rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ocena oporów ruchu w korycie Dolnej Odry

Dolna Odra rozciąga się od ujścia Warty do Roztoki Odrzańskiej. Ma ona
charakter rzeki nizinnej o małych, uśrednionych spadkach zwierciadła wody,
mniejszych od 0,3‰. Przepływ wody i rumowiska odbywa się w strefie ruchu spokojnego.
Można wyróżnić trzy odcinki Dolnej Odry o różnym charakterze:
– typowo rzeczny od ujścia Warty do Bielinka,
– rzeczno-morski Bielinek-Gryfino,
– typowo morski poniżej Gryfina.
Wpływ wiatru i wysokich stanów odmorskich jest wyraźny na dwóch ostatnich
odcinkach rzeki.
Na całej Dolnej Odrze występuje transport, zarówno rumowiska wleczonego
i unoszonego, jak i zawieszonego. Rumowisko denne składa się głównie z piasków
i drobnych żwirów, których uziarnienie maleje z biegiem rzeki. Ruch rumowiska
wleczonego odbywa się w sposób ciągły prawie przez cały rok. Istotną
składową są opory dotyczące transportu rumowiska wleczonego, związane tak
z szorstkością ziaren, jak i z formami dennymi.
Współczynniki globalnych oporów ruchu w korycie Dolnej Odry wyznaczono
na podstawie klasycznej formuły Manninga, na podstawie pomiarów hydrometrycznych
służb hydrologicznych oraz o wynikach badań Politechniki
Szczecińskiej. Składową oporów dotyczącą szorstkości ziarnowej wyznaczono na
podstawie znajomości składu ziarnowego próbek materiału dennego. Autorzy
określili także głębokości krytyczne początku ruchu dla różnych frakcji ziarnowych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ nawadniania kroplowego na rozmieszczenie korzeni drzew jabłoni sadzonych tradycyjnie i "w redliny"

Badania przeprowadzono w Stacji Badawczo-Dydaktycznej należącej do
Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Jesienią 2008 roku przeprowadzono
badania dotyczące rozmieszczenia sytemu korzeniowego 9-letnich drzew odmiany
Jonagored szczepionych na podkładce M9. Drzewa posadzono w rozstawie 3,5 x
0,5 m (5714 drzew ha-1) dwoma sposobami: tradycyjnym i „w redliny”. Sadzenie
„w redliny” polegało na ustawieniu drzewek na powierzchni gruntu, przymocowaniu
ich do rozciągniętych wzdłuż rzędu drutów i obsypaniu systemu korzeniowego.
Drzewa nawadniano systemem kroplowym, ustalając terminy nawodnień metodą
tensjometryczną. W celu określenia rozmieszczenia korzeni zastosowano
metodę profilu glebowego, przy modyfikacji polegającej na wykorzystaniu cyfrowych
zdjęć gleby z korzeniami, zamiast ręcznego nanoszenia rozmieszczenia korzeni
na przezroczystą folię. Ocenie poddane zostały losowo wybrane reprezentatywne
drzewa (po 3 z każdej kombinacji). Obserwacje przeprowadzono na profilu
o szerokości 1 m i głębokości 1,20 m. Połączenie sadzenia drzew w redliny i nawadniania
wpłynęło na intensywniejsze tworzenie przez nie korzeni drobnych
o średnicy poniżej 1 mm, w porównaniu do drzew kontrolnych sadzonych tradycyjnie.
Zostało to udowodnione statystycznie w czterech z sześciu badanych poziomów
profilu glebowego. Za wyjątkiem wierzchniej warstwy gleby (0–20 cm),
zauważono tendencje do intensywniejszego tworzenia korzeni drobnych przez
drzewa nawadniane, jednak nie były to różnice udowodnione statystycznie.
Nawadnianie kroplowe drzew sadzonych w redliny miało wpływ na wytworzenie
mniejszej liczby korzeni grubszych o średnicy > 2 mm oraz rozmieszczenie ich
tylko w wierzchnich warstwach gleby do 60 cm.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Prognoza bezpośredniego zagrożenia podtopieniem terenów miejscowości Gromiec i Szyjki w wyniku oddziaływania spiętrzenia rzeki Wisły stopniem wodnym Dwory

Zabudowa kaskadowa stopniami wodnymi odcinka Górnej Wisły przyczyniła się do zmiany stosunków wodnych w dolinie rzeki. Posiadany materiał obserwacyjny, dotyczący rozpoznania warunków hydrogeologicznych na obszarze oddziaływania Stopnia Wodnego Dwory, pozwolił na przeprowadzenie analizy położenia wód gruntowych. Wykorzystując pomiary wykonane w studniach gospodarczych w okresie przed spiętrzeniem wody w Wiśle opracowano związki zależnościowe pomiędzy położeniem zwierciadła wody gruntowej i wody w Wiśle. Umożliwiły one określenie poziomu zwierciadła wody na analizowanym obszarze w warunkach spiętrzenia wody w Wiśle do rzędnej 225,50 m n.p.m., opracowanie map hydroizohips oraz określenie zakresu oddziaływania spiętrzenia poprzez wyznaczenie stref bezpośredniego zagrożenia podtopieniem terenów zlokalizowanych w okolicach miejscowości Gromiec i Szyjki. Stwierdzono wystąpienie obszarów podtopionych, o głębokości zalegania zwierciadła wody gruntowej do 0,8 m, częściowo podtopionych, o głębokość zalegania zwierciadła wody gruntowej od 0,8 od 1,6 m oraz obszarów neutralnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Porównanie wskaźnika standaryzowanego opadu (SPI) wyznaczonego za pomocą rozkładu gamma i rozkładu normalnego dla miesięcznych sum opadów

W pracy przedstawiono dwie metody obliczania wskaźnika standaryzowanego opadu (SPI-standardized precipitation index) [McKee i in. 1993, 1995]. Pierwsza z nich jest oparta na fakcie, że empiryczne rozkłady częstości miesięcznych sum opadów najczęściej podlegają rozkładowi gamma (Kaczmarek 1970). Weryfikacja hipotezy o zgodności empirycznych rozkładów miesięcznych sum opadów w wieloleciu 1964-2009 we Wrocławiu-Swojcu z rozkładem gamma, po-twierdziła ten fakt. Druga metoda wyznaczania wskaźnika standaryzowanego opadu polega na obliczeniu wielkości: , gdzie: F jest dystrybuantą rozkładu gamma z parametrami estymowanymi na podstawie analizowanego zbioru danych, a dystrybuantą standardowego rozkładu normalnego (McKee i in. 1993,1995). W praktyce często wykorzystywany jest następujący fakt: dla zmiennej losowej X o rozkładzie gamma, zmienna ma w przybliżeniu rozkład normalny (Krishnamoorthy K. i in. 2008). W celu wyznaczenia współczynnika SPI stosowane są również transformacje: oraz . Za pomocą dwóch prezentowanych metod wyznaczono wskaźniki standaryzowanego opadu (SPI) dla miesięcznych sum opadów w wieloleciu 1964-2009. Następnie porównano ze sobą oceny warunków opadowych dla miesięcznych sum za pomocą SPI, wyznaczonego z zastosowaniem rozkładu gamma i rozkładu normalnego. Stwierdzono, że klasyfikację warunków opadowych za pomocą wskaźnika SPI można przeprowadzić korzystając zarówno z rozkładu gamma jak i z rozkładu normalnego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ procesu scalenia gruntów na wielofunkcyjny, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich

Obszary wiejskie w Polsce w ostatnich latach przeszły i nadal przechodzą
duże zmiany strukturalno – przestrzenne i ekonomiczne. Następuje koncentracja
gospodarstw rolnych [Hałasiewicz, 2011], średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego
wzrosła o kilkanaście procent, pojawia się migracja ludności nie tylko ze wsi
do miasta, ale również z miasta na wieś [GUS, 2011], co powoduje bądź może
powodować powstawanie konfliktów przestrzennych. Celem pracy było wykazanie
wpływu procesu scalenia gruntów na wielofunkcyjny i zrównoważony rozwój
obszarów wiejskich. Uznano, że wielofunkcyjny i zrównoważony rozwój obszarów
wiejskich wymaga na wielu obszarach przeprowadzenia kompleksowego procesu
scalenia, który pozwoli nie tylko na lepszy rozwój rolnictwa, ale również innych
funkcji na danym terenie. Badania przeprowadzono na obszarze gminy
Cegłów, powiat miński, woj. mazowieckie. Z przeprowadzonych badań wynika, że
wielofunkcyjny, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, na których rozłóg
gruntów w gospodarstwach jest niekorzystny, jest niemożliwy bez przeprowadzenia
scalenia gruntów. Trudno jest bowiem bez przekształcenia struktury własnościowej prawidłowo ukształtować przestrzeń, która pozwoliłaby na rozwój funkcji
pozarolniczych. Ponadto proces scalenia gruntów pozwala wzmocnić walory krajobrazowo-środowiskowe przebudowywanego obszaru.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Stabilizacja piasków drobnych równoziarnistych Puszczy Noteckiej cementami portlandzkimi

W badaniach wykorzystano piasek drobny równoziarnisty oraz
piasek drobny równoziarnisty próchniczny. Grunty pobrano z nawierzchni
gruntowych dróg leśnych położonych na obszarze Puszczy
Noteckiej. Do stabilizacji użyto cementu portlandzkiego oraz cementu
portlandzkiego wieloskładnikowego. Mieszanki cementowo-gruntowe
wykonano z 4 dawkami (3,6,9,12%) obu cementów. Próbki do badań
wytrzymałości przechowywano w warunkach wilgotności optymalnej,
wysycenia wodą oraz zamrażania i rozmrażania. Wyniki badań porównano
do kryteriów wytrzymałości dla nawierzchni drogowych wg
PN-S-96012, 1997. Ogólnie stwierdzono, że oba grunty były trudne do
stabilizacji cementami, a szczególnie piasek próchniczny. Cement portlandzki
wykazywał 2-krotnie lepsze efekty stabilizacji w stosunku do
cementu wieloskładnikowego. Mieszanki wykazywały wysoką wodoodporność
oraz niską mrozoodporność.
Na dolną warstwę ulepszonego podłoża warunki wytrzymałości
na ściskanie spełnił piasek drobny próchniczny z 9% dodatkiem cementu
portlandzkiego oraz piasek drobny z 9% dodatkiem cementu wieloskładnikowego.
Na górną warstwę ulepszonego podłoża warunki wytrzymałościowe
spełniła tylko mieszanka piasku drobnego z 12%
dodatkiem cementu portlandzkiego. Należy wykonywać dalsze badania
z większymi dawkami cementu portlandzkiego oraz po próbach dodziarnienia
gruntu rodzimego, przed stabilizacją cementem.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Kryteria definicyjne niżówki i ich wpływ na własności charakterystyk niżówki.3.Łączny rozkład prawdopodobieństwa czasu trwania i deficytu niżówki

Dla założonych 12 definicji niżówki znaleziono na podstawie
49-letnich szeregów czasowych dobowych przepływów w czterech
wodowskazach w zlewni Małej Wisły, że łączny rozkład prawdopodobieństwa
czasu T trwania niżówki oraz deficytu V niżówki może
być opisany dwuwymiarowym rozkładem lognormalnym z pięcioma
parametrami estymowanymi metodą największej wiarygodności. Jakość
dopasowania badana była dwoma testami zgodności: testem Andersona-
Darlinga i testem Craméra-von Misesa. Oba testy pozwalały
na przyjęcie badanego rozkładu niezależnie od przyjętej definicji i wodowskazu,
gdyż wartości p (p-values) obu testów były wyższe od 20%.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Metoda oceny poprawności przeprowadzenia podziału nieruchomości niezurbanizowanej w aspekcie ładu przestrzennego

Jednym z wyróżników rozwoju zrównoważonego jest ład przestrzenny rozumiany jako takie ukształtowanie przestrzeni, które uwzględnia m.in. uwarunkowania przyrodnicze, społeczno-gospodarcze, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Przedmiotem badań było zdefiniowanie pojęcia ładu przestrzennego terenów niezurbanizowanych i opracowanie koncepcji metody oceny poprawności przeprowadzenia podziału nieruchomości rolnej w aspekcie ładu przestrzennego. W ramach badań opracowano także wskaźniki i ich mierniki służące do oceny stanu ładu przestrzennego nieruchomości niezurbanizowanej przed podziałem nieruchomości oraz umożliwiające ocenę wpływu projektu podziału nieruchomości na stan ładu przestrzennego przestrzeni niezurbanizowanej. W dalszej części wskazano kolejne etapy oceny ładu przestrzennego i możliwości zastosowania tej metody w praktyce.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena efektów scalenia gruntów wsi Borek realizowanego w związku z budową autostrady A4

Uzyskane efekty prac scaleniowych należy uznać za korzystne, w szczególności zlikwidowane zostało zjawisko braku dostępu działek do dróg oraz ich niekorzystny kształt, chociaż dokonało się to kosztem zwiększenia liczby działek ewidencyjnym na rozpatrywanym obszarze. Pomimo tych pozytywnych efektów, sformułowana została teza o braku wystarczających podstaw do objęcia wsi Borek postępowaniem scaleniowym o charakterze infrastrukturalnym, po pierwsze 
z uwagi na brak istotnego pogorszenia struktury przestrzennej przez projektowaną autostradę, po drugie przez praktyczny zanik działalności rolniczej na obszarze wsi objętym postępowaniem.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zmiany parametrów struktury przestrzennej gruntów wsi Barczków jako efekt prac scaleniowych

Prezentowany artykuł przedstawia ocenę zmian wybranych parametrów przestrzennych gruntów wsi Barczków, na obszarze której w okresie od września 2008 do listopada 2011 r. przeprowadzono prace scaleniowe. Wieś Barczków o powierzchni 213 ha położona jest w gminie Szczurowa, powiat brzeski. W chwili obecnej zakończone zostały geodezyjne prace projektowe nad nowym układem gruntowym, co pozwala na porównanie go z układem dotychczasowym. Jednak do całkowitego zakończenia całego procesu faktycznego przekształcania struktury przestrzennej rozpatrywanej wsi niezbędna jest realizacja inwestycji związanych z budową nowych i unowocześnieniem istniejących elementów sieci transportowej wsi, które realizowane będą w ramach zagospodarowania poscaleniowego.
Ocenie poddano zbiory danych o działkach i gospodarstwach, które charakteryzują układy gruntowe wsi Barczków przed i po scaleniu. Interpretacja uzyskanych wyników wskazuje na zauważalną poprawę struktury przestrzennej wsi, która widoczna jest najbardziej w ograniczeniu liczebności dużej grupy działek nie posiadających dotychczas dojazdu do drogi publicznej. Również stosunkowo nie-wielkie, chociaż korzystne zmiany zostały zaobserwowane w zakresie zmniejszenia liczebności działek ewidencyjnych w poszczególnych gospodarstwach. Zmniejszone zostały odległości pomiędzy gruntami gospodarstw a ich siedliskami, jednak zmiana ta jest niewielka, co związane jest z małym obszarem analizowanej wsi oraz zabudową skoncentrowaną w kilku punktach w jej centralnej części. Dotychczasowa struktura obszarowa gospodarstw pozostała praktycznie bez zmian, co wskazuje na brak na rozpatrywanym obszarze właścicieli gruntów, którzy chcieliby wykorzystać trwające postępowania scaleniowe dla znaczącego powiększenia powierzchni swojego gospodarstwa.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Badania procesów beztlenowego oczyszczania ścieków na przykładzie ścieków z przemysłu farmaceutycznego

W artykule przedstawiono przykładowy układ technologiczny oczyszczania ścieków przemysłowych wysoko obciążonych ładunkiem zanieczyszczeń organicznych zastosowany w jednym z krajowych przedsiębiorstw przemysłu farmaceutycznego. Zawarto również eksperymentalne badania efektywności usuwania związków organicznych ze ścieków podczas beztlenowego oczyszczania w reaktorze typu UASB. Podczas oczyszczania ścieków w mezofilowych warunkach beztlenowych, przy założonym minimalnym progu redukcji ChZTCr wynoszącym 50%, stwierdzono, że obciążenie reaktora ładunkiem ChZTCr nie powinno przekraczać 3 gO2∙dm-3∙d-1.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Przestrzeń uzdrowiskowa w krajobrazie kulturowym wsi – Na przykładzie uzdrowiska Solec-Zdrój

Celem artykułu było zbadanie relacji pomiędzy krajobrazem kulturowym
wsi, a występującą w jego obrębie przestrzenią uzdrowiskową na przykładzie wsi
Solec-Zdrój. Na niektóre obszary wiejskie w Polsce już od wielu lat wkroczył ruch
turystyczny, w tym uzdrowiskowy (np. Solec-Zdrój, Przerzeczyn-Zdrój, Długopole-
Zdrój i inne). Wykorzystywał i wykorzystuje on między innymi zasoby krajobrazu,
uznawane za łatwo dostępne „surowce” do produkcji turystycznych
atrakcji. Ścisłe są powiązania kultury i turystyki. Turystyka wzbogaca, chroni
i popularyzuje dobra kulturalne. Kultura, szeroko rozumiana coraz częściej stanowi
ważny element programów turystycznych, wpływa na rozwój turystyki, na podejmowanie
podróży turystycznych. Występuje ona trwale, zwłaszcza w turystyce
krajoznawczej, uzdrowiskowej, dydaktycznej, studyjnej, językowej, alternatywnej,
pielgrzymkowej. Turystyka kulturalna stanowi jeden z najszybciej rozwijających
się segmentów globalnego rynku turystycznego. W problematyce tej istotna jest
również postawa samorządowców i mieszkańców, którzy w rozwoju turystyki szeroko
pojmowanej dostrzegają źródła dochodów. Wyjątkowo korzystną sytuację
posiadają miejscowości uzdrowiskowe dysponujące dodatkowymi walorami jakimi
są: lecznicze wody mineralne, mikroklimat, dziedzictwo kulturowe, zwłaszcza
obejmujące obiekty infrastruktury uzdrowiskowej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Implementacja algorytmu korekty danych wektorowych

Mapy numeryczne utworzone w procesie skanowania, kalibracji i wektoryzacji materiałów kartograficznych, zawierają bardzo dużą liczbę błędów topologicznych. Źródłami błędów są: metoda przetwarzania oraz błędy operatora. Brak poprawności topologicznej uniemożliwia wykorzystanie takich modeli w systemach przetwarzania danych geoprzestrzennych. Szczególnym przypadkiem są błędy topologii granic działek i użytków. W artykule autorzy opisują algorytm automatycznej korekty topologii mapy wektorowej, poprzez wykrywanie i eliminowanie błędów w strefach buforowych odcinków linii granicznych. Program opracowany przez autorów okazał się niezwykle skuteczny i wydajny.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Koncepcja poprawy gospodarki ściekowej w gminie Baranów Sandomierski

W pracy wykonano analizę stanu gospodarki ściekowej w gminie Baranów Sandomierski, położonej w północnej części województwa podkarpackiego. Na podstawie uzyskanych materiałów określono średnią efektywność pracy dwóch ist-niejących oczyszczalni w Baranowie Sandomierskim i Dąbrowicy. Stwierdzono, że obie oczyszczalnie usuwają zanieczyszczenia w stopniu zadowalającym biorąc pod uwagę aktualne przepisy prawne. Scharakteryzowano także jakość wody rzeki Ba-bulówki powyżej i poniżej miejsca zrzutu ścieków. Wykazano, iż w przypadku BZT5, fosforu ogólnego i azotu amonowego jakość wody ulega znacznej poprawie w przekroju poniżej zrzutu ścieków. Na podstawie przeprowadzonej charaktery-styki gospodarki ściekowej gminy zaproponowano wariantowe rozwiązania w za-kresie poprawy stanu skanalizowania badanego obszaru. W rozwiązaniach tych uwzględniono budowę dwóch zbiorczych roślinno-stawowych oczyszczalni ście-ków (sołectwo Ślęzaki i Skopanie Wieś) i jednej mechaniczno-biologicznej w so-łectwie Wola Baranowska, budowę kanalizacji zbiorczej o długości 15km. 
W przypadku terenów o rozproszonej zabudowie proponuje się wyposażyć budyn-ki w przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Implikacje wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich w strefie podmiejskiej Wrocławia

Rozwój obszarów wiejskich zmierza w kierunku wielofunkcyjności. Szczególne predyspozycje mają obszary zlokalizowane w strefie oddziaływania wielkich i dużych miast. Stają się one już od kilkunastu lat areną dynamicznych przemian. Transformacja ta wywołuje skutki zarówno pozytywne, jak i negatywne. Do istotnych skutków pozytywnych można zaliczyć: poprawę struktury demograficznej ludności obszarów wiejskich, zróżnicowanie zawodowości, wzrost budżetu gmin, rozwój infrastruktury społecznej i technicznej. Do najbardziej rażących skutków negatywnych zaliczamy szczególnie przekształcenia w sferze: społecznej, prze-strzennej i środowiskowej (zwłaszcza zubożenie zasobów środowiska przyrodni-czego). Skutki negatywne objawiają się wzrostem konfliktów społecznych i przestrzennych, w wyniku zaburzenia dotychczasowego porządku społecznego i przestrzennego, harmonii egzystencji człowieka ze środowiskiem przyrodniczym.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wybrane parametry hydrauliczne w obrębie wydm żwirowych języko-kształtnych znalezionych w ujściowym odcinku rzeki Raby

W ciekach naturalnych, w określonych warunkach hydraulicznych
na dnie rzeki o budowie piaszczystej oraz piaszczysto-żwirowej
mogą powstawać zgrupowania form dennych. W zależności od tworzącego
je przepływu mogą być formami dwu- lub trójwymiarowymi o prostej,
jak również o zakrzywionej linii szczytu (wydmy: barchanoidalne,
sinusoidalne, półksiężycowe, języko-kształtne lub łańcuchowe). Formy
na dnie rzek mogą występować zarówno pojedynczo (np. wydmy odizolowane),
jednak najczęściej spotykane są w postaci całych zgrupowań,
które mogą być ułożone równolegle, jak również prostopadle do linii
nurtu. Zdarza się również, że są rozmieszczone „po ukosie” zarówno
wzdłuż koryta, jak i na całej jego szerokości.
Tematyka występowania form dennych była i jest nadal przedmiotem
badań naukowców zarówno w kraju, jak i za granicą. Większość
prac ujmuje problematykę piaszczystych form dennych w postaci
zmarszczek oraz wydm kształtujących dno rzek nizinnych [np. praca
Dąbkowskiego 1989] oraz formacji dennych znalezionych w morskiej
strefie brzegowej [Pruszak 1998]. Zaznacza się jednak niedosyt opracowań
obejmujących wyniki badań terenowych utworów dennych w postaci
wydm żwirowych, a więc zbudowanych z materiału o średnicy d50 > 2 mm.
Najnowsze doniesienia mówiące o tego typu formach dennych to prace
Carlinga i in. [2000, 2005] oraz Radeckiego-Pawlika [2002]. Niniejszy
artykuł przedstawia wyniki badań wydm żwirowych o zakrzywionej
linii szczytu znalezionych na odcinku rzeki Raby, powyżej ujścia do
Wisły. Badania terenowe wykonano w ramach grantu 2PO6S07528. Analiza uzyskanych wyników pozwoliła autorom niniejszej pracy
uzyskać informacje na temat tego, przy zachowaniu jakich warunków
hydraulicznych na piaszczysto-żwirowym dnie rzeki mogą powstawać
formy denne w postaci wydm żwirowych, a tym samym poszerzyć dotychczasową
wiedzę na temat powstawania żwirowych form dennych.
Wysunięte na jej podstawie wnioski mogą zostać wykorzystane przez
naukowców oraz w praktyce inżynierskiej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna