rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Argumentacja z Pisma Świętego i tradycji Kościoła pierwszego tysiąclecia w „Wyznaniu augsburskim” (1530)

Artykuł przedstawia i analizuje argumentację zastosowaną przez Filipa Melanchtona w tekście Confessio Augustana. Omówienie argumentów z jego części pierwszej uporządkowano według kategorii argumentacji odwołujących się do: 1. Pisma Świętego; 2. soborów powszechnych; 3. Symbolum Apostolicum i Athanasianum; 4. ojców Kościoła i pisarzy wczesnochrześcijańskich; 5. odrzucenia błędnych nauk. Wśród argumentów części drugiej wyznania wyróżniono odwołania do: 1. Pisma Świętego; 2. ojców Kościoła i pisarzy wczesnochrześcijańskich; 3. norm kanonicznych. Przeprowadzona analiza wykazała pierwszorzędne, a w kluczowych miejscach wyłączne, znaczenie argumentacji z Pisma Świętego, przy czym w części drugiej wyznania widać dążenie do jak najszerszego wykorzystania różnych typów argumentacji.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Między Jezusem historii a Chrystusem wiary: Johna Shelby’ego Sponga demitologizacja fundamentalistycznych tez chrystologicznych

Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie polskiemu czytelnikowi krytyki chrystologii amerykańskich protestanckich środowisk fundamentalistycznych biskupa Episkopalnego Kościoła USA i protestanckiego teologa Johna Shelby’ego Sponga (ur. 1931 r.) oraz zaprezentowanie jego własnego ujęcia chrystologii. 
Fundamentaliści protestanccy w USA podzielają pięć wierzeń uznając je za podstawowe i niepodważalne dogmaty chrześcijaństwa, które należy rozumieć 
w sposób dosłowny: (1) werbalną bezbłędność Pisma Świętego, (2) dziewicze narodzenie i bóstwo Jezusa Chrystusa, (3) zastępczą ekspiacje Jezusa na krzyżu, (4) cielesne zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa oraz (5) powtórne Jego przyjście i Sąd Ostateczny. W swoich pracach opublikowanych na przestrzeni lat 1973-2007 John Shelby Spong dogmaty te podważa odwołując się do argumentów natury teologicznej (biblistycznej) i filozoficznej (ludzkiego rozumu) oraz metody hagadyjskiego midraszu zastosowanego do interpretacji czterech Ewangelii.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ale nie współżył z nią, aż nie urodziła syna – Mt 1,25a w świetle starotestamentowych tradycji

W artykule postawiono pytanie o pochodzenie i znaczenia wyrażenia z Mt 1,25a. Przeanalizowano wszystkie starotestamentowe teksty, w których czasownik poznać ([dy) pojawia się na oznaczenie współżycia seksualnego i występuje z przeczeniem, co prowadzi do wniosku, że Mt 1,25 bazuje na Rdz 24,16; 38,26b i 1 Krl 1,4. Maria, matka Jezusa, została ukazana jako nowa Rebeka i Tamar, a Józef jako nowy Juda i Dawid.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Przedstawicielstwo dyplomatyczne Stanów Zjednoczonych Ameryki przy Watykanie a Pierwsza Poprawka do Konstytucji USA (aspekty historyczne i prawne)

Artykuł podejmuje zagadnienie stosunków dyplomatycznych Stanów Zjednoczonych z Papiestwem od czasu utworzenia amerykańskiej Republiki. Przynosi zarys rozwoju stosunków konsularnych obu podmiotów począwszy od schyłku XIX wieku, które ostatecznie około trzydzieści lat temu przyjęły w okresie prezydentury Ronalda Reagana kształt stałych relacji na poziomie ambasadorów. Tej analizie historycznej towarzyszą rozważania natury prawnej skupione na problematyce konstytucyjnej związanej z normą Pierwszej Poprawki, która określa zasadę rozdziału kościoła i państwa w USA.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Źródła do historii Biblii warszawskiej

Autor w niniejszym artykule prezentuje problematykę związaną z gromadzeniem, opracowaniem oraz wykorzystaniem źródeł do historii tzw. Biblii warszawskiej wydanej po raz pierwszy przez Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne w 1975 roku. Do tej pory nikt nie podejmował próby opracowania historii tego przekładu Biblii. Nikt również nie podejmował prób zgromadzenia i opracowania źródeł do jej historii. Autor omawia kolejno problematykę związaną z wydaniami Biblii warszawskiej, dokumentami archiwalnymi dotyczącymi jej historii, wywiadami z żyjącymi świadkami wydarzeń, recenzjami oraz opracowaniami naukowymi dotyczącymi tej Biblii. Następnie prezentuje metodologię pracy z tymi źródłami. Celem artykułu jest zainteresowanie środowisk teologicznych w Polsce badaniami nad historią Biblii warszawskiej, która za kilka lat (2025 rok) będzie obchodzić swój złoty jubileusz.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czy Boża wola może być podstawowym kryterium dobra moralnego? Polemika z tezą Kaia Nielsena

Artykuł stanowi polemikę z tezą Kaia Nielsena o niemożliwości uznania Bożej woli za fundamentalne kryterium moralności w życiu człowieka wierzącego. Autor artykułu na podstawie przykładów biblijnych epifanii i ich konsekwencji dla moralnych przekonań doświadczających je osób wykazuje, że teza Nielsena opiera się na uproszczonym i niepełnym obrazie doświadczenia religijnego, a konkretnie chrześcijańskiego doświadczenia Boga jako autorytetu moralnego. Autor pokazuje, że odwołując się do modelu uzasadnionego przekonania religijnego Alvina Plantingi można obronić racjonalność uznania Bożej woli za podstawowe kryterium ocen moralnych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duch Święty w dziele uświęcenia człowieka

Człowiek jest zwieńczeniem aktu stwórczego Boskiej Trójcy. Stworzony na obraz Boga „człowiek jest ludzkim obliczem Boga” - stwierdza św. Grzegorz z Nyssy. Posiada swoje źródło w Bogu, jego zaś istnienie odzwierciedla Boga. Realizacja jego człowieczeństwa możliwa jest wyłącznie w jedności ze Stwórcą, poza Nim człowiek traci zdolność realizacji swego powołania i sens istnienia. Zgodnie z prawosławną myślą teologiczną, człowiek, aby móc wniknąć w to Boskie życie, musi przy pomocy wysiłku wolnej woli i wiary oraz łaski Bożej zjednoczyć się mistycznie z Chrystusem i zostać żywym członkiem Jego Ciała, co dokonuje się dzięki Duchowi Świętemu. Miłość Boga, mówi ap. Paweł, wpływa do serc wierzących poprzez Ducha Świętego (Rz 5,5). On uobecnia Zmartwychwstałego Chrystusa w Kościele wraz z Jego zbawczymi aktami, uświęcającymi człowieka i cały kosmos. Uczestnictwo chrześcijanina w zbawczym misterium Chrystusowym jest darem osobowym, dobrowolnie przyjmowanym przez człowieka. Akty zbawcze Chrystusa stają się aktami Kościoła, a tym samym każdego wierzącego dzięki osobowemu darowi, który jest udzielany przez Ducha Świętego. Człowiek już teraz ma możliwość stać się uczestnikiem wiecznego Królestwa Bożego, które dla tego świata jest jeszcze tylko następującym. Duch Święty zstępując na nas i zamieszkując w nas, daje nam Tego, Czyim Życiem On jest. Takim jest dar Ducha Świętego, sens naszej osobowej Pięćdziesiątnicy w sakramencie świętego bierzmowania. Przez Ducha i w Duchu Świętym wierzący w Chrystusa stali się Kościołem, a Kościół miejscem działalności Ducha Świętego. „Gdzie bowiem Kościół, tam i Duch Boży; a gdzie Duch Boży tam Kościół i wszelka łaska. Duch bowiem jest Prawdą”. Prawidłowa pneumatologia, co bardzo mocno podkreśla prawosławie, jest możliwa jedynie wówczas, kiedy ściśle wiąże się z prawidłowo rozumianą trynitologią. Pierwsza Osoba Trójcy, Bóg Ojciec jest Źródłem Boskości, Przyczyną lub Zasadą dwóch pozostałych Osób. On jest więzią jedności tych Trzech – jeden jest Bóg, ponieważ jeden jest Ojciec. „Jedność stanowi Ojciec, od którego i do którego biegnie swym torem porządek Osób” stwierdza św. Grzegorz Teolog. Ojciec, Syn i Duch Święty stanowią jedną Istotę, lecz między Osobami Boskimi istnieje zróżnicowanie. Żadna z Osób jednak nigdy nie działa oddzielnie od dwóch pozostałych, ale wszystkie Hipostazy zawsze łącznie. Każda z trzech Osób posiada nie jedną trzecią Boskości, ale całą Boskość w jej Pełni. Kiedy Duch Święty przychodzi, aby zamieszkać w nas, czyni nas siedzibą Trójcy Świętej, gdyż nie da się oddzielić Boskości Ducha od Ojca i Syna. Poprzez zstąpienie Ducha Świętego Trójca Święta zamieszkuje w nas, przebóstwiając, udzielając nam swych niestworzonych energii, swojej chwały i Boskości, wiecznej Światłości, do której jesteśmy powołani.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dziedzictwo Jana Kalwina

Artykuł najpierw ukazuje kilka teorii ilustrujących wpływ Jana Kalwina na współczesne społeczeństwo, by następnie skoncentrować się na ściśle teologicznym dziedzictwie jego nauki. Wyliczono sześć płaszczyzn widocznych wpływów. Związane są one z rozwojem kapitalistycznej gospodarki, etyką pracy, procesami demokratycznymi w polityce, purytanizmem, ortodoksją i neo-ortodoksją reformowaną oraz teologią wyzwolenia.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Działanie teleologiczne w interakcjach uczniów i nauczycieli

W artykule zaprezentowano założenia oraz wyniki badań empirycznych, których celem było zidentyfikowanie funkcjonowania działania teleologicznego w interakcjach uczniów i nauczycieli w środowisku szkolnym z perspektywy podmiotów w nich uczestniczących. Ich podstawą teoretyczną stała się teoria działania komunikacyjnego Jürgena Habermasa, natomiast wyniki pozwoliły na udzielenie odpowiedzi na postawione problemy badawcze, które przyjęły formę następujących pytań - czy i w jakim zakresie występuje działanie teleologiczne między uczniami i nauczycielami w środowisku szkolnym oraz jak przejawia się działanie teleologiczne między uczniami i nauczycielami w środowisku szkolnym. W Eksploracji wykorzystano  metodę projekcyjną  z zastosowaniem techniki testu zdań niedokończonych oraz metodę ankiety z zastosowaniem techniki audytoryjnej, a także dwóch narzędzi badawczych – kwestionariusza ankiety adresowanego do nauczycieli i  drugiego do uczniów.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miejsce i rola kultury religijnej w państwie oraz jego polityce

Rola i miejsce kultury religijnej w państwie i jego polityce uwarunkowana jest charakterem mentalnościowym danego społeczeństwa. Bez względu na zróżnicowanie kulturowe, wszystkie społeczeństwa łączy jedno wrodzone prawo moralne, które dla kultury religijnej pojęciowo utożsamia się z sumieniem człowieka. Wewnętrzne prawo moralne wyznacza granice kultury religijnej, której żaden system państwowości nie ma prawa naruszać, ani dezawuować. Wpływ kultury religijnej na uprawianą politykę najbardziej widoczny jest w kondycji moralno-duchowej danego społeczeństwa. Każda kultura, która nie wychowuje w człowieku prawdziwego człowieczeństwa staje się antykulturą. Zamiast „inkulturacji” chrześcijaństwa, należy rozwijać chrystianizację kultury, która pomaga człowiekowi w życiu zgodnym z jego wewnętrznym i wrodzonym systemem wartości moralnych. Lojalność polityczna nie może wymagać od człowieka wyrzeczenia się swoich przekonań wynikających z jego religijnej mentalności kulturowej. Semantycznie i istotowo każda kultura jest w głębi rzeczy kulturą religijną.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Różne modele protestu i wizja kultury w Reformacji

Artykuł jest pogłębioną analizą form protestu związanych z Reformacją. W trzech częściach najpierw omawia trzy główne formy protestu związane z Marcinem Lutrem, skupione wokół metaforycznych przedstawień Lutra jako filozofa z młotkiem, Lutra jako umacniającego swoje stanowisko w walce oraz Lutra obwieszczającego wolność chrześcijanina. Wszystkie te metaforyczne reprezentacje ujawniają zerwanie więzi z tradycją i teraźniejszością oraz akcentują wartości związane z protestantyzmem, takie jak indywidualizm, wolność sumienia, wolność słowa czy autonomia i niepodległość podmiotu. Następnie w artykule opisane są radykalne formy protestu w szeroko rozumianej Reformacji związane z aktami palenia dokumentów i książek oraz demonizowaniem przeciwnika w satyrycznych przerysowaniach na rycinach i obrazach. W drugiej części artykułu omawiam obecną w projekcie reformacyjnym wizję, którą streścić można metaforycznie w zawołaniu: „bliżej człowieka”. Tę wizję próbuję pokazać wskazując na zarys teorii języka i przekładu zaprezentowany w „Liście o przekładzie” Lutra z 1530 r. Ta wizja ujawnia się poprzez wyraziste empatyczne wychylenie ku zwykłemu użytkownikowi języka. W trzeciej części artykułu czytelnik znajdzie zarys koncepcji Reformacji jako ujawniającej podstawy myślenia projektowego, związanego z empatią i troską oraz pielęgnowaniem. To razem z ujawnionym wcześniej aktywizmem Reformacji pozwala na połączenie jej wizji z wizją kultury, etymologicznie wywodzącą się z uprawy, dbania, pielęgnowania. Główną tezą mojego artykułu jest, że Reformacja jest kulturą i że formy protestu wynikają w niej z konieczności zerwania więzi z tradycją i teraźniejszością, nie są zaś sednem jej działania.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Edykt tolerancyjny a rozwój tradycji liturgicznej

W 313 roku cesarze Licyniusz i Konstantyn Wielki skierowali list do zarządców wschodnich prowincji, w którym przyznali chrześcijanom prawo swobodnego wyznawania wiary. Dokument ten stał się znany jako tzw. „Edykt Mediolański” i bezpośrednio wpłynął na dynamiczny rozwój Kościoła.
W niniejszym artykule spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób „Edykt Mediolański” wpłynął na chrześcijańską tradycję liturgiczną? Artykuł wskaże rozwój pisemnej tradycji, zmiany w architekturze sakralnej i ich wpływ na rozwój praktyki liturgicznej.  W tekście zostaną również ukazane najbardziej charakterystyczne nowe elementy chrześcijańskiej tradycji liturgicznej IV i początków V wieku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Luterańska hermeneutyka dzisiaj. Odczytanie hermeneutycznego dziedzictwa luterańskiej Reformacji w refl eksji Światowej Federacji Luterańskiej

Artykuł „Luterańska hermeneutyka dzisiaj. Odczytanie hermeneutycznego dziedzictwa luterańskiej Reformacji w refl eksji Światowej Federacji Luterańskiej” prezentuje które elementy reformacyjnej hermeneutyki ukształtowanej przez Marcina Lutra są we współczesnej debacie w łonie luteranizmu podnoszone jako istotne dla współczesnej hermeneutyki luteranizmu. W przedstawionej analizie odwołano się do materiałów studyjnego programu Światowej Federacji Luterańskiej poświęconego hermeneutyce na przykładzie interpretacji Ewangelii Jana, Księgi Psalmów, Ewangelii Mateusza oraz listów Pawła, jaki realizowano w latach 2011-2015, materiałów przygotowanych z okazji jubileuszu 500 lat Reformacji w 2017 roku oraz dokumentu studyjnego „Na początku było Słowo (J 1,1). Biblia w życiu luterańskiej wspólnoty” z 2016 roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Etatyzm na przykładzie austriackiego józefinizmu w epoce Oświecenia

Tematem artykułu jest wewnatrzkatolicki ruch antyrzymski o charakterze etatystycznym, znany pod nazwą józefinizmu. Objął on swym zasięgiem kraje korony austriackiej (Austria, Węgry, Siedmiogród, Banat, Czechy, Słowacja, Galicja, Lodomeria, południowe Niderlandy, Chorwacja i Toskania). Józefinizm powstał pod wpływem oświeconego absolutyzmu oraz idei gallikańskich i febroniańskich. Rozpoczął się w latach 50. XVIII wieku za rządów cesarzowej Marii Teresy (1740-1780), pełny rozwój osiągnął za rządów cesarza Józefa II (1780-1790), a formalnie zakończył się w 1855 roku przez zawarcie konkordatu między Austrią a Państwem Kościelnym. System józefiński głosił i realizował zwierzchnictwo państwa nad Kościołem w sprawach administracyjnych i majątkowych. W wyniku zarządzeń władz państwowych zlikwidowano wiele klasztorów i bractw, ograniczono organizowanie pielgrzymek oraz zakazano bezpośrednich kontaktów biskupów z Rzymem. Jednocześnie zwiększono liczbę parafii i wprowadzono nowy porządek nabożeństw. Zasługą Józefa II było ogłoszenie w 1781 roku Edyktu tolerancyjnego, który przyznał wiernym Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego, Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, Kościoła Prawosławnego i Religii Mojżeszowej wolność wyznania i kultu religijnego. Dzięki poparciu Piotra Leopolda, wielkiego księcia Toskanii, brata cesarza Józefa II, w 1786 roku w Pistoi (Toskania) odbył się synod diecezjalny, który postulował reformę Mszy Świętej, wzmocnienie władzy biskupów i przywrócenie w Kościele prymatu honorowego papieża. Jego postanowienia w 1794 roku zostały potępione przez papieża Piusa VI (1775-1799) w bulli Auctorem fidei.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nowonarodzenie w perspektywie pentekostalnej

Artykuł przedstawia ideę nowonarodzenia, jako istotny składnik wiary chrześcijańskiej w rozumieniu wspólnot pentekostalnych. Nawiązując do korzeni pobożności i doktryny zielonoświątkowej, autor omawia istotę oraz proces nowonarodzenia jako pierwotnego, głównego i przełomowego doświadczenia człowieka przyjmującego Boże zbawienie. W perspektywie pentekostalnej nowonarodzenie jest darem Boga, a osobą dokonującą odrodzenia jest Duch Święty. Jest ono poprzedzone upamiętaniem (żalem i odwróceniem się od grzechu), oraz osobistą wiarą w dokonane przez Chrystusa dzieło odkupienia człowieka. Nowonarodzenie jest wzbudzeniem do nowego życia duchowego, jest darowaniem człowiekowi nowej, duchowej natury, będącej częścią natury Boga. Poprzez akt nowonarodzenia Duch Święty zamieszkuje w człowieku. Dla zielonoświątkowców nowonarodzenie jest koniecznością – bez doświadczenia nowonarodzenia nie można być zbawionym. Jest początkiem nowego, duchowego życia, rozwijającego się przez uświęcenie, dzięki współdziałaniu odrodzonego człowieka z Duchem Świętym. Nowonarodzony z powodu ponownego upadku w grzech i braku upamiętania może stracić nowe życie otrzymane wcześniej od Boga.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ikony Matki Bożej typu „Hodegetria” w prawosławiu i ich obecność w polskich cerkwiach

W prawosławnej ikonografii wizerunek Bogurodzicy zajmuje pierwsze miejsce po wyobrażeniach Jezusa Chrystusa i tworzy z nim harmonijną całość. Ikonografia Matki Bożej liczbą typów i wariantów przewyższa nawet liczbę ikon Zbawiciela. Chociaż badacze nie są w pełni zgodni co do systematyki ikon maryjnych, to odnosząc się do pierwowzorów wykonanych przez ewangelistę Łukasza i opierając się na tradycji cerkiewnej, założyć można, że istnieją trzy kluczowe typy: „Hodegetria”, „Eleusa” i „Orantka” oraz jeden umowny – „Akatyst”. Wśród nich „Hodegetria” zajmuje szczególne, uprzywilejowane miejsce. Ikony tego typu, wywodzące się z Cesarstwa Bizantyjskiego, największy rozkwit uzyskały na Rusi, skąd dotarły też na polskie ziemie. W prawosławnych świątyniach w Polsce znajduje się obecnie wiele ikon tego typu, wśród których do najbardziej znanych należy zaliczyć: Bielska, Białostocka, Chełmska, Iwerska ze św. Góry Grabarki, Supraska, Turkowicka, Leśniańska, Lubelska, Hajnowska „Radość Nieoczekiwana”, Rybołowska, Sanocka, Jabłeczyńska, Jaworska, Krasnostocka, Kożańska.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Działalność społeczna Starokatolickiego Kościoła Mariawitów do roku 1935 – próba porównania do czasów współczesnych

Działalność społeczna od początku wpisała się w tradycję Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, stanowiąc jedną z jej cech charakterystycznych, tak jak polska geneza wyznania. Dokonania sióstr zakonnych, kapłanów i wiernych pod przewodnictwem założycielki, Marii Franciszki Kozłowskiej, których celem było wspieranie wszystkich wymagających pomocy bez względu na wiek, pochodzenie i wyznanie określić można mianem wielkiego dzieła pomocy. W wielu parafiach tworzono sierocińce oraz tanie i bezpłatne kuchnie. Organizowano przytułki dla osób starszych i chorych. Działały zakłady i warsztaty rękodzielnicze, tanie sklepy, piekarnie i wytwornie wód gazowanych. Urządzano kursy, na których można było podwyższać kwalifikacje. Wznoszono domy mieszkalne dla bezdomnych parafian, zakładano i prowadzono gospodarstwa rolne. Dokonania te stanowią jedyny w Kościele Katolickim przykład prowadzonej konsekwentnie pracy na rzecz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Praktycznej pracy u podstaw, nieregulowanej żadnymi ustawami i aktami wykonawczymi do nich, którą można porównać z prowadzonymi współcześnie działaniami z zakresu pomocy i integracji społecznej.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Towarzystwo Ewangelickie Oświaty Ludowej” w Cieszynie (1881-1905) – stan badań

Przedmiotem artykułu była analiza źródeł poświęconych działalności Towarzystwa Ewangelickiego Oświaty Ludowej, organizacji założonej przez ks. Franciszka Michejdę (1848-1921), wybitnego działacza religijnego i narodowego na Śląsku Cieszyńskim. Celem organizacji było podnoszenie w społeczności luterańskiej (ewangelicko-augsburskiej) świadomości religijnej oraz narodowej. Materiały publikowane, podejmujące zagadnienie historii oraz aktywności Towarzystwa zostały omówione w czterech aspektach: 1. Historii organizacji (założenie, formy działalności), 2. Osobowości Towarzystwa, 3. Działalności wydawniczej, 4. Periodyków oraz prasy TEOL-u.  Podejmowana w literaturze naukowej tematyka związana z Towarzystwem była sygnalizowana lub oceniana w kilku kontekstach: osobowym (m.in. wpływu działaczy TEOL-u na kształt organizacji), narodowym (miejscu jakie zajmowało rozwijanie świadomości narodowej i patriotyzmu), społecznym (integracji reprezentantów różnych środowisk), wydawniczym (tj. słowa pisanego jako podstawowego narzędzia walki o świadomość religijną i narodową), literacko-naukowym (kształtowaniu gustów czytelniczych oraz popularyzację literatury) i kulturalnym (krzewieniu szeroko rozumianej kultury w regionie). Przeprowadzona kwerenda potwierdziła potrzebę szczegółowego opracowania tematu, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł archiwalnych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nieznany dotychczas grecki rękopiśmienny fragment Ewangelii Łukasza (Gr 29(49)) z Narodowego Centrum Rękopisów w Tbilisi

Artykuł został poświęcony analizie nieznanej wcześniej jednej papierowej karcie z greckim tekstem Ewangelii. Nie była on dotychczas uwzględniana w katalogach lub opisach Greckich rękopisów. Nie ma ona także numeru w systemie Gregory-Aland. Karta przechowywana jest w Narodowym Centrum Rękopisów w Tbilisi pod sygnaturą Gr 29(49). Datowana jest ona na II poł. XIV wieku. Został zapisany na niej tekst Ewangelii Łukasza (24,44-53), który sklasyfikowano jako tekst typu Koine.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ordynacja kobiet w nowych wspólnotach pentekostalnych w Polsce

Zagadnienie ordynacji kobiet przenika do wielu Kościołów pentekostalnych (zielonoświątkowych). Chociaż u początków tego kręgu religijnego szereg wspólnot zezwalało kobietom na pełnienie funkcji przywódczych, od wielu dekad wskazany problem dzieli zielonoświątkowców między sobą. Niniejszy artykuł przedstawia stan dyskusji na temat ordynacji kobiet do posługi duchownej w Kościołach zielonoświątkowych powstałych w Polsce po 1989 roku. Wspólnoty te wykazują dużą otwartość na powierzanie kobietom funkcji duchownych, znajdując po temu teologiczne uzasadnienie w Nowym Testamencie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne