rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zasady pomiarów efektywności środowiskowej w cyklu życia produktów

Jednym z celów działań Komisji Europejskiej (KE) jest wprowadzenie jednolitych zasad pomiaru efektywności środowiskowej bazujących na metodzie oceny cyklu życia (Life Cycle Assessment – LCA), która może mieć szerokie zastosowanie m.in. w ekoznakowaniu czy ocenie technologicznej wyrobów, usług, technologii itp. Stąd też od 1 listopada 2013 r. realizowana jest faza pilotażowa projektu KE dotyczącego opracowania wspólnych metod pomiaru efektywności środowiskowej w cyklu życia produktów i organizacji, która ma na celu opracowanie dokumentów przewodnich w tym zakresie. Obejmuje ona opracowanie wytycznych (Category Rules) dotyczących obliczania, weryfikowania i komunikowania tzw. śladów środowiskowych dla 25 kategorii produktów oraz dwóch organizacji. W artykule przedstawiono zasady pomiaru efektywności środowiskowej na bazie oceny cyklu życia, w odniesieniu do założeń projektowanej metodyki śladu środowiskowego.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Produktywność hodowli mikroglonów Chlorella vulgaris w warunkach laboratoryjnych

Biomasa glonów coraz częściej uważana jest za potencjalny surowiec mogący służyć do produkcji biopaliw oraz energii elektrycznej czy cieplnej. Dodatkowo algi zawierają całe bogactwo substancji odżywczych, mogą więc stanowić źródło pożywienia dla ludzi i zwierząt hodowlanych. Ich właściwości biosorpcyjne sprawiają, że działają oczyszczająco na organizm i dlatego są przyjmowane w celu detoksykacji lub jako suplementy zróżnicowanej diety. Hodowla alg nie wymaga dużych powierzchni, a ponadto wskaźnik produkcji ich biomasy jest dużo wyższy niż roślin naczyniowych. Wymaga to jednak prowadzenie jej w ściśle określonych warunkach procesowych, których zakres zmian określa się na drodze doświadczalnej. Uwzględniając konieczność ustalenia odpowiednich warunków procesowych dla ściśle określonych rodzajów mikroalg, w pracy dokonano przeglądu literatury z zakresu warunków hodowli mikroglonów z gatunku Chlorella oraz przedstawiono wyniki badań własnych przeprowadzonych w fotobioreaktorze laboratoryjnym.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu zaopatrzenia w niektóre makro- i mikro-elementy pomidora uprawianego na Lubelszczyźnie

W latach 2009–2011, na Lubelszczyźnie, przeprowadzono badania środowiskowe, których celem była ocena zaopatrzenia w makro- i mikroelementy roślin pomidora. Ocenę tę przeprowadzono po wykonaniu analiz chemicznych liści tych roślin. Liście pobierano z plantacji prowadzonych w siedmiu miejscowościach. Próbki liści pobierano w czasie zbioru owoców. Analizy chemiczne zostały wykonane w akredytowanym laboratorium Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej w Lublinie. W analizowanym materiale oznaczono: suchą masę, ogólne zawartości azotu wg metody Kjeldahla, fosforu metodą wanado-molibdenową, potasu i wapnia metodą fotometrii płomieniowej, magnezu, miedzi, cynku, manganu i żelaza metodą ASA, a boru metodą kurkuminową. W liściach roślin obliczono średnią zawartość i odchylenie standardowe makro- (N, P, K, Ca i Mg) i mikroelementów (Cu, Zn, Fe, Mn, B) oraz określono współzależności występujące pomiędzy tymi pierwiastkami. Zaopatrzenie pomidora uprawianego na plantacjach Lubelszczyzny w makroelementy w większości przypadków wykazywało przekroczenie zakresu optymalnego. Jedynie zawartość azotu w liściach mieściła się w zakresie optymalnym, a fosforu, potasu, wapnia i magnezu przekraczała ten zakres. Zaopatrzenie pomidorów uprawianych na Lubelszczyźnie w mikroelementy w większości przypadków przekraczało zakres optymalny, a w jednym – niedoborowy. Zakres optymalny przekraczała zawartość w liściach: miedzi, cynku, manganu i żelaza; niedoborowy – boru. Stwierdzono, że spośród oznaczanych makro- (N, P, K, Ca, Mg) i mikroelementów (Cu, Zn, Mn, Fe i B) jedynie w nielicznych przypadkach (3) wystąpiły istotne, dodatnie zależności pomiędzy oznaczanymi pierwiastkami. Należy jednak zauważyć, że tylko w jednym przypadku współczynnik determinacji przekroczył 50% (77,1%).

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie oraz perspektywy rozwoju technologii granulacji tlenowej w oczyszczaniu ścieków

W ostatnich latach są prowadzone badania nad granulacją biomasy w warunkach tlenowych zarówno w skali laboratoryjnej, jak i technicznej. Granule tlenowe to zwarte, sferyczne zbiorowiska mikroorganizmów, powstające w wyniku samorzutnej immobilizacji. Biomasę granulowaną wyróżniają bardzo dobre właściwości sedymentacyjne, długi wiek osadu oraz możliwość symultanicznego usuwania biogenów w strukturze granuli, co pozwala efektywnie oczyszczać ścieki w pojedynczym reaktorze. W pracy przedstawiono informacje o formowaniu, morfologii i strukturze gatunkowej granul, jak również przytoczono przykłady zastosowania tlenowej biomasy granulowanej do oczyszczania ścieków, w tym zawierających wysokie stężenia związków azotu czy związki toksyczne. Technologia granul tlenowych przedstawiona została jako atrakcyjna ekonomicznie i środowiskowo alternatywa dla systemów opartych o klasyczny osad czynny lub błonę biologiczną. W pracy zaprezentowano dane o instalacjach z granulami tlenowymi w skali technicznej na świecie oraz przedstawiono możliwości zastosowania technologii w warunkach krajowych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ obciążenia osadu beztlenowego ładunkiem substancji organicznych zawartych w serwatce na kinetykę przemian fermentacyjnych

Przeprowadzone badania miały na celu określenie wpływu obciążenia modelowych komór beztlenowych ładunkiem substancji organicznych zawartych w serwatce kwaśnej na kinetykę przemian fermentacyjnych. Określono tempo produkcji biogazu oraz ilość i skład jakościowy gazowych produktów metabolizmu osadu beztlenowego. Najwyższą ilość uzyskanego biogazu wynoszącą 945 ml uzyskano podczas zastosowania obciążenia układu na poziomie 4,0 g/l, przy współczynniku szybkości produkcji k na poziomie 0,25 1/d. Szybkość wytwarzania biogazu rosła wraz ze zwiększaniem początkowego ładunku związków organicznych wprowadzanych do modelowych komór fermentacyjnych i mieściła się w zakresie od 96,3 do 236,5. Analiza składu biogazu wykazała, iż najwyższe stężenie metanu uzyskano przy obciążeniu 1,0 g/l.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Własności popiołów lotnych pochodzących ze spalania odpadów przemysłowych i medycznych i ich wpływ na środowisko

Celem pracy jest zbadanie potencjalnych zagrożeń dla środowiska jakie niesie ze sobą spalanie szczególnie niebezpiecznych odpadów przemysłowych oraz medycznych. Wśród wielu odpadów, które w sposób kontrolowany poddawane są spalaniu, specyficznymi odpadami są odpady medyczne i odpady elektroniczne, które wymagają odrębnego traktowania ze względu na ich skład chemiczny. W ostatnich latach obserwuje się duże zainteresowanie możliwością wykorzystania obróbki termicznej do procesu degradacji odpadów przemysłowych oraz medycznych. Jakkolwiek metody termicznej utylizacji odpadów specyficznych należą do metod bezpiecznych i przyjaznych dla środowiska a spalanie umożliwia zmniejszenie objętości składowanych odpadów, to pozostaje jednak problem zarówno składowania uzyskanych popiołów jak i problem usuwania powstających związków lotnych i popiołów lotnych które przyczyniają się do zanieczyszczenia atmosfery. Odrębnym problemem jest odzyskiwanie z popiołów dennych i lotnych deficytowych składników np. złota, miedzi czy też metali ciężkich i ziem rzadkich. Obecność tworzyw sztucznych pochodzących np. z opakowań powoduje, że w czasie spalania do atmosfery przedostają się opary chloru, dioksyn, furanów oraz związki metali ciężkich, dodawanych do spalanych materiałów w postaci barwników czy składników PCV. popiół denny po spaleniu odpadów medycznych zawiera głównie związki wapnia, chloru, krzemu i aluminium w postaci tlenków, soli, zaś popiół lotny charakteryzuje się dużą zawartością chloru i metali ciężkich.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rekultywacyjna efektywność osadów ściekowych na składowisku odpadów posodowych w Janikowie

Wśród różnych sposobów przyrodniczego użytkowania osadów ściekowych najbardziej zasadne jest stosowanie ich do zazieleniania (roślinnej rekultywacji) składowisk drobnoziarnistych odpadów o dużym potencjale glebotwórczym, ale bardzo podatnych na erozyjne działanie wiatru i opadów atmosferycznych. Janikowskie odpady technologiczne mają ciekłą konsystencję, zawierają drobnoziarniste (pyłowe) i rozpuszczalne w wodzie związki wapnia, są bardzo alkaliczne i słone. Odpady te składowano i odwadniano w wielkopowierzchniowych nadpoziomowych basenach gruntowych. Łączna powierzchnia wszystkich wyeksploatowanych stawów osadowych (wraz z drogami i skarpami) wynosi ponad 105 ha. Gruntowo-atmosferyczne odwadnianie odpadów skutkowało intensywnym pyleniem przesychających (w tym suchych) powierzchni składowiska. Bardzo duża pyłowa uciążliwość dla okolicznej ludności, funkcjonowania infrastruktury technicznej i motoryzacji, sprawiła konieczność niezwłocznej jej likwidacji. Uznano, że ukształtowanie zwartej i stabilnej szaty roślinnej będzie najskuteczniejszym sposobem ochrony składowiska przed pyleniem. Szata roślinna ograniczy ponadto infiltrację soli ze składowiska do wód podziemnych i przyległych użytków gruntowych oraz odnowi ekologiczne walory krajobrazu. Stosując odpowiednio duże (rekultywacyjne) dawki osadów ściekowych oraz wysiewając rośliny o dużym potencjale wzrostu i zapotrzebowania na składniki pokarmowe szybko zazieleniono powierzchnię składowiska. Począwszy od roku 2000 do 2012 analizowano zawartości składników mineralnych i roślinach oraz w wierzchniej warstwie rekultywowanego gruntu. Systematycznie badano też skład chemiczny osadów ściekowych. Nie stwierdzono nadmiernych zawartości głównych składników i metali ciężkich w roślinach i w gruncie. Rośliny koszono dwukrotnie w sezonie wegetacyjnym. Zbiory roślin pryzmowano, a po ich informacji wysiewano je jako nawóz organiczny. Zaawansowany rozwój szaty roślinnej i gleby tworzy możliwości uprawy roli na cele gospodarcze (nawozowe, energetyczne, przemysłowe).

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza oddziaływania systemów kanalizacyjnych na odbiornik

Ograniczenie zrzutów ścieków do odbiornika jest obecnie jednym z najważniejszych działań pozwalających zapewnić ochronę wód powierzchniowych. Badania prowadzone w ostatnich latach potwierdzają znaczny wzrost zarówno objętości ścieków opadowych jak i stężeń zanieczyszczeń zawartych w spływach powierzchniowych. Spowodowane jest to głównie przez postępujący proces urbanizacji i związaną z nim rozbudowę miast, a tym samym zwiększenie powierzchni nieprzepuszczalnych. Zrzut ścieków z dużym ładunkiem zanieczyszczeń wpływa w niekorzystny sposób na odbiorniki wodne. Skład jakościowy ścieków jest zróżnicowany i zależy od wielu czynników, przede wszystkim jednak jest ściśle związany z systemem kanalizacyjnym zastosowanym do odwodnienia zlewni. W artykule przedstawiono analizę porównawczą oddziaływania na środowisko trzech podstawowych systemów kanalizacyjnych: kanalizacji ogólnospławnej, rozdzielczej i półrozdzielczej. Analizę przeprowadzono dla typowej zlewni miejskiej, przy wykorzystaniu uśrednionych stężeń podstawowych wskaźników zanieczyszczeń, jakimi są: zawiesina ogólna, związki azotu i fosforu, ChZT, BZT5, wybrane metale ciężkie. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że każdy z wymienionych systemów kanalizacyjnych cechuje się zróżnicowanym oddziaływaniem na środowisko w zależności od przyjętego wskaźnika zanieczyszczenia. Najlepszym z obecnie dostępnych rozwiązań technicznych wydaje się być system kanalizacji półrozdzielczej, wykorzystujący zbiornik retencyjny ze sterowaniem w czasie rzeczywistym (RTC) do regulacji przepływu.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Najgrubsze dęby szypułkowe (Quercus robur L.) województwa zachodniopomorskiego

Dęby szypułkowe Quercus robur L. stanowią w Polsce najokazalsze drzewa, występujące w zasięgu naturalnym. Według różnych źródeł obwód pni najgrubszych drzew mierzony na wysokości pierśnicy przekracza 1000 cm. Dęby przedstawiane były często w literaturze naukowej i popularnonaukowej przede wszystkim ze względu na swoje rozmiary, ale także wartość kulturową i historyczną. Opracowania tego typu najczęściej dotyczyły najbardziej okazałych egzemplarzy tego gatunku w skali kraju. W odniesieniu do Pomorza Zachodniego brak w literaturze naukowej danych dotyczących największych okazów z województwa zachodniopomorskiego, które jest naturalnym miejscem występowania gatunku. Badania przeprowadzone w latach 2017-2018 stanowią próbę usystematyzowania wiedzy w tym zakresie w skali regionu i zostały przeprowadzone na grupie drzew najgrubszych pod względem obwodu pierśnicowego. Analiza objęła szczegółowy opis parametrów dendrologicznych oraz ocenę stanu zdrowotnego według skal stosowanych we współczesnej dendrologii. Uwzględniono również informacje zawarte w źródłach historycznych. Badaniami objęto 12 egzemplarzy dębu szypułkowego Quercus robur L.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Funkcje zbiornika retencyjnego Wisła-Czarne w redukcji fali powodziowej

W redukcji przepływów powodziowych decyduje nie tylko odpowiednio dobrana pojemność powodziowa zbiornika retencyjnego, ale również możliwości sterowania urządzeniami przelewowo-spustowymi. Analizę pracy zbiornika retencyjnego Wisła-Czarne oparto na wyznaczonym hydrogramie dopływu do zbiornika, którego przepływ kulminacyjny jest równy przepływowi maksymalnemu rocznemu o prawdopodobieństwie przewyższenia 1%. Przepływ ten został wyznaczony z formuły opadowej. W celu wyznaczenia hydrogramu dopływu do zbiornika zastosowano model hydrogramu jednostkowego Snydera oraz model SCS (Soil Conservation Service) do wyznaczenia opadu efektywnego. Opad dobowy o prawdopodobieństwie pojawienia się 1% rozłożono w ciągu doby (rozkład gamma) w taki sposób, aby uzyskać oczekiwaną wartość przepływu kulminacyjnego. W analizie przeprowadzono szereg symulacji pracy zbiornika w zależności od stanu początkowego napełnienia zbiornika oraz pracy poszczególnych urządzeń przelewowo-spustowych. Efektem końcowym jest przedstawienie hydrogramów odpływu ze zbiornika w odniesieniu do poszczególnych wariantów.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Pojęcie rekultywacji w naukach biologicznych wobec nowych wyzwań środowiskowych

Utrwaliło się przekonanie, że działalność wydobywcza powoduje duże zmiany środowiska, w tym ubożenie szaty roślinnej, świata zwierzęcego i przekształcenia stosunków wodnych. Tereny poprzemysłowe (w tym pogórnicze i poeksploatacyjne) były klasyfikowane jako tereny zdegradowane, a nawet zdewastowane. Zgodnie z tym podejściem dalsze wykorzystanie tych terenów nie było możliwe bez wykonania zabiegów rekultywacyjnych i przywrócenia, bądź też nadania, wartości użytkowych. W skrajnych przypadkach o rzeczywistości biologiczno-przyrodniczej środowiska decydowała klasyfikacja administracyjno-prawna, a nie obiektywne wartości parametrów biologicznych. Skuteczne metody i kierunki zagospodarowania terenów poprzemysłowych mogą przywrócić tym terenom nową wartość użytkową oraz umożliwić ich wykorzystanie jako unikatowych siedlisk roślinnych. Długotrwałe działania rekultywacyjne ograniczają skutki globalnych zmian (global change mitigation). W niniejszym artykule przedstawiono techniczno-rolnicze aspekty pojęcia rekultywacji oraz określono jej miejsce w naukach biologicznych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ wapnowania i materiałów organicznych na aktywność ureazy i dehydrogenaz w glebie zanieczyszczonej niklem

W glebie pobranej po dwuletnim doświadczeniu wazonowym oznaczono aktywność ureazy, dehydrogenazy i zawartość azotu. W doświadczeniu uwzględniono trzy czynniki: 1 – ilość Ni w glebie (0, 75, 150 i 225 mg  kg<sup>-1</sup> gleby); 2 – wapnowanie (0 i Ca wg 1 Hh); 3 –materiały organiczne (słoma żytnia i węgiel brunatny). Rośliną testową była kupkówka pospolita, której w każdym sezonie wegetacyjnym zebrano po 4 pokosy. Analizowano glebę po każdym pokosie trawy, w obu latach doświadczenia. Stwierdzono, że Ni w dawce 75 mg kg<sup>-1</sup> gleby aktywuje badane enzymy, natomiast dawki większe powodują ich wyraźną dezaktywację. Zarówno wapnowanie jak i materiały organiczne ograniczały negatywny wpływ większych dawek niklu na aktywność dehydrogenaz i ureazy. Jednocześnie słoma i węgiel brunatny powodowały niewielkie zwiększenie zawartości azotu w glebie.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Fizjograficzna ocena zgrupowań organizmów poroślowych estuarium Odry

W oparciu o analizę materiału biologicznego z lat 2007–2009 podjęto próbę wstępnej klasyfikacji pozadennych siedlisk fauny bezkręgowej estuarium Odry. Różnice w składzie taksonomicznym oraz cechach fizykochemicznych wody pozwoliły na wyodrębnienie trzech fizjograficznych zgrupowań w II i III rzędowym estuarium Odry jako zespoły: a/wód słonawych, b/wód słodkich lotycznych zalewu oraz c/wód zatokowo-jeziornych. Zespół strefy wód słonawych charakteryzował się obecnością gatunków słonawowodnych bądź morskich, jak np. Balanus improvisus, Palaemon elegans, Neomysis integer, Rhithropanopeus harrisi czy Mya arenaria. W wyodrębnionej strefie wód słonawych stwierdzono również obecność taksonów słodkowodnych. Zespół strefy wód słodkich lotycznych zalewu charakteryzowało bogactwo gatunkowe ślimaków – Potamopyrgus antipodarum, Borysthenia naticina, Acroloxus lacustris, Physa fontinalis i Lymnaea auricularia oraz larwy jętek z rodzin Caenidae i Baetidae, larwy chruścików należące do gatunków Oecetis ochracea i Athripsodes cinereus, larwy motyla Acentria ephemerella oraz wodne pluskwiaki Corixidae, a także liczne kiełże Dikerogammarus haemobaphes, P. robustoides oraz Gammarus zaddachi. W zespole strefy zatokowo-jeziornej notowano przeważający udział larw ochotkowatych Chironomidae, który dochodził nawet do 80%, Oligochaeata (Stylaria lacustris), larwy i poczwarki Ceratopogo nidae, ale obecne były również młode osobniki kiełży oraz racicznica zmienna.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie konstruktu genowego katG::lux do monitoringu cytotoksyczności i genotoksyczności metoprololu w środowisku

Celem niniejszej pracy była ocena możliwości wykorzystania mikrobiologicznego biosensora Escherichia coli z konstruktem genowym katG::lux w badaniach monitorujących cytotoksyczność i genotoksyczność metoprololu w środowisku. Organizmem modelowym w przeprowadzonej ocenie był szczep Escherichia coli K-12 RFM 443 zawierający konstrukt genowy katG::lux, natomiast analizowanym farmaceutykiem był metoprolol – powszechnie stosowany w leczeniu ludzi lek kardiologiczny należący do grupy β – blokerów. Lek stosowano w stężeniach od 10<sup>–1</sup> mg/cm<sup>3</sup> do 10<sup>–5</sup> mg/cm<sup>3</sup>. Badania wykazały, że metoprolol w stosowanych stężeniach zmieniał poziom ekspresji genu lux i wpływał na aktywność promotora katG. Otrzymane wyniki świadczą o możliwości potencjalnego zastosowania biosensora bakteryjnego Escherichia coli K–12 RFM 443 z fuzją genową katG::lux w monitoringu cytotoksyczności i genotoksyczności pozostałości metoprololu w środowisku.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przestrzenna i czasowa zmienność stężenia azotanów w płytkich wodach gruntowych w miejscu lokalizacji polowej pryzmy obornika

Płytkie wody podziemne są szczególnie podatne na zanieczyszczenie azotanami pochodzenia rolniczego. W pracy podjęto próbę rozpoznania kierunku przestrzennych i czasowych zmian stężenia azotanów w płytkich wodach gruntowych, zalegających pod warstwą piaszczystej gleby, w miejscu okresowego składowiska obornika i w jego najbliższym otoczeniu. Badania przeprowadzono w latach 2009–2015 na terenie gospodarstwa rolnego ukierunkowanego na produkcję mleka, położonego w północno-zachodniej części środkowego basenu Biebrzy, w województwie podlaskim. Stanowisko badawcze zlokalizowano na skraju pola, na którym corocznie uprawiano kukurydzę i gdzie na przełomie lat 2010/2011 i 2014/2015 okresowo składowano obornik. Próbki wód gruntowych pobierano korzystając z 7 studzienek kontrolno-pomiarowych, w odstępach miesięcznych, 4-8 razy w roku. Uzyskane zbiory wyników zawartości azotanów poddano analizie statystycznej z wykorzystaniem analizy wariancji z testem Kruskala-Wallisa. Przeprowadzono również analizę korelacji stężenia azotu azotanowego w wodzie z różnych punktów badawczych oraz analizę jego regresji w kolejnych latach badań. Średnie, roczne stężenie azotu azotanowego w próbkach wód gruntowych pobieranych z poszczególnych studzienek kształtowało się szerokim zakresie wartości od 1,1 do 101,8 mg N-NO<sub>3</sub>∙dm<sup>–3</sup>. W zdecydowanej większości przypadków (86%) wielokrotnie przekraczało ono graniczną wartość dla III klasy jakości wód podziemnych czyli 11,3 mg N-NO<sub>3</sub>∙dm<sup>–3</sup>. Zatem badane wody należy zaliczyć do wód zanieczyszczonych bądź zagrożonych zanieczyszczeniem. Ponad to w ujęciu przestrzennym i czasowym, średnie, roczne zawartości azotanów w badanych próbach wód gruntowych, pobieranych ze studzienek zainstalowanych na terenie stanowiska badawczego charakteryzowały się znacznym zróżnicowanym przestrzennym, miały odmienne nasilenie jak też kierunki zmian w czasie, w niewielkim stopniu były ze sobą skorelowanie.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rola, podział oraz klasyfikacja jakości osadów dennych zbiorników wodnych

Znaczenie małych oczek wodnych dla środowiska polega na utrzymywaniu jego zróżnicowania biocenotycznego oraz na wpływaniu na cykl biologiczny poprzez zatrzymywanie substancji pokarmowych. Pełnią one również rolę rekreacyjną oraz gospodarczą. Kształtowanie oczek wodnych zachodzi na drodze zróżnicowanych procesów w środowisku. Ponieważ w osadach dennych małych oczek wodnych zachodzi proces akumulacji zanieczyszczeń i składników pokarmowych, mogą one służyć jako względnie prosty wskaźnik zanieczyszczenia środowiska. Celem artykułu jest przegląd cech małych zbiorników wodnych, z uwzględnieniem osadów dennych oraz ich zróżnicowanych klasyfikacji.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka