rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Nie odtrącaj mnie w starości”. O potrzebie profilowanego przepowiadania dla seniorów

Ludzie starsi w Kościele mają prawo do przepowiadania specjalnego, profilowanego, tzn. ukierunkowanego na nich, obejmującego ich swoim oddziaływaniem. Słowo Boże powinno być głoszone wszystkim ludziom w każdym czasie, w każdej sytuacji, na każdym etapie ich życia. Jeśli zatem widzimy potrzebę profilowanego przepowiadania do dzieci, do młodzieży czy do dorosłych, to nie możemy nie zauważać jej w odniesieniu do seniorów. Konieczność taką tłumaczą też względy duszpasterskie. Według nauczania Kościoła duszpasterze powinni pomóc osobom starym realizować swoje powołanie w Kościele i świecie, tak aby pojmowali swoją starość jako naturalny etap życia, jako czas wartościowy, który należy i można przeżywać w postawie zaufania Bogu, a także – jeśli to możliwe – zaangażowania dla wspólnoty. Specjalne kaznodziejstwo dla seniorów stanowi jeden z istotnych przejawów tej troski. Można je realizować, posługując się albo tradycyjnymi i sprawdzonymi formami przepowiadania, takimi jak homilie, kazania, nauki rekolekcyjne czy katechezy, albo ostrożnie wprowadzając nowe – np. homilie dialogowane czy świadectwa. Ważne jest przy tym, aby kaznodzieje zadbali o odpowiedni język przekazu ewangelicznego, adekwatny do sytuacji, mentalności, doświadczeń i problemów seniorów. Podstawowym motywem przepowiadania dla ludzi starych, tych, których życie doczesne dobiega kresu, powinno być życie, życie silniejsze niż śmierć.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Liturgia jako consummatio fidei

W dzisiejszej konsumpcyjnej społeczności bardzo ważne jest rozumienie pojęcia consummatio (przez dwa „m”) nie jako skonsumowanie (łac. consumatio z jednym „m”), lecz jako dokonanie, dokończenie, wypełnienie. W osobie Jezusa Chrystusa, szczególnie w momencie Jego śmierci na krzyżu, poprzez consummatio wyrażone słowami samotnego Jezusa „consummatum est” (Jn 19, 30), w największej mierze objawiła się miłość Boga do człowieka. Małżeński aspekt tej miłości pokazuje św. Augustyn, kiedy krzyż Chrystusa porównuje do małżeńskiego łóżka Chrystusa Oblubieńca i Kościoła Oblubienicy. Autor artykułu wskazuje, iż consummatio fidei, które według Katechizmu Kościoła katolickiego polega na błogosławionym widzeniu Boga, nie jest zarezerwowane na wieczność, ponieważ szczytem kontemplacji jest widzenie Boga w swoim sercu, w bliźnim i w Kościele. Według św. Grzegorza z Nyssy doskonałość człowieka polega na nieustannym pragnieniu większego uczestnictwa w życiu Boga. Tak odbierane consummatio fidei prowadzi również do głębszego liturgicznego uwielbienia Boga.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wskazania homiletyczne zawarte w Listach o wymowie ojca Euzebiusza Statecznego

W 1920 roku została wydana książka o. Euzebiusza Franciszka Statecznego Listy o wymowie. Autor zebrał w niej publikowane wcześniej w częściach wskazania dla mówców ujęte w formę pięciu listów. Zaznaczał, że jego dzieło nie ma charakteru podręcznika retoryki czy homiletyki ani nie jest pełnym opracowaniem zagadnienia. Swoją uwagę koncentruje na przymiotach mówcy oraz cechach jego dzieła. Artykuł niniejszy przybliża sylwetkę autora, prezentuje treść jego dzieła i podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie o aktualność zawartych w nim wskazówek.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Biblijne podstawy teologii zaślubin z Bogiem – punkt wyjścia dla teologii małżeństwa

Artykuł przedstawia zarys teologii zaślubin człowieka z Bogiem. Włoski teolog Giorgio Mazzanti tworzy teologię zaślubin poprzez interpretację symbolu mężczyzny i kobiety na czterech poziomach znaczeń. Każde z tych znaczeń odsłania coraz pełniej Boską rzeczywistość. Stworzony przez Mazzantiego fundament dla teologii zaślubin obejmuje: określenie symbolu, dobór odpowiednich wydarzeń z Pisma Świętego i pokazanie związku między nimi zgodnie ze znaczeniem ustalonego symbolu. Te trzy elementy pozwalają Mazzantiemu na syntetyczne przedstawienie teologii małżeństwa połączonej z chrystologią, mariologią, sakramentologią, eschatologią i antropologią biblijną. Mazzanti nie interpretuje poszczególnych perykop biblijnych w sposób nowatorski, jednak kontekst wytworzony przez symbol łączący miłość Boga z miłością ludzką wprowadza pewną nowość w interpretację wydarzeń zbawczych.Według Mazzantiego symbolem, który pozwala rozpocząć drogę inicjacji w tajemnicę obecności Boga w życiu człowieka jest związek mężczyzny i kobiety. W trakcie historii zbawienia pojawiają się nowe odsłony znaczenia symbolu ukryte w pierwszym dosłownym znaczeniu. Odsłaniają one tajemnicę obecności Boga w życiu człowieka. Pojawia się nowa para: Jezus Chrystus, Syn Boga i Maria, Matka Boga, drugi Adam i druga Ewa. Ta para pozwala nam jeszcze głębiej odczytać tajemnicę Boga w życiu mężczyzny i kobiety. Kolejnym poziomem odczytania symbolu mężczyzny i kobiety jest Chrystus Oblubieniec i Kościół Oblubienica, którzy wprowadzają nas na ucztę weselną w niebie w miłosnym związku wszystkich świętych zaślubionych z Bogiem. Miłosna relacja mężczyzny i kobiety rozumiana jako symbol odsłaniający nam głębszą rzeczywistość może być interpretowana na nowych, coraz głębszych poziomach znaczeń. Taki przekaz można odnaleźć w symbolach: mężczyzna–kobieta; Adam–Ewa; Bóg–Lud Boży, Jezus–Maria, Syn–Matka; Oblubieniec–Oblubienica, Chrystus–Kościół, Bóg–zbawiona ludzkość.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Biblijne modele małżeństwa w perspektywie społecznych ról mężczyzn i kobiet

Artykuł zadaje pytania zwłaszcza o te wymiary biblijnego przekazu o małżeństwie, które wynikają z historycznego kontekstu ich powstania i dziś wydają się trudne do przyjęcia. Najpierw ukazuje podstawowe dane o sytuacji kobiet i mężczyzn w patriarchalnym kontekście społeczno-kulturowym Biblii. Następnie na przykładzie historii Jakuba i jego rodziny przedstawiona zostaje poligamia jako przynajmniej w pewnych przekazach biblijnych akceptowalny model małżeństwa. Kolejnym zagadnieniem podjętym w artykule jest antropologiczno-teologiczna analiza pierwszych trzech rozdziałów Księgi Genesis. W ostatniej części artykułu przedstawiony został wymiar teologiczno-eklezjologiczny – symbolika oblubieńcza odnoszona do Chrystusa i Kościoła, zwłaszcza pod kątem występujących w niej założeń co do roli kobiet i mężczyzn.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Papieża Franciszka inspiracje dla duszpasterstwa młodzieży

Duszpasterstwo młodzieży jest posługą zbawczą Kościoła wobec młodzieży szkolnej, pozaszkolnej, akademickiej i pracującej. Jak każde duszpasterstwo wymaga ono przystosowania do zmieniających się warunków społeczno‑kulturowych. Poszukując odpowiedzi na pytanie o kształt duszpasterstwa młodzieży w obecnym czasie, warto zwrócić uwagę na sugestie papieża Franciszka, które znajdziemy w adhortacji apostolskiej Evangelii gaudium. Wspomniany dokument podkreśla konieczności cierpliwego i miłosiernego słuchania młodego człowieka oraz ofiarowania mu swojego czasu. Ponadto stawia postulat wypracowania i posługiwania się zrozumiałym językiem w pracy z młodzieżą oraz budowania środowiska chrześcijańskiego. Istotny jest także wysiłek na rzecz pogłębionej duchowości oraz odważne poszukiwania nowych dróg w duszpasterskiej pracy z młodymi ludźmi.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zaproszeni do królestwa. Ubodzy w Ewangelii św. Łukasza i podejmowane przez nich wybory

Ubodzyj – w Ewangelii św. Łukasza to adresaci nauczania Jezusa
i uczestnicy królestwa Boga. Od początku działalności publicznej Nauczyciel z Nazaretu przedstawia siebie jako tego, który przyszedł, aby ubogim głosić Dobrą Nowinę (Łk 4, 18). Bycie ubogim to postawa, do jakiej należy dążyć, kwalifikuje ona człowieka do udziału w królestwie Boga (Łk 14, 21). Największą trudnością na drodze do ubóstwa jest bogactwo materialne (Łk 18, 23), które powinno służyć dobru człowieka, być środkiem, a nie stawać się celem. Przeszkodą w osiągnięciu ubóstwa są również wszelakie nadmierne przywiązania. Łukasz prezentuje dwa wzorce ubóstwa: Łazarza (Łk 16, 20–21) i wdowę (Łk 21, 1–4). Na podstawie ich cech można wyprowadzić obraz ubogiego w Ewangelii Łukasza – jest to człowiek całkowicie zależny od Boga, który ma świadomość, że sam z siebie nie ma żadnej mocy, dlatego siebie i swoje życie składa w ręce Najwyższego.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Słodko-gorzki smak mistyki. Leksyka zmysłu smaku w Dzienniczku św. Faustyny Kowalskiej

Artykuł ma  charakter badawczy. Jego celem jest odkrycie znaczeń, jakie św. Faustyna nadała zmysłowi smaku, a zarazem ukazanie poziomów metaforyzacji użytego przez nią słownictwa. Analiza jakościowo-ilościowa dotyczy leksyki opisującej smaki słodki i gorzki – są to bowiem jedyne nazwy smaków wskazane przez autorkę Dzienniczka. Jak wykazała analiza, większość słownictwa z tego pola została użyta do zobrazowania relacji duszy z Bogiem. Smak słodki posłużył na określenie samego Boga, obcowania z  Nim. Smak gorzki konotuje głównie mękę Pańską i cierpienia, jakie Faustyna znosi w intencji dusz. W tworzeniu analogii między ciałem a duszą wyzyskuje ona słownictwo potoczne, łącząc je z biblijnym i liturgicznym. Jak wskazuje, dusza także ma swój pokarm – są nim wola Boża, łaska, mądrość Boża, a także Boże miłosierdzie.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duchowość maryjna Fultona J. Sheena

Autor artykułu bada znaczenie Najświętszej Maryi Panny w duchowości amerykańskiego biskupa Fultona J. Sheena. Pokazuje duchowość maryjną jako aspekt duchowości chrześcijańskiej, opartej na wzorze postawy Matki Bożej. Jego duchowość, oparta na biblijnych i dogmatycznych podstawach, realizuje się w specyficznej pobożności maryjnej. Autor najpierw ukazuje obraz Maryi, jaki wyłania się z pism Sheena. Następnie omawia najważniejsze formy pobożności maryjnej. Na koniec, ukazując jej wzorczość, zastanawia się, na ile ta forma duchowości spełnia zasady pogłębionej pobożności maryjnej zawartej w adhortacji Marialis cultus.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reguła Braci Mniejszych, jej powstanie i zatwierdzenie w dziełach hagiografcznych i w kazaniach św. Bonawentury

Celem artykułu jest przeanalizowanie, w  jaki sposób św.  Bonawentura z Bagnoregio przedstawia zatwierdzenie Zakonu Braci Mniejszych oraz ich Reguły. Teksty Żywota większego i Żywota mniejszego zostają porównane z najwcześniejszymi dziełami hagiograficznymi poświęconymi św. Franciszkowi z Asyżu. Odczytanie tych dzieł w świetle kazań Bonawentury ku czci Świętego Asyżanina pozwala na głębsze uchwycenie intencji autora, który kreśląc duchowy portret założyciela zakonu, pomija milczeniem fakty mogące osłabić pozycję Braci Mniejszych w toczącym się wówczas sporze o rolę nowych wspólnot zakonnych w Kościele. Bonawentura przenosi więc akcent z zatwierdzenia Zakonu i Reguły przez papieża − stojące w sprzeczności z Konstytucją XIII Soboru Laterańskiego IV  − na  stygmatyzację Franciszka, którą przedstawia jako cudowne potwierdzenie wspólnoty Braci Mniejszych przez samego Chrystusa.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sprawiedliwość Boga wobec Szatana na podstawie "Jedenastego kazania do ludu" św. Cezarego z Arles

Cezary z Arles (†543) w jedenastym kazaniu do ludu dokonał precyzyjnego omówienia zagadnienia, dotyczącego sprawiedliwości Boga wobec szatana. W kazaniu tym, dał tak wyczerpujące wyjaśnienie na ten temat, że jest ono swoistego rodzaju traktatem teologicznym. Bóg, jak zauważa, mógł użyć wobec szatana swojej wszechmocy, nie uczynił jednak tego, ponieważ nie chciał naruszyć sprawiedliwości. Bóg jest sprawiedliwy tak wobec szatana, jak i wobec człowieka. Cezary wyjaśnił, że szatan sam siebie zgubił, nikt go do tego nie zmusił, a powodem była zazdrość. Z kolei szatan, jak zauważył Cezary, z zazdrości doradził człowiekowi wybór zła, nie zmusił człowieka do odwrócenia się od Boga, ponieważ człowiek był wolny. Człowiek natomiast, zamiast należeć do Boga, który go stworzył, wybrał propozycję szatana, która sprowadziła na niego śmierć. Cezary pokazał też dwa etapy wyrwania człowieka z niewoli szatana. Pierwszym było Wcielenie, czyli przyjście Chrystusa w ciele podobnym do ciała grzesznego, drugim był krzyż. Sprawiedliwy Chrystus przyjął na siebie niesprawiedliwość i ujawnił zbrodnicze i niesprawiedliwe postępowanie diabła. Szatan w Wielki Piątek, gdy zabił Chrystusa na krzyżu, przekroczył prawo sprawiedliwości. Dopuścił się zbrodni na Jezusie, stał się winny, gdyż skazał na śmierć całkowicie niewinną osobę. Szatan jako winny, musiał przeżyć konfiskatę tego, co zagarnął – człowieka. Chrystus, jak wykazał Cezary, uwolnił rodzaj ludzki spod władzy szatana przez swoją sprawiedliwość. Uczynił to nie jako Bóg, lecz w ludzkim ciele. Sprawiedliwość Chrystusa ujawnia Jego miłosierdzie względem człowieka.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Edyta Stein – Teresa Benedykta od Krzyża w życiu w pismach Karola Wojtyły – Jana Pawła II

Autor stara się porównać życie i twórczość Edyty Stein i Karola Wojtyły, oraz ukazać jej postać w nauczaniu Jana Pawła II. Najpierw chodzi o aspekt biograficzny. Następnie zostaje porównane podejście do badań filozoficznych. Wreszcie artykuł ukazuje nauczanie papieża na temat Edyty Stein jako filozofa, męczennicy, mistyczki i wzoru dla kobiet. Następuje to przy okazji jej beatyfikacji, kanonizacji i ogłoszenia
jej patronką Europy.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czytania biblijne jako źródło przepowiadania podczas uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa

Niniejsze opracowanie jest próbą ukazania bogatej treści tekstów biblijnych przewidzianych na uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz zasadniczych tematów teologicznych, które należy podjąć w głoszeniu homilii we wspomniane święto. Praca została ujęta w trzech częściach. W pierwszej części artykułu została dokonana ogólna prezentacja źródeł przepowiadania podczas mszy o Najświętszym Sercu na  podstawie tekstów świętych. Następnie dokładniej przedstawiono i  omówiono teksty biblijne przewidziane na  tę uroczystość, a  na koniec zaprezentowano główne tematy, które tego dnia powinni podjąć homiliści.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Święty Jan Paweł II o duchowości chrześcijańskiego Wschodu

Autor artykułu ukazuje główne linie nauczania św. Jana Pawła II na temat duchowości chrześcijańskiego Wschodu. Wskazuje na osobiste zainteresowania papieża kulturą, zwłaszcza filozofią i sztuką rozwijaną w kręgu prawosławia. Ukazuje również wysiłki ekumeniczne i związane z nimi trudności. Na szerszym fundamencie teologicznym autor rozwija główne elementy duchowości prawosławnej, na jakie zwracał uwagę słowiański papież w czasie swego długiego pontyfikatu.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kwestie bioetyczne w encyklice Laudato si’ papieża Franciszka

Artykuł podejmuje refleksję nad wątkami bioetycznymi zawartymi w ostatniej encyklice papieża. W punkcie pierwszym analizuje modele filozoficzne we współczesnej bioetyce, szczególnie rozpowszechnione w ostatnich latach, takie jak: scjentyzm, utylitaryzm, model absolutnej autonomii i personalizm. W punkcie tym ukazano również ocenę tych sposobów filozofowania dokonaną przez papieża Franciszka i jego wniosek, że jedynie model personalistyczny jest adekwatny do właściwego rozwiązania kwestii ekologicznej i bioetycznej. W punkcie drugim opisane są trzy modele ekologiczne: model antropocentryczny, biocentryczny i partnerski. Ukazana jest także refleksja Franciszka w tej kwestii: relacja człowieka do przyrody powinna mieć charakter partnerski i uwzględniać fakt odpowiedzialności człowieka przed Bogiem za działania wobec przyrody. Człowiek powinien być nie władcą tego świata, lecz sługą mającym na celu dobro stworzeń i winien szanować nadane przez Boga prawa. W trzeciej części omówiono kazusy bioetyczne poruszone w encyklice Laudato si’. Dotyczą one początków życia człowieka (status embrionu ludzkiego, aborcja), przemocy
wobec dzieci, godności osoby cierpiącej i starszej oraz bioetyki ekologicznej (zadawanie cierpień zwierzętom i żywność GMO).

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Arabscy chrześcijanie wobec astrologii na podstawie traktatu O wierze chrześcijan w wyroki gwiazd Eliasza z Nisibi

Eliasz z Nisibi należy do najbardziej płodnych pisarzy chrześcijańskich języka arabskiego swojej epoki. Jego siódmy mağlis z Abī l Qāsim dotyczy wyroków gwiazd i zasługuje na uwagę z powodu swej aktualności. Prezentowany przez Eliasza dyskurs można podzielić na dwie części: pierwszą mówiącą o wolności człowieka oraz drugą, w której wskazuje on na rolę ludzkiego rozumu. Te dwa elementy są głównymi argumentami w jego krytyce fatalizmu i astrologii. Jego nauczanie jest osadzone na wcześniejszym syryjskim chrześcijańskim dziedzictwie teologicznym. Jako logik niestrudzenie obnaża irracjonalny charakter wszelkich doktryn astrologicznych oraz fatalistych.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Małżeństwo i rodzina w optyce dokumentów III Nadzwyczajnego Synodu Biskupów

Obradujący w dniach od 5–19 października 2014 roku III Nadzwyczajny Synod Biskupów zajął się małżeństwem i rodziną w społeczności świeckiej i w Kościele oraz zagrożeniami uderzającymi w rodzinę. Dużo miejsca ojcowie synodalni poświęcili sprawie pomocy zagrożonej rodzinie, a w  szczególności osobom rozwiedzionym, które zawarły ponowny związek małżeński. Obrady były utrzymane w klimacie wierności tradycyjnemu nauczaniu Kościoła o małżeństwie i rodzinie, chociaż niektórzy ojcowie przedkładali propozycje, które wybiegają poza jego ramy.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Społeczne, etyczne i religijne postawy polskiej młodzieży oraz ich konsekwencje dla nauczania religii w Polsce

Artykuł, odwołując się do badań socjologicznych z ostatnich kilku lat, charakteryzuje polską młodzież pod względem przyjmowanych wartości społecznych, etycznych i religijnych, by ukazać ważne konsekwencje dla nauczania religii w Polsce. 25 lat od momentu, kiedy lekcje religii na nowo pojawiły się w polskich szkołach, zachęca do różnych podsumowań, wyciągania wniosków i kreślenia perspektyw. Tekst podkreśla stojącą przed Kościołem szansę, jaką w udzielaniu młodym wsparcia w podejmowanym wysiłku wzrostu duchowego daje szkolna katecheza. W sytuacji globalnych przemian, które mają wpływ na myślenie i sposób postępowania młodzieży, dużą wagę należy przypisać działaniom wychowawczym, które będą wyzwalać osobiste doświadczanie miłości Boga. Kluczowe dla przyszłości polskiego Kościoła wydają się działania ewangelizacyjne, prowadzone w ramach szkolnej i pozaszkolnej pracy z dziećmi i młodzieżą w celu podtrzymywania i kultywowania przekonań religijnych i zwyczajów
oraz umożliwiania dojrzewania wiary młodego pokolenia.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duch Święty jako inspiracja twórcza w głoszeniu słowa Bożego a inspiracja artystyczna – podobieństwa i różnice

Porównując inspirację pneumatologiczną z  artystyczną w  głoszeniu słowa Bożego, wchodzimy na teren psychologii twórczości. Dotykamy zagadnienia procesu twórczego. Badamy w  kaznodziejstwie związki między komponentem „ludzkim” a „boskim”. Na ambonie głosi się słowo Boga, a nie własne i dlatego Duch Święty jawi się jako inspiracja, a zarazem ontologiczna cecha głoszonego Słowa. Posiada moc ożywczą, a także uświęcającą. To inspiracja bardziej altruistyczna, wspólnotowa niż natchnienie artystyczne. Wprawdzie „Duch Święty wieje, kędy chce” (J 3, 8), jednak
natchnienie Ducha Świętego  – zwłaszcza wymodlone i  wyproszone – jest więcej przewidywalne niż artystyczne. Sztuka może być podstępna, zachłanna, a nawet diaboliczna, o faustowskim obliczu. I natchnienie artystyczne może mieć takowe źródła, co  oczywiście nie przystoi kaznodziei. Inspiracja artystyczna i  inspiracja pneumatologiczna to raczej nie długotrwały stan, lecz szczególne momenty łaski. Jeśli na ambonie kaznodzieja nie potrafi być natchniony, powinien przyjąć i wypełnić rolę dobrego rzemieślnika.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ewangeliczne etapy rozwoju postawy miłosierdzia w świetle wybranych fragmentów pism ojców Kościoła

W artykule przedstawiono zarys ewangelicznych etapów rozwoju postawy miłosierdzia w wymiarze materialnym w świetle wybranych fragmentów pism ojców Kościoła, wiążąc je z etapami inicjacji przedchrzcielnej w starożytnym Kościele. W tym celu wykorzystano metodę inicjacyjnego odczytania tekstów Nowego Testamentu. Dzięki tej metodzie wyodrębniono na etapie wstępnym inicjacji miłosierdzie podejmowane ze względu na dobro człowieka, zwane filantropią. Na etapie preakatechumenalnym inicjowany był już wzywany, aby podejmować czyny miłosierdzia ze względu na
Boga. Celem etapu katechumenalnego było natomiast doskonalenie wrażliwości miłosierdzia. Pod koniec tego etapu wzywano katechumena do wolności wobec dóbr materialnych, którymi w większym stopniu niż poprzednio miał dzielić się z ubogimi. Katechumenat kończył się doskonaleniem postawy wyrażonej w miłości nieprzyjaciół, był to jednocześnie moment przyjęcia chrztu i wejścia w doświadczenie realizacji przykazania miłości wzajemnej.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miejsca przepowiadania słowa Bożego. Panorama historyczna

Słowo Boże głoszone było nie tylko w miejscach kultu. Sam Jezus, niedościgły wzór wszystkich kaznodziejów, głosił je  także na  otwartej przestrzeni, z  łodzi, w domach i w czasie uczty. W ślad za Jego wzorem szła praktyka apostolska oraz nauczanie Kościoła pierwszych wieków. Z upływem stuleci chrześcijanie zbudowali imponujące świątynie ze  wspaniałymi ambonami służącymi proklamacji słowa Bożego. Nigdy jednak głoszenie kazań nie ograniczało się wyłącznie do miejsc kultu. W poszukiwaniu słuchacza kaznodzieje udawali się bądź tam, gdzie on żył i działał: na pola bitew, na place miast, jarmarki, miejsca wykonywania kar, do leprozoriów i  szpitali, bądź tam, gdzie człowiek znajdował miejsce wiecznego spoczynku  – na cmentarze. Praktyka głoszenia słowa Bożego w Polsce również koncentrowała się w tych samych miejscach. Czasy najnowsze niewiele do tego dorzuciły. Największe bowiem zgromadzenia wiernych, niejednokrotnie kilkumilionowe, w czasie których głoszono słowo Boże – jak pielgrzymki papieskie czy Światowe Dni Młodzieży – miały swych prekursorów w kaznodziejskiej działalności świętych: Jana Kapistrana czy Wincentego Ferrera.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Franciszkańskie przesłanie encykliki Laudato si’

Franciszkańskie przesłanie encykliki Laudato si’ ukazuje się czytelnikowi dokumentu już od pierwszego wersu, który jest bezpośrednim nawiązaniem do słynnego Hymnu stworzenia św. Franciszka z Asyżu. Niniejszy artykuł zarysowuje różne franciszkańskie inspiracje papieskiego dokumentu, również w jej analizach teologicznych bazujących na myśli franciszkańskiego teologa i filozofa św. Bonawentury. Próbuje też pokazać inne franciszkańskie elementy katechezy papieża Franciszka oraz przywołuje franciszkańskich braci tworzących przed wiekami myśl społeczno‑ekonomiczną obecną na kartach encykliki. Tym samym udowadnia, że głoszona rewolucyjność nauczania papieskiego jest w dużej mierze mocno zakorzeniona w katolickiej tradycji franciszkańskiej.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne