rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wykorzystanie ankiety internetowej przy podejmowaniu decyzji publicznych - przykład Wrocławia i Zielonej Góry

Udział społeczności lokalnych w  podejmowaniu decyzji publicznych jest oczywistym warunkiem trwałego rozwoju społecznego, gospodarczego i przestrzennego każdej jednostki samorządu terytorialnego. Świadomość tego faktu w Polsce stale wzrasta, choć wciąż niewiele jest przykładów dobrych rozwiązań w dziedzinie partycypacji społecznej na szczeblu lokalnym. Chcąc stymulować współpracę władz samorządowych z mieszkańcami należy doskonalić istniejące narzędzia i poszukiwać nowych form uczestnictwa obywateli w  procesach decyzyjnych. Artykuł prezentuje przebieg i rezultaty konsultacji społecznych prowadzonych we Wrocławiu i w Zielonej Górze w  2007 roku z użyciem ankiet internetowych. Wyniki ankiet zostały wykorzystane przy wyznaczaniu kierunków dalszego rozwoju każdego z  miast. Na przykładzie tych miast autor wskazuje na wzrastające możliwości zastosowania ankiety internetowej w podejmowaniu decyzji publicznych na szczeblu samorządowym.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Kontekst międzykulturowy w nauczaniu polskiego języka migowego (PJM) – komunikat z badań

W artykule przedstawiony jest projekt zrealizowany w ramach przygotowywania rozprawy doktorskiej. Badania zostały przeprowadzone w wyniku dostrzeżenia potrzeby wypracowania standardów kształcenia polskiego języka migowego,z uwzględnieniem założeń edukacji międzykulturowej. W części eksploracyjnej projekturealizowane było rozpoznanie stanu kształcenia PJM w Polsce. Dane, uzyskanew tym etapie, pozwoliły na przeprowadzenie uczestniczących badań w działaniu,w ramach których zrealizowany został projekt edukacyjny. W tekście zostały omówionewstępne rezultaty analiz zgromadzonych danych.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Metafory pojęciowe opisujące proces psychoterapeutyczny w wypowiedziach użytkowników mediów społecznościowych

Temat zdrowia psychicznego oraz samorozwoju jest niezwykle inspirujący i nośny. Wraz z przemianami światopoglądowymi ludzie w sposób otwarty zaczęli poruszać tematy związane z problemami psychicznymi i dzielić się swoim doświadczeniem oraz coraz chętniej korzystać ze specjalistycznej pomocy. Jedną z jej form jest psychoterapia. W ramach dyskursu kulturowego, medialnego i psychoterapeutycznego powstało już wiele określeń pomocnych w jej rozumieniu, na które warto zwrócić uwagę. Wszystkie one próbują przybliżyć istotę procesu psychoterapeutycznego, który jest zjawiskiem złożonym i trudnym do sprecyzowania. Szczególnie godne uwagi i poddania dokładnej analizie wydają się wypowiedzi o charakterze metaforycznym, które poprzez odwołanie się do bezpośredniego doświadczenia człowieka pomagają przyswoić abstrakcyjne pojęcia. Cennym źródłem danych językowych są zwłaszcza media społecznościowe, które współcześnie stały się przestrzenią intensywnej wymiany informacji. Niniejszy artykuł przedstawia analizę wypowiedzi użytkowników mediów społecznościowych dotyczących procesu psychoterapeutycznego za pomocą teorii metafor pojęciowych. W jej wyniku wyłoniono 27 metafor pojęciowych. Zgromadzone metafory, dzięki bogactwu konceptualizacji, które zawarte jest w prostym przekazie językowym, opartym na cielesnym i życiowym doświadczeniu człowieka, pokazują szerszy wymiar rozumienia skomplikowanego zjawiska, jakim jest psychoterapia. Dzięki temu mogą być skarbnicą wiedzy i inspiracji nie tylko dla badaczy, ale również dla specjalistów zdrowia psychicznego czy osób korzystających z psychoterapii.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, psychologia
Zbliżyć się do świata ciszy - elementy języka migowego w fakultecie specjalnościowym dla studentów pedagogiki

W ramach fakultetów specjalnościowych na Wydziale Pedagogiki i Psychologiiw pionie pedagogika w roku akademickim 2014/2015 uruchomionych zostało7 grup ćwiczeniowych (na 8 funkcjonujących) z przedmiotu „Zbliżyć się do świataciszy”– elementy języka migowego. Propozycja tego fakultetu pojawiała się w oferciepo raz pierwszy. W niniejszym artykule przedstawiono opinie studentów po zrealizowanymprzedmiocie oraz spostrzeżenia i zapatrywania nauczyciela prowadzącegowraz z wizją na kontynuowania podobnych zajęć w kolejnych latach. Konstatacjepozwolą na zoptymalizowanie prowadzonych zajęć w zakresie nauki podstawowychzwrotów w języku migowym oraz uatrakcyjnienie zajęć poprzez wykorzystanie innychtechnik pracy. 
 

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Język migowy w rodzinie słyszącej – z doświadczeń własnych

Artykuł przedstawia autobiograficzną relację matki syna słabosłyszącego,dotyczącą procesu kształcenia dziecka w zakresie języka migowego. Omawianesą w nim trudności, z jakimi zmagają się rodzice słyszący, chcący komunikować sięz własnym dzieckiem za pomocą języka migowego, oraz rozważane korzyści, wynikającez wyboru takiego właśnie sposobu komunikacji.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczanie i uczenie się polskiego języka migowego metodą Vision Virtuelle

W artykule omówione zostało zastosowanie metody Vision Virtuelle w nauczaniu płynności i ekspresywności przekazywania komunikatu w języku migowym. Przedstawione zostały również korzyści płynące z płynnego migania oraz sytuacje, w których taki styl komunikowania się jest kluczowy dla jakości porozumiewania się.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Polski spór o "Strach" Jana Tomasza Grossa w perspektywie „pośredniczącej” analizy dyskurs

Na początku 2008 roku odbyła się główna faza polskiej debaty wokół książki Strach Jana Tomasza Grossa, która odnosi się do kwestii polskiego antysemityzmu po II wojnie światowej i tym samym problematyzuje zbiorowy obraz własny Polaków jako narodu ofiar. Analiza debaty wokół Strachu będzie się koncentrować wokół analogii z niemiecką debatą z roku 1996 wokół książki Daniela Goldhagena Gorliwi kaci Hitlera; metadyskursowych aspektów debaty (wokół Strachu oraz dyskusji nad książką niż wydarzeń historycznych); niektórych własności polityzacji i medializacji debaty; problematycznej „etnizacji” sporu; polaryzacji stanowisk oraz niedoboru „pracy pośredniczącej” między przeciwstawnymi stanowiskami. Wnioski wynikające z  analizy tej debaty prowadzą do postulatu „pośredniczącej” analizy dyskursu.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Akty przeproszenia w polsko-i rosyjskojęzycznych wiadomościach przesyłanych na kartach pocztowych

Przeprosiny występujące w tekstach zamieszczanych na kartach pocztowych nie były dotąd przedmiotem  analiz  lingwistycznych,  dlatego  też  celem  niniejszego  artykułu  jest  zbadanie oraz  porównanie  aktów  przeproszenia  obecnych  w  treści  polsko-i  rosyjskojęzycznych wiadomości  przesyłanych  na  pocztówkach.  Przeprowadzona  analiza  objęła  lokalizację przeprosin  w  tekście,  ich  cechy  pragmatyczno- i  formalnojęzykowe,  akty  obudowujące przeproszenia  w  ramach  formuł  przepraszających  oraz  przewinienia  będące  bodźcami przeprosin. Wyniki badania dowodzą, że między rozpatrywanymi językami występują różnice w  zakresie  liczby  oraz  częstości  stosowania  aktów  przeproszenia.  Trudno  jednoznacznie wskazać  przyczynę  tego  stanu  rzeczy,  jednak  można  domniemywać,  że  źródeł  tych rozbieżności (w odniesieniu do badanego materiału) można upatrywać m.in. w różnicach kulturowych – fakt, iż Rosjanie stosują akty przeproszenia rzadziej niż Polacy, może stanowić rezultat mniejszej autonomii jednostki oraz większego dystansu władzy w kulturze rosyjskiej. Różnice  dotyczą  także  usytuowania  aktów  przeproszenia  w  strukturze  wiadomości  oraz rodzaju przewinień będących bodźcami przeproszeń. Ponadto wykazano, iż w obu językach nadawcami aktów przeproszenia oraz obudowujących je aktów grzecznościowych są głównie kobiety. Analiza prowadzi do wniosku, że rozpatrywane akty cechuje szablonowość, która jest podyktowana konwencją gatunkową charakterystyczną dla wiadomości pocztówkowych.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przyczyny zmiany frekwencji wyborczej w Polsce: przykłady wyborów parlamentarnych w 2005 i 2007 roku

Celem artykułu jest weryfikacja hipotez o przyczynach zmiany frekwencji wyborczej w Polsce na przykładzie wyborów parlamentarnych w  2005 i 2007 roku. Artykuł prezentuje teoretyczny model zmiany frekwencji wyborczej. Następnie proponuje schemat badania dynamiki uczestnictwa wyborczego w Polsce i dwie alternatywne hipotezy wyjaśniające zjawisko. Pierwsza z nich szuka wyjaśnienia w zmianach na poziomie makro, druga w  zmianach na poziomie mikro. Przeprowadzone analizy przekonują, że zmiany frekwencji wyborczej w Polsce zachodzą przede wszystkim ze względu na zmiany poziomu jednostkowego (przechodzenie obywateli od uczestnictwa do absencji lub vice versa, skutkujące niestabilnością zachowań wyborczych), a nie ze względu na zmiany poziomu zagregowanego (zmiany struktury elektoratu). Niestabilność uczestnictwa nie jest zachowaniem przypadkowym – istnieją liczne statystycznie istotne korelaty tego zjawiska, takie jak płeć, wiek, zakorzenienie w systemie politycznym czy zadowolenie z demokracji.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Zrozumieć „innego”: identyfikacja barier w komunikowaniu międzykulturowym

Istotnym warunkiem dobrej komunikacji osób pochodzących z różnych krajów, regionów i kultur  jest  znajomość  barier,  które  mogą  zniekształcać  przekaz,  uniemożliwiając  jego właściwą interpretację. Celem niniejszego tekstu jest odpowiedź na pytanie, na ile problem z prawidłowym zrozumieniem komunikatu wykracza poza kwestę znajomości języka nadawcy, obejmując  inne  aspekty  komunikowania.  W  celu  uzyskania  odpowiedzi  na  to  pytanie przeanalizowano wyniki badań z różnych dziedzin, a przede wszystkim z zakresu migracji, komunikowania,  językoznawstwa,  psychologii  i  antropologii  kulturowej.  Pozwoliło  to  na przyjrzenie  się  przekazom  werbalnym,  parawerbalnym  i  niewerbalnym  pod  kątem  różnic kulturowych  oraz  odmiennych  doświadczeń,  a  następnie  identyfikację  głównych  barier komunikacyjnych  na  każdym  z  badanych  poziomów.  Analiza  potwierdziła,  że  w  obszarze komunikowania werbalnego kluczowe znaczenie ma znajomość kulturowego kontekstu, czyli wiedza  na  temat  danej  kultury  oraz  jej  symboli. Równie ważne  jest  unikanie  pułapek  w obszarze  komunikowania  pozawerbalnego–dotyczą one sposobu mówienia oraz różnic w zakresie  gestów,  mimiki, aparycji,   innego   postrzegania  czasu  i  przestrzeni,  a  także znajomości norm oraz zwyczajów regulujących międzyludzkie interakcje. Wątki te omówione zostały szczegółowo w kolejnych fragmentach tekstu.

Czasopismo: Półrocznik Językoznawczy Tertium
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Orientacje empiryczne w badaniach nierówności edukacyjnych

Celem artykułu jest prezentacja najważniejszych podejść do badania nierówności edukacyjnych, ograniczona do prac mieszczących się w paradygmacie ilościowych badań nad strukturą społeczną. Przegląd nurtów i opisanie założeń szkoły osiągania statusu rozwijanej w latach sześćdziesiątych XX wieku, następnie podejście określane mianem „przejść edukacyjnych”, potem stanowiska rozwijane w latach dziewięćdziesiątych: „maksymalnie utrzymujących się nierówności”, „skutecznie utrzymujących się nierówności” oraz teorii racjonalnego wyboru. Tekst pokazuje zmiany w definiowaniu procesu edukacyjnego, w stawianych pytaniach badawczych i w technikach analitycznych. Analiza prowadzi do wniosku, że modele osiągnięć edukacyjnych stają się coraz lepiej dopasowane do rzeczywistego przebiegu karier szkolnych. Nadal jednak są to schematy uproszczone, które w warunkach zróżnicowania instytucji edukacyjnych mogą ograniczać możliwość stawiania nowych pytań o stratyfikację edukacyjną.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Nowy niewspaniały świat. Globalizacja i demokracja liberalna z perspektywy Zygmunta Baumana

Globalizacja Zygmunta Baumana stanowi ważne uzupełnienie dominujących analiz ekonomicznych, szukających specyficznych cech gospodarki światowej oraz czynników zwiększających konkurencyjność i innowacyjność gospodarek krajowych. Jego rozważania to analiza trzech typów relacji pomiędzy: władzą i państwem, państwem i społeczeństwem oraz społeczeństwem i jednostką.
Artykuł ma na celu: (1) przedstawienie specyfiki tych jakościowo nowych przekształceń, pokazanie powiązań między nimi oraz ujawnienie lokalnych skutków odchodzenia od interwencjonizmu państwowego na rzecz samoczynnej regulacji rynku; (2) poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o nowoczesne i ponowoczesne znaczenie wolności indywidualnej oraz warunki sprzyjające jej realizacji; (3) usytuowanie myśli Baumana w dyskusji o współczesnej globalizacji oraz zakwestionowanie jednej z ważniejszych ideowych podstaw tego procesu, zgodnie z którą wolny rynek umacnia demokrację i jest najpewniejszą (jeśli nie jedyną) gwarancją pokoju i harmonii na świecie.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
O własności z perspektywy durkheimowskej

Autor artykułu stawia pytanie o  rolę, jaką odegrać może teoria socjologiczna we współczesnych dyskusjach nad własnością. Podjęte rozważania wiążą się z próbą przezwyciężenia dylematu, przed którym stoją, w opinii autora, filozoficzne koncepcje, wahające się między paradygmatami indywidualistycznym i  egalitarystycznym. Artykuł zawiera krytykę socjologicznych założeń obu tych paradygmatów oraz charakterystykę konkurencyjnej teorii Durkheima, która rzadko jest dziś przywoływana w debatach wokół własności. Główną zaletą perspektywy durkheimowskiej jest rozróżnienie pomiędzy powodami respektowania indywidualnych praw a uzasadnieniem norm określających powstanie, podmioty i granice własności. Rozróżnienie to może pomóc zrozumieć i wyjaśnić paradoksy, które własność rodzi w warunkach obrotu rynkowego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Negocjacje polityczne: między działaniem jednostek a relacjami strukturalnymi

Tematem pracy jest znaczenie negocjacji politycznych dla regulowania stosunków zbiorowych. Celem opracowania jest teoretyczne rozważenie, jak dalece dotychczasowy dorobek socjologii może przydać się do zrozumienia tego, co faktycznie dzieje się w ramach procesów negocjacyjnych. Praca mieści się w tradycji analiz wielopoziomowych, uwzględniających zarówno interakcyjne charakterystyki, jak i wpływ czynników strukturalnych na procesy negocjacyjne. Tak postawionemu celowi został podporządkowany porządek pracy: na początku zostały omówione sytuacje elementarne, w których uczestniczą indywidualne jednostki, następnie negocjacje jednostek w  sieciach społecznych, negocjacje reprezentantów grup, stosunki międzygrupowe i, w końcu, miejsce procesów negocjacji w systemach demokratycznych. Złożoność sytuacji negocjacyjnej jest zauważana przez jej uczestników i powoduje dylematy decyzyjne, które "wchodzą" w budowę i  kształtują przebieg tej sytuacji. Analityczne ujęcie tej złożoności przez badaczy negocjacji może pomóc w wyjaśnieniu przebiegu działań aktorów oraz końcowych rezultatów negocjacji.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Kryzys konsocjonalnej demokracji. Studium przypadku

Opierając się na obserwacjach i  wnioskując na podstawie założeń teorii demokracji Arendt Lijphart wprowadza model tzw. demokracji konsocjonalnej, opartej na szerokim porozumieniu elit politycznych. Według Lijpharta podstawowa idea konsocjonalizmu wynika z założenia, że idea demokracji i rządy większości nie zawsze są do pogodzenia. Lijphart zauważa, że w tzw. społeczeństwach pluralnych (głęboko podzielonych według kryteriów rasowych, etnicznych, religijnych czy kulturowych) napięcia pojawiające się na scenie politycznej są zwykle znacznie silniejsze niż w  społeczeństwach homogenicznych. W konsekwencji tego Lijphart przyjmuje, że przywódcy polityczni wszystkich znaczących segmentów społeczeństwa pluralnego powinni współpracować ze sobą w ramach wielkiej koalicji dla efektywnego rządzenia państwem.
Choć takie zachowania polityczne były modelem zalecanym przez Lijpharta dla wszystkich społeczeństw pluralnych, w większości przypadków próby stworzenia konsocjonalnego modelu demokracji zakończyły się niepowodzeniem. W niniejszym artykule autor stara się przeanalizować jeden z takich przypadków: wieloetnicznej i wielorasowej Malezji.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Próżnia socjologiczna a demokracja – analizy empiryczne

Tematem pracy jest klasyczna hipoteza Stefana Nowaka o próżni socjologicznej. Celem artykułu jest weryfikacja hipotezy o dysfunkcjonalności zjawiska próżni wobec demokracji; test empiryczny ma dać odpowiedź na pytanie, czy ustrój demokratyczny może właściwie funkcjonować w społeczeństwie dotkniętym próżnią socjologiczną. Przeprowadzone analizy przekonują, że próżnia socjologiczna nie jest zjawiskiem unikatowym, wyjątkowym dla Polski – badane społeczeństwa różnią się zasadniczo pod względem poziomu tożsamości grupowych i ich rozproszenia. To zróżnicowanie pozostaje jednak bez związku z jakością demokracji: wśród krajów cieszących się efektywnym ustrojem demokratycznym są zarówno takie, w których próżnia socjologiczne jest mała, jak i takie, w których jest ona duża. Skłania to do wniosku, że udana, efektywnie działająca wspólnota demokratyczna może też istnieć w społeczeństwie, w którym tożsamości grupowe są słabe. Głównym wnioskiem artykułu jest wobec tego twierdzenie, że ułomności i  wady ustroju demokratycznego, także w Polsce, wynikają z innych niż istnienie próżni socjologicznej przyczyn.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Wzory prestiżu zawodów

Celem tej analizy jest spojrzenie na fenomen prestiżu zawodów z nowej, uwzględniającej wielowymiarowy charakter tego zjawiska perspektywy. Opierając się na danych Europejskiego Sondażu Społecznego dla Polski w 2006 roku, badaniach przeprowadzonych przez IFiS PAN w 1987 roku oraz danych z Generalnego Sondażu Społecznego przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych w 1989 roku, szukam wymiarów oceniania prestiżu zawodów. Przynajmniej trzy zgodne wymiary ocen prestiżu można znaleźć w różnych punktach czasowych i przynajmniej w dwóch społeczeństwach. Są to: wymiar pracy wykonawczej, kluczowej roli w organizacjach i użyteczności dla społeczności. Ponadto, jeżeli chodzi o polskie społeczeństwo w 2006 roku, wykrystalizował się wymiar funkcji publicznych. Prezentowane ujęcie daje możliwość trafniejszej interpretacji hierarchii prestiżu niż klasyczne teorie. W dalszej części badam zgodność nadawania prestiżu w  czterech wymiarach ocen w Polsce w roku 2006 ze względu na zmienne społeczno-ekonomiczne oraz postawy charakteryzujące światopogląd respondentów. Nie licząc wymiaru funkcji publicznych, stwierdzam silną zgodność nadawania ocen prestiżu. Dalej analizuję różnicę między wzorami prestiżu i dzięki niej próbuję zrozumieć zmiany, jakie nastąpiły między 1987 a 2006 rokiem w polskiej hierarchii prestiżu. Analiza wzorów prestiżu pokazuje, jak zmiana percepcji pozycji zawodowych wpływa na ich położenie w hierarchii prestiżu. Ustalenia zawarte w tym artykule można traktować jako nowy głos w sporze – który w pewnym momencie ucichł, ale nie został jednak rozstrzygnięty – dotyczącym odpowiedzi na pytanie o  to, czym jest prestiż zawodów i jakie mechanizmy za nim stoją.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Kategorie pojęciowe kobiety oraz kobiety zamężnej w skojarzeniach chińskich

Niniejszy artykuł stanowi analizę obrazu przedstawicielek kategorii pojęciowych kobieta i kobieta zamężna odtworzonego na podstawie chińskich skojarzeń słownych. W części teoretycznej autorka zdefiniowała pojęcie stereotypu płci oraz omówiła sytuację równości płci na Tajwanie. Następnie przedstawiła wyniki badań własnych przeprowadzonych na Tajwanie w latach 2019-2020.

Czasopismo: Investigationes Linguisticae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Georg Simmel o tajemnicy

Artykuł jest próbą powiązania ze sobą dwóch nurtów dających się wyróżnić w badaniach nad Georgiem Simmlem: refleksji nad wkładem tego uczonego do ukonstytuowania się socjologii jako dyscypliny naukowej oraz jego zainteresowania językiem i  estetyką. Na przykładzie szczegółowej analizy jednego z najciekawszych rozdziałów dzieła Socjologia pokazana zostaje istniejąca w dziele Simmla zależność między poszukiwaniem nowych obszarów badawczych a  poszukiwaniem nowego języka, który pozwoliłby je uchwycić.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Opinia Profesora Józefa Chałasińskiego wygłoszona podczas procesów poznańskich w 1956 roku

28 czerwca 1956 roku na ulicach Poznania miała miejsce demonstracja ekonomiczna, która przekształciła się w zbrojne zamieszki. Rozruchy spacyfikowało wojsko. Zginęło lub zmarło w wyniku ran 57 osób. Po zamieszkach zatrzymano ponad 800 osób. Procesy uczestników zajść rozpoczęły się we wrześniu 1956 roku. Linia obrony została oparta na opiniach wybitnych polskich socjologów: Józefa Chałasińskiego (1904–1970) i Jana Szczepańskiego (1913–2004) z  Uniwersytetu Łódzkiego oraz Tadeusza Szczurkiewicza (1895–1984) z  Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Najważniejsza dla przebiegu procesów była opinia Józefa Chałasińskiego, który wykazał w  niej, że protestujący 100-tysięczny tłum w dniu 28.06.1956 roku miał wielką siłę psychologicznego oddziaływania na jego uczestników, a udział w zamieszkach zbrojnych przeciwko władzy państwowej był efektem impulsu moralnego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Czy legalista może być anarchistą? O praktycznych koncepcjach prawa

Pytanie o granice prawa może stać się inspiracją do spojrzenia na działalność prawniczą od strony praktycznych koncepcji, które decydują o tym, jak prawo jest rozumiane. Prezentowana przez autora argumentacja zmierza do wykazania politycznego charakteru takich koncepcji oraz wewnętrznych zależności między nimi. Z  drugiej strony zestawienie działalności prawniczej i politycznej ukazuje zasadnicze sprzeczności, jakie zachodzą między tymi dwiema sferami działania. Teza o "nieszczęśliwym związku" prawa i polityki każe z kolei skierować uwagę ku takim sytuacjom społecznym, w których krzyżowanie się perspektyw prawniczej i politycznej prowadzi do praktycznych paradoksów. Przykładem może być obywatelskie nieposłuszeństwo, którego zrozumienie wymaga zastosowania pragmatycznego modelu prawa i zwrócenia uwagi na kreatywny wymiar stosowania norm w  konkretnych sytuacjach.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii