rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Pojednanie jako kategoria społeczna w nauczaniu Josepha Ratzingera/Benedykta XVI

W nauczaniu Benedykta XVI można interpretować pojednanie jako kategorię społeczną, przyczyniającą się do integralnego rozwoju. Konsekwencję postawy pojednania wyraża sposób zastosowania wiedzy teologicznej w celu pełniejszego zrozumienia relacji społecznych, dla których punktem odniesienia jest dobro wspólne. Kategoria pojednania to w pismach Bawarskiego Teologa nade wszystko kategoria teologiczna. Co jednak szczególnie istotne, Joseph Ratzinger przywołuje ją nie tylko w kontekście tematu miłosierdzia, ale nadaje jej szersze znaczenie, odnosząc ją do problematyki eklezjologicznej, szczególnie dialogu Kościoła ze współczesnym światem. Benedykt XVI, opisując pojednanie w realiach społecznych, zwraca uwagę na przebaczenie jako swoistego rodzaju działanie wstępne. W procesie przebaczenia ma miejsce przezwyciężanie postaw opartych na fałszu. Skutkiem przebaczenia jest więc coraz pełniejsze partycypowanie w prawdzie. Pojednanie stanowi konsekwencję przebaczenia. Papież ma świadomość, iż dla osiągnięcia pojednania nie zawsze wystarczą działania jednostkowe. Instytucje społeczne, takie jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, służą urzeczywistniania idei pokoju jako formy zastosowania w praktyce ponadczasowej Jedności, utożsamianej w teologii z Bogiem. Świadczenie dzieł miłosierdzia jest kryterium pojednania społecznego na kanwie naturalnych uzdolnień osobowych. Pojednanie w społeczeństwie, promowane

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Postać Abrahama w islamie oraz różnice w przedstawieniu Abrahama w Biblii i Koranie

Artykuł omawia postać Abrahama, który jest ważnym prorokiem wielkich, światowych religii monoteistycznych. W artykule nacisk położony został na perspektywę islamu. Ukazana zostaje perspektywa tej religii i jej świętej Księgi – Koranu. Omówienie rozpoczyna się od ukazania pozycji Koranu oraz wyjątkowości tej świętej Księgi w porównaniu do pozycji innych świętych Ksiąg w ich religiach. Dalej przedstawiona zostaje rola proroków w islamie i omówiona zostaje postać Abrahama jako proroka tej religii. Po omówieniu Abrahama z perspektywy Koranu zostają zebrane i przedstawione istotne różnice i podobieństwa między Koranem i Księgą Rodzaju w ukazaniu postaci tego proroka.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dusza a wiara w życie po śmierci w judaizmie

Streszczenie: Na określenie duszy stosuje się w judaizmie różne terminy występujące już w Biblii hebrajskiej: neszama, ruach, nefesz, jechida, chajja. Przejął je judaizm rabiniczny wyrosły na pniu judaizmu biblijnego, zasadniczo jednak różniący się w kwestii duszy, jej nieśmiertelności, zmartwychwstania i życia po śmierci. Dopiero w czasach pobiblijnych nieśmiertelność duszy stała się jednym z głównych filarów wiary dla wyznawców judaizmu. Talmud wskazuje zmartwychwstanie jako dogmat wiary (Sanh 10,1; 90b-91a). Zgodnie z Miszną, a następnie Gemarą ‘Cały Izrael ma udział w przyszłym świecie’ (tamże). Czy to jednak nie kłóci się z podstawowym przesłaniem rabinicznym mówiącym o nagrodzie za dobre i karze za złe czyny opartym na biblijnych podstawach wskazujących drogę do zbawienia przez wypełnianie przykazań? Judaizm ortodoksyjny utrzymuje zarówno wiarę w zmartwychwstanie ciał jako część mesjańskiego odkupienia, jak też wiarę w nieśmiertelność duszy po śmierci. Judaizm reformowany zarzuca jednak dosłowne rozumienie zmartwychwstania ciał i ogranicza się do wiary w duchowe życie po śmierci.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Pobożność wspólnoty qumrańskiej

Wspólnota qumrańska wciąż nie daje się łatwo sklasyfikować, wymyka się próbom jej zdefiniowania, wykracza poza sztywne granice tworzonych przez naukowców pojęć i nie poddaje się prostemu opisowi. Bez wątpienia wszakże jedną z cech, którą można uznać za stanowiącą możliwie pełną i głęboką charakterystykę tego odłamu Narodu Wybranego, żyjącego w późnych wiekach okresu Drugiej Świątyni, była pobożność. Niniejszy artykuł przedstawia tę właśnie pobożność Zrzeszenia w jej różnych odsłonach: poznawczej, emocjonalnej i praktycznej. Wskazuje jej punkty styczne i rozłączne z pobożnością reszty Izraelitów; wyjaśnia, jak kształtowała tożsamość qumrańczyków; analizuje w końcu, w jaki sposób pobożność regulowała ich życie i jak nadawała mu kierunek, stając się konstytutywną wartością dla członków wspólnoty znad Morza Martwego.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Personalistyczny wymiar “Tajemnicy” w eseju „El secreto de la vida”  Miguela de Unamuno

Miguel de Unamuno (1864-1936) to hiszpański egzystencjalista, żyjący na przełomie XIX i XX wieku. W swojej myśli porusza przede wszystkim zagadnienia antropologiczne, gdyż interesuje go konkretny człowiek, z krwi i kości („de carne y hueso”), a przede wszystkim teleologiczny wymiar ludzkiej egzystencji. Pragnienie nieśmiertelności to podstawowa tęsknota ludzkiej woli, która dąży do odnalezienia wyjścia z labiryntu nicości, na jaką skazuje człowieka materia. Hiszpański filozof zauważa, że człowiek potrzebuje Boga jako mocnego fundamentu dla realizacji pragnienia nieśmiertelności. Według Unamuno ani pragnienie sławy, ani realizacja wielkich czynów, czy też genetyczne przekazywanie części siebie w akcie seksualnym i odbicie siebie w potomstwie nie gwarantuje zachowania „ja-świadomego” po śmierci. Istota ludzka jest nosicielem nie tylko tęsknoty za nieskończonością, ale również trudno wyrażalnej „Tajemnicy”, którą możemy utożsamić z niewysłowioną obecnością bóstwa w człowieku. Pragnienie wieczności jest podsycane przez tę niewyrażalną „Tajemnicę”, stanowiącą część ludzkiej natury. W napisanym w roku 1906 eseju „El secreto de la vida” („Sekret życia”), jak w soczewce skupiają się główne kierunki myślenia Miguela de Unamuno - istnienie Boga jako problem egzystencjalny oraz niemożność Jego bezpośredniego ujęcia przez rozum jako przyczyna poczucia tragiczności. Myślenie filozoficzno-religijne Unamuno ma charakter witalistyczny i egzystencjalny. Pobrzmiewają w nim echa intuicji filozoficznej św. Augustyna, Błażeja Pascala oraz Sørena Kierkegaarda. Hiszpański myśliciel we wspomnianym eseju opisuje egzystencję człowieka jako studnię niewyczerpanych możliwości, na dnie której znajduje się nieopisywalna „Tajemnica”. Osoba ukonstytuowana jest przez „Tajemnicę”, która nadaje sens nie tylko jej istnieniu, ale również otaczającemu jednostkę światu przyrody. Swoją refleksję nad teologicznym wymiarem egzystencji Unamuno osadza na elemencie religijnym, co przede wszystkim wyraża się w pogłębionej przez autora refleksji nad „tęsknotą za nieśmiertelnością („la ansia de inmortalidad”) oraz rozważaniami nad „poczuciem tragiczności ludzkiego życia”, czyli bezpośredniemu doświadczaniu przez jednostkę prawdy egzystencjalnej, iż z ziemskiej perspektywy nie widać tego, co znajduje się poza horyzontem materii, na której redukcjonistycznie koncentruje się poznanie rozumowe.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Eucharystia i metafizyka. Arystotelesowska teoria złożeń wewnątrzbytowych jako filozoficzne instrumentarium w Traktacie o Eucharystii św. Tomasza z Akwinu

Szczególnym przykładem przemawiającym za prawdziwością stwierdzenia, w myśl którego filozofia stanowi niezbędne narzędzie, służące racjonalizacji prawd objawionych, pozostaje nauka o Eucharystii zawarta w Sumie Teologicznej św. Tomasza z Akwinu. Autor ten sięga po terminologię wypracowaną na gruncie arystotelesowskiej metafizyki celem wyjaśnienia istoty Misterium, do którego liturgia odnosi słowa: „Oto wielka Tajemnica Wiary”. Posługując się metafizycznymi pojęciami „materii” i „formy” oraz „substancji” i „przypadłości”, Akwinata podejmuje swego rodzaju próbę wyrażenia niewyrażalnego, opisując istotę Eucharystycznego Misterium, w którym - pod wpływem stanowiących formę sakramentu słów, wypowiadanych przez kapłana w imieniu samego Chrystusa oraz na Jego wyraźne polecenie - następuje zamiana substancji chleba i wina (transsubstantiatio) w substancję Ciała i Krwi Pańskiej. W wyniku tej przemiany spostrzegane nadal ludzkimi zmysłami przypadłości chleba i wina istnieją bez właściwego sobie podmiotu, mocą stwórczego działania Boga. Tomasz zwraca uwagę na wyjątkowość sakramentu Eucharystii wśród innych sakramentów, w których ich materia, jak woda czy olej, nie ulegają substancjalnej przemianie, ale pozostając nadal sobą spełniają jedynie rolę narzędzia, którego użyciu towarzyszy, dzięki ich konsekracji, określona moc sprawiania duchowych skutków.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dzieło misyjne Kościoła w doświadczeniu wiary według kardynała Roberta Saraha

Jednym z bardziej rozpoznawalnych hierarchów katolickich jest obecnie kardynał Robert Sarah. W swych publikacjach i wystąpieniach odważnie kreśli obraz współczesnego Kościoła, nie bojąc się mówić takżeo jego kryzysie. Wśród jego refleksji znajdziemy również tematykę misyjną. Ta ostania jest o tyle interesująca i wartościowa, że pochodzi od wychowanka francuskiej misji w Gwinei, który stał się jednym z odpowiedzialnych za dzieło misyjne całego Kościoła powszechnego. Wskazuje na dobroczynne oddziaływanie misjonarzy dla historii jego kraju i ludu. Podkreśla konieczność nadprzyrodzonego rozumienia natury misji ad gentes, jej dynamizm i owocność wyrosłe na gruncie modlitwy. Kreśli duchową sylwetkę misjonarza. Z nadzieją ukazuje szansę na odnowę Kościoła i ratunek dla całej cywilizacji w misyjnej naturze Kościoła. Wskazuje na konkretne obszary, które mogą być zaczynem odnowy Kościoła i kultury zachodniej. Uważna lektura dzieł kard. Saraha pozwala odkryć ciągłą wymianę darów między Kościołami, wskazuje jednak na zmianę kierunków tej wymiany. Analiza myśli kardynała z Afryki potwierdza naukę o misyjnej naturze Kościoła a jednocześnie wewnętrzne zmiany, jakie w niej się dokonują.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Profil ekspiacyjny venii w praktyce bł. Doroty z Mątów Wielkich

Bł. Dorota z Mątów Wielkich (1347–1394) należy do grona największych pokutników średniowiecznej i nowożytnej Europy. Pokuta ekspiacyjna jest istotną metodą realizacji jej charyzmatu. Jaka wynika z analizy wymienionych źródeł, pokuta dorotańska obejmuje m.in. liczne i zróżnicowane rodzaje aktów venii (tj. aktów liturgicznych zastosowanych pierwotnie w liturgii świętej w rycie dominikańskim, a recypowanych w liturgii Zakonu Krzyżackiego), które są zarówno aktami pokuty, jak i aktami uobecnienia Męki Pańskiej w osobie ofiarnika, podejmującego ten rodzaj ekspiacyjnej modlitwy uniżenia dla zbawienia  wszystkich, na pożytek całej ludzkości. 

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Twórcza odwaga świętego Józefa przykładem dla współczesnych mężczyzn, mężów i ojców

Papież Franciszek w swoim liście „Patris corde”, opisując sylwetkę św. Józefa, używa określenia „twórczej odwagi” mówiąc, że „Ujawnia się ona szczególnie wtedy, gdy napotykamy na trudności. W obliczu trudności można bowiem zatrzymać się i zejść z pola walki, lub jakoś coś wymyślić. Czasami to właśnie trudności wydobywają z każdego z nas możliwości, o posiadaniu których nawet nie mieliśmy pojęcia”. Odbiorcę tekstu może zaintrygować to połączenie twórczości i odwagi. Celem niniejszego opracowania jest odnalezienie przejawów twórczej odwagi w życiu Józefa z Nazaretu. Dokonuje się tego w kilku wymiarach: w odwadze bycia sprawiedliwym, w odwadze składania ofiary z siebie i bycia sługą, w odwadze bycia ojcem, w odwadze bycia świętym, w odwadze do życia w czystości małżeńskiej. Analiza postaci św. Józefa w wymienionych kontekstach może posłużyć jako wzór dla współczesnych mężczyzn realizujących swoją męskość oraz pełniących rolę męża i ojca.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dogmat o zmartwychwstaniu ciała z perspektywy chrześcijaństwa i transhumanizmu

Wiara Kościoła koncentruje się na wydarzeniach zbawczych, jakie dokonały się w życiu Chrystusa. Jego męka i śmierć dopełniają się w zmartwychwstaniu. Ono staje się kluczem dla zrozumienia misji Chrystusa i Jego orędzia. To centralne miejsce zmartwychwstania dla wiary Kościoła pozwala na pozytywne postrzeganie przyszłości człowieka i świata. Eschatologiczne spełnienie przeniknięte jest nadzieją na pokonanie słabości, które – jako skutek grzechu – dotyczą ludzkiego życia. Starzenie się i umieranie to procesy, którym człowiek jest poddany wbrew swoim oczekiwaniom i pragnieniom. Oba procesy postępują nieuchronnie i dokonują się nie bez cierpienia. Czy można je pokonać inaczej niż przez oczekiwanie nowego, zmartwychwstałego ciała? Na to pytanie własną odpowiedź proponuje transhumanizm. W niniejszym artykule przedstawiona zostanie chrześcijańskie i transhumanistyczne postrzeganie zmartwychwstania. W obu wypadkach chodzi o przyszłość człowieka i jego szczęście. Jednakże proponowane środki i przewidywany cel okazują się  zdecydowanie różne. Transhumanizm, mimo swego podobieństwa do prawd chrześcijańskiej wiary, jest daleki od całości objawienia biblijnego.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kościelny porządek prawny a podstawowe prawa człowieka (Szczególnie prawo do wolności religijnej)

Sobór Watykański II uznał bez zastrzeżeń podstawowe prawa człowieka, tak jak zostały one zatwierdzone w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych z 1948 r. W tekstach soborowych zostają one wyprowadzone z godności ludzkiej, która przysługuje każdemu człowiekowi z racji jego podobieństwa do Boga. Podstawowemu dla Kościoła prawu do wolności religijnej Sobór poświęcił nawet osobny dokument, Deklarację o wolności religijnej Dignitatis humanae, w którym czytamy, „że wszyscy ludzie powinni być wolni od przymusu ze strony czy to poszczególnych ludzi, czy to zbiorowisk społecznych i jakiejkolwiek władzy ludzkiej, tak aby w sprawach religijnych nikogo nie przymuszano do działania wbrew jego sumieniu ani nie przeszkadzano mu w działaniu według sumienia prywatnie lub publicznie, indywidualnie lub w łączności z innymi, byle w godziwym zakresie” (DWR2).


Prawa do wolności religijnej żąda się najpierw od władzy świeckiej. Ale ponad i poza tym jest ono formułowane w sposób absolutny. Adresatem tego prawa jest więc także sam Kościół.


Wraz z uznaniem praw człowieka przez Sobór, Kościół katolicki dokonał znaczącej korekty kursu wobec powstałych na zsekularyzowanym gruncie proklamacji praw człowieka, który wyrażał się w ich negowaniu, a nawet częściowo w zwalczaniu przez papieży XIX wieku. Jak poważnie jest traktowana ta korekta soborowa, można odczytać z apeli papieży od czasu Soboru. Zachowania praw człowieka na całym świecie domagał się Paweł VI i obecnie Jan Paweł II.


Dążenie do nadania znaczenia prawom człowieka także na obszarze wewnątrzkościelnym sięgnęło − na gruncie wniosków Synodu Biskupów z roku 1967 dotyczących przyszłego Kodeksu oraz wielu przemówień papieża Pawła VI − zaplanowanej wówczas kościelnej księgi prawa komisji do spraw kodeksu. Od rozpoczęcia pracy kodyfikacyjnej katalog podstawowych, chrześcijańskich praw wszystkich wiernych formułowano na początku kościelnego prawa fundamentalnego. Prawo do wolności religijnej, które było ujęte w niektórych schematach Lex Ecclesiae Fundamentalis (LEF), zostało później z tego katalogu wykreślone i w zmienionej formie umieszczone pośród ogólnych norm spełniania nauczycielskiego zadania Kościoła.


Chciałbym najpierw przedstawić przyjęte do Codex Iuris Canonici z 1983 (a później do Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium z 1990 r.) podstawowe prawa chrześcijan, a następnie pokazać, jak mogą one być chronione w Kościele. Potem nastąpi porównanie tych praw z ogólnymi prawami człowieka. Na końcu pozwolę sobie na krytyczną ocenę opisanego stanu rzeczy.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
„Uroczysty szabat dla ziemi” (Kpł 25,4) jako element ekologicznego przesłania Biblii

Podejmując problematykę ekologiczną, Franciszek kieruje „naglące wezwanie” do podejmowania dialogu o sposobach budowania przyszłości planety i proponuje „ekologię integralną”. Początków tak rozumianej ekologii należy szukać w Piśmie Świętym. Stworzony na obraz i podobieństwo Boże człowiek otrzymuje zadanie roztropnego panowania nad światem, który powinien szanować i o który powinien się troszczyć. Wyrazem takiej troski jest obchodzenie roku szabatowego, w którym odpoczywa człowiek, zwierzęta, ziemia, ogrody i winnice.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Mediacja rodzinna jako pozasądowa metoda rozwiązywania sporów w sprawach rozwodowych

Celem artykułu jest opisanie wybranych aspektów mediacji rodzinnej stosowanej przy okazji rozwodu i ukazanie mediacji jako alternatywnej w stosunku do postępowania sądowego metody rozwiązywania sporu. W przypadku rozwodu styczność z sądem jest koniecznością, ponieważ to sąd jest właściwy do orzekania o ustaniu małżeństwa, jednak dzięki mediacji kontakt ten może zostać ograniczony do minimum a dodatkowo pozostawia w rękach uczestników mediacji większy wpływ na kształt porozumienia i sposób rozstania. Mediacja rodzinna może być postrzegana również jako instytucja mogąca przyczyniać się do wzmocnienia zasady trwałości małżeństwa oraz dzięki zmniejszeniu negatywnych emocji związanych z sytuacją konfliktową wewnątrz rodziny może mieć pozytywny wpływ na relacje rodzinne w przyszłości, w szczególności chroniąc, aby konflikt między rozwodzącymi rodzicami nie przenosił się na małoletnie dzieci.  

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Społeczność polska w Wiedniu w twórczości Radka Knappa

Społeczności polskiej za granicą poświęcono liczne opracowania naukowe. Docierają one jednak do wąskiej grupy uczonych. Sposobnością do zaprezentowania tej kwestii szerszemu gronu czytelników jest twórczość literacka. W odniesieniu do Polaków w Wiedniu wyróżnia się urodzony w 1964 r. w Warszawie Radek Knapp. W wieku 12 lat wyjechał do stolicy Austrii, gdzie zamieszkiwała jego matka. Miasto to i jego mieszkańców prezentuje on, sięgając po specyficzne poczucie humoru, korzystając obficie z osobistych doświadczeń zawodowych. W popularnym odbiorze Wiedeń jawi się jako jedno z najwspanialszych miejsc na świecie. Codzienność pokazuje, że sprawy są bardziej skomplikowane. Knapp podkreśla, że pomimo wad tego miasta on je lubi i się w nim dobrze czuje. Dobrze się w nim również czują Polacy i inni imigranci.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Święty Józef jako patron „w życiu i przy śmierci”   na przykładzie 10 pieśni pochodzących ze Zbioru pieśni  nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego, opublikowanego w Pelplinie w 1871 roku

Prezentowany artykuł jest odpowiedzią na wezwanie Ojca Świętego Franciszka, który publikując 8 grudnia 2020 roku list z okazji 150. rocznicy ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła katolickiego, zachęcił do jeszcze lepszego poznania osoby, która od wieków jest bliska każdemu człowiekowi. Podjęto zatem temat, mający na celu przybliżenie 10 pieśni ku czci św. Józefa, pochodzących z wydanego w 1871 roku w Pelplinie Zbioru pieśni nabożnych katolickich do użytku kościelnego i domowego. Analiza pieśni ukazuje niezwykłą cześć, jaką św. Józef cieszy się w Kościele. Utwory te wykonywane podczas liturgii, stawały się systematyczną katechezą, która tłumaczyła wydarzenia biblijne oraz przybliżała treści wiary katolickiej.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Historia parafii i kult św. Józefa w kościołach stacyjnych Roku św. Józefa w Diecezji Toruńskiej

Ustanowiony przez papieża Franciszka Rok św. Józefa jest okazją do pogłębienia relacji ze Świętym oraz ożywienia nabożeństwa ku Jego czci przez wspólnotę Kościoła. Jednym z wymiarów poznawania św. Józefa jest także studium historii kultu oraz nawiedzenie kościołów stacyjnych wyznaczonych przez biskupa w każdej diecezji. W diecezji toruńskiej świątyniami tymi są parafie w Chełmnie, Grudziądzu – Mniszku, Toruniu i Turznicach. Artykuł stanowi dokumentację wydarzeń związanych z przeżywaniem Roku św. Józefa w tych wspólnotach, przybliża historię poszczególnych parafii i kultu ich Patrona, opisuje istniejące w parafiach wspólnoty wiernych związane z osobą św. Józefa. Omówione zostały również wizerunki św. Józefa z poszczególnych kościołów stacyjnych.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kary śmierci według Miszny

Miszna wymienia cztery kary śmierci: ukamienowanie, uduszenie, spalenie i ścięcie, ale tej ostatniej kary zaniechano, uznając ją za barbarzyńską. Zgodnie z tradycją karę śmierci zatwierdzał sąd składający się z dwudziestu trzech sędziów. Artykuł, opierający się na oryginalnym tekście Miszny, przedstawia w wielkim skrócie instytucje sądowe różnych typów, omawia zakres władzy sędziów, prawo procesowe, a szczególnie procedurę sądową w sprawach karnych (przesłuchanie świadków, osądzanie, wydawanie wyroków). Precyzuje, za jakie winy wymierza się określoną karę śmierci oraz podaje sposoby jej wykonania.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
"Fiat, magnificat i służba". Podstawy duchowości maryjnej w pismach św. Urszuli Ledóchowskiej

Artykuł przedstawia podstawy duchowości maryjnej w pismach św. Urszuli Ledóchowskiej. Według założycielki Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego słowa: „fiat, magnificat i służba” wskazują na to, co fundamentalne w naśladowaniu Matki Bożej, która jest wierną służebnicą Pana, otwartą na Boże plany i zamysły, przyjmującą wolę Boga i zgadzającą się na Jego prowadzenie, przekraczające ludzką zdolność rozumienia i pojmowania. Triada „fiat, magnificat i służba” podaje kluczowe słowa, które stanowią życiowy drogowskaz dla wszystkich wierzących i pozwalają przybliżyć się do misterium Matki Zbawiciela oraz spojrzeć na Jej relacje z Bogiem i z ludźmi.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Pobożność jako cnota relacyjna wg św. Tomasza z Akwinu

Celem artykułu jest analiza rozumienia pobożności w myśli św. Tomasza z Akwinu jako cnoty i daru. Najpierw zostanie przedstawione rozumienie pobożności jako cnoty moralnej o charakterze relacyjnym, będącej dla Akwinaty ochotnym nastawieniem woli człowieka na służbę Bogu. Znaczenie tej cnoty można odkryć w zestawieniu z inną cnotą, będącą częścią sprawiedliwości, mianowicie z pietyzmem, dzięki któremu oddaje się należną cześć rodzicom i ojczyźnie. To odniesienie do pietyzmu nabiera znaczenia w kontekście rozważań nad darem pietyzmu jako nowym poziomie relacji człowieka z Bogiem, który jest Ojcem wszystkich ludzi. Na koniec zostanie ukazany związek daru pietyzmu z błogosławieństwem cichych, a więc z łagodnością będącą właściwą postawą wobec gniewu, którą Tomasz odczytuje nie jako słabość, ale siłę człowieka kształtującego swoje wybory nie pod przymusem uczuć, lecz w wolności.

Czasopismo: Studia Gdańskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Poglądy społeczno-religijne biskupa W. M. Farona

Nazwisko bpa Farona znana jest wielu duchownym i świeckim pamiętającym okres międzywojenny zwłaszcza w tych miejscowościach, w których istniały i działały parafie polskokatolickie.
Jego osobie i działalności, jak dotąd, nie poświęcono jednak żadnego odrębnego opracowania. Przez prezentację poglądów społeczno-patriotycznych i religijno-kościelnych tej niewątpliwie ciekawej i w pewnym senesie tragicznej postaci chcę choć w części tę lukę wypełnić. Opierał się będę na pracach, które bp Faron opublikował oraz na artykułach, listach pasterskich i odezwach, jakie zamieszczał na łamach "Polski Odrodzonej" oficjalnego organu prasowego Kościoła Polskokatolickiego w okresie międzywojennym.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne