rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ewolucja pruskich spisów ludności w latach 1840-1910: metodyka, zakres, znaczenie i problemy

W badaniach historycznych nad ludnością w XIX w. w Prusach, w tym na ziemiach licznie zamieszkanych przez ludność posługującą się językiem polskim i kaszubskim, istotne znaczenie mają spisy ludności przeprowadzane przez Królewskopruskie Biuro Statystyczne w Berlinie, które mimo to nie doczekały się szerszego omówienia. Uwagę skupiano na rzetelności spisów organizowanych przed 1840 r., a następnie na sprawach związanych ze statystyką języka ojczystego. Celem artykułu jest pokazanie zmian w sposobie przeprowadzania spisów, opracowywania danych, implementacji cech i prezentacji wyników w latach 1840–1910, ze zwróceniem szczególnej uwagi na spis z 1871 r. i jego odbiór społeczny, głównie na ziemiach polskich pod panowaniem niemieckim. Badanie w dużej mierze opiera się na monumentalnej Preussische Statistik (Statystyka Prus), w której zawarto dokumentację spisową oraz uwagi nadsyłane przez władze prowincjonalne. Ponadto wykorzystano źródła normatywne i dawne opracowania. W artykule dowiedziono, że zasadniczo spisy ludności podlegały ewolucji do 1871 r., a następnie już tylko zmianom w zakresie badanych treści, które omówiono i poddano ocenie. Rewolucją w zarządzaniu danymi było zastosowanie w 1871 r. kart A, które ułatwiły wykonywanie złożonych grupowań statystycznych dla wybranych cech demograficznych. Wdrożeniu nowych rozwiązań towarzyszyło wprowadzenie zasady samospisywania się. Natrafiało ono na przeszkody, szczególnie we wschodnich prowincjach Prus, co przede wszystkim należy łączyć z poziomem wykształcenia i brakiem znajomości języka niemieckiego, głównie ludności polskojęzycznej. Prezentowane wyniki badania powinny być przydatne dla demografów historycznych oraz historyków społecznych i gospodarczych.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki socjologiczne
Kolor we wnętrzach mieszkalnych pierwszej połowy XX wieku

Kolor we wnętrzach mieszkalnych kształtuje najbliższe otoczenie człowieka. Wpływ na użycie poszczególnych barw mają nie tylko gust czy panująca moda, ale także rozwój gospodarczy i sytuacja polityczna danego kraju. Artykuł ujmuje historycznie przyczyny ewolucji gustów w zakresie kolorystyki wnętrz. Koniec wieku XIX charakteryzował się użyciem barw przygaszonych, zimnych zieleni, fioletów, różów, bieli. Cezura jaką stanowiła I wojna światowa zmieniła całkowicie nastawienie ludzi do kolorów. Zaczęto otaczać się barwami zdecydowanymi, jaskrawymi, pojawiły się czerwienie, pomarańcze, żółtości, zdecydowane granaty i błękity. Jednym z przykładów omawianych w artykule przemian, nowoczesnej kolorystyki we wnętrzach są projekty Andrzeja Pronaszki I Włodzimierza Padlewskiego dla Zameczku Prezydenta Mościckiego w Wiśle.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kolor spostrzeżony i kolor nazwany

W historii myśli od starożytności tworzono różne teorie widzenia barwy. Czynili to na początku filozofowie, później artyści, następnie fizycy i psycholodzy. Wpływ na ich koncepcje miały powszechnie przyjęte konceptualizacje barwy. Np. dla starożytnych Greków biel była bardzo jasnym żółtym, a czerń ciemnym niebieskim. Kolorów nie można zdefiniować językowo, a jedynie ostensywnie. Ktoś nauczył ludzi nazywać kolory poprzez podobieństwo do konkretnych obiektów. Stąd biorą się spory o kolory rzeczy np. czy coś jest pomarańczowe albo łososiowe. Ten przykłady może rodzić pytanie brzmiące w trywialnej wersji: Natura czy kultura warunkuje nasze spostrzeganie barw? Nie ma na nie oczywiście jednoznacznej odpowiedzi. Różne teorie widzenia barw wynikają również z kulturowych i środowiskowych czynników. Dopiero wraz z rozwojem metody naukowej przyjęto „obiektywne" fizyczne podstawy teorii barwy. Nie tłumaczą one do końca wszystkich uwarunkowań związanych z widzeniem i działaniem barwy na człowieka. Sztuka jako dziedzina przełamująca kulturowe ograniczenia dotyka o wiele pełniej istoty barwy niż filozoficzne i naukowe teorie.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ojciec Święty Jan Paweł II oraz hierarchowie Kościoła rzymskokatolickiego i greckokatolickiego w procesie pojednania polsko-ukraińskiego

Poczucie wzajemnie wyrządzonej sobie krzywdy utrudnia proces pojednania między Polakami i Ukraińcami. Potrzebę zmiany tego stanu rzeczy dostrzegł papież Jan Paweł II, z którego inicjatywy doszło do dialogu między hierarchami Kościoła rzymskokatolickiego i greckokatolickiego. Wykonano gest i wydano dokumenty pojednawcze. Wzorując się na liście biskupów polskich do niemieckich z 1965 r., przyjęto w nich formułę „przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. W ślad za hierarchami poszli polscy i ukraińscy mężowie stanu, niektórzy politycy, duchowieństwo i wierni. Zrobiono wiele, ale proces pojednania jeszcze się nie zakończył. Na przeszkodzie stoi niechęć części społeczeństwa polskiego i ukraińskiego, które dostrzega tylko własną krzywdę a nie widzi bólu zadanego drugiej stronie.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ks. dziekan Franciszek Pogrzeba (1873-1941) - duszpasterz, społecznik i górnośląski działacz plebiscytowy 1921 r.

Prezentowany artykuł jest przyczynkiem do biografii duchownego katolickiego, proboszcza parafii w Łubnianach na Górnym Śląsku – ks. Franciszka Pogrzeby. W 1907 r. ks. Pogrzeba, jako jeden z czternastu kapłanów, podpisał tzw. „Odezwę księży”, w myśl której zerwali oni współpracę z  katolicką Niemiecką Partią Centrum oraz wsparli posłów „Koła Polskiego” w parlamencie niemieckim. Po I wojnie światowej ks. Pogrzeba działał na rzecz przyłączenia Górnego Śląska do Polski. Po  podziale tego regonu, zagrożony przez niemieckich nacjonalistów, musiał uciekać do Polski. Resztę życia spędził jako proboszcz parafii w Przyszowicach, położonych w należącej do Polski części Górnego Śląska.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wartości emancypacyjne i obywatelsko – narodowe w wychowaniu skautowym dziewcząt na ziemiach polskich do 1921 roku

Celem artykułu jest opisanie procesu emancypacji w skautingu oraz edukacji obywatelskiej w wychowaniu skautowym dziewcząt/kobiet/skautek na ziemiach polskich do 1921 roku. Rok 1921 jest kluczowy, bo zamyka kwestię wywalczenia przez kobiety w Polsce części praw (prawa wyborcze) oraz prostuje sprawy narodowe – Polska odzyskuje niepodległość i kończą się walki o jej granice, jednoczy się harcerstwo. W artykule pokazano, jaką rolę w życiu skautek odegrały ścieżka samodzielności i emancypowania, a przede wszystkim edukacja obywatelska i wychowanie skautowe. Tekst odpowiada na pytanie, na ile imperatyw „mówić i działać” odzwierciedlający kompetencje emancypacyjne i obywatelskie znajduje odzwierciedlenie w historii skautingu żeńskiego na ziemiach polskich (do 1921 roku).

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Stare druki cyrylickie XVII - XVIII wieku z czernihowskiej drukarni Cyryla Trankwiliona Stawrowieckiego i Drukarni Klasztoru św. Trójcy w zbiorach Biblioteki Narodowej

Największa w Polsce kolekcja druków cyrylickiej znajduje się w Bibliotece Narodowej. Ważną część tego zbioru stanowią dzieła, pochodzące z typografii czernihowskich. Pierwszą drukarnię w tym regionie założył Cyryl Trankwillion Stawrowiecki. Drukował on własne dzieła o charakterze religijnym. Kontynuatorem jego działalności był Łazarz Baranowicz, który również założył drukarnię w celu drukowania dzieł własnych. Swoja oficynę ufundował przy klasztorze p.w. św. Trójcy w Czernihowie, dzięki czemu po jego śmierci typografia nadal działała przy klasztorze i przyczyniła się do rozpowszechniania literatury świeckiej i religijnej.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
„Chętka mię napadła budować i pięknie mieszkać”. Stosunek Krzysztofa Opalińskiego (1611–1655) do architektury

W artykule omówiono nieopracowany jak dotąd przez badaczy stosunek Krzysztofa Opalińskiego do architektury. Magnat zamawiał projekty swoich pałaców we Włoszakowicach oraz w Warszawie u Constantego Tencalli, który zapewne projektował też  kościół parafialny we Włoszakowicach. Swoje opinie na temat budownictwa Opaliński zawarł w pisanych przez siebie wierszach oraz w listach do swojego brata Łukasza, domniemanego autora pierwszego polskojęzycznego traktatu architektonicznego. Poglądy Opalińskiego, częściowo zbieżne z wyrażonymi w tym traktacie, były wynikiem lektury włoskich i  francuskich traktatów i wzorników architektonicznych, ale też dzieła Petera Paula Rubensa Palazzo di Genova, wydanego w 1622 roku.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Obraz nauczyciela szkół brackich w XVI-XVII – wiecznej Rzeczypospolitej

W końcu XVI w. nastąpił rozwój szkolnictwa brackiego. Szkoły działały w oparciu o Porządek szkolny opracowany w 1586 r. przez Greka Arseniusza. Dokument obowiązywał niezmiennie przez cały czas funkcjonowania szkół brackich. W regulaminie wpisano wymagania, jakim powinien sprostać didaskał. W artykule ukazane zostały sylwetki didaskałów w odniesieniu do wymagań statutu brackiego.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Nowy wizerunek klasztorów dominikańskich po Soborze Trydenckim w miastach śląskich w cesarstwie habsburskim

Artykuł podejmuje próbę scharakteryzowania przemian w architekturze klasztorów dominikańskich na Śląsku w okresie potrydenckim w odniesieniu do ich nowego stosunku do przestrzeni urbanistycznej. Opisując przebudowy klasztorów i ich świątyń z tych czasów, wskazuję sposób przyjęcia przez zakon zaleceń soborowych dotyczących projektowania i wyeksponowania w mieście fasad kościołów.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Policentryczny charakter wnętrza kościołów dwuchórowych w średniowieczu w kontekście funkcji liturgicznych – przykład katedry w Bambergu i kolegiaty w Tumie pod Łęczycą

Wnętrza wielu kościołów katedralnych i kolegiackich w średniowieczu miały charakter policentryczny. Hierarchię przestrzeni, wraz z przepisami odnośnie do celebracji w niej danego święta, określały przepisy liturgiczne, a zwłaszcza dyspozycje zawarte w Liber Ordinarius. Prezentowany artykuł podejmuje próbę interpretacji funkcjonalnej wnętrza kościołów dwuchórowych w średniowieczu na przykładzie katedry w Bambergu i kolegiaty w Tumie pod Łęczycą, m.in. w oparciu o wyniki badań nad Liber Ordinarius, analizę architektury, układu ołtarzy oraz wystroju i wyposażenia.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Życie synodalne metropolii gnieźnieńskiej oraz diecezji pruskich i frankońskich końca XIV i pierwszej połowy XV wieku (uwagi na marginesie najnowszych badań) - cz. 2

Przedmiotem niniejszego artykułu są synody metropolii gnieźnieńskiej oraz diecezji pruskich i frankońskich z lat 1378-1449. Z reguły synody diecezjalne trwały 2-3 dni, a ich przebieg wynikał zarówno z norm prawa kościelnego, jak i liturgii synodalnej, jaką przewidywały biskupie pontyfikały. Natomiast trudno wskazać na konkretne reguły dotyczące trwania synodów prowincjonalnych, które niekiedy trwały nawet tydzień lub dłużej. Na 71 omawianych tu synodów diecezjalnych, tylko dla 35 spośród nich zachowały się wydane na nich statuty. Natomiast na 17 omawianych tu synodów prowincjonalnych, statuty zachowały się jedynie dla sześciu. Najwięcej miejsca w uchwałach synodalnych zajmowały kwestie duszpasterstwa, życia i obyczajów duchownych oraz życia religijnego wiernych. W większości diecezji w tym okresie powstały „księgi synodalne” (Libri synodales). 

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zakonnicy monasteru w Żyrowicach w świetle wizytacji sporządzonej w 1823 roku

Artykuł przedstawia krótkie biografie bazylianów klasztoru w Żyrowicach w prowincji litewskiej, którzy zostali odnotowani w ostatniej wizytacji przeprowadzonej w 1823 r. Klasztor bazyliański w Żyrowicach został zamknięty w 1828 r., a po likwidacji unii w 1839 r. do monasteru powróciło życie monastyczne związane z Kościołem prawosławnym.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Chrześcijańska osada Qusur na wyspie Fajlaka (Kuwejt)

Chrześcijańska osada Qusur na Fajlace istniała w centrum wyspy w VII-VIII w., choć możliwe, że pierwsi osadnicy mogli pojawić się wcześniej. Jej opuszczenie związane jest z powstaniem islamskiej wsi na wybrzeżu. Qusur jest największą i najlepiej rozpoznaną osadą chrześcijańską w rejonie Zatoki Perskiej. Na jej obszarze zidentyfikowano ok. 90 domów i kościół oraz budowlę publiczną o nieustalonym przeznaczeniu. Osada posiada zwartą zabudowę w centrum, skupioną wokół kościoła i wspomnianej budowli, na peryferiach odległości między domami zwiększają się. Małe domy złożone z kilku pomieszczeń, często o tynkowanych ścianach i podłogach z  wylewki wapiennej, otoczone były rozległymi dziedzińcami.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Organizacja układów żywych w ujęciu Edgara Morina

Historia badań nad życiem potwierdza, że na każdym jej etapie pojawiają się nowe problemy i nowe techniki ich rozwiązań . Wynika także z niej, że poszczególne okresy badawcze charakteryzują się tworzeniem swoistych kategorii. Jest to o tyle ważne, że odzwierciedla stan aktualności problematyki i jest miernikiem postępu w poznaniu życia. W ostatnim okresie badawczym (ostatnie pół wieku) kategorią obrazującą stan badań nad życiem jest "organizacja". Jej zastosowanie w wyjaśnianiu życia wiąże się ze zmianą programu badań (z elementu na całość) z analitycznego na integralny. Uzyskała ona nowy sens w systemowej wizji życia, w myśleniu ekologicznym. Z nią badacze wiążą nadzieję na bliższe poznanie natury życia.

Czasopismo: Roczniki Filozoficzne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Nierównomierność ekwiwalentnych dochodów gospodarstw domowych w województwie łódzkim

Analiza rozkładu dochodów w ujęciu regionalnym to ważne zagadnienie w kontekście polityki spójności realizowanej w krajach UE, której jednym z postulatów jest wyrównanie różnic w poziomie życia oraz likwidacja ubóstwa. Celem badania omawianego w artykule jest określenie zmian w rozkładzie ekwiwalentnych dochodów gospodarstw domowych – w szczególności w poziomie nierówności, ubóstwa i bogactwa – w woj. łódzkim. To województwo stanowi interesujący przedmiot rozważań, ponieważ w okresie transformacji ustrojowej przeszło wiele zmian, które wpłynęły na poziom i zróżnicowanie dochodów ludności. W badaniu analizowano dochody ekwiwalentne gospodarstw domowych z zastosowaniem trzech potęgowych skal ekwiwalentności. Do badania nierówności użyto miar wrażliwych na nierównomierności w różnych częściach rozkładu: współczynnika Giniego – w centralnej części rozkładu, wskaźnika zróżnicowania – w skrajnych częściach rozkładu – oraz współczynnika Zengi – wrażliwego na nierówności w każdym punkcie rozkładu. Analogicznej analizie poddano poziom ubóstwa materialnego i bogactwa, a więc zjawisk powiązanych z nierównościami dochodowymi. Rozkład dochodów w woj. łódzkim został porównany z rozkładem dochodów w Polsce. Wykorzystano dane za lata 2016–2020 pochodzące z badania budżetów gospodarstw domowych, przeprowadzanego corocznie przez GUS.
Otrzymane wyniki świadczą o rosnącym rozwarstwieniu sytuacji gospodarstw domowych w woj. łódzkim, szczególnie w skrajnych grupach dochodowych. W 2020 r. nierówności wzrosły; zwiększył się również udział gospodarstw ubogich, a zmalał udział gospodarstw bogatych w gospodarstwach domowych ogółem. W badanym okresie w woj. łódzkim obserwowano wyższy niż w całym kraju poziom ubóstwa i niższy poziom bogactwa. Przeprowadzona analiza wrażliwości indeksów nierówności, ubóstwa i bogactwa na zmianę skali ekwiwalentności pokazuje, że wybór parametru elastyczności skali ma wpływ na poziom wartości analizowanych miar, ale nie wpływa znacząco na ocenę zmian tych parametrów w czasie.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Zrównoważenie rolnictwa w świetle wyników powszechnych spisów rolnych z lat 2010 i 2020

Dane statystyki publicznej, w tym pochodzące z powszechnych spisów rolnych, mogą posłużyć do analizy i oceny postępu w zrównoważonym rozwoju rolnictwa, który odpowiada celom sformułowanym w dokumentach i strategiach rozwojowych. W 2021 r. GUS opublikował pierwsze wyniki Powszechnego Spisu Rolnego (PSR) 2020, porównywalne z danymi PSR 2010, wraz z zaobserwowanymi tendencjami rozwoju rolnictwa w Polsce w niektórych obszarach. Celem artykułu jest dokonanie wstępnej, wybiórczej oceny zmian w zrównoważeniu rolnictwa na podstawie dostępnych danych pochodzących z powszechnych spisów rolnych oraz wskazanie na potrzebę opracowania i udostępnienia przez GUS dodatkowych danych pozwalających pełniej zobrazować postęp w zrównoważonym rozwoju rolnictwa w Polsce.
Publikowane przez GUS dane umożliwiają ogólną ocenę przemian struktury agrarnej, nakładów pracy, użytkowania gruntów rolnych, technologii rolniczych, nakładów środków przemysłowych oraz specjalizacji i źródeł utrzymania gospodarstw domowych z użytkownikiem indywidualnego gospodarstwa rolnego w kontekście zrównoważenia rolnictwa. Bardziej wszechstronna i pełniejsza ocena wymaga uwzględnienia w kolejnych pospisowych publikacjach GUS informacji z innych źródeł niż PSR i opracowania nowych grupowań gospodarstw – według wskaźników zrównoważenia, typu gminy, technologii i praktyk rolniczych, najmu siły roboczej, orientacji rynkowej i źródeł utrzymania, obszarów o różnej waloryzacji rolniczej, obszarów Natura 2000 i innych.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Obecność franciszkańska w Egipcie (XIII-XVIII wiek)

Od chwili powstania zakon franciszkański nie tylko strzegł sanktuariów w Ziemi Świętej, ale także prowadził działalność misyjną na terytoriach opanowanych przez islam. Artykuł przedstawia główne linie działalności franciszkańskich misjonarzy w okresie XIII-XVIII w. Początkowo bracia mniejsi ograniczali się do prowadzenia działalności duszpasterskiej wśród Europejczyków. Starano się w sposób stały i ciągły utrzymać wiarę chrześcijańską wśród egipskiej ludności, rozwijać dzieła charytatywne i ustanowić instytucjonalne struktury Kościoła katolickiego.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii
Szkolnictwo polonijne w Kanadzie w XIX-XX w. (cz. 2)

Druga część artykułu dotyczącego szkolnictwa polonijnego w Kanadzie omawia jego rozwój w okresie po zakończeniu II wojny światowej. Na podstawie danych statystycznych uzyskanych z ankiet szkolnych przygotowanych przez Komisję Szkolną Kongresu Polonii Kanadyjskiej w roku 1965 i 1968 ukazano stan szkolnictwa polonijnego w tym okresie. Ich analiza umożliwiła zaprezentowanie geograficznej struktury sieci szkolnictwa polonijnego z uwzględnieniem 15 miast metropolitarnych, miejscowości średniej wielkości i mniejszych oraz wsi. Pod koniec XX w. istniało w Kanadzie ok. 95 szkół polskich oraz 36 przedszkoli. W placówkach tych pracowało 620 nauczycieli. Nauczaniem objętych było ok. 13 tys. dzieci i młodzieży.

Czasopismo: Saeculum Christianum. Pismo Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Wykorzystanie zagregowanej funkcji produkcji do określenia źródeł konwergencji gospodarczej województw

W artykule podjęto problematykę konwergencji gospodarczej, będącej od lat jednym z ważniejszych zagadnień w dziedzinie ekonomii. Celem badania, które tu omówiono, jest identyfikacja czynników warunkujących konwergencję gospodarczą województw (a konkretnie – odpowiedzialnych za regionalne zróżnicowanie PKB na osobę pracującą) oraz ocena siły ich oddziaływania. Badanie przeprowadzono dla lat 2014–2019 na podstawie danych pochodzących z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Posłużono się zagregowaną funkcją produkcji typu Cobba-Douglasa, która pozwala oddzielić wpływ akumulacji czynników produkcji od wpływu zmian w stosowanej technologii na wzrost gospodarczy w województwach i w konsekwencji – na proces konwergencji gospodarczej. Zrealizowanie celu badawczego wymagało przeprowadzenia dekompozycji zagregowanej funkcji produkcji. Wyniki badania nie potwierdziły występowania konwergencji gospodarczej województw. Na skutek różnic w przestrzennej akumulacji kapitału rzeczowego oraz postępu technologicznego w rozpatrywanym okresie obserwowano tendencję do pogłębiania się regionalnego zróżnicowania PKB na osobę pracującą.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Ocena procesu starzenia się ludności krajów Unii Europejskiej za pomocą modelu konwergencji beta

W Europie nasila się proces starzenia się ludności. Celem badania omawianego w artykule jest próba oceny tego zjawiska w krajach Unii Europejskiej z wykorzystaniem podstawowych współczynników demograficznych oraz jego przebiegu w Polsce na tle UE. Wartości współczynników obliczono na podstawie danych za lata 2010 i 2016–2019 pochodzących z bazy Eurostatu. Ocenę analogii w procesie starzenia się ludności krajów UE przeprowadzono za pomocą modelu konwergencji beta, wyznaczonego w odniesieniu do każdego z badanych wskaźników starzenia się populacji 28 krajów UE. Wyniki obliczeń wskazują na konwergencję w analizowanym okresie – w krajach, które charakteryzowały się niższymi wartościami danego wskaźnika na początku okresu badawczego, nastąpił większy wzrost wartości tej miary niż w krajach, dla których wyjściowe wartości danego wskaźnika były wyższe. Obserwacja ta pozwala wysnuć wniosek, że różnice pomiędzy krajami UE dotyczące starzenia się ludności maleją.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki socjologiczne
Geneza posadzki pałacowej – zabytkowej warstwy wykończeniowej

Podłoga jest elementem budynku mającym na celu wykończenie przegród poziomych, nadanie im właściwości użytkowych i estetycznych. Posadzki drewniane są częstym elementem wykończeniowym podłóg obiektów budowlanych. Dzięki właściwościom fizycznym drewna takie rozwiązanie gwarantuje komfort użytkownikom podłóg. Renowacja zabytkowych posadzek drewnianych charakteryzuje się znaczną specyfiką robót ze względu na potrzebę zachowania ich unikalnego charakteru. Celem pracy jest usystematyzowanie 
pojęć definiujących drewnianą warstwę wierzchnią podłóg zabytkowych oraz wykonywanych współcześnie. 
W artykule omówiono przykłady renowacji posadzki zabytkowej oraz realizacji posadzki wykonywanej od podstaw, które posłużyły jako zobrazowanie terminologii i różnic między pałacową zabytkową mozaiką a wykonywaną współcześnie. Analiza literatury pod względem terminologii związanej z posadzkami drewnianymi pozwoliła unaocznić różnice w wykonawstwie warstw wierzchnich podłóg. W pracy przedstawiono również genezę powstania terminu „posadzka pałacowa” oraz jego współczesną interpretację.

Czasopismo: Acta Scientiarum Polonorum. Architectura
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka