rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Prawnokarne i kryminologiczne aspekty przemocy domowej w Szwajcarii

Artykuł dotyczy problemu przemocy domowej w Szwajcarii, który ujęto z perspektywy prawnokarnej i kryminologicznej. Zjawisko przemocy domowej w świetle doświadczeń szwajcarskich nie było dotąd badane i opisywane w polskiej literaturze prawnokarnej i kryminologicznej, więc za główny cel opracowania obrano rozwinięcie wiedzy na temat przestępstw związanych z przemocą w rodzinie popełnianych w Szwajcarii oraz przedstawienie obrazu przestępczości tego rodzaju. W tym celu wykorzystano metodę dogmatyczną i statystyczną. W pierwszej części opracowania przedstawiono skromny rys historyczny przedmiotowego problemu, a także odniesiono się do wybranych teorii kryminologicznych objaśniających przyczyny zachowań przemocowych. Następnie skupiono się na zagadnieniach definicyjnych dotyczących pojęcia „przemocy domowej”. Drugą część artykułu poświęcono prawnokarnym aspektom przemocy w rodzinie. Zaprezentowano w niej przestępstwa ze szwajcarskiego Kodeksu karego, które rejestrowane są przez tamtejszą policję jako popełniane w związku z przemocą domową. Trzecia część opracowania obejmuje kryminologiczne aspekty przemocy domowej, do której dochodzi w Szwajcarii. Zjawisko przedstawiono przez pryzmat jego struktury, rozmiarów i dynamiki. Zaprezentowano także informacje dotyczące charakteru relacji między ofiarą a sprawcą przestępstwa oraz dane dotyczące udziału przestępstw domowych w ogólnej liczbie wszystkich przestępstw popełnianych z użyciem przemocy oraz wiadomości o sprawcach przestępstw przemocy domowej.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przestępstwo zgwałcenia w Polsce w latach 1999–2017

Na przestrzeni lat zmieniały się prawnokarne regulacje dotyczące przestępstwa zgwałcenia, przede wszystkim jednak widoczny jest proces przeobrażania kontekstu kulturowego. W pierwszych dekadach XX w. jako dowodu zgwałcenia wymagano śladów przemocy, obrażeń na ciele ofiary. Lata 70. XX w. ukazały już zupełnie inny obraz społeczny tego zjawiska, ujawniając w strukturze zgwałceń przeważający udział tzw. zgwałceń randkowych. Uwarunkowania kulturowe odgrywają kluczową rolę w procesie uznania zachowania za gwałt. W świetle danych statystycznych można również postawić tezę, że zmiana trybu ścigania przestępstwa zgwałcenia nie wpłynęła ani na wzrost stwierdzonych przestępstw zgwałcenia, ani na zmniejszenie ciemnej liczby gwałtów.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wiktymologiczne i prawnokarne aspekty przemocy wobec osoby starszej

Publikacja ukazuje problem naruszania praw osób starszych z perspektywy kryminologicznej, wiktymologicznej i normatywnej. W pracy uwzględniono międzynarodowe i krajowe regulacje różnych gałęzi prawa. Przede wszystkim jednak skoncentrowano się na regulacjach prawnokarnych. Wyniki światowych i polskich badań kryminologicznych związanych z wiktymizacją osób starszych skonfrontowane zostały z przepisami prawa karnego. Zabieg taki miał dać odpowiedź na pytanie, czy prawo karne stanowi właściwą i adekwatną reakcję na przemoc fizyczną, psychiczną, seksualną i ekonomiczną wobec osób w podeszłym wieku oraz zaniedbywanie ich i porzucanie. Postawiona przez autorki diagnoza polskich rozwiązań legislacyjnych nie pozwala na sformułowanie optymistycznej tezy, że prawa tych osób są w pełni chronione przepisami prawa karnego. Szczególna podatność osób starszych na wiktymizację nie została bowiem wystarczająco uwzględniona przez ustawodawcę.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przestępczość nieletnich w myśl ogólnej teorii napięcia Roberta Agnew

Przedmiotem tekstu uczyniono przedstawienie teoretycznego kontekstu ogólnej teorii napięcia autorstwa Roberta Agnew, wyjaśniającej przestępczość młodzieży w kategoriach relacji społecznych polegających na negatywnych stosunkach jednostki z innymi. Odniesiono się do prezentacji teorii będących inspiracją do rozwoju tej teorii, m.in. teorii anomii R.K. Mertona, teorii podkultur dewiacyjnych A. Cohena, teorii zróżnicowanych możliwości R. Clowarda i L. Ohlina oraz instytucjonalnej teorii anomii S. Messnera i R. Rosenfelda. Zaprezentowano zagadnienia dotyczące typów napięć, jakich doznaje jednostka w relacji z innymi osobami, strategii adaptacji do przeżywanego napięcia, możliwości ich przewidywania oraz roli relatywnej deprywacji w rozwoju subiektywnie odczuwanego napięcia wśród młodzieży popełniającej czyny karalne. Dalsze rozważania poświęcono prezentacji wyników badań zagranicznych i polskich wykorzystujących twierdzenia teorii napięcia w wyjaśnianiu przestępczości młodzieży.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Więźniowie szczególnie chronieni – prawo i praktyka, czyli o społecznych skutkach decyzji politycznej

Następstwem nowelizacji k.k.w. z 5 stycznia 2011 r. było wprowadzenie statusu więźnia szczególnie chronionego. Opracowanie jest relacją z badań, których celem było ustalenie, jakie są indywidualne i systemowe konsekwencje stworzenia tej nowej kategorii więźniów. Założenie, że konsekwencje te są w obydwu wymiarach negatywne, w pełni potwierdziło się w świetle materiału empirycznego. Badania prowadzone były w latach 2014–2017 i składały się z trzech części: szczegółowego opisu procesu legislacyjnego, analizy przepisów ustawowych oraz wykonawczych, a także badań praktyki więziennej poprzez przeprowadzenie wywiadów z osobami objętymi ochroną. Z wywiadów wynikło, że postępowanie wobec tych osób niczym nie różni się od traktowania tych, którzy stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa innych osób oraz dla porządku w zakładzie karnym (tzw. kategoria „N”).

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O wpływie ustawodawstwa karnego na politykę karną

Polityka karna w Polsce od lat uchodzi za niezwykle punitywną, o czym świadczą wysokie wartości, jakie przyjmują współczynniki prizonizacji, poczynając od okresu przed II wojną światową. Rodzi to uzasadnione pytanie o przyczyny takiego stanu rzeczy: czy leżą one po stronie punitywnego ustawodawstwa, tj. prawa zapisanego, czy też po stronie praktyki orzekania kar przez sądy, tj. prawa w działaniu. Artykuł poświęcony jest analizie w świetle dostępnych danych statystycznych wybranych zjawisk w polskiej polityce karnej, pokazujących, że w szeregu wypadków reformy zmierzające do obniżenia poziomu punitywności polskiej polityki karnej dawały rezultaty odwrotne od zamierzonych. Równocześnie wskazać można okresy jednoznacznego obniżenia tej punitywności, które nie były warunkowane jakimikolwiek zmianami ustawodawczymi. Pokazuje to względną niezależność płaszczyzn prawa zapisanego i prawa w działaniu.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Międzywojenni kasiarze. Analiza środowiskowa na przykładzie Warszawy

Okres międzywojenny bywa nazywany „złotą erą kasiarzy”. Jej początek datuje się na przełom dwóch pierwszych dekad XX w. Jednocześnie druga połowa lat 30. to zmierzch kasiarskiego świata. Najliczniejszą w Drugiej Rzeczypospolitej grupę kasiarzy tworzyli przestępcy warszawscy (ponad 200 osób). Artykuł stanowi próbę analizy środowiskowej z elementami prozopografii. Szukam odpowiedzi na pytania o to, kim byli warszawscy kasiarze okresu międzywojennego. Szczególnie interesujące pozostaje zagadnienie dotyczące ich pochodzenia społecznego, a także próba rekonstrukcji przebiegu ich „karier” przestępczych oraz pytanie o motywacje. Artykuł kończą rozważania dotyczące relacji między ówczesną rzeczywistością a funkcjonującym obecnie obrazem międzywojennych kasiarzy.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O zwalczaniu żebractwa i włóczęgostwa w II Rzeczypospolitej (1918–1939). Studium historycznoprawne

Przedmiotem artykułu są zagadnienia prawne związane ze zwalczaniem żebractwa i włóczęgostwa w Polsce międzywojennej. Autorka przedstawia i porównuje przepisy prawa karnego rosyjskiego, pruskiego (a potem niemieckiego) i austriackiego, które obowiązywały na ziemiach polskich w XIX i na początku XX w. Ocenia, w jaki sposób państwa zaborcze polecały karać żebraków i włóczęgów na ziemiach polskich. Autorka wyjaśnia, że wielu przedstawicieli polskiej doktryny prawa oraz praktyki prawnej wyrażało pogląd, że omawiana kategoria ludzi z marginesu społecznego cierpi na degenerację psychofizyczną. Autorka analizuje także, kiedy i w jaki sposób zagadnienie żebractwa i włóczęgostwa stało się przedmiotem działalności ustawodawcy II Rzeczypospolitej. Oprócz przepisów prawnych i poglądów doktryny autorka prezentuje dane statystyczne z lat 1924–1933.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ticket scalping w sporcie – współczesne zagrożenia oraz zasadność i perspektywy reakcji karnej

Termin ticket scalping oznacza zachowanie sprawcy, który kupuje bilety w celu odsprzedaży z zyskiem. W krajowym środowisku prawniczym nie dostrzega się potrzeby dyskusji na temat tego zjawiska. Polski ustawodawca traktuje związane z nim zachowania wyłącznie jako wykroczenia. Tymczasem rośnie liczba ustawodawstw krajowych, w których problem handlu biletami objęty jest szczególnymi przepisami karnymi (np. Wielka Brytania, USA). Dostrzega się zarazem potrzebę ścisłej współpracy na polu międzynarodowym.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Charakterystyka czynu i sprawcy kradzieży na przykładzie postępowań sądowych

Przedmiotem tekstu jest porównanie współczesnej charakterystyki czynu i sprawców kradzieży z ich obrazem sprzed transformacji w Polsce. W tym celu zestawiono wyniki dwóch badań aktowych spraw sądowych kradzieży – z 2017 r. oraz z 1979 r. Zabieg ten umożliwił porównanie przedmiotu kradzieży, sposobu ich popełnienia, sylwetek sprawców, a także zastosowanych środków reakcji karnej. Zebrany materiał ukazał zarówno zmiany, jak i prawidłowości w porównywanych sprawach.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przestępczość w Krakowie w latach 2016–2017. Analiza przestrzenna

Celem artykułu jest zaprezentowanie ogólnych tendencji w przestrzennym zróżnicowaniu przestępczości w Krakowie w latach 2016–2017. Zostały one zrekonstruowane na podstawie przeprowadzonej z wykorzystaniem cyfrowej mapy zagrożeń analizy rozmieszczenia przestrzennego badanych zdarzeń oraz analizy nagromadzenia hot spot. Przestrzenna charakterystyka przestępczości sporządzona została w odniesieniu do ogółu przestępstw oraz do wybranych kategorii przestępstw. Analizy uzupełniono o wpływ zmiennej czasu – uwzględniono kategorie: roku popełnienia przestępstwa, pory roku i pory dnia.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Funkcjonalność i adekwatność środka karnego i obowiązku probacyjnego nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Czy regulacje prawnokarne odpowiadają potrzebom osób pokrzywdzonych?

Celem publikacji jest skonfrontowanie poglądów osób pokrzywdzonych przestępstwem znęcania się na temat nakazu opuszczenia lokalu przez sprawcę z obowiązującym stanem prawnym. Uzupełnieniem badań są opinie tzw. ekspertów (osób zajmujących się zawodowo wspieraniem ofiar przemocy domowej). Przeprowadzane rozważania mają doprowadzić do próby odpowiedzenia na pytanie o adekwatność kształtu prawnego nakazu opuszczenia lokalu względem usprawiedliwionych potrzeb pokrzywdzonych.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Izolacja od społeczeństwa po odbyciu w pełni kary pozbawienia wolności

Artykuł opisuje funkcjonowanie Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostynie na podstawie rozmów, jakie autorka przeprowadziła z pacjentami Ośrodka w czasie trzech jego wizytacji jako pracownik Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Ośrodek ten jest miejscem pozbawienia wolności oznaczonym jako podmiot medyczny, w którym prowadzona jest terapia dla osób z zaburzeniami psychicznymi w postaci upośledzenia umysłowego, zaburzenia osobowości lub zaburzenia preferencji seksualnych. Ośrodek został stworzony w 2014 r. na podstawie ustawy z 22 listopada 2013 r. Autorka opisuje przykłady dotyczące sytuacji prawnej kilku pacjentów Ośrodka i problemów z respektowaniem ich praw konstytucyjnych. Ustawa przewiduje, że sąd cywilny podejmuje decyzję, czy uznać osobę, która w pełni odbyła karę pozbawienia wolności, za stwarzającą zagrożenie dla społeczeństwa ze względu na zaburzenia i w dalszym ciągu pozbawiać ją wolności poprzez umieszczenie w KOZZD albo zastosować nadzór prewencyjny. Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy ustawy, z wyjątkiem jednego, za zgodne z Konstytucją RP. W praktyce ustawa zawiera szereg luk prawnych bądź wymaga nowelizacji w zakresie obowiązujących uregulowań. Liczba pacjentów wzrasta bardzo szybko, a problemy pozostają nierozwiązane przez ustawodawcę, który nie chce się pochylić nad zgłaszanymi wielokrotnie przez Rzecznika Praw Obywatelskich zagadnieniami.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kreowanie „groźnych, niebezpiecznych i złych”

Tekst analizuje znaczenie dehumanizacji i kreowania „bestii”, w procesie tworzenia i stosowania prawa. Bierze za podstawę ustawę z 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności seksualnych innych osób nazwaną potocznie „ustawą o bestiach”. Bada, jak etykieta „bestii” wpływa na relacje międzyludzkie, stosowanie Konstytucji, prawa karnego i cywilnego. Bada też praktyczne problemy, jakie rodzi stosowanie tej ustawy.
          

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Znacznie doświadczenia pobytu w więzieniu dla dynamiki karier przestępczych recydywistów. Perspektywa interakcyjna

Punktem wyjścia dla rozważań zaprezentowanych w artykule jest stwierdzenie, że kara pozbawienia wolności i pobyt w więzieniu stanowi ważny element kariery przestępczej. Pobyt w więzieniu potraktowany zostało dwojako: po pierwsze – jako czas służący rozwojowi kariery, a po drugie – jako warunek sprzyjający jej zahamowaniu poprzez podejmowanie działań przez skazanego na rzecz zerwania z przestępczym stylem życia. Rozważania podjęte w artykule zmierzają do uzyskania odpowiedzi na pytania: jakie znaczenie dla dynamiki kariery przestępczej (na różnych jej etapach) ma doświadczenie pobytu w więzieniu dla recydywistów? Jakie funkcje pełni pobyt w więzieniu dla „początkujących” karierowiczów, a jakie dla tych, którzy mają doświadczenie wielu pobytów i lat spędzonych w zakładach karnych? Podstawowy materiał empiryczny stanowiły zapisy wywiadów autobiograficznych. Dodatkowe dane pochodziły z analizy dokumentów i wywiadów swobodnych ze skazanymi oraz personelem. Sięgnięcie po metodologię teorii ugruntowanej umożliwiło poznanie wykraczające poza indywidualne biografie jednostek.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Związki zielonej kryminologii z kryminologią tradycyjną

Zielona kryminologia, mimo że od początku funkcjonuje pod szyldem nurtu krytycznego w obrębie kryminologii, powoli zaczyna mieć coraz więcej wspólnego z kryminologią tradycyjną. Przedmiotem artykułu są wzajemne powiązania tego nowego kierunku z tradycyjnymi rozważaniami na temat przestępczości. Zielona kryminologia zdaje się mieć wiele do zaoferowania kryminologii tradycyjnej, wzbogacając ją o perspektywy, które dotychczas były niezauważane lub pomijane. Z kolei dorobek tradycyjnej kryminologii dostarcza użytecznych rozwiązań i koncepcji umożliwiających rozwój zielonej kryminologii.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wykonywanie środków izolacyjnych orzeczonych wobec nieletnich. Analiza wyników badania

Artykuł dotyczy wykonywania środków izolacyjnych orzeczonych wobec nieletnich w postaci umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub w zakładzie poprawczym. Zwykle jest to ostatni etap reakcji formalnej kontroli społecznej na zachowania niezgodne z prawem dzieci i młodzieży, ponieważ – z uwagi na wiek, w jakim opuszczają te placówki – za kolejne popełniane przez siebie czyny będą ponosili odpowiedzialność karną jako osoby dorosłe. Stąd niezwykle istotna wydaje się praca, jaką podejmują wychowawcy placówek izolacyjnych wobec swoich podopiecznych. O tym, jak ona wygląda, co jest w niej trudne, jak wychowawcy postrzegają swoich wychowanków (typowych, trudnych, wymagających leczenia, współczesnych i tych sprzed 10 lat), jak oceniają efekty i sukces swojej pracy, opowiedzieli sami wychowawcy tych placówek podczas badania zrealizowanego w Zakładzie Kryminologii Instytutu Nauk Prawnych PAN w 2018 r. Wyniki badania zostały przedstawione w artykule.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przestępczość nieletnich w USA i w Polsce na podstawie wybranych statystyk kryminalnych

W artykule omówiono rozmiary, strukturę i dynamikę przestępczości nieletnich w USA oraz Polsce. Tekst traktuje również o różnych rodzajach statystyk oraz bazach danych, z których możemy korzystać, gdy dokonujemy opisu zjawiska przestępczości. Pomimo odmiennych tendencji demograficznych, w obu krajach mamy do czynienia z trendem spadkowym w zakresie szeroko pojętej przestępczości nieletnich, za którą uważa się liczone łącznie czyny karalne, jak i przejawy demoralizacji (w USA status offenses). W USA w latach 1980-2017 liczba zatrzymań nieletnich obniżyła się o 59,8%, zaś w Polsce spadek liczby podsądnych – biorąc za okres analizy lata 2000-2018 - wyniósł 30%. Najbardziej istotny wpływ na obniżający się poziom przestępczości nieletnich w obu krajach miał spadek liczby przestępstw przeciwko mieniu.

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Recydywiści alkoholicy w wieku 35–41 lat o późnym początku przestępczości

Publikacja posiada następującą strukturę:
         I. Stanisław Batawia: Problematyka wczesnego alkoholizmu
         II. Stanisław Szelhaus: Wyniki badań recydywistów alkoholików o początku przestępczości po ukończeniu 25 lat 

Czasopismo: Archiwum Kryminologii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
W „Drohobyczach” – wokół zbioru poetyckiego Serhija Żadana

Celem artykułu jest analiza kulturowego fenomenu Drohobycza (obecnie terytorium Ukrainy), miasteczka, w którym Bruno Schulz – wielki europejski/żydowski/polski pisarz – żył i umarł podczas drugiej wojny światowej. Pierwsza część zawiera refleksje na temat przedtawień Drohobycza w literaturze (Andrzej Chciuk, Jurij Andruchowycz, Henryk Grynberg). W kolejnej części autorka proponuje interpretację tomu wierszy napisanych w latach 2014–2016 przez ukraińskiego poetę Serhija Żadana, zatutułowanego Drohobycz (w przekładzie Jacka Podsiadło). Wszyscy wyżej wymienieni pisarze traktują Drohobycz jako „miejsce Brunona Schulza", pełne jego śladów i niejako stworzone przez jego prozę.

Czasopismo: Narracje o Zagładzie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wydobywając (żydowskość) Seweryna Pollaka

Artykuł przybliża sylwetkę Seweryna Pollaka, znanego przede wszystkim jako tłumacz i eseista, oraz koncentruje się na jego twórczości poetyckiej. Liryka autora Wypraw za trzy morza, oceniana różnie, często krytycznie (również przez niego samego), jest miejscem niezwykłych, osobistych wyznań, wspomnień, rozmów z najbliższymi i pożegnań. To tu, w poezji, Pollak mówi także o swoim żydowskim pochodzeniu, o którym milczy w tekstach prozatorskich, nawet adresowanych do bliskich. Istotne miejsce w lirycznych tomach Pollaka zajmują wiersze zawracające ku Zagładzie, aktualizujące poczucie zagrożenia i obcości. W utworach rozdrapujących rany pamięci, dyktowanych przez lęk, rozpoznanie siebie jest przenikliwe i śmiałe, a poetyckie „ja” –  najwyraźniejsze.
         Poszukując możliwie szerokiej perspektywy dla przedstawienia Pollaka, autorka odwołuje się do interesujących materiałów rękopiśmiennych – zwłaszcza do tomów korespondencji poety z żoną Wandą Grodzieńską.

Czasopismo: Narracje o Zagładzie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Nie chcę łaski zrozumienia”. Pamięć Bełżca w wierszach Seweryna Pollaka

W artykule autorka przedstawia dwa wiersze Seweryna Pollaka poświęcone obozowi zagłady w Bełżcu. W momencie ich powstania (w latach siedemdziesiątych) miejsce to było niemal nieznane, upamiętnione nie tylko prowizorycznie, ale i fałszywie (tablica pomijająca fakt, że eksterminacja w Bełżcu dotyczyła ludności żydowskiej). Utwory Pollaka mają więc znaczenie interwencyjne, są głosem upomnienia się o prawdę. Jako takie przypominają inne zdecydowane reakcje autora na przemoc i kłamstwa – na przykład na nadużycia władzy w 1968 roku. Są też zgodne z wyznawanym przez Pollaka etosem tłumacza. W przekładach poeta uważnie słuchał skarg wyrażonych innym językiem.
         Wiersze Bełżec i Z Bełżca, które wiele łączy (zwłaszcza w warstwie obrazowania), zawierają też interesującą różnicę. Jest nią przejście z perspektywy zwiedzającego, odnotowującego topografię miejsca, do perspektywy uczestnika, współcierpiącego z ofiarami. Ma to niezwykły wydźwięk: Pollak, poeta żydowskiego pochodzenia, który przeżył Zagładę, podejmuje odpowiedzialność za upamiętnienie losów „wielkiej spalonej rodziny”.

Czasopismo: Narracje o Zagładzie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Ziemia otworzy usta”. O wyobraźni forensycznej Erny Rosenstein

Autor artykułu, śledząc powracające w poezji Erny Rosenstein fragmenty relacji o morderstwie rodziców po ucieczce z getta lwowskiego, proponuje porzucenie zasad charakterystycznych dla pisarstwa historycznego (m.in. skrupulatnej rekonstrukcji faktów i ich pedantycznego porządkowania w celu skonstruowania satysfakcjonującej odbiorcę opowieści o moralnym potencjale, który narzucałby ograniczenia formalne) w procesie interpretacji na rzecz dwóch kategorii: forensyczności i szoku. Forensyczność, dowartościowując materialne ślady, wiąże się również z jawnością procesu i konstytuowaniem wspólnoty. Poetka intuicyjnie wykorzystuje w poezji model narracji quasi-kryminalnej, dzięki czemu zmniejsza dystans między ofiarami Zagłady a czytelnikiem zanurzonym w innej rzeczywistości. Kryminalna zagadka sprawia, że zamordowani stają się na powrót bliscy ze względu na medium zranionego ciała. Szok natomiast odgrywa kluczową rolę w procesie obcowania z tym, co niepojmowalne (bo nieprzeżyte i niedoświadczone bezpośrednio). Aktywizuje czytelnika etycznie dzięki afektywnemu pobudzeniu. Trójdzielna struktura artykułu wynika z konieczności ustalenia związków poezji Rosenstein z surrealizmem, prześledzenia strategii jej oddziaływania na czytelnika (za sprawą afektu i nastroju) oraz odnotowania prekursorstwa poetki ze względu na autonomizację nie-ludzkich aktantów i podjęcie wyzwania oswojenia w sztuce i poezji procesu entropii.

Czasopismo: Narracje o Zagładzie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Słyszę was głosy zabitych – Andrzeja Wróblewskiego przypis do Louisa Aragona

Aragon, będący autorem poematu Noc sierpniowa, w którym pojawia się słynne zawołanie: „Słyszę was głosy zabitych”, stał się dla Wróblewskiego twórcą o zbliżonej wyobraźni. Próba zestawienia sztuki Andrzeja Wróblewskiego z twórczością francuskiego poety i powieściopisarza Louisa Aragona, która jest tematem artykułu, pozwala na zauważenie wspólnych, wojennych poetyk obu twórców. Artystów łączyło podobne rozumienie istoty języka jako narzędzia kształtującego społeczne imaginarium, poszukiwanie nowych form wyrazu, posługiwanie się metaforą i alegorią, a także walka o nowy, pokojowy wymiar sztuki.   

Czasopismo: Narracje o Zagładzie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii