rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zmiany różnorodności florystycznej nadwarciańskich łąk zalewanych

Zbiorowiska łąkowe naturalnych terenów zalewanych w dolinie Warty z biegiem lat ulegają przeobrażeniom florystycznym spowodowanym obniżeniem poziomu wód zalewowych i mniejszą liczbą zalewów. Celem badań jest ocena zmian różnorodności florystycznej zbiorowisk nadwarciańskich łąk zalewanych.  W pracy wykorzystano wyniki wieloletnich badań geobotanicznych prowadzonych na łąkach zalewanych w środkowej części doliny Warty, w okolicach Konina i Rogalina. W ocenie różnorodności uwzględniono wskaźnik Shannona-Wienera, ogólną liczbę gatunków oraz strukturę botaniczną zbiorowisk. Przyczyny zmian florystycznych określono na podstawie liczb wskaźnikowych oceny warunków siedliskowych.  Zmiany warunków siedliskowych przyczyniły się do wykształcenia nowych zbiorowisk mających często charakter nieustabilizowany, przejściowy. W runi zbiorowisk z klasy Phragmitetea w okresie 40 lat nastąpiło zwiększenie ogólnej liczby roślin z różnych rodzin botanicznych, jednakże zmniejszył się wśród nich udział gatunków typowych dla tej klasy. Jednocześnie zwiększył się udział gatunków z klasy Molinio-Arrhenatheretea, szczególnie gatunków charakterystycznych dla rzędu Arrhenatheretalia.  Tereny zalewowe w dolinie Warty, ze względu na fizjografię terenu i bogactwo gatunkowe, nie tylko pełnią ważną rolę biocenotyczną w zachowaniu różnorodności biologicznej, ale także krajobrazową oraz rekreacyjno-turystyczną.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Obciążenie zlewni górnego Dunajca składnikami nawozowymi w dwudziestoleciu 1976-1996

W pracy przedstawiono obciążenie zlewni górnego Dunajca (po przekrój w Krościenku) w latach 1976-1996 składnikami nawozowymi (NPK) pochodzącymi z produkcji zwierzęcej (nawozy naturalne) i roślinnej (nawozy mineralne) oraz z działalności bytowej. Scharakteryzowano jakość wód powierzchniowych głównych rzek, szczególnie stężenie w nich azotu azotanowego, amonowego i fosforanów. W wodzie Białego Dunajca stężenie N-NO<sub>3</sub> było ponad dwukrotnie, a fosforanów nawet siedmiokrotnie większe niż w Czarnym Dunajcu i Dunajcu. W końcowych latach w wodzie Białego Dunajca obserwowano zwiększenie stężenia fosforanów, mimo równoczesnego zmniejszenia obciążenia tej zlewni fosforem. Wskazuje to prawdopodobnie na dodatkowy dopływ zanieczyszczeń komunalnych związany z pobytem dużej liczby turystów i wczasowiczów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Określanie ilości azotu mineralnego uwalnianego z gleby łąkowej (mady próchnicznej) na Żuławach Elbląskich

Celem pracy było znalezienie prostej metody szacowania ilości uwalnianego azotu glebowego przyswajalnego dla runi łąkowo-pastwiskowej na próchnicznych madach żuławskich. Określanie ilości uwalnianego azotu umożliwia poprawę gospodarowania tym składnikiem w mineralnym odżywianiu runi łąkowo-pastwiskowej, co może ograniczać jego rozpraszanie do środowiska i jest uzasadnione ekonomicznie. Przedmiotem badań była ruń łąkowa użytkowana ze zróżnicowaną intensywnością i różnie nawożona mineralnie. Do określenia wydajności mineralizacji netto azotu glebowego zastosowano pośrednią metodę bilansową. Do badań odcieków zastosowano minilizymetry Łaukajtysa, umieszczone na każdym poletku doświadczalnym. W zależności od przebiegu warunków meteorologicznych, stosowanego nawożenia NPK oraz częstotliwości koszenia, ruń łąkowa w sezonie wegetacyjnym pobrała od 60 do 170 kg &#183ha-&#185 azotu, uwalnianego wskutek mineralizacji glebowej materii organicznej. Wykazano również, że ruń łąkowa, w zależności od intensywności użytkowania i nawożenia, wykorzystuje do przyrostu plonu użytkowego od 58 do 78% ogólnej ilości wyniesionego azotu mineralnego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stężenie i ładunek składników nawozowych wznoszonych z opadem atmosferycznym na powierzchnię ziemi w regionie ostrołęckim w latach 1993-1996

W pracy przedstawiono analizę stężenia składników nawozowych w próbkach wody opadu atmosferycznego, zbieranych w trzech punktach regionu ostrołęckiego w latach 1993-1996. Badania prowadzono w ramach projektu "Rolnictwo polskie i ochrona jakości wody" wykonywanego na podstawie umowy między polskim Ministerstwem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej a Agencją Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych (US EPA). Celem projektu było opracowanie programu działania zmierzającego do ograniczenia zanieczyszczenia wody ze źródeł rolniczych. Analiza opadu atmosferycznego miała umożliwić oszacowanie ładunku składników nawozowych wnoszonych na powierzchnię ziemi w ciągu roku. Zebrano 820 próbek wody, w których zmierzono odczyn oraz stężenie azotu azotanowego, azotu amonowego, fosforanów, chlorków, sodu, potasu, magnezu i wapnia. Dla trzech obiektów z regionu ostrołęckiego obliczono roczny ładunek składników nawozowych. Stwierdzono, że w ciągu roku z opadem wnoszone jest od 8,7 do 18,0 kg N·ha-¹, co stanowi od 25 do 40% dawki azotu pochodzącego z nawozów mineralnych stosowanych na tym terenie.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilans azotu i fosforu w wybranych gosdpodarstwach rolnych ukierunkowanych na produkcję mleka w warunkach zmian zachodzących w rolnictwie polskim

Rolnictwo polskie znajduje się w fazie intensywnych przekształceń wywołanych przemianami polityczno-ekonomicznymi po 1989 r. Wyrazem tych przekształceń w regionie Podlasia jest m.in. koncentracja i intensyfikacja produkcji mlecznej. Wraz z rozwojem gospodarstw prowadzących chów bydła mlecznego nasila się ich oddziaływanie na środowisko, głównie w wyniku zwiększającej się emisji związków azotu i fosforu. Ze względów środowiskowych i ekonomicznych w tego typu gospodarstwach coraz większego znaczenia nabiera efektywne wykorzystanie składników nawozowych.  Podjęto badania, mające na celu ocenę stanu gospodarowania azotem i fosforem oraz możliwości jego optymalizacji w czterech typowych dla Podlasia gospodarstwach prowadzących chów bydła mlecznego. Badano bilanse azotu i fosforu oraz kształtujące je, wybrane, czynniki procesu produkcyjnego.  Stwierdzono, że w trzech gospodarstwach ukierunkowanych tylko na produkcję mleka nadwyżka bilansowa azotu w latach 2000-2002 wynosiła od 108,0 do 174,0 kg N·ha<sup>-1</sup>, a wykorzystanie tego składnika - od 12,7 do 23,1%. W jednym gospodarstwie prowadzącym towarową produkcję roślinną i zwierzęcą nadwyżka wynosiła od 56,5 do 85,9 kg N·ha<sup>-1</sup>, a efektywność wykorzystania - od 32,4 do 40,3%. Poza skrajnymi przypadkami nadwyżka fosforu wynosiła w wymienionym okresie od 4,2 do 16,6 kg P·ha<sup>-1</sup>, a jego wykorzystanie - od 17,4 do 56,8%.  Uznano, że istnieje możliwość poprawienia wyników bilansu azotu i fosforu w analizowanych gospodarstwach przez poprawę: jakości pasz objętościowych, praktyk postępowania z nawozami naturalnymi, odczynu gleb oraz struktury płodozmianu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dobowe zmiany składu ilościowego aerozolu bakteryjnego w Krakowie

Cząstki bioaerozolu o średnicy aerodynamicznej 10 μm i mniejszej (PM10) to jeden z najbardziej niebezpiecznych składników powietrza atmosferycznego, dlatego aerozol ziarnisty PM10 jest obecnie podstawowym wskaźnikiem jakości powietrza w krajach Unii Europejskiej. Mając na uwadze wagę powyższego problemu wykonano badania, które miały na celu ocenę dobowych zmian składu ilościowego bakterii znajdujących się w powietrzu atmosferycznym w wybranych punktach Krakowa w zależności od nasilenia ruchu samochodowego oraz zapylenia. Pomiary przeprowadzono w lipcu 2013 r. na dwóch stanowiskach badawczych w odstępach 2-godzinnych w czasie 48 h. Stężenie aerozolu bakteryjnego oznaczono z użyciem 6-stopniowego impaktora Graseby-Andersena, a badania zapylenia (całkowitego – PM10 i frakcji respirabilnej – PM4) wykonano za pomocą pyłomierza DustTrak II. Czynnikami istotnie różnicującymi stężenie bakterii w powietrzu była lokalizacja stanowisk badawczych (różnice od 240 do 410% w zależności od grupy bakterii) oraz pora dnia. Największe zanieczyszczenie bakteriologiczne powietrza stwierdzono w porze dziennej na stanowisku przy alei Mickiewicza. Pomiary zapylenia wykazały większe stężenie pyłu w obydwu stanowiskach badawczych w porze nocnej niż w ciągu dnia. Wielokrotnie, głównie na stanowisku zlokalizowanym bezpośrednio przy trakcie komunikacyjnym, notowano przekroczenia dopuszczalnych wartości zapylenia. Największe stężenie bakterii dotyczyło frakcji o średnicach aerodynamicznych cząstek powyżej 7 μm. W większości próbek z obu stanowisk badawczych stwierdzono obecność bakterii α- i β-hemolizujących we frakcji respirabilnej, co może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie ludzi, podobnie jak zwiększone wartości zapylenia, szczególnie frakcji respirabilnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ rodzaju zlewni na stężenie wybranych makroskładników w wodach górnej Narwi

Badania prowadzono w 2002 r. na obszarze zlewni górnej Narwi. Wybrano cztery cieki płynące przez tereny użytkowane rolniczo i trzy przepływające przez tereny z przewagą lasów. Próbki wody do analiz pobierano raz w miesiącu i oznaczano w nich jony wapnia, magnezu, sodu, potasu, żelaza, siarczanowe, chlorkowe oraz wartość przewodności elektrolitycznej. Analizy laboratoryjne wykonano metodą ASA, ESA, a także potencjometryczną i kolorymetryczną. Stwierdzono występowanie zależności między użytkowaniem dorzecza badanych cieków a zawartością badanych składników w ich wodach. W wodach cieków przepływających przez tereny użytkowane rolniczo wykazano większą, potwierdzoną statystycznie, zawartość makroelementów niż w wodach cieków leśnych. W wodach cieków leśnych stwierdzono istotnie większe stężenie jonów żelaza. Zanotowano również nieco wyższe wartości przewodności w wodach cieków z terenów rolniczych w porównaniu z wodami z cieków leśnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Identyfikacja procesów kształtujących skład chemiczny małego cieku w krajobrazie rolniczym na podstawie analizy czynnikowej

Wyróżniono cztery główne czynniki kształtujące skład chemiczny cieku. Są one związane ze stanami i przepływami wód. Czynnik A ma największe znaczenie w trakcie wezbrań wiosennych i wiąże się z intensywnym wymywaniem z gleb łatwo rozpuszczalnych jonów, głównie NO<sub>3</sub><sup>-</sup> i SO<sub>4</sub><sup>2-</sup>, których stężenie osiąga w tym okresie maksimum. Podczas wysokich stanów wód, m.in. w trakcie opadania wiosennej fali wezbraniowej lub po intensywnych opadach, skład chemiczny cieku jest kształtowany głównie przez odpływ gruntowy, wynoszący z obszaru zlewni jony: Cl<sup>-</sup>, SO<sub>4</sub>²-, Na<sup>+</sup>, Ca²+ (czynnik C). W okresie niżówek na skład chemiczny wód wpływa przede wszystkim zasilanie przez wody głębokiego krążenia o zwiększonym stężeniu SiO<sub>3</sub>²-, Mg²+ Fe²+/³+ i Na<sup>+</sup> (czynnik D). W tym czasie w warunkach niskiego potencjału redox z osadów dennych uwalniane są mobilne związki P i Fe, co powoduje maksymalne ich stężenie w rzece (czynnik B). Stwierdzono, że szczegółowa identyfikacja zjawisk hydrochemicznych wymaga analizy statystycznej danych oddzielnie dla poszczególnych okresów hydrologicznych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stężenie składników mineralnych w wodach gruntowych na łąkach torfowych nawożonych gnojowicą i obornikiem

Badania przeprowadzono na łąkach torfowo-murszowych w woj. zachodniopomorskim. Założono dwa doświadczenia, jedno z nich w latach 1977-1979 z gnojowicą bydlęcą (m. Witkowo), drugie w latach 1989-1991 z nawożeniem mineralnym NPK i obornikiem bydlęcym (m. Komorowo). Celem tych badań było także określenie stężenia składników chemicznych przenikających do wód gruntowych.  Stwierdzono, że w składzie chemicznym wody gruntowej na łące nawożonej gnojowicą w dawkach rocznych 100, 200 i 400 m3·ha<sup>-1</sup> odnotowano stosunkowo duże stężenie azotu azotanowego, przekraczające wartość graniczną wynoszącą dla N-NO<sub>3</sub> 11,3 g·m<sup>-3</sup>. Stężenie azotu azotanowego, amonowego, fosforu i potasu w wodzie na łące nawożonej tylko obornikiem (dawka 30 t·ha<sup>-1</sup>) było mniejsze niż na nawożonej obornikiem z uzupełniającym nawożeniem mineralnym.  Dawka gnojowicy 100 m<sup>3</sup>·ha<sup>-1</sup> (300 kg N·ha<sup>-1</sup>) nie przyczyniała się do nadmiernego stężenia azotanów w wodzie gruntowej i na tej podstawie można by ją uznać za bezpieczną dla środowiska. W świetle ustawy o nawozach i nawożeniu, dopuszczającej roczną dawkę tylko 170 kg N·ha<sup>-1</sup>, jest ona jednak za duża.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ częstości koszenia łąki górskiej na plon i skład chemiczny wód odciekowych (w warunkach badań lizymetrycznych)

Badania prowadzono w latach 2000-2002. Dotyczyły one wpływu zróżnicowanego użytkowania nienawożonej łąki górskiej na biomasę roślinną i środowisko wodno-glebowe. Prace realizowano w oparciu o doświadczenia lizymetryczne. Utworzono 7 kombinacji użytkowania, w tym 4 łąkowe ze zróżnicowaną liczbą (1-4) pokosów. Pozostałe trzy obiekty imitowały czarny ugór, samozadarniające się pole orne oraz niekoszoną ruń trawiastą.  Z badań wynika, że częstość koszenia runi wpływa zarówno na wielkość plonowania, jak i na ilość i jakość odcieku wody z profilu glebowego. Największe plony suchej masy uzyskano z lizymetrów koszonych dwukrotnie i trzykrotnie. Wydajność runi w lizymetrach koszonych jednokrotnie i czterokrotnie była wyraźnie mniejsza. Stwierdzono, że wraz ze wzrostem liczby pokosów wzrasta wielkość infiltracji wgłębnej wód opadowych. Stosunkowo duże odpływy występowały na gruntach ornych zupełnie pozbawionych okrywy roślinnej, bądź pozostawionych do samozadarnienia. Skład chemiczny wód odciekających z poszczególnych obiektów i ładunek składników mineralnych wynoszonych z profilów glebowych był zróżnicowany. Straty składników zależały na ogół od wielkości odpływu. Najmniejsze wystąpiły w sytuacji zaniechania lub jednorazowego koszenia runi. Brak zwartej okrywy roślinnej oraz stosowanie częstego koszenia przyczyniały się do wyraźnego ubożenia gleby.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Urbanizacja a stan gospodarki wodno-ściekowej na przykładzie obszaru podmiejskiego Torunia

W pracy przeanalizowano zmiany w sferze gospodarki wodno-ściekowej na obszarach podmiejskich Torunia, będące konsekwencją dynamicznego rozwoju tych terenów. Wykorzystano dane statystyczne pochodzące z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego (BDL GUS), dotyczące wyposażenia w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną badanych gmin wiejskich. W analizie wykorzystano podstawowe miary statystyczne oraz wybrane mierniki i wskaźniki. Stwierdzono, że w latach 1995–2013 nastąpiło zwiększenie łącznej długości sieci kanalizacyjnej z 24 do ponad 451 km, a sieci wodociągowej – z 647 do 1061 km. Wskazano na zróżnicowanie przestrzenne rozwoju poszczególnych elementów infrastruktury. Podkreślono wciąż występującą negatywną dysproporcję pomiędzy infrastrukturą wodociągową a kanalizacyjną. Jednocześnie zwrócono uwagę na powstanie nowych oczyszczalni biologicznych w gminach i istotne zwiększenie liczby oczyszczalni przydomowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena skuteczności pracy oczyszczalni ścieków w Gryfinie

Polska – wchodząc w struktury Unii Europejskiej – zobowiązała się do uporządkowania gospodarki ściekowej do końca 2015 r. Dzięki prawidłowej pracy oczyszczalni ścieki odprowadzane do wód odbiornika nie stanowią dla nich zagrożenia. Jest to szczególnie ważne ze względu na potrzebę utrzymania dobrego stanu wód powierzchniowych. Celem badań było określenie efektywności oczyszczania ścieków przez mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków w Gryfinie na podstawie analizy ilości zanieczyszczeń niesionych wraz ze ściekami komunalnymi. Badania przeprowadzono na terenie oczyszczalni ścieków w Gryfinie. Analizy składu ścieków surowych i oczyszczonych obejmowały pięcioletni okres – od 2011 do 2015 r. Analizowano BZT5, ChZT, zawiesinę ogólną, Nog i Pog. Obliczono efektywność pracy oczyszczalni ścieków, skuteczność zmniejszania zanieczyszczeń i wskaźnik technologicznej sprawności oczyszczania. Wyniki badań opracowano statystycznie. Stwierdzono, że średni wskaźnik sprawności oczyszczania ścieków w odniesieniu do zawiesiny ogólnej wyniósł 98,0%, BZT5 – na poziomie 98,9%, natomiast ChZT – na poziomie 97,4%. Średni wskaźnik sprawności oczyszczania ścieków w odniesieniu do azotu ogólnego oraz fosforu ogólnego wyniósł odpowiednio 89,6% i 96,4%. Ustalono, że efektywność oczyszczalnia ścieków w Gryfinie była bardzo duża i zgodna z przepisami.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kwantyfikacja ewapotranspiracji łąki trzykośnej w zlewni górnej Noteci z zastosowaniem współczynnika roślinno-glebowego

W pracy przedstawiono model ewapotranspiracji łąki trzykośnej, w którym zastosowano współczynniki roślinno-glebowe. Na podstawie wyników badań lizymetrycznych prowadzonych w latach 1973-1995 na użytkach zielonych w dolinie górnej Noteci przeprowadzono kalibrację i weryfikację modelu. Wpływ warunków siedliskowych na parametry modelu ewapotranspiracji zbadano w dwu zróżnicowanych siedliskach glebowo-wodnych, na glebie torfowo-murszowej i mineralno-murszowej. Wykazano, że założenia opracowanego modelu były prawidłowe i może być on stosowany do wyznaczania zużycia wody przez użytki zielone w siedliskach gleb hydrogenicznych. Do obliczania ewapotranspiracji można stosować uśrednione parametry wyrażające zależność ewapotranspiracji od fazy rozwojowej roślin i warunków meteorologicznych. Są one zbliżone w dwóch badanych siedliskach łąkowych. Parametr wyrażający wpływ wilgotności gleby na ewapotranspirację, przyjmuje wartości zróżnicowane w zależności od właściwości wodnych gleby. Mniejsze wartości osiąga on na glebach o dobrych właściwościach podsiąkowych i retencyjnych, a większe na glebach słabszych pod tym względem.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Warunki zasilania doliny dolnej Biebrzy

Dolina dolnej Biebrzy stanowi bardzo cenny, w dużym stopniu naturalny, torfowo-bagienny kompleks fizycznogeograficzny. Zachowały się tutaj siedliska bagienne pierwotne lub zbliżone do naturalnych, o dużych walorach przyrodniczych. Obserwuje się jednak niekorzystne przekształcenia pokrycia roślinnego, które wynikają najprawdopodobniej ze zmian uwilgotnienia siedlisk hydrogenicznych, jak również jakości wód zasilających. W tej części doliny nastąpiły najmniejsze zmiany stosunków wodnych, jednak dalsze przekształcenia mogą zagrażać wyginięciem naturalnych zbiorowisk roślinności bagiennej i cennych torfowisk. Niezbędne są działania, mające na celu wprowadzenie nowych zasad gospodarowania wodą, które zapewniłyby utrzymanie odpowiedniego uwilgotnienia gleb bagiennych, tak by nie dopuścić do przesuszenia torfów i ich degradacji.  Wykorzystując badania modelowe, wydzielono strefy zasilania doliny wodami różnego pochodzenia. Umożliwiło to opracowanie zaleceń gospodarowania wodą pod kątem ochrony walorów przyrodniczych siedlisk hydrogenicznych. Wykorzystując badania terenowe i modelowe w basenie dolnej Biebrzy, przedstawiono wyniki pomiarów stanów wód powierzchniowych i podziemnych. Do opisu przepływu wód podziemnych wykorzystano dwa modele matematyczne - SIMGRO i FLOTRANS, które posłużyły do oceny źródeł zasilania doliny dolnej Biebrzy.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Problematyka susz w Polsce

W artykule poświęconym zagadnieniu występowania susz w Polsce przedstawiono problemy związane z definicją suszy i oceną jej intensywności. Omówiono charakter susz w Polsce, ich częstotliwość i zasięg terytorialny oraz skutki, zwłaszcza w rolnictwie. Poddano też analizie tendencje zmian warunków pluwiotermicznych w Polsce w ostatnim 50-leciu, potwierdzające obserwowane ocieplenie i przesuszenie klimatu. Określono najważniejsze potrzeby w zakresie opracowania i wdrożenia programów działań walki z ujemnymi skutkami susz, zwracając szczególną uwagę na obszary wiejskie i działalność rolniczą.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena technicznego stanu obwałowań zbiornika ścieków z przemysłu rolno-spożywczego

W pracy przedstawiono charakterystykę zbiornika retencyjnego ścieków i wyniki badań prowadzonych w latach 1990-2002 dotyczących piętrzenia ścieków w zbiorniku, stanu wód w piezometrach, kolmatacji czaszy zbiornika, osiadania obwałowania i stanu zagęszczenia nasypu. Zbiornik ziemny (ogroblowany), o pojemności około 360 tys. m³ gromadzi ścieki poprodukcyjne z krochmalni i browaru, które okresowo nie mogą być odprowadzane na pole irygacyjne. Zbiornik wykonany w 1977 r. po 2 latach eksploatacji uległ awarii z powodu niekontrolowanego przepełnienia. Zniszczone zostało obwałowanie na długości 70 m w miejscu występowania w podłożu gruntów organicznych (miąższość około 8 m). Ponowne piętrzenie ścieków w zbiorniku po jego odbudowie rozpoczęto w 1988 r. Od tego czasu zwraca się szczególną uwagę na stan bezpieczeństwa tego zbiornika.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dekadowe współczynniki roślinne do oceny ewapotraspiracji maksymalnej użytków zielonych na podstawie wzoru Penmana i plonu aktualnego

Wyniki badań lizymetrycznych wykonywanych w warunkach wilgotności gleby zbliżonej do polowej pojemności wodnej dowodzą, że na kształtowanie się ewapotranspiracji maksymalnej łąki nawożonej NPK w ilości 270, 540, 660 kg·ha-¹, pastwiska (660 kg NPK·ha-¹) i systematycznie ciętej runi (270 kg NPK·ha-¹) w sezonach wegetacyjnych, pokosach, odrostach i dekadach, wyrażone wartością dekadowych współczynników roślinnych k<sub>c</sub> obliczonych na podstawie wzoru Penmana w modyfikacji francuskiej wpływ ma maksymalny plon aktualny q<sub>max</sub>. Podane w pracy zależności k<sub>c</sub><sub>(qmax)</sub> dla badanych użytków zielonych mogą być wykorzystane do oceny dekadowych wartości współczynników k<sub>c</sub> w pokosach i odrostach na podstawie zmierzonego, obliczonego lub szacowanego maksymalnego plonu aktualnego w podanych przedziałach wartości q<sub>max</sub>. Zależności te są niezbędne do obliczeń dekadowych wartości ewapotranspiracji maksymalnej użytków zielonych na podstawie wzoru Penmana w modyfikacji francuskiej oraz dekadowych wartości ewapotranspiracji rzeczywistej na podstawie ciśnienia ssącego gleby F i ewapotranspiracji maksymalnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka