rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Taryfikacja a priori z uwzględnieniem efektów przestrzennych

Artykuł poświęcony jest metodom aktuarialnej taryfikacji a priori w ubezpieczeniach komunikacyjnych, w których jednym z czynników taryfikacyjnych jest adres zamieszkania ubezpieczonego. Podział na klasy taryfowe związane z miejscem zamieszkania jest często stosowany w praktyce ubezpieczeń komunikacyjnych, co jest podyktowane m.in. zróżnicowanymi warunkami drogowymi w zależności od miejsca użytkowania pojazdu. Celem pracy jest identyfikacja i opis przestrzennego zróżnicowania ryzyka ubezpieczeniowego w ubezpieczeniach komunikacyjnych, a także określenie, czy wykorzystanie metod statystyki przestrzennej pozwala na zwiększenie efektywności standardowych modeli taryfikacyjnych i w konsekwencji na lepszą ocenę ryzyka ubezpieczeniowego. W pracy rozważane są modele z klasy uogólnionych modeli liniowych oraz ich modyfikacje mające na celu uwzględnienie zagadnień typowych dla statystyki przestrzennej, szczególnie autokorelacji przestrzennej oraz wygładzania przestrzennego związanego z nierówną ekspozycją poszczególnych obszarów geograficznych na ryzyko.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
„Papież statystyki”, czyli Władysław Bortkiewicz i końskie kopnięcia

Władysław Bortkiewicz, polsko-rosyjsko-niemiecki naukowiec, wspomi-nany jest we współczesnych podręcznikach statystyki w kontekście rozkładu Poissona i liczby zgonów spowodowanych końskimi kopnięciami w pruskiej armii. Wniósł on jednakże znacznie większy wkład w rozwój nauki niż tylko dopasowanie danych empi-rycznych do teoretycznego rozkładu. Jego osiągnięcia, dziś w sporej mierze niedoceniane, rozciągają się od teorii statystyki (m.in. „prawo małych liczb”), przez probabilistyczne prawa rządzące promieniotwórczością, po poprawki do systemu ekonomicznego Marksa. Mało brakowało, a wymieniany byłby zamiast Giniego jako prekursor kwantyfikacji nierówności – publikując prace o podobnej tematyce co Włoch, wdał się z nim w prze-grany spór o pierwszeństwo. Za życia nazywano go „papieżem statystyki”. Z jego szkoły wywodzą się tak znane i zasłużone postaci, jak Emil Gumbel czy Wassily Leontieff. Artykuł stanowi przybliżenie osiągnięć Bortkiewicza i kolei jego życia.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Statystyczna analiza wydatków żywnościowych gospodarstw domowych 50+

Celem badań przeprowadzonych w artykule jest statystyczna analiza i modelowanie wydatków ponoszonych przez gospodarstwa domowe na artykuły żywno-ściowe i napoje. Do kwantyfikacji prawidłowości w kształtowaniu się tych wydatków pod wpływem wybranych zmiennych objaśniających wykorzystano model potęgowo- -wykładniczy. Badanie dotyczyło 2014 roku, a zintegrowany zbiór danych obejmował 20607 gospodarstw domowych, w których głowa gospodarstwa miała 50 lat i więcej. Analizę dochodów i wydatków przeprowadzono na podstawie zbioru jednostkowych danych nieidentyfikowalnych o budżetach gospodarstw domowych, które zostały odpłat-nie udostępnione przez GUS. W badaniu wydatków na artykuły żywnościowe stwierdzo-no istotny dodatni wpływ poziomu wydatków ogółem na osobę, a ujemny liczby osób w gospodarstwie. Statystycznie istotny okazał się również wpływ klasy miejscowości zamieszkania, przynależność do grupy społeczno-ekonomicznej, subiektywnej oceny sytuacji materialnej gospodarstwa oraz wykształcenia i wieku głowy gospodarstwa do-mowego.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Refleksje o pisarstwie statystycznym

Pierwsze prace nazywane dzisiaj statystycznymi dotyczyły zbiorowości
ludzkich nazywanych z łacińska populacjami. Samą naukę o charakterze
ilościowym początkowo nazwano demologią, później demografią,
od greckiego słowa demos oznaczającego lud. Demografia jest
więc nauką dostojną nie tylko ze względu na swe metody i zastosowania,
ale jej dostojeństwo potwierdzają i wiek, i to, że dotyczy ona rzeczy
najcenniejszej, a mianowicie życia człowieka

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Detekcja zmiany dryfu w modelowaniu natężenia śmiertelności

Wydłużający się czas trwania życia stawia nowe wyzwania w różnych obszarach ekonomicznych i ma kluczowy związek z obowiązującym systemem emerytalnym. W celu ograniczenia ryzyka związanego ze starzejącym się społeczeństwem potrzebne jest określenie, jak bardzo ten czas się wydłuża. Celem artykułu jest badanie zmian zachodzących w trendzie procesu natężenia śmiertelności poprzez zagadnienie optymalnej detekcji. Na podstawie konstrukcji tzw. uogólnionej statystyki Shiryaeva- -Robertsa zbadano, jak zmieniało się natężenie śmiertelności populacji Polski w latach 1990-2014. W artykule logarytm z natężenia śmiertelności modelowany jest ruchem Browna, któremu w pewnym losowym, nieobserwowalnym momencie dochodzi dryf. Skonstruowano optymalny moment zatrzymania i opisano algorytm detekcji zmiany dryfu w wersji dyskretnej. Przedstawiono kalibrację modelu oraz przeanalizowano dane dostarczane przez GUS. Narysowano też wykresy i sporządzono wnioski dotyczące modelu detekcji oraz jego parametrów.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Nieracjonalność usankcjonowana, czyli Nagroda imienia Nobla w dziedzinie ekonomii dla Richarda Thalera

Ekonomia behawioralna jest stosunkowo nowym nurtem, kwestionującym podstawę stosowanego w ekonomii neoklasycznej modelowania podmiotu działań ekono- micznych jako homo oeconomicus. Wykazując nieracjonalność w podejmowaniu decyzji przez ludzi, systematyczne błędy, jakimi obarczone jest ludzkie rozumowanie w określonych sytuacjach, oraz odczuwaną przez większość osób awersję do straty, Kahneman i Tversky zastąpili teorię użyteczności oczekiwanej teorią niepewnych perspektyw, dając asumpt do dalszych badań nad podejmowaniem decyzji przez rzeczywiste podmioty eko- nomiczne. Richard Thaler, laureat Nagrody Nobla z dziedziny ekonomii z roku 2017, otrzymał to wyróżnienie w uznaniu zasług w rozwoju badań nad tymi zagadnieniami. W swoich pracach, opartych na eksperymentach laboratoryjnych oraz badaniach ankietowych, opisywał wiele interesujących efektów, w tym efekt posiadania czy mentalną rachunkowość.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Pierwsza polska rozprawa z rachunku prawdopodobieństwa

Rzadko zdarza się w historii nauki, aby można było precyzyjnie okre-ślić, kiedy pojawiła się konkretna dyscyplina. W przypadku rachunku prawdopodobieństwa w Polsce sprawa jest prosta: pierwszym tekstem z rachunku prawdopodobieństwa w Polsce jest rękopis Jana Śniadec-kiego [4], datowany na 1790 r., napisany jeszcze w czasie jego pobytu w Krakowie. Do tego czasu nie było w Polsce tekstów poświęconych tej dziedzienie, ani łacińskich, ani polskich.
Rozwój kombinatoryki, tak potrzebnej w elementarnym rachunku prawdopodobieństwa, datuje się od publikacji rozprawy Gotfrieda Wilhelma Leibniza [2].

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Ekosocjonomia: nauka o gospodarowaniu

Gospodarka ludzka będąca jedną z najważniejszych instytucji społecznych stanowi tylko część gospodarki przyrodniczej. Arystotelesowskie rozumienie gospodarki jako systemu czynności zapewniających dobre życie członkom domostwa rodzinnego już w XVII wieku zostało metaforycznie rozszerzone na mikrokosmos (pojedyncze zwierzę) i na makrokosmos (cała przyroda, całe środowisko naturalne). Niezależnie od takiego jednolitego, organicystycznego ujęcia wiedza naukowa o trzech podstawowych systemach (gospodarka, społeczeństwo i środowisko naturalne) formułowana jest przy użyciu bardzo różnych pojęć. Celem niniejszego artykułu jest prezentacja sposobu i korzyści ujmowania całości procesów produkcyjnych z wykorzystaniem biologicznych pojęć metabolizmu, które w przypadku systemów społecznych nazywa się metabolizmem społecznym lub gospodarczym.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Lojalność klientów w ubezpieczeniach autocasco

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu statystycznego modelowania lojalno-ści klientów w ubezpieczeniach komunikacyjnych – ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (OC p.p.m.) oraz ubezpieczeniu autocasco (AC). Obowiązkowe ubezpieczenie OC p.p.m. chroni przed finansowymi konsekwencja-mi szkód wyrządzonych osobom trzecim w związku z ruchem pojazdu, natomiast dobro-wolne ubezpieczenie AC pokrywa koszty związane z naprawą pojazdu uszkodzonego w wyniku zdarzeń losowych lub jego kradzieżą. Głównym celem pracy jest identyfikacja czynników, które wpływają na decyzję klienta o kontynuowaniu umowy ubezpieczenia AC w tym samym zakładzie ubezpieczeń lub o zmianie ubezpieczyciela. W tym celu zostały przeanalizowane dane pochodzące z bazy danych Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Dodatkowo została zbadana korelacja między lojalnością klienta a liczbą szkód z tytułu zawartej umowy AC.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kwantyfikacja ryzyka wypłat katastroficznych dla zdarzeń ubezpieczeniowych z wykorzystaniem teorii wartości ekstremalnych

Artykuł poświęcony jest zagadnieniom oceny ryzyka związanego ze zdarzeniami ekstremalnymi skutkującymi wystąpieniem skrajnie wysokich wypłat odszkodowań lub świadczeń w zakładach ubezpieczeń, które prowadzą działalność w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicz- nych. Identyfikację wartości wypłat ekstremalnych, których analizę przeprowadzono z wykorzystaniem uogólnionego rozkładu wartości ekstremalnych oraz uogólnionego rozkładu Pareto, dokonano za pomocą metody bloków oraz metody przekroczeń powyżej progu. W badaniu wykorzystano dane szkodowe przesyłane przez zakłady ubezpie- czeń do bazy Ośrodka Informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Wyniki analizy mogą być zastosowane w modelach taryfikacji w zakładach ubezpieczeń i reasekuracji oraz w działaniach organu nadzoru nad sektorem finansowym w odniesieniu do tworzenia standardów dotyczących właściwej oceny ryzyka przez podmioty rynku ubezpieczeniowego.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Systemy bonus-malus z wieloletnią historią szkodową

Powszechną praktyką w taryfikacji ubezpieczeń komunikacyjnych jest wykorzystywanie systemów bonus-malus (BM) bazujących na jednorocznej historii szkód ubezpieczonych. Zakłady ubezpieczeń prowadzące w Polsce ubezpieczenia komunikacyj-ne OC posiadaczy pojazdów mechanicznych – OC p.p.m. lub AC mają możliwość wery-fikowania wieloletniej historii szkodowej swoich klientów w bazie danych Ośrodka In-formacji UFG (OI UFG). W artykule podjęto próbę modelowania liczby szkód w okresie wielu lat za pomocą wielowymiarowych rozkładów dyskretnych (Poissona, uogólnionego Poissona, ujemnego dwumianowego i ujemnego wielomianowego). Rozpatrywane wie-lowymiarowe rozkłady zostały wykorzystane do skonstruowania sprawiedliwych ze względu na reguły przejścia systemów BM opartych na wieloletniej historii szkód. Roz-ważania teoretyczne zostały zilustrowane przykładami numerycznymi wykorzystującymi dane szkodowe zgromadzone w bazie danych OI UFG.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Impact of Technological Change On Small and Medium Enterprises Performance in Lagos State

Organizacje starają się restrukturyzować, reinżynierować oraz ponownie obmyślać sposób prowadzenia biznesu w ramach wysiłku ukierunkowanego na dotrzymanie tempa zmianom technologicznym oraz innym uwarunkowaniom ekonomicznym na świecie. Celem artykułu jest określenie zdolności małych i średnich przedsiębiorstw do zaakceptowania nowych, innowacyjnych metod prowadzących do lepszej wydajności ludzi i maszyn dla zwiększonej produktywności. Dla osiągnięcia celu artykułu wykorzystano opisowe badania ankietowe, opierające się na próbie 153 respondentów, składających się z kierowników i właścicieli małych i średnich przedsiębiorstw w metropolii Lagos. Główną metodą statystyczną była regresja liniowa. Na podstawie testowanej hipotezy stwierdzono, że zmiany technologiczne mają wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa w stanie Lagos. Współczynnik determinacji (R2 = 0,566) wykazał, że 56,6% przypadków sukcesu odnotowanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa wiąże się ze zmianami technologicznymi. Jest to wynik istotny statystycznie, ponieważ p-wartość wyniku (0,000) wynosi mniej niż poziom istotności 0,05 założony w badaniu. Na tej podstawie można stwierdzić, że zmiany technologiczne mają pozytywny i istotny wpływ na kondycję małych i średnich przedsiębiorstw w stanie Lagos. Dla osiągnięcia sukcesu w zarządzaniu zmianą poprzez technologię, należy rozpoznać i uszanować akie czynniki, jak zasoby ludzkie, kultura i innowacje. Wzmocni to kondycję małych i średnich przedsiębiorstw w krótkim i długim okresie. Zapobiegnie to także niepotrzebnemu sprzeciwowi pracowników wobec zmian poprzez odstępstwa od zachowań w miejscu pracy.

Czasopismo: Economic and Environmental Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Praca dziecka w rodzinie – na przykładzie badań w województwie lubelskim

Praca jest bardzo ważnym wymiarem życia ludzkiego. Podstawowym środowiskiem,
które wychowuje przez pracę i do pracy jest rodzina. W latach 2006–2008 badano
176 rodzin (803 rodziców i dzieci) województwa lubelskiego. Celem badań było
m.in. opisanie wychowania przez pracę w rodzinie na wsi i w mieście, na przykładzie
obowiązków domowych. Inne aspekty wychowania przez pracę zostały opisane w publikacji
książkowej1.
Okazało się, że prawie wszystkie dzieci posiadają swoje obowiązki domowe. Jednocześnie
jedynie kilka procent wydaje się przeciążonych nimi. Dzieci wykonują czynności
samoobsługowe oraz pomagają rodzicom w pracach domowych. Dziadkowie odgrywają
małą rolę w podziale prac – zarówno jako osoby wykonujące pewne czynności,
jak i wymagające pomocy. Prace w domach są w dużym stopniu podzielone na męskie
i kobiece. Podział ten widać również częściowo wśród obowiązków stawianych
dzieciom. W większości rodzin nauka jest uważana za ważniejszą, niż pomoc w domu.
Ogólnie można stwierdzić, że zdecydowana większość badanych rodzin stawia dzieciom
odpowiednie do wieku wymagania związane z obowiązkami domowymi.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Obraz dziecka ukazany w polskich serialach telewizyjnych

Dzieciństwo jest przedmiotem wielu wyobrażeń, które przedstawiają w jaki sposób
postrzega społeczeństwo najmłodszych. Okres ten jest tworem społeczeństwa, znajdującym
się pod wpływem oddziaływań religijnych, kulturowych, społecznych i wielu innych.
Każdego dnia dociera do ludzi mnóstwo informacji. W dzisiejszym świecie następuje
dominacja komunikacji obrazowej nad werbalną i ta kształtuje w dużym stopniu
mentalność społeczeństwa. W związku z tym media pełnią istotną rolę w kształtowaniu
potocznego myślenia o dziecku i wartościach jego życia. Środki przekazu społecznego,
m.in. seriale, dają nie tylko obraz obecnie pożądanej rzeczywistości, lecz pełnią też rolę
wzorotwórczą i wzorodawczą.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Rodzinny poziom przekazywania tradycji katolickich przez Polaków i Białorusinów na Syberii

Ważnym komponentem wychowania dziecka w rodzinie jest włączenie go w wartości
religijne. Wychowanie religijne nie tylko kształtuje moralność dziecka, ale również
łączy pokolenia i pomaga zachować tożsamość etniczną. Co więcej, przestrzeganie
tradycji religijnych w rodzinie pomaga jednocześnie tworzyć relacje z innymi członkami
wspólnoty religijnej. Szczególny nacisk kładzie się na rolę rodziny w sytuacji, gdy
praktyki religijne są oficjalnie zabronione, jak było przez lata w ZSRR. To właśnie
wtedy religijne wychowanie stało się podstawowym narzędziem socjalizacji w życiu
religijnym. Obiektem badania jest katolicka ludność okręgu Tomskiego, reprezentowana
przez Polaków i Białorusinów. Ludzie ci zamieszkują Syberię od wieków i dzięki
czynnikowi wyznaniowemu udało im się zachować kulturową i etniczną tożsamość.
Głównym punktem badań będą następujące zagadnienia: życie zgodnie z kalendarzem
liturgicznym, udział w świętach religijnych, czytanie literatury religijnej, odwiedzanie
świątyń itd. Ujawnianie form i mechanizmów wspierających tradycję katolicką w rodzinie
wymaga badań nad źródłami prywatnymi i ustnymi. Podstawowymi źródłami
w tych badaniach są informacje, które autor artykułu otrzymał od Polaków i Białorusinów
w okręgu tomskim.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Przesunięcie socjalizacyjne dzieci i młodzieży we współczesnej rodzinie polskiej

Zmiany w funkcjonowaniu rodziny stanowią współcześnie ważny problem społeczny,
zwłaszcza iż wyraźne są tendencje wzrostowe negatywnych zjawisk, takich jak:
rozwody, długoterminowe wyjazdy, rozbicie więzi rodzinnych. Odnosząc je dodatkowo
do zmian cywilizacyjnych i kulturowych można wnioskować, iż przyczyniają się one
także do przesunięcia socjalizacyjnego, o którym pisali m.in. Neil Postman, Zbigniew
Kwieciński, Zbyszko Melosik, Bogusław Śliwerski. Źle funkcjonująca rodzina, jej nieprawidłowa/
niepełna struktura wskazuje na jej destrukcyjność wychowawczą i rodzicielską.
Dlatego też środowiska te charakteryzowane są coraz częściej jako niewydolne
wychowawczo i niezaspokajające podstawowych potrzeb socjalizowanego pokolenia.
Niniejszy tekst stanowi próbę teoretycznego opisu zmian w funkcjonowaniu rodziny
w kontekście dokonującego się przesunięcia socjalizacyjnego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Być nastoletnim ojcem w łódzkiej enklawie biedy. Rodzicielstwo młodych mężczyzn o niskim statusie społeczno-ekonomicznym w świetle koncepcji „nowego ojcostwa”

Współcześnie mamy do czynienia ze zjawiskiem „intensywnego”, „profesjonalizującego”
się rodzicielstwa. Fenomen bardzo (jeśli nie nadmiernie) świadomego, traktującego
wychowanie dziecka jako „projekt”, wspieranego za pomocą fachowych porad,
książek i specjalistów macierzyństwa i ojcostwa wydaje się dotyczyć przede wszystkim
rodziców z klasy średniej. Jak obecnie wygląda rodzicielstwo i wychowywanie dzieci
wśród najmniej uprzywilejowanych członków naszego społeczeństwa? Na to pytanie
postaram się (choć fragmentarycznie) odpowiedzieć, odwołując się do doświadczeń
młodych ojców, których pierwsze dzieci urodziły się, kiedy oni sami byli jeszcze nastolatkami.
W anglosaskiej literaturze przedmiotu nastoletni rodzice stanowią grupę
„paradygmatycznych wykluczonych”, na których funkcjonowanie wpływa często duża
liczba skumulowanych niekorzystnych czynników/okoliczności, takich jak wychowanie
w rodzinie z wieloma problemami lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, wczesne
zakończenie kariery szkolnej, brak lub niskie kwalifikacje zawodowe, problemy ze
zdrowiem, zamieszkiwanie w przeludnionych i substandardowych lokalach usytuowanych
w obszarach dużej koncentracji osób biednych (enklawy, getta biedy). Artykuł
opiera się na badaniach o charakterze jakościowym, zrealizowanych w ramach projektu
WZLOT („Wzmocnić Szanse i Osłabić Transmisję Biedy wśród Mieszkańców Miast Województwa Łódzkiego”, PO KL, 2008–2010, koordynator prof. Wielisława Warzywoda-
Kruszyńska) w module badawczym zatytułowanym „Wczesne rodzicielstwo jako
zagrożenie biedą i wykluczeniem społecznym”.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Wychowanie pod presją, czyli dzieciństwo XXI wieku

Dziecko rodzi się wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we
wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami na rozwijanie
wielkiej twórczości oraz dużym talentem społecznym. Trzeba tylko stworzyć mu możliwości
ich maksymalnego rozwoju. Pomagając dziecku dojść do wspaniałej przyszłości
uzdolnieni rodzice wzbogacają nie tylko świat dziecka, ale także swój własny. Naukową
podstawą wczesnodziecięcej edukacji są liczne wyniki badań, potwierdzające
tworzenie się połączeń nerwowych na skutek nowych doświadczeń i odpowiedniej
stymulacji. Wiadomo też, że im młodszy mózg, tym bardziej jest chłonny. Zarówno
nadmiar, jak i niedobór bodźców może być dla dziecka szkodliwy.
Potrzeby konsumpcyjne, zaspokajane od najmłodszych lat za cenę ogromnych nieraz
wyrzeczeń, wywołują wzrost postaw roszczeniowych. Presja możliwości, dostępność
towarów i usług, mechanizmy reklamy stymulują u wszystkich członków rodziny
coraz to nowe potrzeby tego typu. Rodzina staje się środowiskiem, w którym wszyscy
wobec wszystkich wysuwają roszczenia, głównie materialne, ale też psychologiczne.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Łódzkie Żydowskie Towarzystwo Opieki nad Sierotami i jego działalność na rzecz dzieci i młodzieży w latach I wojny światowej

Geneza Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Opieki nad Sierotami (ŁŻTOS) sięga
okresu sprzed I wojny światowej i wiąże się z inicjatywą społeczności pochodzenia
żydowskiego, która w lipcu 1907 roku podjęła starania o zarejestrowanie organizacji
dobroczynnej, ukierunkowanej na pomoc dzieciom i młodzieży. Opracowano statut,
w świetle którego Towarzystwo miało troszczyć się o byt materialny, moralny i intelektualny
sierot wyznania mojżeszowego. Dzieje Towarzystwa powiązane są również
z historią żydowskiej rodziny Henryka i Zofii Hirszbergów. Byli oni bowiem fundatorami
budynku, który tuż przed wybuchem I wojny stał się siedzibą ŁŻTOS i miał służyć
sierotom pozostającym pod opieką organizacji. Dom Sierot, bo taką nazwę zyskała
placówka dla dzieci i młodzieży, mieścił się w Łodzi przy ul. Północnej 38.
Misja i zadania ŁŻTOS w latach 1914–1918 nie tylko nie uległy zmianie, ale w obliczu
narastającej z dnia na dzień liczby sierot, półsierot, porzuconych i bezdomnych,
nabrały nowego znaczenia. Organizacja zintensyfikowała swoją działalność przyjmując
pod dach Domu Sierot dzieci i młodzież w wieku od 3. do 18. roku życia. Oprócz codziennej
troski o ich byt materialny, w dalszym ciągu celem podejmowanych działań
uczyniono kwestie opieki, wychowania i edukacji podopiecznych, nawet w trudnych
realiach wojny. Warunki życia podopiecznych Domu Sierot określał regulamin przyjęty
uchwałą Zarządu ŁŻTOS 30 stycznia 1916 r. Przez cały okres I wojny pod dachem
Domu Sierot mieszkało około 170 dzieci i młodzieży.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika