3,3’-Dimetoksybenzydyna : dokumentacja proponowanych dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

3,3’-Dimetoksybenzydyna jest ciałem krystalicznym, stosowanym w przeszłości w postaci wolnej zasady lub dichlorowodorku w produkcji barwników azowych oraz jako czynnik przylegający i składnik poliuretanowych elastomerów. Barwniki i pigmenty pochodne 3,3’-dimetoksybenzydyny są stosowane do barwienia: skóry, papieru, tworzyw sztucznych, gumy i tkanin. Narażenie zawodowe na 3,3’-dimetoksybenzydynę występuje podczas jej syntezy oraz produkcji i stosowania barwników. W Polsce liczba osób narażonych na 3,3’-dimetoksybenzydynę w latach 2005-2013 stopniowo się zwiększała i w 2013 r. wyniosła 364 osób. W dostępnym piśmiennictwie nie znaleziono danych na temat ostrego zatrucia ludzi 3,3’-dimetoksybenzydyną. Przypuszcza się, że objawami przewlekłego zatrucia 3,3’-dimetoksybenzydyną może być ogólne niedotlenienie organizmu spowodowane methemoglobinemią oraz hematurią. Wartość mediany dawki śmiertelnej per os u szczura wskazuje, że 3,3’-dimetoksybenzydyna jest substancją szkodliwą. W warunkach narażenia powtarzanego u zwierząt obserwowano: wzrost masy wątroby i nerek oraz przewlekłą nefropatię i zmiany w tarczycy. Narażenie przewlekłe prowadziło do nasilonej proliferacji komórek hemopoetycznych w śledzionie oraz zwyrodnienia wodniczkowego i martwicy hepatocytów w centralnych strefach zrazików wątrobowych. W badaniach mutagenności stwierdzono, że di chlorowodorek 3,3’-dimetoksybenzydyny (3,3’-dimetoksybenzydyna 2HCl): indukował mutacje punktowe u Salmonella Typhimurium w warunkach aktywacji metabolicznej, mutacje w komórkach chłoniaka myszy, aberracje chromosomowe i SCEs w komórkach CHO w warunkach in vitro oraz aberracje chromosomowe w warunkach In vivo. Działanie rakotwórcze 3,3’-dimetoksybenzydyny na ludzi nie zostało udowodnione, pomimo iż związek ten jest pochodną rakotwórczej benzydyny. Na podstawie wyników badań doświadczalnych na zwierzętach uzyskano wystarczający dowód rakotwórczości tego związku. W IARC zaliczono 3,3’-dimetoksybenzydynę do czynników przypuszczalnie rakotwórczych dla człowieka (grupa 2.B). Wartości dopuszczalnych stężeń dla tego związku w środowisku pracy ustalono tylko w następujących państwach WE:  – Holandia (2009) wartość OEL: 0,03 mg/m3 (0,003 ppm) ustalona przez przemysł – Szwajcaria (2014) wartość OEL: 0,03 mg/m3 – Austria (2011) wartość techniczna TRK: 0,03 mg/m3; STEL: 0,12 mg/m3 – Niemcy (2014): nie ustalono wartości MAK, grupa 2. rakotwórczości (substancje, które są rozważane jako rakotwórcze dla ludzi, ponieważ wystarczające dane z długoterminowych badań na zwierzętach uzasadnione dowodami pochodzącymi z badań epidemiologicznych wskazują na ich znaczny wpływ na ryzyko wystąpienia raka. Ograniczone dane otrzymane z badań na zwierzętach mogą być poparte: dowodami potwierdzającymi, że substancja wywołuje raka na drodze mechanizmów charakterystycznych dla człowieka, a także wynikami testów w warunkach in vitro oraz wynikami krótkoterminowych badań, którym poddano zwierzęta). Podstawą do obliczenia wartości najwyższego  dopuszczalnego stężenia (NDS) dla 3,3’-dimetoksybenzydyny była ocena ryzyka wystąpienia nowotworów u szczurów samców przewlekle narażonych przez układ pokarmowy. Korzystając z wartości współczynnika kierunkowego (SF) dla zależności dawka-odpowiedź oraz odpowiednich współczynników niepewności, obliczono wartość NDS dla 3,3’-dimetoksybenzydyny wynoszącą 0,199 mg/m3. Zaproponowano przyjęcie stężenia 0,2 mg/m3 3,3’-dimetoksybenzydyny za wartość NDS związku, uwzględniając ryzyko nowotworowe wynoszące 10-4. Nie ma podstaw do wyznaczenia wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) oraz dopuszczalnego stężenia w materiale biologicznym (DSB). Zaproponowano także oznaczenie związku Carc. 1B, informujące, że jest to substancja rakotwórcza kategorii 1.B.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości