rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Główne teorie migracji międzynarodowych: przegląd, krytyka, perspektywy

Key theories of international migrations: overview, critique and perspectivesThe article aims at critical review of the key theories of international migration. The starting point is the assumption that a critical review of theoretical literature is a necessary component of the research process, especially regarding such rapidly growing field as migration studies. The authors analyze the most important theories developed in migration studies (economic theories, structural-historical theories, migration networks and transnationalism) by pointing out their historical contexts, drawbacks and limitations. At the same time they indicate the new research perspectives, which include relations between migration theory and a broader social context as well as the dialectic of mobility and immobility. Główne teorie migracji międzynarodowych: przegląd, krytyka, perspektywyArtykuł ma na celu krytyczny przegląd głównych teorii migracji międzynarodowych. Punktem wyjścia jest założenie, że krytyczne przeglądy teoretycznej literatury stanowią niezbędny element procesu badawczego, zwłaszcza w tak żywiołowo rozwijającej się dziedzinie jak studia migracyjne. Autorzy analizują najważniejsze koncepcje wypracowane w ramach badań migracyjnych: teorie ekonomiczne, strukturalno-historyczne, sieci migracyjnych i transnacjonalizmu. Pokazują kontekst historyczny oraz wady i ograniczenia każdej z teorii wskazując nowe perspektywy badawcze: powiązania teorii migracji z szerszym kontekstem społecznym i dialektyką mobilności/braku mobilności.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Miejsce Wilna w ideologii litewskiego, przedwojennego nacjonalizmu

The place of Vilnus in the ideology of pre-war Lithuanian nationalismThe text is a critical review of the book authored by Dangiras Mačiulis and Darius Staliūnas, entitled Lithuanian nationalism and the Vilnius question 1883-1940. The book was published in 2015 by the Herder Institute in Marbourg, Germany. The author of this review presents the contents of this publication and analyses the attitude of Lithuanian historians towards the title question. In particular, the sources of the Lithuanian nationalism and Polish-Lithuanian-Belarusian approach to Vilnus are discussed in the review. [Trans. by Jacek Serwański] Miejsce Wilna w ideologii litewskiego, przedwojennego nacjonalizmuTekst jest krytycznym omówieniem wydanej w 2015 roku przez Instytut Herdera w Marburgu książki Dangirasa Mačiulisa i Dariusa Staliūnasa zatytułowanej Lithuanian nationalism and the Vilnius question 1883-1940. Autor recenzji prezentuje zawartość wydawnictwa oraz analizuje jego treść i omawia wykorzystaną przez litewskich historyków bibliografię. Omawia też źródła litewskiego nacjonalizmu i polsko-litewsko-białoruski spór o Wilno.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Niemcy – migracja jako impuls do krytyki kultury?

Germany – migration as a culture critic?The common roots of the crisis and criticism indicate that the contemporary „migrant crisis” in Europe can also give a fundamental impulse to the criticism of culture-one so far-reaching that it can lay the foundations for a new cultural identity. The subject of this analysis is Germany as a cultural space in Europe and a unique community. Due to its history and both post- and always pre-national character, it is faced with a great opportunity to create a model of social integration yet unseen on the Old Continent. There is one condition: Germany will need to create a relevant cultural myth. This article presents three possible argumentative paths which show that such a scenario is not unlikely. Niemcy – migracja jako impuls do krytyki kultury?Wspólne korzenie kryzysu i krytyki wskazują, że współczesny „kryzys migracyjny” w Europie może stać się także zasadniczym impulsem do krytyki kultury. Krytyki na tyle daleko idącej, że może ona zrodzić fundamenty nowej kulturowej tożsamości. Przedmiotem analiz są tutaj Niemcy, jako kulturowa przestrzeń w Europie, jako szczególna „wspólnota”, która ze względu na swoją historię i post- a zarazem zawsze już przednarodowy charakter, staje przed ogromną szansą stworzenia niewidzianego na Starym Kontynencie modelu integracji społecznej. Pod warunkiem, że uda się im stworzyć odpowiedni mit kulturowy. W artykule przedstawione zostały trzy możliwe ścieżki argumentacyjne, które wskazują, że taki scenariusz nie jest nieprawdopodobny.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
W poszukiwaniu idei narodowej: „krajowość” początku XX wieku jako próba ideologii „Polaków litewskich”

In the Search for a National Idea: Krajowość in the Beginning of the Twentieth Century as an Attempt at “Lithuanian Poles’" IdeologyKrajowość as the national ideology of the “civil” (or “political”) type developed in Belarus and Lithuania at the beginning of the twentieth century. The adherents of krajowośćclaimed that all native inhabitants of historical Lithuania, disregarding their ethno-cultural identity, are “the citizens of the Kraj” [the Countrymen] and therefore belong to one nation. Some called them “the nation of Lithuanians.” The category of “the native inhabitants” was used in relation to the Lithuanians, Belarusians, Poles, Jews, and almost never to Russians. As the main criterion for a national identity they proclaimed patriotism and self-identification as citizens.The krajowość idea appeared among the nobility. Its representatives belong to the combined Polish culture in respect of their own Lithuanian and Belarusian origin. The former Grand Duchy of Lithuania was interpreted by them as a historical native land. It was the determining factor in the formation of a new identity.All adherents of krajowość (Michal Romer, Roman Skirmunt, Kanstancyja Skirmuntt, Ludwik Abramovich, etc.) belonged to the group of the “Lithuania (vel Belarus) Poles”. Despite their intentions, the krajowość idea was formed on the basis of the “Lithuanian Poles’” struggle for their own place in the new society. As a result, the ideology for “Lithuanian Poles” was created, but it could not neutralize the existing Polish-Lithuanian-Belarusian conflict. W poszukiwaniu idei narodowej: „krajowość” początku XX wieku jako próba ideologii „Polaków litewskich”„Krajowość”, czyli ,,ideologia krajowa”, została sformułowana na Białorusi i Litwie na początku XX wieku. Krajowcy stwierdzali, że wszyscy rdzenni mieszkańcy historycznej Litwy, niezależnie od ich etnokulturowej i stanowej przynależności, należą do jednego „narodu Litwinów”. Za główne kryteria owej narodowej przynależności uznano poczucie patriotyzmu w stosunku do Litwy historycznej. Jednym z celów krajowości było pogodzenie partykularnych interesów miejscowych narodów z ich ogólnym interesem, pod jakim rozumiano dobro wspólnej Ojczyzny, historycznej Litwy. Jednak mimo zamiarów ideologów, którzy mówili o „obywatelach Kraju”, krajowość wyrosła z poszukiwania przez Polaków litewskich swego miejsca w nowym społeczeństwie. Koncepcja krajowa była ideologią Polaków litewskich, stworzoną przede wszystkim dla nich. Z postanowieniami krajowców była związana przede wszystkim perspektywa polskości na Litwie historycznej.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Wyobrażenia o narodzie we wsiach podhalańskich

National Imaginaries in the Podhale RegionThe article answers the question of the durability of national categories in local village discourses. By presenting the results of the research conducted using the ethnographic method in the villages of Podhale in the first years of the 21st century, it diagnoses the popularity of national ideas in their primordial form and argues that the reason behind the durability of national ideas in common conversations about politics results from the correlation between the national-conservative rhetoric and the village imaginaries that had been created during the multigenerational experience of working on an agricultural farm. Wyobrażenia o narodzie we wsiach podhalańskichArtykuł odpowiada na pytanie o trwałość kategorii narodowych w wiejskich dyskursach lokalnych. Relacjonując wyniki projektu badawczego realizowanego metodą etnograficzną we wsiach podhalańskich w pierwszych latach XXI wieku, diagnozuje popularność idei narodowych w ich prymordialnej postaci oraz argumentuje na rzecz tezy, że przyczyną trwałości idei narodowych w potocznych rozmowach o polityce jest dopasowanie narodowo-konserwatywnej retoryki do wcześniejszych wiejskich wyobrażeń wytworzonych w czasie wielopokoleniowego doświadczenia pracy w gospodarstwie rolnym.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kościół ewangelicki augsburskiego wyznania na Śląsku Cieszyńskim na przełomie XIX i XX wieku a poszukiwanie tożsamości językowo-narodowej

The Evangelical Church of the Augsburg Confession in Cieszyn Silesia at the turn of the 20th century and searching for language and national identityThe article analyses the constituent parts of the identity of the Evangelical Church Augsburg Confessions (Lutheran) in Cieszyn Silesia from the 2nd half of the 19th century to 1945 years. The statutory time frames have allowed to trace the correlates of national culture, which is sourced in 19th century national movements. They led to the construction of a retrospective national history, in which in first place was a unique position of the Polish language and the confessional identity was defined in terms of Polishness. This predetermined national-religious pattern set for a period of about 100 years the nature of the Lutheran Church in Cieszyn Silesia. The article, in addition to the theoretical part, was supplemented with a study of the author's own archival documents of the seven Zaolzian Protestant congregations. Kościół ewangelicki augsburskiego wyznania na Śląsku Cieszyńskim na przełomie XIX i XX wieku a poszukiwanie tożsamości językowo-narodowejW artykule przeanalizowane zostały części składowe tożsamości Kościoła ewangelickiego augsburskiego wyznania (luterańskiego) na Śląsku Cieszyńskim od drugiej połowy XIX wieku do 1945 roku. Tak stanowione ramy czasowe pozwoliły prześledzić korelaty kultury narodowej, mające swe źródło w XIX-wiecznych ruchach narodowych. Doprowadziły one do konstruowania retrospektywnej historii narodowej, w której pierwsze miejsce zajmowała wyjątkowa pozycja języka polskiego, a tożsamość konfesyjna została zdefiniowana w kategoriach „polskości”. Ten z góry przyjęty wzorzec narodowo-religijny wyznaczył na okres około 100 lat charakter Kościoła luterańskiego na Śląsku Cieszyńskim. Artykuł, oprócz części teoretycznej, został uzupełniony o badania własne autorki archiwalnych dokumentów siedmiu zaolziańskich zborów protestanckich.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Józefa Obrębskiego a rozważania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologii

A document of open thought: Józef Obrębski’s studies on the Polesie region and debates on ethnic groups and nationality relations in Polish ethnology and sociologyThis article attempts to reconstruct and examine the concept of the ethnic diversity and nationalization process found in the writings of the Polish anthropologist and sociologist Józef Obrębski (1905-1967). It will be argued that Obrębski view on ethnic diversity and the nationalization allowed him not only to conceive of a highly original idea of nation-building process but also maintain a critical distance from the two forms of reflection and practice – “investigative modalities” – influential in the field of ethnic and national studies in prewar as well as in postwar Poland: “ethnogeography” and the “sociology of nation”. In the same time this text aims at underscoring usefulness of Obrębski ideas for contemporary analysis. Close reading of Obrębski works provides us with fresh tools for the ethnographic processual examination of the nationalization policies. It draws special attention to the process of nationalization of local populations, highlighting various and contradictory consequences of nationalization process: integration and homogenisation on the one hand and exclusions of minorities and class hierarchization of people on the other. Dokument myśli otwartej. Studia poleskie Józefa Obrębskiego a rozważania o grupach etnicznych i stosunkach narodowościowych w polskiej etnologii i socjologiiCelem artykułu jest omówienie koncepcji grup etnicznych i procesów unaradawiania wyłaniających się z prac Józefa Obrębskiego. W szczególności chodzi o wykazanie, że swoimi badaniami na Polesiu Obrębski wniósł niezwykle oryginalny wkład w badania stosunków etnicznych i narodowościowych, podając jednocześnie w wątpliwość niektóre założenia tkwiące u podstaw dwu modalności dociekań obecnych w polskich badaniach nad etnicznością i kwestiami narodowymi: czyli etnogeografii oraz socjologii narodu. Jednocześnie tekst służy ukazaniu aktualności propozycji teoretycznych i metodologicznych Obrębskiego w badaniach stosunków etnicznych i narodowościowych. Lektura pism Obrębskiego dostarcza perspektywy umożliwiającej nie tylko krytykę nacjonalizmu metodologicznego ale również daje podstawy do procesualnej, etnograficznej - uwzględniającej mikrostrukturalny wymiar władzy - analizy zjawisk etnicznych i stosunków narodowościowych. Otwiera to możliwość badania różnych niekiedy odmiennych i sprzecznych ze sobą efektów procesów unaradawiania, zarówno integracji i wyrównywania szans jak też konfliktów i wykluczenia społecznego.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Przemiany narodowościowe w Abchazji od II połowy XIX do początku XXI wieku

Ethnic changes in Abkhazia (2nd half of the 19th century– beginning of the 21st century)Main aim of the paper is to analyse ethnic changes that took place in Abkhazia from the 60s of the 19th century to the present. The paper discusses the changes in ethnic structure of Abkhazia caused by the forced exodus of the Abkhazians to the Ottoman Empire (muhajirstvo), the process of multinational settlement in Abkhazia from the late 19th century to the 1990s, the Georgian-Abkhazian war of 1992-1993 and the national policy of de facto Abkhazia led in the post-war period in the terms of the absence of international recognition. Przemiany narodowościowe w Abchazji od II połowy XIX do początku XXI wiekuCelem artykułu jest analiza przemian narodowościowych, jakie zaszły w Abchazji począwszy od lat 60. XIX wieku do chwili obecnej. W pracy omówiono zmiany w strukturze etnicznej w Abchazji warunkowane przymusowym eksodusem Abchazów do Imperium Osmańskiego (muchadżyrstwo), procesem wielonarodowościowego osadnictwa na te- renie Abchazji od końca XIX wieku do lat 90. XX wieku, wojną gruzińsko-abchaską z lat 1992-1993 oraz polityką narodowościową de facto Abchazji prowadzoną w okresie powojennym w warunkach braku uznania międzynarodowego.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Niektóre aspekty procesów narodotwórczych na Polesiu w dwudziestoleciu międzywojennym w świetle badań terenowych Józefa Obrębskiego

Some aspects of nation-forming processes in Polesie in the interwar period in the light of field studies of Józef ObrębskiThe article presents the problem of shaping national identity in the Polesie voivodeship of the Second Polish Republic in the light of ethnosociological research by Józef Obrębski. The researcher's theses were confronted with sources created by three entities that both registered and directly influenced the nationalization process of the Polesie population. They included state administration, national movements (Ukrainian and, to a lesser extent, Belarusian and Russian), and the communist movement. From the moment of arrival in Polesie, Obrębski's expedition clashed with the brutal principles of nationality policy implemented by the voivode Wacław Kostek-Biernacki. Due to the significant difficulties in field work, the theses regarding the problem under consideration are sometimes hidden between the lines, but they are devoid of shades of conformism. The quoted source material positively verifies Obrębski's field observations regarding the intensity and territorial scope of the process of nationalization of the Poleshuks and its features in particular areas of the Polesie voivodeship. Niektóre aspekty procesów narodotwórczych na Polesiu w dwudziestoleciu międzywojennym w świetle badań terenowych Józefa ObrębskiegoW artykule przedstawiono problem kształtowania się świadomości narodowej mieszkańców województwa poleskiego w dwudziestoleciu międzywojennym w świetle badań etnosocjologicznych Józefa Obrębskiego. Tezy badacza zostały skonfrontowane ze źródłami, wytworzonym przez trzy podmioty, które zarówno rejestrowały, jak i bezpośrednio wpływały na procesy nacjonalizacji ludności Polesia. Należały do nich: administracja państwowa, ruchy narodowe (ukraiński oraz w mniejszym stopniu – białoruski i rosyjski) oraz ruch komunistyczny. Od chwili przybycia na teren Polesia ekspedycja Obrębskiego zderzyła się z brutalnymi zasadami polityki narodowościowej, wdrażanymi w życie przez wojewodę Wacława Kostka-Biernackiego. Ze względu na istotne utrudnienia dla pracy w terenie, tezy dotyczące rozpatrywanego problemu niekiedy ukryte między wierszami, są jednak pozbawione odcieni koniunkturalności. Przytoczony materiał źródłowy pozytywnie weryfikuje terenowe obserwacje Obrębskiego odnośnie do intensywności i zasięgu terytorialnego procesu unarodowienia Poleszuków oraz jego cech na poszczególnych obszarach województwa poleskiego.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Klan Kwieków jako przedstawicielstwo cygańskie a obóz sanacyjny w latach 1926-1935 w świetle sanacyjnych i prorządowych dzienników informacyjnych

Kwieks’ Clan as the Representation of Gypsies and the Sanation Camp in the Light of Government and Progovernment News Bulletins (1926-1935)This article discusses the Kwiek family actions as the representation of Gypsies in close connection with political conditions. This clan appeared in public life during the leadership of the Piłsudski’s governing block, and its activity was approved and accepted by the regime, which also adopted Gypsy leaders under country’s consolidation although the Gypsies were included in Piłsudski’s circle not officially. Nevertheless, solidification of representation of Gypsies’ demands followed, which, by representing various centers, spread via government and pro-government press. The Roma could raise several issues that were most important to their community, achieving many benefits for the family itself and the Kwiek clan at the same time. Klan Kwieków jako przedstawicielstwo cygańskie a obóz sanacyjny w latach 1926-1935 w świetle sanacyjnych i prorządowych dzienników informacyjnychArtykuł omawia działania rodziny Kwieków jako reprezentacji cygańskiej w ścisłym związku z uwarunkowaniami politycznymi. Klan ten w życiu publicznym pojawił się w okresie rządów obozu piłsudczykowskiego. Jego aktywność została uznana i zaakceptowana przez sanację, która w ramach konsolidacji państwowej przyjęła do siebie także liderów cygańskich, przy czym włączenie Cyganów w platformę piłsudczykowską nie miało charakteru oficjalnego. Niemniej dzięki temu doszło do krystalizacji postulatów przedstawicielstwa cygańskiego, które, reprezentując różne ośrodki, poprzez rządową i prorządową prasę mogło zabierać głos w najważniejszych dla ludności cygańskiej sprawach, osiągając jednocześnie wiele korzyści dla rodziny i klanu Kwieków.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Mityczno-symboliczny paradygmat etniczności Johna A. Armstronga

John A. Armstrong’s myth-symbol paradigm of ethnicity The theme of this article is John Alexander Armstrong’s myth-symbol paradigm of ethnicity as a polemic with the modernist theory of nationalism, assuming duplication of the nation in relation to nationalism. According to Armstrong more important for the survival of the nation than political and economic issues, is creating and updating of mythological complex, able to maintain stability of the nation. Reminder ethnicity paradigm seems to be important in the context of the events in Ukraine and observed the process of creating a new political mythology, reinforcing the Ukrainian national identity. Mityczno-symboliczny paradygmat etniczności Johna A. Armstronga Tematem artykułu jest mityczno-symboliczny paradygmat etniczności Johna Alexandra Armstronga, jako polemika z modernistyczną teorią nacjonalizmu, zakładającą wtórność narodu w stosunku do nacjonalizmu. Według Armstronga ważniejsze dla przetrwania narodu były nie kwestie polityczno-gospodarcze, lecz stworzenie i aktualizacja kompleksu mitologicznego, zdolnego do podtrzymywania trwałości narodu. Przypomnienie paradygmatu etniczności wydaje się istotne w kontekście wydarzeń na Ukrainie i obserwowanego tam procesu tworzenia nowej mitologii politycznej, wzmacniającej ukraińską tożsamość narodową.

Czasopismo: Sprawy Narodowościowe. Seria nowa
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne