rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zachwaszczenie zbóż jarych uprawianych w siewie czystym i z wsiewką seradeli (Ornithopus sativus l.) w warunkach gospodarstwa ekologicznego

Celem badań była ocena stopnia zachwaszczenia jęczmienia jarego (Hordeum L.) i owsa jarego (Avena L.) uprawianych w siewie czystym i z wsiewką seradeli (Ornithopus sativus L.), w ekologicznym systemie gospodarowania. Badania przeprowadzono w gospodarstwie ekologicznym rolnika indywidualnego w Taraskowie (województwo podlaskie), w latach 2011 i 2012. W doświadczeniu jednoczynnikowym uwzględniono rodzaj uprawy: owies jary w siewie czystym, owies jary z wsiewką seradeli, jęczmień jary w siewie czystym i jęczmień jary z wsiewką seradeli. Przeprowadzono jakościowo-ilościowe analizy zachwaszczenia oraz ocenę zbiorowisk chwastów na podstawie wskaźników ekologicznych indeksu różnorodności Shannona H’ oraz indeksu dominacji Simpsona SI. Badania wykazały, że największą liczbą gatunków, liczebnością oraz masą chwastów charakteryzowały się czyste zasiewy owsa i jęczmienia jarego, natomiast wsiewka seradeli skutecznie ograniczała zachwaszczenie, przy czym w roku o mniej korzystnych warunkach wilgotnościowych (pod względem ilości i rozkładu opadów), bardziej konkurencyjna w stosunku do chwastów była mieszanka seradeli z owsem, natomiast w roku korzystniejszym – z jęczmieniem. Ocena zasiewów na podstawie wskaźników ekologicznych Shannona i Simpsona wykazała, że – niezależnie od warunków pogodowych – najbardziej konkurencyjna w stosunku do chwastów była mieszanka seradeli z owsem, najmniej zaś – czysty zasiew jęczmienia jarego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność kroplowego nawadniania sadów wiśniowych

W pracy zaprezentowano ocenę ekonomiczno-finansowej efektywności kroplowego nawadniania wiśni w trzech gospodarstwach sadowniczych, z których dwa położone są w powiecie grójeckim (woj. mazowieckie), a jedno w powiecie Lipno (woj. kujawsko-pomorskie). Badania polegały na rejestracji danych o plonach na polu nawadnianym i bez nawodnień, przychodów z ich sprzedaży oraz kosztach nawodnień. Na podstawie zgromadzonych informacji obliczono zwyżki plonów na skutek nawodnień oraz obliczono wskaźniki ekonomiczno-finansowej efektywności nawadniania. Wskaźniki efektywności zostały obliczone metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Badania wykazały, że średnia zwyżka plonów na skutek nawodnień wyniosła 2,07 t∙ha<sup>-1 </sup> (20%), a w poszczególnych gospodarstwach w granicach 1,6‒2,6 t∙ha<sup>-1 </sup> (11‒29%). Nawodnienia wiśni były ekonomicznie uzasadnione, ponieważ finansowa aktualna wartość netto przedsięwzięcia w poszczególnych gospodarstwach (FNPV), w warunkach stopy dyskontowej r = 6%, wynosiła w granicach 7,91‒35,36 tys. zł, a finansowa wewnętrzna stopa zwrotu z inwestycji (FRR) od 15,2%, do 51,3%. Wskaźniki FRR są zdecydowanie wyższe niż stopa inflacji i oprocentowanie lokat bankowych w okresie badań, jednak niższe niż uzyskane w innych badaniach dotyczących nawadniania sadów jabłoniowych, truskawek, warzyw i ziemniaków jadalnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenia mikrobiologiczne wód podziemnych w strefie oddziaływania składowiska odpadów komunalnych

Składowisko odpadów komunalnych stanowi bardzo specyficzne środowisko ze względu na ciągły dopływ materii organicznej i nieorganicznej w postaci odpadów. Powoduje to ciągły stan zagrożenia skażeniem bakteriologicznym okolicznych wód, zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych. Celem niniejszych badań było stwierdzenie, czy obecność składowiska i deponowanych na nim odpadów wpływa na jakość mikrobiologiczną wód podziemnych. Badano liczebność bakterii mezofilnych, psychrofilnych oraz wskaźnikowych – bakterii z grupy coli, paciorkowców kałowych oraz Clostridium perfringens. Stwierdzono dużą liczebność wszystkich badanych grup bakterii w wodach pochodzących z 9 badanych piezometrów. Było to rezultatem zanieczyszczenia tych wód przez odcieki pochodzące ze składowiska.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena niedoborów wody w uprawie kapusty głowiastej białej na Wyżynie Małopolskiej

W pracy przedstawiono ocenę niedoborów wodnych, o różnym prawdopodobieństwie przewyższenia, kapusty głowiastej białej uprawianej na Wyżynie Małopolskiej. Obliczenia przeprowadzono metodą bilansowania zapasu wody użytecznej w warstwie korzeniowej gleby z użyciem modelu CROPBALANCE. W pracy wykorzystano dane meteorologiczne Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej z lat 1971–2010 – dobowe sumy opadów z 6 stacji (Borusowa, Igołomia, Książ Wielki, Miechów, Olewin oraz Sielec) oraz średnie dekadowe wartości temperatury powietrza, ciśnienia pary wodnej, prędkości wiatru i usłonecznienia ze stacji meteorologicznej Kraków-Balice. Niedobory wodne oszacowano dla uprawy kapusty na pięciu typach gleb, o zróżnicowanych zdolnościach retencyjnych, występujących na Wyżynie Małopolskiej. Niedobory o prawdopodobieństwie przewyższenia 20% wynosiły w okresie wegetacji od 14 (na czarnoziemach) do 115 mm (na rędzinach). Na glebach Wyżyny Małopolskiej o średnich zdolnościach retencjonowania wody (110– 160 mm) niedobory wodne kapusty wystąpiły nawet w latach przeciętnych pod względem ilości opadów (o prawdopodobieństwie 50%). Badania potwierdziły dużą zmienność warunków glebowych i pluwialnych w tym regionie oraz wykazały celowość stosowania modelu CROPBALANCE do oceny niedoborów wodnych upraw warzywniczych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kształtowanie się stanów wód w dolinie Narwi na granicy Narwiańskiego Parku Narodowego i w jego strefie buforowej

Celem pracy jest porównanie położenia zwierciadła wody w części doliny Narwi przed regulacją jej koryta 1966 r. oraz po regulacji w 1993 r. i 2012 r. Dotyczy to dolnej części Narwiańskiego Parku Narodowego i niżej położonej strefy buforowej. Na tym tle przedstawiono problematykę gospodarowania wodą w tym rejonie, uwzględniając zarówno potrzeby ochrony środowiska, jak i częściowe użytkowanie doliny w strefie buforowej. Analizowano wyniki pomiarów w piezometrach, na wodowskazach oraz z wykorzystaniem profesjonalnego odbiornika GPS. Poziomy wód przedstawiono w postaci map hydroizohips oraz w wybranych przekrojach. Mimo zastosowania różnych środków zaradczych ograniczających niekorzystne oddziaływanie uregulowanego odcinka rzeki na obszar Narwiańskiego Parku Narodowego, nadal występują trudności z utrzymaniem wysokiego poziomu wód gruntowych, szczególnie w okresach braku opadów. W pracy podano zakres niezbędnych działań technicznych warunkujących osiągnięcie stabilizacji warunków wodnych. Najważniejsze jest utrzymanie piętrzenia na jazie Rzędziany na rzędnej 110,70 m n.p.m., najlepiej przez cały rok, oraz wykonanie dodatkowych progów piętrzących między jazami Rzędziany i Babino.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowanie stężenia węgla organicznego w wodzie gruntowej w różnie użytkowanych glebach torfowych

Degradacji torfów towarzyszy obniżanie powierzchni torfowiska w wyniku utraty masy organicznej. Wieloletnie obserwacje prowadzone przez ZDMUZ Biebrza na torfowisku Kuwasy dowodzą, że powierzchnia torfowiska może obniżać się od 0,7 do ponad 1,5 cm rocznie. Zanikanie takiej ilości masy organicznej wiąże się z przenikaniem znacznych ładunków rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO) do wody gruntowej, a następnie powierzchniowej, z którą może być on wynoszony z obiektu. Celem niniejszej pracy było zbadanie wpływu temperatury oraz poziomu wody gruntowej na obserwowane, zarówno w czasie, jak i przestrzeni, zróżnicowanie stężenia węgla organicznego w wodzie gruntowej na terenach torfowisk, które w różnym stopniu zostały przekształcone przez człowieka i warunki środowiskowe. Prace prowadzono na torfowiskach doliny Biebrzy gdzie wyodrębniono trzy, zróżnicowane pod względem warunków wodnych i glebowych, obiekty. Z przeprowadzonych badań wynika, że stężenie węgla organicznego w wodzie gruntowej użytkowanych i nieużytkowanych torfowisk jest zróżnicowane, a także, że istnieje związek intensywności uwalniania rozpuszczalnych form węgla z torfu do wody z warunkami hydrotermicznymi.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza kryteriów wydzielania obszarów górskich o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) 2013

Celem pracy była analiza i ustalenie kryteriów przebiegu granicy wysokości, stosowanej w wyznaczaniu obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w warunkach górskich i podgórskich. Cel ten osiągnięto, weryfikując dane strukturalne o użytkowaniu ziemi w odniesieniu do wysokości n.p.m. Na podstawie zebranych informacji o powierzchni poszczególnych kategorii użytkowania, stworzono bazę danych dla 99 gmin górskich, w celu oceny użytkowania ziemi. Delimitację obszarów ONW zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r., w którym wyróżniono tereny o niekorzystnych warunkach gospodarowania „ONW – górskie” wraz z gminami, w których ponad 50% użytków rolnych jest zlokalizowanych powyżej wysokości 500 m n.p.m. Dotychczasowe badania wykazały, że przyjęta graniczna średnia wysokość dla „ONW – górskie” jest zbyt rygorystyczna w warunkach Polski i wymaga korekty. Jest to szczególnie wyraźne w przypadku wzniesienia terenów rolniczych n.p.m. Wsparcie rozwoju wsi jest konieczne, ponieważ znaczenie gospodarcze rolnictwa w rejonach górskich i podgórskich maleje, tereny te charakteryzują się bowiem znacznymi ograniczeniami możliwości użytkowania ziemi i większymi kosztami produkcyjnymi. Ma to związek z wysokością n.p.m. oraz występowaniem na dużej części terenu znacznych spadków, które uniemożliwiają użytkowanie standardowych maszyn.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bagienna część doliny Narwi - zmiany warunków siedliskowych i roślinności w minionym 30-leciu

Celem pracy jest wykazanie zmian, jakie zaszły w środowisku bagiennego odcinka doliny górnej Narwi. Artykuł prezentuje wyniki badań przeprowadzonych na przekroju badawczym, założonym przez IMUZ w 1969 r. w okolicy wsi Bokiny. W 2003 r. rozpoznano roślinność i stan gleb. Uzyskane wyniki zestawiono z danymi historycznymi z 1970 r., pochodzącymi z materiałów źródłowych IMUZ. Dane o stanach wód w cyklu dekadowym z lat 1970-1989, zestawiono z wynikami obserwacji prowadzonych w latach 2000-2003 przez Politechnikę Białostocką.  Analiza statystyczna i przestrzenna poziomów wód wykazuje skrócenie czasu zalewów, obniżenie ich wysokości, jak również wyraźny trend obniżania się wód gruntowych poza okresem zalewów.  Rozpoznanie stanu gleb wykazało zanik procesów akumulacji materii organicznej na całej szerokości doliny. Gleby torfowo-bagienne w większości przekształciły się w gleby torfowo-murszowe w I stadium zmurszenia. W profilach glebowych zaznacza się zjawisko postępującego przesychania, co stwarza dogodne warunki do dalszej decesji materii organicznej i eutrofizacji siedlisk.  Rozpoznanie roślinności wykazało, że zarówno w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki, w miejscu występowania szuwaru turzycy zaostrzonej (Caricetum gracilis), jak i na obszarach obejmowanych zalewem, gdzie dominował szuwar turzycy sztywnej (Caricetum elatae) obecnie występują kadłubowe zbiorowiska z dominacją trzciny pospolitej (Phragmites australis), często ze znacznym udziałem gatunków nitrofilnych - pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.) i ostrożnia polnego (Cirsium arvense L. Scop.).  Obniżenie poziomów wód gruntowych, redukcja zalewów, rozwój procesu murszenia gleb torfowych oraz degradacja zbiorowisk roślinnych wyraźnie wskazują na obniżenie wartości przyrodniczych bagiennego odcinka doliny górnej Narwi.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Torfowiska śródpolne województwa zachodniopomorskiego

Torfowiska śródpolne zwykle są położone w głębokich nieckach i ulegają eutrofizacji na skutek spływów powierzchniowych z pobliskich pól uprawnych. Zachodzące w siedliskach niekorzystne zmiany mogą prowadzić do ubożenia flory i zbiorowisk torfowiskowych. Celem podjętych badań było poznanie roślinności i flory niektórych torfowisk śródpolnych województwa zachodniopomorskiego. Badania prowadzono na ośmiu obiektach w latach 1999-2002.  Flora omawianych torfowisk, pod względem socjologicznym, jest wyraźnie zróżnicowana. Najliczniej występują gatunki z klas Phragmitetea R. Tx. et Prsg 1942 i Scheuchzerio-Caricetea (Nordh. 1937) R. Tx. 1937, rzadziej natomiast gatunki łąkowe, zaliczane do klasy Molinio-Arrhenatheretea R. Tx. 1937. Na obrzeżach torfowisk wykształcają się zwarte zarośla łozowisk Salicetum pentandro-cinereae (Almq. 1929) Pass. 1961 oraz rzadziej płaty Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis Libbert 1933.  Wśród stwierdzonych zbiorowisk roślinnych do najbardziej interesujących pod względem florystycznym należą m.in. Caricetum limosae Br.-Bl. 1921 i Ericetum tetralicis R.Tx. 1937. Fitocenozy te są coraz rzadziej spotykane na torfowiskach, a budujące je gatunki roślin naczyniowych, takie jak: Carex limosa L., Scheuchzeria palustris L., Erica tetralix L. i Andromeda polifolia L., w Polsce są zaliczane do osobliwości przyrodniczych.  Wkraczanie gatunków szuwarowo-bagiennych i łąkowych na torfowiska, choć powoduje zwiększenie ich bioróżnorodności, świadczy o postępującym procesie eutrofizacji, co może skutkować ustępowaniem specyficznych gatunków roślin i degeneracją naturalnych zbiorowisk torfowiskowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Strategie ograniczenia zanieczyszczeń wody, atmosfery i gleby w świetle międzynarodowych projektów rolno-środowiskowych realizowanych w IMUZ

W pracy omówiono zagadnienie rozpraszania składników nawozowych do środowiska w odniesieniu przeważających w kraju poglądów oraz faktów stwierdzonych w ramach realizowanych w IMUZ projektów, zwłaszcza międzynarodowych. Decydenci, a w konsekwencji i społeczeństwo, nie doceniają rolnictwa jako źródła emisji wymienionych składników. Udział rolnictwa w emisji gazowych związków azotu (NH<sub>3</sub>, N<sub>2</sub>O i NO<sub>x</sub>) stanowi około 50% całkowitej ich emisji w skali kraju. Podobny jest udział rolnictwa we wnoszeniu do Bałtyku zwiększającego się od 1990 r. ładunku azotu i fosforu. Wymaga to opracowania, w ramach szerokiej dyskusji wśród kompetentnych zespołów, narodowego programu ograniczenia emisji azotu i fosforu ze wszystkich źródeł oraz wyznaczenia odpowiednich celi strategicznych. W odniesieniu do azotu cel taki powinien zakładać zmniejszenie strat azotu przez zwiększenie jego wykorzystania w produkcji rolnej docelowo do ponad 30% w 2010 r. w skali kraju, podczas gdy obecnie wynosi ono niecałe 20%, a w przypadku fosforu dążenie do zwiększenia jego wykorzystania docelowo do ponad 50% w 2010 r., gdy obecnie wynosi około 30%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany zanieczyszczenia chemicznego i mikrobiologicznego na nasionach bobiku uprawianego wokół składowiska odpadów komunalnych

Celem niniejszej pracy była analiza składu pierwiastkowego zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych występujących na nasionach bobiku uprawianego w bezpośrednim otoczeniu składowiska odpadów komunalnych. Skład pierwiastkowy zanieczyszczeń chemicznych na powierzchni badanych nasion oraz w glebie analizowano metodą EDS za pomocą mikroskopu elektronowego NOVA NANO SEM s 300. Analizy mikrobiologiczne przeprowadzono metodą seryjnych rozcieńczeń. Wyniki przeprowadzonych analiz wykazały na powierzchni nasion bobiku uprawianego na obszarze i w bezpośrednim otoczeniu składowiska komunalnego obecność zarówno makro- i mikroelementów, jak i pierwiastków z grupy metali ciężkich, a także występowanie bakterii i grzybów. Wykazano, że usytuowanie poletka względem składowiska miało istotny wpływ na stwierdzone na powierzchni nasion bobiku zanieczyszczenia chemiczne i mikrobiologiczne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ antropopresji i trwałości lustra wody na wielkość stężenia wybranych makroskładników pokarmowych w wodach śródpolnych oczek

W pracy oceniono wpływ antropopresji i trwałości lustra wody na wielkość stężenia potasu, sodu, wapnia i magnezu w wodzie małych, zróżnicowanych florystycznie śródpolnych oczek. Badania składu chemicznego wód, pobranych z 10 oczek śródpolnych położonych w powiecie pyrzyckim, prowadzono od marca do czerwca w latach 2003–2004. Analizę stężenia metali przeprowadzono techniką emisyjnej i absorpcyjnej spektrometrii atomowej. Statystyczną interpretację wyników pomiarów oparto na 2-czynnikowej analizie wariancji dla wyodrębnionych grup oczek i lat badań. Pierwszy podział oczek uwzględniał zbiorniki bez (1 A) oraz z dodatkowym obciążeniem misy oczka (1 B) różnymi odpadami, a drugi – trwałość lustra wody (oczka z wodą w całym okresie wegetacyjnym – 2 A oraz oczka wypełnione wodą do czerwca – 2 B). Na podstawie badań florystycznych prowadzonych w okresie wegetacyjnym w 2003 i 2004 r. zidentyfikowano gatunki roślin zarówno w wydzielonej strefie buforowej oczek, jak i na tafli wody oraz obliczono dla nich współczynnik synantropizacji. Ustalono, że brak pełnej strefy buforowej wokół wielu oczek ma wpływ na jakość wody i możliwości rozwoju roślinności na tafli wody. Duża dostępność, zwłaszcza potasu, wapnia i magnezu w wodzie oczek zanieczyszczonych różnymi odpadami, przyczynia się do nadmiernego rozwoju makrofitów, co przy niskim poziomie wody w oczkach prowadzi do przyspieszenia procesu ich zarastania. Zmiany warunków uwilgotnienia siedlisk w 2-letnim okresie badań wpłynęły na zmianę liczby gatunków roślin w analizowanych oczkach.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ostrożeń warzywny w zbiorowiskach użytków zielonych Pojezierza Olsztyńskiego

W latach 1998-2000 prowadzono badania na trwałych użytkach zielonych Pojezierza Olsztyńskiego występujących w warunkach dużego uwilgotnienia. Wyodrębniono 49 zbiorowisk roślinnych, w runi których notowano znaczący udział ostrożnia warzywnego (Cirsium oleraceum (L.) Scop.) z czego 31 zlokalizowano na glebach organicznych, a 18 na glebach mineralnych. Określono skład gatunkowy metodą Brauna-Blanqueta. Pobrano próbki gleby w celu określenia jej właściwości fizycznych i chemicznych oraz próbki ostrożnia warzywnego (Cirsium oleraceum (L.) Scop.) w celu oznaczenia składu chemicznego.  W zbiorowiskach, oprócz ostrożnia warzywnego (Cirsium oleraceum (L.) Scop.), z wartościowych gatunków najczęściej występowały: wyczyniec łąkowy (Alopecurus pratensis L.), kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis Huds.), wiechlina łąkowa (Poa pratensis L.) i komonica błotna (Lotus uliginosus Schk.), jednak w warunkach gleb organicznych notowano mały współczynnik pokrycia powierzchni przez te gatunki. Niezależnie od gleby roślinność badanych zbiorowisk zdominowały gatunki małowartościowe jak śmiałek darniowy (Deschampsia caespitosa (L.) P. Beauv.), kłosówka wełnista (Holcus lanatus L.), skrzyp błotny (Equisetum palustre L.), jaskier rozłogowy (Ranunculus repens L.) czy szczaw zwyczajny (Rumex acetosa L.). Gleby badanych zbiorowisk miały zbliżoną wilgotność aktualną i pojemność wodną, świadczącą o ich trwale dużym uwilgotnieniu, a także dużą zawartość próchnicy.  Ostrożeń warzywny (Cirsium oleraceum (L.) Scop.) wzbogacał w składniki pokarmowe paszę pochodzącą z użytków zielonych o uproszczonym składzie gatunkowym runi. Gatunek ten charakteryzowała duża zawartość w suchej masie białka ogólnego (97,0-194,0 g·kg-¹), popiołu surowego (116,0-182,0 g·kg-¹), wapnia (32,6-53,7 g·kg-¹), potasu (11,9-43,6 g·kg-¹) i magnezu (1,6-8,7 g·kg-¹).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Różnorodność gatunkowa użytkowanych i nieużytkowanych łąk w dolinie rzeki górskiej - Bystrzycy Dusznickiej

W pracy przedstawiono wpływ użytkowania rolniczego na skład gatunkowy roślinności terenów zadarnionych i ich różnorodność biologiczną w dolinie Bystrzycy Dusznickiej, położonej w Kotlinie Kłodzkiej w Sudetach Środkowych. Porównano powierzchnie użytkowane i nieużytkowane. W wyniku badań określono przynależność fitosocjologiczną zbiorowisk, bogactwo gatunkowe, różnorodność gatunkową i wartość użytkową roślinności. Skład gatunkowy określono za pomocą zdjęć fitosocjologicznych (288) wykonanych metodą Brauna-Blanqueta, bogactwo gatunkowe - na podstawie liczby gatunków występujących na powierzchniach badawczych, różnorodność gatunkową - za pomocą wskaźnika Shannona-Weavera (Kryszak, 2001; Magurran, 1988), a wartość użytkową gatunków traw i dwuliściennych - zgodnie z ogólnie przyjętymi kryteriami (Filipek, 1973: Moraczewski, 1986). Stwierdzono, że większość zbiorowisk występujących w badanej dolinie należy do klasy Molinio-Arrhenatheretea. Prawie wszystkie zbiorowiska charakteryzowały się niezbyt dużą liczbą gatunków na powierzchniach próbnych, jednak można stwierdzić, że na powierzchniach użytkowanych było ich więcej. Nie stwierdzono wyraźnych różnic wskaźnika różnorodności między zbiorowiskami użytkowanymi i nieużytkowanymi. Użytkowane powierzchnie charakteryzowały się większą liczbą wartościowych gospodarczo gatunków roślin. Na nieużytkowanych zaobserwowano naloty drzew i krzewów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Znaczenie niedoboru i nadmiaru opadów w uprawie jęczmienia jarego

W pracy przedstawiono niedobory i nadmiary opadów w podstawowych fazach wzrostu i rozwoju roślin w nawiązaniu do plonu ziarna jęczmienia jarego na obszarze środkowego pasa Polski w latach 1976-2000. Analizowano związek między niedoborem opadów względem potrzeb wodnych roślin w poszczególnych fazach ich wzrostu i rozwoju a plonem ziarna. Potrzeby wodne jęczmienia określano wartością ewapotranspiracji obliczonej w przedziałach dekadowych metodą Penmana-Monteitha za pomocą modelu komputerowego CROPWAT 7.0.  Stwierdzono istotny bezpośredni wpływ niedoboru opadów na zmniejszenie plonu ziarna w okresie faz: krzewienie-strzelanie w źdźbło i częściowo strzelanie w źdźbło-kłoszenie, a także kłoszenie-dojrzałość mleczna.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka