rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rozwój wykorzystania granitoidów masywu Strzegom-Sobótka w latach 2003-2012 w budownictwie i drogownictwie

W artykule przedstawiono podstawowe dane o budowie geologicznej masywu Strzegom—Sobótka: genezie skał magmowych, lokalnych odmianach skał granitoidowych, budowie tektonicznej. Scharakteryzowano zmiany bazy zasobowej granitoidów masywu, rozmieszczenie złóż, właściwości fizykochemiczne skał oraz zmiany zasobów geologicznych i przemysłowych. Wyszczególniono producentów w powiązaniu ze złożami oraz opisano dynamikę wydobycia kruszyw i elementów kamiennych w korzystnych latach eksploatacji 2003-2011. Wskazano na znaczenie granitoidów masywu w podaży krajowych surowców mineralnych oraz dla rozwoju gospodarczego regionu.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ dostaw LNG na rozwój krajowego rynku gazu ziemnego

Po oddaniu do eksploatacji terminalu LNG w Świnoujściu Polska stała się aktywnym uczestnikiem globalnego, dynamicznie rozwijającego się rynku gazu skroplonego (LNG). W artykule przybliżono najważniejsze zmiany na europejskim rynku gazu ziemnego – zwrócono uwagę na spadek zapotrzebowania, ograniczenie wydobycia oraz przedstawiono kierunki zaopatrzenia w gaz ziemny. Następnie podjęto próbę oszacowania wpływu realizowanych inwestycji po stronie podażowej globalnego rynku LNG na europejski rynek gazowy. W tym kontekście istotne wydają się działania podejmowane w USA, gdyż już w 2016 r. przybyły z tego kraju do UE dwie dostawy LNG. Nie bez znaczenia dla europejskiego rynku gazu jest również realizowany w Japonii plan powrotu do energetyki jądrowej. Kraj ten jest największym importerem LNG na świecie, dlatego też znaczne ograniczenie importu gazu skroplonego może mieć przełożenie także na europejski rynek gazu. W dalszej części artykułu skoncentrowano się na szansach jakie wiążą się z dostawami LNG do Polski oraz przybliżono plany dalszych inwestycji w zakresie rozbudowy krajowej infrastruktury LNG. jak przedstawiono w artykule, w ciągu ostatnich lat zaobserwowano zasadnicze obniżenie się cen lNG oraz zmniejszenie zróżnicowania pomiędzy tymi cenami w poszczególnych krajach, będących importerami LNG. Przedstawiono przykładowe kierunki, gdzie może zostać zagospodarowane LNG w kraju.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ryzyko poszukiwawcze projektów wydobywczych a europejski rynek LNG

Artykuł opisuje bieżący stan poszukiwań i wydobycia węglowodorów – szczególnie gazu ziemnego w kierunku wykorzystania do skroplenia do LNG. Koncentruje się na wydobyciu w Stanach Zjednoczonych, Katarze, Rosji, jako krajów mogących dostarczać i mających bezpośredni wpływ na dostawy LNG do Unii Europejskiej. Szczegółowo przeanalizowano kwestię cen i punktu cenowego dla Henry Hub, poniżej którego opłacalne staje się dostarczanie LNG do UE. Wskazuje, że eksport LNG dla rządu rosyjskiego stał się bardzo ważny dopiero w latach 2013–2014. Autor konkluduje, że w jego opinii Rosja dość późno zaczęła myśleć o rozwoju terminali LNG i że zbyt późno (grudzień 2013 roku) weszła w życie w Rosji ustawa dotycząca liberalizacji eksportu LNG, rozbijając tym samym monopol Gazpromu na eksport gazu ziemnego. Amerykańska rewolucja łupkowa kosztowała miliardy dolarów, pozwoliła jednak kompletnie zmienić amerykański przemysł wydobywczy oraz pozycję surowcową, ale przede wszystkim energetyczną Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Podkreślono, że dla polskiego projektu łupkowego, poniesione dotychczas koszty są minimalne i w żadnym wypadku nie pozwalają ocenić potencjału zasobów niekonwencjonalnych złóż w Polsce. Według wyliczeń w projekt „polskie łupki” powinno było zostać zainwestowane od 20 do 40 mld zł na jeden obszar koncesyjny, a dopiero wykonanie 300–400 odwiertów poziomych (najlepiej na obszarze 2–3 koncesji) z wielosekcyjnymi szczelinowaniami hydraulicznymi daje szansę na racjonalność decyzji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stan rozpoznania i możliwości powiększenia zasobów kwarcu żyłowego na Dolnym Śląsku

W artykule przedstawiono wystąpienia kwarcu żyłowego o znaczeniu przemysłowym; znane są one jedynie z regionu dolnośląskiego. Największe skupienia żył kwarcowych rozpoznano w Sudetach Zachodnich (blok karkonosko-izerski) oraz w północnej części strefy kaczawskiej na bloku przedsudeckim gnejsy Wądroża Wielkiego, masyw granitoidowy Strzegom-Sobótka). Dotychczas udokumentowano siedem złóż kwarcu żyłowego, z których jedynie trzy są zagospodarowane: "Stanisław", "Taczalin" i "Krasków". Spośród obszarów prognostycznych i perspektywicznych największe znaczenie surowcowe mają wystąpienia w Rębiszowie, Olesznej Podgórskiej, Morawie i Taczalinie oraz wiązki żył w rejonie Mikołajowic i Wądroża Wielkiego. Zostały one stosunkowo dobrze rozpoznane, a występująca tam kopalina (czyste odmiany kwarcu gruboziarnistego, kwarc wielkokrystaliczny) nadaje się do różnorodnych zastosowań, m.in. w przemyśle elektrotechnicznym, chemicznym, szklarskim, ceramicznym, hutniczym. Utrudnieniem w górniczym zagospodarowaniu poszczególnych wystąpień są ograniczenia planistyczne, niekiedy środowiskowe, a także konieczność prowadzenia selektywnej eksploatacji kopaliny.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ zmian cen ropy naftowej na rynek walutowy

Rynek walutowy jest największym światowym rynkiem. Jego funkcjonowanie wpływa na całą gospodarkę światową. Jest on także przedmiotem oddziaływania innych rynków. Jednym z takich rynków jest światowy rynek ropy naftowej. Przedmiotem badań wzajemnych relacji pomiędzy tymi rynkami był dotychczas wpływ zmian kursu EUR/USD, podstawowej pary walutowej rynku światowego, na zmiany ceny ropy oraz wpływ zmian cen ropy naftowej na kursy walutowe krajów będących dużymi jej importerami. Brakuje natomiast opisu skutków zmian cen ropy naftowej dla kursu EUR/USD oraz dla kursów walut krajów eksportujących ropę naftową. Celem niniejszego artykułu jest częściowe przynajmniej zapełnienie tej luki. Przedmiotem analizy był wpływ zmian cen ropy naftowej na poziom kursów EUR/USD, RUB/USD, BRL/USD oraz NOK/USD w okresie od początku marca 2011 do końca czerwca 2017 roku. W analizie tej wykorzystany został ekonometryczny model VAR. Wyniki tej analizy wykazały, że wpływ zmian cen ropy naftowej na badane kursy walutowe był bardzo wyraźny. Dotyczył on zarówno mającego znaczenie globalne kursu EUR/USD, jak i kursów walut krajów eksportujących ropę naftową. Najbardziej wpływ ten widoczny był w przypadku Rosji, w przypadku Norwegii i Brazylii był nieco słabszy, lecz również widoczny.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
O potrzebie uchwalenia międzynarodowej konwencji o zasobach mineralnych

Swobodny dostęp do surowców mineralnych staje się kluczowym problemem współczesnego świata i stwarza nowe warunki rozwoju geopolityki surowcowej. Bezpieczeństwo surowcowe jest jednym z najbardziej palących problemów XXI wieku związanym z rosnącymi potrzebami gospodarki światowej i wyczerpywaniem się zasobów złóż. Światowa gospodarka (w tym gospodarka zasobami mineralnymi) charakteryzuje się procesami globalizacji i koncentracji. Pojawia się w związku z tym potrzeba przyjęcia nowej międzynarodowej konwencji dotyczącej zasobów mineralnych i wód podziemnych, ich racjonalnego wykorzystania, zarządzania i ochrony. Istnieje także potrzeba opracowania i przyjęcia jednolitej międzynarodowej klasyfikacji zasobów kopalin.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Charakterystyka surowcowa kruszywa dolomitowego na przykładzie kopaliny z Libiąża (region śląsko-krakowski)

Badania składu chemicznego i mineralnego wykazały, że w analizowanych próbkach skał ze złoża Libiąż - obok dominującego dolomitu - występują zmienne ilości kalcytu. Są one najmniejsze, niemal śladowe, w dolomicie diploporowym i wyraźnie większe w dolomicie kruszconośnym. Obie te odmiany reprezentują dolomity sparytowe o teksturze porowatej i bezładnej. Dolomit diploporowy jest zbudowany z ksenomorficznych, rzadziej hipautomorficznych kryształów dolomitu. Z drugiej strony dwie generacje dolomitu występują w dolomicie kruszconośnym: pierwsza - reprezentowana przez kryształy automorficzne i druga - przez kryształy ksenomorficzne. Na podstawie automatycznej analizy obrazu mikroskopowego badanych próbek stwierdzono, że wyraźnie mniejszą - w porównaniu z dolomitem diploporowym - porowatością całkowitą charakteryzuje się dolomit kruszconośny. Parametry fizyczno-mechaniczne dolomitów kruszconośnych - takie jak: wytrzymałość na ściskanie, gęstość pozorna, nasiąkliwość, porowatość całkowita, mrozoodporność - są korzystniejsze w porównaniu z dolomitami diploporowymi. Przemawia to za stosowaniem dolomitów kruszconośnych ze złoża Libiąż do produkcji kruszyw łamanych do betonu. Ponadto, takie ich wykorzystanie jest uzasadnione tym, że odmiana ta nie może być - w przeciwieństwie do dolomitów diploporowych - używana do produkcji elementów kamiennych ze względu na niejednolitą barwę i często zbyt cienkie uławicenie w złożu.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gaz ziemny w zrównoważonym rozwoju krajowej gospodarki

Gaz ziemny w strukturze energetycznej wielu gospodarek świata odgrywa znaczącą rolę. w Polsce jego znaczenie jest stosunkowo niskie, ale w ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tym surowcem. Celem pracy jest przedstawienie roli gazu ziemnego jako nośnika energii pierwotnej oraz określenie jego wpływu na zrównoważony rozwój i bezpieczeństwo energetyczne Polski. Istotna jest również kwestia rozwoju gospodarki krajowej. Rozważania teoretyczne skupiają się na najistotniejszych elementach cechujących rynek gazu ziemnego. w artykule zestawiono najważniejsze krajowe regulacje dotyczące rozwoju sektora gazowego w Polsce. Przedstawiono ilość posiadanych zasobów surowca, wysokość jego importu oraz kierunek, z którego surowiec trafia do kraju. Poruszono przy tym aspekty polityczne, jak i geograficzne w zakresie kierunków pozyskania gazu ziemnego. w artykule wskazano stopień oraz możliwości kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego. opisano również zagadnienie dotyczące istotności posiadania zasobów zgromadzonych w podziemnych magazynach oraz ich wielkość. Autorzy wskazują na wzrost zróżnicowania surowcowego w zakresie struktury produkcji energii elektrycznej oraz ciepła. Zwrócono uwagę na kierunek przejścia na paliwa proekologiczne.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ekologiczna i geologiczna ocena obiektów możliwego składowania odpadów pogórniczych w kamieniołomie w Płazie

Utylizacja odpadów wydobywczych jest jednym z ważniejszych problemów w Polsce i na Ukrainie. W artykule przedstawiono jeden z wariantów lokowania odpadów górniczych w wyrobisku kopalni wapieni w Płazie. W tym celu przeprowadzono analizę bazy zasobowej złoża oraz rozmieszczenia zasobów w ustalonych granicach. Złoże wapieni Płaza zlokalizowane jest w zachodniej części województwa małopolskiego, w całości na terenie gminy Chrzanów. Złoże budują węglanowe utwory triasu środkowego reprezentowane przez wapien - no-dolomitowe warstwy olkuskie, wapienno-margliste warstwy gogolińskie oraz podścielające je dolomityczne utwory retu. Największą wartość surowcową posiadały czyste wapienie ze spągowej części warstw olkuskich, obecnie niemal całkowicie wyeksploatowane. W artykule przedstawiono obecny stan zasobów przemysłowych oraz ich jakość (właściwości chemiczne i fizyczne), a także potencjalnych odbiorców surowca i możliwości przedłużenia żywotności pracy kopalni. Zgodnie z wynikami monitoringu środowiska przeprowadzono ocenę warunków gruntowych i hydrogeologicznych, której wyniki pozwoliły na zaproponowanie nowego wydajniejszego wykorzystania obszaru funkcjonującego kamieniołomu dla celu lokowania odpadów górniczych. W opracowaniu przedstawiono koncepcyjny schemat transportu odpadów, planowanego ich rozmieszczenia i zagęszczenia w wyrobisku odpadów wydobywczych pierwszej, drugiej i trzeciej grupy oraz następnie rekultywacji powierzchni terenu. Ze względu na brak analogii takiego rozwiązania, proponuje się traktowanie funkcjonującego wyrobiska jako jednolitego zintegrowanego systemu geomechanicznego, działającego w warunkach niepewności. W celu zbadania dynamiki rekonsolidacji odpadów, przewidziano środki techniczne służące do ciągłego monitorowania ich osiadania. Proponowane rozwiązania dotyczące synchronicznego składowania odpadów wydobywczych oraz jednoczesnej eksploatacji pozostałych zasobów złoża pozwolą wydłużyć żywotność pracy kopalni na następne 15–20 lat.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania środowiskowo-przestrzenne zagospodarowania złóż kopalin w wybranych gminach województwa małopolskiego

Celem artykułu jest prezentacja wyników oceny realizowania ochrony złóż kopalin wskazanych do ochrony w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego (2003) na tle uwarunkowań środowiskowo-przestrzennych. W ocenie uwzględniono strukturę funkcjonalno-przestrzenną gmin, w których te złoża występują. Określono stabilność ekologiczną gmin oraz konfliktowość przyszłego zagospodarowania złóż. W badaniach skoncentrowano się na złożach dotychczas niezagospodarowanych oraz złożach z zaniechaną eksploatacją (31 złóż). Ocenie poddano 23 gminy województwa małopolskiego. Z przeprowadzonych badań wynika, że większość ocenianych gmin uzyskało bardzo niską lub niską ocenę stabilności ekologicznej krajobrazu. Tylko gmina Bystre Sidzina odznacza się średnią stabilnością. Na tak niską ocenę wpływa znaczący udział niestabilnych elementów krajobrazu (uprawy rolne, tereny zabudowane oraz przemysłowe) w strukturze użytkowania gruntów. W badaniu konfliktowości złóż ze środowiskiem, ocenie poddano czynniki związane z użytkowaniem terenu, formami ochrony przyrody oraz planowanym zagospodarowaniem terenu. Zaproponowano 5 klas konfliktu zagospodarowania złóż. Spośród badanych 31 złóż aż 17 znajduje się w klasach charakteryzujących średni (9 złóż) oraz duży (8 złóż) konflikt. W wielu przypadkach konfliktowość ta jest dodatkowo powiększona poprzez ograniczenia zagospodarowania złóż związane z przebiegiem inwestycji drogowych i technicznych oraz z powodu przewidywanego znaczącego wpływu eksploatacji na środowisko. Na możliwość zagospodarowania złóż znaczący wpływ ma także rodzaj przeznaczenia terenu ustalony w dokumentacjach planistycznych gmin. W wielu przypadkach dopatrzono się nieprawidłowości, np.: błędnie naniesionych granic złóż w załącznikach graficznych dokumentacji oraz przeznaczenia obszarów ich występowania na cele niegórnicze, uniemożliwiające późniejsze ich zagospodarowanie. Z 31 złóż tylko dla 12 zapisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dopuszczają potencjalną działalność górniczą, w przypadku 4 złóż w dokumentach planistycznych gmin brak jest jakiejkolwiek informacji o ich istnieniu.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Modelowanie cenowe złoża węgla brunatnego Gubin jako wstęp do właściwej gospodarki surowcowej

W pracy przedstawiono podejście do złoża kopaliny jako dobra ekonomicznego umożliwiającego pozyskanie pieniądza w czasie, w procesie jego eksploatacji. Zaproponowano model cenowy złoża do wstępnej jego analizy pod kątem opłacalności eksploatacji, okonturowania zasobów przemysłowych, wyboru miejsca udostępnienia oraz sterowania wydobyciem w funkcji ceny kopaliny. Wykorzystany do modelowania parametr cenowy jest wypadkową parametrów jakościowych i strukturalnych złoża, które mają wpływ na cenę kopaliny. Wzór na parametr cenowy dla modelowania złoża węgla brunatnego opracowano na podstawie zmodyfikowanej formuły cenowej wykorzystywanej do rozliczeń. W pracy przedstawiono 3 warianty parametru cenowego: Cj oparty na parametrach jakościowych, tj. wartość opałową Q, popielność A oraz zawartość siarki S. Do obliczania drugiego parametru Cm oprócz parametrów jakościowych włączono również miąższość pokładu węgla M. Parametry Cj i Cm mają charakter względny i odnoszą się do kopaliny w punkcie złoża. Trzeci parametr cenowy CR, uwzględnia powierzchnię jednostkową i gęstość węgla i przedstawia realną cenę kopaliny w złożu wyrażoną w złotych. Metodę modelowania cenowego zaprezentowano na przykładzie złoża węgla brunatnego Gubin. Analizowane złoże zajmuje czołowe miejsce w wielu rankingach pod kątem przydatności do zagospodarowania górniczego. Złoże zostało uwzględnione w Polityce energetycznej Polski do 2030 roku. Analizie poddano pokład II tego złoża. Przedstawiono w niej charakterystykę statystyczną parametrów Q, A, S, M oraz charakter ich zmienności w złożu. Do analizy zmienności przestrzennej parametrów wykorzystano metody geostatystyczne. Obliczone zostały wariogramy empiryczne każdego z parametrów, do których dopasowano właściwe modele. Zaprezentowano metodę wykonywania modeli cenowych. Bazując na obserwacjach z 625 otworów wiertniczych obliczono wartości parametrów Cj i Cmw punktach złoża. Na ich podstawie wykonano wariogramy i dopasowano modele. Na podstawie modeli wariogramów metodą krigingu punktowego wykonano modele cenowe parametrów Cj i Cm. Do modeli cenowych zostały wykonane mapy wiarygodności modeli oparte na odchyleniu standardowym krigingu. Zaproponowano sposób interpretacji modeli cenowych i map wiarygodności.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Propozycje kryteriów waloryzacji złóż oraz obszarów prognostycznych i perspektywicznych węgla kamiennego pod kątem ich ochrony

Ochrona złóż kopalin winna zapewniać ich dostępność dla zagospodarowania w przyszłości. Jest to szczególnie istotne w przypadku węgla kamiennego, który w Polsce jest surowcem strategicznym o dużym potencjale zasobowym, zarówno w złożach udokumentowanych (138 złóż, w tym 91 nie objętych eksploatacją), jak i w obszarach o zasobach prognostycznych i perspektywicznych (około 90 obszarów). W artykule przedstawiono kryteria oceny tych złóż i obszarów (z wyłączeniem złóż zagospodarowanych) pod kątem ich potencjalnej ochrony, w podziale na trzy podstawowe grupy: - geologiczno-zasobowe (proponowane 70-75% łącznej oceny punktowej); - formalne i przestrzenne warunkujące dostępność złoża (15-20% łącznej oceny); - środowiskowe (ok. 10% łącznej oceny). Wynikiem proponowanej przez autorów propozycji wielokryterialnej waloryzacji złóż i obszarów prognostycznych/perspektywicznych węgla kamiennego w Polsce, opartej na systemie punktacji, byłby podział tych złóż i obszarów na pięć grup, poczynając od złóż/obszarów w najwyższym stopniu predestynowanych do ochrony, a skończywszy na złożach/obszarach wyłączonych z potencjalnej ochrony.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie nowoczesnych narzędzi informatycznych w projektowaniu kopalni Gubin

Nowoczesne narzędzia informatyczne są dziś powszechnie wykorzystywane w pracy projektanta górniczego. Umożliwiają one numeryczne modelowanie poszczególnych elementów kopalni — począwszy od modelu złoża przez model górotworu, model wyrobiska górniczego, modele układów technologicznych. Specjalistyczny software bardzo ułatwia pracę, umożliwiając analizę różnych rozwiązań i wariantów przy stosunkowo niewielkim nakładzie pracy. Trudno dzisiaj wyobrazić sobie projektowanie kopalni węgla bez korzystania z możliwości oferowanych przez nowoczesne narzędzia z rodziny CAD czy specjalistyczne programy dedykowane specjalnie dla górnictwa.
W artykule omówiono wykorzystanie nowoczesnych narzędzi informatycznych w projektowaniu kopalni węgla brunatnego Gubin. Realizowana przez spółkę PGE Gubin inwestycja znajduje się obecnie na etapie tworzenia Projektu Zagospodarowania Złoża, którego opracowaniem zajmuje się interdyscyplinarny zespół specjalistów z Akademii Górniczo-Hutniczej, Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Politechniki Wrocławskiej i innych ośrodków naukowo-technicznych. W trakcie prac projektowych realizowanych w ramach opracowywanego dokumentu wykorzystywano szereg programów komputerowych, służących m.in. określeniu konturów wyrobiska docelowego, parametrów skarp i zboczy, obliczaniu zasobów złoża, określaniu postępów frontów węglowych i nadkładowych w poszczególnych okresach eksploatacji czy obliczaniu powierzchni i objętości planowanego po zakończeniu eksploatacji zbiornika wodnego. Do analizy wpływu projektowanej kopalni na środowisko wykorzystano model hydrogeologiczny, który pozwolił określić zasięg leja depresyjnego.
Omówiono wykorzystanie tzw. programów projektowania wspomaganego komputerowo (Computer Aided Design, CAD). W przypadku kopalni Gubin podstawowym narzędziem służącym do kreślenia i obróbki map cyfrowych był pakiet MicroStation firmy Bentley Systems.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Koncepcja hybrydowego procesu usuwania rtęci z węgla kamiennego

W powadzonych aktualnie pracach mających na celu obniżenie antropogenicznej emisji rtęci duży nacisk kładzie się na obniżenie emisji rtęci z procesów energochemicznego przetwórstwa węgla, głównie z procesów spalania. Jednym ze sposobów pozwalających na obniżenie antropogenicznej emisji rtęci jest jej usuwanie z węgla przed jego konwersją. Należy zaznaczyć, że rtęć w węglu kamiennym może być obecna zarówno w substancji organicznej jak i mineralnej, stąd też uniwersalna metoda powinna pozwalać na usuwanie rtęci z obu tych składowych substancji węglowej. W pracy przedstawiono koncepcję hybrydowego procesu usuwania rtęci z węgla kamiennego. Idea procesu polega na połączeniu procesów wzbogacania metodami mokrymi bądź suchymi (etap pierwszy) oraz wstępnej termicznej preparacji w temperaturze 200–400°C (etap drugi). W etapie pierwszym w procesie wzbogacania/ /odkamieniania z węgla usuwana jest część rtęci występującej w substancji mineralnej. Natomiast w etapie drugim z węgla usuwana jest rtęć występująca w substancji organicznej oraz rtęć w obecnych jeszcze w węglu składnikach mineralnych o relatywnie niskiej temperaturze uwalniania rtęci. Na podstawie wyników wstępnych badań, skuteczność obniżenia zawartości rtęci w węglu w takim procesie hybrydowym została oszacowana w przedziale od 36 do 75% (ze średnią wartością 58%). Efekt obniżenia zawartości rtęci w węglu jest jeszcze bardziej zauważalny w przypadku odniesienia jej zawartości do wartości opałowej węgla. Tak określona skuteczność obniżenia zawartości rtęci w węglu mieściła się w przedziale od 53 do 92% (przy średniej wartości wynoszącej 71%).

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka