rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
NATURA 2000 a społeczna odpowiedzialność górnictwa

NATURA 2000 jest europejską siecią obszarów chronionych, mających zachować bioróżnorodność Europy. W Polsce do końca roku 2009 wyznaczono 141 Obszarów Ochrony Specjalnej Ptaków (OSO według tzw. Dyrektywy Ptasiej) i 823 Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk (SOO według tzw. Dyrektywy Siedliskowej). Stanowią one odpowiednio 15,6% i 11,0% powierzchni Polski. W granicach tych obszarów znalazły się 644 złoża udokumentowane przewidziane do eksploatacji odkrywkowej. Wiele złóż ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa surowcowego kraju nie należało obejmować obszarami NATURA 2000, gdyż opinie o wyjątkowej szkodliwości górnictwa są wyolbrzymiane. W obszarach NATURA 2000 nie wyklucza się możliwości eksploatacji złóż, ale zarządzanie środowiskiem geologicznym jest trudniejsze. W imię społecznej odpowiedzialności górnictwa konieczne jest skuteczne włączenie się reprezentantów branży górniczej w prace zespołów lokalnej współpracy przy tworzeniu planów zadań ochronnych dla obszarów sieci obejmujących złoża przewidziane do eksploatacji odkrywkowej. Na tym etapie prac możliwe wydaje się dokonanie korekt granic tych obszarów i uzasadnione wyłączenie z nich niektórych złóż.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Społeczna odpowiedzialność w strategiach firm górniczych w Polsce

W referacie przedstawiono rozwój idei społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce. Omówiono rolę CSR w strategii zarządzania przedsiębiorstw, w tym w szczególności przedsiębiorstw przemysłu wydobywczego. Scharakteryzowano istotne działania na rzecz CSR wybranych przedsiębiorstw górniczych w aspektach środowiskowych, pracowniczych, regionalnych i innych oraz sposoby informowania i raportowania o podjętej w tym zakresie działalności, m.in. przez takie firmy jak: KGHM Polska Miedź SA, PGE.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wydobycie kopalin na własne potrzeby z punktu widzenia geologa powiatowego

Przedstawiono analizę funkcjonowania powiatowej administracji geologicznej w samorządach oraz dokonano podsumowania problemów związanych z nadzorem geologicznym nad wydobyciem kopalin pospolitych na terenie całego kraju. Poruszono również zagadnienia nielegalnej eksploatacji kopalin w aspekcie zwalczania tego zjawiska i ochrony złóż oraz regulacje prawne istotne dla gospodarki i ochrony złóż kopalin pospolitych w świetle obecnie obowiązującej ustawy oraz projektu nowego prawa geologicznego i górniczego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena możliwości wykorzystania niezagospodarowanych złóż rud cynku i ołowiu regionu górnośląskiego

Górnictwo rud cynku i ołowiu w Polsce znalazło się z początkiem bieżącego stulecia w schyłkowym okresie swej działalności. Jedynym czynnym zakładem górniczym jest obecnie kopalnia "Olkusz-Pomorzany". Za możliwe do zagospodarowania w przyszłości rozpatrywane są rozpoznane wierceniami złoża rejonu olkuskiego i zawierciańskiego. Z dotychczasowych badań wynika, że charakteryzować je będzie duża nieciągłość mineralizacji w planie i w profilu pionowym. Występuje ona zarówno w głównym poziomie rudonośnym - dolomitach kruszconośnych - jak też w innych ogniwach triasu i w utworach dewońskich. W podstawowych opracowaniach dokumentacyjnych zasoby złóż niezagospodarowanych liczono metodą wieloboków Bołdyriewa. Przy rzadkiej sieci wierceń metoda ta spowodowała znaczne przeszacowanie zasobów wielu złóż. Dla urealnienia potencjału zasobowego złóż rezerwowych opracowano nowe zasady dokumentowania, dostosowane do gniazdowego modelu mineralizacji. W wykonanych w latach 2007-2008 dodatkach do dokumentacji podstawowych granice ciał rudnych wyznaczano na zasadzie ekstrapolacji informacji z otworów pozytywnych do odległości wynikającej z określonego geostatystycznie promienia autokorelacji. Bilansowe zasoby rud Zn-Pb oszacowano po weryfikacji na 66,4 mln ton, co stanowi zaledwie 36,6% zasobów pierwotnie udokumentowanych. Tylko trzy złoża spośród jedenastu przeanalizowanych rozpatrywać można pod względem ewentualnego zagospodarowania w przyszłości. Są to złoża "Laski", "Gołuchowice" i "Zawiercie I". Złoże "Laski" może być wykorzystane przez sąsiednią kopalnię "Olkusz-Pomorzany". Złoża "Gołuchowice" i "Zawiercie I" wymagają udostępnienia poprzez budowę nowych kopalń, po uwzględnieniu wymagań ochrony środowiska.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Projekty wierceń za rudami metali - nowe perspektywy poszukiwawczo-badawcze w Polsce

W polityce koncesyjnej państwa nakierowanej na poszukiwanie rud metali ważnym elementem promocyjnym jest jak zwykle ogólny stopień rozpoznania geologicznego, ale nade wszystko pewien zestaw informacji geochemicznych, geofizycznych i wiertniczych potrzebny koncesjobiorcy dla prawidłowej oceny potencjału metalogenicznego interesujących go obszarów. Wbrew potocznym opiniom, doświadczenia z przygotowania materiałów koncesyjnych, jak i bezpośrednie kontakty z inwestorami wskazują, że dla wielu obszarów Polski szczególnie istotnych z punktu widzenia metalogenezy rud metali, nasza wiedza jest niezmiernie skąpa lub pochodząca ze zdezaktualizowanych badań niemieckich. Brak danych można łatwo uzupełnić dokańczając kilka rozpoczętych przed laty projektów złożowych lub realizując nowe w wytypowanych strefach. W pracy omówiono podstawowe założenia programu wierceń poszukiwawczo-badawczych za rudami metali w południowej Polsce, które pozwoliłoby zweryfikować obecny zasób informacji i wskazać nowe rejony koncesyjne. W PIG-PIB opracowano łącznie 20 projektów wierceń poszukiwawczo-badawczych o całkowitym metrażu ok. 9 tys. za rudami: (1) Au w Sudetach i na bloku przedsudeckim, (2) Cu i/lub Au w utworach cechsztyńskich w Sudetach i na peryklinie Żar, (3) Mo-Cu typu porfirowego i (4) Zn-Pb typu MVT w strefie kontaktu bloku małopolskiego z górnośląskim oraz (5) Ti-V w rejonie Ślęży. Realizacja tych wierceń będzie miała nie tylko istotne znaczenie dla przyciągnięcia potencjalnych inwestorów, ale także ważne znaczenie dla poznania budowy geologicznej wielu podstawowych jednostek metalogenicznych Polski. Potencjalni inwestorzy oczekują na takie wyniki przed podjęciem bardziej zaawansowanych prac poszukiwawczych za rudami metali w Polsce.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Węgiel organiczny w rudach miedzi - znaczenie i problemy

Złoże rud miedzi w obszarze monokliny przedsudeckiej zawiera oprócz miedzi i srebra szerokie spektrum składników mineralnych. Jednym z nich jest węgiel organiczny (TOC), skupiony głównie w poziomie rudy łupkowej.W rudzie węglanowej, a zwłaszcza piaskowcowej następuje wydatne obniżenie jego zawartości. Skład macerałów węgla jest zróżnicowany, wśród nich dominuje liptynit, a w jego obrębie bituminit. Zawartość TOC w urobku przeznaczonym do wzbogacania i w koncentracie miedzi, a zwłaszcza często występujące jej krótkookresowe wahania, ma znaczenie dla przebiegu procesów hutniczych i ich efektywności. W starszej technologii pieca szybowego (HM Legnica i HM Głogów I) węgiel organiczny nie stanowi problemu, a jego obecność jest nawet korzystna ze względów energetycznych. Natomiast w technologii pieca zawiesinowego (HM Głogów II) zawartość TOC na poziomie przekraczającym 8% zaburza bilans cieplny przetopu koncentratu. Wszechstronne rozpoznanie geologicznych aspektów obecności węgla organicznego w rudach miedzi jest niezbędne dla optymalizacji procesów technologicznych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza wpływu miąższości złoża rudy miedzi na lokalizację epicentrum wstrząsów w komorowo-filarowych systemach eksploatacji

Towarzysząca prowadzeniu robót górniczych sejsmiczność indukowana, w tym przede wszystkim wysokoenergetyczna, jest jednym z głównych czynników decydujących o występowaniu zjawisk dynamicznych w górotworze. Określane tym mianem tąpnięcia i odprężenia należą do najpoważniejszych pod względem skutków zdarzeń wywołanych wstrząsami górotworu w kopalniach podziemnych. Charakteryzują się słabą przewidywalnością czasu i miejsca, a ich wpływ na skalę przejawów innych zagrożeń naturalnych (głównie wentylacyjnych) znacznie utrudnia dobór i wdrażanie optymalnych metod zwalczania. Biorąc pod uwagę systematycznie rosnącą głębokość eksploatacji w rejonie LGOM w połączeniu z obserwowanym zmniejszaniem się wysokości furty eksploatacyjnej, poznanie genezy oraz atrybutów aktywności sejsmicznej generowanej eksploatacją dokonaną w konkretnych uwarunkowaniach geologiczno-górniczych może przyczynić się do poprawy skuteczności podejmowanych działań prewencyjnych w aspekcie ograniczania skutków wstrząsów w wyrobiskach dołowych, a tym samym zapewnienia właściwego poziomu bezpieczeństwa zatrudnionych załóg. W pracy podjęto próbę odniesienia się do kwestii możliwej relacji pomiędzy miąższością eksploatowanego złoża i kształtowaniem się wybranych parametrów sejsmiczności indukowanej górotworu (liczby i energii wstrząsów) z uwzględnieniem lokalizacji epicentrum rejestrowanych zjawisk względem frontu robót rozcinkowych w ramach szeroko stosowanych w LGOM jednoetapowych systemów komorowo-filarowych. Wykorzystano dane udostępnione przez stację geofizyki górniczej O/ZG Rudna, przy czym opierając się na informacji o rzeczywistej wysokości złoża w poszczególnych rejonach kopalni (Rudna Główna, Rudna Północna, Rudna Zachodnia) w połączeniu z przeglądem notowanej na przestrzeni ostatnich lat aktywności sejsmicznej tych rejonów, wytypowano do szczegółowych rozważań trzy pola eksploatacyjne (każde z innego rejonu) o znacząco różnych miąższościach wybieranego złoża (pole G-7/5/RG, pole XX/1/RP, pole XIX/1/RZ). Dysponując wypisem z katalogów aktywności sejsmicznej w obrębie wzmiankowanych parcel wyznaczono i dokonano analizy udziałów procentowych liczby notowanych zjawisk i ich energii w kontekście usytuowania epicentrum w obszarach powszechnie identyfikowanych z elementami systemu eksploatacji (w caliźnie furty, na froncie rozcinki i w strefie roboczej pola, w zrobach). Dla potrzeb wnioskowania o wielkości zagrożenia sejsmicznego w danym rejonie (polu) do analiz porównawczych wykorzystano zbiór wszystkich wstrząsów o energii powyżej 1 × 103 J, natomiast dla oceny skuteczności stosowanych metod/środków profilaktyki tąpaniowej operowano wyłącznie zjawiskami sprowokowanymi, zaistniałymi w czasie wyczekiwania po robotach strzałowych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości wykorzystania kredy ze złóż krajowych w technologiach odsiarczania spalin stosowanych w energetyce

W artykule przedstawiono rezultaty badań mioceńskiej kredy jeziornej ze złoża węgla brunatnego Bełchatów i czwartorzędowej kredy piszącej ze złoża Mielnik nad Bugiem. Charakter mineralogiczno-petrograficzny, wysoka zawartość CaCO3, rozbudowana porowatość i rozwinięta powierzchnia właściwa wskazują, że badane surowce reprezentują materiał o wysokiej aktywności chemicznej. Ocena zdolności sorpcyjnych kredy jeziornej i piszącej względem SO2 dokonana na podstawie wyznaczonych wartości wskaźników sorpcji bezwzględnej i reaktywności wskazuje, że skały te można traktować jako potencjalne sorbenty SO2 do zastosowania w technologii spalania fluidalnego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania geostatystycznego modelowania złóż Cu-Ag LGOM dla projektowania eksploatacji uśredniającej

Stabilizacja jakości urobku wydobywanego ze złóż LGOM wpływa znacząco na płynność i efektywność procesu wzbogacania rudy. Sprzyja jej prowadzenie eksploatacji uśredniającej pod warunkiem, że dysponuje się wiarygodnym modelem rozmieszczenia zawartości Cu w przestrzeni złożowej. W referacie przedstawiono uwarunkowania takiego modelowania dokonanego geostatystyczną metodą krigingu 3D dla wytypowanych fragmentów złoża Polkowice-Sieroszowice. Rozpatrzono i zaproponowano rozwiązania dla niektórych aspektów zagadnienia, m.in. takich jak: inspekcja danych podstawowych, regularyzacja próbek cząstkowych, sposób przestrzennego opisu zmienności metalu, uwzględnianie nachylenia serii złożowej, modelowanie powierzchni rozdzielających serie litologiczne, zasady interpolacji blokowej i doboru próbek do interpolacji. Pełna ocena efektywności i przydatności metody krigingu 3D dla prognozy jakości urobku wymaga praktycznej weryfikacji oszacowań teoretycznych na drodze właściwie zaplanowanego eksperymentu. Winien on obejmować porównanie - w dłuższej perspektywie czasowej - oszacowań jakości rudy w blokach przewidzianych do eksploatacji z wynikami produkcji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Aktywność sejsmiczna Górnośląskiego Zagłębia Węglowego a zagrożenie tąpaniami w latach 2001–2015

Podziemna eksploatacja górnicza złóż węgla w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym (GZW) powoduje naruszenie równowagi w rozkładzie naprężeń górotworu, zarówno w bezpośrednim, jak i dalszym otoczeniu wyrobisk górniczych. Konsekwencją tego procesu jest między innymi występowanie wstrząsów sejsmicznych. Intensywność zjawisk sejsmicznych, które występują w kilku rejonach GZW (niecce bytomskiej, siodle głównym, niecce głównej, niecce kazimierzowskiej oraz niecce jejkowickiej) jest bardzo zróżnicowana, począwszy od wstrząsów niewyczuwalnych przez ludzi, do silnych o charakterze słabych trzęsień Ziemi (Patyńska i Stec 2017). W okresie obejmującym 15 lat, tj. 2001–2015, poziom aktywności sejsmicznej ulegał zmianom i zależał zarówno od intensywności eksploatacji, jak i od zmienności budowy litologicznej i tektonicznej. Analiza sejsmiczności górotworu kopalń węgla kamiennego na Śląsku wykazała, że w ostatnich latach, pomimo zmniejszenia wydobycia ogółem, aktywność sejsmiczna i zagrożenie tąpaniami wzrosły. Jedną z przyczyn był wzrost wydobycia z pokładów zagrożonych tąpaniami. Prawie połowa wydobycia pochodziło z pokładów zaliczonych do zagrożonych tąpaniami. Skutkowało to zwiększeniem liczby wysokoenergetycznych wstrząsów o energiach rzędu 107, 108 i 109 J. Wykazano, że wielkość energii wstrząsów ma duży wpływ na poziom zagrożenia tąpaniami. W latach 2001–2015 wystąpiło aż 20 tąpnięć spowodowanych wstrząsami o energii sejsmicznej powyżej 107 J z 42 zjawisk ogółem (Patyńska 2002–2016). Celem scharakteryzowania przyczyn tego zjawiska określono parametry, charakteryzujące budowę strukturalną górotworu w miejscach, w których odnotowano tąpnięcia.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Celowość interdyscyplinarnych badań obiektów pogórniczych na przykładzie reliktów przemysłu wapienniczego

Tereny pogórnicze, powstałe w wyniku odkrywkowej eksploatacji surowców mineralnych, budzą coraz większe zainteresowanie jako przestrzeń, która wprawdzie została mocno przekształcona, ale obok pewnej przyrodniczej degradacji wykazuje również specyficzne, nowe korzystne właściwości. Wraz z odkrywaniem tych walorów i przemianami społecznymi zmienia się również nastawienie do obszarów zdegradowanych i ich ponownego zagospodarowania. Wyraża się to w coraz bardziej kreatywnym podejściu do tego zagadnienia, widocznym w liczbie kierunków rekultywacji, proponowanych przez literaturę przedmiotu i akty prawne. Wyrobiska powstałe w wyniku wydobycia surowców skalnych stanowią niekiedy bardzo sprzyjające środowisko dla rozwoju wielu gatunków roślin i zwierząt, nierzadko chronionych. Odsłonięcia przekrojów geologicznych w ścianach tych wyrobisk dają możliwość tworzenia stanowisk z cennymi poznawczo i edukacyjnie strukturami geologicznymi. Niemniej cenne, a niejednokrotnie przewyższające wartości przyrodnicze, są zasoby kulturowe związane z dawnym wykorzystaniem surowców naturalnych. Do przykładów takiej działalności zalicza się, chyba nie zawsze doceniane przez badaczy krajobrazu i przeszłości, wydobycie i wykorzystanie wapieni, głównie jako materiału kamiennego i do produkcji wapna. Z diagnozowanie (niejednokrotnie wręcz wykrycie) walorów kulturowych reliktów tej działalności wymaga prowadzenia badań wykorzystujących wiadomości i metody z różnych dyscyplin naukowych i technicznych, a ich wyniki mają potencjał wzbogacający wiedzę w wielu dziedzinach, niejednokrotnie odległych od stricte górniczego fachu. Niniejszy artykuł ma na celu pokazanie bogactwa poznawczego i utylitarnego obiektów pozostałych po zakończeniu eksploatacji górniczej oraz przydatności ich badań o interdyscyplinarnym charakterze, na przykładach związanych z przemysłem wapienniczym.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Metody geofizyczne w archeologicznych badaniach starożytnych miast w Egipcie

Podczas ostatnich dwóch dekad nastąpił gwałtowny postęp w poznawaniu zespołów miejskich starożytnego Egiptu. Stało się to możliwe dzięki zastosowaniu metody magnetycznej, pozwalającej rekonstruować plany miast na obszarach o powierzchni dziesiątek hektarów – niemożliwych do przebadania przy użyciu konwencjonalnych metod wykopaliskowych. Metoda jest szczególnie efektywna w przypadku badań zabudowy w delcie Nilu, a także w dolinie Nilu i na jej na obrzeżach, czyli tam, gdzie podstawowym materiałem budowlanym była suszona w słońcu cegła, wytwarzana z mułu nilowego – surowca o dużej zawartości tlenków żelaza, a zatem łatwego do rejestracji przy użyciu metody magnetycznej. W korzystnych warunkach prospekcja magnetyczna daje na tyle dokładny obraz niewidocznej na powierzchni zabudowy, iż na podstawie cech typowych dla danych okresów rozwoju architektury egipskiej można wstępnie określać datę powstania budynków. Pomiary pozwalają także na rejestrowanie miejsc pochówków, struktur o charakterze produkcyjnym (np. piece do produkcji ceramiki). Obszary prowadzone na dużych przestrzeniach pozwalają na rekonstrukcję zmian w krajobrazie (np. poprzez odtworzenie sieci nieistniejących kanałów czy odnóg rzecznych). W pomiarach używane są dwa typy magnetometrów: gradientometry turboptrzepływowe mierzące wektor pionowy natężenia pola magnetycznego oraz magnetometry pompowane optycznie, mierzące całkowite natężenia pola. Gęstość próbkowania wynosi zwykle od 8 do 20 pomiarów na metr kwadratowy. Poza metodą magnetyczną, w badaniach znajduje także zastosowanie metoda elektrooporowa, głównie w wersji profilowań. Jest ona przydatna w badaniach zabudowy z epoki rzymskiej, gdy podstawowym materiałem budowlanym była cegła palona. Gęstość próbkowania wynosi 1 lub 2 pomiary na metr kwadratowy. W artykule przedstawione są wyniki badań autora na stanowiskach z epok począwszy od Średniego Państwa (1 poł. II tysiąclecia przed Chr.) do schyłku pierwszego tysiąclecia po Chr.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Pilotażowe pomiary składowych rotacyjnych drgań sejsmicznych w rejonie LGOM

Metody  sejsmiczne  są  powszechnie  stosowane  w górnictwie,  geofizyce  oraz  inżynierii  lądowej.  Aktualnie pomiary  sejsmiczne  prowadzi  się  głównie  w zakresie  rejestracji  prędkości  i przyspieszeń  trzech  składowych translacyjnych drgań. Wiedząc jednak, że pełny opis ruchu fali sejsmicznej, oprócz wspomnianych składowych translacyjnych,  zawiera  również  trzy  składowe  rotacyjne,  konieczne  było  podjęcie  działań  mających  na  celu pomiar  i określenie  charakteru  tych  ostatnich.  Jeszcze  do  niedawna  analiza  rotacyjnych  fal  sejsmicznych prowadzona  była  wyłącznie  w sferze  teoretycznej,  gdyż  brakowało  narzędzi  umożliwiających  rejestrację prędkości  obrotowej  cząstek  gruntu, na  poziomie  często  nieprzekraczającym  ułamków  μrad/s.  Obecnie  jednak sejsmologia  rotacyjna  jest  zagadnieniem  cieszącym  się  ogromnym zainteresowaniem,  co  wynika  z pojawienia się na rynku czujników umożliwiających bezpośredni pomiar składowych obrotowych drgań sejsmicznych. Brak jest   jednak   kompleksowych   opracowań   w zakresie   analizy   tychże   składowych   w przypadku   drgań indukowanych   działalnością   górniczą.   W niniejszym   opracowaniu   przedstawiono   wyniki   pilotażowych pomiarów  składowych rotacyjnych drgań. Analizie poddano zapisy  wstrząsów górniczych oenergii  w zakresie od 3 × 103J do 1,5 × 107J. Zarejestrowane wartości obrotu zostały skorelowane z zapisami drgań translacyjnych w  celu  określenia  różnic  w ich  podstawowych parametrach  takich  jak  czas  trwania,  częstotliwość  i rozkład amplitudowy.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Regionalne zróżnicowanie krajowego rynku kruszyw naturalnych żwirowo-piaskowych

Na tle krajowej bazy zasobowej i trendów rozwoju produkcji kruszyw naturalnych żwirowo-piaskowych przedstawiono ich szczegółową strukturę geograficzną i asortymentową. Poddano ocenie stopień intensyfikacji wydobycia i produkcji kruszyw w poszczególnych województwach, wyrażony m.in. wielkością przeciętnego wydobycia z jednej kopalni oraz w tonach wydobycia na km2 powierzchni województwa. Przedstawiono także znaczenie każdego z województw w łącznej krajowej produkcji głównych sortymentów tych kruszyw oraz scharakteryzowano znaczenie wymiany międzyregionalnej w zakresie tych surowców obecnie i w bliskiej przyszłości.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Górnictwo odkrywkowe kopalin pospolitych oraz kierunki zmian na przestrzeni lat 2002-2009

Artykuł w syntetyczny sposób prezentuje doświadczenia urzędów górniczych związane z nadzorem nad ruchem odkrywkowych zakładów górniczych wydobywających kopaliny pospolite. Przedstawia informacje na temat udzielanych koncesji na eksploatację złóż kopalin pospolitych, struktury zakładów górniczych oraz stanu zagospodarowania złóż, od momentu objęcia nadzoru nad tego typu zakładami, tj. w latach 2002-2009. W sposób statystyczny obrazuje prowadzoną działalność górniczą na tle poszczególnych województw oraz wskazuje główne kierunki obserwowanych zmian. Artykuł stanowi zbiór danych opracowanych w postaci tabelarycznej i wykresów wraz z komentarzem w formie uwag i objaśnień niezbędnych dla zapewnienia czytelności informacji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka