rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Doniosłość codzienności w filozofii wychowania Janusza Korczaka

Aktualność myśli Janusza Korczaka polega na jej otwartości na niewiedzę. To nie nasza wiedza o dziecku, lecz filozoficzna niewiedza pozwala otworzyć się na wspólny z nim dialog. Nawiązywanie do filozoficznej niewiedzy jest stałym elementem Korczakowskiego namysłu nad naturą dziecka. Wychowawca musi codziennie obserwować dzieci, za które jest odpowiedzialny. W ten sposób uczy się kształtować swój szacunek dla aktualnych potrzeb dziecka. Kiedy wychowawca daje dziecku prawo do tego, by było tym, kim jest teraz, ogranicza zarazem swoje prawo do decydowania o tym, kim ma się ono stać w przyszłości. Wychowawca jest zobowiązany brać na siebie odpowiedzialność nie za przyszłość dziecka, lecz za jego teraźniejszość.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Sztuka (nie)dojrzewania. Wychowanie do płci i seksualności – o dwóch wierszach Izabeli Filipiak

W wierszach Izabeli Filipiak proces wychowania jest zawsze tym, co inicjuje, prowadzi i kończy rodzic, jest to więc proces jednostronny i narzucony, polega w istocie na „przeszkadzaniu” w dojrzewaniu do pełnej, własnej, odrębnej niż rodzicielska osobowości. W utworach przyjęta została perspektywa dziewczynki, która pragnie zbuntować się przeciwko narzuconej identyfikacji z rodzicielskimi wzorcami osobowymi – też wzorcami płci i heteroerotycznej identyfikacji. Jednak bohaterka, zamiast skupiać się na „wsłuchiwaniu” w siebie i swoje potrzeby, wsłuchuje się w potrzeby i pragnienia wychowawców. Wychowanie i dojrzewanie zamienia się w tresurę, w uwięzienie w cudzych wyobrażeniach na swój własny temat. Jeśli dziecko czuje wewnętrzny opór przed narzuconymi wzorcami, to ten aspekt dziecięcych życiorysów staje się traumą. Dojrzewanie nie przeradza się w uzyskanie pełni, ale jest raczej jak lepienie Golema czy Frankensteina, „spotwornianiem” osoby. Dziecko dojrzewa za cenę własnej (symbolicznej) śmierci, zapomnienia o swoich (pozaspołecznych) pragnieniach i potrzebach. Relacja z rodzicami jest gwałtem i przemocą, którą w opisanym układzie nazywa się „miłością”. Odrzucenie ich celów wychowawczych staje się klęską nie tylko rodziców, lecz także społecznego porządku. Ze strachu przed anarchią dziecko z rezygnacją poddaje się wychowawczej przemocy.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Codzienność metafory w perspektywie kognitywistycznej. Próba krytycznej analizy

Celem pracy jest dostarczenie krytycznej analizy podstawowych założeń kognitywnej teorii metafory. Pierwsza część poświęcona jest kwestii koherencji pojęcia odwzorowania metaforycznego. Druga zaś porusza problem wykorzystania metafory kognitywnej jako podstawowego narzędzia konceptualizacji abstrakcyjnej sfery myślenia. Dodatkowym celem tekstu jest ukazanie obecności metafory w codziennych procesach komunikacji, konceptualizacji potocznego doświadczenia oraz co za tym idzie – praktyce naukowej i edukacyjno-pedagogicznej.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Obecność wychowania w doświadczeniu ponowoczesnej jednostki

Celem opracowania jest analiza obecności szeroko rozumianego wychowania do życia w rodzinie w doświadczeniu osobistym jednostek na tle charakterystyki ponowoczesności. Autorka poddaje analizie treść przekazów emitowanych przez wybrane agendy socjalizacji oraz prezentuje wyniki badań własnych przeprowadzonych w roku 2014 wśród 50 kobiet i mężczyzn zamieszkujących różne typy środowiska lokalnego, o zróżnicowanym poziomie wykształcenia, pozostających w związku małżeńskim nie dłużej niż 24 miesiące. Uzyskane wyniki świadczą o tym, że współcześnie wiedza o małżeństwie i rolach małżeńskich nie wydaje się młodym ludziom ani potrzebna, ani atrakcyjna, a edukacja i proces wychowania do życia w rodzinie i pełnienia ról społecznych stają przed wyzwaniem, z jakim nigdy wcześniej się nie zetknęły.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika filozoficzna jako ruch transdyscyplinarny

Dywergencyjna tendencja w poznaniu i kształceniu jest tak silna, że zamiast obrazu w wysokiej rozdzielczości przestajemy widzieć rzeczywistość jako sensowną całość. Nastąpił więc czas zmąconych gatunków (blurred genres) i badań interdyscyplinarnych. Tymczasem pedagogika słabo sobie radzi z postulatem interdyscyplinarności. Rozbicie na poletka badawcze i specjalizacje blokuje pytanie o wielowymiarowe wychowanie. Problem jest jeszcze poważniejszy. Interdyscyplinarność ma także niekorzystne konsekwencje. Trzeba w tej sytuacji zmienić kulturę akademicką. Transdyscyplinarność stanowi wyższy poziom interdyscyplinarności jako zmiana statusu epistemologicznego poszczególnych nauk. Pedagogika filozoficzna w tym kontekście nie jest częścią pedagogiki, tylko wewnętrznym ruchem transdyscyplinarnym w pedagogice.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Świat jako fenomen. Kategoria codzienności w perspektywie fenomenologii Edmunda Husserla

Artykuł przedstawia próbę rekonstrukcji kategorii codzienności w perspektywie fenomenologii Edmunda Husserla. Prowadzone badania wskazały na możliwość wykorzystania podstawowych idei fenomenologii Husserla do tworzenia teoretycznych rusztowań dla omawianej kategorii. Podstawowe motywy, wokół których prowadzone są analizy, to: świat otaczający, świat życia codziennego, doświadczenie, przeżycie, horyzont.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Czy skazani jesteśmy na bezradność? Wobec zapaści społeczeństwa wychowującego

Według rzetelnie uzasadnionej hipotezy o zbieżności (izomorfizmie) poziomu rozwoju świadomości jednostki z zastanym poziomem kulturowym społeczeństwa (J. Haberas, L. Kohlberg) – powszechna przyzwoitość jest możliwa tylko w „porządnym społeczeństwie” (A. Margalit). W Polsce przeżywamy głęboki kryzys rozpadu i regresu społeczeństwa wychowującego. Autor wskazuje na dwa zbiory probierzy (kryteriów) dobrego ładu społecznego: 1) „dekalog odnowy” wygenerowany przez polski masowy ruch sprzeciwu społecznego w latach 1980-1981, a zrekonstruowany przez P. Sztompkę oraz 2) uniwersalny katalog zdolności ludzkich koniecznych do osiągnięcia jako warunek pełni człowieczeństwa, opracowany prze  M. C. Nussbaum. Obydwa te zbiory kryteriów są i mogą stale być pomocne w formułowaniu diagnoz rozwoju społeczeństwa. Na przeszkodzie rozwoju cywilizacyjnego Polski stoi jednak silnie ugruntowany przez wieki system zbiorowej podświadomości, na który składa się zbitka wiele elementów, wskazana przez Komitet Prognoz przy Polskiej Akademii Nauk. Nadzieję autorów raportu „Polska 2050”, że te bariery można zlikwidować  lub zminimalizować, osłabiają obecne tendencje do konserwatywnych w systemie szkolnym. Dobrze ilustruje te zmiany ironiczny esej  wybitnego uczonego, profesora P. Węgleńskiego o zmianach programowych w polskim szkolnictwie oraz „złota myśl” A.  Macierewicza, ministra obrony, o szczególnej roli Matki Boskiej Częstochowskiej dla bezpieczeństwa państwa. Autor artykułu wskazuje drogę powrotu do indywidualnej i zbiorowej mądrości i przyzwoitości poprzez powszechną alfabetyzację krytyczną.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Codzienność i niecodzienność spotkania – dialogika Martina Bubera wobec relacji między wychowawcą i wychowankiem. Intuicje pedagogiczne

Celem artykułu jest ukazanie koncepcji wychowania Martina Bubera. Filozofa szczególnie interesowała specyfika relacji między wychowawcą a wychowankiem. Nie jest ona czysto dialogiczna, ponieważ kategoria „obejmowania” przysługuje wyłącznie wychowawcy. Tylko on potrafi rozpoznawać charakter, dynamikę i cel procesu wychowawczego. Jednak relacja z wychowankiem wykazuje szereg cech właściwych dialogice. Należą do nich np.: szczerość, bezpośredniość, obustronne zaangażowanie, podmiotowe traktowanie partnerów, a ich zwieńczeniem jest „obecność” rozumiana jako wzajemne „bycie-wobec”. Ważną kwestią, analizowaną przez Bubera w ramach koncepcji pedagogicznej, jest problem twórczości. Potencjał twórczy, którym dysponuje każdy wychowanek, jest szczególnie cenny z punktu widzenia pedagogiki. Wychowawca podejmuje działania na rzecz jego ujawnienia i kształtowania. Jednak rozwijanie zdolności twórczych nie powinno być traktowane jako cel, lecz jako środek. Twórca, jakkolwiek tworzy dla innych, pozostaje samotny. Proces tworzenia nie otwiera go na innych, gdyż mają oni do czynienia nie z nim, lecz z jego dziełem. Iluzją jest zatem oczekiwanie, że twórczość prowadzi do wspólnoty.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dialog czy teorie dialogu? Refleksje egzystencjalne

Teoria wychowania opiera się na dialogu z wychowankiem. Nie inaczej rzecz się ma z teorią psychoterapii. Obie zawdzięczają swe istnienie dialogowi osób. Jednak dialog? Czy on sam może być przedmiotem teorii? Artykuł ilustruje dziwny paradoks, na jaki zwrócił uwagę John Dewey w wykładach wygłoszonych w 1931 roku na Uniwersytecie Harvarda: „istnienie dzieł sztuki, stanowiące podstawę formułowania teorii estetycznych, staje się przeszkodą dla teorii tych dzieł” (Dewey 1975 [1958]: 5). Sztuka dialogu – która w istocie jest dziełem jej oddanych – wymyka się teorii rozumianej zgodnie z nowożytnym ideałem. Czy może być przedmiotem teorii rozumianej za Sørenem Kierkegaardem jak troska?

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pamięć, ideologia, władza. Uczenie się zapominania

Przeszłość ma dzisiaj wyjątkową wartość. W tekście koncentruję się na obszarze, w którym współzależności społeczno-kulturowe i polityczne, wiążąc się z procesami kształtowania jednostkowych i kolektywnych tożsamości, wpisują się w dyskurs „doniosłości znaczenia pamięci”, „wagi przeszłości”, „bezcenności dziedzictwa przodków”, itd. Analizowany w tym zakresie przykład stanowi polityka historyczna Prawa i Sprawiedliwości). W ramach tego dyskursu obszar owych współzależności zostaje politycznie zagospodarowywany, jako - mniej lub bardziej ideologiczne - narzędzie osiągania partykularnych celów, modus operandi strategii zorientowanych na totalitarne przywództwo, itd. Skoncentrowana na tym pedagogiczna refleksja – tkwiąc w, a nie operując obok wspomnianego dyskursu – może okazać swoją w nim produktywność. Tego typu myśl pedagogiczna, zainteresowana sferą podmiotowości, a odnosząca się zarówno do tego, co społeczne, jak tego, co historyczne, byłaby zarazem – bliską Foucaultowi - praktyką teoretyczną, polegającą na sytuowaniu procesu konstruowania teorii i wynajdywania pojęć w przestrzeni społeczno-historycznej (Lemke 2009: 48). Przedstawiany tekst postrzegam jako wyraz takiej praktyki.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika wstydu i bezwstydna polityka

Nawiązując do analizy „aktywnej polityki historycznej” PiS przeprowadzonej w tekście Marii Mendel, w niniejszym artykule podejmuję próbę interpretacji polityki tej partii w świetle strategii konstruowania porządku republikańskiego proponowanych w pedagogicznych i politologicznych pracach J.J. Rousseau. Idąc tropem J.Kaczyńskiego, który swoją politykę historyczną przeciwstawia „pedagogice wstydu” przypisywanej poprzednim rządom, wykorzystuję wizje Rousseau do przeanalizowania relacji między wstydem i bezwstydem w obecnej konfiguracji relacji pedagogiki i polityki proponowanej przez PiS.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ewaluacja edukacyjna w obliczu pytań o teraźniejszość i zmianę. Szkic do portretu szans niewykorzystanych

Pytając o teraźniejszość i zmianę trudno jest pomijać dane dostarczane przez badania ewaluacyjne. Ewaluacja, której powołaniem jest  badanie wartości działania sprzyja podejmowaniu przemyślanych decyzji – takich, o których można powiedzieć, że są mądre. Niestety w praktyce rzadko mamy do czynienia z pełnym wykorzystywaniem możliwości ewaluacji. Celem tego artykułu jest: (a) analiza przyczyn, które powodują, że tak rzadko wykorzystuje się ewaluację w procesie zmiany społecznej, (b) identyfikacja obszarów współczesnej edukacji, w których ewaluację wykorzystuje się w sposób niewystarczający, (c) wskazanie na pomijane, wypierane oraz ignorowane przez ideologię neoliberalną nurty, podejścia oraz teorie ewaluacji.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wióry… – szkic (krypto)terapeutyczny o edukacji wobec zmian współczesnych

W tekście szukam pozycji, z której można krytycznie rozważyć edukacyjne nastawienie wobec zmian cywilizacyjnych. Inspiracją stały się dla mnie szekspirowskie analizy Tadeusza Sławka, teoria relacji kultura - edukacja Sergiusza Hessena oraz teksty innych autorów, dla których egzystencjalny komponent edukacji jest niepomijalny.
Zmiany, których zasięg jest powszechny i które prawdopodobnie najbardziej dziś wpływają na życie w świecie zachodnim, to: 1. dominacja rozumu instrumentalnego; 2. szybkość komunikacyjna (a w konsekwencji: zmiana nawyków umysłowych i wirtualizacja kontaktów społecznych). W jaki sposób na te potężne tendencje transformacyjne reaguje edukacja? Reaguje niemądrością - ulega wpływom politycznym i gospodarczym, gorliwie się przystosowuje. Redukacja życia ludzkiego traktowana jest dziś w wychowaniu jak cnota, dlatego humanistyczna terapia nie może liczyć na popularność i musi działać na "obrzeżach" i "wyspach", często z ukrycia.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
„Mała szkoła” – w drodze ku rewitalizacji idei szkoły środowiskowej

Szkoła środowiskowa to ważny temat poszukiwań i ustaleń polskiej pedagogiki społecznej przez niemal cały wiek XX. Współcześnie jest kategorią rzadko przywoływaną - interesuje dość wąski krąg naukowców, nie koncentruje uwagi administracji oświatowej, nie znajduje też wyrazistego desygnatu w obszarze praktyki edukacyjnej. Interesujące próby rewitalizacji tej idei podejmowane są przez organizacje pozarządowe, dostrzegające w koncepcji szkoły środowiskowej alternatywną drogę rozwoju zarówno dla środowisk lokalnych, jak i dla samych placówek oświatowych. Artykuł prezentuje przykład takich działań, podejmowanych od kilkunastu lat przez Federację Inicjatyw Oświatowych, które stwarzają szansę odnowy idei szkoły środowiskowej w polskim systemie oświaty.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Emocje moralne jako wyznacznik pomagania członkom grup o niższym statusie

W artykule przedstawiony został przegląd badań na temat roli emocji moralnych w pomaganiu grupom o niższym statusie społecznym. Wskazano na odmienne mechanizmy udzielania pomocy w oparciu o empatię, a w wyniku współczucia czy doświadczania konkretnych emocji moralnych. Przywołano badania Nancy Eisneberg i współpracowników nad empatią, Bernarda Weinera – nad emocjami jako ogniwem łączącym atrybucje i działanie, funkcjonalne podejście do emocji moralnych Rogera Giner-Sorolli, a także wyniki badań dotyczących winy egzystencjalnej i oburzenia moralnego jako emocji związanych z postrzeganą niesprawiedliwością. Emocje moralne w różnych nurtach badań okazały się mediatorami związku między procesami poznawczymi (atrybucjami, przekonaniami politycznymi) a tendencjami behawioralnymi. Za sprawą obecności emocji moralnych w mediach społecznościowych wyłoniła się nowa perspektywa ich badania.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Antropologia imago Dei jako odpowiedź na antropologię gender

Gender theory głosi, że istnieje odwieczny konflikt mężczyzn i kobiet, któremu można zaradzić jedynie przez zaprzeczenie istnienia płci biologicznej i zaakceptowanie "płci kulturowej" – gender, tak by zniknęły różnice pomiędzy mężczyzną i kobietą i powstało społeczeństwo aseksualne. Celem artykułu jest ukazanie, na czym polega ideologia gender i wskazanie na jej filozoficzne zaplecze w postaci marksizmu i konstruktywizmu. Odpowiedzią na tę niszczącą jednostkę, rodzinę i społeczeństwo ideę jest przesłanie Księgi Rodzaju 1–2, gdzie mowa jest o stworzeniu człowieka na obraz i podobieństwo Boga – imago Dei. Dziś szczególnie mocno trzeba przypominać, że wierzymy nie tylko w Odkupienie człowieka przez Boga – Człowieka, ale i w Boga – Stwórcę świata i człowieka, i wszystkie konsekwencje, które z tego wynikają.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Społeczne koszty wdrażania ideologii gender

Teoria gender, rozwijająca się w naukach społecznych od połowy XX wieku, wyrosła ponad dyskurs akademicki i stała się kategorią polityczną. Przez zwolenników przedstawiana jest jako narzędzie przeciwdziałania przemocy wobec kobiet oraz realizowania zasady równości płci na wszystkich płaszczyznach egzystencji. Analiza kluczowych postulatów gender za pomocą wypracowanej przez R. Putnama oraz F. Fukuyamę teorii kapitału społecznego prowadzi do odmiennych wniosków. Celem artykułu jest przedstawienie wybranych kosztów ponoszonych przez społeczeństwo w wyniku wdrażania postulatów teorii gender w programy polityczne, ekonomiczne i edukacyjne. Artykuł przedstawia najważniejsze kryteria tej teorii, jej analizę z perspektywy socjologicznej, antropologicznej oraz apologię katolicką wobec głównych jej założeń.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czy tylko powierzchowny tokenizm? Sytuacja ludności rdzennej w Kanadzie po wyborach parlamentarnych w Kanadzie w 2015 roku

Już pierwsze decyzje nowo wybranego premiera Justina Trudeau dotyczące składu jego gabinetu odzwierciedlały to, w jaki sposób zamierza on prowadzić swoją politykę względem mniejszości zamieszkujących teren Kanady. Znaleźli się w nim emigranci w pierwszym pokoleniu, sikhowie w turbanach, przedstawiciele Pierwszych Narodów Kanady, niepełnosprawni. Zachowano też w nim idealny parytet płci. Oczywiście, można krytykować takie działania jako powierzchowny tokenizm, który nie rozwiązuje problemów, a jest jedynie praktyką symbolicznych starań na rzecz włączania przedstawicieli grup zdominowanych w struktury instytucjonalne by wytworzyć wrażenie otwartości i tolerancji. Jednak jak można przypuszczać zmiany proponowane przez rząd Trudeau to realna zmiana ideologiczna, ponieważ na samą edukację rdzennej ludności Kanady, która do lat 90 XX wieku uczyła się w systemie IRS (szkół rezydencjalnych), przeznaczono w budżecie na rok 2016 ponad siedem miliardów dolarów.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Przemiany związków intymnych w dyskursach kobiecych – na marginesie projektu badawczego

Związki intymne jako konstrukty społeczne, ulegają różnorodnym przemianom. Przyczynia się do tego demokratyzacja życia osobistego opisywana przez A. Giddensa. Jego zdaniem, oddzielenie seksualności od prokreacji jest główną przyczyną przemiany związków w kierunku tzw. czystych relacji, opartych na głębokiej intymności. Tego typu związki wciąż jednak pozostają niedoścignionym ideałem z powodu subtelnych relacji władzy kształtujących bliskie relacje, niezauważalnie zawłaszczających obszar intymności, rzeźbiących codzienne praktyki tak, aby poddanie się ich dyktatowi wydawało się jedynym słusznym, samodzielnie dokonanym wyborem. Artykuł jest próbą ukazania sposobów postrzegania przemian zachodzących w relacjach intymnych na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat przez współczesne kobiety. Zostaną one zaprezentowane na podstawie danych uzyskanych z wywiadów fokusowych oraz wywiadów indywidualnych przeprowadzonych w ramach projektu „Kobiety w związkach intymnych. Studium empiryczno-krytyczne” (NCN 2011/01/D/HS6/02470).

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Niegotowość i zmiana. Charakterystyka edukacji dziecka romskiego.

Edukacja dziecka romskiego pojmowana jako relacja w procesie dialogicznego nauczania jest doświadczeniem szczególnym. Jego analiza dokonuje się dzięki pogłębionej refleksji stojącej po stronie nauczyciela-badacza i prowadzi do interesujących konstatacji. Nauczanie dziecka romskiego (Roma rumuńskiego) wymaga nauczycielskiego podejścia, które nie będzie koncentrowało się jedynie na celach. Istotny jest sam proces charakteryzujący się przede wszystkim niegotowością i zmiennością. Obserwujemy edukację w procesie powstawania, której wartość polega głównie na zaskoczeniach, zdziwieniach, odkryciach i na niepowtarzalności. W takim procesie konstytuuje się też autorytet nauczyciela. Tworzą go działanie twórcze i ironiczna postawa. Prezentowany artykuł jest próbą rekonstrukcji tego procesu na podstawie osobistego doświadczenia.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rozumienie jako powracanie do bycia autentycznego Martin Heidegger i literatura

Artykuł stanowić będzie próbę hermeneutycznej refleksji nad rozumieniem jako byciem-w-świecie, pojmowanym jako poszukiwanie tożsamości. Tożsamość ujęta będzie z jednej strony jako codzienne zadanie, a z drugiej – rodzaj nieusuwalnego napięcia pomiędzy dochodzeniem do siebie i uciekaniem od siebie. Kategoria sobości zinterpretowana zostanie w kontekście etyki autentyczności Charlesa Taylora, a zwłaszcza hermeneutyki Heideggera.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Ekologia osoby. Relacyjno-społeczne aspekty funkcjonowania dorosłych dzieci lesbijek i gejów

W artykule skupiono się na prezentacji pracy badawczej M. Regnerusa opublikowanej w 2012 roku, ukierunkowanej na rozpoznanie relacyjno-społecznego wymiaru funkcjonowania osób dorosłych, które w wieku rozwojowym były pod opieką osób żyjących w związkach jednopłciowych. Próbą badawczą byli młodzi dorośli w wieku 18-39 lat. Próba obejmowała respondentów stanowiących reprezentatywną próbę młodych dorosłych Amerykanów. W artykule ukazano podstawowe statystyczne różnice między grupami eksperymentalnymi (dzieci matek lesbijek i ojców gejów) a grupą kontrolną (dzieci wychowywane w pełnych rodzinach przez heteroseksualnych rodziców żyjących w stabilnym związku). Porównania dotyczyły między innymi pozycji społeczno-ekonomicznej, aktualnej sytuacji rodzinnej, więzi z rodziną macierzystą, identyfikacji seksualnej. Statystycznie istotne różnice między grupami eksperymentalnymi a grupą kontrolną wystąpiły w 25 na 40 (63%) zmiennych (grupa respondentów wychowywanych przez matki lesbijki) i 11 (28%) zmiennych (grupa respondentów wychowywanych przez gejów). Wszystkie te różnice wskazywały na lepsze wskaźniki rozwojowe młodych dorosłych wychowywanych w rodzinach heteroseksualnych. Omówione wyniki badań nie są spójne z badaniami, na które powołuje się w oświadczeniu z 2004 roku Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA), domagające się prawa do adopcji dzieci dla związków jednopłciowych. Przyczyny tej niezgodności są szczegółowo dyskutowane w następnej części opracowania. Autorka zauważa między innymi, że prace badawcze uwzględnione w raporcie APA odnoszą się do pewnych wycinków życia psychicznego badanych dzieci, wychowywanych przez matki lesbijki i ojców gejów. Problemy identyfikacji płciowej i orientacji seksualnej nie były wnikliwie analizowane. Nie badano w ogóle wyższych mechanizmów kontroli i integracji zachowania (koherencji osobowości, systemu wartości, postawy wobec życia rodzinnego i tak dalej), których jakość ma szczególne znaczenie dla zdrowia psychicznego jednostki. We wnioskach zwrócono między innymi uwagę na fakt, że związki partnerskie osób jednej płci istniały zawsze i nie są fenomenem naszych czasów. Niektóre z nich bez względu na literę prawa będą sprawować opiekę nad dziećmi, stanowiąc wyzwanie dla służby zdrowia, organizacji pozarządowych, placówek psychoterapeutycznych, a także wymiaru sprawiedliwości.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne