rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Biblijno-historyczna analiza święta Przemienienia Pańskiego

W powyższym artykule podjęto się próby analizy jedynie kilku z wielu aspektów, które zawiera w sobie wydarzenie Przemienienia Pańskiego. Skupiono się przede wszystkim na prześledzeniu i porównaniu opowiadania ewangelicznego dotycz ącego Metamorfozy Chrystusa, które ukazane zostało szczegółowo przez trzech Synoptyków. Zwrócono głównie uwagę na różnice i podobieństwa zachodzące w ich relacjach oraz na to, jak poszczególne elementy Ewangelii były rozumiane i interpretowane, mając na uwadze literaturę patrystyczną, badania biblistów i teologów kościelnych. Odniesiono się ponadto do poszczególnych etapów historycznego rozwoju święta Przemienienia, zarówno na Wschodzie jak i Zachodzie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Cyrylicki apostoł-ewangeliarz niedzielny z Drukarni Brackiej w Łucku (1640 r.)

W historii cyrylickiego drukarstwa znane są tylko cztery stare druki lekcjonarzy. Trzy z nich to apostoły-ewangeliarze niedzielne. Po raz pierwszy księga tego typu została wydana w Uhercach w 1620 roku przez Pawła Domżiwa Lutkowicza Telicę, którego zakład drukarski w 1635 roku został ofiarowany Bractwu prawosławnemu w Łucku. Tam w 1640 roku apostoł-ewangeliarz niedzielny został wydrukowany po raz drugi. 
Artykuł zawiera opis bibliologiczny cyrylickiego apostoła-ewangeliarza niedzielnego wydanego w drukarni Brackiej w Łucku w 1640 roku. Wyniki analizy typograficznej, tekstologicznej i liturgicznej wszystkich trzech lekcjonarzy niedzielnych wskazują, że łucki aprakos jest dziełem oryginalnym. Nie jest to przedruk lekcjonarza z Uherców, z którym łączy go jedynie klasyfikacja typologiczna.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Polska Reformacja na Mazurach

Artykuł „Polska Reformacja na Mazurach” prezentuje w swojej pierwszej części pochodzenie Mazurów, ukazując przy tym jednocześnie znaczenie języka polskiego dla jej wprowadzenia. W części drugiej prezentuje okoliczności wprowadzenia reformacyjnych zmian przez Albrechta Hohenzollerna od mandatu reformacyjnego z 1525 r., przez „Ordynację krajowa” i „Ordynacja kościelna” aż po ponawiane przez cały wiek XVI wizytacje parafialne. Cześć trzecia skupia się na pastorach – zwolennikach Reformacji, którzy przybyli na Mazury w XVI w. Zaś część ostatnia prezentuje polskojęzyczną działalność wydawniczą na terenie Prus Wschodnich w XVI w.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Tradycja Reformacji w polskim piśmiennictwie politycznym z 2 połowy XVI i pierwszej połowy XVII wieku

Tekst ma charakter źródłoznawczy. Jego podstawą źródłową jest szlachecka publicystyka polityczna. Celem było sprawdzenie, jak postrzegano genezę, skutki oraz najbardziej charakterystyczne cechy Reformacji w okresie od pierwszego bezkrólewia do połowy XVII w., ze szczególnym uwzględnieniem apogeum działań kontrreformacyjnych za panowania Zygmunta III Wazy.
Autorka podjęła próbę odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:
1. Czy i w jakim zakresie sięgano do tradycji reformacji jako ruchu religijnego.
2. Jak głęboko sięgała pamięć historyczna i wiedza o luterańskich początkach Reformacji ludzi, którzy w większości związani byli z reformacją kalwińską.
3. Jakie cechy i skutki reformacji uznawano za najważniejsze dla losów protestantyzmu w Rzeczypospolitej.
4. Jak wykorzystywano odwołania do tradycji reformacji w dyskursie politycznym.
5. Czy przedmiotem zainteresowania publicystów szlacheckich była tylko reformacja polska, czy także dzieje reformacji i protestantyzmu w innych krajach europejskich.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wczesny i późny biblijny język hebrajski: o możliwościach chronologicznego wyjaśniania różnic językowych w Biblii Hebrajskiej

Artykuł przedstawia dyskusję dotyczą chronologicznego interpretowania różnic językowych w biblijnym języku hebrajskim. Pomimo rozpowszechnionego posługiwania się klasyfikacją wczesny/klasyczny/standardowy i późny biblijny język hebrajski, model chronologiczny zawiera trudne do pokonania trudności, przede wszystkim ze względu na stan źródeł (dominacja średniowiecznego TM, złożoność literacka i trudności tekstowokrytyczne, problematyczne datowanie). Coraz częściej postuluje się stosowanie metodologii historycznej socjolingwistyki (analiza wariacji językowych) w badaniach nad starożytnym językiem hebrajskim. Konieczne są interdyscyplinarne badania, które mogłyby łączyć ze sobą rezultaty badań biblistycznych (krytyka tekstu i krytyka literacka) z analizami socjolingwistycznymi. Na chwilę obecną wspieranie datowania tekstów biblijnych na podstawie cech językowych jawi się jako bardzo wątpliwe.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
JHWH Bogiem wojny czy Pasterzem? (Ujęcie Ezechielowe) – w perspektywie lektury chrześcijańskiej

Artykuł jest próbą przedstawienia obrazu Boga w Starym Testamencie oraz przejęcia tego obrazu w środowisku chrześcijańskim. Tekst rozpoczyna się prezentacją imion Bożych w Starym Testamencie (JHWH, El Shaddai, El Elyon, Adonai, Pan Sprawiedliwy, Pan, który jest obecny; Pan, który uświęca, Sędzia, Stworzyciel). W szczególności zostały zaprezentowane trzy zasadnicze kwestie: Bóg w Ezechielowej perspektywie odnowy (Bóg wojny oraz Pasterz Izraela; Ez 5,11-12; 34,12-16); Porządek Jahwe objawiony w wizjach Ezechiela (Ez 1,4-28; 8–11; 40–48); Ezechielowa perspektywa w ujęciu nowotestamentalnym (Ap 4–5; 10). Główne tematy są potraktowane ogólnie i zaprezentowane w kontekście w całej Księgi Ezechiela oraz Księgi Objawienia św. Jana.
Konkluzją artykułu jest brak istotnej różnicy między prezentacją Boga Starego Testamentu, a prezentacją Boga Nowego Testamentu. W obu częściach Biblii jest obecny Bóg jako miłujący Ojciec, który pragnie zbawić człowieka.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kościół jako Eucharystia

W teologii prawosławnej refleksja na temat istoty Kościoła zawsze była i pozostaje jednym z najczęściej podejmowanych zagadnień. Szczególnie owocny w tym względzie był XX wiek, gdyż zrodził wielu wybitnych prawosławnych teologów, którzy przyczynili się do dynamicznego rozwoju myśli eklezjologicznej. Ich trud był skierowany w tym celu aby w oparciu o analizę teologiczno-historyczną pierwszych wieków chrześcijaństwa, tradycję apostolską i św. św. Ojców przybliżyć istotę Kościoła. 
Powyższa tendencja była dyktowana swego rodzaju niedosytem i zastojem w teologii prawosławnej, wynikającym z silnego wpływu teologii scholastycznej. Dzięki trudowi i ogromnej pracy naukowej teologów z Instytutu Teologicznego św. Sergiusza w Paryżu, na czele z o. Mikołajem Afanasjewem można mówić o renesansie eklezjologii prawosławnej. To o. M. Afanasjew jest twórcą „eklezjologii eucharystycznej”. On wskazał na ścisły związek pomiędzy Kościołem i Eucharystią, pomiędzy Kościołem - Ciałem Chrystusa a Ciałem Eucharystycznym. Przy tym podkreślił wyjątkowe znaczenie Eucharystii w życiu Kościoła, który jest stale kontynuowaną, wiecznie trwającą eucharystyczną koinonią. Samo zaś słowo „kościół” – gr. ekklēsia oznacza eucharystyczne zgromadzenie ludu. Słowa zaś ap. Pawła „Gdy schodzicie się jako Kościół…” (1 Kor 11,20) zarówno dla niego jak i wczesnego chrześcijaństwa – nie odnoszą się do świątyni, lecz do natury i celu zgromadzenia. Jego celem jest urzeczywistnienie Kościoła. 
Od samego początku bezsporna i oczywista była trójjednia – Zgromadzenia, Eucharystii i Kościoła, o której za ap. Pawłem świadczy tradycja Kościoła pierwszych wieków. Eucharystia jawi się tutaj nie jako jeden z siedmiu sakramentów, jak traktują ją podręczniki dogmatyki i katechizm ale jako „Sakrament Zgromadzenia” (gr. areiopagos) w myśl określenia św. Dionizego Areopagity. Zgromadzenie eucharystyczne było i powinno być traktowane jako podstawa bytu Kościoła.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reformacja jako proces ‚uetycznienia’ świata. Heglowska hermeneutyka reformacji w Wykładach z fi lozofi i dziejów

Celem artykułu jest rekonstrukcja najważniejszych twierdzeń Hegla na temat reformacji, przedstawionych w jego Wykładach z filozofi i dziejów. Zdaniem Hegla, emancypacyjny sens reformacji nie wypełnia się wyłącznie w dziele uwolnienia ludzkiej subiektywności od przemożnej władzy tego, co zewnętrzne. Uwolnione z więzów zewnętrznego autorytetu podmioty nie tylko aktywnie przekształcają świat, ale traktują podejmowane w nim praktyki i budowane w nim instytucje jako wyraz tej samej prawdy i tego samego dobra, które odkrywają w swoim wnętrzu. Koncepcja refl eksyjnego uetycznienia świata skonfrontowana zostaje z interpretacją Maxa Webera, wiążącego zjawisko reformacji z uwolnieniem dynamiki ekonomiczno-instrumentalnej racjonalności. Pójście tropem Heglowskiej hermeneutyki reformacji pozwala natomiast rozumieć tę ostatnią nie tylko jako źródło racjonalno-technicznej organizacji nowoczesnego świata, lecz także jako źródło jego do głębi etycznego charakteru.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wyjście (ucieczka?) z Egiptu

Autor Artykułu skupia się na zaprezentowaniu sprzecznych danych liczbowych dotyczących exodusu narodu wybranego z Egiptu. Liczby te oscylują w granicach od 6 tysięcy do ponad 600 tysięcy osób; niektórzy autorzy szacują łączną liczbę uciekinierów, wraz z rodzinami, nawet do 3 milinów osób (!). Niestety, nie ma możliwości adekwatnego przeliczenia danych zawartych w tekście Pisma św., w celu uniknięcia błędnych i przesadnych interpretacji. Jednocześnie dokonano krytyki dowolności związanych z uzupełnianiem tekstu wyjściowego. Całość artykułu oparta jest na analizie poglądów autorów polskich i zagranicznych. Tekst prezentuje szereg trudności z różnych dziedzin. Dotyczą one „Wyjścia”, bądź „ucieczki” ludu wybranego z niewoli egipskiej; sygnalizuje krytycznie problemy, nie pretendując do ich rozstrzygnięcia.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Historiografi a pentekostalna i postkolonializm: przewartościowania i reinterpretacje

Dynamiczny rozwój chrześcijaństwa pentekostalnego, zwłaszcza w tych społeczeństwach, które niegdyś doświadczyły zależności kolonialnych, powoduje przewartościowania i odmienne interpretacje jego początków oraz historii. Artykuł koncentrując się na ukazaniu przemian historiografi i ruchu zielonoświątkowego dowodzi, że współcześnie pisarstwo historyczne ukazuje go w wymiarze globalnym. Perspektywa globalna, paradoksalnie, powoduje konieczność uwzględnienia wielu odmiennych i niezależnych od siebie lokalnych i „oddolnych” historii ruchu, zdradzając przy tym zależność od krytyki postkolonialnej. Podejście postkolonialne, w istocie, zdaje się dominować w pracach współczesnych historyków ruchu.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Prawosławny pogląd na „nową ewangelizację”

Tematem poruszonym w opracowaniu jest Kościół zachodni, który został dotknięty poważnym problemem schyłku wiary wśród wyznawców w XX i XXI wieku. Zamykając obrady Zgromadzenia Specjalnego Synodu Biskupów, Papież Benedykt XVI jasno zaznaczył, że temat nowej ewangelizacji powinien zajmować naczelne miejsce w planach Kościoła. Przywoływano pilną potrzebę nowej ewangelizacji także dla Bliskiego Wschodu. Chodzi o temat już dość znany, zwłaszcza w krajach o dawnej tradycji chrześcijańskiej. Również niedawne utworzenie Papieskiej Rady do spraw Nowej Ewangelizacji ma odpowiedzieć na tę głęboką potrzebę. Dlatego, po zasięgnięciu rady biskupów świata i konsultacji z Radą Zwyczajną Sekretariatu Generalnego Synodu Biskupów, postanowiła poświęcić najbliższe jego ogólne zgromadzenie zwyczajne w 2012 roku, następującemu tematowi: Nowa ewangelizacja dla przekazu chrześcijańskiej wiary. Wprowadzenie Nowej ewangelizacji ma na celu przywrócenie wiary wśród chrześcijan, jak również powrotu wiernych do Kościoła.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Powrót Unitów Diecezji litewskiej i białoruskiej do prawosławia na Soborze Połockim 1839 roku

W wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej około 60% wiernych Kościoła unickiego, powołanego do życia na soborze brzeskim 1596 roku, znalazła się w granicach Cesarstwa Rosyjskiego. Od tej pory sytuacja unitów w tym państwie w znacznej mierze uwarunkowana była stosunkiem kolejnych władców Rosji do tego Kościoła. Podejście Cesarstwa do Kościoła unickiego zmieniło się całkowicie wraz z wstąpieniem na tron cara Mikołaja I (1825-1855). Sprzymierzeńcem cara i osobą, która odegrała kluczową rolę w powrocie wielu unitów do prawosławia odegrał arcybiskup Józef Siemaszko (1798-1868), syn unickiego duchownego i początkowo unicki duchowny. 
W lutym 1839 r. w dniu prawosławnego święta Triumfu Ortodoksji w Połocku na Białorusi miało miejsce posiedzenie Soboru Biskupów Kościoła unickiego. Podczas tego spotkania, odbywającego się pod przewodnictwem arcybiskupa Siemaszko został ogłoszony powrót unitów zamieszkujących zachodnie rubieże Cesarstwa Rosyjskiego na łono Kościoła prawosławnego. Uczestnicy spotkania zwrócili się też z prośbą do cara Mikołaja I o szybsze przyłączenie unitów do prawosławia. W rezultacie tego, ponad półtora miliona unitów z diecezji białoruskiej i litewskiej zostało wiernymi Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Na prawosławie przeszło też 3 biskupów, ponad 1500 duchownych, ponad 200 zakonników, i 1227 parafii. W granicach Cesarstwa Rosyjskiego unia oficjalnie przestała istnieć, chociaż w praktyce proces przechodzenia unitów na prawosławie na ziemiach białoruskich i litewskich trwał aż do 1915 roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Chrzest Polski z różnych perspektyw

W tym roku obchodzona jest przez instytucje kościelne i państwowe 1050 rocznica chrztu Polski. Szczególnie donośnie obchodzi ową rocznicę Kościół rzymskokatolicki. Powstaje jednakże pytanie czy początek chrystianizacji w obrządku łacińskim jest tożsamy z początkiem ewangelizacji ziem polskich?  Chrześcijaństwo na ziemiach polskich ma bowiem znacznie bogatszą tradycję aniżeli tylko jeden jego nurt – łaciński. 
Sąsiedztwo ziem polskich z Wielkimi Morawami a później ze schrystianizowaną Rusią i Czechami musiało wpłynąć na ich oblicze wyznaniowe. Chrystianizacja ziem polskich została rozpoczęta za panowania księcia morawskiego Świętopełka. W historiografii polskiej problematyka ta została obszernie zaprezentowana. Całą literaturę na ten temat można podzielić na zwolenników i przeciwników poglądu o obecności misji metodiańskiej w Polsce. Najnowsze publikacje, uwzględniające odkrycia archeologiczne, potwierdzają obecność obrządku słowiańskiego na ziemiach polskich przed i po 966 roku. Z uwagi na fakt, że dotychczasowa literatura poświęcona obrządkowi słowiańskiemu podniosła szczegółowo wiele kontrowersyjnych aspektów, w swoich rozważaniach nie będę więc do nich powracał, a skoncentruję się na omówieniu dziejów misji metodiańskiej w państwie polskim. Świadomie więc pomijam prezentację toczącej się od ponad stu lat dyskusji historyków na temat funkcjonowania obrządku słowiańskiego na ziemiach polskich. Zdaję sobie sprawę, że przedstawiona rekonstrukcja dziejów liturgii metodiańskiej ma w wielu wypadkach charakter hipotetyczny, ale brak źródeł nie daje możliwości pełnego wyjaśnienia tej problematyki. Trzeba zaznaczyć, że argumenty podniesione przeciwko obecności obrządku słowiańskiego są oparte na takiej samej bazie źródłowej, jaką posługują się zwolennicy poglądu, że proces ewangelizacji Małopolski i Śląska został zapoczątkowany jeszcze za życia Metodego. Pomimo szeregu wątpliwości co do interpretacji źródeł i faktów historycznych jestem przekonany, że liturgia słowiańska funkcjonowała na ziemiach polskich przed oficjalnym aktem chrystianizacji państwa.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nauczyciel katecheta wobec współczesnych wyzwań dydaktycznych i wychowawczych

Nauczyciele katecheci wespół z innymi pedagogami stoją dziś przed poważnym wyzwaniem dotyczącym działań dydaktycznych i wychowawczych. Aby im sprostać należy pracować nad wieloma czynnikami warunkującymi pożądane efekty działań katechetycznych. Nauczyciel religii winien dbać o rozwój własnej osobowości, zwracając baczną uwagę na moralne aspekty przejawiające się w postępowaniu i postawie, czuwając szczególnie nad wzorcami osobowymi, które przejąć mogą jego wychowankowie. Kolejnym znaczącym ogniwem mogącym łączyć wzorce osobowe z oddziaływaniem dydaktycznym, tak, aby sprostać współczesnym wyzwaniom pedagogicznym jest kreatywność nauczyciela, wywołująca zainteresowanie i twórczy rozwój uczniów. Ostatnim przywołanym komponentem spajającym dojrzały obraz nauczyciela katechety są kompetencje wychowawcze, które stanowią nierozerwalny element funkcji pedagoga.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miejsce świętych w liturgii Kościoła prawosławnego

Święci są stale obecni we wszystkich nabożeństwach Kościoła prawosławnego. W najważniejszym z nich – św. Liturgii – są również wspominani wielokrotnie, w różnym kontekście i z różną intencją. Wspominanie świętych podczas św. Liturgii posiada bowiem charakter wieloaspektowy. Wspominając świętych, oddajemy im tym samym cześć, czynimy to na ich pamiątkę, modlimy się za nich, ale również prosimy ich o modlitewne wstawiennictwo przed Bogiem oraz dziękujemy za nich Bogu. Całokształt uczuć jakie Kościół prawosławny kieruje ku Kościołowi niebiańskiemu, w której poczesne miejsce zajmują właśnie święci, sprawia, że w byli, są i pozostaną oni zawsze bliscy duchowości prawosławnej, że bez nich nie sposób już sobie wyobrazić prawosławnego nabożeństwa, a w szczególności Liturgii.
Najważniejszymi momentami, w których podczas św. Liturgii wspominani są święci to: kończąca anaforę modlitwa wstawiennicza (intercesja) oraz obrzęd wyjmowania cząstek dokonujący się podczas proskomidii. Innymi istotnymi miejscami obecności świętych w tym nabożeństwie są m.in.: litanie, antyfony, Małe Wejście, tropariony, kondakiony, lekcje apostolskie, czytania ewangeliczne, rozesłania.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wiara w Boga źródłem poczucia bezpieczeństwa w życiu: metaforyczna perspektywizacja pojęcia wiara w Boga w kontekście bezpieczeństwa na podstawie wywiadów bezpośrednich

Artykuł poświęcony jest językowemu obrazowi wiary w Boga rozumianej przez pryzmat potrzeby bezpieczeństwa. Na podstawie zebranego materiału-wypowiedzi pochodzących od osób wierzących, wyodrębniłam warianty metafory WIARA W BOGA TO ŹRÓDŁO POCZUCIA BEZPIECZEŃSTWA wraz z profilami semantycznymi. Z materiału wynika, że badani postrzegają wiarę w Boga jako element życia zapewniający im spokój, gwarantujący zdrowie psychiczne, dający nadzieję, chroniący przed zagrożeniami oraz pocieszenie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Organiczna wizja natchnienia Abrahama Kuypera jako propozycja doktrynalna dla współczesnego ewangelikalizmu

Współczesna ewangelikalna doktryna o natchnieniu została ukształtowana pod wpływem B.B. Warfielda, który oparł jej wiarygodność na świadectwach naukowych. Koncepcja Abrahama Kuypera, nie przecząc racjonalności objawienia Bożego, podkreśla jednocześnie rolę Ducha Świętego w procesie poznawczym w ogóle. Dlatego – nie przecząc jego historyczności – wiąże natchnienie z aktem wiary, nawet wbrew doświadczeniu., przez co wydaje się cenną i bardziej współgrającą z specyfiką ewangelikalizmu propozycją ujęcia tej doktryny.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Koncepcja reformy Kościoła Katolickiego krajów niemieckich w myśli i praktyce ks. Ignaza Heinricha von Wessenberga (1774-1860)

Artykuł został poświęcony teoretycznym i praktycznym aspektom działalności reformatorskiej ks. barona Ignaza Heinricha von Wessenberga (1774-1860), który najpierw jako wikariusz generalny (1802-1817), a następnie administrator diecezji Konstancji (1817-1827), bez powodzenia dążył on do utworzenia autonomicznego Niemieckiego Kościoła Narodowego z własnym prymasem i synodem oraz zniesienia obowiązkowego celibatu duchownych. Twórcy wessenbergianizmu udało się jednak skutecznie rozwinąć i unowocześnić system kształcenia dzieci, młodzieży i kleru, wprowadzić język niemiecki przy sprawowaniu nabożeństw kościelnych oraz sakramentów i sakramentaliów. Jego zasługą było rozpowszechnienie wśród duchowieństwa i wiernych Pisma Świętego i dzieł ojców Kościoła w języku narodowym oraz ograniczenie pielgrzymek i kultu świętych. Reakcją Rzymu na reformy ks. Ignaza von Wessenberga było rozwiązanie przez papieża Leona XII (1823-1829) biskupstwa Konstancji i powołanie na jego miejsce arcybiskupstwa z siedzibą we Fryburgu Bryzgowijskim. Do większości idei i postulatów głównego teoretyka wessenbergianizmu nawiązały Kościoły starokatolickie, które doprowadziły do przywrócenia ustroju synodalno-episkopalnego i języka narodowego w liturgii oraz ograniczenia praktyk dewocyjnych i zniesienia obowiązkowego celibatu duchownych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wybrane problemy bioetyczne w rozumieniu Kościołów pentekostalnych i Kościoła katolickiego. Studium teologiczno-porównawcze

Rozwój nauk medycznych stwarza potrzebę oceny, które z nowych odkryć służą rzeczywiście dobru człowieka, a które są zagrożeniem dla jego egzystencji, godności i nienaruszalności. Przygnębiającym jest fakt, iż wyznawcy Chrystusa nie tylko są podzieleni w kwestiach wielu artykułów wiary, ale także mają odmienne nauczanie dotyczące norm etycznych. Niespodziewanie nauka moralności pentekostalnej oraz katolickiej w problematyce aborcji, zapłodnienia pozaustrojowego in vitro i eutanazji w wielu punktach okazuje się zbieżna. Obie tradycje stoją na stanowisku, że życie ludzkie zaczyna się w momencie zapłodnienia i ma szczególną wartość, aborcja jest złem i niedopuszczalne jest stosowanie praktyk mających na celu przerwanie życia, nawet w przypadku choroby czy kalectwa. Stanowi to ogromną wartość w działaniu na rzecz jedności chrześcijan, ale także stanowi solidny fundament do połączenia sił w walce o poszanowanie wartości ludzkiego życia od momentu poczęcia, aż do naturalnej śmierci.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kościół Katolicki na Węgrzech w latach 1945–1989 ze szczególnym uwzględnieniem Soboru Watykańskiego II

Po 1945 roku Kościół Katolicki na Węgrzech został poddany szeroko zakrojonym represjom. Władze komunistyczne zerwały stosunki dyplomatyczne z Watykanem, rozwiązały szereg stowarzyszeń katolickich, szkoły podlegające kościołowi oraz większość zakonów. Na kościele wymuszono podpisanie szereg umów z państwem (w roku 1950 i 1960), które spowodowały całkowitą zależność Kościoła od państwa. Duchowni byli zobowiązani składać przysięgę na wierność państwu. W latach 60. duchowieństwo węgierskie wzięło udział w Soborze Watykańskim II ale reprezentowali tam –poza nielicznymi wyjątkami – punkt widzenia państwa komunistycznego. W 1969 roku wprowadzono na Węgrzech reformy soborowe. Kościół był bardzo słaby ale zdarzały się przypadki niesubordynacji (np. aktywność księdza Györgya Bulányiego), a więzienie nieposłusznych duchownych było powszechne, ostatni duchowny został uwolniony dopiero w 1977 roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne