rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Roboty i automaty w roli usługodawców. O społeczno-kulturowym aspekcie digitalizacji III sektora gospodarki

Artykuł opisuje zmiany w klasycznym modelu usługowym, w którym akt świadczenia nierozerwalnie związany jest z bezpośrednią relacją pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą. Obecnie usługa staje się przede wszystkim  samoobsługą realizowaną w formule e-service. Autor w pierwszej kolejności wskazuje na przyczyny tego przekształcenia: 
1. kultura popularna lat 70. i 80., która wykształciła w ówczesnym młodym pokoleniu przeświadczenie
o świecie przyszłości pełnym robotów. Dziś już dorosłe osoby, karmione w dzieciństwie twórczością science-fiction, zawodowo urealniają wizję cyber raju;
2. stworzone przez epokę industrialną mechanizmy usprawniania procesów biznesowych, realizowane przede wszystkim poprzez ich automatyzację;
3. big data odzwierciedlająca potrzebę orwellowskiej inwigilacji, która stała się podstawą do tworzenia algorytmów optymalizujących podejmowanie decyzji biznesowych, definiująca grupy społeczne w celu prowadzenia skuteczniejszych kampanii marketingowych. Wskazane źródła cyfrowej transformacji sektora usługowego prowadzą w opinii autora dowielu niekorzystnych zjawisk o charakterze społecznym i kulturowym:
1. zanik bezpośrednich relacji Ja – Ty (usługodawca – usługobiorca), których umiejętność budowania,
w oparciu o filozofię przytoczonych w artykule myślicieli (G.H. Mead, M. Buber, J. Tischner, M. Heidegger), jest świadectwem człowieczeństwa;
2. problem wykluczenia cyfrowego. internet – współczesna platforma komunikacji, niezbędny element w procesie e-służenia stał się, wbrew pierwotnym założeniom, narzędziem reprodukcji podziałów i dystansów społecznych;
3. bezrobocie i styczne z nim patologie społeczne katalizowane przez programy wsparcia socjalnego;
4. olbrzymie dysproporcje pomiędzy bogatszą a biedniejszą częścią globalnego społeczeństwa. P.P. Nowak słowami najwyższych przedstawicieli Magisterium Kościoła nawołuje do powrotu do dawnych wartości – bezpośredniego spotkania Ja – Ty, które odnaleźć możemy w akcie świadczenia usługi. Cywilizacja usługowa jest bowiem bramą do cywilizacji miłości, o której nauczał Jan Paweł II.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
O ćwierćwieczu polskiej transformacji. Refleksje inicjowane pytaniami dra hab. Marcina Wojtysiak-Kotlarskiego2. Część I – ludzie nauki, politycy i idee w budowaniu nowego systemu

Artykuł jest wywiadem dra hab. Marcina Wojtysiak-Kotlarskiego z prof. zw. dr hab. Michałem Gabrielem Woźniakiem na temat  procesu transformacji społeczno-gospodarczej Polski w mijającym ćwierćwieczu.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Niespójności w rozwoju kapitału ludzkiego w Polsce – spojrzenie przez pryzmat koncepcji kapitału intelektualnego. Część 1: Kapitał ludzki a kapitał społeczny

Celem artykułu jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, na ile akumulacja kapitału ludzkiego w Polsce po 1990 roku znajdowała wsparcie w innych komponentach kapitału intelektual-nego, spośród których jako przedmiot analizy wybrano dwa istotne ogniwa tego kapitału: kapitał społeczny (analizowany w I części opracowania) oraz kapitał strukturalny rozwoju (II część opracowania). Sformułowano hipotezę badawczą, że polską gospodarkę cechuje niedostateczna synergia rozwoju kapitału ludzkiego z innymi wymiarami kapitału intelektualnego. Niespójności te tworzą dodatkowe bariery dla rozwoju kapitału ludzkiego i czerpania korzyści z ponoszonych na ten cel nakładów. Ze względu na dostępność danych statystycznych analizy dotyczą zróżnicowanych okresów badawczych, jednak zasadniczo koncentrują się wokół przedziału czasowego 1998–2012.
Zmiany kapitału ludzkiego w Polsce w latach 1998–2012 cechowała niedostateczna synergia z rozwojem kapitału społecznego. Mimo że w analizowanych latach uwidoczniła się wzrostowa tendencja obu kapitałów (choć zmiany w kapitale społecznym przebiegały wolniej i były mniej ukierunkowane), to jednak można wskazać pewne przejawy niespójności w rozwoju tych dwóch form miękkiego kapitału.
Znaczącym zagrożeniem dla wystąpienia w Polsce wzajemnie wzmacniających się sprzężeń między kapitałem ludzkim a społecznym jest słaba kondycja kapitału społecznego. Tym samym blokowane są pewne kanały, które mogłyby wspomagać rozwój kapitału ludzkiego poza systemem edukacji. Zagrożenie płynie także ze strony dotychczasowych mechanizmów rozwoju kapitału ludzkiego w Polsce, jak dominacja zmian ilościowych nad przemianami jakościowymi oraz mała skuteczność edukacji w oddziaływaniu na kapitał społeczny.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Pomoc publiczna narzędziem polityki spójności UE w ramach multilevel governance na poziomie krajowym i wspólnotowym – doświadczenia i wprowadzane zmiany

Proces przygotowania do integracji, a następnie wejście Polski w struktury Unii Europejskiej pozwoliło na uzyskanie istotnej rozwojowo pomocy ze źródeł funduszy UE. Największe oddziaływanie rozwojowe, z uwagi na wartość transferowanych środków, ma interwencja prowadzona w ramach Polityki Spójności UE. Projektowany w niej system absorpcji zakłada spójne i jednolite rozwiązania stosowane we wszystkich państwach członkowskich, wpisujące się w cele polityki, gwarantujące realną partycypację państwa członkowskiego w proces decyzyjny zarówno na etapie planowania, programowania, jak i realizacji założonych działań. Powyższe podejście wynika z aktywnego stosowania w UE metod multilevel governance.
Prorozwojowa interwencja miliardowej wartości środków publicznych niesie ze sobą ryzyko nie tylko uzyskiwania pożądanych efektów, ale również generowania zakłóceń rynkowych w obszarze konkurencji na Jednolitym Rynku Europejskim. Dlatego też, zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i poszczególnych państw członkowskich podejmowane są aktywne działania regulujące zasady udzielania pomocy skierowanej do uczestników tego rynku. Z uwagi jednak na rozwój rynku, jak i na ewolucje polityk wspólnotowych, koniecznym staje się unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa. Kompleksowa reforma w dziedzinie polityki pomocy państwa, która w znaczący sposób reorganizuje procesy i zasady związane z jej udzielaniem wpisuje się w metodykę mulitlevel governance poprzez włączanie w jej proces wszystkich przyszłych uczestników i beneficjentów polityki. Skala proponowanych zmian w istotny sposób wpływa na zasady przyszłych interwencji publicznych i ogranicza ryzyka dotychczasowych negatywnych doświadczeń w UE w tym obszarze. Polska jest największym beneficjentem pomocy UE, dlatego też reforma pomocy publicznej w największym stopniu wpłynie na swobodę decyzji publicznej w naszej gospodarce.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Źródła wiedzy warunkującej innowacyjne działania przedsiębiorcze – konsekwencje dla sterowania kierunkami rozwoju systemów gospodarczych

Celem przedstawianego opracowania jest wskazanie możliwości oddziaływania na innowacyjne zachowania przedsiębiorcze poprzez właściwy dobór instrumentów polityki gospodarczej skierowanych na procesy związane z poszukiwaniem, tworzeniem, pozyskiwaniem, transformacją i komercjalizacją wiedzy poprzez mechanizmy przedsiębiorcze. Zaprezentowane wnioski wynika-ją z autorskich badań opartych na strategii studium przypadku przeprowadzonych wśród małych firm innowacyjnych, w szczególności firm młodych, rozwijających się w oparciu o wiedzę akademicką. Analiza źródeł wiedzy potrzebnych do realizacji działań innowacyjnych oraz czynników gospodarczych wpływających na ich dostępność prowadzona jest w oparciu o etapowy model rozwoju firm, pozwalający na przejście od innowacji przyrostowych do przełomowych. Wskazuje się, że otoczenie firm i dostęp w nim do źródeł wiedzy może wpływać stymulująco lub hamująco na rozwój innowacyjnych przedsięwzięć. Warunkuje ono poziom efektów uzyskiwanych na po-szczególnych etapach rozwoju, jak również przechodzenie pomiędzy nimi. Analiza pokazuje ponadto, że dla rozwoju innowacyjnej przedsiębiorczości ważne jest istnienie systemów umożli-wiających wzrost firm poprzez zapewnienie równoległego dostępu do źródeł wiedzy o charakterze specjalistycznym, rynkowym i biznesowym. Endogeniczny potencjał otoczenia biznesowego firm i jego zdolność ciągnięcia ich transformacji w kierunku wyższej innowacyjności wydaje się mieć kluczowe znaczenie dla mechanizmów rozwojowych. Podsumowaniem prowadzonych analiz jest wniosek, że istnieje możliwość sterowania instrumentami polityki gospodarczej w taki sposób, aby pobudzić tworzenie i rozwój małych firm innowacyjnych, niezbędne jest przy tym uwzględnienie uwarunkowań rozwoju firm wynikających z etapu rozwoju.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Miara bogactwa narodu i wzrostu gospodarczego – Country’s Prosperity (CP)

Niestety, do dzisiaj nie udało się znaleźć odpowiedniej metody obliczania poziomu dobrobytu
całego społeczeństwa, jego wzrostu, a jednak dokonuje się na podstawie PKB analiz i wyciągania
niekiedy nieodpowiednich wniosków.
Proponowana miara Bogactwa Narodu CP Country’s Prosperity uwzględnia między innymi
korzyści osiągnięte przez podmioty w gospodarce (przepływy pieniężne), niezależność energetyczną,
niezależność paliwową, wskaźnik przyrostu populacji, wartość innowacji oraz wskaźnik poziomu
energii odnawialnej. Proponuje się zastąpienie dotychczasowej miary – produkt krajowy brutto
PKB miarą Country’s Prosperity CP. Wzrost w czasie danej miary oznaczałby faktyczny rozwój danej
społeczności, gdyż nie tylko uwzględnia obecnie trwającą erę innowacji cyfrowych, ale również konieczność
rozwoju integralnego z przyrodą. Nowego znaczenia nabiera również wskaźnik niezależności
energetycznej, który w dobie zamachów terrorystycznych i wojen w krajach Bliskiego Wschodu
i Afryki staje się nierozerwalnie związany ze standardem i poziomem życia danego państwa.
Zastosowanie zaprezentowanej miary wymaga wyceny innowacji istotnych dla rozwoju społecznego
i bezpieczeństwa danego kraju – metodami dyskontowymi. Celowe byłoby wprowadzenie
uproszczonej sprawozdawczości przepływów pieniężnych przez wszystkie podmioty prowadzące
działalność gospodarczą. Zebranie danych o nadwyżkach Cash Flow osiągniętych przez podmioty
na terytorium kraju jest niezbędnym warunkiem do zastosowania miary CP Country’s Prosperity.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Coaching jako forma rozwoju kompetencji pracowników Odlewni Polskich S.A. (OP S.A.) w Starachowicach objętych Programem „Młoda Kadra – Przyszłość dla Firmy”

W artykule zaprezentowano ocenę możliwości zastosowania coachingu jako metody rozwoju
„miękkich” kompetencji zawodowych pracowników Odlewni Polskich S.A. w Starachowicach
objętych Programem „Młoda Kadra – Przyszłość dla Firmy”. Przeprowadzone badania umożliwiły
identyfikację menedżerów mających potencjał do roli coachów oraz ustalenie kompetencji pracowników
objętych tym programem, które mogą być rozwijane przy pomocy tej metody. W ten sposób
określono szanse wprowadzenia coachingu jako metody rozwoju pracowników Spółki. Realizację
badań poprzedzono prezentacją najważniejszych teoretycznych aspektów metody coachingu oraz
założeń Programu „Młoda Kadra – Przyszłość dla Firmy”.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Kapitał ludzki w rozwoju społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy

Na przestrzeni ostatnich lat zaszły duże zmiany w gospodarce (GOW). Kapitał ludzki ujmowany
jest jako czynnik rozwoju i wzrostu gospodarczego. Stanowi czynnik dodany do klasycznych
teorii wzrostu opartych na kapitale i pracy. Celem artykułu jest wskazanie, że wyzwania stawiane
rozwojowi społeczeństwa i gospodarce opartej na wiedzy zaowocowały zwróceniem uwagi na kapitał ludzki, nowe sposoby zarządzania nim, rolę edukacji, wykształcenia i kompetencji pracowników.
W warunkach wzrastającej konkurencji wiedza stała się tym czynnikiem, który tworzy przewagę
konkurencyjną. We współczesnej gospodarce biznes nie może dobrze funkcjonować bez wiedzy
i wykorzystania badań naukowych. Transfer wiedzy z obszaru nauki do sektora gospodarki stanowi
podstawę innowacyjności i wzrostu ekonomicznego. Podejmując zagadnienie roli kapitału ludzkiego
w rozwoju społeczno-gospodarczym w artykule wyjaśniono pojęcia rozwój społeczny, rozwój
gospodarczy, wzrost gospodarczy, kapitał ludzki oraz kapitał intelektualny. Skoncentrowano się na
wpływie kapitału ludzkiego i wiedzy na rozwój gospodarczy. Zaprezentowane koncepcje rozwoju
społecznego i gospodarczego są pomocne w zrozumieniu kierunku zmian zachodzących w rozwoju.
Prowadzą one bowiem do wzrostu roli wiedzy w społeczeństwie i w gospodarce. Analizując to
zagadnienie, w artykule zwrócono uwagę na możliwości i ograniczenia rozwoju kapitału ludzkiego
w społeczeństwie wiedzy. Podkreślono, że społeczeństwo oparte na wiedzy, gospodarka oparta na
wiedzy, implikuje wzrost zapotrzebowania na pracowników wiedzy, na kapitał intelektualny, jak
również zarządzanie wiedzą. W artykule wskazano na demograficzne uwarunkowania rozwoju gospodarczego;
zasygnalizowano problemy związane z migracjami i bezrobociem; podkreślono rolę
edukacji, wykształcenia oraz kompetencji pracowników.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Determinanty decyzji w zakresie powrotów z zagranicznych wyjazdów zarobkowych mieszkańców obszarów peryferyjnych

W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących decyzji powrotnych migrantów przebywających
na wyjeździe zarobkowym poza granicami Polski. Skupiono się na osobach wywodzących
się z obszarów peryferyjnych zlokalizowanych w Małopolsce i na Podkarpaciu. Celem analizy
było wyodrębnienie najistotniejszych czynników determinujących podjęcie decyzji powrotnej, przy
jednoczesnej próbie oszacowania ewentualnego wpływu tych działań na procesy aktywizacji lokalnej
przedmiotowych obszarów. W badaniu wyodrębniono 15 elementów decyzyjnych, spośród
których w grupie czynników ekonomicznych za najważniejsze respondenci uznali osiągnięcie przyjętego
celu w postaci akumulacji określonej wielkości kapitału. Powrót migrantów po zrealizowaniu
takiego scenariusza może stanowić istotny impuls prowzrostowy w sytuacji, w której przynajmniej część tego kapitału zostanie zainwestowana w stworzenie nowych bądź rozwój istniejących już
miejsc pracy, z drugiej zaś strony konsumpcja zgromadzonych środków może wywołać korzystne
skutki dla układu lokalnego za sprawą wystąpienia efektów mnożnikowych. Wart podkreślenia
jest też fakt, iż wśród czynników o charakterze ekonomicznym przeważały determinanty związane
z poprawą sytuacji indywidualnej migranta na lokalnym rynku pracy – czyli znalezienie zajęcia
w kraju, a także uzyskanie w wyniku wyjazdu wiedzy, doświadczenia i umiejętności pozwalających
efektywniej aniżeli przed wyjazdem funkcjonować w rodzimych realiach.
Wśród bodźców poza ekonomicznych podkreślano znaczenie ryzyka rozpadu rodziny czy
związku w konsekwencji przedłużającej się rozłąki, a także problemy zdrowotne migranta, oraz
konieczność podjęcia opieki nad dziećmi i osobami starszymi.
Analizie poddano także wysokość dochodu alternatywnego stanowiącego czynnik determinujący
powrót respondentów do kraju, omówiono również wyniki dotychczasowej oceny wyjazdu
z punktu widzenia badanych osób.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Marksowska krytyka koncepcji kapitału ludzkiego

Wkrótce po zdezawuowaniu neoklasycznej teorii kapitału, podziału i wzrostu (opartej na agregatowej
funkcji produkcji) przedstawiono tzw. nową teorię wzrostu, w której wykorzystano koncepcję
kapitału ludzkiego. Celem artykułu jest ocena tej koncepcji przez pryzmat teorii ekonomii
pochodzącej od klasyków i rozwiniętej przez Marksa, Sraffę i Pasinettiego. Metodą badawczą jest
analiza teoretyczna bazująca na paradygmacie produkcji i podziału. Koncepcja kapitału ludzkiego
oparta jest na indywidualizmie metodologicznym – teorii użyteczności krańcowej: zagadnienie
wyjaśniane jest wyłącznie od strony preferencji jednostki; nie bierze się pod uwagę społecznych
powiązań charakterystycznych dla każdej rozwiniętej gospodarki, wynikających ze współzależności
technicznych obecnych w procesie produkcji oraz konieczności przyjęcia jakiegoś kryterium
podziału dochodu. Brak jasno określonej teorii podziału powoduje, że włączenie kapitału ludzkiego
do funkcji produkcji jako kolejnego czynnika wzrostu stanowi powielenie błędów raz już wykazanych
i uznanych przez neoklasyków w trakcie sporu o kapitał. W konsekwencji, koncepcja kapitału
ludzkiego jest powierzchowna, niewiele wyjaśnia i nie prowadzi do istotnych wniosków.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Identyfikacja i analiza trendów rozwojowych w przemyśle spożywczym w Polsce

Przemysł spożywczy jest sektorem, którego specyfika wyraźnie przejawia się w działaniach
innowacyjnych, przy czym jego poziom innowacyjności w Polsce jest relatywnie niski. Silna pozycja
konsumenta na rynku, coraz powszechniejsza świadomość wpływu żywności na zdrowie, konserwatyzm
żywieniowy Polaków, skracanie cyklu życia produktów i przedsiębiorstw oraz związana
z tym konieczność nieustannej obserwacji rynku, identyfikacji potrzeb i szybkiego dostarczania
produktu zgodnego z preferencjami konsumentów to czynniki, które najsilniej warunkują działania
innowacyjne w produkcji żywności. Niezwykle istotny jest także przyspieszony przepływ wiedzy
i informacji przyczyniający się do postępu technologicznego, wzrost czynników pozacenowych
w budowie konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym coraz wyższe wymagania jakościowe, procesy
globalizacji i liberalizacji, które spowodowały, że na danym rynku konkurują nowe przedsiębiorstwa.
Efektem działań proinnowacyjnych powinny być konkretne nowe produkty, nowe technologie,
nowe metody organizacyjne bądź strategie marketingowe, które mają szansę stać się bardzo
ważnym czynnikiem rozwoju ekonomicznego polskich firm.
W artykule na podstawie analizy źródeł wtórnych dokonano identyfikacji trendów rozwojowych
w przemyśle spożywczym, ze zwróceniem szczególnej uwagi na zachodzące w Polsce i
Europie zmiany demograficzne kształtujące trendy w żywieniu człowieka i krajową konsumpcję
produktów żywnościowych. Do ich weryfikacji wykorzystano m.in. wyniki badań o charakterze Foresight’u
technologicznego oraz ekspertyzy w zakresie strategicznej wizji rozwoju polskiego przemysłu
spożywczego ze wskazaniem priorytetowych kierunków prac B+R na okres najbliższych lat –
perspektywa 2030 roku. Za najistotniejsze kierunki rozwoju sektora spożywczego uznano produkcję
żywności funkcjonalnej, ekologicznej, minimalnie przetworzonej, tradycyjnej, lokalnej, wygodnej,
HoReCa, niskokalorycznej, spersonalizowanej – Polska jest w stanie w tych obszarach wypełnić
niszę istniejącą na rynku.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Nierówności dochodowe samorządów gminnych

Kluczowym zagadnieniem w realizacji zadań przez samorządy gminne jest zapewnienie odpowiednich zasobów finansowych. Wysoki poziom dochodów własnych per capita, a także ich wysoki udział w dochodach ogółem świadczą o wysokim poziomie samodzielności finansowej gmin, sprzyjają lepszemu zaspokojeniu potrzeb mieszkańców i stanowią podstawę stabilnego rozwoju lokalnego. Potencjał dochodowy gmin wynika z uwarunkowań zewnętrznych takich jak koniunktura gospodarcza kraju, ale również z lokalizacji jednostki, posiadanych surowców naturalnych, warunków przyrodniczych, ponadto uwarunkowany jest wewnętrznymi czynnikami społeczno-gospodarczymi. Czynniki te sprawiają, że w potencjale dochodowym samorządów lokalnych występują dysproporcje związane z typem administracyjnym gmin czy lokalizacją w województwach. Celem przeprowadzonych badań była diagnoza poziomu nierówności dochodowych gmin
w Polsce w latach 2005–2014. Rozpatrywano dochody ogółem oraz dochody własne samorządów gminnych. Gminy analizowano w przekroju ich typów administracyjnych oraz województw. Podstawę informacyjną badań stanowiły dane dotyczące poziomu dochodów własnych oraz dochodów ogółem per capita w gminach z wyjątkiem miast na prawach powiatu. Dane pochodziły z baz danych publikowanych Główny Urząd Statystyczny. Oceny nierówności dochodowych gmin w Polsce dokonano na podstawie wartości współczynnika Theila.Największe nierówności dochodowe o malejącej tendencji w zakresie dochodów własnych stwierdzono w obrębie gmin wiejskich, co może wynikać ze znacznego zróżnicowania ich typów funkcjonalnych. Rozpatrując gminy w poszczególnych województwach, najwyższy poziom nierówności w rozkładzie dochodów własnych odnotowano w województwie mazowieckim, a najniższy
w województwie lubuskim. Nieznaczne nierówności w rozkładzie dochodów własnych stwierdzono pomiędzy typami administracyjnymi gmin oraz województwami. Na niewielkim, zbliżonym do zera poziomie odnotowano również nierówności w rozkładzie dochodów ogółem dla gmin w Polsce.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Rosnące zadłużenie jednostek samorządu terytorialnego jako zagrożenie dla rozwoju lokalnego

Rozwój lokalny to długofalowy proces przemian dokonujących się w gospodarce. Aby były
one możliwe, niezbędne jest ponoszenie wydatków, zwłaszcza inwestycyjnych. Na szczeblu lokalnym
ciężar finansowy tych zmian spoczywa w głównej mierze na podmiotach sektora samorządowego.
Wejście Polski do Unii Europejskiej oraz możliwość korzystania przez JST ze środków unijnych,
zwłaszcza w latach 2007–2013, przyczyniło się do ich rozwoju lokalnego, w szczególności
do wzrostu atrakcyjności rezydencjalnej i inwestycyjnej wielu gmin wiejskich, ale także do dynamicznego
wzrostu poziomu ich zadłużenia. Z jednej strony wykorzystanie zwrotnego finansowania
pozwala JST funkcjonować w warunkach niedostosowania dochodów do kosztów wykonywanych
zadań oraz na utrzymanie wydatków inwestycyjnych na wysokim poziomie w warunkach niskiego
ich potencjału inwestycyjnego. Z drugiej jednak strony pojawia się problem bezpiecznego poziomu
zadłużenia JST oraz odpowiedniego zarządzania powstałym długiem. Nadmierne zadłużenie JST to
zagrożenie nie tylko dla ich stabilnego funkcjonowania i rozwoju lokalnego, ale także dla stabilności
finansowej całego sektora finansów publicznych. Celem artykułu jest analiza zjawiska zadłużenia
jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w latach 2007–2014 oraz określenie perspektyw rozwoju lokalnego tych podmiotów w kontekście rosnącego ich zadłużenia oraz obowiązujących
od 2014 roku ograniczeń prawnych dotyczących możliwości zaciągania nowych zobowiązań przez
JST. Badania przeprowadzono na podstawie baz danych publikowanych przez Ministerstwo Finansów
oraz Główny Urząd Statystyczny.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne