rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Odnawialne Źródła Energii podstawowym filarem implementacji Modelu M Ekorozwoju Wrocławia i Dolnego Śląska

Strategia Unii Europejskiej 2020, wymagania dla Polski w zakresie zwiększenia produkcji energii,

ciepła i chłodu z odnawialnych źródeł energii do poziomu 15% oraz stałej poprawy jakości

komponentów środowiska, stają się wyzwaniem nie tylko dla polskiego państwa, ale również dla

miasta Wrocławia i województwa dolnośląskiego. W związku z powyższym wyzwaniem autorzy

prezentują własny, oryginalny Model M Ekorozwoju Wrocławia i Dolnego Śląska jako miasta niskowęglowego

/ niskoemisyjnego, którego podstawowym filarem są m.in. inwestycje w odnawialne

źródła energii (OZE) i zwiększenie ich udziału w skali regionu. Ponadto istotne stało się opracowanie

założeń wdrażania trwałego zrównoważonego rozwoju miasta i województwa w perspektywie

do 2020 roku. Stworzenie wielowymiarowego dynamicznego Modelu M Ekorozwoju Wrocławia

i Dolnego Śląska jest procesem wieloetapowym, cechującym się indywidualnym podejściem. Działania

uwzględniają m.in. bilans energetyczny miasta, bilans zasobów naturalnych i społecznych,

miks energetyczny miasta, wykorzystanie walorów krajobrazowych terenu w celu zwiększenia

udziału odnawialnych źródeł energii.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wpływ ryzyka pogodowego na wartość usług ekosystemowych

Zasoby naturalne i ekosystemy, które ich dostarczają stanowią podstawę naszych działań gospodarczych,

decydują o jakości naszego życia oraz spójności społecznej. Jednak sposób, w jaki organizujemy

nasze systemy gospodarcze nie uwzględnia w dostatecznym stopniu następującej zależności

– gospodarka nie może istnieć bez środowiska, natomiast środowisko doskonale radzi sobie bez

gospodarki. Koncepcja usług ekosystemowych jest jednym z narzędzi do prowadzenia dyskusji na

temat zależności społeczeństwa od przyrody. Umożliwia w sposób syntetyczny przedstawienie powiązań

między podstawowymi koncepcjami ekologicznymi i ekonomicznymi oraz łączną analizę

tych dwóch podsystemów. Jednym z najgroźniejszych skutków postępujących zmian klimatycznych

jest nasilenie się ilości i siły ekstremalnych zjawisk pogodowych, które powodują straty nie

tylko czysto ekonomiczne i społeczne, ale i przyrodnicze. Ponadto efektem zmian klimatycznych

są anomalia pogodowe, lecz także zmiany charakteru aury, co również istotnie wpływa na wartość

usług ekosystemowych. Pojawia się pytanie, w jakim stopniu warunki meteorologiczne wpływają

na wartość usług ekosystemowych. Czy analiza taka jest możliwa do przeprowadzenia? Celem

niniejszego artykułu jest określenie wpływu ryzyka pogodowego na wartość usług ekosystemowych.

Niestety brak odpowiednich narzędzi gromadzenia danych na temat strat przyrodniczych

wywołanych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi uniemożliwia przeprowadzanie analiz wpływu

ryzyka pogodowego na wartość usług ekosystemowych. Na ten moment możliwa jest jedynie

teoretyczna polemika. Podane przykłady strat w rolnictwie wywołanych zdarzeniami pogodowymi

o charakterze katastroficznym i niekatastroficznym wskazują na konieczność konstrukcji odpowiednich

instrumentów wspomagających raportowanie powstałych strat.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Rolnictwo ekologiczne i GMO szansą dla rozwoju polskiej gospodarki? Korzyści i zagrożenia

Jakość spożywanego pożywienia, ilość zawartych w nim składników odżywczych czy witamin wpływa

na stan zdrowia, aktywność fizyczną i psychiczną człowieka. Zatem bardzo ważne jest, by żywność

przez nas spożywana była zdrowa, pełnowartościowa, bez hormonów wzrostu, antybiotyków czy

metali ciężkich. W ostatnich latach rolnictwo ekologiczne rozwija się bardzo intensywnie na całym

świecie, również w Polsce można zaobserwować wzrost powierzchni upraw ekologicznych oraz liczby

przetwórni, a także jednostek certyfikujących. Także uprawy GM mogą stanowić dużą szansę dla

rozwoju gospodarki, lecz konieczne jest wprowadzenie odpowiednich norm i przepisów regulujących

owe uprawy. Problem z GMO jest taki, że nie zostało przeprowadzonych wystarczająco dużo testów

i badań, które wykluczyłyby negatywny wpływ spożywania roślin GM na zdrowie ludzi. Świat stoi

w obliczu narastającego problemu głodu, który uprawy GM mogłyby rozwiązać. Jednak, przed wprowadzeniem

jakichkolwiek nasion czy sadzonek, które zostały zmodyfikowane genetycznie, należy być

bardzo ostrożnym i skrupulatnie przeprowadzić wszelkie niezbędne badania.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kryzys zadłużenia państw strefy Euro rozpatrywany jako zagadnienieo charakterze dylematu więźnia

Celem artykułu jest przedstawienie wyników badania dotyczącego kryzysu finansowego w strefie euro w oparciu o teorię gier. Autorzy artykułu przeprowadzając analizę skupiają się na sytuacji gospodarczej w Grecji i jej wpływie na dalsze funkcjonowanie strefy euro. Kryzys, z którym borykają się Grecy, jest wynikiem szybkiego wzrostu zadłużenia w tym kraju, spowodowanego brakiem zrównoważonego budżetu. Polityka Unii Europejskiej ukierunkowana na walkę z nadmiernym deficytem budżetowym stoi niejako w opozycji do dotychczasowych działań podejmowanych przez władze Grecji. Celem działań UE jest konieczność wprowadzenia restrykcyjnej polityki fiskalnej przez rząd Grecji, co może być w konflikcie z interesami greckich obywateli. Autorzy opracowania, stosując teorię gier, próbują znaleźć optymalne rozwiązanie w kontekście pojawiającego się konfliktu interesów. Artykuł przedstawia tylko możliwe warianty przebiegu kryzysu strefy euro, ale nie analizuje stopnia ich prawdopodobieństwa.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Struktura popytu na usługi ubezpieczeniowe w Polsce (w oparciu o badania własne)

Postępujący proces globalizacji istotnie wpływa na strukturę polskiego rynku ubezpieczeń oraz na

procesy innowacyjne, jakie się na nim dokonują. Celem artykułu jest ocena zmian – zachodzących

w tym segmencie rynku finansowego – z punktu widzenia klientów firm ubezpieczeniowych

i współpracujących z nimi banków. Wnioski na temat stosunku konsumentów do rozszerzonej oferty

usług ubezpieczeniowych wyprowadzono w oparciu o zebrany materiał badawczy (m. in. poprzez

wywiady eksperckie z przedstawicielami dyrekcji czołowych ubezpieczycieli obecnych na polskim

rynku oraz badania fokusowe).

W myśl współczesnych teorii marketingu dystrybucja traktowana jest jako synonim komfortu dla

klienta. Zdaniem rozmówców autorki kompleksowa obsługa nabywcy, lepiej dostosowana do jego

potrzeb, stała się standardem. Dostarczenie produktów w odpowiedniej formie, we właściwym

miejscu, po dogodnej cenie przekłada się na większą atrakcyjność oferty danego podmiotu w stosunku

do wachlarza usług rywalizujących z nim instytucji.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zdolności prognostyczne nowokeynesistowskich modeli DSGE małej skali ewnątrz próby. Próba porównania dla gospodarki Polski

W pracy dokonano porównania zdolności prognostycznych modeli DSGE małej skali wewnątrz

próby. W porównaniu wykorzystano podstawowy, nowokeynesistowski model monetarny oraz model

Ercega, Hendersona i Levina, który rozszerza model podstawowy na przypadek lepkich płac

nominalnych. Dodatkowo w analizie ujęto modele VAR, które stanowią podstawę ułatwiającą

porównania. Porównanie błędów prognoz pokazało, że lepszymi zdolnościami prognostycznymi

w przypadku inflacji, produkcji oraz realnej stawki płac charakteryzował się model Ercega, Hendersona

i Levina. Model ten charakteryzował się również mniejszymi błędami predykcji inflacji niż

modele VAR.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Sytuacja gospodarcza w krajach Grupy Wyszehradzkiej – analiza porównawcza

Grupa Wyszehradzka powstała w 1991 roku jako nieformalne stowarzyszenie trzech krajów Europy

Środkowej i Wschodniej – Polski, Czechosłowacji i Węgier. Głównym celem stowarzyszenia

było rozwijanie współpracy między tymi krajami. Dotyczyło to zarówno kwestii gospodarczych, jak

i przystąpienia do Unii Europejskiej i NATO. Od podziału Czechosłowacji (styczeń 1993 r.) do Grupy

Wyszehradzkiej należą cztery państwa: Polska, Węgry, Czechy i Słowacja. Celem niniejszego artykułu

jest przedstawienie i porównanie sytuacji gospodarczej w tych krajach w latach 2001–2012.

Artykuł składa się z wprowadzenia i trzech części zatytułowanych: Materiały i metodyka badań,

Wyniki badań oraz Podsumowanie i wnioski. W części zasadniczej (Wyniki badań) zanalizowano

i porównano najważniejsze wskaźniki makroekonomiczne, tj.: PKB per capita, stopę wzrostu gospodarczego,

stopę inflacji, zmiany zatrudnienia, stopę bezrobocia, wskaźnik długu publicznego

oraz bilans obrotów bieżących i kurs walutowy.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Trudności szkolne/akademickie w rok po I epizodzie schizofrenii, zależnie od płci i wieku badanych, obciążenia rodzinnego schizofrenią, czasu nieleczonej psychozy, nasilenia jej objawów przed leczeniem i stopnia uzyskanej poprawy stanu psychicznego

Cel badań: Ustalenie częstości występowania trudności szkolnych/akademickich w rok po I epizodzie schizofrenii oraz ewentualnego wpływu na trudności szkolne czasu nieleczonej psychozy, nasilenia objawów choroby przed leczeniem, stopnia uzyskanej poprawy, wieku, płci i obciążenia rodzinnego schizofrenią. Metoda: Badaniem objęto 114 osób (14-23 lat) po I epizodzie schizofrenii (ICD-10), pacjentów Kliniki Zaburzeń Afektywnych, Psychotycznych i Psychiatrii Młodzieży, Poradni Leczniczo-Konsultacyjnej UM w Łodzi oraz gabinetu prywatnego. Informacje o rodzaju i czasie stosowania neuroleptyków, trybie kontynuacji nauki, przerwie w nauce, porzuceniu nauki, trudnościach w nauce, uzyskiwanych ocenach w rok od I epizodu schizofrenii, o czasie nieleczonej psychozy, nasileniu psychozy wg CGI-S, stopniu poprawy wg CGI-I oraz obciążeniu rodzinnym schizofrenią uzyskano z dokumentacji medycznej oraz z ankiet. Wyniki: Stwierdzono, że większość pacjentów po I epizodzie schizofrenii po powrocie do edukacji ma trudności w nauce: wg oceny subiektywnej - 90% badanych, a wg oceny obiektywnej - 80%. Naukę kontynuowało 80%: w trybie normalnym - 60%, w indywidualnym - 30% osób. Przerwa i konieczność powtarzania klasy dotyczyły 20% pacjentów. Całkowicie edukację zakończyło 20% ankietowanych. Nie zaobserwowano statystycznie istotnych związków między analizowanymi parametrami. Wnioski: Uzyskane wyniki wskazują na konieczność zaplanowania odpowiedniej pomocy dla tej grupy chorych w zakresie podtrzymywania kontynuacji edukacji.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Analiza porównawcza konkurencyjnych mierników inflacji w strategii bezpośredniego celu inflacyjnego na przykładzie Japonii i USA

Polityka monetarna wymaga wyboru odpowiedniego miernika. W literaturze przedmiotu zauważa

się wiele różnic metodologicznych dotyczących konstrukcji wskaźnika inflacji. Dobór wskaźnika

może wpływać na podaż pieniądza, stopy procentowe oraz nominalne PKB.

Celem artykułu jest bliższe przyjrzenie się trzem najczęściej stosowanym wskaźnikom cen i poddanie

ich ocenie w kontekście prowadzenia polityki monetarnej. W tym celu analizie empirycznej

poddano gospodarki dwóch krajów – Japonii i USA.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Standardy leczenia zaburzeń odżywiania

Standardy leczenia zaburzeń odżywiania są kolejnymi po standardach leczenia schizofrenii i chorób afektywnych standardami przygotowanymi dla psychiatrów polskich. Opracowano je z inicjatywy specjalisty krajowego do spraw psychiatrii - prof. Marka Jaremy, na podstawie najnowszej wiedzy, przeglądu innych standardów wydanych do tej pory na świecie, a także doświadczeń własnych ośrodków zajmujących się tą problematyką. Zostały one opublikowane w „Farmakoterapii w Psychiatrii i Neurologii" w 2007 roku (t. 23, wrzesień, zeszyt 3). Ze względu jednak na fakt, że do tej pory nie istniały polskie standardy postępowania w przypadku zaburzeń odżywiania, i na potrzebę jak najszerszego ich rozpropagowania postanowiliśmy je wydrukować również w „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej".

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Sektor przedsiębiorstw w Mongolii

W Mongolii prywatne przedsiębiorstwa powstawały poprzez prywatyzację w czasie transformacji

od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej. Głównym celem artykułu jest analiza uwarunkowań

rozwoju sektora przedsiębiorstw prywatnych w Mongolii. Rola sektora prywatnego w gospodarce

wciąż wzrasta, jednakże napotyka on liczne przeszkody, takie jak brak stabilizacji gospodarki,

niedorozwój infrastruktury, słabe instytucje państwowe, korupcja itp. Ocena wpływu tych czynników

na rozwój sektora przedsiębiorstw została szczegółowo opisana w artykule.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Dzienny Ośrodek Terapeutyczny dla Młodzieży - struktura, oferta, perspektywy

W pracy przedstawiono zasady funkcjonowania Dziennego Ośrodka Terapeutycznego dla Młodzieży (DOT), funkcjonującego jako młodzieżowy oddział dzienny Centralnego Szpitala Klinicznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi (CSK UM). Omówiono historię, strukturę, zasady kwalifikacji pacjentów, metody diagnostyki i leczenia. Szeroko przedstawiono perspektywę terapeutyczną i zasady współpracy ze szkołą, w której uczy się większość pacjentów DOT-u. Opisano szczegółowo ofertę całoroczną i wakacyjną Ośrodka oraz korzyści z jego istnienia dla młodych pacjentów. Przedstawiono role, w jakich występują członkowie personelu, z podkreśleniem roli i pozycji pielęgniarek stanowiących pierwszą linię kontaktu z pacjentem. Celem działalności placówki jest prowadzenie diagnostyki i kompleksowej terapii młodzieży z zaburzeniami psychicznymi i emocjonalnymi oraz przygotowanie młodych pacjentów i ich rodzin do samodzielnej aktywności życiowej. Prowadzona jest w niej farmakoterapia, psychoterapia indywidualna, grupowa, terapia zajęciowa, psychoedukacja i systemowa terapia rodzin. Podstawowym podejściem terapeutycznym jest podejście systemowe, a praca z całą rodziną jest postępowaniem z wyboru. Większość podopiecznych Ośrodka jest jednocześnie uczniami LVI LO w Łodzi, a zajęcia szkolne odbywają się w większości na terenie Ośrodka. Celem niniejszego opracowania jest podzielenie się doświadczeniami z pracy z pacjentem młodzieżowym w warunkach dziennego oddziału psychiatrycznego oraz podkreślenie roli współpracy z rodziną i szkołą w rehabilitacji społecznej młodych pacjentów z problemami psychicznymi.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Relacje z rodzicami i rówieśnikami - ich wpływ na funkcjonowanie adolescentów

W artykule zaprezentowano problematykę dotyczącą relacji w okresie adolescencji oraz wyjaśniono, jaki jest ich wpływ na funkcjonowanie społeczne, zdrowie psychiczne i obraz siebie dorastającej młodzieży. W części wstępnej wyjaśniono, czym są relacje interpersonalne, jakie jest ich znaczenie oraz dokonano ich krótkiej charakterystyki. Zagadnienie relacji oraz ich wpływu na dalsze funkcjonowanie młodych osób przedstawione zostało głównie z punktu widzenia teorii przywiązania J. Bowlby'ego, którą następnie rozwinęła Mary Ainsworth. Teoria ta akcentuje znaczenie wczesnych interakcji opiekuna (rodzica) z dzieckiem zarówno dla dalszego rozwoju osobowości, jak i funkcjonowania społecznego. Artykuł prezentuje także problematykę związaną z okresem dorastania, a w szczególności specyfikę relacji z rodzicami i rówieśnikami w tym okresie. Skoncentrowano się głównie na różnicach zachodzących w relacjach pomiędzy dorastającymi młodymi osobami a ich rodzicami i rówieśnikami. Dla zachowania większej przejrzystości artykułu poszczególne rozdziały opisują oddzielnie relacje z rodzicami, z uwzględnieniem różnicy w relacji z matką i ojcem, oraz z rówieśnikami w kontekstach funkcjonowania społecznego, zdrowia psychicznego oraz samooceny. Przedstawiono liczne przykłady badań, które dotyczą związku między rodzajem przywiązania rodzica do dziecka a wpływem tego kontaktu na dalsze funkcjonowanie jednostki w okresie adolescencji. Zaprezentowano także przykłady z praktyki klinicznej ilustrujące związek między wczesnymi wzorami interakcji a aktualną samooceną, obrazem siebie, ogólnym funkcjonowaniem młodej (hospitalizowanej) osoby. Zarówno badania, jak i obserwacje kliniczne potwierdzają fundamentalne znaczenie, jakie ma posiadanie pozytywnych relacji z rodzicami oraz z rówieśnikami w okresie dorastania.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Ochrona środowiska w gminach o szczególnych walorach przyrodniczych. Przykład gmin powiatu wieluńskiego posiadających park krajobrazowy

W warunkach dynamicznych procesów społeczno-gospodarczych wyzwaniem dla jednostek terytorialnych (gmin) jest ochrona przestrzeni cennej przyrodniczo. Bogactwo i różnorodność środowiska przyrodniczego oraz kulturowego terytorium stanowi specyficzny zasób endogeniczny, który jest wartością, ale wymaga intensyfikacji działań na rzecz ich ochrony.

Przedmiotem artykułu jest problematyka ochrony środowiska, podmiotem badań – gminy powiatu wieluńskiego o wybitnych walorach przyrodniczych będące atrakcją turystyczną dla mieszkańców województwa łódzkiego, śląskiego i opolskiego. W artykule przedstawiono główne obszary aktywności władz lokalnych w zakresie ochrony środowiska oraz dokonano identyfikacji głównych problemów. Szczególną uwagę zwrócono na gminy, na których terenie znajduje się park krajobrazowy.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Bierność zawodowa osób niepełnosprawnych w Polsce

Celem artykułu jest próba identyfikacji czynników determinujących bierność zawodową osób niepełnosprawnych w Polsce i wskazanie kierunków zmian. Do analizy posłużył materiał statystyczno-empiryczny udostępniony przez GUS w ramach kwartalnych Badań Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL), a także informacje przekazane z Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Zaprezentowana analiza aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych w Polsce z jednej strony wskazuje na poprawę sytuacji tych osób na rynku pracy, z drugiej zaś podkreśla wielorakie ograniczenia. Nadal występują bariery, których aktualnie realizowana polityka społeczna i system rehabilitacji zawodowej nie eliminują, a jedynie doraźnie łagodzą.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Prosument na rynku energii w Polsce – próba oceny w świetle teorii kosztów transakcyjnych

Prosumpcja na rynku energii jest zjawiskiem stosunkowo nowym, ale o dużym potencjale rozwojowym. Świadczą o tym doświadczenia wielu krajów europejskich. Rozwój tego typu produkcji jest jednak silnie zdeterminowany przez otoczenie prawno-ekonomiczne sektora energetyki odnawialnej. Celem artykułu jest przedstawienie idei prosumenckiego wytwarzania energii i prawno – ekonomicznych uwarunkowań takiej działalności w Polsce a następnie ocena doświadczeń w świetle teorii kosztów transakcyjnych.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Nierównowaga finansów publicznych w wybranych państwach Europy Środkowo-Wschodniej

Przedmiotem podjętych analiz jest ocena nierównowagi finansów publicznych w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W opracowaniu zbadano kształtowanie się długu publicznego oraz deficytu w sześciu państwach Unii Europejskiej: Bułgarii, Chorwacji, Czechach, Polsce, Rumunii oraz na Węgrzech. Przeprowadzone analizy wykazały, że w państwach tych narasta nierównowaga, wynikająca m.in. ze wzrostu zadłużenia publicznego. Ponadto poddane ocenie państwa wykazują problemy z realizacją reguły przewidzianej dla deficytu, co wpłynęło na nakładanie na nie procedur nadmiernego deficytu.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Metody neuropsychologicznej oceny deficytów poznawczych w schizofrenii - przegląd narzędzi oraz wybrane aspekty metodologiczne ich zastosowania

Teoria neurorozwojowa etiopatogenezy schizofrenii zakłada, że za rozwój schizofrenii odpowiadają czynniki działające na długo przed pojawieniem się objawów klinicznych choroby. Czynniki te prowadzą do zaburzenia procesu rozwoju neuronalnego głównie w obrębie płatów czołowych, w tym kory przedczołowej, płatów skroniowych, wzgórza oraz licznych elementów układu limbicznego. Opisywane zaburzenia strukturalne mogą leżeć u podłoża - obserwowanych u chorych na schizofrenię oraz ich krewnych - deficytów poznawczych, ostatnio szeroko opisywanych w literaturze psychiatrycznej. Ich neuropsychologiczna ocena znajduje coraz częściej zastosowanie w procesie diagnostyczno-terapeutycznym. Procesy poznawcze i ich zakłócenia stały się także przedmiotem zainteresowania środowisk naukowych w naszym kraju, jednak niedostępność opracowanych na gruncie polskim narzędzi diagnostycznych stwarza pewne trudności metodologiczne związane z pomiarem funkcji poznawczych. W artykule zostały zaprezentowane poszczególne funkcje poznawcze, których zakłócenia obserwuje się u chorych na schizofrenię. Dotyczą one głównie uwagi, pamięci, funkcji wykonawczych, szybkości psychomotorycznej, zdolności wzrokowo-przestrzennych oraz płynności myślenia. Następnie omówiono testy psychologiczne służące do oceny poszczególnych funkcji poznawczych, z uwzględnieniem ich polskiej standaryzacji, normalizacji oraz istnienia wersji równoległych. W kolejnej części artykułu przedstawiono aspekty metodologiczne badania funkcji poznawczych. Omówiono aspekty kulturowej adaptacji testów, ich rzetelności i trafności. Opisano także metodologię wykonywania powtarzanych pomiarów z uwzględnieniem tzw. „efektu wprawy". Na koniec zaprezentowano wyniki analiz czynnikowych wybranych testów psychologicznych oraz ich wpływ na rezultaty przeprowadzanych badań.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Paradygmaty i trajektorie technologiczne – studium przypadku broni pancernej

W artykule omówiona i zweryfikowana zostaje teoria paradygmatu oraz trajektorii technologicznej, według której rozwój technologii nie jest zjawiskiem losowym, ale charakteryzuje się regularnymi stabilnym przebiegiem wyznaczającym trajektorię technologiczną. Owa regularność wynika ze stosowania podobnych metod rozwiązywania zagadnień technicznych, wyznaczonych przez obowiązujący paradygmat.

Przeprowadzona na przykładzie czołgów analiza procesu zmian charakterystyk technicznych potwierdza istnienie takiej regularności. Wskazane zostały punkty zwrotne, rozgraniczające kolejne fazy rozwoju tej technologii, związane ze zmianami paradygmatu technologicznego i odpowiadające klasycznym fazom cyklu życia produktu.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości