rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Biomarkery epileptogenezy – nadzieje i możliwości

Prawie 30% chorych z padaczką cierpi na padaczkę lekooporną. Pomimo stosowania nowych leków odsetek ten nie obniża się. W wielu klinikach i pracowniach nauk podstawowych poszukuje się obecnie metod skuteczniejszego leczenia. Ostatnie lata przyniosły ogromne zainteresowanie czynnikami, za pomocą których można modyfikować proces powstawania i ewoluowania padaczki (epileptogenezę). Czynniki te nazywane biomarkerami epileptogenezy, należą do różnych grup. Wyróżnia się biomarkery immunologiczne, elektroencefalograficzne, neuroobrazowe, biomarkery "obwodowe", w tym biomarkery znajdowane w krwi obwodowej pacjenta. Najczęściej używanym biomarkerem jest badanie EEG. Współcześnie w Europie jest realizowanych wiele projektów badawczych dotyczących biomarkerów w padaczce. Celem tych badań jest lepsze poznanie mechanizmów powstawania padaczki i przełożenie tego na praktykę kliniczną. Biomarkery powinny pomóc podjąć decyzję w następujących kwestiach: "kogo leczyć?", "kiedy rozpocząć leczenie?" i "jaki sposób leczenia wybrać?". W ostatnim czasie dzięki ustaleniu biomarkerów, które pozwalają przewidzieć chorobę oraz dzięki opracowaniu skutecznych terapii antyepileptogennych, pacjenci z grup ryzyka wystąpienia padaczki mogą być leczeni jeszcze przed wystąpieniem napadów padaczkowych.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Projekt protezy kciuka dla dziecka z zespołem Nagera wykonany metodą druku 3D

Zespół Nagera jest chorobą o podłożu genetycznym i dotyczy głównie wad w obrębie twarzoczaszki i kończyn górnych. Ich rodzaje i stopień nasilenia są zróżnicowane. Anomalie w budowie I palca ręki dotyczą wszystkich dzieci z tym zespołem i polegają na całkowitym braku kciuków lub ich niedorozwoju. W artykule opisano proces projektowania funkcjonalnej protezy kciuka ręki prawej dla dziecka z zespołem Nagera w przypadku braku kikuta oraz wykonanie prototypu protezy z wykorzystaniem technologii druku 3D. Zaopatrzenie ortopedyczne jest istotnym komponentem rehabilitacji i ma na celu poprawę funkcji chwytnej reki, co ma szczególne znaczenie dla jakości życia dziecka z zespołem Nagera i radzenia sobie w czynnościach dnia codziennego.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Aktywność fizyczna i fizjoterapia u dzieci z padaczką

Wstęp: Fizjoterapia jest jedną z form terapii w populacji dzieci z zaburzonym rozwojem psychoruchowym w tym również wśród pacjentów chorujących na padaczkę. Sposób postępowania terapeutycznego podyktowany jest aktualnym stanem pacjenta i jego potrzebami. Aktywność fizyczna pacjentów chorujących na padaczkę nie jest przeciwwskazana, wprost przeciwnie wpływa korzystnie na kontrolę napadów padaczkowych. Mimo tego fakt występowania napadów padaczkowych często traktowany jest jako potencjalne przeciwskazanie w uczestnictwie w zajęciach wychowania fizycznego lub fizjoterapii. Cel pracy: Celem pracy było zbadanie poziomu aktywności fizycznej oraz możliwości podejmowania fizjoterapii przez dzieci chore na padaczkę. Materiał i metoda: Grupa badana składała się z 50 dzieci z rozpoznaną padaczką od co najmniej 3 miesięcy. Badania były przeprowadzane wśród pacjentów Kliniki Neurologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Metodę badawczą stanowił autorski kwestionariusz ankietowy skierowany do rodziców dzieci. Spośród nich 31 miało zapewnioną rehabilitację. Wszystkie dzieci były leczone farmakologicznie. Wyniki: Większość respondentów (70%) negatywnie oceniła sprawność fizyczną swojego dziecka. Ciągłej opieki w ciągu dnia wymagało 54% dzieci. Na zajęcia wychowania fizycznego uczęszczało 32% pacjentów. Aktywność ruchowa była najczęściej (72%) wybieraną formą spędzania czasu wolnego. Wywierała ona pozytywny wpływ (88%) na pacjenta. 62% pacjentów była poddawanych fizjoterapii. Większość z nich (67%) co najmniej 3 razy w tygodniu. Wiodącymi metodami były NDT – Bobath (81%), metoda Vojty (71%). Innymi zajęciami, na które uczęszczały dzieci były: integracja sensomotoryczna (81%) oraz masaż(87%). Wnioski: Odsetek dzieci chorych na padaczkę korzystających z fizjoterapii jest dość wysoki. Rodzice pokładają w niej nadzieje na polepszenie jakości życia ich dzieci. Obserwuje się natomiast ograniczenia w podejmowaniu aktywności fizycznej. Związek aktywności fizycznej z samopoczuciem dziecka jest oceniany pozytywnie, dlatego należałoby edukować rodziców dzieci chorych na padaczkę o możliwościach uczestnictwa w różnorodnych aktywnościach fizycznych i rekreacyjnych.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Zmiany kompresyjne krążków międzykręgowych odcinka lędźwiowego w badaniach metodą MRI u dzieci i młodzieży z bólami kręgosłupa

Wprowadzenie: Szacuje się, że ok. 40–85% dzieci młodzieży zgłasza dolegliwości bólowe kręgosłupa okolicy lędźwiowej. Cel badań: Ocena występowania zmian kompresyjnych krążków międzykręgowych odcinka lędźwiowego w badaniach metodą rezonansu magnetycznego (MRI) u dzieci i młodzieży z bólami kręgosłupa. Materiał i metody: Analizie retrospektywnej poddano wyniki badań metodą MRI kręgosłupa odcinka lędźwiowego, wykonane u dzieci i młodzieży w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego z 5 lat – od 2010 do 2015 roku. Wyniki: Częstość występowania zmian kompresyjnych w obrębie krążków międzykręgowych kręgosłupa lędźwiowego u dzieci i młodzieży wzrastała wraz z wiekiem. Dyskopatia lędźwiowa częściej występowała u dziewczynek, niż u chłopców. Najczęstszym rodzajem zmian kompresyjnych krążków miedzykręgowych w odcinku lędźwiowym kręgosłupa były wypukliny. Przepukliny krążków międzykręgowych stwierdzono najczęściej na poziomie L5/S1, a wypukliny – na poziomie L4/L5. Występowanie protruzji ściśle wiązało się z obniżeniem wysokości krążka międzykręgowo i z jego dehydratacją. Wnioski: W diagnostyce bólów kręgosłupa u dzieci i młodzieży badaniem z wyboru powinno być badanie MRI. Badanie to pozwala na wizualizację odcinka lędźwiowo-krzyżowego oraz w trzech projekcjach (poprzecznej, strzałkowej i czołowej) wszystkich struktur kanału kręgowego.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Rdzeniowy zanik mięśni – nowe terapie, nowe wyzwania

Rdzeniowy zanik mięśni jest postępującą chorobą neurodegeneracyjną, w przebiegu której dochodzi do utraty motoneuronów rdzenia kręgowego, a w konsekwencji osłabienia i zaniku mięśni. Choroba charakteryzuje się bardzo dużą zmiennością przebiegu klinicznego – od letalnej formy wrodzonej po postać dorosłą, o średniej przeżycia jak w populacji ogólnej. Choroba związana jest z mutacjami genu SMN1. Liczba kopii bliźniaczo podobnego genu SMN2 warunkuje nasilenie objawów klinicznych. Analizy ostatnich lat zaowocowały weryfikacją aktualnej klasyfikacji, poprawą standardów opieki, poznaniem przebiegu historii naturalnej choroby. W zderzeniu z nowymi badaniami nad podłożem molekularnym i patogenezą choroby możliwe stało się podjęcie prób terapeutycznych. Badania kliniczne wykazały skuteczność nusinersenu (anysensowny oligonukleotyd), i doprowadziły do rejestracji leku do leczenia SMA. Najlepsze efekty uzyskano u pacjentów, u których włączono leczenie w okresie przedobjawowym. Trwają badania nad kolejnymi substancjami, których działanie oparte jest o różnorodne strategie- począwszy od terapii genowej (AVXS101), przez mikromolekuły modyfikujące składanie pre-mRNA SMN2 (LMI070, RG7916), po neuroprotektory (Olesoxime) i wiele innych. W pracy dokonujemy przeglądu najnowszych danych dotyczących klasyfikacji, historii naturalnej, standardów opieki i prób terapeutycznych. Wczesne rozpoznanie i leczenie może zmienić historię naturalną choroby. Dlatego tak ważne wydaje się wczesne rozpoznanie, a w przyszłości być może wprowadzenie skriningu noworodkowego.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Przypadek dziecka z zespołem Nagera – diagnostyka i rehabilitacja

Zespół wad złożonych o podłożu genetycznym, jakim jest zespół Nagera, występuje niezwykle rzadko. W literaturze naukowej jest mało doniesień na temat diagnostyki i leczenia w tym zespole chorobowym. Osiągnięcie postępów leczniczych, w przypadku dziecka z zespołem Nagera, wymaga interdyscyplinarnego podejście w celu zaplanowania właściwej terapii. Z uwagi na wielorakość zaburzeń we wszystkich sferach rozwoju konieczna jest ścisła współpraca fizjoterapeuty ze specjalistami w dziedzinie neurologii, neurochirurgii, psychologii, neurologopedii. Tylko wtedy stymulacja rozwoju może przynieść wymierne efekty i będzie miała wpływ na stworzenie osobie niepełnosprawnej najlepszych warunków do rozwoju w każdym aspekcie życia. Celem pracy jest wykazanie znaczenia ścisłej współpracy fizjoterapeuty z pozostałymi specjalistami w tworzeniu planu terapii dla pacjenta z rzadko występującą chorobą genetyczną.

Czasopismo: Neurologia Dziecięca
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Dzieło stworzenia oczami geologa

Historię stworzenia Ziemi i człowieka możemy również poznać z Księgi Rodzaju 1.1 - 2.4a, która w skrócie przynosi nam następujący obraz z podziałem na dni tygodnia. Dzień pierwszy – stworzenie światła i oddzielenie go od ciemności, dzień drugi – stworzenie sklepienia niebieskiego oddzielającego wody górne od dolnych, dzień trzeci – stworzenie lądu i roślinności, dzień czwarty – stworzenie Słońca, Księżyca i gwiazd, dzień piąty – stworzenie zwierząt wodnych i latających, dzień szósty – stworzenie zwierząt lądowych i człowieka, dzień siódmy – to dzień odpoczynku Boga Różni się ona jedynie nieznacznie od tej, którą znamy ze współczesnych badań geologicznych. Należałoby jedynie dzień czwarty przenieść na drugie miejsce i schemat stworzenia byłby zgodny z dzisiejszą nauką. Czas stworzenia ograniczony w Księdze Rodzaju do poszczególnych dni jest symboliczny, nawet jeśli przez kreacjonistów traktowany jest dosłownie. Kiedy była pisana Biblia wyobrażenia o liczbach były zgoła inne niż dzisiaj. Nikt nie znał liczby miliard czy milion, operowano jedynie tysiącami. A zatem realny czas stworzenia wszechświata, o którym wiemy, że trwa 13,8 miliarda lat, czy czas powstania Ziemi, który sięga 4,5 miliarda lat, był niemożliwy do nazwania przez ludzi współczesnych Staremu Testamentowi. Oczywiście nie było wówczas nauki o Ziemi, która mogła tłumaczyć poszczególne etapy stworzenia, choć niejednokrotnie nauki o Ziemi są bezradne w tłumaczeniu faktów, wobec których Biblia prezentuje konkretne rozwiązania.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czy koniecznością ochrony konsumenta można uzasadnić każde uregulowanie prawne? Uwagi na tle art. 117 § 2(1) k.c.

Dokonana w 2018 r. nowelizacja Kodeksu cywilnego wprowadziła nowe uregulowanie przedawnienia roszczeń przysługujących przeciwko konsumentom. Jego celem było wzmocnienie sytuacji prawnej dłużnika będącego konsumentem. Zgodnie z nowym art. 117 § 2(1) k. c., po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia takich roszczeń, a upływ terminu sąd uwzględnia z urzędu. Skutek przedawnienia jest więc niezależny od woli dłużnika będącego konsumentem. Autor artykułu wskazuje, że uregulowanie jest wadliwe, a koncepcja ochrony konsumenta została wykorzystana do osiągnięcia celów niezgodnych z założeniami tej ochrony. Zadaniem państwa jest bowiem zapewnienie konsumentowi pomocy w rozpoznaniu i ocenie jego sytuacji prawnej, nie zaś zastępowanie go w tej roli.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego — glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.07.2018 r. (I FSK 1277/16)

Glosa stanowi krytykę podjętego przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia dotyczącego wydania przez organ podatkowy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w przypadku postępowania wszczynanego na wniosek. W związku z tym analizie poddano zakres uprawnień strony w postępowaniu podatkowym oraz charakter postępowania w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług. Na jej podstawie stwierdzono, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w myśl art. 165a § 1 o.p., dotyczy wyłącznie postępowań wszczynanych na wniosek. Nie jest zatem dopuszczalna odmowa wszczęcia postępowania w sprawie o zaliczenie zwrotu podatku na poczet wskazanych przez podatnika zobowiązań.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Organ właściwy do zatwierdzenia projektu robót geologicznych — glosa krytyczna do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14.11.2020 r. (II GW 59/20)

Przedmiotem glosy jest krytyczna ocena stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego organem właściwym do rozpoznania wniosku o zatwierdzenie projektu robót geologicznych dla otworu wiertniczego w celu rozpoznania głębokiego podłoża jest Minister Klimatu i Środowiska. Ocena ta ma znajdować uzasadnienie w art. 161 ust. 3 pkt 9 Prawa geologicznego i górniczego. Okoliczności omawianej sprawy mogą natomiast uzasadniać ocenę, że celem projektowanych robót geologicznych miało być wykorzystanie ciepła Ziemi bądź rozpoznanie warunków geologicznych na potrzeby budowy pompy ciepła. Przewidywana głębokość otworu ma wynosić 100 m. Jeżeli tak rzeczywiście tak miało być, projekt robót geologicznych podlega wyłącznie zgłoszeniu staroście i nie wymaga zatwierdzenia przez jakikolwiek organ administracji. Analiza wymagań kształtujących przesłanki wykonywania robót geologicznych prowadzi nadto do wniosku, że nie są one zgodne z dyrektywą 2011/92/EU z 13.12.2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Charakter prawny formy reglamentacji dostępu do działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych w prawie polskim

Celem artykułu jest dokonanie oceny charakteru prawnego formy reglamentacji dostępu do działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych (a także ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych), jaką wprowadziła ustawa z 24.11.2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Forma tej reglamentacji w swej istocie nie różni się od tej, jaką przepisy ustawy z 6.03.2018 r. — Prawo przedsiębiorców (w skrócie u.P.p.) przewidują dla działalności regulowanej. Nie jest to jednak żadna z trzech form reglamentacji działalności gospodarczej uregulowanych w tej ustawie, chociaż obejmuje ona także wykonywanie działalności gospodarczej. Uregulowany w u.P.p. katalog form tej reglamentacji jest zatem w pewnym sensie niekompletny. Wykorzystanie przez ustawodawcę modelu działalności regulowanej na potrzeby systemu reglamentacji dostępu do działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych i ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych spowodowało, że powielone zostały nie tylko zalety, ale i wady wzorca.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rola zamówień publicznych w transformacji cyfrowej

Współczesne wyzwania stojące przed sektorem publicznym tak na poziomie krajowym, jak i unijnym obejmują kilka aspektów. W perspektywie długoterminowej wyzwania te dotyczą przede wszystkim kwestii związanych z transformacją technologiczną oraz ekologiczną. Zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym obserwuje się wzmożone działania polegające na opracowaniu strategii, które mają pozwolić na jak najpełniejsze dostosowanie rozwoju gospodarki do wyzwań współczesności. Strategia nowej Komisji Europejskiej zakłada dwa filary transformacji gospodarczej: transformację środowiskową oraz cyfrową. Transformacja cyfrowa obejmuje działania czerpiące z czwartej rewolucji przemysłowej i koncentrujące się na wykorzystaniu internetu rzeczy, sieci 5G, technologii blockchain oraz koncepcji Smart City. Istotną rolę we wdrożeniu nowoczesnych rozwiązań będą odgrywać zamówienia publiczne. Niosą one ze sobą potencjał implementacji transformacji cyfrowej ze względu na liczbę podmiotów zobowiązanych do stosowania adekwatnych regulacji prawnych oraz wysokość środków finansowych wydatkowych rocznie w ramach procedury udzielania zamówień publicznych. Nowa ustawa Prawo zamówień publicznych z 11.09.2019 r. zawiera rozwiązania umożliwiające sprostanie obecnym wyzwaniom technologicznym. Do osiągnięcia wskazanego celu konieczne jest jednak oparcie modelu zamówień publicznych na czterech filarach: (1) bazowaniu przez zamawiających na zasadzie efektywności, (2) poprawie komunikacji pomiędzy zamawiającymi a wykonawcami, (3) zwiększeniu konkurencji na rynku krajowych zamówień publicznych oraz (4) zwiększeniu wykorzystania rozwiązań technologicznych w ramach procedury udzielania i realizacji zamówień publicznych. Wskazane rozwiązania, w przypadku ich kompleksowego wykorzystania w praktyce, umożliwią rozwój krajowego sektora publicznego, tak w zakresie infrastruktury, jak i świadczonych w jej ramach usług.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej

Celem artykułu jest ocena emisji gazów cieplarnianych elektrycznych autobusów miejskich w państwach członkowskich Unii Europejskiej. W pracy przedstawiono wyniki oceny emisji gazów cieplarnianych w następstwie ładowania akumulatorów autobusów miejskich z wykorzystaniem sieci elektroenergetycznej w poszczególnych krajach. Analizy obejmowały ramy czasowe od 2015 do 2050 r. Wykonano również analizę porównawczą emisji gazów cieplarnianych autobusu elektrycznego oraz autobusu z silnikiem spalinowym.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, nauki społeczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport, nauki o zarządzaniu i jakości
Przewozy ładunków wielkogabarytowych w pojazdach nienormatywnych

Zasadniczym celem autorów publikacji jest przeprowadzenie analizy i dokonanie oceny podejścia do zarządzania przewozami ładunków wielkogabarytowych w pojazdach nienormatywnych. Analizy dokonano na przykładzie przewozów ponadgabarytowych w Polsce na tle barier i stymulatorów przewozu ładunków ponadnormatywnych występujących w Unii Europejskiej. Tok wywodów ma także na celu zweryfikowanie hipotezy badawczej: „Optymalizacja zarządzania przewozami ładunków wielkogabarytowych w pojazdach nienormatywnych jest możliwa dzięki kompleksowej platformie rejestracji przejazdów, aplikowania o pozwolenie na przejazd, wyznaczania trasy przejazdu, monitorowania przewoźników, a także w drodze permanentnej poprawy komunikacji pomiędzy jednostkami administracji publicznej”. W publikacji: zdefiniowano ładunki wielkogabarytowe i pojazdy nienormatywne oraz dokonano ich uproszczonej klasyfikacji; zaprezentowano miejsce przewozów wielkogabarytowych w transporcie oraz wskazano wymagania związane z poruszaniem się pojazdów nienormatywnych; scharakteryzowano podejście do zarządzania przewozami ładunków wielkogabarytowych w pojazdach nienormatywnych w Polsce; zdiagnozowano bariery oraz stymulatory rozwoju rynku przewozów ponadgabarytowych; zaproponowano modyfikacje w zakresie przewozu ładunków wielkogabarytowych w pojazdach nienormatywnych w Polsce.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne, nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, inżynieria lądowa i transport
Ewidencja samochodów w Krakowie 1906–1918

Artykuł podejmuje kwestię ewidencjonowania samochodów przez krakowską Dyrekcję Policji w latach 1906–1918 oraz prowadzonych przez nią rejestrów tychże. System rejestrowania oparty był na przyznawaniu poszczególnych pojazdom indywidualnych numerów składających się z literowego wyróżnika i trzycyfrowego numeru. Rejestry te zachowały się w zasobach Archiwum Narodowego w Krakowie. Obecnie są one jedynymi znanymi tego typu dokumentami związanymi z dziejami motoryzacji w Galicji. Ich analiza pozwoliła na sporządzenie spisu samochodów zarejestrowanych w Krakowie w latach 1906–1918.

Czasopismo: Galicja. Studia i materiały
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia, literaturoznawstwo
Polacy w Baden na przełomie XVIII i XIX wieku w świetle wybranych austriackich źródeł archiwalnych

Artykuł stanowi podsumowanie kwerendy przeprowadzonej w 2020 r. w archiwach Wiednia i Baden. Jej przedmiotem byli Polacy przyjeżdżający do Baden na przełomie XVIII i XIX w. Objęła ona: Stadtarchiv Baden, Österreichisches Staatsarchiv (Wiedeń), archiwum Urzędu Miasta Wiednia, Diözesanarchiv Wien, a także materiały dostępne na łamach „Wiener Zeitung”. Ustalono ponad 400 nazwisk polskich podróżników do Baden. Kwerenda dowiodła, że na przełomie XVIII i XIX w. status społeczny polskich turystów odzwierciedlał m.in. demokratyzowanie się fenomenu podróży „do wód”.

Czasopismo: Galicja. Studia i materiały
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia, literaturoznawstwo
Między wolnością wyboru a przymusem ekonomicznym – system emerytalny wobec wyzwań narastającego obciążenia demograficznego

Zachodzące w Polsce od początku lat 90. XX w. zmiany demograficzne, związane m.in. z wydłużaniem się średniej długości trwania życia i jednoczesnym spadkiem dzietności, prowadzą do gwałtownego wzrostu wskaźnika obciążenia demograficznego. Uwidoczniły one proces coraz szybszego starzenia się społeczeństwa, zjawiska będącego poważnym problemem nie tylko stricte demograficznym, ale i społeczno-ekonomicznym, prowadzącego do stałego zwiększenia wydatków publicznych i zmian zasad funkcjonowania systemów emerytalnych, zwłaszcza obniżania wysokości świadczeń i podnoszenia wieku emerytalnego. Wzrost odsetka osób starszych w populacji winien skłaniać zatem do podjęcia działań zaradczych, mających na celu zniwelowanie choćby części tych negatywnych skutków. W artykule wskazano zatem na istotne powiązania przemian demograficznych z pogarszającą się sytuacją systemu emerytalnego oraz podkreślono, iż jego reformy, nie zawsze znajdujące szerokie poparcie społeczne, stają się warunkiem realizacji jednej z ważniejszych zasad zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego, czyli sprawiedliwości międzypokoleniowej. Głównym celem artykułu jest wskazanie najważniejszych oddziaływań kryzysu demograficznego na zmiany sytuacji społeczno-ekonomicznej kraju, na przykładzie systemu emerytalnego oraz przedstawienie wybranych rozwiązań w celu lepszego przystosowania się do nowego porządku demograficznego. Uwagę skoncentrowano na konieczności zwiększania aktywności zawodowej ludności w wieku senioralnym, której potencjał jest wykorzystywany w niewystarczającym stopniu. Ze względu na złożoność i obszerność problemu, artykuł obejmuje jedynie pewien zarys poruszanych tu kwestii.

Czasopismo: Civitas Hominibus. Rocznik filozoficzno-społeczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia