rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wpływ preparatów probiotycznych na stan zdrowia i cechy hodowlane zwierząt

Preparaty probiotyczne wykorzystywane w żywieniu zwierząt działają stymulująco na układ odpornościowy, z tego powodu są wykorzystywane w leczeniu oraz profilaktyce infekcji układu pokarmowego i moczowo-płciowego zwierząt. W skład szerokiej gamy preparatów probiotycznych zalicza się bakterie mlekowe sklasyfikowane do rzędu Lactobacillales, które są Gram dodatnimi pałeczkami, nie wytwarzającymi endospor, w większości niezdolnymi do poruszania się. Ich cechą charakterystyczną jest zdolność do produkcji kwasu mlekowego w wyniku przeprowadzania beztlenowej fermentacji węglowodanów. Do najpopularniejszych bakterii mlekowych należą Bifidobacterium sp. oraz Lactobacillus sp.. Wyżej wymienione mikroorganizmy oddziałują antagonistycznie na patogeny zwierzęce, a mechanizm ich działania jest zróżnicowany. Proporcje ilościowe między bakteriami mlekowymi, a drobnoustrojami patogennymi w organizmie zwierzęcym determinują konkurencję o pokarm oraz przestrzeń niezbędną do ich wzrostu i rozwoju. Antagonistyczne oddziaływanie pomiędzy wyżej wymienionymi drobnoustrojami jest możliwe poprzez syntezę bakteriocyn w rybosomach komórki bakteryjnej oraz powstawanie metabolitów wtórnych podczas fermentacji mlekowej. Niezwykle ważny jest rodzaj i szczep bakterii mlekowych, ponieważ warunkują one sposób oddziaływania z mikroorganizmami patogennymi. Z dostępnego piśmiennictwa wynika, że probiotyki przyczyniają się do hamowania wzrostu i rozwoju bakterii chorobotwórczych, takich jak: Salmonella sp., Shigella sp., Clostridium difficile oraz enteropatogennych szczepów E.coli. Obecnie w hodowli zwierząt obserwuje się nadmierne stosowanie antybiotykowych stymulatorów wzrostu, które oprócz zwalczania mikroorganizmów pełnią rolę promotorów wzrostu. Konsekwencją ich nadużywania jest nie tylko obniżenie odporności zwierząt, ale również ryzyko powstania w ich organizmie szczepów opornych na antybiotyki. W związku z tym probiotyki wydają się być odpowiednią alternatywą, mającą ogromne znaczenie w profilaktyce i wspomaganiu rekonwalescencji, a także korzystnie wpływającą na parametry wzrostu zwierząt. Wykazano, że stosowanie bakterii mlekowych w hodowli zwierząt zmniejsza prawdopodobieństwo zapadalności na choroby układu pokarmowego oraz zwiększa produktywność zwierząt.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Historia gatunków reagujących zmianami zasięgu na gradient klimatyczny oceaniczno-kontynentalny w Europie - przypadek chomika europejskiego (Cricetus Cricetus L.)

Zmiany zasięgu występowania gatunków zależne są w dużej mierze od zmieniającego się cyklicznie klimatu. W przeszłości glacjały oraz interglacjały niejednokrotnie doprowadzały do zwiększenia lub utraty zajmowanego przez taksony obszaru. Niekorzystny dla siebie okres czasu gatunki mogły przetrwać w miejscach określanych jako refugia. Lokalizacja obszarów refugialnych mogła być różna, w zależności od tolerancji klimatycznych oraz wymagań środowiskowych organizmów. Dotychczasowe analizy bio- i filogeograficzne gatunków europejskich brały pod uwagę tylko jeden, równoleżnikowy gradient klimatyczny, czyli zmiany temperatury przebiegające z północy na południe. Jednak, w przypadku niektórych gatunków istotnym czynnikiem wpływającym na ich rozmieszczenie jest gradient klimatyczny oceaniczno - kontynentalny, który w Europie jest południkowy. Przykładem takiego gatunku jest chomik europejski (Cricetus cricetus), który w ostatnich latach utracił znaczną część swojego zasięgu występowania w Europie Zachodniej i Centralnej. Przyczyn tak gwałtownego spadku liczebności populacji i zmniejszenia zasięgu doszukiwano się w intensyfikacji rolnictwa i urbanizacji terenów dotychczas rolniczych. Niemniej jednak istotnym czynnikiem mogą być także, pomijane dotychczas wpływy klimatu i przesunięcie się gradientu klimatycznego oceanicznego w kierunku wschodnim.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Gatunki obce. Przyczyny inwazyjnych zachowań i sposoby zwalczania

Podstawowym pytaniem badawczym z zakresu inwazji biologicznych jest zrozumienie mechanizmów, które odpowiadają za sukces gatunków obcych po ich introdukcji na nowe obszary. Pomimo intensywnych badań wciąż nie wyjaśniono od czego zależy szkodliwość części z nich. Znalezienie odpowiedzi na to pytanie pozwoliłoby uskutecznić działania zaradcze podejmowane przeciwko inwazyjnym gatunkom obcym oraz zwiększyć efektywność prognoz przyszłego wpływu gatunków obcych będących na wczesnym etapie inwazji. <br>W pracy opisano przyczyny wzrostu liczby gatunków obcych w Polsce i na świecie, zawarto również krótką historię inwazji biologicznych. Zaprezentowano najważniejsze hipotezy i pytania badawcze tej dziedziny nauki, ze szczególnym uwzględnieniem hipotezy Enemy Release Hypothesis. Praca zawiera ponadto objaśnienie metod kontroli gatunków obcych, z których metody biologiczne, wydają się jedyną alternatywą dla skutecznego zwalczenia gatunków szeroko rozpowszechnionych, w przypadku których zwalczanie mechaniczne lub chemiczne jest niewykonalne. Z kolei w przypadku gatunków obcych będących na początkowym etapie inwazji, bardziej efektywne jest zwalczanie mechaniczne, które niekiedy wspomaga się dodatkowo środkami chemicznymi.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Kopalne ssaki jadowite z nadrzędu Eulipotyphla

Jadowitość jest niezwykle rzadkim zjawiskiem wśród ssaków, zarówno tych kopalnych, jak i współczesnych. Niemniej jednak, przypuszcza się, że już niektóre mezozoiczne ssaki mogły być pierwotnie jadowite. Z drugiej jednak strony, zwolennicy przeciwstawnej teorii przekonują, że jadowitość jest nowo nabytą cechą, która u współczesnych Eulipotyphla wyewoluowała niezależnie co najmniej trzykrotnie. W niniejszej pracy dokonujemy przeglądu kopalnych Eulipotyphla, które posądzane są o wytwarzanie jadu. Jadowite były najprawdopodobniej zamieszkujące Eurazję duże ryjówki należące do rodzaju Beremendia (B. fissidens, B. minor i B. pohaiensis) oraz Dolinasorex glyphodon, endemiczny gatunek z Półwyspu Iberyjskiego. Wysoce prawdopodobne jest, że jadowite były także tajlandzka Siamosorex debonisi, dwa gatunki rzęsorków z terenów Europy i Azji: Neomys newtoni i N. browni, endemiczne dla Wysp Karaibskich dwa gatunki almików: Solenodon arredondoi i S. marcanoi oraz blisko z nimi spokrewnione ssaki z rodzaju Nesophontes. Mniej prawdopodobna jest jadowitość zamieszkującego tereny Azji Lunanosorex lii. Domniemaną jadowitość u powyższych gatunków postuluje się w oparciu o (i) charakterystyczne cechy uzębienia, tj. siekacze (lub kły u Nesophontes), zaopatrzone w głęboką bruzdę umożliwiającą przewodzenie jadu z gruczołów ślinowych, oraz (ii) pokrewieństwo z innymi, szczególnie współczesnymi, jadowitymi Eulipotyphla. Jako że niejednoznaczną jest funkcja wspomnianych modyfikacji uzębienia, albowiem bruzdy występują także w kłach niejadowitych ssaków (np. lemury, ostronosy, pawiany), zaś szkliwo, pokrywające zęby oraz bruzdy na całej ich długości, może odgrywać jedynie rolę wzmacniającą strukturę zęba - drugie kryterium, pokrewieństwa, jest koniecznym do spekulowania o jadowitości kopalnych taksonów. Naukowcy prawdopodobnie nigdy nie będą w stanie jednoznacznie potwierdzić lub zaprzeczyć jadowitości wyżej wymienionych wymarłych ssaków, zwłaszcza w oparciu o cechy ich uzębienia, jednak prawdopodobnym jest, że niektóre kopalne Eulipotyphla mogły być jadowite.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Fluorescencja chlorofilu a - historia odkrycia i zastosowanie w badaniach roślin

Fluorescencja chlorofilu a jest czułą, nieinwazyjną i szybką metodą pomiaru wydajności fotosystemu II (PSII). Artykuł przedstawia wprowadzenie teoretyczne, historię odkrycia fenomenu, opis najczęściej używanych technik oraz praktyczne zastosowanie pomiarów fluorescencji chlorofilu a w badaniach. Scharakteryzowano trzy główne metody pomiaru fluorescencji chlorofilu a tj. szybką, modulowaną oraz jej obrazowanie. Analiza parametrów fotoluminescencji chlorofilu a dostarcza wielu informacji o funkcjonowaniu PSII roślin rosnących w warunkach stresu abiotycznego i biotycznego, jest powszechnie wykorzystywana przez fizjologów roślin oraz ekofizjologów. Przedstawiono najnowsze wyniki badań wpływu wybranych niekorzystnych warunków środowiska (promieniowanie świetlne, wysoka temperatura, przechłodzenie, susza, zalanie, uszkodzenie mechaniczne) na zmiany parametrów fluorescencji chlorofilu a. Artykuł jest wprowadzeniem do tematyki pomiarów fluorescencji chlorofilu a i jest przeznaczony dla osób zainteresowanych wykorzystaniem jej w swoich badaniach.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Okazja czyni złodzieja, czyli o kwiatowych dylematach roślin

Zapylanie jest jedną z najważniejszych usług ekosystemowych. Powszechnie uważa się, że relacje z zapylaczami to jeden z ważnych czynników w ewolucji roślin. Dokładna analiza zależności roślina-zapylacz wskazuje jednak, że interakcja ta jest bardzo dynamiczna i łatwo dochodzić może do oszustw i "nadużyć" którejś ze stron. Przykładem takiego zjawiska może być kradzież pyłku lub nagrody kwiatowej przeznaczonej dla zapylaczy, ponieważ cechy kwiatów stanowiące kluczowy element komunikacji z zapylaczami są także atrakcyjne dla antagonistów odżywiający się tkankami roślin. Plan budowy i sposób działania kwiatu musi być więc kompromisową odpowiedzią roślin na korzyści płynące z odwiedzin zapylaczy oraz zagrożenia związane z pojawieniem się pasożytów czy roślinożerców, a wiele cech kwiatów lub całych roślin spełnia rolę podwójnego filtra: z jednej strony funkcjonują jako powabnia, z drugiej mają zniechęcać niepożądanych gości. Mimo iż zjawisko okradania kwiatów jest znane od dawna, wciąż brakuje wielu istotnych informacji, które pozwalałyby lepiej zrozumieć ewolucję cech kwiatów, interakcje między nimi i ich mutualistami oraz antagonistami, a tym samym ogromną różnorodność świata roślin i zwierząt.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Zboża bezglutenowe alternatywą dla osób chorych na celiakię

Artykuły zbożowe są głęboko zakorzenione w kulinarnej historii Polski i całego świata i stanowią podstawę każdego posiłku. Dostrzeganie problemu coraz częściej pojawiających się alergii pokarmowych, budzi nadzieje wśród osób z nietolerancją glutenu, jak również zmusza producentów do zapoznawania się z alternatywnymi produktami żywnościowymi i wyjścia naprzeciw osobom zainteresowanym tego typu pożywieniem. Na szczęście świadomość producentów ciągle rośnie, co daje możliwość urozmaicenia diety ludzi cierpiących na celiakię. Prawie każdy produkt spożywczy ma swój bezglutenowy odpowiednik, poczynając od chleba, przez kasze, makarony, słodycze, dania gotowe, aż po piwo, czy mocniejsze alkohole. Celem niniejszej pracy jest charakterystyka wybranych zbóż i pseudozbóż bezglutenowych, takich jak: amarantus, gryka, kukurydza, proso, komosa ryżowa, teff, ryż, oraz przedstawienie wpływu ich spożywania na organizm. Wskazano możliwości ich wykorzystania w różnych gałęziach przemysłu spożywczego. Zwrócono także uwagę na owies, który jest obecnie przedmiotem wielu badań, ze względu na brak reakcji alergicznej po jego spożyciu u niektórych chorych z nietolerancją glutenu.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ochrona przed niekorzystnym działaniem smogu na oczy

Z danych Światowej Organizacji Zdrowia z 2016 r. wynika, że aż 33 spośród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast Unii Europejskiej znajduje się w Polsce. Zły stan powietrza atmosferycznego spowodowany jest przekroczeniem dopuszczalnych norm zawartości pyłów PM10, PM2,5 i benzo(a)pirenu. Najbardziej narażone na działanie smogu są dzieci i osoby starsze. W artykule zwrócono uwagę na szkodliwe działanie smogu na powierzchnię oka i jego aparat ochronny. Wśród nich wymienia się zapalenie spojówek, wysuszanie aparatu ochronnego oka i nadmierne parowanie łez, uczucie obecności piasku pod powiekami oraz łzawienie. W celu ochrony oczu należy przede wszystkim unikać smogu, stosować okulary korekcyjne lub przeciwsłoneczne z atestowanym filtrem UV. Zaleca się również stosowanie soczewek kontaktowych przy jednoczesnym rygorystycznym przestrzeganiu higieny. Dodatkowo powinno się pić dużo wody w celu zwiększenia produkcji łez. Wskazane jest także używanie oczyszczaczy powietrza.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Dolegliwości bólowe kręgosłupa jako choroba cywilizacyjna

W ostatnich latach częstotliwość diagnozowania i leczenia dolegliwości bólowych kręgosłupa znacząco się zwiększyła. W chwili obecnej zespół dysfunkcyjno-bólowy kręgosłupa staje się chorobą cywilizacyjną, tak jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. Problem ten dotyka coraz większej części społeczeństwa. Dolegliwości bólowe dolnego odcinka pleców należą obecnie do najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów do lekarza, w tym lekarza pierwszego kontaktu. W zależności od tego, jaka część jednostki ruchowej kręgosłupa zajęta jest procesem chorobowym, możemy wyróżnić: ból dyskogenny, ból korzeniowy, ból stawów międzywyrostkowych oraz ból mięśniowy. Z reguły trudne jest jednoznaczne ustalenie jego etiologii, najczęściej mamy bowiem do czynienia z sytuacją nakładania się kilku patologii jednocześnie. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na problematykę zespołów bólowych kręgosłupa oraz na złożoność patomechanizmu tych dolegliwości, ponieważ w zależności od wystąpienia lokalizacji patologii dobierana jest odpowiednia metoda leczenia. Praca opiera się na danych z międzynarodowej, szeroko cytowanej literatury z zakresu dysfunkcji kręgosłupa. Dolegliwości bólowe kręgosłupa zazwyczaj nie są bardzo poważnym schorzeniem i w większości przypadków mogą być leczone zachowawczo. Mimo to problem ten dotyka dużą grupę społeczną i stanowi ogromne obciążenie finansowe dla państwa. Dotyczy to kosztów związanych z procedurami medycznymi, ale przede wszystkim wiąże się z dużą absencją w pracy i wcześniejszym orzekaniem o niezdolności do dalszej aktywności zawodowej.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Aspiryna – 115 lat po odkryciu

Aspiryna jest lekiem dostępnym komercyjnie od ponad stu lat, chociaż wciąż brakuje głębszego zrozumienia mechanizmu jej działania jako inhibitora aktywności cyklooksygenazy i syntezy prostanoidów. Niedawne odkrycia dotyczące centralnej roli płytek krwi w patofizjologii chorób układu sercowo-naczyniowego oraz identyfikacja nowych mediatorów lipidowych syntetyzowanych w obecności aspiryny nasiliły badania nad mechanizmami działania aspiryny.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Nieszkodliwe schorzenie nerwusów czy śmiertelne niebezpieczeństwo? Ocena poziomu wiedzy mieszkańców Górnego Śląska na temat choroby wrzodowej

W S T Ę P Choroba wrzodowa dotyka znacznej części społeczeństwa, a czynniki ryzyka oraz objawy schorzenia wydają się powszechnie znane. Wciąż zdarzają się jednak zgony spowodowane powikłaniami choroby u pacjentów, którzy nie zostali zdiagnozowani lub nie poddali się terapii. Celem pracy była ocena poziomu wiedzy mieszkańców Śląska na temat tego schorzenia. M A T E R I A Ł I M E T O D Y Przeprowadzono badanie ankietowe wśród 203 przypadkowo wybranych, pełnoletnich mieszkańców Śląska. Kwestionariusz oceniał ogólną wiedzę na temat choroby wrzodowej. Badano umiejętność dopasowania prawidłowej definicji, wskazania czynników predysponujących, bezpośrednich przyczyn powstawania oraz charakterystycznych objawów schorzenia. Ankietowani byli również proszeni o wskazanie sposobów diagnostyki i terapii. WYNIKI Zaledwie 7,9% ankietowanych wskazało prawidłową definicję wrzodu trawiennego. Nie wykazano istotnej statystycznie różnicy między częstością udzielania prawidłowych odpowiedzi zależnie od płci, grupy wiekowej, wykształcenia lub miejsca zamieszkania. Co siódmy badany uznaje, że powikłania choroby wrzodowej nie mogą doprowadzić do śmierci. Zakażenie Helicobacter pylori (H. pylori) jest uważane za czynnik patogenetyczny schorzenia przez 42,9% ankietowanych, częściej wymieniane są natomiast: przewlekły stres, dieta i nadużywanie alkoholu. WNIOSKI Niewielki odsetek ankietowanych wskazuje prawidłową definicję wrzodu trawiennego. Mniej niż połowa respondentów dostrzega bezpośredni wpływ zakażenia H. pylori na powstawanie wrzodów żołądka. Większość ankietowanych zdaje sobie sprawę z ryzyka, jakie niosą ze sobą powikłania choroby wrzodowej.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Współwystępowanie guzów narządów dokrewnych w przebiegu fakomatoz

Celem niniejszej pracy jest zwrócenie uwagi na współwystępowanie guzów narządów dokrewnych z innymi objawami spotykanymi w fakomatozach. Fakomatozy, zwane inaczej chorobami nerwowo-skórnymi lub neurodermatozami, są chorobami uwarunkowanymi genetycznie, w których obserwuje się liczne nowotwory wielu narządów, w tym także gruczołów wydzielania wewnętrznego. W związku z tym ich znajomość jest dla lekarza szczególnie ważna. Omówiono najczęściej występujące fakomatozy: chorobę von Recklinghausena (nerwiakowłókniakowatość), stwardnienie guzowate (zespół Bourneville’a-Pringle’a), zespół von Hippla-Lindaua oraz zespół Klippel-Trénaunay-Weber.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Miejsce atorwastatyny i ezetimibu w nowoczesnej terapii hipolipemizującej – czas na leczenie skojarzone

Hipercholesterolemia jest najczęstszym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego w Polsce. Korzyści z intensywnego obniżania stężenia cholesterolu zarówno w prewencji pierwotnej, jak i wtórnej zostały jednoznacznie wykazane w wielu próbach klinicznych. Farmakoterapię z wyboru stanowią statyny, które należy stosować w jak największej zalecanej lub tolerowanej dawce, tak aby osiągnąć cel terapeutyczny. Niestety, w Polsce skuteczność w osiąganiu celów terapeutycznych w dyslipidemii jest nadal niska, co według ekspertów wiąże się z wyborem statyn o słabym działaniu hipolipemizującym, stosowaniem zbyt małych dawek tych leków, krótkim okresem leczenia, a także zbyt rzadkim sięganiem po terapię skojarzoną. Jak wykazują liczne badania, dołączenie ezetimibu do jakiejkolwiek statyny skutkuje większą redukcją stężenia cholesterolu frakcji LDL i częstszym osiąganiem docelowych wartości lipidów w porównaniu z monoterapią statyną. Ezetimib w monoterapii należy natomiast stosować u osób nietolerujących statyn lub z przeciwwskazaniami do ich stosowania. Terapię złożoną ze statyny i ezetimibu powinno się rozważać również u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka działań niepożądanych statyn (np. u osób w podeszłym wieku, pacjentów z upośledzoną czynnością wątroby lub nerek, z wcześniej występującymi działaniami niepożądanymi statyn bądź u osób, u których mogą wystąpić interakcje z innymi jednocześnie przyjmowanymi niezbędnymi lekami). Poniższe opracowanie przedstawia potencjalne miejsce atorwastatyny i ezetimibu w nowoczesnej farmakoterapii kardiologicznej, ze szczególnym uwzględnieniem ich skuteczności i bezpieczeństwa.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Ochrona danych osobowych – od czego zacząć?

Niniejszy artykuł skupia się na wymogach ogólnego rozporządzenia o ochronie danych w odniesieniu do prywatnych praktyk lekarskich. Rozpoczyna się od opisania 2 podstawowych funkcji, które może pełnić podmiot przetwarzający dane osobowe, tj. administratora oraz podmiotu przetwarzającego. Następnie przyporządkowano ww. role do lekarzy w zależności od charakteru ich pracy (w szpitalu lub w ramach prywatnej praktyki lekarskiej), wraz z opisem podstaw przetwarzania danych osobowych w sektorze ochrony zdrowia. Ostatnia część zawiera najważniejsze elementy ochrony danych, od których powinien zacząć każdy lekarz. Są nimi: wdrożenie odpowiednich technicznych oraz organizacyjnych środków bezpieczeństwa, przekazanie dokładnego obowiązku informacyjnego pacjentom, jak również wprowadzenie podstawowej dokumentacji dotyczącej danych osobowych, tj. rejestru czynności przetwarzania danych oraz procedury zgłaszania naruszeń ochrony danych osobowych.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, nauki prawne
Wpływ diety wegetariańskiej na występowanie objawów gastroenterologicznych

Wstęp: Ponad milion Polaków oraz 420 mln ludzi na całym świecie stosuje dietę wegetariańską. Cel: Ocena wpływu diety wegetariańskiej i wegańskiej na występowanie objawów gastroenterologicznych. Materiał i metody: Do badania włączono 1209 osób (886 z Polski oraz 323 ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej – USA). Dietę wegetariańską deklarowało 702 ankietowanych, a 365 osób stosowało wegański podtyp tej diety. Grupę kontrolną stanowiły 142 osoby niestosujące ograniczeń dietetycznych. Wszyscy badani wypełniali kwestionariusz składający się z 31 pytań. Był on dostępny online i umieszczany na forach społecznościowych zrzeszających wegetarian. Wyniki: Przed zastosowaniem diety u 60% wegan oraz 52% wegetarian występowały wzdęcia i uczucie pełności w jamie brzusznej, u 32% i 25% – zgaga, nudności lub wymioty, u 44% i 35% – tendencja do zaparć, u 11% w obu grupach – słabe łaknienie, zaś odpowiednio u 3% i 2% – zmiany skórne. Po zastosowaniu diety 84% wegan i 74% wegetarian zgłosiło poprawę stanu zdrowia (p = 0,002). Wzdęcia lub uczucie pełności zmniejszyły się odpowiednio do 13% i 12% (p < 0,001), zgaga, nudności i wymioty – do 2% i 4% (p < 0,001), słabe łaknienie – do 2% i 3% (p = 0,001), zaburzenia wypróżniania – do 8% i 4% (p = 0,001). Częstość zmian skórnych wzrosła do 10% u wegan i do 16% u wegetarian (p = 0,001). Wnioski: Po wprowadzeniu diety wegetariańskiej lub wegańskiej obserwowano istotne zmniejszenie częstości występowania dolegliwości gastroenterologicznych, lecz towarzyszyło temu zwiększenie częstości występowania zmian skórnych.

Czasopismo: Pediatria i Medycyna Rodzinna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne