rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Teologia wobec wymogu pastoralności

 Pod adresem współczesnej teologii stawia się wiele postulatów. Najważniejszymi z nich są naukowość i pastoralność. Z jednej więc strony postuluje się, by teologia była staranna, systematyczna i uporządkowana pod względem naukowości. Chodzi w tym przypadku o jasne określenie jej natury i metody, które konstytuują każdą dziedzinę badawczą jako naukę, a potem konsekwentne kierowanie się wypracowaną metodą. Postulat uzupełniający dotyczy takiego naukowego uprawiania teologii, które pozwoli określić jej miejsce w stosunku do innych nauk. Z drugiej strony formułuje się postulat większej pastoralności teologii. Pojawia się on niemal powszechnie w kręgach związanych z formacją kapłańską. Jest to zrozumiałe, ponieważ studia teologii mają przygotować do pełnienia posługi duszpasterskiej. W kręgach świeckich studentów teologii mówi się raczej o „praktyczności” teologii, chociaż w gruncie rzeczy chodzi o to samo. W niniejszym artykule zostają omówione wspomniane tutaj postulaty na gruncie refleksji nad przedmiotem teologii, jej naturą i metodą, nad niektórymi treściami wykładu teologicznego oraz nad jakością duchową tego wykładu. Szczególna uwaga zostaje zwrócona na możliwości pastoralne teologii, ale formułowane w świetle wyraźnego przyjmowania kryterium jej naukowości.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Żywe pragnienie Boga według papieża Franciszka

Pragnienie Boga wpisane jest w serce człowieka. Zdaniem papieża Franciszka fakt ten wskazuje na wielkie znaczenie osobistej relacji z Bogiem. Bóg, zasiewając w ludzkim sercu pragnienie Jego samego, nie zniewala człowieka ani nie czyni z niego istoty pozbawionej serca bez Jego obecności. Bóg oczekuje od człowieka przyjęcia daru i osobistego zaangażowania. Doświadczenie Boga w sercu człowieka nie należy do kategorii doświadczeń empirycznych, ale duchowych. Nie jest łatwo zwerbalizować tego typu doświadczenia. Czasem pragnienie Boga w sercu człowieka związane jest z odkrywaniem nieskończonego w skończoności i ograniczeniach życia codziennego. Są to często dawne i utarte szlaki odkrywania Boga – szczególnie w prawdzie, dobru i pięknie.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Iść za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Nawrócenie słynnego ateisty – profesora Antony’ego Flewa

Artykuł relacjonuje intelektualną podróż, od ateizmu do wiary w Boga, jednego z najbardziej znanych filozofów XX wieku – Antony’ego Flewa. Pierwsza część zawiera krytykę teizmu, którą przedstawił Flew w kilku szeroko dyskutowanych pracach. Druga odnosi się do trzech argumentów, które w opinii filozofa przemawiają za istnieniem Boga. Pierwszy z nich dotyczy faktu istnienia praw przyrody i można wyrazić go pytaniem: skąd wzięły się prawa przyrody? Drugi wiąże się z zagadką powstania życia: w jaki sposób życie wyłoniło się z martwej materii? Wreszcie trzecią racją jest sam fakt istnienia świata: dlaczego świat istnieje? Teistyczny punkt widzenia, będący owocem intelektualnych poszukiwań, zwięźle ujmują słowa nawróconego: „Wierzę, że wszechświat został powołany do istnienia przez nieskończoną Inteligencję. Wierzę, że misterne prawa kształtujące strukturę wszechświata są wyrazem tego, co naukowcy określają mianem «Umysł Boga». Wierzę, że fenomen życia i jego zdolność do reprodukcji posiada swe źródło w Bogu”.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ikonografia tarnowskich drzwi Bronisława Chromego w kontekście ideologicznych sporów wokół martyrologii wojennej

W 1984 roku powstały drzwi brązowe do kościoła św. Maksymiliana w Tarnowie wykonane przez krakowskiego rzeźbiarza Bronisława Chromego. Artysta nazwał swoje dzieło „Pomnikiem Męczeństwa Narodów” i połączył w tworzącym je cyklu płaskorzeźb wątek martyrologiczny, który ukazuje mechanizm działania niemieckich obozów śmierci, z przedstawieniem św. Maksymiliana, jego pobytu w Auschwitz, heroicznej śmierci i ostatecznego triumfu, głoszonej przez niego idei miłości. Praca Chromego wpisuje się tym samym w nurt polemiki ideologicznej pomiędzy państwem komunistycznym i Kościołem w kwestii jego roli i postawy chrześcijan w czasie drugiej wojny światowej. Treść i forma przedstawień na Drzwiach Tarnowskich wpisuje się też w krąg dzieł Chromego ukazujących kształtowanie się mistycznej postawy artysty.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Z nieznanej korespondencji Romana Brandstaettera

Artykuł dotyczy nieznanej dotąd korespondencji pisarza, zgromadzonej w Bibliotece w Kórniku, Ossolineum czy zbiorach prywatnych. Listy kierowane do żony, osób duchownych, niewidomych dzieci z Lasek, literatów z kraju i zza granicy dostarczają interesujących wiadomości dotyczących życia i twórczości pisarza. Materiały nadesłane z Jerozolimy na prośbę autorki artykułu stanowią cenne uzupełnienie całości. Teksty potwierdzają ogromną fascynację pisarza tematyką religijną, a zwłaszcza umiłowaniem Biblii, która jest „księgą życia”.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Współczesny „przymus niewiary” wyzwaniem dla ekumenizmu

Nauczanie Kościoła i refleksja teologów nie pozostawia wątpliwości co do osobowego charakteru wiary chrześcijańskiej. Wiara jest decyzją rozumną i wolną; decyzją, która nie może być w jakikolwiek sposób wymuszana ani zabraniana. Analiza zawarta w niniejszym studium wskazuje, że dialog ekumeniczny stoi wobec konieczności obrony wiary przed jawnym lub ukrytym łamaniem zasady wolności religijnej. Chodzi o wspólny głos o charakterze ewangelizacyjnym i ekumenicznym. Pomimo różnic, jakie wciąż istnieją w ramach chrześcijaństwa, wszyscy uczniowie Chrystusa winni jednoznacznie opowiadać się za wolnością religijną, dając jednocześnie czytelne świadectwo o wierze jako bezcennym skarbie otrzymanym od Boga.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Czy zasadne jest stosowanie „antropologicznej” koncepcji „rasy”?

Pojęcie „rasy” wprowadził do słownictwa naukowego w połowie XVIII wieku francuski filozofa i matematyk Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon. W antropologii koncepcja ta zadomowiła się głównie dzięki pracom niemieckiego naukowca Johanna Friedricha Blumenbacha. Od początku koncepcja „rasy” wzbudzała kontrowersje wśród badaczy. Nawet sam Karol Darwin wyrażał sceptycyzm wobec używania pojęcia rasy w odniesieniu do ludzi. Wątpliwości co do naukowych podstaw typologii rasowej wyraził na początku XX wieku amerykański antropolog Franz Boas. W 1940 roku podobne wątpliwości przedstawił amerykańsko-brytyjski antropolog Ashley Montagu. W 1960 roku amerykański antropolog i genetyk Frank Livingstone na podstawie badań genetycznych poddał krytyce koncepcję ras ludzkich. Takie samo stanowisko wyrażał wybitny amerykański genetyk Teodozjusz Dobzhansky. Dobzhansky twierdził, że nie ma ras, które byłyby “odrębnymi jednostkami”. W 1970 roku, amerykański genetyk Richard Lewontin na podstawie własnych badań wykazywał, że nie ma możliwości wyizolowania odrębnych ras w oparciu o kryteria genetyczne.Artykuł odnosi się do osiągnięć współczesnej biologii, zwłaszcza genetyki, aby odpowiedzieć na pytanie, czy właściwe jest dzisiaj używanie „antropologicznej” koncepcji rasy. Dla pełniejszej ilustracji problemu artykuł odnosi się do źródeł historycznych, przywołując argumenty przedstawiane przez różnych autorów na przestrzeni wieków przeciwko stosowaniu koncepcji rasy w stosunku do ludzi.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Pamięć a czas – od Arystotelesa do św. Tomasza

Przedmiotem refleksji w niniejszym artykule jest relacja, jaka zachodzi między pamięcią i czasem. Przytaczając rozważania takich myślicieli jak Arystoteles, św. Augustyn czy św. Tomasz z Akwinu, autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy pamięć znajduje się w umyśle, oraz uchwycić różnorodność w ujmowaniu problematyki pamięci i związanego z nią czasu, jego odczuwania i doświadczania.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Etyka na łamach tygodników opiniotwórczych

Aspekty znaczeniowe etyki, dostrzegane we współczesnej prasie opiniotwórczej, pokazują, że jest ona utożsamiana z moralnością i etosem. Mówi się o niej w kontekstach związanych z poszanowaniem godności i praw człowieka oraz zasad życia społecznego, które odnoszą się do polityki, gospodarki, biologii, medycyny, ekologii, kultury i cywilizacji konsumpcji. Użytkownikom języka bliższe jest znaczenie etyki w ujęciu pragmatycznym niż normatywnym, o czym świadczy funkcjonowanie tego pojęcia jako aprobowanego społecznie zbioru zasad i norm postępowania właściwych dla konkretnych grup społecznych i wskazującego na jej konkretny styl życia, hierarchię celów.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Dobro potomstwa w kanonicznym prawie małżeńskim. Próba syntezy

Przeprowadzona analiza ukazuje swoistą ewolucję, jaką na przestrzeni wieków przeszło bonum prolis. Za punkt wyjścia obrano unormowania zawarte w prawie rzymskim oraz tradycji biblijnej. Ponadto w publikacji odwołano się do dorobku wielkich postaci Kościoła, takich jak św. Augustyn i św. Tomasz z Akwinu. To właśnie ten pierwszy wyróżnił w doktrynie o małżeństwie trzy dobra: bonum prolis, bonum fidei oraz bonum sacramenti. Augustyn szczególne miejsce przypisał dobru potomstwa, a to dlatego, że dzięki niemu małżeństwo otrzymuje status środka leczącego namiętności (remedium concupiscentiae). Następnie doktrynę tę podjęła kanonistyka wieków średnich, a jej najwybitniejszym reprezentantem stał się św. Tomasz. Jego zasługą było ustawienie dóbr małżeńskich na płaszczyźnie naturalnej. Według Akwinaty bonum prolis, bonum fidei i bonum sacramenti są dobrami przynależącymi z natury do małżeństwa, a zatem nie potrzebują żadnego, zewnętrznego usprawiedliwienia.Z kolei kodeks prawa kanonicznego z 1917 roku wiązał bonum prolis z ius in corpus (kan. 1081 § 2), które przekazane i przyjęte w akcie zgody małżeńskiej miało charakter dozgonny i ekskluzywny, prokreacyjny i wspólnotowy. Z wszystkich celów małżeństwa to właśnie zrodzenie i wychowanie potomstwa otrzymało pierwszorzędny status, któremu dobro małżonków było podporządkowane. Takie ustawienie boni prolis szybko okazało się niewystarczające, a to dlatego, że nie brało pod uwagę sytuacji, w której małżonkowie posiadali intencję przeciwną zrodzeniu potomstwa (np. zamiar aborcji czy porzucenia dziecka), ale zarazem nie wykluczali prawa do aktów małżeńskich. Rozwiązanie tego problemu przyniosła najpierw encyklika Piusa XI Casti connubii, a następnie doktryna Soboru Watykańskiego II. Ten ostatni w konstytucji Gaudium et spes określił małżeństwo jako intima communitas vitae et amoris coniugalis. W ten sposób nowy kodeks odszedł od czysto cielesnego pojmowania małżeństwa.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kościół w Armenii – podziały i dążenie do jedności

Setna rocznica eksterminacji Ormian, przypadająca w roku 2015, obudziła większe zainteresowanie nie tylko Armenią i Ormianami, ale także historią Kościoła ormiańskiego. Artykuł kreśli zatem krótko uwarunkowania geograficzne i historyczne Armenii, aby ukazać państwo, które jako pierwsze w historii przyjęło wiarę chrześcijańską za obowiązującą. W ciągu wieków dochodziło do podziałów wewnątrz tego Kościoła z powodu różnic teologicznych oraz ze względów geograficznych. Tak oto powstał Apostolski Kościół Ormiański, który nie przyjął zwierzchnictwa papieża. Pomimo iż dialog Rzymu z Ormianami trwał już od XII wieku, to dopiero w XVII wieku doszło do wyodrębnienia się grupy Ormian uznających prymat papieża i do powstania Katolickiego Kościoła obrządku ormiańskiego. XX wiek przyniósł wzmożone działania ze strony Rzymu, a także ze strony kolejnych katolikosów ormiańskich, aby doszło najpierw do zjednoczenia w ramach Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, a następnie do pełnej jedności wszystkich Ormian z Rzymem i papieżem. Elementem wspomagającym zjednoczenie jest wspólne wspominanie ludobójstwa Ormian dokonanego przez Turków w latach 1915–1916.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Posłuszeństwo jako istotny element duchowości kapłańskiej według Dyrektorium o posłudze i życiu prezbiterów z 11 lutego 2013 roku

Posłuszeństwo rodzi postawę dyspozycyjności. Kapłan posłuszny biskupowi nie szuka siebie i swej woli, ale woli Chrystusa i dobra Kościoła. Nie ma posłuszeństwa bez ascezy, pracy nad sobą, bez ducha modlitwy i wyrzeczenia. Tylko ten jest zdolny do pełnego posłuszeństwa, kto wciąż przełamuje swój egoizm, chęć szukania siebie, swej woli i swej chwały.Kongregacja ds. Duchowieństwa, opracowując odnowione Dyrektorium o posłudze i życiu prezbiterów, starała się położyć akcent na najbardziej znaczące aspekty nauczania kościelnego dotyczące świętej posługi, odwołując się do zasadniczych dokumentów papieży: Jana Pawła II oraz Benedykta XVI. Wśród tych aspektów znalazło się zagadnienie posłuszeństwa. Artykuł podejmie jedynie wybrane elementy posłuszeństwa, jakimi są dyspozycyjność prezbitera, jego posłuszeństwo wobec przełożonego, szacunek dla norm liturgicznych oraz ubiór kościelny.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Homerocentos and the Ontology of Christ

Artykuł podejmuje problem ontologii Jezusa Chrystusa wyłaniającej się z kart poetyckich utworów z IV i V wieku, określanych mianem Homerocentonów. Składa się z trzech części. Pierwsza prezentuje homerycką koncepcję wcielenia, ukazując rozumienie wcielenia bóstwa obecne w Iliadzie i w Odysei. W drugiej zostaje krótko przybliżona tendencja inkarnacyjna obecna w Biblii. Ostatnia część koncentruje się na próbie zharmonizowania biblijnej i homeryckiej koncepcji wcielenia, a zatem na ukazaniu ontologii Jezusa Chrystusa w Homerocentonach.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Działalność sióstr z anglikańskiego zgromadzenia Sisters of Bethany w Persji w latach 1890–1898 w kontekście relacji między Kościołem Anglii a Asyryjskim Kościołem Wschodu

Działalność sióstr należących do Society of the Sisters of Bethany w Persji wśród Asyryjczyków w latach 1890–1898 stanowiła część szerszego przedsięwzięcia misyjnego realizowanego pod auspicjami arcybiskupa Canterbury – The Archbishop of Canterbury’s Mission to the Assyrian Christians. Celem misji było wsparcie Asyryjskiego Kościoła Wschodu poprzez promocję edukacji oraz druk ksiąg liturgicznych. Artykuł, przedstawiając okoliczności wysłania sióstr, skupia się na wymiarze edukacyjnym prowadzonej przez nie działalności, ukazuje przy tym odmienność i unikatowość prowadzonych działań na tle prezbiteriańskich i katolickich inicjatyw misyjnych podejmowanych wśród ludności asyryjskiej w tym czasie.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Wolność a łaska. Interpretacja problemu w filozofii Józefa Tischnera

W artykule podjęto próbę rekonstrukcji poglądów Józefa Tischnera dotyczących zagadnienia relacji między łaską a wolnością człowieka. Omówiony został także filozoficzno-teologiczny kontekst, w ramach którego kształtowały się poglądy krakowskiego myśliciela. Wskazano również na najbardziej perspektywiczne wątki w Tischnerowskiej koncepcji łaski i wolności, które mogą okazać się inspirujące zarówno w obrębie dyscyplin filozoficznych, jak i teologicznych.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Większość źródłem prawdy o dobru?

W naszych czasach polityka, dążąc do zbudowania państwa prawa, sięga często do opinii dominujących wśród większości obywateli. Źródłem prawa jest wtedy wola większości. Takie stanowisko, choć atrakcyjne, zawiera poważny błąd. W artykule został on krytycznie zanalizowany, a następnie zaproponowano rozwiązanie nieuwikłane w grę między większością a mniejszością.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Pustelnicy jako przedstawiciele indywidualnej formy życia konsekrowanego

Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienie pustelników jako przedstawicieli indywidualnej formy życia konsekrowanego. Oparto się na dostępnych źródłach dotyczących życia pustelniczego, zwłaszcza w jego okresie początkowym, oraz na opracowaniach. Postawiono pytania odnoszące się do specyfiki życia pustelniczego i duchowości pustelników. Scharakteryzowano życie pustelnicze w oparciu o współczesny kodeks prawa kanonicznego. Podjęto zagadnienie tradycyjnych zajęć pustelników. Na końcu podano sugestie dotyczące formacji do życia pustelniczego oraz przesłanki wynikające z duchowości pustelniczej dla dziewic i wdów.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Uwielbienie Boga w przekazie medialnym: mass media w świetle pierwszego papieskiego orędzia radiowego z 1931 roku

Artykuł analizuje pierwsze papieskie orędzie radiowe wygłoszone 12 lutego 1931 roku przez Piusa XI. Szczególnie zwrócono uwagę na przedstawione tam rozumienie przekazu medialnego jako skierowanego do wszystkich, a więc posiadającego charakter nie tylko globalny, ale powszechny, także w tym znaczeniu, że papież zwraca się w nim również do Boga (w akcie uwielbienia i dziękczynienia). Jest to fakt, na który, jak się wydaje, niezbyt zwraca się uwagę. Omówiono kontekst powstania pierwszego papieskiego orędzia radiowego, obraz Boga ukazany przez papieża Piusa XI, w tym dobroczynne związki Boga z innymi odbiorcami przekazu. Pierwsze papieskie orędzie radiowe Piusa XI z 1931 roku zawiera wskazania, których uwzględnienie pomaga znacznie lepiej zrozumieć i coraz pełniej wykorzystać wielkie, nawet rosnące możliwości mediów współcześnie i w przyszłości.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Chrystocentryzm wiary w Lumen fidei papieża Franciszka

Zasadniczą perspektywę dla pojmowania wiary wyznacza prawda o Chrystusie – Synu Bożym, który stał się człowiekiem. Wiara jest zawsze odniesieniem do osoby Chrystusa i do Jego dzieła zbawienia. Dla chrześcijan Jezus Chrystus jest Objawicielem, który objawia człowieka samemu sobie i ukazuje mu sens jego życia. Postać Jezusa Chrystusa sprawia, że wierzący wszystkich czasów mogą wciąż doskonalej wnikać w Jego nieskończoną głębię egzystencjalną i moralną.Celem publikacji jest uświadomienie potrzeby wskazania konsekwencji, które wywołują w człowieku postać Chrystusa i Jego dzieło zbawienia. Chodzi zatem o odniesienie prowadzonej refleksji chrystologicznej do naszego życia, aby znaleźć odpowiedź na pytanie, kim jest Jezus Chrystus dla naszej wiary. Punktem odniesienia niniejszego studium jest encyklika Lumen fidei papieża Franciszka.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Evelyn Underhill rozumienie mistyki

W świecie anglojęzycznym I połowy XX wieku Evelyn Underhill (1875–1941) była jedną z najbardziej poczytnych autorek, piszących o religii i życiu duchowym, a szczególnie o mistyce chrześcijańskiej. Ukazanie zasadniczych elementów jej teorii mistyki stanowi zasadniczy cel niniejszego przedłożenia. Jego realizację otwiera przedstawienie wypracowanego przez nią pojęcia mistyki i jej zasadniczych charakterystyk. Omówienie etapów procesu mistycznego, problemu autentyczności oraz jedności doświadczenia mistycznego łącznie z kontekstem filozoficznym i strukturami antropologicznymi, które autorka wykorzystuje w swoich analizach – stanowi tematykę dalszej części opracowania. Całość zamyka niezwykle inspirująca wizja mistycznej przyszłości rodzaju ludzkiego, jaką znajdujemy w publikacjach tej anglikańskiej pisarki.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Antydemoniczny charakter sakramentu pokuty i pojednania

Sakrament pokuty i pojednania to kontynuacja zbawczej mocy Tajemnicy Paschalnej Chrystusa jako wielkiego dzieła pojednania człowieka z Bogiem, z bliźnimi, z samym sobą i z całym światem stworzonym. Jednoczy w ten sposób to, co zostało rozdzielone przez ludzki grzech, popełniony za podszeptem diabła. Przebaczenie i łaska otrzymane od Boga w tym sakramencie pozwala pokonać rozłam i podziały, które są znakiem rozpoznawczym działania złego ducha oraz wziąć udział w zwycięstwie Chrystusa nad grzechem, śmiercią i Szatanem. Sama struktura spowiedzi pozwala odkryć antydemoniczny charakter tego sakramentu oraz prawdziwą wolność dzieci Bożych w Chrystusie.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Ku teologicznemu pojęciu religii

Pojęcie religii jest podstawowym pojęciem nauk religiologicznych. Jego rozumienie nie jest jednak pozbawione trudności. Krytycy starają się wykazać, iż wielość i różnorodność zjawisk religijnych wyklucza możliwość zdefiniowania religii. Z drugiej strony brak ogólnego pojęcia religii stanowi poważny problem dla teologii religii. Trudno bowiem badać relacje między chrześcijaństwem a innymi religiami, nie wiedząc, czym religia jest i na czym polega jej teologiczna istota. Niniejszy artykuł składa się z trzech części. Pierwsza analizuje historię pojęcia religii (łac. religio). W części drugiej rozważono problem definicji religii. Część trzecia prezentuje niektóre współczesne próby sprecyzowania teologicznego pojęcia religii. W części ostatniej ukazano ponadto znaczenie pojęcia religii dla teologii religii.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne
Miejsce i znaczenie wyznania wiary w liturgii

Artykuł zwraca uwagę na motywy i dzieje włączenia wyznania wiary do liturgii Kościoła. Celem pracy jest pokazanie ścisłej zależności zachodzącej między liturgią i życiem chrześcijańskim. Zarówno liturgia, jak i życie chrześcijańskie są oparte na wyznaniu wiary, dlatego też zauważenie tego związku może mieć duże znaczenie dla pogłębienia ścisłego związku życia chrześcijańskiego z liturgią, która nie jest czymś jakby z zewnątrz dodanym do życia chrześcijańskiego, ale określa jego wewnętrzną treść i stanowi w pewnym sensie środowisko naturalne jego autentycznego rozwoju. Wyznanie wiary stanowi pierwszą szkołę wiary i pozostaje podstawowym narzędziem formacyjnym. Ten fakt domaga się więc, aby wyznanie wiary było realnie zgłębianym i trwałym elementem przepowiadania chrześcijańskiego oraz punktem odniesienia dla kształtowania autentycznego ducha chrześcijańskiego.

Czasopismo: Analecta Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, pedagogika, prawo kanoniczne