rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zróżnicowanie odmianowe parametrów fizyko-chemicznych i czasu gotowania nasion grochu siewnego (Pisum sativum L.)

Ocenę zróżnicowania genotypowego parametrów technologicznych nasion w tym czasu gotowania przeprowadzono dla odmian grochu siewnego z Krajowego Rejestru. Nasiona pochodziły ze zbioru z dwóch kolejnych sezonów wegetacyjnych w Radzikowie (centralna Polska). W ocenie uwzględniano następujące parametry: masę 1000 nasion (MTN), procentowy udział łuski, zawartość białka, zawartość popiołu, pojemność hydratacyjną nasion, elektroprzewodnictwo roztworów po moczeniu nasion oraz czas gotowania. Stwierdzono istotność różnic genotypowych, lat zbioru oraz współdziałania genotypy × lata dla każdej z badanych cech nasion. Najwyższy współczynnik zmienności międzyodmianowej (CV%) stwierdzono dla czasu gotowania (24,1 i 22,3 odpowiednio dla CG 50% i CG 80%), następnie dla elektroprzewodnictwa roztworów po moczeniu (15,8) i masy 1000 nasion (10,0). Zidentyfikowano odmiany o skrajnie odbiegających wartościach dla poszcze¬gólnych cech. Istotność współdziałania wskazuje na różną reakcję odmian na warunki sezonu wegetacyjnego. Analiza skupień metodą Warda, z zastosowaniem kwadratu odległości euklidesowej jako miary odległości, pozwoliła wydzielić 4 grupy jednorodne pod względem 8 cech nasion. Uzyskane wyniki mogą być wykorzystane przez hodowców roślin w procesie tworzenia nowych odmian.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena zmienności fenotypowej i molekularnej okrągłonasiennej formy lędźwianu siewnego (Lathyrus sativus L.)

Obiekty badawcze stanowiły: mutant o okrągłych nasionach, odmiany Derek i Krab, jako potencjalny materiał z którego wywodzi się wyselekcjonowana okrągłonasienna forma oraz o obiekt kolekcyjny z Włoch (typowy przedstawiciel lędźwianów Południowej Europy). Zmienność cech na poziomie fenotypowym oceniano w oparciu o wyniki dwuletnich doświadczeń polowych w latach 2008 i 2009 założonych w czterech zróżnicowanych glebowo miejscowościach wykorzystując w tym celu wielocechową analizę statystyczną. Zmienność genetyczną wyrażoną stopniem podobieństwa genetycznego oceniano za pomocą markerów ISSR. Ponadto, oceniano skład chemiczny nasion w odniesieniu do zawartości białka, tłuszczu, profilu kwasów tłuszczowych oraz neurotoksyny — β-ODAP. Wykazano, że kulista forma lędźwianu pod względem takich cech jak: liczba rozgałęzień i strąków z rośliny, długość strąka, masa nasion ze strąka, liczba nasion z rośliny, a zwłaszcza masa 1000 nasion różni się istotnie od odmian Derek i Krab, a wszystkie trzy formy reprezentują inny morfotyp i poziom cech plonotwórczych w porównaniu z obiektem z Włoch. Ponadto, kulista forma charakteryzowała się wyższą niż u pozostałych form zawartością białka i tłuszczu, z dominującą zawartością kwasu oleinowego w profilu kwasów tłuszczowych. Wszystkie rodzime formy lędźwianu charakteryzowały się zbliżoną zawartością w nasionach neurotoksyny — β-ODAP z wyraźnie wyższą jej zawartością u formy z Włoch. Wykreślony dendrogram na podstawie wyników analizy ISSR wskazuje, że krajowe formy charakteryzują się znacznym podobieństwem genetycznym i wyraźną odrębnością od włoskiej formy. Wyniki na poziomie fenotypowym uzyskane z doświadczeń polowych wskazują ponadto, że spontaniczna mutacja kształtu nasion powstała z dużym prawdopodobieństwem w obrębie materiału populacyjnego z którego pochodzi odmiana Derek, aczkolwiek na poziomie molekularnym mutant wykazywał bliższe podobieństwo do odmiany Krab.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ wybranych cytokinin na mikropropagację Salvia officinalis

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) jest rośliną o bardzo szerokich właściwościach leczniczych, wśród których najistotniejsze to działanie odkażające, przeciwzapalne i przeciwpotne. Wyciągi z szałwii regulują pracę układu pokarmowego, obniżają poziom cukru we krwi, a także są silnym lekiem antyseptycznym unieczynniającym toksyny bakteryjne oraz hamującym rozmnażanie wielu rodzajów bakterii Gram dodatnich i Gram ujemnych, także odpornych na antybiotyki. Swoje wszechstronne zastosowanie szałwia zawdzięcza olejkowi eterycznemu o złożonym składzie, zawierającym m.in. tujon, cyneol, kamforę, borneol i pinen. Oprócz tego występują w nim garbniki katechinowe, trójterpeny, flawonoidy, gorycze (karnozol), kwasy organiczne, a także witaminy B1, C, PP oraz karoteny. Techniki in vitro umożliwiają masowe namnażanie wyselekcjonowanych roślin o najlepszych parametrach leczniczych lub roślin o nowych cechach uzyskanych na drodze transformacji. Celem badań było określenie wpływu wybranych cytokinin na wydajność mikropropagacji szałwii. Materiał do badań stanowiły eksplantaty wierzchołkowe szałwii, odmiany Bona. Hodowlę prowadzono na pożywkach Murashige Skoog (MS), zawierających różne stężenie kinetyny, BAP oraz zeatyny (2, 5, 10 mg/l). Najlepszy współczynnik namnażania roślin otrzymano przy użyciu cytokininy BAP (3,5–3, w zależności od stężenia), jednak zbyt duży odsetek zwitryfikowanych roślin skłonił do obniżenia poziomu tego fitohormonu. Wydajność i stabilność mikropropagacji przy użyciu BAP w stężeniu 0,3 mg/l sprawdzono podczas długookresowej hodowli (do pokolenia n-6). Praca obejmuje również zastosowanie cytokininy meta-Topolina (mT) jako alternatywy do fitohormonu BAP. Najlepsze rezultaty w mikropropagacji szałwii uzyskano przy zastosowaniu pożywki modyfikowanej 0,3 mg/l BAP. Współczynnik namanażania w tym przypadku oscylował w granicach 2,4–3,4 w kolejnych cyklach namnożeniowych.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Biologiczno-chemiczne właściwości perzu wydłużonego (Agropyron elongatum (Host, Beauv.) w aspekcie możliwości jego wykorzystania w fitoenergetyce

Przedmiot niniejszych badań stanowi materiał hodowlany nowo zaaklimatyzowanego w Radzikowie perzu wydłużonego pochodzącego z Azji. Badania prowadzono w Radzikowie w latach 2009–2011, polowe w dwóch doświadczeniach — w jednym nad właściwościami biologicznymi i anatomicznymi (zwłaszcza pędów generatywnych), a w drugim nad agrotechniką (głównie nawożenie i sposoby siewu). Analizy chemiczne i anatomiczne wykonane w laboratorium dwóch Katedr (Katedra Nauk o Drewnie i Katedra Łąkarstwa i Krajobrazu Przyrodniczego) Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Stwierdzono iż perz wydłużony różni się znacznie w stosunku do gatunków rodzimej polskiej flory traw wieloma cechami biologicznymi i morfologicznymi, a także anatomicznymi i składem chemicznym. Niektóre z tych cech wyraźnie predysponują perz wydłużony do jego uprawy i wykorzystania na cele fitoenergetyczne, a szczególnie do uzyskiwania energii cieplnej przez spalanie. Realność wykorzystania tej rośliny jako fitoenergetycznej zapewnia wysoki plon biomasy dobrej jakości i nasion.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wykorzystanie genów z gatunków diploidalnych, tetraploidalnych i heksaploidalnych pszenicy Triticum L. w odmianach pszenicy heksaploidalnej Triticum aestivum L.

W pracy dokonano przeglądu literatury w zakresie wykorzystania gatunków diploidalnych, tetraploidalnych i heksaploidalnych rodzaju Triticum L. w ulepszaniu odmian pszenicy Triticum aestivum L. Przedstawiono źródła korzystnych cech i dokonane introgresje 87 genów w odmianach pszenicy zwyczajnej, oraz podano lokalizację chromosomową. W genomie A, B i D odmian T. aestivum L. wprowadzono odpowiednio 36, 35 i 11 obcych genów. Introgresje te doprowadziły do ulepszenia cech pszenicy T. aestivum L., głównie odporności na patogeny zbożowe. Najwiecej genów obcych (23) warunkuje odporność na mączniaka prawdziwego Erysiphe graminis DC. f. sp. tritici Em. (syn. Blumeria graminis (DC.) E.O. Speer f. sp. tritici Em.), 16 genów nadaje odporność na rdzę brunatną Puccinia recondita Rob. ex Desm. f. sp. tritici, 13 genów — odporność na na rdzę źdźbłową (Puccinia graminis Pers. f. sp. tritici), 10 genów — odporność na rdzę żółtą Puccinia striiformis f.sp. tritici, 3 geny — odporność na uszkodzenia kłosów przez Fusarium graminearum Schwabe. (Gibberella zeae (Schw.) Petch). Wprowadzono także 12 genów odporności na pryszczarka heskiego (syn. muszka heska) Mayetiola destructor Say (syn. Phytophaga destructor Say) (Diptera :Cecidomyiidae), 7 genów wysokiej zawartości białka w ziarnie i 3 geny wysokiej zawartości Zn, Fe, Mn w ziarnie. Geny obce pochodziły z gatunków: T. monococcum L., T. boeoticum Boiss., T. urartu Tum, T. tauschii (Coss.) Schmal., T. speltoides Taush., T. carthlicum Nevski, T. dicoccoides Schweinf., T. turgidum L., T. macha Dek., T. ventricosa Taush., T. dicoccoides Schweinf., T. durum Desf., T. timopheevii Zhuk, T. comosa Sibth et Sm., T. spelta L. W pracy posługiwano się oryginalnym nazewnictwem gatunków, genów, jak i patogenów występujących w źródłowych pracach.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Piramidyzacja genów odporności w roślinach uprawnych

Intensywna chemiczna ochrona roślin przed chorobami i szkodnikami jest kosztowna, nieobojętna dla środowiska i budzi coraz większy sprzeciw konsumentów. Uzyskiwanie dużego plonu o wysokiej jakości przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania pestycydów jest możliwe, jeśli odmiany, oprócz dobrych cech agronomicznych, będą również odporne na patogeny i szkodniki. Ważne jest, aby odporność ta była efektywna i trwała w stosunku do różnych ras/patotypów patogena lub różnych gatunków patogenów lub szkodników. W niniejszej pracy przedstawiono przykłady poprawy odporności odmian kilku roślin uprawnych przez piramidyzację genów R oraz loci odporności ilościowej (QTL).

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wartość technologiczna ziarna ozimej pszenicy twardej odmiany Komnata w zależności od sposobu chemicznej ochrony roślin

W pracy oceniono wpływ sposobu chemicznej ochrony roślin na właściwości ziarna i mąki ozimej pszenicy twardej odmiany Komnata. W latach 2005–2008 w RZD Pawłowice, należącym do Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu przeprowadzono ścisłe doświadczenie polowe w 4 powtórzeniach, na glebie kompleksu pszennego dobrego, w stanowisku po rzepaku ozimym. W doświadczeniu polowym zastosowano trzy sposoby chemicznej ochrony roślin oraz poziom kontrolny, w którym nie stosowano środków ochrony roślin przeciwko patogenom wywoływanym przez grzyby. Uzyskane ziarno oceniono pod względem cech fizycznych, przemiałowych oraz cech jakościowych mąki, według metodyki obowiązującej w przetwórstwie pszenicy twardej. Uzyskane wyniki badań wykazywały znacznie większy wpływ warunków pogodowych na cechy ziarna i mąki ozimej pszenicy twardej niż sposobu chemicznej ochrony roślin. Ziarno o najkorzystniejszych cechach jakościowych otrzymano w 2006 roku, w którym w lipcu, podczas dojrzewania pszenicy odnotowano bardzo niską sumę opadów (12 mm), a temperatura przekraczała o prawie 5°C średnią wieloletniej z lat 1976–2005. Wartość współczynnika Sielinianova (k) dla tego okresu wyniosła tylko 0,16. Sposób chemicznej ochrony roślin, polegający na zaprawianiu ziarna siewnego i dwukrotnym stosowaniu fungicydów, sprzyjał uzyskaniu ziarna o najlepszych cechach jakościowych za wyjątkiem wartości wskaźnika wielkości cząstki. Wpływ badanego czynnika na cechy przemiałowe ziarna za wyjątkiem wydajności mąki śrutowej i wymielności kaszek był nieistotny, natomiast w odniesieniu do cech jakościowych mąki powodował jedynie obniżenie rozpływalności glutenu.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Reakcja pszenicy jarej odmiany Parabola na dolistne dokarmianie mocznikiem i Mikrokomplexem

W latach 2008–2010 przeprowadzono ścisłe doświadczenie polowe, którego celem było określenie reakcji roślin pszenicy jarej na dolistne dokarmianie. Stwierdzono, że zastosowane nawozy: mocznik, Mikrokomplex oraz mieszanka mocznika z Mikrokomplexem nie zmodyfikowały istotnie liczby ziaren w kłosie i MTN, jednak plon nasion na obiektach dokarmianych był większy w porównaniu do obiektu kontrolnego, przy czym istotna różnica dotyczyła tylko łącznej aplikacji mocznika z Mikrokomplexem. Wyrównanie i celność ziarna wyniosły średnio 85% i nie zostały istotnie zróżnicowane przez badany czynnik. Największą zawartość białka ogólnego oznaczono w ziarnie pozyskanym z obiektów dokarmianych azotem i wyniosła ona 14,6%.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zależność plonu rodów pszenicy ozimej od stopnia porażenia przez Stagonospora nodorum i Puccinia triticina w zróżnicowanych warunkach polowych

Celem pracy była ocena wpływu porażenia septorią liści (Stagonospora nodorum) i rdzą brunatną (Puccinia triticina) na plon pszenicy ozimej w zróżnicowanych środowiskach agroklimatycznych. Ścisłe doświadczenia polowe z 49 obiektami pszenicy ozimej przeprowadzono w 3 miejscowościach: Grodkowice, Bąków i Smolice. Zbadano zmienność, genetyczne warunkowanie, stopień porażenia septorią liści, rdzą brunatną oraz wysokość plonu ziarna badanych form. Oceniono współzależność fenotypowo-genotypową pomiędzy septorią liści, rdzą brunatną i plonem ziarna. Przeprowadzono wieloczynnikową analizę wariancji do oceny wpływu środowisk i badanych chorób na plon ziarna pszenicy ozimej. Stwierdzono wysoce istotną dodatnią zależność pomiędzy odpornością na S. nodorum a plonem ziarna pszenicy ozimej. Analiza wieloczynnikowa ujawniła istotny wpływ miejscowości (czynnik środowiskowy), stopnia porażenia S. nodorum i P. triticina oraz niektórych interakcji pomiędzy tymi czynnikami na plon pszenicy ozimej.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zmodyfikowana technika pojedynczego ziarna w hodowli jęczmienia ozimego

Technika pojedynczego ziarna (ang. single seed descsent, SSD) jest coraz częściej stosowana do uzyskiwania form homozygotycznych w hodowli zbóż. Stanowi ona modyfikację klasycznego ramszu i polega na losowym wyborze w każdym pokoleniu, począwszy od F2, po 1 ziarnie z rośliny. W pokoleniu F5 lub dalszym zbiera się wszystkie nasiona z rośliny; potomstwo pojedynczej rośliny stanowi linię SSD. Praca przedstawia modyfikację techniki SSD polegającą na połączeniu jej z kulturą in vitro niedojrzałych zarodków. Pozwala to wyeliminować okres spoczynku nasion i tym samym przyspieszyć cykl hodowlany. Wykazano, że stosując zaproponowaną technikę można w ciągu pierwszych trzech lat przyspieszyć cykl hodowli jęczmienia ozimego o 2–3 lata.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ocena zmienności cech agronomicznych odmian jęczmienia jarego z Banku Genów w Radzikowie

W pracy przedstawiono zmienność cech agronomicznych odmian jęczmienia jarego w latach 2008–2010 zgromadzonych w Banku Genów IHAR — PIB Radzików. Praca jest kontynuacją wcześniejszych badań. Wykonano obserwacje i pomiary: wczesności (liczba dni od 1 stycznia do kłoszenia), odporności na podstawowe choroby i wyleganie (w skali 9-stopniowej), wysokości roślin, długości i wagi kłosa, liczby ziaren w kłosie, masy 1000 ziaren. Odmiany znacznie różniły się pod względem badanych cech. Pozwoliło to na wstępne wyodrębnienie genotypów jęczmienia jarego o pożądanych cechach agronomicznych i ewentualne włączenie ich do programów hodowlanych.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Przegląd badań nad regulacją ekspresji genów głównych odporności roślin na patogeny

Rośliny, podobnie jak zwierzęta, wykształciły wielopoziomowe mechanizmy obronne, które nadają im odporność na szkodniki i patogeny. Pierwotna odpowiedź obronna nie zawsze jednak zapewnia wystarczający poziom odporności na patogeny, które dysponują szerokim wachlarzem mechanizmów przystosowawczych. Inny typ odporności jest warunkowany przez geny główne odporności — geny R. Kodowane przez nie białka, pełniące rolę receptorów, oddziałują z produktami genów awirulencji patogenów i uruchamiają szlak transdukcji sygnału, który prowadzi do reakcji nadwrażliwości, co zapobiega szerzeniu się infekcji. W związku z wysokimi zdolnościami adaptacyjnymi patogenów, poszukuje się nowych genów odporności w dzikich gatunkach roślin, które zapewniłyby roślinom uprawnym trwałą odporność. Mimo dużej liczby zidentyfikowanych i sklonowanych genów R, badaniami ekspresji objęto jak dotąd niewiele z nich. Geny R, pomimo podobieństw budowy, wykazują różny wzór ekspresji pod wpływem działania czynników biotycznych i abiotycznych. Większość genów R ulega konstytutywnej ekspresji, lecz obserwowane są także przypadki wzmacniania lub indukcji ekspresji w wyniku kontaktu z patogenem. Badania molekularne dotyczące ekspresji genów R mogą mieć w niedalekiej przyszłości zastosowanie aplikacyjne w selekcji roślin do hodowli odpornościowej, na co wskazują wyniki dotychczasowych doświadczeń. Celem przeglądu jest usystematyzowanie informacji uzyskanych z dotychczasowych badań nad ekspresją genów odporności roślin na patogeny.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Skuteczność i selektywność herbicydów w regulacji zachwaszczenia na plantacji ziemniaka

Wyniki badań pochodzą z doświadczenia polowego przeprowadzonego w latach 2002–2004 w Rolniczej Stacji Doświadczalnej Zawady. W doświadczeniu obiekty badawcze stanowiły: I czynnik — dwa sposoby uprawy roli (tradycyjna i uproszczona), II czynnik — siedem sposobów odchwaszczania. Celem badań było określenie wpływu dwóch sposobów uprawy roli i siedmiu sposobów odchwaszczania na skuteczność zniszczenia powietrznie suchej masy chwastów oraz oddziaływania fitotoksycznego herbicydów stosowanych w uprawie ziemniaka. Stopień zniszczenia powietrznie suchej masy chwastów oznaczonej zarówno na początku wegetacji jak i przed zbiorem bulw ziemniaka był różnicowany przez czynniki doświadczalne. Przed zwarciem rzędów ziemniaka większą skuteczność w ograniczaniu powietrznie suchej masy chwastów uzyskano w obiektach, na których stosowano uprawę uproszczoną średnio — 66,1%. Największą skuteczność zniszczenia powietrznie suchej masy chwastów przed zwarciem rzędów ziemniaka, jak i przed zbiorem bulw otrzymano w obiektach, na których zastosowano mieszaninę herbicydów Plateen 41,5 WG i Fusilade Forte 150 EC oraz Plateen 41,5 WG i Fusilade Forte 150 EC z dodatkiem adiuwantu Atpolan 80 EC. Zmniejszenie zachwaszczenia wynosiło odpowiednio 80,3% i 61,9%. Sposoby odchwaszczania wpływały istotnie na uszkodzenia roślin ziemniaka. Sposoby odchwaszczania wpłynęły istotnie na uszkodzenia roślin ziemniaka (tab. 4). Największe uszkodzenia zaobserwowano w obiekcie, na którym zastosowano mieszaninę herbicydów Barox 460 SL + Fusilade Forte 150 EC, średnia wartość uszkodzeń wg 9. stopniowej skali EWRC wyniosła 4,2. Jednakże były one przemijające, co świadczy o selektywności stosowanych herbicydów w stosunku do rośliny uprawnej

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Porównanie efektywności różnych sposobów regulacji zachwaszczenia w łanie ziemniaka

Porównanie efektywności różnych sposobów odchwaszczania ziemniaka wykonano na podstawie doświadczeń polowych przeprowadzonych w latach 2005–2007 w Rolniczej Stacji Doświadczalnej Zawady. Warianty doświadczenia obejmowały cztery sposoby regulacji zachwaszczenia: pielęgnacja mechaniczna oraz trzy obiekty pielęgnacji mechaniczno-chemicznej z użyciem herbicydów Plateen 41,5 WG, Racer 250 EC i Sencor 70 WG. Do oceny ekonomicznej sposobów odchwaszczania wykorzystano metodę opartą na standardowej nadwyżce bezpośredniej (SGM — Standard Gross Margin). Celem badań było porównanie efektywności różnych sposobów regulacji zachwaszczenia w ziemniaku. Wartość uzyskanego plonu bulw ziemniaka była zróżnicowana i kształtowała się od 5657,5 do 11593,5 PLN·ha-1, a standardowa nadwyżka bezpośrednia wynosiła od 100,1 do 5709,0 PLN. Największy plon bulw ziemniaka i największą nadwyżkę bezpośrednią uzyskano z obiektu, na którym zastosowano herbicyd Sencor 70 WG.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Odmianowe i środowiskowe zróżnicowanie zawartości glikoalkaloidów w bulwach ziemniaka

Celem badań polowych przeprowadzonych w latach 2006–2009 było określenie zawartości glikoalkaloidów w bulwach nowych odmian ziemniaka (bardzo wczesne — Impala, Miłek, Velox, wczesne — Augusta, Ewelina, Nora, Oman, średnio wczesne — Elanda, Marlen, Meridian, średnio późna — Roko, późne – Medea, Kuras, Pokusa) z uwzględnieniem warunków klimatycznych w okresie wegetacji. Badania przeprowadzono na glebie lekkiej, nawożonej organicznie słomą i międzyplonem gorczycy białej. Nawożenie mineralne stosowano w dawce: 100 kg N∙ha-1, 39,2 kg P∙ha-1, 99,6 kg K∙ha-1. Sumaryczną zawartość glikoalkaloidów (cTGA) oznaczono kolorymetryczną metodą Bergersa. Stwierdzono, że zawartość glikoalkaloidów w bulwach ziemniaka w większym stopniu różnicowana była przez czynnik genetyczny-odmiany (50%) niż czynnik środowiskowy — warunki klimatyczne w latach (27%). Zawartość glikoalkaloidów wahała się od 29 mg·kg-1 w odmianie Impala do 134 mg·kg-1w bulwach odmiany Kuras. W roku 2007 o dużej ilości opadów i niskiej temperaturze powietrza w okresie wegetacji stwierdzono największą zawartość glikoalkaloidów w bulwach.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Cechy morfologiczne i płodność mieszańców niektórych gatunków rodzaju Aegilops sp. z pszenicą heksaploidalną Triticum aestivum L.

W warunkach polowych wykonano krzyżowania między gatunkami Aegilops biuncialis Vis., Ae. columnaris Zhuk., Ae. cylindrica Host., Ae. triaristata Willd. 4x, Ae. variabilis (peregrina) Eig, Ae. crassa Boiss. 6x a odmianami Triticum aestivum L. (Begra, Legenda, Rusałka, Zyta). Celem krzyżowań było poszerzenie zmienności genetycznej pszenicy zwyczajnej. Z uzyskanych 18-dniowych mieszańcowych ziarniaków F1 w warunkach in vitro izolowano zarodki i podkiełkowy¬wano je na pożywce MS z dodatkiem 10 mg dcm-3 IAA (kwas β-indolilo-3-octowy) i 0,04 mg dcm-3 kinetyny. Po 4 tygodniach rośliny mieszańcowe, które rozwinęły się z zarodków, przesadzono do doniczek, a następnie w połowie września wysadzono je na polu doświadczalnym. Na wiosnę po ruszeniu wegetacji rośliny mieszańcowe kolchicynowano. W fazie dojrzałości pełnej na roślinach mieszańcowych F1 dokonano pomiarów następujących cech biometrycznych — krzewienia ogólnego, długości pędu głównego, średnicy drugiego od dołu międzywęźla, długości osadki kłosowej kłosa głównego, zbitości kłosa głównego (liczba kłosków na 1 dcm osadki kłosowej) i płodności kłosa głównego (liczba ziarniaków na 1 kłosek). Większość mieszańców F1 charakteryzowały się silnym krzewieniem, podobnym do dzikich gatunków rodzicielskich (33,5–124,0 źdźbeł), zbliżoną do pszenic długością pędu głównego (87,0–98,0 cm) i osadki kłosowej (0,7–1,3 dcm), pośrednią średnicą 2. od dołu międzywęźla (2,2–3,7 mm) i zbitością kłosa głównego (10,4–14,9) oraz istotnie niższą płodnością (0,0–1,3). Wśród nich najwyższą płodnością wyróżnił się mieszaniec T. aestivum L. cv. Zyta × Ae. cylindrica Host. Uzyskanie mieszańców F1 Aegilops sp. z T. aestivum L. jest pierwszym etapem umożliwiającym wyselekcjonowanie roślin o wysokiej zawartości białka i mikroelementów (żelaza i cynku) w ziarnie oraz tolerancyjnych na suszę i choroby grzybowe.

Czasopismo: Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo