rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Fizjologiczna funkcja białek CDF transportujących kationy metali u organizmów eukariotycznych

Metale ciężkie, to naturalnie występujące metale, półmetale i metaloidy, wśród których znajdują się mikroelementy niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmów oraz pierwiastki balastowe, które nie pełnią żadnych funkcji biologicznych. W toku ewolucji organizmy żywe wykształciły szereg mechanizmów komórkowych odpowiedzialnych za pobieranie i usuwanie nadmiaru tych pierwiastków ze swoich komórek. Istotną rolę w tych procesach pełnią białka z rodziny CDF (z ang. Cation Diffusion Facilitator). Odpowiadają one zarówno za dostarczanie kluczowych mikroelementów Zn i Fe do wnętrza komórek i organelli takich jak aparat Golgiego i endosomy, jak i za aktywne wydzielanie nadmiaru różnych metali ciężkich z cytoplazmy do wakuoli lub do przestrzeni zewnątrzkomórkowej. W ostatnich latach biologiczna rola białek CDF w komórkach eukariotycznych została znacznie przybliżona dzięki intensywnym badaniom prowadzonym na drożdżach Saccharomyces cerevisiae, ssakach i roślinach. Niniejsza praca prezentuje najbardziej aktualną wiedzę o lokalizacji komórkowej i funkcji eukariotycznych transporterów CDF.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Naturalne i syntetyczne modulatory aktywności sirtuin

Sirtuiny należą do rodziny deacetylaz histonów zależnych od NAD. Ich substratami jest wiele enzymów i czynników transkrypcyjnych, a kontrolując ich aktywność sirtuiny uczestniczą w utrzymaniu homeostazy ustroju. Sirtuiny mogą ograniczać rozwój schorzeń związanych z wiekiem, w tym nowotworów. Ich aktywność modulowana jest przez wiele czynników żywieniowych. Restrykcja kaloryczna oraz niektóre aminokwasy przyczyniają się do wzrostu aktywności sirtuin. Natomiast nadmierne spożycie tłuszczu i węglowodanów hamuje ich aktywność. Naturalnymi aktywatorami sirtuin, występującymi w żywności są niektóre związki z grupy flawonoli, katechin, alkaloidów oraz izoflawonów. Aktualnie trwają prace nad znalezieniem nowych syntetycznych aktywatorów sirtuin. Ze względu na potencjalny udział niektórych sirtuin w patogenezie chorób neurodegeneracyjnych poszukuje się inhibitorów tych enzymów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ocena korelacji pomiędzy pomiarem przezskórnym a stężeniem bilirubiny w surowicy krwi noworodka

Cel: Ze względu na potencjalną toksyczność wysokich stężeń bilirubiny noworodki monitorowane są pod kątem wyłonienia grupy zagrożonej rozwojem ciężkiej hiperbilirubinemii oraz, rzadko, encefalopatii i żółtaczki jąder podkorowych. Przezskórny pomiar bilirubiny, jako metoda nieinwazyjna, jest stosowany w ośrodkach neonatologicznych. W pracy oceniona została korelacja między pomiarem przezskórnym a stężeniem bilirubiny w surowicy krwi noworodka, z uwzględnieniem redukcji konieczności przeprowadzania badań krwi w związku z pomiarem przezskórnym. Materiał i metoda: Analizie poddano 1076 historii chorób noworodków hospitalizowanych na Oddziale Noworodkowym Szpitala Miejskiego w Zabrzu w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 roku (ośrodek pierwszego stopnia referencyjności). Kryteriami włączenia do badania były: przeprowadzenie równoczesnego pomiaru przezskórnego i stężenia bilirubiny w surowicy, wiek ciążowy ≥35 Hbd oraz masa urodzeniowa >2500 g. Do badania zakwalifikowano 272 dzieci. Wyniki: Chłopcy stanowili 51,7%, a dziewczęta 48,3% badanej grupy. Średni wiek płodowy wyniósł 38,7 Hbd, a średnia masa urodzeniowa 3323,4 g. Siłami natury zostało urodzonych 67,8% dzieci, a drogą cięcia cesarskiego – 32,2%. Średnia ocena w skali Apgar wynosiła w 5. minucie 9,8 pkt. Pomiaru stężenia bilirubiny dokonywano średnio w 3,9 dniu życia. Średni pomiar przezskórny wyniósł 9,67 mg% (2,7–17,2 mg%), a średnie stężenie bilirubiny w surowicy krwi – 13,18 mg% (7,0–19,8 mg%); różnica wyniosła 3,5 mg% (p < 0,0001). Wykazano istotną statystycznie i dodatnią korelację między stężeniami bilirubiny w pomiarze przezskórnym i w surowicy krwi (według Spearmana, r = 0,58; p < 0,01). Wniosek: Wydaje się, że standaryzacja zależności między stężeniem bilirubiny w pomiarze przezskórnym a oceną stężenia w surowicy krwi może w istotny sposób wpłynąć na redukcję konieczności wykonywania nakłuć, ograniczenie stresu i bólu u dziecka, redukcję zagrożeń infekcją oraz mieć duże znaczenie ekonomiczne.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Rola β-glukanu w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym

Jednym z czynników pomagających w walce z otyłością i innymi chorobami cywilizacyjnymi jest dieta bogata w błonnik pokarmowy, którego jedną z frakcji jest β-glukan. Naturalnie występuje on w zbożach i niektórych grzybach. β-glukan obniża poziom cholesterolu oraz pozwala utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi, co wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem zachorowalności na choroby sercowo-naczyniowe, czy cukrzycę typu II. Dodatkowo polisacharydy te mogą poprawić odporność immunologiczną oraz wspomóc prewencję przeciwnowotworową. Żywność wzbogacona w β-glukan (np. produkty zbożowe, napoje), wprowadzona do codziennej diety może przyczynić się do poprawy stanu zdrowia konsumenta. Aby uzyskać produkty atrakcyjne pod względem zdrowotnym i sensorycznym, w dalszych badaniach należy uwzględniać zarówno postać żywności, parametry procesu technologicznego jak również poznanie mechanizmów związanych z działaniem immunostymulującym i przeciwnowotworowym β-glukanów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rola witaminy D₃ i jej receptora w żeńskim układzie rozrodczym

Badania ostatnich lat sugerują pogłębiający się problem niedoboru witaminy D3. Oprócz dobrze poznanej roli witaminy D3 w utrzymaniu homeostazy wapniowo-fosforanowej, coraz większym zainteresowaniem cieszy się jej udział w regulacji funkcji żeńskiego układu rozrodczego. Występowanie receptora witaminy D3 w jajnikach, endometrium macicy oraz łożysku świadczy, że są to tkanki docelowe dla tej witaminy. Liczne badania potwierdzają, iż obniżony poziom aktywnych form witaminy D3 sprzyja zaburzeniom budowy i funkcji jajnika oraz macicy. Dotychczas zaobserwowano istotną rolę kalcytriolu w procesach folikulogenezy, steroidogenezy, implantacji zarodka, przebiegu ciąży oraz utrzymaniu zdrowia potomstwa. Obniżony poziom witaminy D3 sprzyja patologiom żeńskiego układu rozrodczego, tj. zespół policystycznych jajników, przedwczesna niewydolność jajników, endometrioza czy mięśniaki macicy. Ekspozycja na promieniowanie słoneczne i zbilansowana dieta, pozwalają na utrzymanie prawidłowego stężenia kalcydiolu w surowicy krwi. Poszerzenie wiedzy na temat roli witaminy D3 w patogenezie schorzeń żeńskiego układu rozrodczego, może przyczynić się do wykorzystania jej suplementacji jako skutecznego sposobu profilaktyki i leczenia.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wybrane aspekty strategii rozrodczej pająków - poliandria

Obserwacje strategii rozrodczych zwierząt wskazują, że w wielu taksonach zwierząt występuje poliandria. Doskonałym modelem do badań nad poliandrią są pająki, na których wykonano wiele prac eksperymentalnych dotyczących różnych aspektów zachowań poliandrycznych. Przetestowano wiele różnych hipotez opierających się głównie na korzyściach bezpośrednich (materialnych) oraz pośrednich (genetycznych), które są uważane za główne siły odpowiedzialne za ewolucję i utrzymanie poliandrii. Pomimo korzyści płynących z wielokrotnych kopulacji, poliandria samic generuje też koszty, które ponoszą obie płci. Poliandria samic i budowa ich spermatek stwarzają potencjał dla konkurencji spermy, stąd też samce, aby jej uniknąć lub ograniczyć do minimum, rozwinęły różne adaptacje morfologiczne, fizjologiczne i behawioralne. Magazynowanie ejakulatów kilku samców w spermatekach o różnej morfologii może wpływać na priorytet spermy pierwszego lub ostatniego partnera samicy przy założeniu, że masy spermy są uwarstwione w spermatekach, gdzie nie następuje mieszanie się spermy lub też, występuje to w niewielkim stopniu. Stopień mieszania się spermy można określić u gatunków z wieloma złożami poprzez sprawdzenie, jak zmienia się ojcostwo u potomstwa z kolejnych kokonów. Na wzorzec ojcostwa u pająków wpływa nie tylko kolejność partnerów samicy, ale też czas trwania kopulacji oraz jakość i ilość spermy w ejakulatach.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wpływ lotnych związków na zachowanie mszyc związane z żerowaniem

Lotne związki organiczne syntetyzowane przez rośliny, oddziałujące na owady w okresie wyboru i akceptacji żywiciela, warunkują behawioralną stronę powiązań między tymi dwiema grupami organizmów. Układ badawczy biorący pod uwagę dużą liczbę parametrów wyznaczających atrakcyjność lub repelentność poszczególnych lotnych komponentów (długość ścieżki, czas przebywania owadów w obrębie bodźca, analiza wpływu enancjomerów na mszyce) pozwala na skoncentrowanie się na wpływie związków lotnych na zachowanie mszyc. W badaniach tych bardzo pomocne są laboratoryjne testy olfaktometryczne.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ewolucja i zróżnicowanie preferencji pokarmowych postaci dorosłych motyli

Praca omawia ewolucję i różnorodność preferencji pokarmowych dorosłych motyli. Omówiono adaptacje wpływające na odżywianie się dorosłych osobników, w tym przede wszystkim przekształcenia aparatu gębowego oraz jego budowę i funkcję u różnych grup motyli. Przedyskutowano także problematykę związaną ze zróżnicowaniem, funkcją i przyswajaniem składników odżywczych. Szczegółowo omówiono pozyskiwane z nektaru kwiatowego oraz owoców najważniejsze składniki pokarmowe, takie jak cukry i związki azotowe. Zwrócono także uwagę na wyspecjalizowane grupy motyli takie jak hematofagi i lakrymofagi. Przeanalizowano wykorzystanie przez motyle soli mineralnych, które pozyskiwane są z wilgotnej gleby, odchodów, padliny czy morskiej wody.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ewolucyjna utrata kończyn u jaszczurek

Redukcja kończyn u łuskonośnych, zaszła w obrębie 52 linii ewolucyjnych przynajmniej 62 razy, z czego w przypadku jaszczurek, redukcje w obrębie obu kończyn jednocześnie zaszły 20 razy. Wśród jaszczurek o zredukowanej liczbie kończyn (lub też paliczków), występują dwa główne typy morfologiczno-ekologiczne, które można określić mianami "krótkoogonowych kopaczy" i "długoogonowych lądowców". Jedną z teorii tłumaczących zanikanie, lub też redukcje składowych części kończyny, jest usprawnienie metod ucieczki przed drapieżnikiem - teoria ta jest dobrze opisana na przykładzie scynków z rodzaju Chalcides. Alternatywna hipoteza wyjaśnia redukcje kończyn adaptacją do drapieżnictwa. Przykładami jaszczurek, które obrały tą strategię są australijskie Pygopodidae, których przedstawiciele spełniają ekologiczną funkcję węży.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ewersja kresomózgowia - ewolucyjna specyfika mózgu ryb promieniopłetwych (Actinopterygii)

Ryby promieniopłetwe (Actinopterygii) stanowią największą grupę żyjących kręgowców, liczącą obecnie około 30 tysięcy gatunków. W obrębie tej grupy taksonomicznej panuje olbrzymie zróżnicowanie pod względem anatomicznym, behawioralnym, a także ekologicznym. <br>W ostatnich latach obserwujemy wzrost zainteresowania badaczy budową morfogentyczną kresomózgowia ryb promieniopłetwych, do których należy Danio rerio, organizm modelowy coraz częściej wykorzystywany do badań nad wczesną fazą rozwoju mózgu. Niniejsza praca jest próbą opisania zjawiska ewersji. Zjawisko to wymaga dalszych prac nad wyjaśnieniem przyczyn oraz poznaniem mechanizmów molekularnych, a także skutków behawioralnych istnienia tego procesu.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Hemul (Hippocamelus bisulcus) - problemy ochrony ginącego jelenia z Patagonii

Patagoński hemul (Hippocamelus bisulcus) należy do rodziny jeleniowatych (Cervidae) i jest klasyfikowany jako gatunek zagrożony wyginięciem. Obecna jego populacja wynosi 350-500 w Argentynie i 1.000 sztuk w Chile i jest skupiona w ponad 100 grupach rodzinnych. Ze względu na postępujący spadek liczebności konieczne jest utworzenie centrum hodowlanego, gdzie poza rozmnażaniem hemuli i ich wypuszczaniem do natury, będą prowadzone badania naukowe nad biologią tego słabo poznanego gatunku. Posiadanie zwierząt wychowanych na butelce pozwoli na pobieranie nasienia przy użyciu sztucznej pochwy i na utworzenie banku genów, nasienia zamrożonego w ciekłym azocie (LN2).

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rozpuszczona materia organiczna w wodach słodkich

Związki organiczne stanowią powszechny składnik wód słodkich. Rozpuszczona materia organiczna (RMO) w środowisku lądowym jest syntetyzowana zarówno wewnątrz ekosystemu jak i poza nim. RMO jest heterogeniczną mieszaniną tysięcy różnych organicznych substancji i związków chemicznych zawierających, oprócz węgla, także m. in. tlen, wodór, azot, fosfor i siarkę. RMO podlega biologicznym i abiotycznym transformacjom. Na przemiany RMO w przyrodzie składają się procesy produkcji, fotoutleniania, wymywania, ługowania oraz akumulacji. RMO wpływa na tempo i zasięg przemieszczania się metali ciężkich w wodach słodkich. Rozpuszczone barwne substancje organiczne powodują szybsze ogrzewanie się wody. Rozpuszczony węgiel organiczny (RWO) stanowi największy rezerwuar węgla organicznego w ekosystemach wodnych i jest istotnym elementem biogeochemicznego obiegu węgla w przyrodzie. Wysokie stężenie RMO w wodach słodkich prowadzi do znacznych deficytów tlenowych w hypolimnionie i eutrofizację wód. Obfitość i jakość RMO wpływa również na tempo produkcji pierwotnej i stanowi ważny element pętli mikrobiologicznej organizmów wodnych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ekspansja pikoplanktonowych sinic w ekosystemach wodnych

Sinice pikoplanktonowe stanowią podstawowy element ekosystemów wodnych, występując zarówno w zbiornikach słodkich, brakicznych, jak i otwartych wodach oceanicznych. Pełnią one kluczową rolę w produkcji pierwotnej, a ich największy udział notuje się w wodach oligotroficznych. Jednak dotychczasowe informacje na temat tych organizmów wciąż pozostają niewystarczające. W ostatnich latach wzrosła liczba doniesień dotyczących masowych zakwitów sinic pikoplanktonowych, ich potencjalnej toksyczności, a także szkodliwego wpływu na całe ekosystemy wodne. Dokładne poznanie mechanizmów odpowiedzialnych za ekspansję tych wodnych fotoautotrofów jest niezwykle ważne dla lepszego zrozumienia funkcjonowania środowiska morskiego. W pracy podsumowano dotychczasowy stan wiedzy na temat sinic pikoplanktonowych oraz przybliżono najnowsze informacje potwierdzające ich zdolność do tworzenia masowych zakwitów w wielu ekosystemach wodnych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Jak zapobiec odległym następstwom choroby nerek z okresu dzieciństwa?

W 2016 roku obchody Światowego Dnia Nerek koncentrują się na chorobach występujących u dzieci i zdarzeniach nawet z najwcześniejszego dzieciństwa, które mogą stać się podłożem przewlekłego schorzenia u dorosłych. U dzieci choroba nerek przybiera nieco inną formę niż u dorosłych – dużą grupę najmłodszych pacjentów stanowią ci z wadami wrodzonymi i genetycznymi układu moczowego, glomerulopatiami oraz (rzadziej) chorobami nerek na podłożu cukrzycy. U wielu dzieci z ostrym uszkodzeniem nerek pojawiają się następstwa w postaci nadciśnienia tętniczego i przewlekłej choroby nerek w późniejszym dzieciństwie albo wieku dorosłym. Wcześniaki i stosunkowo małe noworodki cechują się podwyższonym ryzykiem wystąpienia przewlekłej choroby nerek w późniejszym życiu. Pacjentów z obciążonym wywiadem okołoporodowym i dotyczącym wczesnego dzieciństwa należy ściśle monitorować w celu rozpoznania pierwszych oznak choroby i wdrożenia efektywnej profilaktyki lub leczenia. Możliwa jest skuteczna terapia przewlekłej choroby nerek u dzieci, które – jak wskazują badania – znacznie lepiej niż dorośli radzą sobie z uciążliwością leczenia nerkozastępczego, w tym programu dializ i przeszczepienia. Ponieważ dostęp do specjalistycznej opieki nefrologicznej nie jest jednolity, należy wdrożyć odpowiednie działania, aby zapewnić skuteczne leczenie wszystkim chorym dzieciom, bez względu na ich miejsce zamieszkania czy status ekonomiczny. Żywimy nadzieję, że Światowy Dzień Nerek pomoże w edukacji opinii publicznej, ustawodawców i pracowników służby zdrowia w zakresie potrzeb związanych z chorobą nerek występującą w dzieciństwie.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Molekularny mechanizm endoreduplikacji u roślin wyższych

Proces endoreduplikacji stanowi alternatywną formę cyklu komórkowego, podczas której następuje amplifikacja jądrowego DNA, po której nie zachodzi jednak mitoza i podział komórki. Mechanizm molekularny tego procesu w dużej mierze opiera się na białkach uczestniczących w typowym cyklu komórkowym i polega na zablokowaniu mitozy wraz z ponownym zainicjowaniem replikacji DNA. W endoreduplikacji ważną rolę odgrywają kinazy zależne od cyklin oraz ich białka regulatorowe - cykliny. Podczas tego procesu aktywność tych białek jest regulowana na poziomie transkrypcyjnym i potranslacyjnym. Zmiana aktywności kinaz zależnych od cyklin może wynikać ze zmniejszenia dostępności cyklin w wyniku zablokowania ich transkrypcji oraz ze zmian statusu fosforylacji kinaz zależnych od cyklin. Może być również negatywnie regulowana poprzez fosforylację podjednostki kinazy zależnej od cyklin przez kinazę WEE1 oraz poprzez interakcję z inhibitorami kinaz zależnych od cyklin. Regulacja na poziomie potranslacyjnym polega natomiast na ukierunkowanej destrukcji cyklin przez kompleks promujący anafazę/cyklosom. Szczegółowe omówienie mechanizmów molekularnych tego procesu zostało przedstawione w poniższym artykule.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Berberys pospolity - roślina ozdobna i lecznicza

Berberys pospolity jest popularnym, dziko rosnącym krzewem krajów europejskich oraz krzewem ozdobnym na całym świecie. Roślina ta posiada walory dekoracyjne dzięki zimotrwałym, czerwonym jagodom. Prócz tego, korzeń i owoc berberysu zawierają liczne biologicznie aktywne związki, które umożliwiają stosowanie berberysu w terapii stanów zapalnych, zakażeń, chorób serca, dróg żółciowych i jelit. Najważniejszym związkiem aktywnym berberysu jest alkaloid berberyna, która jest naturalnym antybiotykiem. Ponadto, owoc berberysu stanowi cenne źródło witamin C i P.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Bioaerozole w budynkach biurowych

W związku z dynamicznym rozwojem budownictwa biurowego oraz związanym z nim znaczącym wzrostem liczby pracowników zatrudnionych w pomieszczeniach przeznaczonych do pracy biurowej, czystość powietrza tego typu wnętrz ma istotne znaczenie dla zdrowia i samopoczucia ludzi w nich pracujących. Budynki są stale narażone na kolonizację przez mikroorganizmy. Źródłem zanieczyszczeń mikrobiologicznych pomieszczeń są pracownicy, elementy konstrukcyjne i wyposażenie budynków, instalacje wentylacyjne (klimatyzacyjne) oraz powietrze zewnętrzne. W środowisku wnętrz, czynniki biologiczne (np. wirusy, bakterie, grzyby, endotoksyny, glukany lub mikotoksyny), będąc transportowane drogą powietrzną mogą powodować wiele niekorzystnych skutków zdrowotnych u narażonych osób.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Założenie polskiej stacji antarktycznej im. Henryka Arctowskiego (1976/1977) - dziennik prof. Stanisława Rakusa-Suszczewkiego

Autor artykułu, inicjator budowy polskiej stacji badawczej na Antarktydzie im. Henryka Arctowskiegoi kierownik pierwszej ekspedycji antarktycznej w latach 1975/1976 przedstawia w nim jej przebieg na podstawie własnego dziennika.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Recenzje książek

1. Recenzja książki: "Gerard Gierliński, Joanna Grabowska, Michał Grabowski, Radomir Jaskuła, Ilustrowana encyklopedia płazów i gadów Polski. Wydawnictwo Fenix, 2015, Wydanie 1, s. 272, ISBN 978-83-7705-872-5.", Mikołaj Kaczmarski, str. 5092. Recenzja książki: "Nathan H. Lents, Not so Different. Finding Human Nature in Animals. Columbia University Press, New York 2016, Wydanie 1, s. 368, ISBN 9780231178327.", Anna Maria Kubicka, Piotr Tryjanowski, str 511.3. Recenzja książki: "Józef Tatarczuk, Andrzej Malinowski, Ryszard Asienkiewicz, Artur Wandycz, Dymorfizm płciowy w morfologii ciała kandydatów i kandydatek wychowania fizycznego w grupach jednakowej wysokości ciała, Zielona Góra 2016, ss. 172, ISBN/ISSN: 978-83-7842-277-8", dr Stanisław Nowak, str.512

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc (TRALI) – opis przypadku

Ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc definiowane jest jako ostra niewydolność oddechowa pojawiająca się w trakcie przetaczania składnika krwi lub w ciągu następnych 6 godzin u chorych bez czynników ryzyka zaburzeń układu oddechowego. Ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych i poprzez wykluczenie innych przyczyn ostrej niewydolności oddechowej. Jednoznaczne rozpoznanie zespołu jest trudne. Ważną rolę w badaniach laboratoryjnych odgrywa poszukiwanie przeciwciał przeciwko antygenom leukocytarnym i/lub granulocytarnym u dawców, czasem u biorców. Niewykrycie u dawców lub u biorcy przeciwciał nie wyklucza poprzetoczeniowego uszkodzenia płuc, co nie zwalnia z wykonywania badań przeciwciał antyleukocytarnych. Jest to bowiem niezwykle istotne dla profilaktyki ostrego poprzetoczeniowego uszkodzenia płuc. Sposobami zapobiegania ostremu poprzetoczeniowemu uszkodzeniu płuc są: dyskwalifikacja dawców krwi z przeciwciałami antyleukocytarnymi/antygranulocytarnymi, badania przeglądowe przeciwciał u kobiet wieloródek i u osób po przebytych przetoczeniach krwi, modyfikacja warunków przygotowania składników krwi oraz ograniczenie przetaczania składników krwi w praktyce klinicznej. W artykule przedstawiono przypadek 38-letniej kobiety hospitalizowanej w Klinice Chorób Wewnętrznych i Hematologii Wojskowego Instytutu Medycznego z powodu ostrej białaczki szpikowej w celu wykonania kolejnych kursów chemioterapii. W czasie leczenia chorej kilkakrotnie przetaczano koncentraty krwinek czerwonych i koncentraty krwinek płytkowych bez reakcji poprzetoczeniowych. Po 8 dniach od podania ostatniego kursu chemioterapii z powodu liczby płytek krwi 14 × 103/ml i wysokiej temperatury ciała chorej ponownie zlecono przetoczenie koncentratu płytek krwi. Około 1 godziny po przetoczeniu pojawiły się ból w klatce piersiowej i duszność. Pacjentka wymagała tlenoterapii. W wykonanym badaniu rentgenowskim płuc obraz obrzęku płuc bez objawów niewydolności lewokomorowej. Po wykluczeniu innych przyczyn ostrej niewydolności płuc rozpoznano ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne