rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Portret Jakuba Radlińskiego prepozyta generalnego miechowskiego - pisarza i bibliofila

Jakub Radliński (ok. 1684 - 1762) był jednym z najwybitniejszych prepozytów generalnych miechowskich działających w tym klasztorze. Godność tę pełnił w latach 1744-1762. Był on bardzo aktywny na polu naukowym. Zasłynął on jako autor wielu książek treści teologicznej. Był on bibliofilem i przyjaźnił się z Andrzejem Załuskim, biskupem krakowskim, który założył w Warszawie słynną, pierwszą polską bibliotekę publiczną. Z okazji 800-lecia sprowadzenia bożogrobców do Miechowa ukazał się w 1963 r. w “Naszej Przeszłości” obszerny artykuł Mieczysława Tobiasza o dziejach tego klasztoru, w którym pisał on także o tej postaci. Zamieszczone tam zostało nawet zdjęcie jego portretu, ale pomyłkowo określono go jako wizerunek innego słynnego kronikarza działającego w tym zakonie (prepozyta w jego krakowskiej filii przy kościele św. Jadwigi na Stradomiu) Samuela Nakielskiego. Od tego czasu we wszelkich wydawnictwach dotyczących kościoła miechowskiego podaje się jakoby miał to być portret tegoż Nakielskiego. Okazuje się jednak, że niewątpliwie jest to portret Jakuba Radlińskiego. O tym, że chodzi tu o Radlińskiego świadczą przede wszystkim dwa inne portrety zachowane w kościele w Miechowie. Na obydwu tych portretach dostrzegamy tę samą postać, którą widzimy na omawianym dużym obrazie - Jakuba Radlińskiego. Na obrazie tym widoczne są związane paczki z egzemplarzami przygotowanymi do oprawy największego jego dzieła - Speculum sancti Augustini, które zostało wydane w Krakowie w 1759 roku. Nie ulega więc wątpliwości, kogo przedstawia ten portret i kiedy mógł być namalowany. Jest to więc z pewnością Radliński, a data powstania obrazu nie może być wcześniejsza niż 1759 r. W prawym dolnym rogu wyobrażono pulpit z kałamarzem, a przy nim malarz Michał Gołębiowski umieścił swój podpis i datę, które można zobaczyć tylko przy silnym sztucznym oświetleniu. Podpis ten brzmi: “Michael Gołembiowski pinxit Anno Domini 1777”. Obraz został więc namalowany po śmierci Radlińskiego zmarłego w 1762 r. Wówczas prepozytem był Mateusz Bujdecki. W 1777 r. ukończono urządzenie ołtarzy wewnątrz kościoła po pożarze. Portret Radlińskiego ma duże rozmiary. Jest on tej samej wielkości co wiszący obok portret ostatniego prepozyta generalnego bożogrobców (do 1819 r.) Tomasza Nowińskiego. Ten jedyny podpisany obraz w galerii portretów prepozytów miechowskich świadczy o wysokich umiejętnościach Michała Gołębiowskiego, członka rodziny, z której wywodziło się kilku malarzy w Krakowie.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Geneza kazań Jana Frankensteina scio quid faciam

W bibliotece Uniwersytetu Wrocławskiego przechowywany jest rękopis BUWr I Q 377, zawierający kolekcję przykładowych kazań Jana Frankensteina, wybitnego piętnastowiecznego intelektualisty, kaznodziei, inkwizytora Wrocławskiego, zaangażowanego w późnośredniowieczny ruch odnowy Kościoła. Choć rękopis ten był wielokrotnie wzmiankowany w historiografii, to jednak duża część kazań w nim zawartych nie doczekała się do tej pory omówienia. Niniejszy artykuł poświęcony jest genezie dwóch spośród rzeczonych kazań. Kazania Scio quid faciam odnoszą się do tego samego tematu i w dużej mierze są tożsame w treści (choć jedno ma 15 stron, drugie zaś tylko 5). Są to kazania przeznaczone na czas zarazy i zawierają rady dotyczące życia i pełnienia posługi duszpasterskiej w zakażonym mieście. Zostały one przygotowane podczas zarazy 1439 roku we Wrocławiu, dla podniesienia poziomu moralnego tamtejszych ojców dominikanów i zapisane w przez Frankensteina jako dwie wersje modelowego tekstu na czas zarazy.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Znaczenie kwasu hialuronowego w przemyśle kosmetycznym i medycynie estetycznej

Cieszący się w ostatnich latach ogromnym zainteresowaniem światowych koncernów kosmetycznych, kwas hialuronowy (HA) jest szeroko stosowany jako substancja aktywna w wielu preparatach nawilżających skórę. Swój sukces zawdzięcza szczególnym właściwościom fizykochemicznym i biologicznym, które warunkują odpowiednie uwodnienie tkanek, zachowanie przestrzeni pozakomórkowej oraz transport jonów i składników odżywczych. W artykule przedstawiono przegląd literatury dotyczącej kwasu hialuronowego, a w szczególności jego budowy chemicznej, właściwości oraz zastosowania w kosmetologii i medycynie estetycznej.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
E-mail, E-papier E-skóra ?

Przeszczepianie skóry jest zagadnieniem znanym już na dwa i pół tysiąca lat przed naszą erą, kiedy to przeprowadzano pierwsze eksperymenty z jej zakresu. Najnowszymi owocami tej dziedziny jest tzw. e-skóra - membrana wrażliwa na nacisk. Ostatnimi czasy ogłoszono powstanie dwóch jej modeli, autorstwa niezależnych zespołów naukowców. Artykuł opisuje ich budowę oraz zasadę funkcjonowania, a także opracowany wcześniej czujnik ciśnienia, który mógł stanowić inspirację dla twórców e-skóry.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Olejek goździkowy - właściwości i zastosowanie

W pracy przedstawiono charakterystykę olejku goździkowego, jego otrzymywanie, skład ( ze szczególnym podkreśleniem składników czynnych) oraz jego zastosowanie, w tym w technologii kosmetyków.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Zastosowanie glikozaminoglikanów w preparatach kosmetycznych

Glikozaminoglikany (GAG) są bogato reprezentowanymi składnikami macierzy międzykomórkowej, odgrywającej istotną rolę w funkcjonowaniu tkanek. Związki te należą do grupy hetero polisacharydów. Składają się z aminocukru oraz kwasu uronowego. Większość GAG tworzy kowalencyjne wiązania z białkami tworząc w efekcie proteoglikany. Obecność w strukturze tych związków dużej ilości grup -OH oraz ładunków ujemnych sprawia, że wykazują one zdolność wiązania dużej ilości cząsteczek wody oraz pęcznienia. Ze względu na te właściwości glikozaminoglikany są szeroko stosowanymi składnikami preparatów kosmetycznych, w których wykazują przede wszystkim aktywność nawilżającą, przyczyniając się jednocześnie do poprawy jędrności i elastyczności skóry.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Karotenoidy i ich zastosowanie w przemyśle kosmetycznym na przykładzie β-karotenu

Karotenoidy stanowią grupę związków niezwykle cennych pod względem właściwości pielęgnacyjnych, gdyż pochłaniają one nadmiar promieniowania UV, wiążą wolne rodniki i nadają skórze ładny koloryt. Dodatkowo, &beta;-karoten jest prowitaminą dla witaminy A, która warunkuje szybką regenerację naskórka i jego wzrost. Wszystkie te czynniki powodują, że karotenoidy, a w szczególności &beta;karoten, znajdują wiele zastosowań w produktach kosmetycznych.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Klasztor augustianów-eremitów w Sierakowie nad Wartą (XIV-XV w.)

Celem artykułu jest przedstawienie losów konwentu augustianów-eremitów w Sierakowie nad Wartą. Był to jedyny w Wielkopolsce klasztor tego zgromadzenia, a w diecezji poznańskiej drugi po warszawskiej placówce św. Marcina. Problemem badawczym jest ustalenie dat funkcjonowania klasztoru, jak również fundacji. Autor skłania się ku temu, że konwent ufundowała Wichna, lecz nie wyklucza też działania Maćka Borkowica. Datuje również fundację na II poł. XIV w., i wpisuje w chronologię tworzenia placówek zakonu w Polsce i na Śląsku. Oprócz tego opisał dzieje gospodarcze jak i społeczne klasztoru, oraz skład społeczny konwentu. Klasztor uległ likwidacji w okresie Reformacji, z powodu rozprzężenia zakonników, a majątek prawdopodobnie przejął fundowany w 1619 r. klasztor bernardyński.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Studenckie lata Zofii Izabelli Łuszczkiewicz

Ważnym etapem w rozwoju umysłowym Zofii Izabeli Łuszczkiewicz były jej studia uniwersyteckie. Zgodnie z tradycją rodzinną odbyła je na uniwersytecie Jagiellońskim. Studiowała tam w latach 1917/18-1921/22. W okresie tym kobiety miały już na krakowskiej uczelni dość ugruntowaną pozycję chociaż nie zostały całkowicie zrównane w prawach w mężczyznami. Pierwsze trzy studentki pojawiły się w Krakowie w r. 1894, na Wydział filozoficzny zostały formalnie dopuszczone w r. 1897 na lekarski w r. 1900 natomiast na prawo dopiero w r. 1900. Zofia Łuszczkiewicz studiowała na Wydziale Filozoficznym nauki chemiczne. Uczęszczała na wykłady i ćwiczenia wybitnych uczonych takich jak Karola Dziewońskiego profesora chemii organicznej, Tadeusza Estreichera kierownika katedry chemii nieorganicznej i analitycznej wybitnego erudyty i popularyzatora wiedzy ora Bohdana Szyszkowskiego specjalisty z zakresu termodynamiki. Poza zajęciami z wybranego kierunku studiów uzupełniała wiedzę w zakresie biologii na wykładach Władysława Szafera, fizyki i u Władysława Natansona a także na prelekcjach z filozofii prowadzonych przez Witolda Rubczyńskiego i Władysława Heinricha. Uzyskała zaliczenia ze wszystkich obowiązujących przedmiotów otrzymując w dn 4 X 1922 absolutorium. Na uczelni krakowskiej zdobyła rzetelną wiedzę a także uczestniczyła w działalności społecznej (Koło Chemików) i miała możliwość pogłębienia religijności w Sodalicji Mariańskiej.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Historia organów w najstarszych polskich klasztorach sióstr klarysek

Artykuł stanowi próbę szczegółowego opracowania historii organów w dwóch najstarszych polskich klasztorach sióstr klarysek: w Starym Sączu i Krakowie. Pierwsza wzmianka o organach w kościele klasztornym w Starym Sączu pochodzi z 1599 r. W 1618 r. zawarto umowę na wybudowanie nowego instrumentu z organmistrzem Andrzejem ze Lwowa. W 1698 r. Krzysztof Lenartowicz zobowiązał się do powiększenia organów o sekcję pozytywu. Instrument ten, znajdujący się w prezbiterium, został zlikwidowany w 1889 r. Na początku roku następnego ukończono w nawie głównej montaż nowych organów, zbudowanych przez firmę Gebrüder Rieger z Jägerndorf. Instrument ten istnieje do chwili obecnej, a jego osobliwością są dwa stoły gry: jeden dla świeckiego organisty (po stronie nawy głównej), drugi dla siostry zakonnej (w chórze zakonnym). Przy świątyni znajduje się kaplica św. Kingi. W 1748 r. na jej wyposażeniu znajdował się pozytyw, natomiast obecny instrument pochodzi z 1897 r. i również jest dziełem firmy Gebrüder Rieger z Jägerndorf. Na przestrzeni wieków pozytywy istniały również w innych miejscach starosądeckiego klasztoru: w kaplicy zwanej „Loretem” oraz w chórze zakonnym. Do dziś w klasztornych zbiorach zachowały się dwa niezwykle cenne pozytywy przenośne, pochodzące zapewne z epoki baroku. W kościele św. Andrzeja przy klasztorze sióstr klarysek w Krakowie instrument istniał już w połowie XV w. Nowe organy powstały między 1666 a 1675 r. Kolejny instrument, zlokalizowany w prezbiterium, został wybudowany w latach 1776-1779 przez Jana (?) Sitarskiego z Krakowa. Organy były kilkakrotnie naprawiane. Do chwili obecnej zachował się jedynie rokokowy prospekt po tym instrumencie. Istniejące za prospektem obecne organy zostały ukończone w 1908 r. przez Aleksandra i Kazimierza Żebrowskich z Krakowa. Oprócz instrumentu w prezbiterium kościół klasztorny był wyposażony w pozytyw stojący na chórze zakonnym. Pierwsza wzmianka o naprawie tamtejszego instrumentu pochodzi z 1778 r., natomiast ok. 1793 r. chór zakonny wyposażono w nowy pozytyw, kilkakrotnie remontowany, a następnie w 1909 r. przekazany do kościoła „na Puszczy” w Dukli. Przedstawione w artykule dzieje organów świadczą o bogatej kulturze muzycznej zakonu sióstr klarysek.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Zofia Łuszczkiewicz- S. Izabella siostra miłosierdzia św. Wincentego a Paulo (1898-1957)

Celem tego artykułu jest przybliżenie sylwetki s. Zofii Izabelii Łuszkiewicz. Pochodziła z rodziny inteligenckiej, związanej z Uniwersytetem Jagiellońskim. Po ukończeniu studiów na UJ, w 1923 roku wstąpiła do Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Formację początkową odbywała we Lwowie i w Paryżu. We Francji podjęła również naukę w wyższej szkole pielęgniarstwa. Gdy powróciła do kraju skierowano ją do pracy w szpitalu powszechnym we Lwowie. Pracowała tam jako pielęgniarka, a następnie jako dyrektorka szkoły pielęgniarskiej. Wykładała przedmioty zawodowe. Troszczyła się o wysoki poziom placówki utrzymując kontakty z wieloma ośrodkami pielęgniarstwa w Europie. Wiosną 1939 roku przebywała na wymianie naukowej w Nowym Jorku. Krótko przed wybuchem II wojny światowej powróciła do Lwowa. Będąc poszukiwana przez NKWD w przebraniu służącej udała się do Krakowa, a następnie do Zebrzydowic angażując się w pomaganie ludności cywilnej jak również w walkę niepodległościową. Brała czynny udział w ratowaniu ludności pochodzenia żydowskiego. Pod koniec okupacji pracowała jako pielęgniarka w rzeszowskim szpitalu. Współpracując z zaufanymi lekarzami prowadziła akcje pomocy partyzantom. Wspomagała działalność dobroczynną organizacji międzynarodowej UNRRA, będąc dla nich tłumaczką języka angielskiego. W 1947 roku ponownie wróciła do Zebrzydowic. 27 sierpnia 1948 roku w Wadowicach została aresztowana przez Służbę Bezpieczeństwa. Przez długi czas nie znano miejsca jej pobytu. Po dwuletnim śledztwie została początkowo skazana na karę śmierci, zamienioną na 15 lat więzienia. Pomimo bicia i maltretowania zachowała do końca niezłomną postawę. W czerwcu 1956 roku została wypuszczona na półroczny urlop zdrowotny. W grudniu 1956 dzięki staraniom bliskich została całkowicie uwolniona. Choroba poczyniła jednak ogromne spustoszenia i mimo starania siostry Izabelli nie udało się uratować. Zmarła 8 sierpnia 1957 roku. Pochowano ją na Cmentarzu Rakowickim w Grobowcu Sióstr Miłosierdzia.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Proces likwidacji szkół katolickich w powojennej Polsce na przykładzie Salezjańskiego Prywatnego Gimnazjum Krawieckiego we Wrocławiu

Prywatne Salezjańskie Gimnazjum Krawieckie funkcjonowało we wrocławskim poelżbietańskim kompleksie klasztorno – szpitalnym przy kościele św. Antoniego w latach 1946 – 1951. Jako placówka szkolno – wychowawcza, odpowiadało początkowo potrzebom formującej się władzy powojennej Polski, zarówno w zakresie kształcenia kadry rzemieślniczej jak i regulowania czy wspomagania procesu adaptacji na ziemiach włączonych w granice Polski po 1945 r. nowej, napływającej ze wszystkich części kraju, ludności. Przemiany polityczne dążące do zaostrzenia stosunku państwa względem Kościoła pociągnęły za sobą masową wręcz akcję likwidacyjną wszelkich form społecznej działalności związków wyznaniowych, w sposób szczególny na polu oświaty. Omawiane na łamach artykułu wrocławskie Gimnazjum Krawieckie stanowi jeden z wielu przykładów przebiegu tego procesu. Tym dotkliwszego, że pozostawiającego trwające do dziś konsekwencje, chociażby w postaci ostatecznego przejęcia większości zabudowań klasztornych, które po latach, jako zdewastowany obiekt zabytkowy, wystawiane są na sprzedaż.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Nieznany raport prymasa Augusta Hlonda o sytuacji Kościoła katolickiego w Polsce po przeprowadzeniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 19 I 1947 r.

Wybory do Sejmu Ustawodawczego, które zostały przeprowadzone w Polsce w dniu 19 I 1947 r., stanowiły ważny element w przejmowaniu władzy przez komunistów. Będąc perfidnie sfałszowane, odsuwały od władzy oponentów, w tym główną partię opozycyjną – Polskie Stronnictwo Ludowe. Pozbywszy się konkurentów Polska Partia Robotnicza i jej stronnicy: Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Ludowe i Stronnictwo Demokratyczne mogli bez skrępowania realizować wytyczne nadsyłane z Moskwy. Prymas Hlond, obserwator zachodzących w kraju przeobrażeń, sporządził w dniu 10 II 1947 r. raport o sytuacji Kościoła w Polsce, który przesłał do Watykanu cztery dni później. Zawarł w nim opinie odnoszące się do kwestii kościelnych, jak i spraw politycznych oraz społecznych. Dzięki temu dokument stał się niezwykle ważnym świadectwem, choć dotąd pozostawał w nauce nieznanym. Raport, sporządzony w języku włoskim, został niedawno odnaleziony w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie w trakcie opracowywania powojennych Akt Prymasa Polski. Zidentyfikowany, został przetłumaczony i przygotowany do druku przez ks. Łukasza Kruckiego.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Małe Seminarium Księży Misjonarzy w Wilnie w okresie międzywojennym

Artykuł prezentuje dzieje Małego Seminarium prowadzonego przez Księży Misjonarzy we Wilnie w okresie międzywojennym. Ta instytucja swymi początkami sięga czasów św. Wincentego a Paulo żyjącego w XVII w. W Polsce pierwsze Małe Seminaria prowadzone przez misjonarzy pojawiły się dopiero w czasie zaborów na początku XIX wieku w prowincji litewskiej misjonarzy. W prowincji krakowskiej misjonarzy takie Małe Seminarium utworzono w 1878 r. W latach 20tych XX w. o miejsce w Małym Seminarium ubiegało się bardzo dużo kandydatów, dlatego misjonarze podjęli decyzję, aby od roku szkolnego 1924/25 uruchomić w Wilnie drugie tego typu seminarium. Miało ono jednocześnie rozładować tłok w krakowskim zakładzie misjonarskim oraz ułatwić dostęp do nauki uczniom z terenów wschodniej Polski. Małe Seminarium Księży Misjonarzy było prywatnym zakładem naukowym, w którym kształciła się młodzież, pragnąca w większości poświecić się stanowi duchownemu. Zakład ten obejmował cztery niższe klasy szkoły średniej, według programu nauk gimnazjów państwowych typu klasycznego. Uczniowie odbywając edukację w tym zakładzie naukowym pod wpływem przełożonych rozeznawali swoje powołanie i zdatność do poświęcenia się pracy w Zgromadzeniu poprzez podejmowanie w przyszłości misji i pracy formacyjnej w diecezjalnych seminariach duchownych. Inni poprzez naukę w męskim gimnazjum zgromadzenia korzystali z wszechstronnego rozwoju jaki gwarantowała szkoła, aby w ten sposób przygotować się do życia w społeczeństwie lub podjąć wyższe studia na uczelniach, obierając różne kierunki w procesie zdobywania wiedzy.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Dzieje parafii unickiej w Jarczowie w XVIII wieku

Praca przedstawia funkcjonowanie parafii unickiej p.w. św. Mikołaja w Jarczowie. Na wstępie artykułu określono położenie geograficzne siedziby parafii, jej wielkość i miejsce w strukturach organizacyjnych Kościoła. Analizując protokoły powizytacyjne biskupów chełmskich przedstawiono wygląd świątyni parafialnej i jej wyposażenie. W miarę możliwości określono wygląd plebanii i budynków ekonomicznych. Następnie określono beneficjum cerkiewne. W dalszej części zwrócono uwagę na liczbę wiernych i ich duszpasterza.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
O. Mariana Pirożyńskiego przestrogi i zalecenia czytelnicze

W wieku XIX na polskim rynku wydawniczym pojawiły się informatory czytelnicze, edukacyjne i wychowawcze, przynoszące porady na temat szkodliwości i pożytków płynących z czytania. W okresie dwudziestolecia międzywojennego tego typu bibliografie zalecające opracowywali działacze oświatowi, nauczyciele, wykładowcy, bibliotekarze, a także kapłani i osoby świeckie związane z Kościołem katolickim. W artykule przedstawiono charakterystykę treściową poradnika lekturowego zestawionego przez o. Mariana Pirożyńskiego Co czytać? Poradnik dla czytających książki. Beletrystyka (Kraków, 1932). O. Pirożyński był przede wszystkim kierownikiem duchowym, wychowawcą i publicystą dbającym o moralne wychowanie młodzieży, zatroskanym o stosowne jej przygotowanie do życia rodzinnego, społecznego i obywatelskiego. W tekście zwrócono uwagę na przesłanki, które skłoniły redemptorystę do stworzenia katalogu powieści polskich i zagranicznych, ocenianych z punktu widzenia etyki, a nie literaturoznawstwa. Scharakteryzowano, z przykładami, utwory beletrystyczne, które autor oceniał pozytywnie, negatywnie oraz neutralnie. Przybliżono też pochodzące z międzywojnia oraz współczesne recenzje publikacji o. Pirożyńskiego oraz podkreślono silne związki poradnika z nauką Kościoła.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wizytacja koscioła parafialnego w Kosowie z 1844 roku

Prezentowana wizytacja kościoła kosowskiego z połowy XIX wieku daje wystarczająco informacji o administracji, posłudze pastoralnej i uposażeniu Kościoła katolickiego na Kresach Wschodnich, okresu staropolskiego Rzeczypospolitej. Ukazuje także znaczące postacie z ówczesnego życia politycznego i społecznego. Jednak najbogatszą jej częścią są dane dotyczące parafii wizytowanej, od najmniejszego szczegółu czy przedmiotu, po budowle sakralne (z ich wyposażeniem i paramentami do sprawowania kultu), mieszkalne i gospodarcze. Wizytacja ukazuje także troskę o stan moralny i dobra materialne parafii oraz porządek i rozkład liturgii sprawowanej w kościele parafialnym w Kosowie.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Stan badań nad klasztorem kanonoków regularnych z Mstowa

Artykuł zajmuje się stanem badań nad klasztorem kanoników regularnych w Mstowie. Prawdopodobnie pod koniec XII wieku w Mstowie pojawili się kanonicy regularni. Klasztor mstowski był prepozyturą wrocławskiego klasztoru NMP. Przez wieki odgrywał ogromną rolę w dziejach północno-zachodniej Małopolski jako ważny ośrodek życia społecznego, kościelnego, kulturowego oraz naukowego. W 1212 roku arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz zwołał tutaj synod, na którym wraz z kilkoma innymi biskupami konsekrował ks. Pawła. Wśród obecnych na synodzie był także biskup krakowski Wincenty Kadłubek. Bogata spuścizna dziejowa klasztoru w Mstowie obejmuje czasy od fundacji w XII wieku do likwidacji placówki zakonnej w XIX wieku. Spuścizna ta była i zapewne pozostanie obiektem zainteresowań badaczy różnych specjalności. Stan badań nad klasztorem kanoników z Mstowa w historiografii polskiej wykazuje do dziś luki. Przegląd powstałych prac ujawnia dużą dysproporcję w zaawansowaniu badań nad średniowieczem w stosunku do okresów późniejszych. Zakon mstowski do dziś nie posiada pełnego i krytycznego opracowania jego dziejów w czasach nowożytnych. Najlepiej opracowano dzieje klasztoru mstowskiego od momentu jego powstania do końca XVI wieku. W literaturze naukowej brakuje opracowania konwentu mstowskiego, jego genezy i społecznego pochodzenia zakonników.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce