rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zasada wyłączności ustawy w kontekście  pojęcia nowej substancji psychoaktywnej będącej znamieniem czynu zabronionego – kilka ogólnych uwag natury konstytucyjnej

Prezentowany artykuł przedstawia problematykę związaną ze sposobem definiowania nowej substancji psychoaktywnej. Definicja, częściowo zawarta w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 2005 r., w zakresie dookreślenia znamienia typu czynu zabronionego odsyła do regulacji podstawowych – rozporządzenia ministra zdrowia. Taki sposób definiowania znamion czynu zabronionego budzi wątpliwości natury konstytucyjnej z punktu widzenia zasady wyłączności ustawy oraz powiązanych ze sobą zasad: 1) zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP poprzez nieprzestrzeganie wymogu zasady prawidłowej legislacji, 2) zasady nullum crimen sine lege certa wynikającej z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, godząc w funkcję gwarancyjną prawa karnego poprzez naruszenie dyrektywy ustawowej wyłączności oraz ustawowej określoności czynu, 3) zasady trójpodziału władzy wynikającej z art. 10 Konstytucji RP poprzez oddanie w ręce władzy wykonawczej kompetencji władzy ustawodawczej, 4) zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie podstaw i zakresu dopuszczalnego ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności i sposobu ich ograniczania.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Próba oceny prawnokarnych skutków  fałszywych wyjaśnień  na tle prawa do obrony

Artykuł dotyczy prawnokarnych konsekwencji fałszywych wyjaśnień oskarżonego w postępowaniu karnym. Autor przedstawia stanowiska wyrażone w tej materii w literaturze i orzecznictwie. Następnie przedstawia i uzasadnia swój pogląd. Uważa, że fałszywe wyjaśnienia nie są zabronione pod groźbą kary, ponieważ nie ma takiego typu czynu zabronionego. Takie zachowanie jest jednak niezgodne z prawem. To prawda, że jest to rodzaj obrony, ale nie jest to wykonywanie prawa do obrony. Nie wydaje się, aby fałszywe wyjaśnienia mogły mieć znaczenie jako okoliczność obciążająca przy wymiarze kary lub mogły być podstawą stosowania środka zapobiegawczego w postępowaniu (np. tymczasowego aresztowania). Nie ulega z kolei wątpliwości, że fałszywe wyjaśnienia stanowiące zniesławienie lub fałszywe oskarżenia mogą prowadzić do odpowiedzialności karnej.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Czy potrzebna jest prekluzja dowodowa w procedurach podatkowych?

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy w sprawach podatkowych zasadne jest rozważenie wprowadzenia prekluzji dowodowej jako instytucji dyscyplinującej strony postępowania podatkowego do przedkładania materiału dowodowego w sprawie. Do podjęcia tego zagadnienia skłania fakt, że pomysł wprowadzenia takiej instytucji pojawił się w niedawnym projekcie zmian przepisów ordynacji podatkowej. Co prawda ustawodawca nie podjął dalszych prac nad tymi przepisami, to jednak z uwagi na powszechnie znaną w ostatnich latach dynamikę uchwalania pewnych regulacji podatkowych mających spełniać funkcje fiskalne warto przyjrzeć się bliżej temu pomysłowi. To, że aktualnie na pierwszy plan wybija się zmiana przepisów prawa materialnego, nie oznacza, że niebawem ustawodawca nie może powrócić do pozostawionych pomysłów w obszarze procedury podatkowej. Przy dokonywaniu oceny, czy taka instytucja w postępowaniu podatkowym jest potrzebna, należałoby przyjrzeć się, jak instytucja ta funkcjonuje w innych gałęziach prawa polskiego i jak jest oceniana w doktrynie. Pozwoli to sformułowanie wniosku, że prekluzja dowodowa nie powinna być stosowana w postępowaniu podatkowym i kontroli podatkowej, a z pomysłów jej recypowania na grunt prawa podatkowego ustawodawca powinien zrezygnować definitywnie.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawne uwarunkowania postępowania z odpadami w Polsce w okresie epidemii COVID-19

Przedmiotem artykułu jest analiza rozwiązań prawnych odnoszących się do zasad postępowania z odpadami medycznymi oraz komunalnymi pochodzącymi od osób objętych kwarantanną w okresie pandemii COVID-19 wraz z analizą wpływu określonych tam instrumentów na funkcjonujące rozwiązania legislacyjne i perspektywicznych skutków wprowadzenia tych regulacji. W artykule analizie poddano obowiązujący porządek prawny, jednocześnie wskazując zarówno na wyjątkowość zastosowanych instytucji prawnych (w kontekście poleceń wojewody wyłączających regulacje prawa miejscowego czy obowiązki ustawowe oraz umów określających sposób wykonywania powierzanych zadań publicznych), jak i wpływ tych regulacji na późniejsze prowadzenie przez instalacje zagospodarowania odpadów. Jednocześnie zasygnalizowano szereg problemów praktycznych, jakie mogą pojawić się w związku z zastosowaniem prawem przewidzianych rozwiązań.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zastępcza zgoda sądu na wykonanie szczepienia przeciwko COVID-19

Opracowanie omawia tryb postępowania przed sądem opiekuńczym w przedmiocie wyrażenia tzw. zgody zastępczej na wykonanie świadczenia zdrowotnego, ze szczególnym uwzględnieniem szczepienia przeciwko COVID-19, wobec osób, które z przyczyn obiektywnych – stan zdrowia lub wiek – nie są w stanie podjąć w tym zakresie świadomej decyzji. Analizie poddano obecnie obowiązujące przepisy kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Z uwagi na brak jakiejkolwiek odrębnej regulacji procesowej dotyczącej postępowania w tym przedmiocie szczególną uwagę poświęcono kwestii prawidłowej reprezentacji procesowej osoby, której dotyczy zgoda, jak również problemowi gromadzenia i oceny dowodów. Celem autorów było dokonanie w szczególności oceny dostrzeżonych w praktyce luk prawnych oraz wskazanie możliwych rozwiązań praktycznych i proceduralnych, co ma istotne znaczenie zwłaszcza w obecnej sytuacji epidemiologicznej, jako że tego typu postępowania stanowią obecnie znaczny odsetek spraw rozpoznawanych przez sądy.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Szczególne kompetencje wojewody w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19

W obliczu pandemii COVID-19 ustawodawca podjął decyzję o konieczności zwiększenia możliwość działania administracji publicznej. Wobec tego przepisami specustawy wprowadził między innymi dodatkowe narzędzia dla wojewody. Dzięki temu do systemu prawa wprowadzony został szczególny typ „polecenia” wojewody, mocą którego może on zlecić działania wybranym, kluczowym organom i podmiotom działającym na terenie jego województwa. W pracy podjęto próbę usytuowania tej nowej kompetencji w katalogu prawnych form działania woje wody oraz próbę dokonania oceny systemowej zgodności tego instrumentu z dotychczasowymi modelami prawa administracyjnego.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Perspektywy dla informacji w administracji. Kierunki zmian w dostępie i ponownym wykorzystywaniu informacji publicznej

Celem przeprowadzonych badań jest przedstawienie kierunków zmian polskiego prawa dostępu i ponownego wykorzystywania informacji publicznej, ukazujących perspektywy dla informacji w administracji. Służy temu diagnoza najistotniejszych problemów w wykonywaniu gwarantowanych przepisami prawa uprawnień informacyjnych, analiza dorobku judykatury oraz postulatów nauki prawa. Wyniki badań wskazują, że poruszane problemy i wątpliwości dotyczą fundamentalnych aspektów jawności życia publicznego. Aktualne kierunki zmian wpisują się w budowę administracji opartej na otwartych danych, która nie tylko zapewni szeroki dostęp do informacji publicznej, ale również wytworzy i zgromadzi dane gotowe do ich dalszego gospodarczego wykorzystywania przez sektor prywatny. Wdrożenie tych zmian będzie znacznym wyzwaniem dla administracji publicznej. Przeprowadzone badania umożliwiły sfomułowanie postulatów i uwag natury legislacyjnej kierowanych do ustawodawcy, a także rozwiązań praktycznych dotyczących organizacji aparatu administracji.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odpowiedzialność za przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwości – analiza krytyczna art. 31 § 3 k.k. i postulaty de lege ferenda

Przedmiotem niniejszego opracowania są zagadnienia dotyczące odpowiedzialności karnej za przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwości lub odurzenia. Kwestie te, bezdyskusyjnie doniosłe społecznie, budzą nadal wiele kontrowersji z prawnokarnego punktu widzenia. Jednym z powodów tego są braki, jakimi obarczony jest art. 31 § 3 k.k., statuujący podstawę do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawcy, który tempore criminis znajdował się w takim stanie. Celem tego opracowanie jest jednak nie tyle sama krytyka bieżącego rozwiązania prawnego, ile wysunięcie, w oparciu o podniesione zastrzeżenia, postulatu de lege ferenda dotyczącego zmiany brzmienia tego przepisu. Wnioski zostają wyprowadzone zarówno z dogmatycznoprawnej analizy powołanego przepisu, jak i podejścia empirycznego, podyktowanego psychopatologicznym spojrzeniem na stan odurzenia i problem związany z (nie)poczytalnością sprawcy czynu zabronionego. Kwestie te są immanentnie związane z regulacją zawartą w § 3 art. 31 k.k. Wolą ustawodawcy karnego zakresem art. 31 k.k. objęto bowiem zróżnicowane stany, które – chociaż z psychopato logicznego punktu widzenia mogą wykazywać podobieństwa, to jednak – mając na uwadze prawnokarne aspekty i politykę kryminalną – wymagają odmiennego podejścia prawnego, czego zaprezentowaniu służy to opracowanie.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Glosa do wyroku NSA z dnia 20 lutego 2020 r., II GSK 3744/172

Konsekwencją utworzenia uzdrowiska jest szczególny rygor ochronny objętego nim terytorium. Polega on m.in. na zakazie pozyskiwania surowców mineralnych innych niż naturalne surowce lecznicze, wykonywania melioracji lub innych robót wpływających na stosunki wodne, a także wykonywania czynności wpływających negatywnie na fizjografię uzdrowiska. Okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że nie dotyczy to również wnętrza skorupy ziemskiej znajdującego się „pod” uzdrowiskiem. Spór będący przedmiotem glosowanego wyroku dotyczył wydobywania węgla kamiennego ze złoża zalegającego kilkaset metrów poniżej powierzchni uzdrowiska. Spółka od lat posiada koncesję na jego wydobywanie, natomiast ubiegała się o zatwierdzenie dodatku do planu ruchu zakładu górniczego prowadzącego taką działalność. Według NSA opinia organu wykonawczego gminy, którego zdaniem wnioskowana przez spółkę zmiana naruszałaby przeznaczenie nieruchomości określone statutem uzdrowiska, jest zgodna z prawem. Wiele argumentów przemawia natomiast za tym, że ocena ta jest błędna.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konstrukcja culpa in contrahendo jako instrument ochrony interesów inwestorów zagranicznych – wybrane zagadnienia

Niniejszy artykuł dotyczy zagadnienia istnienia odpowiedzialności z tytułu culpae in contrahendo w prawie międzynarodowym publicznym. Pozytywna odpowiedź w tej kwestii będzie miała istotne znaczenie nie tylko z punktu widzenia relacji państwo–państwo, ale również państwo–inwestorzy. Inwestorzy prywatni dysponują bowiem możliwością pozywania państw przed sądy arbitrażowe, które stosują prawo międzynarodowe. Istnienie zatem odpowiedzialności z tytułu culpae in contrahendo w prawie międzynarodowym pozwoli na udzielenie odpowiedzi, czy podmioty prywatne mogą dochodzić roszczeń z tego tytułu przed sądami arbitrażowymi i czy droga ta jest dla nich korzystna. Proponowana analiza zostanie dokonana w oparciu o źródła prawa międzynarodowego, takie jak traktaty, zwyczaj międzynarodowy, ogólne zasady prawa, wypowiedzi orzecznictwa i doktryny oraz –pomocniczo – o praktykę w wybranych krajowych porządkach prawnych.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Bezpieczeństwo organizacji i prowadzenia zbiórek publicznych

Celem artykułu jest wykazanie, jak istotne znaczenie odgrywa zapewnienie bezpieczeństwa w czasie prowadzenia zbiórek publicznych osobom gromadzącym ofiary oraz przekazującym je. Analiza ustawy z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1672) prowadzi do wniosku, że ustawodawca w tym akcie nie odniósł się w żaden sposób do tego zagadnienia. Nie ulega jednak wątpliwości, że uregulowanie tej kwestii jest niezbędne, ponieważ w wyniku przeprowadzenia zbiórek publicznych niejednokrotnie gromadzone są duże sumy pieniędzy czy też dary w naturze o znacznej wartości, a osoby biorące w nich udział są narażone na utratę zdrowia, a nawet życia. Ze względu na to autorka sugeruje wprowadzenie do ustawy o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych przepisów regulujących ten problem na wzór rozwiązań zawartych w ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. Prawo o zgromadzeniach (Tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 631).

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Nicienie glebowe na polu i odłogu – zagęszczenie i różnorodność

Przedstawione wyniki dotyczą badań przeprowadzonych wiosną 2009 roku na polu uprawnym i ugorze. Przeanalizowano parametry zespołów nicieni glebowych, takie jak zagęszczenie, skład taksonomiczny, struktura troficzną i struktura dominacji. Obliczono również wskaźniki różnorodności Shannona-Weavera, podobieństwa Sørensena oraz dojrzałości zespołów. Uzyskane wyniki wykazały, że zespoły nicieni w glebie pola uprawnego różniły się od tych na ugorze pod względem zagęszczenia i struktury troficznej. Zagęszczenie nicieni było większe w glebie uprawnej niż na ugorze. Wśród pięciu grup troficznych stwierdzonych w badaniach najliczniejsza była grupa nicieni bakteriożernych. Większe zagęszczenie tej grupy w glebie ornej niż na ugorze świadczy o pozytywnej reakcji nicieni bakteriożernych na zwiększone zasoby pokarmowe po zastosowaniu obornika. Wykazano również, że zespoły nicieni na odłogu, po trzech latach ugorowania, były bardziej dojrzałe i róznorodne niż na polu.  Uzyskane wyniki potwierdziły, że wybrane parametry i wskaźniki zespołów nicieni glebowych można z powodzeniem wykorzystywać do oceny stanu środowiska glebowego na terenach przekształconych w wyniku działalności człowieka.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ stopnia izolacji kęp olsowych na aktywność i różnorodność epigeicznych bezkręgowców

W 2004 roku badano aktywność i różnorodność epigeicznych bezkręgowców w lesie olsowym (zbiorowisko Alnus glutinosa-Carex elata). Wybrano: fragment olsu oraz 23 kępy olsowe, o średniej powierzchni 0,27 m2. Zainstalowano także 16 sztucznych kęp: 4 z nich były tej samej wielkości co naturalne oraz 12 mniejszych, o powierzchni 0,1 m2. Przeciętna wysokość kęp wynosiła 0,4 m. Odległości między poszczególnymi kępami wahały się od 1 do 2 m. Kępy były położone 3, 5, 7, 9 i 11 m od fragmentu olsu. Materiał zbierano stosując pułapki glebowe. Próbki pobierano co 7 lub 14 dni, dwukrotnie w sezonie: gdy kępy były izolowane lub nie były izolowane przez wodę. Odległość od olsu nie wpływała na aktywność i różnorodność epigeicznych bezkręgowców na kępach. W próbkach najliczniej występowały saprofagi: Isopoda i Collembola oraz drapieżniki: Araneae i Carabidae.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ doświadczalnych pożarów na zespoły mezofauny (Collembola i Acarina) dwóch typów łąk

Wpływ pożarów doświadczalnych na mezofaunę glebową zbiorowisk trawiastych badano w doświadczeniu polowym. Badania prowadzono na dwóch typach łąk: na glebach mineralnych i organicznych, w okolicach Warszawy (52o10’N; 20o50’E).W listopadzie 2007, wybrano losowo i wypalono poletka o powierzchni 1 m2. Próbki gleby poprano tuż po pożarze oraz w kwietniu, lipcu i listopadzie 2008 roku do głębokości 10 cm w miejscach wypalonych i niewypalonych. Mezofaunę glebową wypłoszono z próbek w aparacie Tullgrena. Nie stwierdzono żadnego wpływu doświadczalnych pożarów na zagęszczenia mezofauny. Jednakże, 12 miesięcy po doświadczalnych pożarach obserwowano nieznaczny wzrost liczebności mezofauny na wypalonych poletkach na łące mineralnej i nieznaczny spadek na łące oragnicznej. Tuż po pożarze, na wypalonych poletkach, były obecne jedynie gatunki euedaficzne Collembola, a w zespołach roztoczy dominowały Oribatida o grubej kutikuli.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Sacrum we współczesnej poezji łemkowskiej

Kolejne rozdziały niniejszego artykułu przedstawiają cztery różne formy przejawiania się sacrum we współczesnej poezji łemkowskiej. Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że mamy tu do czynienia z całkiem odmiennym pojmowaniem wartości sakralnych. W istocie jednakże okazuje się, że pojęcie Boga (zawsze pisane z dużej litery) jest jedno, różne są tylko postaci Jego objawienia i formy oddawania Mu czci przez twórców. Czy Bóg, jako byt doskonały, objawia się w pięknie i mądrości natury, czy przemawia biblijnymi imionami, czy też widziany jest w kulturowym aspekcie rodzimej religii, zależne jest tylko od poetyckiej wyobraźni. Tak znamienne dla omawianej poezji widzenie sacrum poprzez pryzmat ojczystej kultury świadczy o dużym zaangażowaniu twórców w ochranianie tejże kultury w aktualnej trudnej sytuacji Łemków. Jest przejawem głębokiego patriotyzmu i najwyższego stopnia akceptacji rodzimych tradycji. Poezja ta bowiem, wyrosła na kanwie zagrożenia całkowitą asymilacją współczesnej kultury łemkowskiej, w sposób szczególny pragnie wypełniać swą patriotyczną misję traktowaną w kategoriach „świętej powinności”. Proces „sakralizowania łemkowskości” i „łemkizowania sacrum”, jaki wyraźnie zaznacza się w najnowszej poezji łemkowskiej, to wynik ścisłego związku tradycyjnej kultury Łemków, jaką chcą ochraniać współcześni twórcy, z wartościami religijnymi. Nie sposób odwołać się do tradycji łemkowskiej z pominięciem cerkwi, ikon, obrzędów religijnych, tak jak i nie sposób mówić po łemkowsku o wartościach sakralnych, nie wyzwalając odpowiednich asocjacji kulturowych. Poezja zaangażowana w najbardziej aktualne problemy społeczne, jaką jest współczesna poezja łemkowska, nigdy nie pozostaje obojętna wobec tego, co zwykle odnosi się do sfery sakralnej.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Charakterystyka miejscowego stanu zapalnego kości strzałkowej z materiału kostnego z Tell Masaikh (Syria)

Stany zapalne zwykle poprzedzają rozwój ogólnoustrojowych zmian. To, czy dana infekcja wywołująca taki stan ma szansę się rozwinąć, zależy od wielu czynników indywidualnych i środowiskowych. W materiale kostnym można prześledzić zmiany pozapalne. W związku z tym wykonano analizę makroskopową, radiologiczną i histologiczną górnej nasady kości strzałkowej prawej (caput fibulae) oraz zmianą w obrębie powierzchni stawowej skierowaną w stronę kości piszczelowej (facies articularis capitis fibulae). Materiał badawczy pochodził z wykopalisk prowadzonych w Tell Masaikh (Syria).

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Agencje płatnicze jako element ochrony środowiska na obszarach wiejskich w Polsce

Jednym z elementów skutecznego realizowania polityki ekologicznej na obszarach wiejskich w Polsce jest sprawne funkcjonowanie administracji publicznej w tym zakresie. Do najważniejszych elementów systemu administracyjnego w tej dziedzinie należą agencje płatnicze, które w oparciu o środki krajowe oraz pochodzące z Unii Europejskiej, wspierają rozwój rolnictwa ekologicznego oraz edukacji ekologicznej. Zakres działań agencji płatniczych w znacznej mierze przyczynia się do wzrostu świadomości ekologicznej na obszarach wiejskich w Polsce.
 

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zadania administracji publicznej w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych w Polsce

Zadania administracji publicznej w zakresie ochrony gruntów rolnych i leśnych w Polsce obejmują realizowanie przepisów prawa powszechnie obowiązującego w tej dziedzinie. W ten sposób kształtowana jest nowa rzeczywistość w rolnictwie i na obszarach wiejskich, realizująca standardy Unii Europejskiej w polskich realiach. Dotyczy to zwłaszcza ochrony środowiska oraz zgodne z przeznaczeniem korzystania z gruntów rolnych i leśnych.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przemiany misji i funkcji uniwersytetu

Przedmiotem analiz w tym opracowaniu są przemiany misji i funkcji uniwersytetu będące skutkiem zmieniających się warunków politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych w kolejnych stuleciach. W związku z tym dokonano charakterystyki rozwoju i misji uniwersytetu w średniowieczu i wskazano przemiany tej instytucji w XIV – XVI wieku, kiedy ukształtowały się główne jego typy: niemiecki, brytyjski i amerykański, jak również przemiany misji tej instytucji w okresie międzywojennym. Ponadto obszarem zainteresowań są uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne, które spowodowały rozwój i przemiany misji uniwersytetu na przełomie XX i XXI wieku.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Stosowanie inhalacji przez osoby po laryngektomii całkowitej

Osoby  po  laryngektomii,  mając  rurkę  tracheostomijną,  zobowiązane  są  dbać  o  swoją  stomę szyjną.  Odpowiednia  pielęgnacja  udrażnia  drogę  oddechową;  ułatwia  odkrztuszanie;  nawilża;  a  tym samym  wpływa  na  charakter  głosu,  jego  zabarwienie  oraz  ułatwia  uczenie  się  mowy  zastępczej.  Jednym  ze  sposobów  wspierania  tej  pielęgnacji  jest  wykonywanie  inhalacji.  Celem  artykułu  jest  przedstawienie  podejścia  osób  po  laryngektomii  do  stosowania  inhalacji.  W  badaniu  wzięło  udział  28 osób.  Zastosowano  podejście  ilościowe,  wykorzystano  autorską  ankietę.  Badania  przeprowadzono w czerwcu i lipcu 2021 roku. Z badań wynika, że 68%  laryngektomowanych stosuje inhalację,  jednakże  z  różną  częstotliwością  (od  kilku  razy  dziennie  po  tylko  jeden  raz  w  tygodniu).  Wielu  z  nich o  metodzie  inhalacji  uczy  się  od  innych  osób  laryngektomowanych,  a  rzadziej  od  personelu  medycznego. Badani dostrzegają pozytywne efekty płynące ze stosowania wziewania.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia
Zmysł węchu – istota, zaburzenia, diagnoza, terapia (Na przykładzie logopedy pracującego z dziećmi)

Zmysł węchu jest często niedoceniany w rozważaniach naukowych. Celem  artykułu  jest  opisanie  zmysłu  węchu  (anatomia,  fizjologia,  funkcje,  etiologia,  klasyf ikacja  zaburzeń  węchu,  konsekwencje  zaburzeń  węchu,  diagnostyka  zaburzeń  węchu),  a  przede wszystkim  zaprezentowanie  tego  zmysłu  w  kontekście  teorii  i  praktyki  logopedycznej  (na  przykładzie logopedy pracującego z dziećmi). W tekście  zamieszczono  propozycje  strategii  terapeutycznych  i  ćwiczeń  stymulujących  zmysł węchu, które może wykorzystać logopeda w trakcie terapii dziecka z dysnosmią.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia