rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kierunki rozwoju infrastruktury technicznej obszarów wiejskich w Polsce

Produkcja rolnicza, zwłaszcza produkcja zwierzęca, związana jest z zużywaniem dużych ilości wody oraz wytwarzaniem znacznych ilości zanieczyszczeń, zagrażających środowisku naturalnemu. Produkcja rolnicza uzależniona jest zatem od stanu publicznej i wewnętrznej infrastruktury technicznej. Liczne badania wskazują, że stan wyposażenia polskiej wsi w infrastrukturę techniczną diametralnie odbiega od standardów ilościowych UE, podobnie jak poziom techniki i technologii obiektów oraz urządzeń infrastrukturalnych. Stanowi to barierę rozwoju produkcji rolniczej w świetle konieczności zachowania standardów i wymogów środowiskowych zgodnych z zasadami UE. W pracy dokonano oceny stanu wybranych elementów infrastruktury technicznej obszarów wiejskich w Polsce, warunkujących rozwój produkcji rolniczej. Ocenę tę przeprowadzono w toku analizy technicznej, ekonomicznej i społecznej. We wnioskach wykorzystano wyniki badań wykonanych w IBMER.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Charakterystyka mikroorganizmów zdolnych do usuwania odorowych związków lotnych z pomiotu kurzego

W pracy przedstawiono charakterystykę morfologiczną, fizjologiczną i uzdolnień enzymatycznych drobnoustrojów (Bacillus subtilis subsp. spizizenii, Bacillus megaterium, Pseudomonas sp., Psychrobacter faecalis, Leuconostoc mesenteroides, Streptomyces violaceoruber, Candida inconspicua) wyizolowanych z różnych środowisk – gleby, kiszonek i pomiotu kurzego, zdolnych do usuwania z pomiotu kurzego związków odorowych, takich jak kwas izomasłowy, siarkowodór oraz di- i trimetyloamina. Badane mikroorganizmy należą do różnych grup morfologicznych, charakteryzują się wzrostem w dużym zakresie temperatury (od 10 do 44 °C) oraz w różnych warunkach tlenowych, mają zdolność do ograniczenia koncentracji wielu węglowodanów i białek oraz innych związków, których obecność może przyczynić się do powstawania odorów. Z pomiotu kurzego mikroorganizmy usuwają związki zawierające azot organiczny. Efektywność eliminacji rzeczywistej związków odorowych z pomiotu kurzego przez drobnoustroje sięga od 11 do 52%, w zależności od badanego związku, czasu deodoryzacji oraz szczepu. Największą aktywność wykazują one w 2. dobie w stosunku do kwasu izomasłowego, najsłabiej usuwają trimetyloaminę.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane problemy gospodarki górskiej w Sudetach ze szczególnym uwzględnieniem współpracy transgranicznej

Układ funkcjonalno-przestrzenny Sudetów jest kształtowany w granicach trzech państw: Polski, Czech i Niemiec. W pracy przedstawiono najważniejsze problemy całego regionu w zakresie ochrony środowiska, gospodarki wodnej, obszarów chronionych, sieci dróg i przejść granicznych oraz zagospodarowania przestrzennego. Uwzględniono założenia Unii Europejskiej w stosunku do obszarów górskich i regionów przygranicznych oraz założenia polityki kraju i województwa dolnośląskiego w stosunku do polskiej części Sudetów.  Główne problemy Sudetów omówiono w skali regionu z uwzględnieniem współpracy transgranicznej oraz w skali kraju dla ich polskiej części. Stwierdzono, że na obecnym etapie najważniejsze problemy do rozwiązania to ochrona przeciwpowodziowa, ochrona powietrza i wód płynących oraz budowa i modernizacja sieci dróg z zachowaniem zasad ograniczających ich uciążliwość w stosunku do ochrony środowiska i krajobrazu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Czynniki i bariery dywersyfikacji gospodarczej obszarów wiejskich w Polsce

Rolnictwo jest najważniejszym kierunkiem działalności gospodarczej na obszarach wiejskich, jednak nie jedynym. W warunkach zwiększającej się liczby ludności nierolniczej na wsi i malejącej roli rolnictwa oraz wzrostu bezrobocia ważnym problemem staje się dywersyfikacja lokalnej gospodarki, polegająca na rozwoju wielu ważnych funkcji pozarolniczych. Tak pojęty rozwój wielofunkcyjny powinien chronić ludność terenów wiejskich, aby nie stała się głównym odbiorcą pomocy socjalnej. Przejmowanie przez tradycyjną wieś nowych funkcji pozarolniczych powinno zaowocować zmniejszeniem bezrobocia oraz wzrostem przedsiębiorczości, która jest warunkiem każdego wzrostu gospodarczego. Wielofunkcyjny rozwój nie rozwiąże wszystkich trudnych problemów wsi polskiej, jest jednak jedną z możliwości prowadzących do poprawy sytuacji na obszarach wiejskich.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Klasyfikacja odporności oksydoredukcyjnej gleb ornych Polski i ich przestrzenna charakterystyka

Przemiany wielu składników gleb oraz wprowadzonych zanieczyszczeń mają związek z przemianami oksydoredukcyjnymi, które bezpośrednio są uwarunkowane obecnością akceptorów elektronów, tj.: tlenu cząsteczkowego, azotanów, tlenków manganu i żelaza oraz donorów elektronów, będących postaciami łatwo ulegającej rozkładowi materii organicznej gleby.  Tempo przemian w środowisku glebowym zależy od żywotności mikroorganizmów, warunkowanych temperaturą i dostępnością substancji organicznej. Na podstawie wyznaczonych parametrów oksydoredukcyjnych wyodrębniono grupy gleb ornych Polski, charakteryzujących się zbliżoną odpornością oksydoredukcyjną. Rozkład wyznaczonych cech i ich przestrzenne przedstawienie w postaci mapy było celem prezentowanej pracy.  Gleby zakwalifikowano do poszczególnych grup na podstawie analizy wartości t 300, określonych w temperaturze (4, 10, 15 i 20°C) dla trzech poziomów profilu glebowego (orny, podorny i podglebie). Analizę wyników przeprowadzono, dokonując podziału gleb na podzbiory zróżnicowane wartością odporności oksydoredukcyjnej. Grupy homogeniczne wyodrębnione na podstawie testu istotności stały się podstawą wyróżnienia grup jednostek glebowych.  Uwzględniając zróżnicowanie wartości odporności oksydoredukcyjnej gleb wywołane wpływem temperatury oraz położeniem w profilu glebowym, wyodrębniono cztery grupy gleb, charakteryzujące się różną odpornością oksydoredukcyjną: nieznaczną (< 4 dni), ograniczoną (4-8 dni), zróżnicowaną (8-20 dni) i wydłużoną (> 20 dni).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Struktura topolineamentów na tle zmienności litologiczno-glebowej i użytkowania gruntów gminy górskiej Sudetach

W pracy przedstawiono układ i gęstość topolineamentów w gminie górskiej Bystrzyca Kłodzka w Sudetach. Szczególną uwagę poświęcono analizie zjawiska topolineamentów w powiązaniu z przestrzenią rolniczą. Stwierdzono, że średnia gęstość topolineamentów na obszarze gminy wynosi 2,03 km·km-². Wskaźnik gęstości zależy od budowy litologicznej, gatunku gleby, użytkowania terenu, typu użytkowania ziemi i kierunku produkcji rolniczej (Fatyga, Górecki, 2001). Zagęszczenie topolineamentów tworzy przeszkodę w organizacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej, ale jednocześnie stanowi dodatni element różnorodności krajobrazu. Wykazano, że największy wskaźnik gęstości topolineamentów znajduje się na terenach z użytkami rolnymi, a najmniejszy na powierzchniach pokrytych lasami.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność czasowa klimatycznego bilansu wodnego Małych Pienin w latach 1960-2003

Na podstawie standardowych obserwacji (temperatury, usłonecznienia, wilgotności powietrza i prędkości wiatru) prowadzonych na stacji klimatologicznej IMUZ w Jaworkach określono, za pomocą programu komputerowego FAO-CROPWAT, miesięczne wartości ewapotranspiracji wskaźnikowej ET<sub>o</sub> wg formuły Penmana-Monteitha w okresach wegetacyjnych lat 1960-2003. Przeprowadzono też analizę prawdopodobieństwa występowania określonych miesięcznych wartości opadów i ewapotranspiracji wskaźnikowej. Ponadto określono trendy tych elementów, stwierdzając nieznaczną, choć statystycznie nieistotną ich zwyżkę. Dodatni klimatyczny bilans wodny (P - ET<sub>o</sub>) w okresie wegetacyjnym wynosił przeciętnie 150-200 mm, a w kilku przypadkach przekroczył nawet wartość 350 mm. W analizowanym okresie tylko w 7 latach wystąpił klimatyczny niedobór opadów, ale w większości przypadków był on niewielki i nie przekraczał 50 mm.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Użytkowanie gruntów zlewni rzeki Szreniawa w kontekście ochrony gleby i wody w latach 1995-2005

W pracy przedstawiono analizę struktury użytkowania gruntów i użytków rolnych zlewni rzeki Szreniawa w latach 1995-2005. Badany obszar podzielono na pięć zlewni cząstkowych. Obliczono wskaźniki: darniowo-leśny - określający stopień trwałego pokrycia obszaru zlewni roślinnością oraz użytków zielonych - określający relacje między użytkami zielonymi a rolnymi. Wykazano, że struktura użytkowania terenu na obszarze zlewni Szreniawy jest niekorzystna ze względu na ochronę gleby i środowiska wodnego. Cała powierzchnia omawianego obszaru była tylko w około 10% pokryta trwale roślinnością leśną i darniową, a grunty orne stanowiły aż 91,3% użytków rolnych. Przeobrażenia strukturalne w ciągu okresu badań były niekorzystne i polegały na zwiększeniu powierzchni gruntów ornych. W tym rejonie, o wysokim stopniu zagrożenia erozją wodną, konieczne jest podjęcie działań mających na celu wprowadzanie programów rolnośrodowiskowych w zakresie ochrony gleby i wody.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stan techniczny budowli piętrzących na przykładzie wybranego systemu nawodnień podsiąkowych

W pracy dokonano oceny stanu technicznego budowli piętrzących (przepusto-zastawek i zastawek) zlokalizowanych na obiekcie nawodnień podsiąkowych Solec. Analizy dokonano w aspekcie możliwości odbudowy i modernizacji systemu melioracyjnego w celu ponownego wykorzystania do zwiększenia retencji wodnej na przyległych obszarach. Badaniami objęto wybrane parametry budowli, jak: wielkość przykrycia glebą rurociągów podziemnych przepusto-zastawek, stan ich zamulenia, wielkość osadzenia przyczółków w stosunku do powierzchni terenu oraz stan prowadnic i elementów piętrzących. Analizowano również wpływ prac konserwacyjnych lub ich braku na wybrane parametry techniczne analizowanych budowli. Badania przeprowadzono na podstawie zalecanych metod pomiarowych wraz ze stosowanymi kryteriami oceny stanu technicznego wybranych parametrów technicznych. Obecnie żadna z analizowanych budowli nie jest w stanie piętrzyć i blokować odpływu wody na rozpatrywanym terenie gleb torfowo-murszowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wstępne rozpoznanie jakości wód podziemnych i powierzchniowych różnie użytkowanych terenów rolniczych zlewni Szreniawy

Przeprowadzono badania środowiska wodnego rolniczych lessowych obszarów Małopolski, zlokalizowanych w zlewni Szreniawy. Celem tych badań było określenie wpływu różnego użytkowania gruntów rolnych na jakość wód wgłębnych i powierzchniowych. W wybranych gospodarstwach pobierano, w cyklu miesięcznym, próbki płytkich wód gruntowych z intensywnych upraw warzyw, zbóż, łąk nienawożonych i słabo nawożonych obornikiem, odpływów drenarskich oraz rowów melioracyjnych. Do porównań pobierano również wodę ze źródła krasowego i rzeki Szreniawa przy ujściu do Wisły. W próbkach wody oznaczano stężenia: N-NO<sub>3</sub>, N-NH<sub>4</sub>, P-PO<sub>4 </sub>, K, Mg, Ca, Na i Cl metodami stosowanymi w Instytucie Technologiczno-Przyrodniczym. Na podstawie analizy chemicznej próbek wody pobieranych od kwietnia 2012 r. do marca 2013 r. stwierdzono, że na obszarach lessowych Małopolski tylko intensywna uprawa warzyw stwarza realne zagrożenie dla jakości wód. Stężenie N-NO<sub>3</sub> w płytkich wodach gruntowych pod intensywnie nawożonymi warzywami i w sąsiadujących rowach melioracyjnych było bardzo duże (do 22,12 mg·dm<sup>-3 </sup>). W przypadku pozostałych upraw polowych stężenia badanych składników były znacznie mniejsze, a najczystsza woda występowała pod łąkami i w źródle krasowym. W rzece Szreniawa wystąpiły warunki sprzyjające procesowi eutrofizacji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość azotu mineralnego w wodach gruntowych i powierzchniowych na obszarach nawożonych gnojowicą

Badano wpływ wieloletniego nawożenia gruntów ornych gnojowicą z ferm trzody chlewnej na zanieczyszczenie środowiska wodnego azotem mineralnym. Prace prowadzono na 10 obiektach, położonych w województwach dolnośląskim, opolskim i lubuskim. Na 4 z nich występowały gleby lekkie, a na 6 zwięzłe. Stosowano obciążenie gleb azotem zawartym w gnojowicy, wynoszące od 155 do 365 kg ·ha<sup>-1</sup>·rok<sup>-1</sup>. Wykazano wyraźną zależność stężenia N-NO<sub>3</sub> w wodach gruntowych i drenarskich od stopnia zwięzłości gleb oraz od obciążenia ich azotem dostarczanym z gnojowicą. Na glebach lekkich stosowanie dawki azotu w ilości zbliżonej do dopuszczalnej dla nawozów naturalnych, tj. 170 kg·ha<sup>-1</sup>·rok <sup>-1</sup>, było przyczyną dużego zwiększenia średniego stężenia N-NO<sub>3</sub> w tych wodach - do wartości kwalifikujących je do pozaklasowych. Na glebach zwięzłych wpływ tej dawki na jakość wód gruntowych i drenarskich był nieznaczny.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w aspekcie środowiskowym

Bogactwo przyrodnicze i krajobrazowe Polski jest bardzo wysoko oceniane w skali Europy. Pogodzenie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich z ochroną środowiska i krajobrazu jest jednak zadaniem bardzo trudnym do zrealizowania. Strategia rozwoju zrównoważonego ma na celu zapewnienie równowagi ekologicznej, ekonomicznej i społecznej. Zapobieganie degradacji krajobrazu i utrzymywanie jego poprawnego funkcjonowania, z jednoczesnym wykorzystaniem funkcji produkcyjnej wymaga działań wielokierunkowych, z których najważniejsze to odpowiednie ukształtowanie struktury przestrzennej krajobrazu oraz stosowanie odpowiedniego zestawu praktyk rolniczych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Występowanie grzybów mikoryzowych u wybranych roślin zbiorowisk doliny rzeki Kurówka

Badania grzybów mikoryzowych prowadzono w latach 2005-2007 w zlewni rzeki Kurówka, w trzech transektach (TI, TII, TIII) na dwudziestu czterech stanowiskach. Transekty poprowadzono od wyniesienia terenu do rzeki. Badaniami objęto uprawy zbóż, zbiorowiska zaroślowe i łąkowe z klasy Molinio-Arrhenatheretea, zbiorowiska szuwarowe z klasy Phragmitetea oraz zarośla wierzbowe z klasy Alnetea glutinosae. Próbki gleby z korzeniami roślin pobierano z warstwy powierzchniowej (do 25 cm), z każdego stanowiska. Na każdym stanowisku pobierano korzenie dominujących gatunków roślin zielnych, krzewów oraz drzew - łącznie pobrano korzenie 30 gatunków roślin. Korzenie płukano pod bieżącą wodą i w przypadku grzybów ektomikoryzowych (EMG) analizowano pod mikroskopem stereoskopowym, a korzenie roślin z grzybami arbuskularnymi (AGM) barwiono, przygotowywano preparaty i analizowano pod mikroskopem świetlnym. Wstępna analiza połączeń mikoryzowych wykazała, że spośród gatunków ektomikoryzowych dominował Cenoccocum geophillum Fr. występujący u drzew i krzewów zasiedlających siedliska okresowo zalewane i leśne suche. Z morfotypów ektomikoryzowych duży udział miał rodzaj Russula, następnie Amphinema, Thelephora, Hebeloma i Cortinarius. Rośliny, u których stwierdzono mikoryzę arbuskularną we wszystkich próbkach korzeni to: mozga trzcinowata (Phalaris arundinacea L.), trzcina pospolita (Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud), śmiałek darniowy (Deschampsia caespitosa (L.) P. Beauv) i wierzba szara (Salix cinerea L.).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rozpraszanie związków węgla z gleb torfowo-murszowych w dolinie środkowej Biebrzy

Celem pracy było określenie i porównanie stężenia rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO) w wodzie gruntowej oraz emisji CO<sub>2</sub> do atmosfery z gleby torfowo-murszowej, w warunkach łąki użytkowanej (jednokośnej) oraz łąki nieużytkowanej, podlegającej naturalnej sukcesji roślinnej. Badania prowadzono na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego, na zmeliorowanym obiekcie torfowiskowym, charakteryzującym się glebami torfowo-murszowymi, w których proces murszenia sięgał 30-35 cm głębokości. Obszar badanego torfowiska był częściowo użytkowany jako ekstensywne łąki kośne. Pozostała powierzchnia była wyłączona z działalności rolniczej i tworzyła mozaikę kwater, na których zachodził proces naturalnej sukcesji roślinnej. Punkty badawcze założono na kwaterze zagospodarowanej jako ekstensywna łąka jednokośna (łąka użytkowana) oraz na sąsiadującej z nią powierzchni, gdzie nie prowadzono wykaszania (łąka nieużytkowana). Od kwietnia 2006 r. do końca 2008 r., na obu powierzchniach, oznaczano stężenie RWO w płytkiej wodzie gruntowej z warstwy organicznej gleby oraz podłoża mineralnego, podściełającego złoże torfowe. Próbki wody zbierano przez cały rok. W sezonie wegetacyjnym (IV-X) prowadzono pomiar emisji CO<sub>2</sub> z powierzchni gleby, utrzymywanej w czarnym ugorze. Większe straty węgla, wyrażone stężeniem RWO obecnym w wodzie gruntowej z warstwy organicznej, zaobserwowano pod łąką użytkowaną. Średnie stężenie RWO z całego okresu badań wyniosło 74 mg C·dm-³ i nie było zależne od poziomu wody gruntowej oraz temperatury powietrza i gleby. Rozpraszanie związków węgla drogą emisji CO<sub>2</sub> z gleby było natomiast zdecydowanie większe na powierzchni nieużytkowanej i wyniosło 630 mg·m-²·h-¹ (w sezonie wegetacyjnym 8,6 t C·ha-¹). W warunkach wyższej temperatury powietrza i gleby wielkość emisji CO<sub>2</sub> była większa na obu powierzchniach.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Charakterystyka osadów dennych zbiornika zaporowego młyny oraz możliwość rolniczego ich wykorzystania

W pracy przestawiono charakterystykę właściwości fizykochemicznych osadów dennych zbiornika Młyny na rzece Julianpolka oraz ocenę możliwości ich rolniczego wykorzystania na podstawie koncentracji pierwiastków śladowych (Ni, Zn, Pb, Cu). Badania wykazały następujące zawartości metali (w mg·kg-¹): Pb - 3-109, Zn - 25-302, Cu - 39-79 oraz Ni - 10-69. Zgodnie z klasyfikacją osadów wodnych PIG, osady denne z niektórych części zbiornika Młyny należy zaliczyć do zanieczyszczonych. Wartości indeksów geoakumulacyjnych Igeo kwalifikują osady do klasy 1., to jest osadów nieobciążonych lub umiarkowanie obciążonych. Według wytycznych PIOŚ i IUNG, jakość osadów odpowiada glebom o II stopniu zanieczyszczenia, które stwarzają ograniczenia dotyczące uprawy niektórych roślin konsumpcyjnych. Jednak zgodnie z rozporządzeniami Ministra Środowiska (w sprawie rodzaju oraz stężeń substancji, które powodują, że urobek jest zanieczyszczony, oraz w sprawie standardów jakości gleby i ziemi) badane osady nie są zanieczyszczone, co oznacza, że mogą być stosowane do rekultywacji lub ulepszania gruntów o przeznaczeniu rolniczym lub leśnym, z wyjątkiem osadów położonych w najbliższym sąsiedztwie zapory.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Substancje humusowe i właściwości czarnych ziem występujących w Obniżeniu Milicko-Głogowskim

Celem pracy była charakterystyka ilościowa i jakościowa substancji próchnicznych czarnych ziem Obniżenia Milicko-Głogowskiego na tle właściwości chemicznych oraz właściwości sorpcyjnych. W zebranym materiale z 5 profili glebowych oznaczono: właściwości chemiczne, właściwości sorpcyjne oraz skład frakcyjny związków próchnicznych metodą Tiurina. Wartości pH wskazywały na odczyn od lekko kwaśnego do zasadowego. Poziomy próchniczne badanych gleb były wyraźnie zróżnicowane pod względem zawartości C<sub>org</sub>, którego ilość kształtowała się w przedziale 7,52-50,1 g·kg-¹. Podobne zróżnicowanie zawartości wykazywał N<sub>og</sub> (0,28-6,37 g·kg-¹), natomiast wartość stosunku C : N zawierała się w przedziale 7,9-13,9. Kompleks sorpcyjny był w dużym stopniu wysycony kationami zasadowymi, wśród których dominował wapń. Pozostałe kationy Mg<sup>+2</sup>, K<sup>+</sup> i Na<sup>+</sup> występowały w ilościach śladowych. Suma kationów zasadowych (S) kształtowała się w granicach  2,2- 25,3 cmol(+)·kg-¹, natomiast wartość pojemności sorpcyjnej (PWK) w zakresie 2,8-26,2 cmol(+)·kg-¹. Wartości S oraz PWK zmniejszały się wraz z głębokością profili glebowych. W składzie frakcyjnym związków próchnicznych niewielki udział stanowiła frakcja Ia. Wśród związków próchnicznych największą grupą była frakcja I z udziałem 33,2-51,2% C<sub>org</sub>. W jej obrębie kwasy huminowe zdecydowanie dominowały nad kwasami fulwowymi, a stosunek Ckh : Ckf przyjmował wartości 1,1-2,9. Udział węgla kwasów huminowych związanych z Ca (Ckh-Ca) kształtował się w przedziale 4,7- 24,3% C<sub>org</sub>. Udział frakcji II zawierał się w przedziale 4,1-8,6% C<sub>org</sub>, natomiast węgla niehydrolizującego w przedziale 40,2-55,1% C<sub>org</sub>.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Proces gradowania w pobagiennych ekosystemach łąkowych

W pracy przedstawiono wyniki badań wykonanych w latach 1987-2007 na obiekcie pobagiennym Supraśl Górna. Ich celem było wykazanie zaawansowania procesu grądowienia w niektórych łąkowych siedliskach pobagiennych. Badania wykonano w kompleksie PKWG-B wilgotnym i w kompleksie PKWG-C posusznym. Zbadano kształtowanie się poziomu wód gruntowych, zmiany gęstości objętościowej, aktualnej wilgotności, pełnej pojemności wodnej i popielności gleb pobagiennych. Badania wykazały pogorszenie się właściwości wodnych, zagęszczenie masy torfowej i zwiększenie popielności w kompleksie posusznym. W kompleksie wilgotnym właściwości fizyczno-wodne gleb pobagiennych nie uległy większym zmianom. Badania florystyczne zbiorowisk roślinnych wykazały większe zmiany w kompleksie posusznym, polegające na zmniejszeniu różnorodności gatunkowej oraz zwiększeniu udziału rzeżusznika piaskowego (Cardaminopsis arenosa (L.) Hayek) i pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.). Proces grądowienia w siedliskach pobagiennych powodowany był głównie pogorszeniem właściwości wodnych profilu glebowego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka