rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Atak na przedmoście Dyneburga 27–28 września 1919 r. Relacja dowódcy dyonu pociągów pancernych kpt. Michała Münnicha

Artykuł przedstawia nigdy niepublikowany opis walk o przedmoście Dyneburga w dniach 27–28 września 1919 r. Jego autorem jest kpt. Michał Münnich, dowódca uczestniczących w walkach dwóch polskich pociągów pancernych „Śmiały-Szeroki” oraz „Śmigły”. Pierwsza część relacji cytuje także dotychczas niepublikowany rozkaz płk. Juliusza Rómmla, ówczesnego dowódcy I Brygady Artylerii, dotyczący użycia w walkach polskiej artylerii. Druga część opisuje działania polskich pociągów pancernych. W oparciu o tekst relacji przedstawiono szerszą analizę dotyczącą działań polskiej artylerii oraz sprostowano wiele pojawiających się w literaturze przedmiotu nieścisłości dotyczących udziału w walkach pociągów pancernych. Artykuł kończy przedstawienie autora relacji, szczególnie jego udziału w walkach w latach 1918–1920.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Znaczenie, recepcja i konsekwencje filozoficzne encykliki "Aeterni Patris" w kontekście pytania o filozofię chrześcijańską

Dziewiętnaste stulecie to jeden z najbogatszych w wydarzenia i treści okresów historii myśli ludzkiej. Jeśli popatrzymy na ten czas pod kątem wydarzeń o znaczeniu ideowym, to uzmysłowimy sobie, że symbolicznie otwiera je wielka rewolucja francuska (1789), a kończy wybuch I wojny światowej (1914). Naukowe teorie i filozoficzne przesłania, jakie zrodziły się w tym okresie – kantyzm, heglizm, materializm, marksizm, społeczny i biologiczny ewolucjonizm, pozytywizm, radykalny ateizm – wypełniły uniwersyteckie sale wykładowe, gabinety polityczne i izby parlamentów. Nie wszyscy żyjący wówczas intelektualiści zdawali sobie sprawę z przemożnej siły filozoficznych nowinek czy przełomowego znaczenia ideowych propozycji. Tylko uważny namysł nad tym, co wtedy dokonywało się w europejskiej myśli, co działo się w kulturze, nauce, historii, filozofii i religii, pozwalał zauważyć, że nadchodzą bardzo poważne zmiany. Jedną z kluczowych postaci, która dostrzegła moc filozoficznych idei, rozbrzmiewających w dyskusjach tego stulecia, był włoski duchowny Gioacchino Vincenzo Raphaelo Luigi Pecci, późniejszy papież Leon XIII. Właśnie świadomy wagi i mocy ideowych skutków nowych prądów pod koniec XIX wieku, w bardzo trudnych dla Kościoła katolickiego czasach, we wrogiej chrześcijaństwu światopoglądowej atmosferze, spowodowanej wpływem idealistycznych filozofii i fascynacją rodzącym się marksizmem, ogłosił w 1879 roku encyklikę Aeterni Patris. Papież wskazywał sposoby intelektualnego wspomagania i odbudowywania znaczenia teologii i religii w życiu społecznym, zachwianego przez nurty postoświeceniowe i modernistyczne. Leon XIII przekonywał, że jeśli misją Kościoła jest nauczanie, to jest on odpowiedzialny także za ocenę treści, jakie pojawiają się w życiu społecznym i politycznym. Narody, państwa i wspólnoty nie żyją jedynie sprawami ekonomicznymi czy bytowymi, ale przede wszystkim tym, co dokonuje się w kulturze, sztuce, filozofii. Papież proroczo dostrzegł, jak wiele zależy od filozofii. W świetle wciąż powracającego pytania o zasadność i potrzebę filozofii chrześcijańskiej warto spojrzeć retrospektywnie na znaczenie wspomnianej encykliki i zawartej w niej wizji roli filozofii w ludzkim poszukiwaniu odpowiedzi na pytania, wynikające z aktualnego postępu cywilizacyjnego, naukowego i kulturowego.
--------------
Zgłoszono: 26/07/2020. Zrecenzowano: 18/09/2020. Zaakceptowano do publikacji: 27/10/2020

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozoficzne aspekty teorii duchowości ekologicznej papieża Franciszka w świetle filozofii tomistycznej

Artykuł jest próbą wyodrębnienia i ogólnego opisu aspektów filozoficznych, zawartych w teorii duchowości ekologicznej papieża Franciszka oraz porównania ich z myślą tomistyczną, rozwijaną przez jej polskich przedstawicieli w czasach współczesnych. Aspekty te dostrzeżono na gruncie wielu dyscyplin filozoficznych, ponieważ w tego typu duchowości chodzi o stosunek człowieka do najogólniej pojętej rzeczywistości realnej, czyli do samego siebie, przyrody, kultury i religii. W toku analizy obu stanowisk zauważono liczne analogie, a także pewne rozbieżności w sposobie widzenia przyrody, osoby ludzkiej, kultury (etyki) oraz religii, które przynajmniej częściowo można tłumaczyć niejednoznacznością niektórych sformułowań papieskich.

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Moralność jako erzac duchowości. Filozoficzne uwagi na temat współczesnej teologii

Pytanie o metodologiczny i teoriopoznawczy status obrazu Boga we współczesnej teologii jest jednym z najważniejszych, jakie należy postawić w świetle przemian społeczno-religijnych, następujących we współczesnym społeczeństwie. Odchodzenie od instytucjonalnie praktykowanej wiary religijnej jest bowiem często spowodowane obrazem Boga (i relacji między Bogiem a człowiekiem), który dla współczesnego człowieka staje się coraz mniej możliwy do zaakceptowania. Nie jest to jedynie kwestia ludzkiej niezgody, motywowanej postawą antyreligijną, lecz przede wszystkim skutek zniekształcenia go we współczesnym przekazie teologicznym, homiletycznym i katechetycznym. Obraz ten, kreowany najpierw w teologii, został nadmiernie obciążony elementami, nawiązującymi do powinności moralnej człowieka, a jednocześnie w znacznym stopniu zubożony o elementy wywodzące się z jego doświadczenia egzystencjalno-duchowego. Odzyskanie bardziej adekwatnego obrazu Boga wymaga wnikliwego namysłu filozoficznego nad samą teologią oraz zrekonstruowania tego obrazu na podstawie pogłębionego odniesienia do treści biblijnych, wraz z jednoczesnym powiązaniem ich z aktualnym doświadczeniem religijnym człowieka, ujawniającym się w jego egzystencji.
--------------
Zgłoszono: 20/09/2020. Zrecenzowano: 09/11/2020. Zaakceptowano do publikacji: 20/11/2020

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Mówienie - rozmowa - dialog - dyskusja

Mówienie, rozmowa, dialog i dyskusja to cztery bliskoznaczne terminy i cztery fenomeny ze sobą spokrewnione. Mówienie to sensowne artykułowanie dźwięków przez podmiot osobowy i jako takie jest warunkiem pozostałych aktywności. Rozmowa jest wzajemnym mówieniem do siebie przynajmniej dwóch osób na jakiś temat. Dialog i dyskusja, będące rozmową osób, różnią się przedmiotem, celem i strukturą. Dla obu rozmowa jest fundamentem. Warunkiem dialogu i dyskusji jest wewnętrzna wolność osób, które w nich biorą udział. Głównym celem dialogu jest zapoznanie się ze stanowiskiem i poglądami jego uczestników na określony temat. Uczestnicy dialogu nie muszą posiadać równych kompetencji. Dyskusja jest dialogiem sformalizowanym, kwalifikowanym. Jej celem jest rozwiązanie jakiegoś problemu. W dyskusji musi być zatem wyraźnie określony jej przedmiot, aspekt oraz muszą zostać uzgodnione pojęcia. Dyskutanci muszą posiadać podobne kompetencje w dyskutowanych sprawach. Dyskusja posiada też swą wewnętrzną, logiczną strukturę.
--------------
Zgłoszono: 22/09/2020. Zrecenzowano: 06/11/2020. Zaakceptowano do publikacji: 20/11/2020

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
O prawdzie w literaturze uwag kilka

Artykuł podejmuje zagadnienie prawdy w literaturze. Punktem wyjścia dla analiz jest koncepcja Romana Ingardena. Odmawia on dziełu literackiemu jako dziełu sztuki prawdziwości w sensie logicznym. Według Ingardena literackie dzieło sztuki jako przedmiot czysto intencjonalny niczego nie orzeka o świecie transcendentnym. Prawdę w dziele literackim można jednakże ujmować jako jej objawianie.

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dowódcy powstania styczniowego. Portret zbiorowy

Wiesław Caban dokonał recenzji publikacji: Karol Jadczyk , Dowódcy powstania styczniowego. Portret zbiorowy, Łódź 2016, ss. 469.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Z Warszawy do Nowego Jorku. Jeszcze o losach akt wojskowych podczas II wojny światowej

Po wybuchu II wojny światowej Archiwum Wojskowe w Warszawie ewakuowało drobny fragment akt własnego zasobu oraz zasobu Wojskowego Instytutu Historycznego. Akta te, w stanie uszczuplonym w wyniku działań wojennych, dotarły do Rumunii, gdzie kierownik Archiwum Wojskowego mjr Bolesław Waligóra i jego pomocnik Władysław Bocheński ocalałe akta zinwentaryzowali, przygotowując do dalszej ewakuacji. W tym momencie urywa się wiedza historyczna o tych aktach. Autor znalazł dokumenty dowodzące, że akta w 1940 r. znalazły się w Marsylii pod opieką mjr. Jana Ludygi-Laskowskiego, skąd miały być przewiezione do Londynu. W rezultacie jednak przez Lizbonę zostały odesłane do Ameryki. Na aneksy do artykułu składają się spisy akt sporządzone w październiku 1939 r. w Rumunii oraz relacja mjr. Felicjana Majorkiewicza, świadka epizodu związanego z pobytem akt wojskowych w Marsylii.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Batalion Obrony Narodowej „Starogard” (82 batalion piechoty) 1937–1939

We wrześniu 1939 r. oprócz jednostek czynnych i rezerwowych Wojsko Polskie wystawiło również liczne bataliony obrony narodowej. W niniejszym opracowaniu autor przedstawił historię batalionu ON nr 82 „Starogard”. Historia batalionu przedstawiona w niniejszym opracowaniu rozpoczyna się wraz z jego utworzeniem w początkach 1937 r., a kończy kilka dni po kapitulacji ostatnich jego elementów w Warszawie. Na podstawie bogatego zbioru relacji, zebranego wieloletnim staraniem autora, czytelnik ma szansę poznać kolejne etapy funkcjonowania tej jednostki – formowanie, ćwiczenia, zgrywanie, wreszcie mobilizację i wiernie rekonstruowany – dzień po dniu – szlak bojowy batalionu w kampanii polskiej 1939 r. Opracowanie niniejsze zawiera również aneks w postaci zbioru biogramów oficerów i podoficerów Batalionu ON „Starogard” i choć nie jest to zbiór kompletny, stanowi cenne uzupełnienie historii batalionu. Autor ma nadzieję, że jego opracowanie przyczyni się do lepszego poznania historii walk jednostek WP we wrześniu 1939 r.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Realizm naukowy wobec zmiany teorii w nauce

Ważnym elementem współczesnej dyskusji pomiędzy realizmem i antyrealizmem naukowym jest próba nadania realistycznej interpretacji historycznemu faktowi zmiany teorii w nauce. Fakt ten według L. Laudana podważa nie tylko najważniejszy argument na rzecz realizmu naukowego, ale i najważniejsze tezy tego stanowiska. Argumentem kwestionowanym przez Laudana jest twierdzenie H. Putnama, że ogromny sukces nauki w przewidywaniu zjawisk i rozwijaniu nowych technologii świadczy przynajmniej o aproksymacyjnej prawdziwości teorii naukowych. Laudan wykazuje jednak fakty z historii nauki, gdy odnoszące sukces teorie okazywały się z biegiem czasu fałszywe. Powiązany z tym argument przeciwko realizmowi, zwany pesymistyczną indukcją (PI), głosi, iż skoro przeszłe teorie, które odniosły sukces, okazywały się fałszywe z perspektywy nowszych, to także obecne odnoszące sukces teorie mogą okazać się w przyszłości fałszywe. Podważa to tezę odnośnie związku sukcesu teorii z jej aproksymacyjną prawdziwością. Ważnym wyzwaniem dla realizmu naukowego staje się zatem uzgodnienie jego tez z faktem zmiany teorii w nauce. Najbardziej znaczących rozwiązań tego problemu dostarcza realizm strukturalny zaproponowany przez J. Worralla i semirealizm A. Chakrawarttiego. Oba stanowiska przyjmują tę samą strategię obrony realizmu, zwaną divide et impera, uznającą, że nie całe teorie, lecz tylko ich fragmenty bezpośrednio związane z sukcesem spełniają tezy realizmu. Realizm naukowy w tych sformułowaniach zostaje w znacznym stopniu ograniczony i osłabiony. Celem artykułu jest przedstawienie tych rozwiązań i pokazanie z jednej strony realistycznych odpowiedzi na argument PI, jakich dostarczają te stanowiska, z drugiej ograniczeń, jakie z nich wynikają dla realizmu naukowego. Osłabiona wersja realizmu, jaką one proponują, również nie jest wolna od istotnych trudności, na jakie musi odpowiedzieć zarówno realizm strukturalny, jak i semirealizm. Identyfikacja tych trudności może stanowić wskazówkę dla dalszego rozwoju stanowiska realistycznego.
--------------
Zgłoszono: 05/02/2020. Zrecenzowano: 11/03/2020. Zaakceptowano do publikacji: 24/03/2020

Czasopismo: Studia Philosophiae Christianae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Operacja „Wisła”. Broń jądrowa na terytorium Polski

Tematem artykułu jest zagadnienie przechowywania broni jądrowej na terytorium Polski. Wiąże się to z wprowadzeniem do uzbrojenia Wojska Polskiego w pierwszej połowie lat sześćdziesiątych taktycznych i operacyjno-taktycznych kompleksów rakietowych. Ich podstawowym zadaniem było przenoszenie głowic z ładunkami jądrowymi. W ówczesnej doktrynie wojennej Układu Warszawskiego i NATO, taktycznej broni jądrowej przyznano podstawową rolę w porażeniu ogniowym wojsk i obiektów o znaczeniu strategicznym przeciwnika. Z uwagi na skomplikowane zasady transportu i przechowywania taktycznej broni jądrowej, w połowie lat sześćdziesiątych podjęto decyzję o lokalizacji na terenie PRL trzech składów broni jądrowej z przeznaczeniem na przechowywanie ładunków jądrowych dla jednostek rakietowych i lotnictwa Sił Zbrojnych PRL. Do końca lat sześćdziesiątych obiekty te wybudowano i przekazano do eksploatacji specjalnym jednostkom Armii Radzieckiej. Przedsięwzięcie to otrzymało kryptonim „Wisła” i stanowiło najpilniej strzeżoną tajemnicę, którą ujawniono dopiero w połowie pierwszej dekady XXI w.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Zanim ruszyły czołgi Francuska broń pancerna u progu II wojny światowej (wybrane aspekty)

Po zakończeniu I wojny światowej armia francuska, dysponująca kilkoma tysiącami czołgów, wydawała się pancerną potęgą. W następnych latach wielka liczba posiadanych wozów bojowych stanowiła raczej obciążenie niż atut – opóźniając podjęcie decyzji o zastąpieniu szybko starzejącego się sprzętu przez nowocześniejsze konstrukcje. Prace nad takimi konstrukcjami na większą skalę podjęto dopiero w pierwszej połowie lat trzydziestych. Prowadzone one były jednak stosunkowo długo, zaś uzyskane w ich trakcie modele sprzętu posiadały istotne z punktu widzenia wojskowego użytkownika mankamenty. W dodatku sprzęt ten produkowany był zdecydowanie zbyt wolno, zaś możliwości jego efektywnego bojowego wykorzystania ograniczały także m.in. wady w strukturze organizacyjnej sił zbrojnych. U progu II wojny światowej francuska broń pancerna wciąż znajdowała się więc w stadium modernizacji i reorganizacji, nie będąc w pełni gotowa do zbrojnej konfrontacji z siłami zbrojnymi wschodniego sąsiada.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
„Wojsko nadworne” na początku wojny Stefana Batorego z Gdańskiem w świetle akt skarbowych

Artykuł opisuje skład wojska koronnego z okresu poprzedzającego bitwę lubieszowską, a także w kilka tygodni po niej. Podstawę źródłową stanowią dwa spisy wspomnianej armii, które znajdują się w księdze marszałkowskiej z okresu panowania Stefana Batorego. W opinii autora istnieje wiele przesłanek za tym, by uznać, iż było to wojsko nadworne – stała zaciężna armia króla. Jednak jednym z postulatów artykułu jest dokładniejsze i szersze przebadanie tego problemu. W samym tekście przeanalizowano doświadczenie dowódców poszczególnych rot oraz ich powiązanie z dworem królewskim i pochodzenie. Najwięcej miejsca poświęcono porównaniu oddziałów konnych – ich liczebności, wielkości pocztów rotmistrzów i towarzyszy – przed i po bitwie pod Lubieszowem. Opisano także skład jednostek wspomagających jazdę, czyli piechotę oraz artylerię. Na samym końcu, w formie aneksu, zamieszczono edycje obu spisów wojska nadwornego.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Rewaloryzacja w polityce przestrzennej małych miast województwa warmińsko-mazurskiego

Według danych GUS (2018) małe miasta stanowią najliczniejszą grupę spośród wszystkich ośrodków miejskich w Polsce (76,2 proc., tj. 700 z ogółu 919 miast). Dominują jednostki, w których liczba ludności nie przekracza 5 tysięcy (47,7 proc., tj. 334 z ogółu 700 małych miast). Znaczna ich część wykazuje poważne problemy w aspekcie rozwoju społeczno-gospodarczego i cechuje się dużym udziałem obszarów zdegradowanych. Istotną szansę aktywacji małych miast stanowi proces rewaloryzacji. Celem artykułu jest przedstawienie polityki przestrzennej przez pryzmat zagadnienia rewaloryzacji rzeczonych jednostek osadniczych na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego. Działania rewaloryzacyjne mają zahamować proces postępującej degradacji zabytkowych założeń przestrzennych oraz terenów w ich otoczeniu, co w efekcie ma przyczynić się do poprawy ładu przestrzennego.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, archeologia
Generał i bibliograf Janusz Tadeusz Gąsiorowski (1889–1949)

Generał Janusz Tadeusz Gąsiorowski (1889–1949) zapisał się na trwałe w historii bibliografii polskiej i dziejach wojskowości jako autor pierwszych samoistnych bibliografii wojskowych. Głównymi dziedzinami jego zainteresowań stały się bibliografia polskiego piśmiennictwa wojskowego i powstanie styczniowe, do których dołączyła później psychologia wojskowa. W latach 1921–1923 wspólnie z Kazimierzem Daszkiewiczem opublikował Polską bibliografię wojskową, stanowiącą podstawową bibliografię piśmiennictwa wojskowego wydanego od XVI w. do roku 1920. W 1923 r. ukazała się Bibliografia druków powstania styczniowego 1863–1865 upamiętniająca 60. rocznicę tego ważnego wydarzenia. Jednak największy rozgłos i uznanie przyniosła Gąsiorowskiemu Bibliografia psychologii wojskowej (1938). Była to wówczas najbardziej obszerna publikacja bibliograficzna z tego zakresu na świecie. Podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu dzieło to cieszyło się dużym zainteresowanie wśród uczonych zagranicznych, zwłaszcza amerykańskich, w związku z rozwojem badań z zakresu psychologii wojny, walki i wojska.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Arthur E. Gurney – brytyjski architekt czynny w Warszawie i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej od 1899 do 1915 roku

Artykuł prezentuje sylwetkę i twórczość Arthura Edwarda Gurneya (1875-1947), brytyjskiego architekta i budowniczego czynnego w Warszawie na początku XX w., którego dokonania nie doczekały się do tej pory pogłębionych badań. Przedstawiono pochodzenie i wykształcenie architekta, jego działalność społeczną i publicystyczną, a przede wszystkim zawodową. Gurney miał udział w powstaniu ważnych obiektów w Warszawie i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej pod zaborem rosyjskim. Wśród najważniejszych inwestycji można wymienić wieżowiec firmy „Cedergren” w Warszawie, Bibliotekę Publiczną w Warszawie czy kolonię domków dla służby folwarcznej w Fabiankach. Gurney był zaprzyjaźniony i związany zawodowo z Bronisławem Brochwicz-Rogóyskim; charakterystyczne dla jego twórczości było wykorzystanie motywów zaczerpniętych ze średniowiecznej architektury warowno-obronnej, znajdował się też pod wpływem ruchu Arts and Crafts. Działalność publicystyczna Gurneya przyczyniła się do popularyzacji wiedzy o polskiej historii i kulturze za granicą.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, archeologia
Kompleks kalwaryjny w Kalwarii Zebrzydowskiej jako krajobraz pamięci i pomnik XVI-wiecznej Jerozolimy

Mikołaj Zebrzydowski, po lekturze dzieła Christiana Kruika van Adriche¬ma (łac. Christianus Crucius Adrichomius) pt. Theatrum Terrae Sanctae, postanowił w 1604 r. ufundować pierwszą w Polsce kalwarię, wzorowaną na układzie przestrzennym XVI-wiecznej Jerozolimy. Od samego początku ogromną rolę w kompleksie kalwaryjnym na ziemi Zebrzydowskich odgrywała udramatyzowana forma wspominania wydarzeń z życia Jezusa. W jednej przestrzeni od samego początku wartości duchowe i niematerialne łączyły się z materialnymi świadectwami przeszłości, mistrzowsko wkomponowanymi w krajobraz, a spajającym je elementem był niematerialny pierwiastek, który autor nazywa theatrum Terrae Sanctae. W XVII w. na ziemiach polskich powstał więc barokowy kompleks, tworzący przestrzeń modlitewną do celebracji nabożeństwa dróżek kalwaryjskich, a w szerszej perspektywie krajobraz pamięci. Autor, wykorzystując przykład kompleksu kalwaryjskiego w Kalwarii Zebrzy-dowskiej i teorię Jana Assmanna, zwraca uwagę na przestrzenny aspekt pamięci i jej funkcję w odbiorze miejsca, które nie było autentyczne, ale dzięki owemu theatrum urosło do takiej rangi.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, archeologia
Brytyjczyk, który polubił Polskę i Polaków. Wspomnienia generała Carton de Wiarta

Aleksander Smoliński dokonał recenzji publikacji: Adrian Carton de Wiart, Moja odyseja. Awanturnik, który pokochał Polskę, tłum. Krzysztof Skonieczny, Warszawa 2016, ss. 399.

Czasopismo: Przegląd Historyczno-Wojskowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, historia
Kilka uwag o ustawowych definicjach zabytku archeologicznego i badań archeologicznych oraz ich konsekwencjach

Artykuł omawia zawarte w obecnie obowiązującej ustawie z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami definicje zabytku archeologicznego i badań archeologicznych oraz wynikające z ich stosowania problemy w praktycznej działalności konserwatorskiej. Wskazuje również na sprzeczności i niekonsekwencje zapisów dotyczących zabytków archeologicznych, badań archeologicznych i poszukiwań zabytków zawartych zarówno w tej ustawie i rozporządzeniach wykonawczych do niej, jak i w innych przepisach oraz na brak jednoznacznych uregulowań prawnych dotyczących m.in. prac archeologicznych prowadzonych na cmentarzach, statusu prawnego szczątków ludzkich oraz własności zabytków.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, archeologia
Opactwo benedyktyńskie w Jarosławiu. Ochrona, konserwacja i zarządzanie po II wojnie światowej

Przedmiotem opracowania jest problematyka ochrony i zarządzania zespołem kościelno-klasztornym sióstr benedyktynek w Jarosławiu po II wojnie światowej. Analiza tematu w wyznaczonym przedziale czasowym pozwoliła nakreślić interesujący obraz przemian w podejściu do zabytku i zarządzaniu dziedzictwem kulturowym. Te zmiany widoczne są szczególnie w okresie, kiedy opactwo wróciło na własność kościo¬ła. Wówczas obiekt należący do skarbu państwa, w którym decydował konserwator nadzorujący prace finansowane z środków państwowych, przeszedł w ręce instytucji, która ciężar finansowania wzięła na siebie. Decydentem stał się nowy właściciel, a urząd konserwatorski zszedł na dalszy plan. Ta transformacja jest odzwierciedleniem zmian ustrojowych i społeczno-gospodarczych w całym państwie. Skutkowała ona nowy¬mi szansami, ale i zagrożeniami dla zabytku. W przypadku opactwa, co ważne, zarządca dość szybko zrozumiał znaczenie i wartość założenia kościelno-klasztornego, nie tylko jako kompleksu sakralnego, ale jako dziedzictwa niosącego ze sobą potencjał rozwoju kulturowego, duchowego, społecznego i ekonomicznego.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, archeologia