykonywane są podczas rutynowych czynności w ciągu dnia i podczas snu, w nocy. Jest to nieosiągalne w przypadku innych metod pomiaru ciśnień. Wykonanie ABPM pozwala postawić rozpoznanie tzw. nadciśnienia tętniczego białego fartucha i nadciśnienia tętniczego maskowanego. Może zostać określona kontrola ciśnienia tętniczego w ciągu całej doby i w pełni oceniona efektywność stosowanej terapii hipotensyjnej. Pomiary ABPM są w wielu wytycznych określane jako najlepsza metoda diagnozowania nadciśnienia tętniczego.

Czasopismo: Gabinet Prywatny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Dlaczego trudno jest wrócić do Polski? Analiza czynników warunkujących powroty emigrantów akademickich

Celem artykułu jest analiza zamierzeń dotyczących migracji powrotnych wśród urodzonych w Polsce akademików, którzy znaleźli pracę w jednym z najbardziej prestiżowych
systemów szkolnictwa wyższego – w Stanach Zjednoczonych lub Wielkiej Brytanii. Artykuł odpowiada na pytanie badawcze: Czy i w jakich okolicznościach uczestnicy badania są
skłonni rozważyć powrót do kraju? Powrót migrantów naukowych jest mało prawdopodobny
ze względu na silną integrację z nowym systemem akademickim przy jednoczesnej krytycznej ocenie kondycji szkolnictwa wyższego w Polsce (czynniki systemowe). Analizowane są
również czynniki rodzinne, które okazały się najważniejszymi przeszkodami na drodze do
powrotu, oraz instytucjonalne. Dodatkowym czynnikiem zniechęcającym do migracji była
krytyczna postawa wobec konserwatywnej orientacji polskiego społeczeństwa oraz obecnej
sytuacji politycznej. Choć ze względu na różnego rodzaju „kotwice” powrót wydaje się mało
prawdopodobny, urodzeni w Polsce migranci akademiccy są otwarci na współpracę z krajem

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Mam na imię Dystynkcja. Kapitał kulturowy rodziców a preferencje w wyborze imion

Artykuł jest poświęcony związkom między kapitałem kulturowym polskich rodziców
a ich preferencjami w wyborze imion dla swoich dzieci. Autor, nawiązując do socjologicz-
nych koncepcji cyklów popularności imion i klasowych gustów imienniczych, porównuje
zbiory imion noszonych przez studentów medycyny (3125 osób w próbie celowej) i przez
wszystkie osoby urodzone w zbliżonym okresie. Rodzice tych studentów, posiadający
przeciętnie większy kapitał kulturowy niż pozostali rodzice, relatywnie częściej wybierali
imiona zakorzenione w tradycji, rzadziej natomiast te, które zawdzięczały popularność
krótkoterminowej modzie. Zebrane dane nie wskazują, by preferencje tej grupy ulegały
szerzej zakrojonej dyfuzji hierarchicznej, a więc były przejmowane z opóźnieniem przez
rodziców z mniejszym kapitałem kulturowym.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Uogólnione zaufanie i jego instytucjonalne korelaty. Kontekst europejski

Celem artykułu była weryfikacja założenia o istnieniu zależności pomiędzy zaufaniem
instytucjonalnym a zaufaniem uogólnionym w krajach europejskich. Zaufanie instytucjonalne analizowano przez pryzmat dwóch wymiarów: zaufania do instytucji reprezentacyjnych i zaufania do instytucji implementacyjnych. Pierwszy wymiar objął oceny zaufania
do takich podmiotów jak partie polityczne, parlament i rząd. W wymiarze drugim uwzględniono oceny zaufania do systemu oświaty, policji, urzędów administracji państwowej, systemu ubezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia oraz sądownictwa. Dane pochodzące
z Europejskiego Sondażu Wartości roku 2017 analizowano wykorzystując hierarchiczne
modelowanie liniowe. Dzięki zastosowanej metodzie w modelach statystycznych ujęto
zmienne zarówno poziomu indywidualnego, jak i wskaźniki krajowe. Otrzymane wyniki potwierdziły istnienie pozytywnej zależności pomiędzy zaufaniem instytucjonalnym,
w jego reprezentacyjnej, jak i implementacyjnej formie, a zaufaniem uogólnionym.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zamożność, wpływy, poważanie – społecznie cenione dobra oczami polskich wyborców

Głównym celem artykułu jest analiza zmian w dostępie do społecznie cenionych dóbr
(zmian postrzeganych subiektywnie przez respondentów), takich jak zamożność, wpływy
i poważanie, a także analiza wpływu tych zmian na decyzje o głosowaniu. Stawiamy następujące pytania badawcze: czy w ciągu czterech lat urzędowania PiS dokonało redystrybucji bogactwa, władzy i prestiżu w polskim społeczeństwie? Czy ci, do których ta oferta
była przede wszystkim skierowana (czyli osoby nieuprzywilejowane w dostępie do wyżej
wymienionych dóbr), uważają, że ich sytuacja w tym zakresie poprawiła się? Dane PGSW
pozwalają zidentyfikować statystycznie istotną różnicę w ocenie ostatnich czterech lat (pod
względem dostępu do społecznie cenionych dóbr) między elektoratem PiS a innymi grupami w polskim społeczeństwie. Stwierdzamy, że zmienna ta wywiera znaczący wpływ na
głosowanie, nawet gdy wiele innych istotnych determinant zachowań wyborczych w Polsce jest kontrolowanych. Wyniki tych analiz stanowią wkład w piśmiennictwo dotyczące
demokracji, zachowań wyborczych, populizmu, a przede wszystkim populistów u władzy.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wybrane choroby kręgosłupa w praktyce lekarza rodzinnego

Choroby kręgosłupa i związany z nimi ból są istotnym problemem medycznym, społecznym i ekonomicznym z uwagi na ich powszechne występowanie i ciągle wzrastającą liczbę chorych w ogólnej populacji. Stanowią jedną z najczęstszych przyczyn zgłoszeń do lekarza rodzinnego.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że społeczeństwo będzie miało coraz większe zapotrzebowanie na leczenie schorzeń kręgosłupa, w tym stenozy kanału kręgowego, a także deformacji kręgosłupa. Należy jednak nie zapominać o rzadszych przyczynach bólów kręgosłupa, na przykład chorobie Baastrupa czy też uogólnionej samoistnej hiperostozie szkieletu.  Dlatego podstawowa wiedza na najwyższym poziomie na temat etiopatogenezy, objawów klinicznych, diagnostyki i leczenia chorób kręgosłupa jest niezbędna dla lekarzy rodzinnych.
Guzki Schmorla to wklęśnięcia jąder miażdżystych w głąb trzonów kręgowych, tworzące charakterystyczne wpuklenie o sklerotycznym dnie. Mnogie guzki Schmorla są zaliczane do charakterystycznych objawów choroby Scheuermanna. Choroba Scheuermanna jest hiperkifozą piersiową lub piersiowo-lędźwiową spowodowaną sklinowaceniem trzonów kręgowych.
Stenoza kanału kręgowego to pojęcie używane dla określenia objawów strukturalnego zwężenia kanału kręgowego. Jednym z głównych czynników ryzyka wystąpienia tego schorzenia jest przepuklina dysku w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Chory nie toleruje pozycji wyprostu. Dodatkowo zgłasza bolesność (osłabienie siły mięśniowej) kończyn dolnych (tzw. zespół chromania neurogennego).
Zespół ogona końskiego to zespół objawów powodowanych przez uszkodzenie korzeni lędźwiowych L2-L5, korzeni krzyżowych i splotu guzicznego. Chory może odczuwać ból krzyża, w tym ból o charakterze korzeniowym.
Choroba Baastrupa to entezopatia dotycząca przyczepów więzadeł międzykolcowych, prowadząca do rozwoju zmian zwyrodnieniowych. Uogólniona samoistna hiperostoza szkieletu charakteryzuje się kostnieniem w okolicy przyczepów ścięgnistych, więzadeł oraz w miejscu połączenia torebki stawowej z kością.

Czasopismo: Gabinet Prywatny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Realizacja funkcji opiekuńczej szkoły jako warunek powodzenia procesu dydaktycznego i wychowawczego w XXI wieku

Naczelną funkcją szkoły od najdawniejszych czasów było przekazywanie wiedzy i kształcenie przyszłych pokoleń, a także sprzyjanie rozwojowi osobowości ucznia. Wraz z upływem czasu i przemianami społecznymi zmieniała się także tradycja edukacji szkolnej. Szkoła jako instytucja w XXI w. oprócz przekazywania wiedzy i wychowania powinna zajmować się też działaniami opiekuńczymi, bo tylko taka sytuacja warunkuje efektywność nauczania i kształcenia. Artykuł porusza bardzo istotne kwestie dotyczące sposobów realizacji funkcji opiekuńczej we współczesnej szkole. Ukazuje zasadność i potrzebę włączania tych działań w funkcjonowanie szkoły. Obecnie dużo miejsca poświęca się funkcji dydaktycznej i wychowawczej szkoły, natomiast znaczenie funkcji opiekuńczej jest dość marginalnie traktowane. Tymczasem opieka nad uczniem stanowi integralny element kształcenia. Każdy proces pedagogiczny bowiem powinien obejmować swoim zakresem kształcenie, wychowanie i opiekę nad dzieckiem.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dysfunkcjonalność i problemy współczesnej polskiej rodziny  w świetle danych statystycznych i wspierających działań państwa

Człowiek nieustannie uczestniczy w procesie przemian, zmienia się on sam i jego rzeczywistość życia. Rozwój nauki i techniki, a co się z tym wiąże postępujące przeobrażenia społeczne, niosą ze sobą niezwykle pożądane przez człowieka zmiany, ale także wiele zagrożeń. Badacze zwracają uwagę na budzące niepokój cechy współczesności, do których należy konsumpcjonizm, indywidualizm oraz instrumentalizm w relacjach międzyludzkich oparty na kalkulacji zysku. Piszą o osamotnieniu człowieka oraz postępującej dekonstrukcji w podejściu do zagadnień życia społecznego nieomijającej także rodziny, której funkcjonowanie warunkuje jakość życia i rozwój jej członków. W tekście tym przedstawiono rodzinę dysfunkcjonalną oraz zaprezentowano dane statystyczne obrazujące problemy współczesnej rodziny, a także działania państwa polskiego skierowane na jej wspieranie.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Edukacja zdalna w opiniach młodzieży

Celem artykułu jest prezentacja opinii uczniów klas starszych szkoły podstawowej (klasy V–VIII) oraz szkół ponadpodstawowych na temat różnych aspektów zdalnej edukacji, jak jej organizacja i przebieg, trudności obiektywne i subiektywne deklarowane przez uczniów, wsparcie ze strony środowiska szkolnego i rodzinnego, relacje rówieśnicze. Do badania wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego oraz technikę ankiety. Badanie przeprowadzono wśród uczniów gliwickich szkół w formie online w ramach współpracy Uniwersytetu Śląskiego ze środowiskiem lokalnym. Zebrany materiał empiryczny pokazuje ocenę zdalnej edukacji przez uczniów. Do jej zalet zaliczyli: łatwość posługiwania się narzędziami cyfrowymi oraz wsparcie ze strony rodziców i nauczycieli. Wśród negatywnych stron nauki online wymienili: trudności ze skupieniem uwagi, organizacją pracy własnej i samodyscypliną, spadek zaangażowania, negatywne emocje (stres, zdenerwowanie, zmęczenie, lęk dotyczący zdawalności egzaminów), brak bezpośrednich kontaktów z rówieśnikami. Ogólnie uczniowie gorzej ocenili jakość zdalnej edukacji w porównaniu z tradycyjną. Wnioski z badań stały się podstawą do sformułowania propozycji rekomendacji służących poprawie jakości edukacji w podobnych sytuacjach.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Doskonalenie zawodowe nauczycieli jako odpowiedź na wyzwania  współczesnej edukacji. Z doświadczeń Powiatowego Centrum Doskonalenia Zawodowego Nauczycieli w Puławach

W artykule podjęto próbę analizy współczesnych uwarunkowań i wymagań stawianych profesji nauczyciela. W sposób ogólny omówiono system doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz elementy tworzące ten system w Polsce. Ukazano wyzwania stojące przed współczesnym pedagogiem. Podkreślono specyfikę pracy nauczycieli w aspekcie zmian społeczno-gospodarczych i konieczność ciągłego doskonalenia się. Przeprowadzono analizę badań w obszarze potrzeb edukacyjnych środowiska światowego w ramach funkcjonowania powiatowej, publicznej placówki doskonalenia nauczycieli, co pozwoliło wskazać tendencje i preferencje nauczycieli w obszarze doskonalenia zawodowego.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Ideologia klasy średniej: od modernizacyjnego projektu do niespełnionej obietnicy

Artykuł analizuje, często pomijany, ideologiczny wymiar klasy średniej. Jego celem
jest zebranie rozproszonych spostrzeżeń na ten temat i wpisanie ich we współczesną dyskusję o kształcie, kondycji i znaczeniu klasy średniej. Tekst przedstawia obecną w polskiej
socjologii w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku i po roku 2000 krytykę dominującego wówczas podejścia do analizy klasowej. Ukazuje klasę średnią jako postulat, typ
idealny wzorowany na krajach rozwiniętych i część modernizacyjnego projektu czasów
transformacji, a co za tym idzie obietnicę składaną zarówno państwom, jak i jednostkom.
Wskazując na aktualność i ponadlokalny zasięg przytaczanej krytyki, autor dowodzi, że
klasa średnia to część hegemonicznej, neoliberalnej ideologii. Tym samym definiuje klasę średnią jako przestrzeń intersubiektywności, społeczny konstrukt reprodukujący się
w oparciu o własną wizję i centralną kategorię współczesnego systemu społeczno-ekonomicznego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Immunizacja dziecka na Covid-19 jako etap realizacji Narodowego Programu Szczepień a władza rodzicielska. Obowiązek czy powinność?

Zbliża się kolejna fala pandemii Covid-19, w związku z tym uzyskanie „odporności zbiorowej” należy uznać za priorytet w polityce prozdrowotnej państwa. Z uwagi na to, że nie osiągnięto w naszym społeczeństwie owego „progu bezpieczeństwa”, objęto dobrowolnym i nieodpłatnym szczepieniem (w ramach Narodowego Programu Szczepień) dzieci od dwunastego roku życia. Budzi to wiele kontrowersji w społeczeństwie, jak też w niektórych wąskich kręgach naukowców i lekarzy przede wszystkim z uwagi na stosunkowo krótki, jak twierdzą, okres prac nad szczepionką i możliwość wystąpienia w związku z tym dalekosiężnych (jak dotychczas niezbadanych) negatywnych skutki immunizacji. Artykuł ten stanowi próbę odpowiedzi na pytanie: czy poddanie dziecka w ramach realizacji władzy rodzicielskiej immunizacji na Covid-19 jest obowiązkiem rodziców/a wynikającym z treści stosunku prawnego, czy też tylko powinnością? Celem wszechstronnej analizy tej problematyki uznano za konieczne przedstawienie skutków pandemii, a także związanego z nią lockdownu w kontekście socjopsychologicznym; negatywnych konsekwencji e-learningu z perspektywy uczniów; istoty powszechnej immunizacji oraz preparatów przeciwko Covid 19; zagadnienia szczepienia uczniów w ramach realizacji kolejnego etapu Narodowego Programu Szczepień (pozytywne i negatywne aspekty); treści stosunku prawnego władzy rodzicielskiej, z eksplikacją obowiązków/uprawnień rodziców stanowiących wyznacznik w świetle regulacji prawnych ich kompetencji w zakresie poddania dziecka szczepieniu z uwzględnieniem 16-latków i ich sui species statusu w tym obszarze. Analiza istoty stosunku prawnego władzy rodzicielskiej prowadzi niewątpliwie do wniosku, że poddanie dziecka szczepieniu na Covid-19 należałoby traktować jako obligatio wynikające z jego treści zgodnie z ideą dobra dziecka i interesem społecznym, a nie powinności. Do paradygmatu powinności można by odwołać się rozpatrując realizację tej władzy z perspektywy ogółu społeczeństwa.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Odmiany polskiej tożsamości narodowej i ich konsekwencje dla postaw wobec mniejszości

artykuł przedstawia wyniki badania poświęconego ilościowej eksploracji odmian tożsamości narodowej Polaków oraz analizuje, jak wyróżnione rodzaje tożsamości narodowej
przekładają się na postawy wobec różnych mniejszości i innych narodów. W tym celu wykorzystuje dane z ilościowego badania kwestionariuszowego przeprowadzonego na próbie
dorosłych Polaków (15 lat i starszych) losowanej z operatu adresowego (N=1005). Na podstawie analizy skupień metodą k-średnich wyróżnia trzy kategorie tożsamości narodowej:
narodowych apatrydów, dążących do obywatelskości oraz kredencjonalistów. Wyniki badania pokazują również, że wyróżnione odmiany polskiej tożsamości narodowej w sposób
istotny statystycznie różnicują i przewidują postawy wobec mniejszości etnicznych, religijnych i seksualnych oraz wobec innych narodów. Badanie potwierdza istnienie pewnych
uniwersalnych wzorów definiowania tożsamości narodowej oraz zależności pokazujących
wpływ kryteriów etnicznych, jak i posługiwania się większą liczbą kryteriów w definiowaniu tożsamości narodowej na bardziej wykluczające postawy. Bazując na reprezentatywnej
próbie oraz polegając na metodzie analizy umożliwiającej zidentyfikowanie rozłącznych
kategorii artykuł weryfikuje istniejące typologizacje polskiej tożsamości narodowej.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przyspieszenie czy spowolnienie? Praca platformowa dostawców jedzenia w dobie pandemii Sars-Cov-2

Polski rynek dostaw jedzenia na żądanie klienta (food delivery) to wschodzący sektor
w ramach gospodarki cyfrowej, który doświadczył przyspieszenia w czasie pandemii Sars-
-Cov-2. Praca kurierów w ramach globalnych, korporacyjnych platform typu Uber Eats,
Glovo czy Wolt nigdy wcześniej nie miała tak dużego społecznego znaczenia. Jednak za
hasłem pracy platformowej kryje się wiele negatywnych zjawisk (niskie zarobki, długie
godziny pracy czy algorytmiczne zarządzanie, na które kurier nie ma wpływu). Wykorzy-
stując teorię przyspieszenia społecznego jako inspirację teoretyczną, w artykule staram się
odpowiedzieć na pytanie, czy platformowe kooperatywy mogą być w Polsce alternatywą
dla globalnych platform cyfrowych. Istotnym kontekstem jest tutaj pandemia Sars-Cov-2.
W artykule wykorzystano wyniki wywiadów pogłębionych z kurierami, partnerami flo-
towymi* oraz założycielami/właścicielami kooperatyw platformowych z branży dostaw
jedzenia na żądanie w Polsce.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne