rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Instrumenty kontraktowania rozwoju terytorialnego w Polsce – doświadczenia i perspektywy rozwoju do 2030 r.

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie nowych instrumentów kontraktowania rozwoju opisanych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju mianowicie: kontraktu programowego, kontraktu sektorowego oraz porozumienia terytorialnego. Ich wprowadzenie w 2020 r. do instrumentarium polskiej polityki regionalnej, stanowi kolejny krok prowadzący do wzmocnienia jej terytorialnego wymiaru. Rozważania na temat trzech nowych instrumentów poprzedzone zostały prezentacją dotychczasowych doświadczeń Polski związanych z kontraktowaniem rozwoju. Dzięki temu możliwe było zilustrowanie sposobu, w jaki w ramach polskiej polityki regionalnej doskonalono krajowe podejście w tym zakresie starając się w kolejnych edycjach kontraktów niwelować słabości zidentyfikowane w trakcie wdrażania ich wcześniejszych odsłon.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Globalne, europejskie i polskie dylematy polityki rozwoju wobec zmian klimatu – próba usystematyzowania

Przedstawiony tekst koncentruje się na identyfikacji przedmiotów sporów politycznych na poziomie globalnym, Unii Europejskiej oraz Polski, które dotyczą przeciwdziałania zmianom klimatu. Tłem do analizy jest syntetyczna prezentacja stanu wiedzy odnoszącej się do zmian klimatu, a także pokazanie przykładów różnych ocen tego zagadnienia, jakie docierają do społeczeństwa w debacie publicznej. Wykonana analiza pokazuje, że argumenty w sporze politycznym odzwierciedlają status ekonomiczny państw, ich miks energetyczny oraz zaawansowanie technologiczne. W debacie krajowej przeważa kwestia tempa transformacji energetycznej i rozłożenia jej kosztów między różne grupy społeczne. W konkluzji wskazuje się na argumenty społeczne, gospodarcze i polityczne, które skłaniają do ukierunkowania polityki rozwoju na energooszczędną i niskoemisyjną.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kształtowanie terenów zieleni przyulicznej na przykładzie al. Wiśniowej we Wrocławiu

Poniższy artykuł zawiera treści związane ze znaczeniem zieleni w miastach, głównie wzdłuż ciągów komunikacyjnych. Podkreślono istotę sadzenia roślin oraz korzyści, jakie zieleń przynosi dla środowiska i człowieka. Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych na al. Wiśniowej we Wrocławiu, pod kątem wykorzystania dostępnej powierzchni biologicznie czynnej. Wyniki badań wykazały, że al. Wiśniowa jest mocno za- zieleniona, jednakże występuje wiele obszarów pokrytych wyłącznie trawą. Wzdłuż ulicy zaobserwowano brak zagospodarowania powierzchni biologicznie czynnej pod drzewami. Wykazano, że istotne jest wykorzystywanie każdej powierzchni biologicznie czynnej dostępnej w mieście w sposób przemyślany, w szczególności wzdłuż ciągów komunika- cyjnych będących źródłem liniowej emisji zanieczyszczeń, które wraz z emisją z pieców grzewczych i lokalnych kotłowni są główną przyczyną zanieczyszczeń powietrza w mieście.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Regionalne zróżnicowanie poziomu antropopresji na środowiskowe uwarunkowania rozwoju w Polsce

Zasoby środowiskowe stanowią część bogactwa narodowego, są uwarunkowaniem rozwoju lokalnego i regionalnego, umiejscawianym na płaszczyźnie elementów wpływających na jakości życia mieszkańców oraz ożywienie regionu. W odpowiedzi na globalne wyzwania związane z zasobami środowiskowymi tworzone są odrębne polityki środowiskowe, wdrażane i powiązane z innymi politykami rozwojowymi. Celem artykułu jest identyfikacja zróżnicowania gospodarowania zasobami środowiskowymi w polskich województwach. Zakres czasowy badań obejmuje 2004 i 2019 r., a zakres przestrzenny 16 województw. W postępowaniu badawczym wyodrębniono cztery dziedziny ładu środowiskowego: (1) zasoby wody i gospodarka odpadami, (2) użytkowanie gruntów i bioróżnorodność, (3) energia oraz (4) ochrona powietrza i klimatu, w ramach których dokonano pomiaru ich zróżnicowania. Zaproponowana metoda TOPSIS umożliwiła liniowe uporządkowanie województw w każdej dziedzinie. W ogólnym założeniu można przyjąć, że nastąpił progres w poziomie gospodarowania zasobami środowiskowymi w obrębie każdej z dziedzin. Zaproponowana metoda badawcza w połączeniu z uporządkowaniem w ramach klas typologicznych ujawniła w wielu przypadkach stabilny poziom gospodarowania we wskazanych obszarach, który nie uległ wyraźnym zmianom w badanych latach. Realizacja założonego celu badawczego pozwoliła dostrzec zróżnicowane podejście w gospodarowaniu zasobami środowiskowymi w województwach, co można uznać za zjawisko korzystne. Świadczyć to może o zdywersyfikowanym podejściu do kwestii środowiskowych i równoważenia skali gospodarowania.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Poziom rozwoju gospodarczego województw w ujęciu dynamicznym

Celem pracy jest przedstawienie zmian poziomu rozwoju gospodarczego województw w okresie 2010–2019. Utrzymujące się od lat dysproporcje przestrzenne w zakresie rozwoju jednostek terytorialnych uzasadniają potrzebę takich badań, zwłaszcza w kontekście polityki wyrównywania regionalnych różnic rozwojowych. Badania prze- prowadzono na podstawie danych GUS. Zastosowano metodę porządkowania liniowego obiektów wielowymiarowych w ujęciu dynamicznym. Na podstawie dynamicznego miernika syntetycznego, który obejmował 13 wybranych cech diagnostycznych, sporządzono rankingi województw oraz obliczono skalę zmian w poziomie rozwoju województw.
Badania potwierdzają dysproporcje w rozwoju gospodarczym województw. W 2019 r. najlepsza sytuacja pod względem przyjętego zestawu cech diagnostycznych panowała w województwach: mazowieckim, śląskim, dolnośląskim, pomorskim i wielkopolskim, a najniższe wskaźniki odnotowano w województwach: lubelskim, podlaskim, warmińsko--mazurskim i świętokrzyskim. We wszystkich województwach poziom rozwoju gospodarczego wzrósł w badanym okresie, ale skala zmian była nierównomierna. Największy wzrost wskaźnika poziomu rozwoju nastąpił w województwach o najwyższym poziomie rozwoju, w wyniku czego wzrosły dysproporcje między województwami pod względem badanego zjawiska.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Poziom rozwoju regionalnego województwa wielkopolskiego w dobie globalizacji w świetle wybranych wskaźników

Wzrost znaczenia regionów w UE jest impulsem do badania rozwoju regionalnego. W publikacji, koncentrując się na zagadnieniach gospodarczych, przedstawiono zarys analizy poziomu rozwoju regionalnego województwa wielkopolskiego na tle najlepiej rozwiniętych województw w kraju. Wyróżniono trzy grupy czynników, takie jak: produktywność, przedsiębiorczość oraz innowacyjność. Produktywność opisano za pomocą PKB, PKB per capita, wartości dodanej brutto i wartości dodanej brutto per capita, przedsiębiorczość scharakteryzowano za pomocą liczby podmiotów gospodarki narodowej oraz wielkości nakładów inwestycyjnych, natomiast poziom innowacyjności określono na podstawie liczby podmiotów i pracujących w działalności badawczej i rozwojowej oraz wielkości nakładów inwestycyjnych na działalność badawczą i rozwojową. Następnie przy użyciu wskaźnika syntetycznego uszeregowano najlepiej rozwinięte województwa w Polsce, wskazując na różnice między kolejnymi cechami.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Inteligentne specjalizacje w procesie zrównoważonego rozwoju regionów (na przykładzie regionu Wielkopolski)

Konkurencyjność regionalna uznawana jest za siłę napędową współczesnych procesów gospodarczych, wymuszającą zmiany i dostosowanie się do warunków gospodarki globalnej. Koncepcja konkurencyjności regionalnej bardzo szybko stała się celem polityki Komisji Europejskiej (KE), która postrzegała poprawę konkurencyjności we wszystkich regionach Europy, szczególnie w opóźnionych, jako niezbędną w dążeniu do „społecznej spójności”. Koncepcja inteligentnej specjalizacji to nowe podejście unijnej polityki wobec regionów, które pojawiło się w dokumencie Europa 2020, wskazującym trzy priorytety: rozwój inteligentny, rozwój zrównoważony oraz rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Artykuł przedstawia znaczenie inteligentnych specjalizacji w polityce zrównoważonego rozwoju regionów.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zmiany zachorowalności na nowotwory złośliwe ośrodkowego układu nerwowego w województwie wielkopolskim

W pracy dokonano analizy przestrzennej i czasowej zmiany współczynnika surowego zachorowalności na nowotwory złośliwe ośrodkowego układu nerwowego (z uwzględnieniem opon mózgowo-rdzeniowych), określono charakter i siłę trendów zachorowalności oraz wskazano obszary o niekorzystnej i korzystnej sytuacji.
Niekorzystna sytuacja w zakresie zachorowalności surowej na analizowane nowotwory występowała w podregionie miasto Poznań, podregionie kaliskim oraz w powiecie pilskim. W województwie wielkopolskim istotne statystycznie trendy wzrostowe zachorowalności odnotowano dla „nowotworu złośliwego opon mózgowo-rdzeniowych (C70)” oraz „nowotworu złośliwego mózgu (C71)”. Jedyny istotny statystycznie trend spadkowy zachorowalności wystąpił w podregionie pilskim i dotyczył „nowotworu złośliwego rdzenia kręgowego, nerwów czaszkowych i innych części ośrodkowego układu nerwowego (C72)”.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Rynek mleka w województwie wielkopolskim w latach 2004–2020

Celem badań było przedstawienie i ocena rynku mleka w województwie wielkopolskim na tle kraju w latach 2004–2020. W pracy analizie poddano produkcję, pogłowie, skup, ceny oraz konsumpcję mleka w województwie wielkopolskim i Polsce. Analizy rozpatrywano w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego oraz Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB w Warszawie. W artykule wykorzystano analizę opisową wspartą tabelaryczną i graficzną prezentacją danych. W oparciu o przeprowadzone badania wykazano, że po integracji Polski z Unią Europejską produkcja w województwie wielkopolskim wzrosła o 73%, podczas gdy pogłowie zmniejszyło się o 0,61%. Tendencja ta jest adekwatna do sytuacji na krajowym rynku mleka. Zmiany zachodzące na rynku mleka w województwie wielkopolskim oraz w Polsce spowodowane są koncentracją chowu krów mlecznych oraz eliminacją z rynku gospodarstw o małej skali produkcji mleka.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zabytki nieruchome jako materialny kapitał kulturowy wielkopolskich miast

Celem artykułu jest identyfikacja głównych cech i specyfiki materialnego kapitału kulturowego miast wielkopolskich, którego trzon stanowi zasób zabytków nieruchomych. W pierwszej części przedstawiono krótko koncepcję kapitału kulturowego i wyjaśniono specyfikę zabytków jako kapitału, koncentrując się na wartościach przydawanych zabytkom. Dało to podstawy teoretyczne do charakterystyki zasobu zabytków nieruchomych miast wielkopolskich, które stanowią ich materialny kapitał kulturowy. Został on scharakteryzowany w ujęciu głównych wartości kulturowych (historycznej i semiotycznej) oraz wartości użytkowej. Analizy dokonano według kategorii wielkościowych miast (małe, średnie i duże), co pozwoliło odkryć specyfikę kapitału kulturowego w tych miastach. Rezultaty badań wskazują na znaczny kapitał kulturowy małych miast, którego potencjał wiąże się z obiektami sakralnymi, układami urbanistycznymi, a także dworami i pałacami.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Biegi masowe w wybranych miastach Wielkopolski i ich wpływ na lokalny system społeczno-ekonomiczny

Niniejsze opracowanie jest próbą przedstawienia roli i wpływu imprez biegowych na rozwój miast oraz możliwości ich promocji i budowania pozytywnego wizerunku. Scharakteryzowano wpływ organizowanych biegów masowych przez trzy miasta wielkopolskie różnej wielkości: Poznań, Gniezno i Grodzisk Wielkopolski. Rosnąca w XXI w. popularność aktywności fizycznej w postaci biegów może stać się ważnym impulsem dla rozwoju społeczno-gospodarczego miast oraz stanowić nowe źródło poszukiwania tożsamości miasta czy jego nowego wizerunku.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zmiany kierunków użytkowania gruntów ze szczególnym uwzględnieniem użytków rolnych w miastach powiatu poznańskiego w latach 2010 i 2020

Obserwowana  w  Polsce  presja  inwestycyjna  przyczynia  się  do  zmian w użytkowaniu gruntów w miastach, co przejawia się zwłaszcza ubywaniem gruntów rolnych. W literaturze istnieją przykłady badań prowadzonych w tym zakresie na terenie dużych miast w Polsce, jednak w przypadku mniejszych miast badań brakuje. Ważnym problemem jest rozpoznanie tych zmian w mniejszych miastach. Celem opracowania jest analiza zmian w użytkowaniu gruntów ze szczególnym uwzględnieniem gruntów rolnych w miastach powiatu poznańskiego w latach 2010 i 2020. W tym okresie największe zmiany zaszły w Luboniu, Swarzędzu i Mosinie. Powierzchnia gruntów rolnych w tych miejscowościach zmniejszyła się odpowiednio o 17,5%, 10,0% i 9,5%.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przestrzenny wymiar dogęszczania zabudowy na wielkich osiedlach mieszkaniowych w Poznaniu po 1989 roku

Przestrzeń wielkich osiedli mieszkaniowych w Polsce po 1989 r. podlega dynamicznym przemianom. W wyniku urynkowienia systemu obrotu nieruchomościami obszary, których celowo nie zagospodarowano, bądź te, na których zainwestowanie ze względu na kryzys odłożono w czasie, stają się miejscem presji inwestycyjnej. Nowa zabudowa, która w wyniku tego powstaje, zaburza oryginalne układy urbanistyczne. Celem badania było określenie skali procesu dogęszczania zabudowy na wielkich osiedlach mieszkaniowych w Poznaniu. Badanie zostało przeprowadzone za pomocą inwentaryzacji, podczas której dokonywano lokalizacji nowej zabudowy powstałej po 1989 r. na wyznaczonych obszarach badawczych obejmujących wielkie osiedla mieszkaniowe. Stwierdzono istnienie zjawiska na 17 z 25 badanych osiedli, gdzie pojawiło się 91 nowych budynków.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Czy i jak możliwa jest refleksja nad istnieniem?

Autor podjął próbę odpowiedzi na pytanie: czy i jak możliwa jest refleksja nad
istnieniem? Wbrew ugruntowanej tradycją tezie, odrzuca on pogląd, zgodnie
z którym Parmenidejskie pojęcie bytu ma charakter egzystencjalny. Twierdzi, że
Parmenides, a za nim myśl starożytna, byt pojmuje poprzez określoność, a więc
jako „coś”. Utrzymuje przy tym, że pojęcie „istnienia” na trwałe pojawiło
się w myśli europejskiej dopiero w filozofii św. Tomasza z Akwinu. W proponowanym
przez siebie rozumieniu autor utożsamia istnienie z mnogością
i różnorodnością prezentujących się momentów, które w porządku myślenia
wyraża słówko „coś” (το ον), czyli pojęcie bytu. W przedstawionym ujęciu
autor nie oddziela bytu od jego bycia. Tym samym refleksja nad bytem jest
zarazem refleksją nad istnieniem.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ekspansja zabudowy mieszkaniowej w zurbanizowanej zlewni rzecznej jako źródło presji na środowisko: przykład Różanego Strumienia w Poznaniu

Zlewnia Różanego Strumienia jest pierwszą stacją bazową Poznań-Morasko, należącą do krajowego Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego, położoną w granicach poznańskiej aglomeracji miejskiej. Taka lokalizacja zlewni badawczej powoduje jej silne narażenie na antropopresję. Badania przedstawione w artykule dotyczą oceny presji na środowisko przyrodnicze wynikającej z planowanych zmian w zakresie rozwoju zabudowy mieszkaniowej i zróżnicowania w obrębie zlewni oraz potencjalnych skutków dla środowiska przyrodniczego. Rezultaty pokazują, że głównym źródłem presji będzie rozbudowa terenów mieszkaniowych. Konsekwencjami będą: redukcja powierzchni biologicznie czynnej oraz emisja zanieczyszczeń. Otrzymane wyniki mogą służyć jako przesłanka do kształtowania monitoringu środowiska przyrodniczego dla instytucji administracyjnych i badawczych.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Osiedle i jego mieszkańcy. Gospodarstwa domowe na poznańskiej Abisynii

Artykuł przedstawia obraz poznańskiego osiedla Abisynia przez pryzmat wybranych charakterystyk jego mieszkańców. Abisynia składa się z domów jednorodzinnych, bliźniaków i tzw. willi miejskich. Analizę oparto na wynikach badań ankietowych gospodarstw domowych. Badania dotyczyły podstawowych kwestii związanych z zamieszkiwaniem, takich jak: liczba osób tworzących gospodarstwo domowe, liczba i rodzaj trzymanych zwierząt, używane środki transportu, aktywności podejmowane w najbliższej okolicy. Z analizy wynika, że Abisynia jest obecnie terenem wielofunkcyjnym, na którym jednak nadal dominuje funkcja mieszkaniowa. Wizerunek Abisynii jest bardzo spójny i w zasadzie niezmieniony na przestrzeni lat: zamieszkują tutaj przedstawiciele wyższej klasy średniej. Bolączki osiedla są podobne do tych, które charakteryzują inne polskie osiedla: jest zbyt wiele samochodów, a infrastruktura publiczna w niektórych przypadkach podlega przyspieszonej degradacji.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Rola samorządu terytorialnego w kreowaniu produktu lokalnego na przykładzie gminy Trzcianka

W 1989 r. w Polsce rozpoczął się proces zmian ustrojowych, które ukierunkowane były na przejście od państwa totalitarnego do demokratycznego oraz od gospodarki centralnie planowanej do wolnorynkowej. Pierwszym zauważalnym efektem tych zmian było zatowarowanie sklepów produktami spożywczymi z całego świata. W tym czasie konsumenci niechętnie sięgali po produkty pochodzące od lokalnych firm, kojarząc je z żywnością gorszej jakości. Z czasem wzorem innych krajów Unii Europejskiej nastąpiło znużenie tanim produktem spożywczym, powstającym na masową skalę. W efekcie regiony oraz poszczególne miasta rozpoczęły poszukiwania charakterystycznych dla nich potraw/produktów, które mogłyby się stać „jedzeniową marką” danego miejsca.
Celem opracowania jest wskazanie roli samorządu terytorialnego w tworzeniu rozpoznawalnego dla miasta/regionu produktu spożywczego. Jako przykład posłużyła tu wielkopolska gmina Trzcianka. Całość badań terenowych przypadła na 2021 r. Wykonano je metodą sondażu diagnostycznego. W ramach badań zrealizowano wywiady z pracownikami Urzędu Miasta w Trzciance, z właścicielami lokalnych piekarni oraz badania ankietowe z mieszkańcami gminy Trzcianka. Wykazano, że w opinii lokalnych przedsiębiorców wsparcie władz gminy ma bardzo duży wpływ na rozpoznawalność ich produktów. Zdaniem mieszkańców trzcianeckie pieczywo jest chętnie przez nich kupowane, choć nie jest kojarzone jako produkt lokalny. Badania wykazały, że brak akcji promocyjnej ukierunkowanej na wybrany produkt spożywczy sprawia, iż pochodzące z trzcianeckich piekarni pieczywo, licznie nagradzane na krajowych piekarskich konkursach, choć mogłoby być, nie jest „jedzeniową marką” Trzcianki.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Rower publiczny 1. generacji w XXI w. – studium przypadku Krotoszyna

Systemy roweru publicznego rozwijają się jako środek transportu w miastach, stanowiąc zrównoważoną alternatywę dla transportu zmotoryzowanego. Rozwiązanie to ewoluowało na przestrzeni lat, przechodząc od lat 60. XX w. do współczesności przez różne etapy rozwoju. Poszczególne generacje systemów roweru publicznego odpowiadały na potrzeby oraz możliwości techniczne swoich czasów – od niezabezpieczonych, udostępnianych mieszkańcom na zasadzie zaufania społecznego, rowerów 1. generacji, do wyposażonych w zabezpieczenia i zaawansowane rozwiązania mobilne rowerów 4. generacji. Systemy roweru publicznego, niezależnie od generacji, wpisują się także w założenia gospodarki współdzielenia (sharing economy), zakładającej możliwość wspólnego korzystania z tych samych dóbr przez wielu użytkowników.
W artykule przedstawiono przykład wdrożenia w 2017 r. systemu roweru publicznego w Krotoszynie (województwo wielkopolskie) opartego na zasadach 1. generacji, znanych z lat 60. XX w. Dokonano ponadto oceny, czy wprowadzenie systemu roweru publicznego opartego na zaufaniu wobec mieszkańców może zakończyć się powodzeniem. Jak wykazano, rozwiązania te oparte są na kilku istotnych filarach, w tym doświadczeniu samorządu lokalnego, racjonalnej kalkulacji i planowaniu oraz edukacji społeczeństwa.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Poznawcze i praktyczne dylematy  w geograficznych badaniach funkcjonalnych  wsi

Praca zawiera pogłębioną refleksją nad kwestią badań funkcjonalnych w geograficznych badaniach wsi oraz dyscyplin pokrewnych, głównie gospodarka przestrzenna. W geografii społeczno-ekonomicznej oraz gospodarce przestrzennej koncepcja funkcjonalna odegrała istotną rolę w opisie i wyjaśnianiu rzeczywistości, stwarzając podstawy dla programów badawczych miast i wsi. Najważniejszym celem artykułu jest próba określenia podstawowych dylematów poznawczych i praktycznych w badaniach funkcjonalnych wsi. Przemyślenia zawarte w artykule dotyczą problemu wyborów, przed którymi stają badacze w projektowaniu i prowadzeniu studiów funkcjonalnych oraz pokrewnych im kierunków. Poruszono takie kwestie, jak relacyjność i desygnaty funkcji, problem czasu i skali badań oraz dylemat porządku przestrzennego i spójności. Autorzy postulują rozwój koncepcji krytycznych opartych na neofunkcjonalizmie. Stwarza to możliwość rozwoju badań, które zwracają uwagę na lokalne wymiary życia społecznego i gospodarczego. Podejście to może być bardzo twórcze dla planowania przestrzeni lokalnych i podstaw społecznego zaangażowania w proces podnoszenia warunków życia, wzmacniania tożsamości kulturowej oraz kreowania samych miejsc.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zmienność funkcji w przestrzeni wiejskiej

Współcześnie obszary wiejskie wypełniają zróżnicowane funkcje w rozwoju społeczno-gospodarczym. Funkcje terenów wiejskich ewoluują, tworząc przestrzeń wielofunkcyjną. Celem opracowania jest zobrazowanie zmian zachodzących w poszczególnych funkcjach obszarów wiejskich i ich rozwój. Na podstawie studiów literatury z zakresu podejmowanej problematyki, przedstawiono różnice w podejściu badaczy do kwestii rozwoju wielofunkcyjnego w Polsce. Uwypuklono elementy wpływające na wielofunkcyjny rozwój wsi i rolnictwa, wskazując na przyczyny, skutki i bariery tej koncepcji. W oparciu o różnorodne kryteria zobrazowano klasyfikacje funkcji wsi i rolnictwa. Rozwijanie w przestrzeni wiejskiej funkcji innych niż rolnicza pozwolą na utrzymanie żywotności wsi, zapewnienie odpowiedniego standardu życia jej mieszkańcom i dalszego spełniania przez nie szeregu funkcji, często innowacyjnych i perspektywicznych.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji