rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Presja turystyczna w rezerwacie przyrody nieożywionej „Skamieniałe Miasto” na Pogórzu Ciężkowickim (Karpaty) w sezonie wiosennym i letnim 2018 r.

Rezerwat „Skamieniałe Miasto” położony jest w województwie małopolskim, we wschodniej części Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego. Przeprowadzone w 2018 roku badania ankietowe oraz obserwacje bezpośrednie dotyczące frekwencji wykazały, że rezerwat przyrody nieożywionej „Skamieniałe Miasto” jest odwiedzany przez liczne grono turystów. Podczas całodziennych obserwacji odbywających się w 10 niedziel rezerwat odwiedziło 22 867 turystów. Największą frekwencję stwierdzono wśród turystów z województwa małopolskiego. Wynosiła ona 74,7%, a większość z nich to osoby pomiędzy 35. a 60. rokiem życia. Wśród turystów odwiedzających rezerwat dominowały osoby posiadające wykształcenie średnie. Kobiety stanowiły prawie 60% turystów, a rezerwat odwiedzany jest najczęściej w godzinach popołudniowych. Zaobserwowano wzrost liczby turystów odwiedzających rezerwat. Duża liczba turystów powoduje wiele negatywnych dla środowiska konsekwencji. Najistotniejsze spośród nich to: zaśmiecanie terenu, wandalizm (napisy na skałkach i drzewach), kradzież minerałów, zadeptywanie i niszczenie szaty roślinnej, niszczenie skał poprzez sport wspinaczkowy, buldering, dzikie obozowiska i rozpalanie ognisk. Dla odpowiedniego utrzymania tego niezwykle cennego terenu konieczne jest planowe gospodarowanie oparte na najlepszych praktykach z zakresu konserwatorskiej i czynnej ochrony przyrody.

Czasopismo: Science, Technology and Innovation
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Tomas Halik, Cierpliwość wobec Boga. Spotkanie wiary z niewiarą, tłum. A. Babuchowski, Kraków 2009, s. 204

Kolejna przetłumaczona na język polski książka czeskiego księdza katolickiego, filozofa, teologa i psychologa jest swoistego rodzaju formą dialogu z niewierzącymi. Autor zauważa i rozpatruje wspólne cechy wiary w Boga i wiary w Jego nieobecność. Co może zaskakiwać, główną różnicę pomiędzy wiarą a ateizmem dostrzega w cierpliwości. Dostrzega również podobieństwo – między ateizmem, religijnym fundamentalizmem oraz entuzjazmem wiary zbyt łatwej - w szybkim uporaniu się z tajemnicą, Bogiem.

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: filozofia, nauki teologiczne
Nicholas  Lash, Pytanie o Boga. Świętość, mowa i milczenie, tłum.

Nicholas Lash w swojej książce - w myśl samego tytułu - koncentruje się na problematyce Boga. W jego rozważaniach pojawiają się odniesienia do wszystkich Osób Trójcy Świętej. W pewnym sensie to właśnie doktryna trynitarna stanowi główny przedmiot analiz zawartych w Pytaniu o Boga.

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: filozofia, nauki teologiczne
Benny Levy, Levinas: Dieu et la philosophie, Lagrasse 2009, Verdier poche, s. 473.

W 1973 roku Levy został osobistym sekretarzem Sartre'a i pozostał nim aż do jego śmierci, czyli do 1980 roku. Dzięki interwencji Sartre'a u prezydenta Giscarda d'Estaing otrzymał obywatelstwo francuskie i mógł wyjść  z  ukrycia.  Po  latach, w książce Le Livre et les livres z 2003 roku, Levy wyznał: Sartre był dla mnie nie tylko ojcem, lecz także starszym bratem...

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki teologiczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki teologiczne, filozofia
Katharina Bahlmann, Konnen Kunstwerke ein Antlitz haben?, Passagen Verlag, Wien 2008, ss. 157.

„Panie Profesorze Levinas, czy widziałby Pan w obliteracji Sacha'y Sosno dzieło odkupienia sztuki względem etycznego wymagania, dzieło tego zamiaru, być może błędnego, a mianowicie pragnienia 'ofiarowania twarzy rzeczom', według wyrażenia, jakiego użył Pan w Trudnej wolności?" Takie oto pytanie Fransoise Armengaud stawia Emmanuelowi Levinasowi, rozpoczynając z nim rozmowę, której treścią miało być rozumienie sztuki i w której punktem odniesienia były prace Sosno. Odpowiedź Levinasa zdaje się być niezwykle zdecydowana, a nawet gwałtowna: „Pani mówi «odkupić», jak gdyby chodziło tu o grzech! Zupełnie się z tym nie zgadzam. Co do wyrażenia «sztuka, która daje twarz rzeczom», dla mnie nie powinna ona wypowiadać jakiejkolwiek idolatrii. Przeciwnie, chciałem w ten sposób mówić o nadaniu materii życia przez sztukę.

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Mieczysław Jagłowski, Maria Zambrano: anamneza i filozofia poetyckiego zbawienia, Wydawnictwo Adam Marszałek, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Toruń - Olsztyn 2009, ss. 255.

Współczesne meandry hiszpańskiej myśli filozoficznej są w Polsce bardzo słabo rozpoznane. Brakuje tłumaczeń tekstów, ale i rodzimych opracowań monograficznych. Pewnym wyjątkiem jest dzieło Jose Ortegi y Gasseta - dysponujemy tłumaczeniem kilku jego książek, kilkunastu artykułów oraz licznymi opracowaniami jego myśli. Trud przybliżenia polskiemu czytelnikowi wielu interesujących tropów kreślonych przez współczesnych myślicieli hiszpańskich podejmuje od wielu lat m.in. Mieczysław Jagłowski, profesor filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Erwin Rohde, Psyche. Kult duszy i wiara w nieśmiertelność u starożytnych Greków, tłum. J. Korfanty, Wydawnictwo Marek Derewecki, Kęty 2007, ss. 275.

Książka Erwina Rohdego jest antologią z jego pism zebraną przez Hansa Ecksteina. Rohde długie lata poświęcił studiom nad kulturą starożytnej Grecji, nad jej religią i napisał na ten temat wiele książek oraz artykułów. Religia starożytnej Grecji tym się wyróżnia - jak podkreśla we wstępie autor - że nie ma żadnego założyciela ani świętych ksiąg; jest pochodzenia czysto ludzkiego, rodziła się z własnych dociekań Greków nad sensem bycia w świecie…

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dariusz Czaja, Anatomia duszy. Figury wyobraźni i gry, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005, ss. 476.

Zawsze dobrze jest wiedzieć, o czym mówimy. Ale w wypadku duszy sprawa się komplikuje. Jak mówi autor, trudno zrekonstruować językowo-kulturową wiedzę zawartą w potocznych sposobach mówienia o duszy, w zwyczajowych, intuicyjnych, nawykowych jej artykulacjach. Z drobiazgowych, ale systematycznie prowadzonych analiz językowych, powstało niezwykle ciekawe studium antropologiczne, ukazujące współczesną sytuację tego, co stało się z duszą w mentalności współczesnej.

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Gianfranco Ravasi, Krótka historia duszy, tłum. A. Wojnowski, Salwator, Kraków 2008, ss. 369

Za św. Tomaszem z Akwinu Ravasi zdaje sobie sprawę, że „rzeczywistość duszy można osiągnąć jedynie z wielkim trudem. dzięki gorliwemu i subtelnemu dociekaniu, ponieważ poznanie tego, czym jest dusza, jest w najwyższym stopniu trudne" (s. 17).

Czasopismo: Filozofia Chrześcijańska
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników wobec pandemii COVID-19

Celem niniejszego artykułu jest ocena regulacji antykryzysowych z punktu widzenia poziomu zabezpieczenia interesów pracowników. Autorzy omawiają problematykę instrumentów wsparcia pracodawców, a także instrumentów rynku pracy w kontekście kryzysu pandemicznego i towarzyszących mu zwolnień. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji pracowników administracji publicznej ze względu na specyfikę rozwiązań wprowadzonych w stosunku do tej grupy zawodowej. Podzielono się także refleksjami dotyczącymi zmiany praktyki relacji zbiorowych pracy oraz sposobu funkcjonowania stron stosunku pracy.

Czasopismo: Z Problematyki Prawa Pracy i Polityki Socjalnej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Sposób świadczenia pracy przez pracownika podczas odbywania kwarantanny

Choroby zakaźne towarzyszą człowiekowi od wieków, a procedura w przypadku ich wystąpienia jest regulowana literą prawa. Wprowadzenie stanu blokady („lockdown”) w Polsce w związku z pandemią COVID-19 wprowadziło wiele zmian w naszym życiu, na które nie byliśmy przygotowani. W odpowiedzi na rozwój sytuacji epidemiologicznej prawodawca wprowadzał coraz więcej ograniczeń, bez okresu przejściowego (vacatio legis), który w normalnych warunkach pozwala przygotować się na zmiany w istniejącym prawodawstwie. Oprócz ograniczeń w przemieszczaniu się, spotkaniach, wyjściach do teatru lub kina wprowadzono naukę na odległość, pracę zdalną i obowiązek poddania się kwarantannie przez osobę narażoną na zakażenie.Wymienione restrykcje ograniczające kontakty z innymi stanowiły wyzwanie dla społeczeństwa, a w szczególności dla pracowników, którzy zostali zobowiązani do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy i dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Biorąc pod uwagę ten kontekst, artykuł omawia przepisy prawne i konsekwencje odbywania kwarantanny przez pracownika. Omówione jest również zagadnienie świadczenia usług medycznych przez lekarza w przypadku nałożenia na niego kwarantanny, ponieważ kwestia ta jest niezwykle istotna ze względu na rosnącą potrzebę kontaktu z lekarzem i zapewnienia odpowiednich usług medycznych.

Czasopismo: Z Problematyki Prawa Pracy i Polityki Socjalnej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zaangażowana antropologia edukacji

Książka Antropologia i edukacja. Etnograficzne badania edukacyjne w tradycji amerykańskiej pod redakcją Hany Červinkovej (2019) powstała z myślą o nauczaniu antropologii polskich studentkek i studentów pedagogiki. Zawiera ona liczne przykłady krytycznego, antropologicznego podejścia do praktyki edukacyjnej. W niniejszej recenzji omawiam Antropologię i edukację jako przykład antropologii zaangażowanej.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dziedzictwo w działaniu

Recenzja książki: Joanna Dziadowiec-Greganić, Agnieszka Dudek, Handmade in Wiśniowa. Wiśniowsko rócno robota. O najbardziej materialnym z niematerialnych aspektów dziedzictwa kulturowego w pogranicznej gminie Wiśniowa, Wrocław – Wiśniowa, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Wiśniowej 2019, ss. 409.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wernakularyzm i neowernakularyzm – interdyscyplinarne perspektywy badawcze

Recenzja publikacji: ELŻBIETA KAL (red.), Wernakularyzm i neowelnakularyzm w sztuce, literaturze i myśli o sztuce, Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej 2019, ss.348, ISBN 978-83-7467-296-2.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Słowniki, encyklopedie i leksykony tradycyjnej odzieży jako forma ich identyfikacji i dokumentacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Wydawnictwa informacji bezpośredniej cieszą się w ostatnich kilku dekadach dużym zainteresowaniem. Powstają one zarówno w wersji drukowanej jak i online.  Dla wielu dziedzin wiedzy zostały już opracowane. W niniejszym artykule przyglądam się wybranym obcojęzycznym encyklopediom, słownikom i leksykonom poświęconym tradycyjnym strojom ludowym, narodowym czy etnicznym, aby wykazać, że publikacje te stanowią  ważne źródło dokumentacji niematerialnego dziedzictwa. Przybliżam także polskie próby stworzenia tego typu publikacji wraz z omówieniem ich układów.      

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Pomiędzy teraźniejszością a przyszłością: niepewność i samozarządzanie bezpieczeństwem w czasach koronawirusa

Poprzez analizę rozmów z ekspedientkami w sklepach spożywczych, drogeriach i farmaceutkami, które musiały zmierzyć się z pandemią SARS-CoV-2 w miejscu pracy, staram się prześledzić sposoby, w jakie poczucie niepewności wpływało na postrzeganie przez nie przyszłości. Kładę nacisk na to, w jaki sposób wizja potencjalnych przyszłości kształtowała ich codzienne praktyki. W szczególności skupiam się na antycypacji przyszłości, konceptowi, w którym przyszłość ma bezpośredni wpływ na kształtowanie teraźniejszości. Eksploruję, w jaki sposób w tym trudnym czasie (samo)zarządzały one swoim bezpieczeństwem w miejscu pracy. Poniższy artykuł jest próbą analizy materiału etnograficznego zebranego w czasie pandemii COVID-19 - okresu stanowiącego metodologiczne wyzwanie.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
O badaniach w czasie zamkniętych granic – notatki etnograficzne

Artykuł dotyka problemu, związanego z sytuacją światowej epidemii i jej wpływu na tereny badawcze – zarówno zamieszkujących w nich ludzi, jak i antropolożek i antropologów. Swoje refleksje snuję wokół własnego przypadku konieczności pozostawienia miejsca badań prowadzonych w marcu tego roku na terenie powiatu Marneuli, znajdującym się w południowo-wschodniej Gruzji i szczególnie dotkniętym zagrożeniem związanym z chorobą Covid-19. Z tego powodu zaplanowane w terenie działania musiałam przełożyć na bliżej nieokreśloną przyszłość. Sądzę, że w ostatnich miesiącach podobnego problemu musiało doświadczyć wiele badaczek i badaczy. Staram się skonfrontować założenia organizacyjne pracy terenowej z nieoczekiwanymi wydarzeniami, wobec których badaczka staje się bierna, ale wciąż próbuje podtrzymać kontakt na odległość z poznanymi dotychczas osobami. Swoje obserwacje i przemyślenia oparłam na notatkach terenowych, rozmowach z wybranymi mieszkańcami oraz informacjach przekazywanych w mediach. Konkluzje wynikające z artykułu mają postać otwartych refleksji. Wynika to między innymi z faktu, że w momencie pisania artykułu, w Gruzji wciąż jeszcze trwał stan wyjątkowy i sytuacja Marneuli była bardzo niepokojąca. Znajduje to oddźwięk w zakończeniu artykułu, w którym stwierdzam, że surowe działania prewencyjne, które zostały wdrożone w celu zatrzymania epidemii, nie powiodły się w obszarze budowania  porozumienia między różnymi grupami etnicznymi i religijnymi.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rola liderów w kształtowaniu i promowaniu dziedzictwa kulturowego poznańskich Bambrów

Rok 1989 był pod wieloma względami datą przełomową w najnowszej historii Polski. Zmiana systemu politycznego z socjalistycznego na kapitalistyczny, zainicjowana w tym okresie, uwolniła wiele procesów związanych z etnicznością. Również „renesans” poznańskich Bambrów okazał się bezpośrednim skutkiem transformacji ustrojowej. Potomkowie osadników, przybyłych do Poznania w 1719 r., w czasie swego ponad 300-letniego zamieszkiwania w podpoznańskich wsiach niejednokrotnie zagrożeni byli asymilacją. Wypracowali więc swoje strategie zachowania tożsamości, które stosowali również przed 1989 r. Były one indywidualne, przez nikogo niekoordynowane. W latach 90. XX w. po raz pierwszy w ich historii pojawili się liderzy, przywódcy kulturowi, którzy zaopiekowali się dziedzictwem Bambrów jako grupy, przystąpili do jego zbadania, utrwalenia i spopularyzowania. W artykule jest mowa o dwóch osobach - Marii Paradowskiej i Ryszardzie Skibińskim, mających na tym polu szczególne osiągnięcia. Takie osoby – aktorzy społeczni (nazywani dziś coraz częściej interesariuszami), mają znaczący wpływ na kształt dziedzictwa kulturowego grupy, dla której działają i na sposób jego promowania. Artykuł opieram na wieloletniej obserwacji uczestniczącej i licznych rozmowach z bamberskimi liderami.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
„Kto się nie rusza, ten jest fizolem”. O nie-właściwym reżimie pracy ciała i jego wykorzenianiu w klubie brazylijskiego jiu-jitsu

Artykuł podejmuje analizę figury „fizola” – specyficznego pejoratywnego określenia oraz fenomenu fizolenia – pojmowanego jako spektrum zachowań cielesnych, negatywnie postrzeganych przez  osoby z warszawskiego klubu brazylijskiego jiu-jitsu, gdzie w latach 2016-2019 ćwiczyłem i prowadziłem badania terenowe. Omawiam odniesienia do „fizola”, płynące ze strony członków klubu, jak również rozważam praktyki ćwiczących, obserwowane w trakcie treningu a także własne odczucia somatyczne w zakresie, jaki obejmuje zagadnienie fizolenia. Odwołując się do wybranych autorów, takich, jak Michel Foucault, Norbert Elias czy Mary Douglas, wskazuję, że figura fizola służyć może aktywnemu dyscyplinowaniu ćwiczących, stymulowania internalizacji przez nich odpowiednio „cywilizowanej” formy walki sparingowej oraz klasyfikowaniu zarówno osób w klubie, jak też praktyk ciała.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o kulturze fizycznej, nauki socjologiczne
Ukraińcy, Rusini Karpaccy, Huculi, corcitură… Tożsamość etniczna i indyferentyzm narodowy w Marmaroszu

Narodowy indyferentyzm to kategoria, która od pewnego czasu coraz wyraźniej pojawia się na kartach historycznych studiów poświęconych rozwojowi nacjonalizmów w Europie Środkowo-Wschodniej XIX i I poł. XX w. W pracach tych omawiane pojęcie pojawia się przy okazji analiz sytuacji różnych społeczności, które przez długi czas wyraźnie odnosiły się w sposób obojętny do proponowanych im narodowych programów i tożsamości. Badacze zajmujący się indyferentyzmem narodowym koncentrują się głównie nad przeszłością grup zamieszkujących pogranicza Europy Środkowo-Wschodniej. Przyglądając się ich badaniom można odnieść wrażenie, że zjawisko to można było zaobserwować jedynie w dobie tworzenia się państw narodowych. W prezentowanym artykule pokazuję, że wspomniana kategoria może być użyteczna także w analizach dotyczących współczesnych studiów nad etnicznością i tożsamością narodową. Przykładem społeczności, w której możemy obserwować zjawiska wpisujące się moim zdaniem w problematykę indyferentyzmu narodowego jest słowiańskojęzyczna społeczność z rumuńskiego powiatu Marmarosz. Jak pokazuję interesująca mnie społeczność, a przynajmniej dostrzegalna jej część, mimo zmieniających się warunków oraz pojawiających się kolejnych i konkurującymi z sobą idei o charakterze narodowym i etnicznym, znajduje przestrzeń do pozostawania ambiwalentnym wobec nich, nawet na początku XXI w. w dobie rozwiniętych państw narodowych.National indifference is a concept that has been making an increasingly stronger presence on the pages of studies addressing the history of nationalisms in Central and Eastern Europe of the 19th and the first half of the 20th century. In these works this concept is mentioned when analyzing the status of various communities, which for a long time showed a clearly indifferent attitude to the national programmes and identities proposed to them. Researchers exploring the problems of national indifference focus mainly on the history of groups living in the borderland areas of Central and Eastern Europe. Looking into their studies, one can get the impression that this phenomenon could only be spotted in the times when nation-states were in the process of formation. In the presented article I argue that the aforementioned concept can also be useful when analyzing contemporary studies on ethnicity and national identity. One example of a community in which phenomena fitting into national indifference can be spotted is the Slavic-speaking community of the Maramures region in Romania. As shown in the article, this community, or at least a discernible part of it, despite the changing circumstances and emerging competitive national and ethnic ideas, has found space to remain ambivalent towards them, even at the beginning of the 21st century in an era of well-established nation-states.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Śmiech – dialog – wywrotowość. Bachtin w recepcji antropologicznej

Michaił Bachtin jest jednym z najbardziej wpływowych teoretyków filozofii i literatury. Jego refleksje i praca nad dialogiem oraz karnawałem zmieniły sposób czytania tekstów – zarówno literackich, jak i kulturowych. Celem artykułu jest umieszczenie recenzowanej książki w kontekście recepcji Bachtina w naukach społecznych i humanistycznych. Tytułowe triada: śmiech, dialog i wywrotowość to tropy w poruszaniu wielowątkowej myśli badacza literatury. Książka, która jest głównym punktem odniesienia dla tych rozważań, pokazuje, że różne elementy koncepcji karnawału Bachtina i jego teorii śmiechu mogą być bardzo dobrym punktem wyjścia do stworzenia nowoczesnych i skutecznych ram teoretycznych dla dyskursu i praktyki antropologicznej.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
„Dom” w doświadczeniach polskich kobiet w czasie pandemii COVID-19

Pandemia COVID -19 jest związana z potężnym globalnym kryzysem społecznym. Kobiety jako grupa zróżnicowana społecznie i kulturowo są dotknięte pandemią w zróżnicowany sposób jako pracownice sektora ochrony zdrowia i służb społecznych, jako ofiary nasilonej przemocy domowej. Głównym celem projektu badawczego jest odniesienie się do pandemii COVID-19 z perspektywy gender. W artykule omawiane są wyniki jakościowego badania empirycznego, w którym uczestniczyły kobiety, na temat doświadczeń związanych z pandemią, jej wpływem na społeczno - kulturowe praktyki. Poznawczym rezultatem procedury badawczej jest identyfikacja dyskursów domu, które ujawniają zróżnicowane rozumienie wyłaniających się praktyk kulturowych, doświadczeń przemocy związanej z COVID-19 i litości.           

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Idea jakuckiej religii i obchody święta Ysyach w Republice Sacha

Od początku istnienia Republiki Sacha podejmowano tam wiele działań na rzecz zachowania odrębności kulturowej Jakutów i wzmocnienia ich tożsamości. Służyć temu miały między innymi przyznanie tradycyjnemu świętu Ysyakh statusu święta narodowego oraz próby tworzenia na bazie dawnych wierzeń jakuckiej religii narodowej. Jej podstawą jest tzw. doktryna aĭyy, opracowana przez przedstawicieli jakuckiej inteligencji narodowej. W artykule pokazuję w jakich sferach funkcjonowania dzisiejszego Ysyakhu widoczne są jej wpływy oraz jakie jest znaczenie święta dla jej propagowania.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
COVID-19 jako paradygmat choroby globalnej

Celem artykułu jest interdyscyplinarna refleksja w ramach toczącej się dyskusji nad problematyką pandemii. We wstępie choroba COVID-19 jest przedstawiona jako zjawisko bio-ekologiczne i pojęcie epidemiologiczne (Wprowadzenie). W dalszym ciągu zaprezentowano opis dotychczasowego przebiegu pandemii COVID-19 z uwzględnieniem jej światowej dynamiki i najbardziej charakterystycznych elementów walki z epidemią (Pandemia COVID-19). W paragrafie następnym (Zaraza-pomór-odwieczna plaga) omówiono kulturowo-historyczne aspekty pojęcia plagi jako najbardziej archaicznego i metaforycznego sensu epidemii oraz nakreślono jej uniwersalny, społeczny scenariusz. W ostatniej części (COVID-19 między antropologią lęku a antropologią nadziei) pandemia COVID-19 jest przedstawiona jako metafora globalnej choroby terminalnej i „lustro” epoki, wymagającej zmiany.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne