rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Typologie stanów rzeczy

TYPOLOGIES OF STATES OF AFFAIRS
        Summary
        A number of typologies of states of affairs/situations/propositions have been proposed in the literature. Those typologies differ in many ways. In a bottom-up approach, the types of verbs/predicates as individual base elements are fi rst specifi ed in great detail. Behind each class of situations stands a class of verbs. In a top-down approach, an over-view of the system, of the type of discourse or text as phenomena of human communica-tion and interaction is fi rst undertaken. The analysis constitutes an attempt to show the inadequacy of the accounts using an approach to the whole as a sum of its parts.
        TYPOLOGIE STANÓW RZECZY
        Streszczenie
        W literaturze przedstawiono wiele typologii stanów rzeczy, spraw czy sytuacji, które pod wieloma względami różnią się między sobą. W artykule tym szczegółowo określone są wpierw, zgodnie z podejściem indukcyjnym, typy czasowników/predykatów jako elementy podstawowe. Za każdą kategorią sytuacji stoi odpowiednia klasa czasowników. Z kolei podejście dedukcyjne pozwala na podjęcie próby omówienia systemu, typu dyskursu czy tekstu w ramach zjawiska ludzkiej komunikacji i interakcji. Analiza ma na celu wykazanie nieadekwatności typologii przy zastosowaniu podejścia do całości jako sumy jej części.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Historia języka rosyjskiego: teoria i manipulacja

THE HISTORY OF THE RUSSIAN LANGUAGE: THEORY AND MANIPULATION
        Summary
        Models of language competition usually favor the central language over those of the peripheries. Yet the Russian language has failed to establish its hegemony both in the tsarist and Soviet empires. While the tsarist period is briefl y touched upon in the introduction, the present study concentrates on the “missed second opportunity” - the Soviet and post-Soviet period. It attempts to explain the causes for the second failure against a broad historical background, beginning with Lenin’s generous linguistic policy, through the elevation of Russian as the language of the “Soviet People” and of the “Communist Future” in the post-Stalin period, to the current (1992) retreat under local and global challenges. The role of language grievances in promoting national self-assertiveness and causing the present anti-Russian backlash in the republics is highlighted. The paper ends with a discussion of the future prospects of Russian as a second language.
        HISTORIA JĘZYKA ROSYJSKIEGO: TEORIA I MANIPULACJA
        Streszczenie
        Modele kompetencji językowej zazwyczaj faworyzują język centralny na tle języków z obszaru peryferyjnego. Jednakże język rosyjski nie zdołał ustanowić własnej hegemonii ani w imperium carskim, ani w sowieckim. Chociaż okres carski jest we wstępie pokrótce omówiony, to niniejszy artykuł skupia się na „niewykorzystanej drugiej szansie” - okresie sowieckim i postsowieckim. Podjęta zostaje tu próba wyjaśnienia przyczyn owego niepowodzenia na szerokim tle historycznym, począwszy od polityki językowej Lenina, poprzez wyniesienie języka rosyjskiego jako języka „Ludu Sowieckiego” i „Komunistycznej Przyszłości” w okresie poststalinowskim, aż po obecne (1992) wycofanie się w wyniku lokalnych oraz globalnych wyzwań. Uwypuklona jest tu rola językowego poczucia krzywdy, jeśli chodzi o promowanie narodowej pewności siebie i powodowanie gwałtownego sprzeciwu antyrosyjskiego manifestowanego w republikach rosyjskich. Artykuł kończy dyskusja nad przyszłymi perspektywami języka rosyjskiego jako języka obcego.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Metodologia współczesnego językoznawstwa rosyjskiego

METHODOLOGY OF THE CONTEMPORARY RUSSIAN LINGUISTICS
        Summary
        In the late 20th century, the Russian linguistics has changed, especially with regard to research philosophy, methods applied and the subject of study. The anthropocentric paradigm in the language studies contributed to the emergence of various schools and, therefore, brought about a particular vagueness of terminology and alliances between linguistics and other scientifi c disciplines. However, the anthropocentric paradigm enriched linguistics with sophisticated techniques of study of various language phenomena; co-operation with other sciences brought out a new modus of speculation about language that is referred to as synergetic. The article points out that synergetics is highly applicable to the study of complex systems such as generative paradigms, semantic category etc. The author’s standpoint is that synergetics claims to become a new scientifi c paradigm that might aggregate a scientifi c, religious and esoteric understanding of language, human and universe.
        METODOLOGIA WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKOZNAWSTWA ROSYJSKIEGO
        Streszczenie
        U schyłku XX w. rosyjskie językoznawstwo zmieniło się, zwłaszcza w odniesieniu do fi lozofi i i przedmiotu badań, a także stosowanych metod. Antropocentryczny paradygmat w badaniach językowych przyczynił się do powstania różnych szkół i dlatego też skutkował szczególnym rozmyciem terminologii oraz sojuszem językoznawstwa z innymi dyscyplinami naukowymi. Jednak antropocentryczny paradygmat wzbogacił językoznawstwo o wyszukane techniki badawcze różnych zjawisk językowych; współdziałanie z innymi naukami przyczyniło się do powstania nowego sposobu spekulacji o języku, który określa się jako synergetyczny. W artykule wykazano, że synergetyka ma szerokie zastosowanie przy badaniu złożonych systemów, takich jak paradygmaty generatywne, kategoria semantyczna itd. Autorka zajmuje stanowisko, że synergetyka ubiega się o miano nowego paradygmatu naukowego, który może scalić naukowe, religijne i ezoteryczne rozumienie języka, człowieka i świata. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Власть - этика - экзистенция (замечания по поводу романа Петра Алешковского Крепость)

Władza - etyka - egzystenja (uwagi o powieści Piotra Aleszkowskiego Twierdza)
         
        Wykorzystując metaforyczne konotacje terminologii wypracowanej na gruncie teorii postkolonialnej, autor przeprowadza analizę mechanizmów wewnętrznej kolonizacji rządzących światem powieści Piotra Aleszkowskiego Twierdza.
          
        Power - ethics - existence (some comments on the novel Fortress by Piotr Aleshkovsky)
          
        Using methaphorical connotations of therms elborated within a postcolonial theory the author analyzes mechanisms ruling in the world of the novel Fortress (Крепость) by Piotr Aleshkovsky.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
GLOTTODYDAKTYCZNE IMPLIKACJE W KONTEKŚCIE ZŁOTEGO JUBILEUSZU OLIMPIADY JĘZYKA ROSYJSKIEGO

Olimpiada Języka Rosyjskiego jest zdeterminowana całą gamą różnorodnych problemów. Do nich należą, między innymi, te, które w przekonaniu autora niniejszych rozważań mają pierwszoplanowe znaczenie i dotyczą:
                            -   kryteriów wyboru języka obcego w polskim systemie edukacji narodowej;
                            -   statusu języka rosyjskiego w nowych warunkach geopolitycznych z uwzględnieniem sfery motywacyjnej w jego akwizycji;
                            -   zarysowania nowych, bardziej racjonalnych potrzeb w opanowywaniu języka rosyjskiego.
         Przedstawione w danej publikacji implikacje glottodydaktyczne i inne, na tyle Złotego Jubileuszu Olimpiady Języka Rosyjskiego w Polsce stanowią pewien przyczynek do współczesnego spojrzenia na język rosyjski oraz inne języki obce.
          
         Wyrazy kluczowe: nowe warunki geopolityczne, Olimpiada Języka Rosyjskiego, Złoty Jubileusz, motywacja instrumentalno‑integrująca, motywy pragmatyczno‑utylitarne, kompetencja interkulturowa, kompetencja lingwistyczna, kompetencja komunikatywna.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Влияние переводческих решений на изменение образа главного героя фильма Калина красная (в переводе на польский язык)

Wpływ wyborów translatorskich na zmiany w sylwetce głównego bohatera filmu Kalina czerwona w tłumaczeniu na język polski
        Artykuł stanowi próbę przeanalizowania niektórych wyborów translatorskich, za-stosowanych w tłumaczeniu filmu kalina czerwona na język polski. rozpatrywa-ne przykłady zostały przez autora podzielone na podgrupy: żargonizmy, przysłowia, wypowiedzi intertekstualne, które współtworzą językowy autoportret bohatera. Autorka artykułu, analizując wybrane zagadnienia, stara się wyjaśnić, w jakim stopniu zaproponowane przez tłumacza wersje oddają charakter wypowiedzi głównego bohatera, dlaczego postać ta traci wiele cech istotnych dla charakterystyki i zrozumie-nia jej tragicznego losu. analiza wybranych przykładów oraz wyprowadzone na jej podstawie wnioski nasuwają też ważne pytanie o odpowiedzialność tłumacza, który wprowadza film do kultury przyjmującej, występując w roli łącznika pomiędzy dwoma odmiennymi światami.
        The impact of translator’s choices on changes of the main ccaracter in the translation of the film The Red Snowball tree into the Polish language
        The article intends to present an attempt to analyze some translator’s choices and strategies applied in translation of Vasily shukshin’s film The Red Snowball Tree into the polish language. such important issues as jargons, proverbs, intertextual utterances that cocreate a linguistic selfportrait of the main character, are divided by the author into subgroups. While analysing solutions proposed by the translator, the author of the article tries to explain the extent to which they reflect the character of expressions of the main character. the author also tries to emphasize all the changes that happen with the main character and proposes her own solutions of the translation. a matter of the responsibility of the translator for all changes, which influence on the characteristics of the main character, is also regarded.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Śmierć w poezji Nikołaja Rubcowa

ŚMIERĆ W POEZJI NIKOŁAJA RUBCOWA
        Streszczenie
        Artykuł poświęcony jest mało zbadanemu zagadnieniu z życia i twórczości Nikołaja Rubcowa. Na materiale wierszy poety oraz świadectw współczesnych, a także prac krytycznych i naukowych autor akcentuje rangę problematyki śmierci w dziele poety. Temat pogranicznego stanu między życiem i śmiercią, motywy egzystencjalne i eschatologiczne to stały element twórczości poety. Dla Rubcowa śmierć była nie tylko ciemną i tajemniczą granicą życia. Jego bohater liryczny także po śmierci nie zamierza szukać spokoju, niepokoi go bowiem los ukochanej ojczyzny.
        DEATH IN NIKOLAI RUBTSOV’S POETRY
        Summary
        Author of the essay deals with a little-studied side of life and writings of the eminent Russian poet. The author of the essay uses Rubtsov’s poems and the testimonies of his contemporaries, critics and literary theorists to demonstrate great importance of the subject. The point is that the concept of borderline state between life and death, existential and eschatological motifs run through all the artistic legacy of the poet who died in a tragic way. However the researcher argues that for Rubtsov death was not only a dim and mysterious border of existence. The character of his poems does not intend to rest in peace, but continues to be preoccupied with the future of his beloved motherland even after his death. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Когнитивно-прагматические и кросс-куль-турные механизмы создания комического эффекта в жанре политической пародии

Kognitywno-pragmatyczne i międzykulturowe mechanizmy tworzenia efektu komicznego w parodii politycznejs
        Artykuł prezentuje zagadnienia kognitywno-pragmatycznych i międzykulturowych mechanizmów wywoływania efektu humorystycznego w parodii politycznej jako popularnym gatunku dyskursu komicznego. autorka dokonuje syntezy różnorodnych poglądów w kwestii źródeł efektu komicznego, a następnie analizгоу synkretyzm werbalnych, wizualnych i muzycznych technik karnawalizacji pierwotnej ramy sytuacji politycznej w celu wykreowania komizmu tekstowego.
        Cognitive-pragmatic and cross-cultural mechanisms of creation of a comic effect in the genre of political parody
        This article is devoted to studying of cognitive-pragmatic and cross-cultural mecha-nisms to create a comic effect in the popular genre of comic discourse - political parody. the author examines different approaches to the study of the category of the comic and analyzes the syncretism of verbal, visual and musical techniques of carnivalization of the original frame of the political situation in order to create the comic of the text.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
ОСОБЕННОСТИ ОТРАЖЕНИЯ СОБЫТИЯ «САНКЦИИ ПРОТИВ РОССИИ» ЯЗЫКОВЫМ СОЗНАНИЕМ АДРЕСАНТА В ИНТЕРНЕТ-КОММУНИКАЦИИ

Artykuł ma na celu określenie sposobów odzwierciedlenia obiektu społeczno-medialnego „sankcje wobec Rosji” z perspektywy językoznawstwa kognitywnego. Jako materiał badawczy posłużyły wypowiedzi Rosjan pobrane z zasobów internetowych. Autorka koncentruje się na trzech głównych komponentach (wydarzenie, ocena, emocje) stanowiących strukturę semantyczną badanego konceptu. Kształtowaniespołeczno-medialnego obiektu „sankcje wobec Rosji” opiera się na realizacji wielu binarnych opozycji, wśród których pierwszorzędne znaczenie ma dychotomia„swój–obcy”.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
«Счастливые люди». Образ художника в цикле очерков Юрия Домбровского Гонцы

„Szczęśliwi ludzie”. Obraz artysty w cyklu szkiców Jurija Dombrowskiego Гонцы
         
        Przedmiotem refleksji w niniejszym artykule jest obraz artysty w ujęciu Jurija Dombrowskiego. Pisarz uważał artystów i, szerzej, twórców kultury, za „ludzi szczęśliwych”. Szczęście dla artysty w jego pojęciu to posiadanie talentu, możliwość rozwoju, uczestnictwo w kulturze. Podjęta została także próba udowodnienia, że bohaterowie zbioru szkiców Гонцы są bliscy Dombrowskiemu jako artyście i człowiekowi ze względu na stosunek do sztuki, kultury i sposób postrzegania świata.
        „Happy people”. The artist’s image in a series of sketches by Jurij Dombrowski Гонцы
         
        A matter of reflection in this article is the artist’s image in Jurij Dombrowski’s perspective. The writer considered artists and, more broadly, the culture’s creators as “happy people”. In his point of view, the happiness for artists would be having talent, development opportunities and participation in the culture. Also attempt of proving that the characters in Гонцы essays collection are close to Dombrowski as an artist and human, given his attitude to art, culture and his worldview, has been made.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Andrzej de Lazari, Oleg Riabow, Magdalena Żakowska: Europa i Niedźwiedź

Bożena Żejmo
        Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń, Poland
        bozena.zejmo@umk.pl
         
        Andrzej de Lazari, Oleg Riabow, Magdalena Żakowska: Europa i Niedźwiedź. Warszawa: Wydawnictwo Centrum Polsko-        -Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia 2013 .

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Artur Czapiga: Gramatyka konfrontatywna rosyjsko-polska. Morfologia. Składnia zdania pojedynczego

Anna Rudyuk
        Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów, Poland
        annarudyk@wp.pl
         
        Artur Czapiga: Gramatyka konfrontatywna rosyjsko-polska. Morfologia. Składnia zdania pojedynczego. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego 2013

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Sprawozdanie z Międzynarodowego Seminarium Semiotycznego Текст как динамический объект

Marianna Chłopek-Łabo, Krzysztof Korczyński
        Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Poland
        marianna.labo@gmail.com; prz.ru@op.pl
         
        Sprawozdanie z Międzynarodowego Seminarium Semiotycznego Текст как динамический объект. Kraków 4–5.06.2014 r.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
АНТИЖИТИЙНЫЕ МОТИВЫ ПОВЕСТИ НИКОЛАЯ ГОГОЛЯ ШИНЕЛЬ

MOTYWY ANTYHAGIOGRAFICZNE W POWIEŚCI NIKOŁAJA GOGOLA PŁASZCZ
         W artykule opierającym się na materiale powieści Nikołajа Gogola Płaszcz są sprawdzane o obecności w tym dziele hagiograficznych motywów i religijnego sensu.
         Przy analizie tekstu autor dochodzi do wniosku, że powieść nie posiada typowych cech charakterystycznych dla opisów żywotów świętych, co jest zgodne z popularną opinią innych badaczy tekstów Gogola, ale wręcz odwrotnie.  Аutor dochodzi do wniosku, że Nikołaj Gogol wykorzystuje strukturę antyhagiografijną w celu budowania antytekstu i tworzenia innej kulturowej rzeczywistości - antyświata, który pomaga mu rozwiązać pewny literacki cel.
          
         THE OPPOSITE HAGIOGRAPHY IN THE NIKOLAI GOGOL’S STORY THE OVERCOAT
         In the article based on the Nikolai Gogol's The Overcoat are being verified the hypotheses about the actual presence of hagiographic motifs and a religious sense in the story.
         Author concludes that the story isn’t providing us with the typical genre based on the descriptions of a saint’s life as has been suggested by many researchers before, but is actually the opposite of the genre. This brings out the genre in Russian literature - «the anti-life». Exploring development of this genre in Russian literature, the author concludes that Gogol uses this structure in order to build and create a different cultural reality - «anti-world», which helps him to solve a certain literary goal.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Aktualizacja konceptu ‘pamięć’ w staroobrzędowym Synodyku wojnowskim

AKTUALIZACJA KONCEPTU ‘PAMIĘĆ’ W STAROOBRZĘDOWYM SYNODYKU WOJNOWSKIM
        Streszczenie
        W artykule została zbadana aktualizacja konceptu ‘pamięć’, czyli jego materialne wyrażenie w tekście. Za materiał badawczy posłużył specjalny rodzaj literatury religijnej - synodyk - wyrażający pamięć o zmarłych i służący do wypominków. Metodą analizy ram i statystycznej metody badawczej został wyodrębniony sztuczny tekst, który jest główną formą aktualizacji konceptu ‘pamięć’ w Synodyku Wojnowskim. To, z kolei, pozwoliło na wydzielenie z konceptu ‘pamięć’ subkonceptu - wspominanie zmarłych.
        UPDATING THE CONCEPT OF ‘MEMORY’ IN THE OLD BELIEVERS’ SINODIK FROM WOJNOWO
        Summary
        In the article updating the concept of ‘memory’ was analysed through its material expres-sion in the text. The analytical material consisted of a special kind of religious literature, sinodik, which is an expression of remembrance about the dead and was used to mention them in prayers. With the application of frame analysis and statistic methods of research an artifi cial text was delineated, which is the main form of updating the concept of ‘memory’ in the Sinodik from Wojnowo. In turn, it allowed to differentiate a new subconcept from the latter one, i.e. mentioning the dead in prayers.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Psycholingwistyczne aspekty przekładu i komunikacji międzykulturowej

PSYCHOLINGUISTIC PROBLEMS OF TRANSLATION AND INTERCULTURAL COMMUNICATION
        Summary
        The present article is dedicated to the problem of translation and intercultural commu-nication within the range of psycholinguistic.  The author researches various aspects of attributes typical for the given language and culture. Special attention is given to the system of linguistic similarities and differences between various languages that refl ect upon pa-rallels and diversities in the conceptual system of their users.  The comparison of Russian and Kazakh linguistic systems exemplifi es the differences in the national mentality. 
        PSYCHOLINGWISTYCZNE ASPEKTY PRZEKŁADU I KOMUNIKACJI MIĘDZYKULTUROWEJ
        Streszczenie
        Artykuł jest poświęcony problemowi tłumaczenia i komunikacji międzykulturowej w zakresie psycholingwistyki. W różnych językach można zaobserwować zbiór atrybutów, który charakteryzuje daną kulturę, pewne stereotypy, właściwe rodzimym użytkownikom języka, podobieństwa i różnice na poziomie leksykalno-semantycznym między użytkownikami dwóch różnych języków, za którymi kryją się różnice i podobieństwa w pojęciowym systemie myślenia użytkowników języka. Do elementów narodowej specyfi ki wspólnoty językowej, które utrudniają zrozumienie niektórych fragmentów tekstów obcojęzycznym odbiorcom, zaliczamy luki leksykalne (lexical gap/lacuna). W artykule omówiono przykłady luk frazeologicznych odzwierciedlających specyfi kę mentalności narodowej w językach kazachskim i rosyjskim.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii