rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Różnorodność krajobrazowa Chorwacji podstawą atrakcyjności turystycznej. Aspekty przyrodnicze

Chorwację odwiedza corocznie ponad 10 mln turystów. Jest to liczba dwa i pół razy przewyższająca liczbę mieszkańców. Obecnie wpływy z turystyki tworzą jedną czwartą wartości chorwackiego produktu krajowego brutto. Tezą przewodnią artykułu jest założenie, iż podstawą atrakcyjności turystycznej jest wyjątkowa różnorodność krajobrazowa. Na tle głównych jednostek fizjograficznych omówiono walory przyrodniczo-krajobrazowe na przykładzie ośmiu parków narodowych. Porównano frekwencję turystyczną w parkach narodowych w ostatnich pięciu latach. W podsumowaniu wskazano na proces rozprzestrzeniania się ruchu turystycznego w obszary przyrodniczo cenne, wzrost dostępności komunikacyjnej miejsc o najwyższych walorach oraz zagrożenia wynikające z rosnącej penetracji turystycznej. W grupie najpopularniejszych czterech parków można zauważyć niepokojącą tendencję do „przeinwestowania” turystycznego. Artykuł wyraża też apel o konieczność pilnego wprowadzenia zasad turystyki zrównoważonej w Chorwacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Walory antropogeniczne terenów pogórniczych a rozwój regionów

Nasilająca się antropopresja na środowisko powoduje zmniejszanie jego zasobów i obniżanie walorów, co skutkuje spadkiem atrakcyjności, a tym samym pogorszeniem komfortu życia mieszkańców i recesją gospodarczą regionów. Odpowiedzialne za to jest w niektórych regionach Polski, zwłaszcza o wysokich walorach środowiska przyrodniczego m.in. górnictwo odkrywkowe kopalin, o wielowiekowej tradycji. Po zakończeniu działalności pozostawia ono tzw. nieużytki pogórnicze pozbawione czasowo funkcji użytkowej. Tymczasem dysponują one pewnym potencjałem walorów środowiska, które dzięki zabiegom adaptacyjnym pozwoliłyby nadać im nowe funkcje zgodnie z potrzebami społecznymi, realne ekonomicznie i harmonijnie wpisane w otoczenie. W ten sposób tereny te miałyby wpływ na rozwój gospodarczy regionów i wzrost ich atrakcyjności środowiskowej i inwestycyjnej. W artykule analizami objęto Wyżynę Krakowsko-Częstochowską, jako region cenny przyrodniczo, z wieloma opuszczonymi terenami pogórniczymi.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz po likwidacji garnizonu

W artykule przedstawiono wyniki badania dotyczącego dotyczącego zmian antropogenicznych zachodzących na obszarze garnizonu wojskowego, obecnie terenów powojskowych, w tym szczególnie osiedla mieszkaniowego. Sięgnięto w tym celu do metody empirycznej badania krajobrazu kulturowego, opracowując ministudium przeobrażeń na obszarze zlokalizowanym na pograniczu powiatów będzińskiego i tarnogórskiego. Posłużono się własnymi obserwacjami prowadzonymi od 40 lat, zachowanymi mapami wojskowymi, wyrysami geodezyjno‐kartograficznymi, zdjęciami archiwalnymi i wspomnieniami innych mieszkańców Mierzęcic‐Osiedla. Pierwsza część poświęcona jest przedstawieniu związków pomiędzy przestrzenią społeczną stającą się miejscem a krajobrazem kulturowym. W części drugiej opisano i zanalizowano przeobrażenia antropogeniczne obszaru badawczego w aspekcie osadniczym.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany koryta Niemna w ciągu 200 lat (na odcinku od Hożej do Mielnika)

Od wieków i aż po dzień dzisiejszy Niemen spontanicznie kształtował swoją koryto, obserwowane zmiany przebiegu rzeki uwarunkowane były naturalnymi czynnikami, najczęściej związane były z powodziami. Rzeka nie jest obwałowana, poza wybudowaniem Kanału Augustowskiego (którego ujściowy odcinek znajduje się na badanym terenie) nie prowadzono żadnych dużych prac hydrotechnicznych. Wpływ działalności człowieka obserwować można w dolinie, od średniowiecza polegał on głównie na odlesieniu terenów, osuszanie podmokłości i rolniczym użytkowaniu ziemi.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Mapa Henneberga i mapa Lubinusa jako źródło informacji o stanie środowiska geograficznego na przełomie XVI i XVII w. Studium metodyczne

Omówiono w jaki sposób przeglądowe mapy z XVI i XVII w. można wykorzystać do rekonstrukcji elementów środowiska geograficznego przed wiekami. Analizę udokumentowano interpretacją fragmentu mapy Hennegerga południowych Mazur i mapy Lubinus’a obejmującego Ziemię Sławieńską. Wykonano dlań siatki zniekształceń południków i równoleżników. Odtworzono zasięgi lasów oraz zmiany wielkości i kształtu jezior. Przedyskutowano możliwości interpretacyjne i wiarygodność wnioskowania bazującą na podstawie dawnych map. Wykazano, iż aby uznać wynik analizy za udokumentowany trzeba potwierdzić go w innych materiałach źródłowych (historycznych, geograficznych, geologicznych, biologicznych, itp.). Pokazano na przykładach sposoby weryfikacji wyników analizy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rzeka i jej przestrzeń – percepcja sfer profanum i sacrum

W artykule przedstawiono wyniki badań percepcji sfery sacrum oraz profanum w przestrzeni rzek. Przestrzeni – rozumianej zarówno w ujęciu przyrodniczym, jak i społecznym (kulturowym). Badania przeprowadzono w 2012 roku wśród pracowników naukowych, nauczycieli oraz studentów różnych uczelni. Zastosowano w nich metodę sondażu diagnostycznego (pytania otwarte). Zapisu skojarzeń (obrazów percepcyjnych) dokonano m.in. techniką mindmappingu. Przedstawiono problemy form i metod związanych z tego rodzaju badaniami. Zaprezentowano różne obrazy percepcyjne przywołane przez respondentów i określenia odnoszące się do sfery sacrum oraz sfery profanum doświadczanej nad rzekami. Dokonano ich podziału na różne kategorie i wskazano dominujące. Wyniki badań posłużyły do sformułowania wniosków dotyczących przyszłych zajęć terenowych nad rzeką – doświadczania (rejestrowania) sfer sacrum i profanum. Określono ujęcia i formy prowadzenia zajęć ze studentami oraz nauczycielami w szkole wyższej. Zarysowano uwarunkowania potrzebne do przeprowadzenia podobnych zajęć ze studentami.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sacrum i ogród – wzniosłość i genius loci

Przedmiotem rozważań są różne rodzaje sacrum związane z ogrodem. Przedstawiono ogród, jako otoczenie świątyni i świątynię w ogrodach różnych kultur oraz sakralizację przyrody poprzez święte gaje i święte drzewa. Prezentowane są też świątynie współtworzące sceny ogrodu krajobrazowego, ich lokalizacja, typowe wzorce i wymiar niematerialny tych dzieł, jako istotny element stylistyki epoki. Zaprezentowano różne aspekty genius loci ogrodu w aspekcie właściwości sacrum. Pokazano też przykłady rewaloryzacji takich obiektów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Predyspozycje naturalne Regionu Świętokrzyskiego do rozwoju turystyki

Region Świętokrzyski obejmuje obszar Wyżyny Kieleckiej, Niecki Nidziańskiej i Wyżyny Przedborskiej z dużymi możliwościami wykorzystania jego walorów w zagospodarowaniu turystycznym. Podstawowe bogactwa naturalne stanowią tu zarówno przyrodę ożywioną jak i stałe elementy biotopu. Teren Gór Świętokrzyskich objęty jest w 67% obszarami o walorach przyrodniczych prawnie chronionych, co decyduje o jego atrakcyjności turystycznej. Cały region należy do najczystszych ekologicznie obszarów Polski. Utworzono tu Świętokrzyski Park Narodowy, 9 Parków Krajobrazowych oraz zarejestrowano liczne pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej. Występujące tu warunki przyrodnicze stwarzają duże możliwości rozwoju turystyki. Dodatkowym atutem tego regionu, który może być wykorzystywany w rozwoju turystyki, jest czyste powietrze i licznie reprezentowane ślady prehistorycznej aktywności człowieka.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Czy to jeszcze wieś?

Przeanalizowano współczesne formy osadnicze w strefach podmiejskich. Proces pojawienia się nowych form osadniczych dostrzegalny jest zwłaszcza w miejscowościach zlokalizowanych w bliskim sąsiedztwie miast wielkich (vide Wysoka koło Wrocławia, Bielany Wrocławskie, Biestrzyków, Suchy Dwór). Miejscowości te zatracają swój dotychczasowy wiejski charakter. Radykalnie zmienia się struktura demograficzna ich mieszkańców. Dominują w niej ludzie młodzi, wykształceni, majętni, żądni posiadania własnego domu z ogródkiem, z dala od zgiełku i hałasu wielkomiejskiego, poszukujący nowej jakości życia. Wśród tej nowej społeczności brak jest więzi międzyludzkich, brak tradycji. W miejscowościach tych występuje coraz liczniej intensywna zabudowa wielorodzinna i jednorodzinna, z dużą ilością budynków o charakterze miejskim. Stąd rodzi się pytanie w kontekście do tych obszarów – „Czy to jeszcze wieś?”

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rola zieleni wysokiej w strukturze przestrzennej sacrum – profanum na tle uwarunkowań krajobrazowych Polski południowej

Ideowe i formalne zróżnicowanie przestrzeni najbardziej widoczne w relacjach stref sacrum i profanum na przestrzeni dziejów stanowiło logiczną i spójną sekwencję przestrzenną w krajobrazie kultu-rowym. Istotną rolę w tej strukturze odgrywała zieleń wysoka, jako element definiujący poszczególne miejsca. Bogata, sięgająca niemalże czasów pogańskich tradycja kształtowania zieleni, oparta na wymiarze praktycznym oraz głębokiej symbolice może stanowić ważne odniesienie w poszukiwaniu współczesnych rozwiązań kompozycyjnych. Postępująca racjonalizacja i sekularyzacja przestrzeni negatywnie odbija się na krajobrazie kulturowym. Kontynuacja tradycji w zakresie kształtowania zieleni wysokiej (samotniki, otoczenie obiektów sakralnych itd.) wydaje się być istotnym aspektem ochrony dziedzictwa kulturowego na terenie historycznej Galicji. Na tle obszernych badań historycznych dotyczących architektury zabytkowej dane o tradycyjnych układach zieleni są rozproszone i wymagają analizy i uporządkowania.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Aktualność, generalizacja oraz interpretacja informacji na współczesnych mapach województwa śląskiego

Jest to próba refleksji nad podstawowymi materiałami kartograficznymi, na bazie których powstają szczegółowe opracowania tematyczne, związane z zagospodarowaniem przestrzennym, krajobrazem, infrastrukturą, pokryciem terenu itp. Powszechny dostęp do takich materiałów za pomocą Geoportalu po wprowadzeniu INSPIRE1 oraz coraz szersza cyfryzacja map rodzi pewne oczekiwania i wymagania co do ich aktualności. Po szczegółowej analizie dostępnych danych kartograficznych, w tym map topograficznych obszaru województwa śląskiego, potrzebnych do różnych opracowań tematycznych, można dojść do wniosku, że wszystkie dostępne mapy można uznać za „historyczne”. Stan zawartej na nich treści uzasadnia taką refleksję.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz idealny

Krajobraz jest przedmiotem badań wielu dyscyplin naukowych zgłębiających jego strukturę, funkcjonowanie, ewolucję, jego walory niematerialne a także wskazujących kierunki właściwego kształtowania i zagospodarowywania. Krajobraz jest też pojęciem używanym w języku potocznym w odniesieniu do obserwowanej i doświadczanej wieloma zmysłami przestrzeni życiowej. W tym znaczeniu stanowi ważny element jakości życia. Zagadnieniem interesującym wydaje się poznanie opinii na temat cech krajobrazu spełniającego wszelkie wymagania – idealnego, perfekcyjnego – i roli jaką spełniają w nim wrażenia dźwiękowe. W artykule przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w 35 osobowej grupie studentów II roku studiów licencjackich na kierunku ochrona środowiska Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Okazją do bardziej szczegółowego zapoznania się z opiniami stały się zajęcia z przedmiotu „Nauka o krajobrazie” prowadzone przez pracowników Zakładu Ochrony Środowiska w wymiarze 15 godzin wykładu oraz 15 godzin ćwiczeń. Tematyka zajęć obejmowała szeroki zakres zagadnień począwszy od istoty pojęcia krajobraz, zagadnień percepcji, rodzajów i typów krajobrazu, przez ewolucję krajobrazu, degradację, waloryzację, podstawy kształtowania krajobrazu i jego ochrony po zagadnienia wartości niematerialnych w tym tożsamości krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Osiedla mieszkaniowe dla seniorów w przestrzeni miast

Osiedla mieszkaniowe dla seniorów stają się ofertą polskich developerów. Są to zabudowania, których adresatami są osoby starsze, ale samodzielne. W oferowanych im mieszkaniach mają dostęp do udogodnień ułatwiających życie, np. zakupy, pranie i sprzątanie, usługi transportowe, zajęcia socjalizujące itp. Zjawisko budowania domów dla seniorów na zachodzie rozpoczęło się już w latach 50. XX w. Poszukiwano wtedy odpowiednich rozwiązań urbanistycznych i architektonicznych. W Polsce to zjawisko dopiero obecnie doczekało się zainteresowania ze strony deweloperów. Celem artykułu jest ukazanie wpływu migracji seniorów na zagospodarowanie przestrzenne miast w Polsce, a także próba dokonania typologii osiedli dla seniorów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dźwięki i cisza jako składowe przestrzeni sacrum

W większości prac geograficznych, również w Polsce, przestrzeń traktowana jest jednowymiarowo. Nawet wtedy gdy mówi się o jej percepcji czy postrzeganiu opis dotyczy głownie tego „co widać”. Niewątpliwie jednak nasz (ludzi) odbiór rzeczywistości nie sprowadza się jedynie do tego co możemy zaobserwować, a ma on wymiar multisensoryczny. Badanie przestrzeni nie może być zatem zredukowane do badania „morfologii ciał stałych”. Elementy, z których składa się przestrzeń mają charakter wizualny, dźwiękowy, smakowy, zapachowy etc. Przestrzeń znacząca jest ich kompozycją. Szczególnym przykładem takiej kompozycji jest przestrzeń sacrum. To właśnie przestrzeń sacrum, wypełniona ciszą i dźwiękiem, jest przedmiotem badania. Ta przestrzeń rozumiana jest dwojako. Szerzej gdy jest przestrzenią wiernych i oni są jednocześnie podmiotem badania. Ich przestrzeń sacrum to przestrzeń, w której obcują z Bogiem. Nie jest ona określona formalnie. Ludzie sami wskazują miejsca i określają granice, często jednak w swoich wypowiedziach odnoszą się do przestrzeni świątyń. Podmiotem badania jest również Kościół Katolicki jako instytucja. W tym przypadku przestrzeń sacrum oznacza przestrzeń świątyni–kościoła, czyli za kodeksem prawa kanonicznego: „budowlę świętą przeznaczoną dla kultu Bożego, do której wierni mają prawo wstępu w celu wykonywania w niej kultu, zwłaszcza publicznego” (Kan. 1215). Wstęp do artykułu to przypomnienie tego co dźwięk (śpiew i muzyka) oznaczają dla Kościoła Katolickiego. Odwołano się do zapisów „Pisma Świętego” i do najważniejszych dokumentów posoborowych – „Konstytucji o liturgii świętej” i „Instrukcji o muzyce w świętej liturgii. Musicam sacram” Świętej Kongregacji Obrzędów z 1967 r. Materiał źródłowy do opracowania stanowią zaś przede wszystkim wywiady swobodne i komentarze do zdjęć kolaboracyjnych. Badania przeprowadzono na katolikach, mieszkańcach Łodzi. Celem artykułu jest wykazanie znaczenia dźwięku i ciszy w przestrzeni, w ktorej obcuje się z Bogiem. Założono, że jest ono odmienne w przypadku wiernych i Kościoła. Ci pierwsi sacrum rozpoznają po ciszy. Dla Kościoła zaś muzyka i śpiew są istotnymi i niezbędnymi formami modlitwy i liturgii.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dominanty krajobrazowe – symbole władzy we współczesnej Polsce

Za dominanty krajobrazu kulturowego Polski minionych wieków uznawano wieże kościołów i rezydencje magnackie, okresu industrializacji – kominy fabryczne. Po upadku komunizmu (1989) w publicystyce częste są opinie, że dominację w przestrzeni zaznaczyć chcą: Kościół katolicki oraz banki. Jednak dążą one raczej do wypełnienia przestrzeni, wznosząc liczne obiekty swej obecności, rzadziej do monumentalizmu budowli – dominant (choć są i takie, np. Świątynia Opatrzności Bożej w Warszawie, posąg Chrystusa Króla w Świebodzinie). Dominantami krajobrazowymi stały się natomiast liczne elektrownie wiatrowe oraz wieże radiowo-telewizyjnych i radiowych centrów nadawczych. Te ostatnie mogą być traktowane jak symbol władzy mediów i decentralizacji zarządzania informacją w Polsce. Przejawem decentralizacji są też – często monumentalne – gmachy instytucji samorządowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Współczesna rola hałd w krajobrazie Metropolii Ruhry

Hałdy stanowią integralną część krajobrazu kulturowego regionów poprzemysłowych rozwiniętych w oparciu o przemysł ciężki. Ich rola w krajobrazie ulegała jednak ewolucji. Jako formy sztuczne początkowo postrzegane były negatywnie, dopiero po czasie zaczęto doceniać ich walory. Celem artykułu było zbadanie roli jaką współcześnie pełnią hałdy w Metropolii Ruhry (Niemcy). Badania wykazały, że są one nie tylko ostoją zieleni w silnie zurbanizowanym regionie, oraz miejscem codziennej rekreacji jego mieszkańców, ale także dziedzictwem wartym ochrony w formie parków krajobrazowych i tematycznych, czy atrakcją turystyczną o zasięgu ponadregionalnym.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazy pamięci wyrazem tożsamości miejsca

Krajobraz nie jest statyczny, zmienia się w czasie, czytelne jest w nim oddziaływanie pomiędzy historią a miejscem, jest to rodzaj relacji otwartej, swoista narracja „krajobrazowa”. Krajobraz jako część dziedzictwa historycznego obrazuje różnorodne wpływy kulturowe, jest odbiciem społeczeństwa, stanowi o tożsamości miejsca. Może być postrzegany jako część szerokiej historii ekonomicznej i społecznej. Może też być źródłem estetycznej przyjemności jako układ harmonijny, kompozycja elementów: naturalnych i kulturowych, dopełniona o formy symboliczne. W artykule opisano krajobrazy pamięci – miast, przestrzeni publicznych i ogrodów – historyczne i współczesne, ich postrzeganie i genius loci. Podjęto też próbę odpowiedzi na pytania – Czy każdy oglądany krajobraz może wzbudzić w nas emocje? – Jakie uczucia mogą być przekazywane za pomocą krajobrazu, jego treści i przekazów? W przypadku projektowanego krajobrazu część przeżyć zależna jest od subiektywnego czy kulturowego przygotowania odbiorcy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sakralne widzenie krajobrazu

Krajobrazy swoją pięknością skłaniające do modlitwy to jeden z rodzajów krajobrazów świętych wyróżnionych przez św. Jana od Krzyża. Skłonność do modlitwy w krajobrazie wymaga dostrzegania nie tylko piękna lecz także widzenia w pięknie miłości Boga do swego stworzenia. Sacrum w różny sposób pojawia się w krajobrazie lecz wymaga uwagi i zrozumienia. Świętość ziemi przypominał błogosławiony Jan Paweł II poprzez pocałunek. Świętość wody jest potwierdzana przez wiele cudownych źródeł odwiedzanych przez pielgrzymów. Miejsca odczytywane jako święte są utrwalane przez znaki umieszczane w krajobrazie. Rozumienie mowy znaków, które przekazuje krajobraz bezpośrednio poprzez naturę lub rzeczy uczynione przez człowieka jest sztuką i wymaga nauczenia się sztuki patrzenia i widzenia. Szereg przykładów sztuki dawnej i nieliczne współczesnej pokazują zmieniające się rozumienie sakralnego wymiaru krajobrazu. Dziś potrzebna jest odnowa sakralnego widzenia krajobrazu. W tym celu może być użyteczne pojęcie genius loci łączące materialne, zmysłowe i duchowe warstwy krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Tradycyjny krajobraz wiejski Wschodniego Podlasia na przykładzie „krainy otwartych okiennic”

Jednym z wyraźnych typów kulturowego dziedzictwa Polski stanowi tradycyjny krajobraz wsi Podlasia. Peryferyjne położony region, zasiedlony został dopiero w XVI wieku przez ludność mieszaną: polsko - ukraińsko – białoruską oraz żydowską. Do dziś wielu miejscach zachowany został charakterystyczny układ wsi i użytków rolnych oraz podział na działki własnościowe wynikający z reformy włócznej królowej Bony. Kontynuowane jest drewniane budownictwo bogato zdobione. Szczegółowo omówiono 3 prawosławne wsie Trześcianka, Soce i Puchły.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wpływ wsi tematycznych na wizualne aspekty krajobrazu wsi

Jednym ze współczesnych sposobów na rozwój obszarów wiejskich, jest turystyka wiejska oparta na idei wiosek tematycznych. Istotą jej jest tworzenie indywidualnej oferty poprzez pobudzenie aktywności społecznej i wykorzystanie endogenicznych czynników rozwojowych. Dziś istnieje już wiele wiosek tematycznych i wciąż notuje się powstawanie nowych, część z nich zrzeszona jest w sieć. Oferta wiosek tematycznych jest zróżnicowana, bazuje na zasobach materialnych czy niematerialnych, miejscowych bądź zapożyczonych, może rozwijać się dzięki umiejętnościom czy pomysłowości mieszkańców. Powstają nowe obiekty, tereny integracji społecznej, a przy nich także zieleń, nieodłączny element krajobrazu wiejskiego. Celem przeprowadzonych badań było określenie aktualnej liczby wsi tematycznych funkcjonujących na terenie Dolnego Śląska oraz analiza aspektów krajobrazowych wykorzystywanych w ich tematach przewodnich. Na bazie zebranych informacji wykonano klasyfikację rodzajów specjalizacji i określono, w jaki sposób wykorzystują one walory krajobrazowe, czy zasoby przyrodnicze. Następnie na przykładzie wsi Spytków podjęto próbę odpowiedzi na pytanie: jak kształtowany jest krajobraz wsi tematycznej w oparciu o realizację pomysłów na całą wieś?

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany lesistości w Dolinie Ochotnicy w XIX-XX w. Na podstawie materiałów kartograficznych

Celem przeprowadzonych badań była analiza dynamiki zmian lesistości w Dolinie Ochotnicy (Gorce) w okresie 1879-2015. Lesistość rozumiana jest tutaj jako procentowy stosunek powierzchni porośniętej lasami do całkowitej powierzchni danego obszaru. Analizę przeprowadzono w środowisku oprogramowania GIS z wykorzystaniem historycznych źródeł kartograficznych (mapy z 1879, 1934, 1978 r.) oraz danych współczesnych (ortofotomapa z 2015 r.), a także numerycznego modelu terenu z 2013 r. Pozwoliło to z jednej strony na ilościową i przestrzenną analizę zmian w pokryciu badanego obszaru lasami, a z drugiej na próbę prześledzenia występowania lasów w odniesieniu do topografii (nachyleń, ekspozycji i wysokości bezwzględnych). W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że udział lasów na obszarze badań w analizowanym okresie wzrósł dwukrotnie (z 36% w 1879 r. do 72% w 2015 r.). Wzrost ten był stymulowany przede wszystkim przez zmiany w systemie rolnym wsi oraz odejście od tradycyjnej gospodarki pasterskiej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka