rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ftalan dibutylu. Dokumentacja proponowanych dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

Ftalan dibutylu (DBP) jest stosowany jako dodatek zmiękczający do żywic i polimerów, a także jako środek żelujący, rozpuszczalnik, środek przeciwpieniący, przy wytwarzaniu farb nitrocelulozowych, włókien szklanych, kosmetyków, osłonek leków, insektycydów oraz jako środek smarny. W dostępnym piśmiennictwie dostępne są jedynie informacje dotyczące narażenia zawodowego na mieszaninę par i aerozoli plastyfikatorów ftalanowych. U narażonych na ftalany przy produkcji mężczyzn stwierdzono polineuropatie. Ftalan dibutylu jest zaklasyfikowany jako substancja działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii zagrożenia 1B. Wartość LOAEL dla działania na rozrodczość manifestującego się istotnym i zależnym od dawki zwiększeniem częstości występowania morfologicznie nieprawidłowych plemników u szczurów wynosi 31 mg/kg mc./dzień. Z kolei u myszy obserwowano zmniejszenie masy jąder, opóźnienie spermatogenezy oraz zaburzenia dojrzewania komórek Sertolego w wyniku narażenia na ftalan dibutylu w dawce ≥1 mg/kg mc./dzień. Za skutek krytyczny działania ftalanu dibutylu przyjęto działanie drażniące na drogi oddechowe oraz działanie na rozrodczość. Jako podstawę wyliczenia wartości NDS przyjęto wyniki 4-tygodniowego doświadczenia na szczurach. Za wartość NOAEC dla miejscowego działania drażniącego na drogi oddechowe przyjęto stężenie 1,18 mg/m³ . Na podstawie przeprowadzonych obliczeń zaproponowano przyjąć stężenie 0,6 mg/m³ jako wartość NDS dla par i aerozoli ftalanu dibutylu. Nie ustalono wartości chwilowej, NDSCh.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Kobalt i jego związki . Metoda oznaczania w powietrzu na stanowiskach pracy

Kobalt ze względu na swoje fizykochemiczne właściwości w formie metalicznej jest wykorzystywany przy produkcji stopów odpornych na temperaturę, będących magnesami trwałymi i odlewniczych. Dodatkowo szerokie zastosowanie znajdują sole kobaltu, które są stosowane przy produkcji pigmentów, sykatyw do farb olejnych oraz baterii. Kobalt metaliczny w formie drobnego proszku w kontakcie ze skórą może wywoływać odpowiedź alergiczną. Głównym zagrożeniem dla zdrowia pracownika są rozpuszczalne sole kobaltu, które zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE 1272/2008) są sklasyfikowane jako substancje rakotwórcze. Celem badań było opracowanie metody oznaczania kobaltu do oceny narażenia zawodowego w zakresie 1/10 ÷ 2 zaproponowanej wartości NDS. Metoda polega na pobraniu aerozolu kobaltu i jego związków zawartych w powietrzu na filtr, mineralizacji filtra w kwasie azotowym(V) i kwasie chlorowodorowym w podwyższonej temperaturze, a następnie oznaczeniu zawartości kobaltu w próbce z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej z elektrotermiczną atomizacją (ET-AAS). Podczas wykonywania badań spełniono wymagania walidacyjne przedstawione w normie europejskiej PN-EN 482. Metoda umożliwia oznaczanie kobaltu i jego związków w powietrzu w stężeniach 0,0001 ÷ 0,002 mg/m³ dla frakcji respirabilnej. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu i inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wielkie formy muzyczne dedykowane św. Józefowi

Przedłożony artykuł prezentuje w zarysie wielkie formy muzyczne dedykowane św. Józefowi. Rozwinęły się one na gruncie kościelnym zwłaszcza w XVI i XVII w. wraz ze wzrostem kultu i czci wobec osoby Opiekuna św. Rodziny (1621 r., papież Grzegorz V). Dotyczy to proprium Missae (introity, alleluja, sekwencje, communiones) a także barokowego ordinarium Missae (Zelenka, Bassani, Zumaya) oraz litanii (Biber, Wagner, Biechteler, Eberlin, Lolli). Rozkwit tych ostatnich związany jest zwłaszcza z ustanowieniem św. Józefa patronem państwa i monarchii habsburskiej (1676). Do muzycznego dziedzictwa związanego ze św. Józefem należą też oratoria okresu włoskiego baroku (Cazzati, Colonna, Alberici, Perti, Corradini, Conte, Fischietti), a zwłaszcza dzieło G. B. Pergolesiego (La fenice sul rogo, ovvero La morte di San Giuseppe). Ślady muzycznych odniesień do osoby św. Józefa odnajdujemy też w epoce klasycyzmu (bracia Haydn, Albrechtsberger), a także romantyzmu (Elsner, Ravanello). Do kompozycji dedykowanych świętemu w XX oraz XXI w. należą msze (Peeters, Tinel, Krężołek, Kern, Korczak, Di Rocco) oraz dzieła oratoryjne (Frisina, Goliński, Pałka, Schmid). Są one współczesnym świadectwem przekuwania wiary na kulturę (papież Jan Paweł II).

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne, sztuka
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki teologiczne, sztuki muzyczne
Zbyt długo utrzymywane zbyt niskie stopy procentowe NBP zagrożeniem dla bezpieczeństwa finansowego Polaków i rozwoju gospodarczego Polski

Narzędzia polityki gospodarczej generują różnorakie skutki – nie tylko te pożądane i łatwo dostrzegalne. Dlatego zwłaszcza w przypadku Polski, gospodarki nadrabiającej dystans rozwojowy do państw Zachodu, ważne są umiejętności analitycznego myślenia i korzystanie z doświadczeń nie tylko własnej polityki gospodarczej, by nie popełniać błędów, których można było uniknąć, i zapobiec tym samym obniżeniu bezpieczeństwa finansowego polskiego społeczeństwa i pogorszeniu poziomu jego życia w nadchodzących dekadach. NBP, utrzymując zbyt długo zbyt niskie stopy procentowe, wzmaga nie tylko presję inflacyjną w Polsce, ale również przyczynia się do pogłębiania problemu nadmiernego zadłużenia (nie tylko) gospodarstw domowych w Polsce w relacji do poziomu zamożności i zdolności kredytowej. Obniża tym samym bezpieczeństwo finansowe Polski i Polaków. Dlatego tak istotne jest, by bank centralny w XXI w., zgodnie z opiniami rosnącej liczby ekspertów, zapewniał szerzej rozumianą stabilność finansową – a nie pilnował jedynie inflacji – i przeciwdziałał nierównowagom finansowym.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
„Byłeś dla nas posągiem ze stali...” – Józef Piłsudski: żałoba i pamięć na łamach czasopisma „Płomyk” (1935–1936)

Nieśmiertelny wódz narodu, miły komendant, oswobodziciel, najlepszy syn Polski, ukochany dziadek. W ten sposób – między innymi – gazety opisywały Józefa Piłsudskiego po jego śmierci. Podkreślały, że niezłomnie walczył o wolność Polski, wyrwał ją z kajdan niewoli, a potem bronił jej granic, chroniąc Polaków przed wrogiem. Jak w połowie lat 30. XX w. pisały o tym czasopisma adresowane do dzieci i młodzieży? Autor szuka odpowiedzi na to pytanie, analizując kolejne wydania ukazującego się w tamtym czasie tygodnika „Płomyk”. Sprawdza, jaki obraz żałoby wyłania się z artykułów zamieszczonych w tym czasopiśmie. Bada, jak budowano, podtrzymywano i pielęgnowano pamięć o marszałku. Analizuje m.in. wiersze, opowiadania, wzmianki, listy przysyłane do redakcji oraz odpowiedzi redakcji na otrzymywaną korespondencję. W ten sposób próbuje zrekonstruować emocje, na które reagowali lub które próbowali wywołać autorzy tekstów publikowanych w „Płomyku”.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Impreza masowa czy nie? Wybrane zagadnienia organizacyjno-prawne

Artykuł odnosi się do wydarzeń masowych, czyli „imprez” o takim charakterze, ale niewymienionych w ustawie o bezpieczeństwie imprez masowych. Scharakteryzowano w nim kilka rodzajów tego typu wydarzeń oraz dokonano analizy zadań poszczególnych „uczestników” imprezy. W dalszej części tekstu przedstawiono zagrożenia dla bezpieczeństwa uczestników imprez o charakterze masowym powodowane przez celowe lub intencjonalnie błędne kwalifikowanie wydarzeń do innych kategorii niż imprezy masowe. W podsumowaniu wskazano na główne powody takiego postępowania organizatorów, czyli nieprecyzyjne przepisy prawne oraz celowe omijanie i wykorzystywanie tych zapisów ustawowych, a także chęć zminimalizowania „formalności” (dokumentacji, opinii, instrukcji, regulaminów, zezwoleń), a co za tym idzie – nakładów finansowych (np. na obowiązkowe służby informacyjne i porządkowe).

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
W obliczu czerwonego niebezpieczeństwa. Destrukcyjny wizerunek bolszewizmu w myśli politycznej Narodowej Demokracji 1918–1939. Wybrane aspekty

Jako odmiana doktryny komunistycznej bolszewizm formował się w Rosji w latach 1903–1920, stając się po rewolucji październikowej 1917 r. oficjalną i zarazem jedyną podstawą działalności bolszewików. Podejmując i rozwijając w projekcjach społeczno-politycznych kwestie dotyczące stanowiska wobec bolszewizmu, polska nacjonalistyczna formacja polityczna dużo uwagi poświęcała jego fundamentom ideowym, mechanizmom stworzonego na jego podstawie systemu politycznego i wynikającym z tego faktu destrukcyjnym zagrożeniom przenikającym do nowo powstałego po 123 latach niewoli narodowej państwa polskiego.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wpływy polityczne w samorządach miejskich województwa kieleckiego w latach 1918–1939

Na układ sił politycznych w samorządach miast wydzielonych i niewydzielonych z powiatowych związków komunalnych (samorządowych) miała wpływ sytuacja polityczna, ale także kwestie narodowościowe związane z liczną mniejszością żydowską zamieszkującą miasta województwa kieleckiego w latach 1918–1939. Polacy obawiali się zdominowania rad miejskich przez przedstawicieli społeczności żydowskiej, dlatego często tworzyli sojusze polityczne, które łączyła narodowość, a nie program polityczny. Duży zakres kompetencji samorządów miejskich przy jednoczesnym braku środków komunalnych był powodem radykalizowania się społeczeństwa, co przekładało się na wybory polityczne. Należy również pamiętać o naciskach politycznych i manipulacjach ze strony władz państwowych po 1926 r., co miało wpływ na wypaczanie wyników wyborów samorządowych, szczególnie z perspektywy wyborów do rad miejskich w 1934 r.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Struktura i obroty handlowe między RFN a ZSRR w latach 70. XX w. jako przejaw postępującego spowolnienia i kryzysu gospodarczego Związku Radzieckiego

Artykuł analizuje ewolucję wymiany handlowej między RFN a Związkiem Radzieckim. W latach 70. XX w. nastąpiła jakościowa zmiana charakteru współpracy między obu krajami wywołana częściowym otwarciem ZSRR na kontakty gospodarcze z krajami zachodnimi (głównie z krajami należącymi do EWG). Charakteryzowała się ona rozwojem nowych form powiązań, które nie pomniejszyły jednak znaczenia tradycyjnej wymiany handlowej. Wymiana towarowa była nadal składnikiem organicznym każdej formy stosunków gospodarczych, w której materializowały się wszystkie inne płaszczyzny współpracy. Rozwój handlu zagranicznego tworzył przesłanki dla bardziej zaawansowanego współdziałania wraz z pogłębieniem międzynarodowego podziału pracy. Z kolei rozwój nowych form współpracy oddziaływał na dynamikę i strukturę wymiany towarowej oraz powodował jej zmiany jakościowe. Analiza wielkości i struktury wymiany handlowej Związku Radzieckiego, szczególnie z krajami wysoko rozwiniętymi, pozwala odpowiedzieć na pytanie, w jakim kierunku ewoluowała jego sytuacja gospodarcza oraz jaki charakter przybrały ówczesne trendy rozwojowe. W latach 70. podjęto próbę ratowania coraz bardziej nieefektywnego systemu nakazowo-rozdzielczego w ZSRR poprzez import kapitału (kredyty, pożyczki, inwestycje bezpośrednie) i technologii z Zachodu. Źródłem spłat kapitałów obcych oraz importu inwestycyjnego stał się eksport surowców (szczególnie ropy naftowej i gazu), będący efektem znacznego zwiększenia ich wydobycia. W wyniku prowadzonej polityki ZSRR stawał się w coraz większym stopniu krajem surowcowym i zapleczem ich dostaw do krajów wysoko rozwiniętych, w tym przede wszystkim do RFN. Artykuł powstał na podstawie studiów literaturowych oraz analiz statystycznych. Ma charakter analityczny.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Polscy dżihadyści – analiza zagrożenia ze strony terrorystów islamistycznych polskiego pochodzenia

Terroryzm jest uważany za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dzisiejszego świata. Jedną z najczęstszych motywacji jego stosowania jest realizacja misji szerzenia religii rozumianej w sposób bardzo specyficzny. Celem artykułu było skatalogowanie znanych przypadków Polaków lub ludzi pochodzenia polskiego, którzy brali udział w globalnym projekcie salafickiego dżihadyzmu oraz zrozumienie ich motywacji i sposobu radykalizacji. Wreszcie podjęto próbę oceny ryzyka zagrożenia terroryzmem islamistycznym w Polsce.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Broń chemiczna jako zagrożenie dla bezpieczeństwa

Celem artykułu jest analiza możliwości użycia i produkcji broni chemicznej jako zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa oraz życia i zdrowia obywateli. W artykule zostaną zdefiniowane podstawowe pojęcia, takie jak: bezpieczeństwo, broń chemiczna, bojowe środki trujące. Zostanie również zaprezentowana charakterystyka i klasyfikacja broni chemicznej. Istotnym punktem artykułu jest także analiza działań mających na celu ograniczenie i zakaz stosowania bojowych środków trujących. Na podstawie przykładów użycia broni chemicznej zostanie ukazana realna możliwość zaistnienia takiego zagrożenia na masową skalę, wychodzącego zarówno ze strony państw, jak i grup czy struktur subpaństwowych o charakterze terrorystycznym.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Analiza ISIS z perspektywy studiów globalnych jako nowego ujęcia badawczego w naukach społecznych

Artykuł wpisuje się w kontekst badań prowadzonych nad bezpieczeństwem w naukach społecznych z wykorzystaniem krytycznych koncepcji badawczych, rozwijających się w opozycji do pozytywistycznych paradygmatów, jak realizm czy liberalizm po zakończeniu zimnej wojny. Dodatkowo autor wykorzystał nowe podejście – studia globalne – do analizy skutków ekspansji tzw. Państwa Islamskiego (ISIS) na Bliskim Wschodzie i jego oddziaływania w ramach nowego terroryzmu międzynarodowego. Celem rozważań jest ukazanie procesu formowania się studiów globalnych (ang. Global Studies) jako nowego ujęcia badawczego i akademickiego w naukach społecznych. Zostaną także wykazane możliwości aplikacyjne omawianego podejścia i zostanie podjęta próba analizy ISIS i percepcji tego zagrożenia terrorystycznego z perspektywy historycznej, co stanowi wartość naukową w polskiej i światowej literaturze. W ramach opracowania wykorzystane zostaną również takie metody badawcze jak metoda komparatywna i analiza jakościowa. Podstawowe pytanie brzmi: na ile studia globalne odróżniają się od innych nurtów w kontekście analizy problemów bezpieczeństwa i stanowią użyteczne ramy analizy? Artykuł ukazuje możliwości adaptacji założeń Global Studies jako krytycznej i postkolonialnej perspektywy poznawczej do analizy tragicznych losów jazydów pod okupacją ISIS i roli mediów w przestrzeni internetowej, wykorzystywanych do kampanii propagandowych i rekrutacyjnych na niespotykaną skalę, jako długofalowego efektu Arabskiej Wiosny.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Obecność Romów w Niderlandach od XV–XIX wieku

Historia relacji Romów z mieszkańcami Niderlandów, stosunku instytucji państwowych do tej grupy etnicznej, jest szczególnie w Polsce obszarem nieznanym, polscy badacze zajmujący się tą problematyka skupiają się przede wszystkim, co jest zrozumiałe, na dziejach Romów w Polsce czy w Europie Środkowej, dlatego celem autora było poszerzenie stanu wiedzy na temat Romów, wykorzystując źródła i fakty nieznane w polskojęzycznej literaturze.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Dziedzictwo Al-Azhar i Braci Muzułmanów w koncepcji wasatijja Jusufa al-Karadawiego

Postać Jusufa al-Karadawiego oraz promowana przez niego koncepcja wasatijja stanowi temat współczesnej, ważnej debaty nad politycznym islamem. Oryginalność jego poglądów i wizja liberalnego islamu zostały ukształtowane pod wpływem dwóch głównych źródeł: uczelni Al-Azhar oraz Stowarzyszenia Braci Muzułmanów. Kontekst egipskiej sceny politycznej, a zarazem debaty muzułmańskich uczonych nad problemami ummy i programem reform w okresie działalności Al-Karadawiego, stanowiły istotne podłoże dla krytyki wobec zarówno ekstremizmu, jak i sekularyzmu w świecie islamu. Wasatijja w kształcie, jaki nadał jej Al-Karadawi, stanowić miała alternatywę, kompromis i nową wizję dla wielu współczesnych problemów w środowiskach muzułmańskich. Celem artykułu jest z jednej strony przybliżenie kontekstu dla ukształtowania się poglądów Al-Karadawiego, a z drugiej, próba omówienia podstawowych założeń wasatijji.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Św. Zygmunt Szczęsny Feliński i jego ikonografia

Artykuł przybliża postać arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, który przebywał w Warszawie jako rządca archidiecezji warszawskiej zaledwie 16 miesięcy (1862 – 1863). W wyniku decyzji cara Rosji dwadzieścia lat spędził na zesłaniu w Jarosławiu nad Wołgą. Następnie przebywał w zaborze austriackim: w Dźwiniaczce i Krakowie, gdzie zmarł w 1895 roku. Jego doczesne szczątki przeniesione zostały do archikatedry warszawskiej (1921). Beatyfikowany został przez Jana Pawła II w Krakowie (2002), a kanonizowany przez Benedykta XVI w Rzymie (2009). Upamiętnienia Arcybiskupa (pomniki, epitafia, tablice pamięci, obrazy) znajdują się w Polsce, na Ukrainie, a także w Rzymie, Kurytybie (Brazylia) oraz innych miejscach. Powstają one zwłaszcza tam, gdzie pracują siostry Franciszkanki Rodziny Maryi, które są stróżami pamięci o abp. Felińskim. Nie posiadamy dotąd pełnego katalogu upamiętnień Świętego.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Początki bazyliki św. Jana na Lateranie (313–455 n.e.)

Artykuł obejmuje opis powstawania jednej z pierwszych świątyń chrześcijańskich w starożytnym Rzymie – Bazyliki św. Jana na Lateranie do roku 455. Został w nim również zawarty proces adaptacji budynku użyteczności publicznej w Rzymie dla chrześcijaństwa, wychodzącego z ukrycia po roku 313 oraz opis pierwszej bazyliki wykorzystanej do celów sakralnych w starożytnym Rzymie, a była to Basilica Nova. Niniejszy artykuł jest jedynie zarysem podjętego przez autora tematu.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki inżynieryjno-techniczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, architektura i urbanistyka, nauki teologiczne
Częstotliwość i ranga wizyt dyplomatycznych jako wyznacznik relacji polsko-amerykańskich na tle relacji brytyjsko-amerykańskich

Celem niniejszej publikacji jest określenie stanu relacji polsko-amerykańskich na podstawie częstotliwości i rangi wizyt dyplomatycznych odbywanych między tymi państwami. Relacje te są przedstawiane w sferze zarówno politycznej, jak i naukowej jako fundamentalny element polskiej polityki zagranicznej. Jednocześnie brak niekwestionowanych wymiernych wskaźników pozwalających na ich obiektywną ewaluację. Relacje polsko-amerykańskie zostały w artykule porównane do strategicznego partnerstwa amerykańsko-brytyjskiego. Jako punkt odniesienia wykorzystano dane dotyczące wizyt dyplomatycznych brytyjsko-amerykańskich, co pozwala określić na tle porównawczym intensywność i rangę relacji polsko-amerykańskich.

Czasopismo: Historia i Polityka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Sanktuarium diecezjalne Świętego Wojciecha, biskupa i męczennika w Świętym Gaju

W 997 r. grupa misjonarzy na czele z pochodzącym z Czech bp. Wojciechem udała się do Prusów z misją ewangelizacyjną. Misja ta zakończyła się męczeńską śmiercią Wojciecha (23 kwietnia 997). Stało się to w okolicach Świętego Gaju, w miejscu pruskiego grodu Cholin. Wieś Święty Gaj otrzymała lokację 17 kwietnia 1324 r. od krzyżackiego komtura dzierzgońskiego Luthera von Braunschweig. Pierwsza kaplica została zbudowana w tym miejscu latach 1299 – 1324, a pod koniec XIV w. podjęto jej przebudowę. W XVI w. w wyniku Reformacji kościół przejęli protestanci. W 1861 r. świątynia spłonęła w wyniku uderzenia pioruna. Zachowały się dolne partie muru oraz granitowa chrzcielnica. W latach 1864 – 1865 kościół odbudowano na starych fundamentach, nadając mu styl neogotycki. Postawiono też murowaną wieżę, dobudowano trójboczne prezbiterium, przebudowano szczyt zachodni oraz szczyt zakrystii. Pracami tymi kierował pastor z Kwietniewa Edward Anderson (†1872). Nowa świątynia została poświęcona 29 października 1865 roku. Po II wojnie światowej kościół przejęła wspólnota katolicka, która należała wówczas do diecezji warmińskiej, a od 1992 roku do diecezji elbląskiej. Artykuł opisuje dzieje kościoła i sanktuarium w Świętym Gaju, jego architekturę, wyposażenie, a także obiekty, które powstały w ostatnim czasie w jego obrębie: ołtarz polowy i dom pielgrzyma. W 2021 r. mija 35 lat od ustanowienia Sanktuarium Diecezjalnego św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Świętym Gaju.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki teologiczne
„Expositio Symboli Apostolorum” Jana z Kwidzyna jako źródło badań nad średniowieczną teologią i egzegezą biblijną

Przedmiot artykułu stanowi prezentacja Expositio Symboli Apostolorum Jana z Kwidzyna (1343 – 1417) jako źródła badań teologicznych i egzegetycznych. Opracowanie zawiera następujące zagadnienia: 1) Jan z Kwidzyna jako autor Expositio; 2) Expositio Symboli Apostolorum na tle piśmiennictwa Jana z Kwidzyna; 3) Edycja olsztyńska Expositio; 4) Expositio Symboli Apostolorum Jana z Kwidzyna jako źródło badań naukowych. Cel artykułu stanowi zwrócenie uwagi na finalizowaną publikację transkrypcji i tłumaczenia na język polski całości dzieła. Jest ona oparta na manuskrypcie średniowiecznym Joannes Marienwerder: Expositio Symboli Apostolorum – Rękopis 1977 datowanym na rok 1401 przechowywanym w Bibliotece Gdańskiej PAN. W przygotowaniu publikacji posiłkowano się także manuskryptem 299 n. 163a 0 175b z Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jest to pierwsze nowożytne wydanie całości dzieła drukiem.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne