rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Globalne bezpieczeństwo naftowe w XXI wieku

Autor nakreślił rolę ropy naftowej we współczesnej, globalizującej się gospodarce. Wychodząc z założenia, że surowiec ten odgrywa obecnie strategiczną rolę, po nakreśleniu rozpoznanych zasobów ropy w poszczególnych regionach stawia on tezę, że w nadchodzących dekadach bezpieczeństwo energetyczne będzie kluczowym składnikiem bezpieczeństwa ekonomicznego, a co za tym idzie – również politycznego. Kontrola nad złożami ropy i zapewnienie stabilnych dostaw stają się więc jednymi z priorytetów działań państw na płaszczyźnie międzynarodowej.

Czasopismo: Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o bezpieczeństwie
Przemyt narkotyków drogą morską jako zagrożenie bezpieczeństwa państwa (na przykładzie Królestwa Hiszpanii)

W artykule omówiono szeroki wachlarz zagrożeń generowanych dla bezpieczeństwa państw nadbrzeżnych przez przemyt niedozwolonych substancji psychotropowych drogą morską. Autor przedstawia czynniki, które powodują, że morskie szlaki przemytnicze są szczególnie atrakcyjne dla zorganizowanych grup przestępczych. Skalę zagrożenia zilustrowano poprzez omówienie problemów ze zwalczaniem przemytu narkotyków, z którymi boryka się Hiszpania. Autor eksponuje przy tym olbrzymią elastyczność gangów przemytniczych, które na zmieniające się warunki reagują znacznie bardziej dynamicznie niż służby państwowe, oraz uwarunkowania społeczno-ekonomiczne skłaniające lokalne społeczności do podejmowania zakrojonej na szeroką skalę współpracy z grupami przestępczymi.

Czasopismo: Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o bezpieczeństwie
Bezpieczeństwo europejskie – wymiar śródziemnomorski

Autor szeroko omawia zjawisko nielegalnej imigracji w basenie Morza Śródziemnego oraz zagrożenia generowane przez ten fenomen dla bezpieczeństwa i stabilności poszczególnych państw nadbrzeżnych i całego regionu. W artykule dogłębnej analizie poddano genezę i źródła tego zjawiska, formy i metody działania stosowane przez nielegalne grupy przestępcze zajmujące się tym procederem, kroki podejmowane przez służby i formacje państwowe w celu przeciwdziałania nielegalnej imigracji. Uwaga autora skoncentrowana jest zwłaszcza na inicjatywach międzynarodowych, podejmowanych zarówno przez NATO (operacja „Active Endeaovur”), jak i przez Unię Europejską („Dialog Śródziemnomorski” i inne).

Czasopismo: Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o bezpieczeństwie
Teoria krytyczna a filozofia edukacji Henry’ego Giroux: pojęcie „kultury pozytywizmu”

Celem eseju jest rekonstrukcja krytyki pozytywizmu, jaką przeprowadza H. Giroux, odwołując się do koncepcji Szkoły Frankfurckiej. Służy mu ona następnie jako jeden z fundamentów jego własnej krytycznej filozofii edukacji. Racjonalność, jaka współcześnie dominuje w podejściu do edukacji i programów nauczania, jest zakotwiczona w wąsko pojmowanej idei efektywności, instrumentalności wiedzy, celach behawioralnych i w świadomości scjentystycznej. Obserwacja ta zajmuje centralne miejsce w krytycznej teorii edukacji H. Giroux, ale czerpie ona intensywnie z krytycznych teorii społeczeństwa i kultury, z jakimi wystąpili przedstawiciele Szkoły Frankfurckiej (M. Horkheimer, Th. Adorno, J. Habermas, H. Marcuse). Ich wpływ prowadzi badacza we wszystkich jego analizach racjonalności pozytywistycznej w edukacji, jednocześnie pozwalając mu przenieść uwagę na pozytywizm jako formę hegemonii kulturowej, odpowiedzialnej za współczesny kryzys kultury i rozumu. By dokładniej wyjaśnić wpływ Szkoły Frankfurckiej na formowanie się dyskursu pedagogiki krytycznej, proponuję za Horkheimerem i Habermasem skromną refleksją historyczną, dotyczącą zjawisk kulturowych oraz głównych idei filozoficznych, które przygotowały fundament pod obecny atak rozumu instrumentalnego na myślenie praktyczno-etyczne, polityczno-publiczne oraz krytyczne.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
A Luta Continua. Cadernos de Cultura Popular: podręcznik do alfabetyzacji i postalfabetyzacji dorosłych współautorstwa Paula Freire jako przykład emancypacyjnej edukacji ludowej

Głównym celem artykułu jest przedstawienie analizy zawartości Freirowskiego podręcznika do
alfabetyzacji i postalfabetyzacji stosowanego w Demokratycznej Republice Wysp Świętego Tomasza
i Książęcej w kontekście procesów dekolonizacji i demokratyzacji. A Luta Continua jest formą
praktycznej realizacji założeń paradygmatu pedagogiki emancypacyjnej P. Freirego, która pochodzi
z okresu radykalizacji tego brazylijskiego filozofa edukacji i edukatora. Treść tego podręcznika re-
alizuje założenie dowartościowania warstw ludowych, kultury popularnej i codziennego życia, na
równi z nauką czytania i pisania.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kształtowanie kapitału społecznego szkoły w warunkach wielokulturowości

Obecnie intensywnie poszukuje się odpowiedzi na pytanie, jakie warunki sprzyjają osiąganiu zamierzonych celów społecznych. Jednym z ważniejszych jest zreformowanie edukacji, pozostającej od pewnego czasu w kryzysie. Obok różnych propozycji rozwiązania tego problemu, pojawiają się również koncepcje ekonomiczno-społecznego podejścia, spośród których ta związana z pojęciem kapitału społecznego jest uznawana za najbardziej produktywną. Kieruje to uwagę na działania zbiorowe uczniów i nauczycieli oraz współpracę podejmowaną w celu osiągnięcia wzajemnych korzyści. O zasobności w kapitał społeczny świadczą oddolne przejawy samoorganizowania się uczniów i ich zaangażowania społecznego. Zatem gdy jednostki o podobnych celach spotykają się i nawiązują relacje, powstaje dodatkowa wspólna jakość, która przynosi korzyści wszystkim członkom szkolnej społeczności. Kształtuje się w ten sposób zestaw nieformalnych wartości i norm etycznych wspólnych dla społeczności szkolnej – są to więzi relacyjne. Umożliwiają one skuteczne współdziałanie w realizacji harmonijnego i skutecznego procesu kształcenia. Kapitał społeczny jest trwałym dobrem wspólnym, dobrem publicznym. Korzyści z inwestowania w kapitał społeczny są odczuwalne przez wszystkich uczestników szkolnej edukacji. Uczeń z dobrymi więziami relacyjnymi w szkole ze słabym kapitałem społecznym nie jest tak produktywny jak w szkole z silnym kapitałem społecznym. Jednak nawet uczeń ze słabymi więziami relacyjnymi może czerpać korzyści z funkcjonowania w społeczności szkoły z silnym kapitałem społecznym. Jednocześnie dzięki temu również jego więzi relacyjne mogą się wzmacniać. Kapitał społeczny może być zatem jednocześnie dobrem prywatnym każdego ucznia i nauczyciela oraz dobrem publicznym, czyli szkoły jako instytucji. Jednak jego nadrzędną wartością jest kształtowanie relacyjnych więzi opartych na zaufaniu i partnerstwie. W artykule podjęto próbę analizy warunków kształtowania się kapitału społecznego w szkole oraz czynników, które sprzyjają jego rozwojowi w warunkach wielokulturowości.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dobre zdrowie w indywidualnej hierarchii wartości nauczycieli w kontekście satysfakcji życiowej i jej związków z innymi wartościami

Celem badań była ocena pozycji zdrowia w indywidualnej hierarchii wartości, a także poszukiwanie związków pomiędzy zdrowiem, sprawnością psychofizyczną, innymi wartościami a satysfakcją z życia nauczycieli o zróżnicowanej specyfice pracy. W badaniach uczestniczyło 193 nauczycieli szkół gimnazjalnych z województwa opolskiego. Zastosowano listę wartości osobistych (LWO) i skalę satysfakcji z życia (SWLS). W procesie analizy danych wykorzystano techniki statystyczne. Specyfika nauczycielskiej profesji nie różnicuje badanych pod względem uznawanych wartości czy poziomu satysfakcji z życia. Dobre zdrowie i sprawność psychofizyczna są najwyżej cenionymi wartościami bez względu na płeć badanych. Większość nauczycieli (63,7%) cechuje wysoki poziom ogólnej satysfakcji z życia. Tylko 5,7% deklaruje niski poziom satysfakcji życiowej, a 30,6% – przeciętny. Poziom satysfakcji z życia dodatnio koreluje z byciem potrzebnym dla innych ludzi, również z poczuciem humoru, inteligencją, odwagą i stanowczością, natomiast ujemnie z udanym życiem rodzinnym, dobrymi warunkami materialnymi, miłością czy przyjaźnią. Jednak wymienione związki korelacyjne, choć istotne statystycznie ( p < 0,05), są słabe. Nie udowodniono związku satysfakcji z życia ze zdrowiem i sprawnością fizyczną. System indywidualnych wartości, a także poziom satysfakcji z życia predysponuje badanych nauczycieli do pełnienia z sukcesami roli edukatorów zdrowia w środowisku szkolnym.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zachowania prozdrowotne a satysfakcja z życia studentów kierunków nauczycielskich

Zachowaniu i doskonaleniu potencjału zdrowotnego sprzyjają zachowania prozdrowotne związane w szczególności z racjonalnym sposobem żywienia, podejmowaniem rekreacyjnej aktywności fizycznej, korzystaniem z badań profilaktycznych, efektywnym radzeniem sobie ze stresem psychologicznym oraz unikaniem substancji psychoaktywnych i ryzykownych kontaktów seksualnych. Celem badań była analiza zależności między zachowaniami prozdrowotnymi a satysfakcją z życia młodzieży akademickiej o nauczycielskim profilu kształcenia. Badania przeprowadzono w losowo wybranej grupie 486 osób, w tym 416 kobiet (85,60%) i 70 mężczyzn (14,40%), w wieku 22–28 lat. Na podstawie Inwentarza Zachowań Zdrowotnych (IZZ) Z. Juczyńskiego (2009) oceniono cztery kategorie zachowań zdrowotnych: prawidłowe nawyki żywieniowe (PNŻ), zachowania profilaktyczne (ZP), praktyki zdrowotne (PZ) i pozytywne nastawienie psychiczne (PNP). Do pomiaru ogólnego zadowolenia z życia wykorzystano standaryzowaną Skalę Satysfakcji z Życia (SWLS) E. Dienera i współautorów w adaptacji Z. Juczyńskiego (2009). Badania własne wykazały, że w stylu życia badanej młodzieży dominuje niski poziom zachowań prozdrowotnych oraz przeciętna satysfakcja z życia. Wykazano też zależności pomiędzy nasileniem poszczególnych kategorii zachowań prozdrowotnych i poziomem satysfakcji z życia.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Czynniki różnicujące przebieg kariery zawodowej kobiet i mężczyzn – z perspektywy osób starszych

Praca jest podstawowym komponentem życia człowieka dorosłego. Poprzez pracę człowiek doskonali swoją osobowość, podnosi kompetencje społeczne, rozwija się w różnych obszarach funkcjonowania społecznego. Jej nieodzownym elementem jest kariera zawodowa, która wyznacza ścieżki rozwoju pracownika. W artykule skoncentrowano się na doświadczeniach osób starszych w odniesieniu do kariery zawodowej. Odwołano się w tym celu do teorii D. Supera, która najlepiej opisuje wzory karier osób urodzonych w poprzednim stuleciu. D. Super zwrócił uwagę, że na rozwój zawodowy człowieka istotny wpływ mają czynniki roli, czynniki sytuacyjne oraz osobiste. W przeprowadzonych badaniach z wykorzystaniem metody studium indywidualnego przypadku z zastosowaniem techniki wywiadu jakościowego przedmiotem uczyniono rozwój kariery zawodowej postrzeganej z perspektywy osób starszych, celem zaś – poznanie i opis przebiegu karier w kontekście satysfakcji zawodowej. Dane uzyskane w toku analiz przyczyniły się do sformułowania wniosku, że wzory karier badanych seniorów kształtowały głównie czynniki społeczne, historyczne oraz – w przypadku kobiet – rodzinne, wynikające z pełnienia roli matki i żony.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Budowanie typów jako droga generowania teorii – wybrane rozwiązania

Cechą współczesnych empirycznych badań jakościowych w naukach społecznych, w tym w pedagogice, są ich aspiracje teoretyczne. Za jeden ze sposobów tworzenia teorii uznaje się budowanie typologii. W literaturze przedmiotu „obowiązuje” rozróżnienie na typy idealne i typy realne (empiryczne). Autorka omawiając specyfikę obu typów, zwraca uwagę, iż podział ten jest umowny. Wynika z większej wagi nadawanej jednemu z komponentów typu: komponentowi teoretycznemu lub empirycznemu. W rzeczywistości oba komponenty współwystępują. Związek teorii z empirią jest znakiem nowoczesnych dyscyplin naukowych. Chodzi o to, by ich teorie można było oceniać w świetle danych empirycznych, i o to, by danym empirycznym nadać sens. Utrzymywanie opozycji typ idealny – typ empiryczny nie wydaje się korzystne, przysłania bowiem wspólny „komponent” obu typów, a zaakceptowany porządek osłabia potrzebę pracy myślowej. Autorka sygnalizuje koncepcję typu idealnego M. Webera, koncepcję A. Schütza przyjmującego, że typiki naukowe są wtórne wobec typik codzienności, omawia tworzenie typologii poprzez grupowanie cech przedmiotów, a także funkcje typologii w metodzie dokumentarnej, opierającej się na socjologii wiedzy K. Mannheima.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Badania jakościowe w metodologicznej pułapce scjentyzmu

Autor artykułu stawia tezę, że dynamicznie rozkrzewiające się badania jakościowe nie mogą uwolnić się od metodologicznej tradycji pozytywizmu, a projekty badawcze realizowane przez badaczy społecznych często wpadają w scjentystyczne pułapki. W rezultacie badania jakościowe nierzadko stają się rewersem badań ilościowych. Dzieje się tak, ponieważ badacze nie są w stanie uwolnić się od kulturowej matrycy modernizmu, której są „nosicielami” i której składowe, na ogół nieświadomie wciąż aplikują do badania społeczeństw ponowoczesnych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Posthumanizm jako podstawa edukacji dla zrównoważonego rozwoju? Możliwości i granice rewolucji edukacyjnej

W niniejszym artykule będę argumentował, iż ekologiczny program rozwoju zrównoważonego, promowany przez ONZ, wymaga rewizji dotychczasowych sposobów myślenia o edukacji. W tym celu zaprezentuję myśl posthumanistyczną jako istotną alternatywę wobec koncepcji i apeli o edukację humanistyczną, która dotychczas nie przyniosła pokładanych w niej nadziei. Kluczową przesłanką posthumanizmu jest promowany przez niego postantropocentryzm, który poszerza horyzonty świadomości i troski wobec bytów nie-ludzkich. Pod koniec artykułu postaram się także wskazać, iż największym oponentem tej myśli jest – paradoksalnie – najbardziej ekstremalny odłam posthumanizmu, czyli transhumanizm. Postaram się przekonać, iż zamiast rewidować humanistyczne fiksacje wokół efektywności i wydajności, transhumanizm wydaje się jedynie dążyć do potęgowania ludzkiej dominacji nad przyrodą, co w sposób fundamentalny kłóci się z kluczowymi ideami programu zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pacjent, klient, homo consultans – perspektywa andragogiczna

W tytule artykułu znalazły się nazwy osób korzystających z pomocy doradców. Mają one walor typologiczny i nie tylko określają różnorodność współczesnych „radzących się”, ale także wskazują na zmiany ekonomiczne, społeczne i kulturowe, jakie zaszły w ostatnim stuleciu, kształtując stosunek ludzi do otaczającego świata, innych osób i siebie samych. Wskazują na zmiany w poradnictwie rozumianym jako relacja międzyosobowa, działalność zorganizowana i proces życia społecznego – miejscach uczenia się ludzi dorosłych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Polityka winy i wstydu jako element neoliberalnego urządzania ubogich

Problematyka tekstu dotyczy neoliberalnej polityki winy i wstydu, ujmowanej jako jeden z istotnych elementów neoliberalnego urządzania ubogich. Zakładamy, że owa polityka jest reprodukowana na poziomie państwa, uwewnętrzniana, a następnie manifestuje się w praktykach definiowania przez ludzi ich własnej tożsamości. Śladów polityki winy i wstydu poszukujemy w sposobach myślenia o sobie, prezentowanych przez podopiecznych MOPS-ów. Równocześnie w wypowiedziach respondentek szukamy również prób przekraczania logiki neoliberalnego urządzania, zawierających potencjał krytyczny w znaczeniu zbliżania się do rozumienia ponadosobistych uwarunkowań wytworzonego porządku neoliberalnego świata i potencjał emancypacyjny w sensie tworzenia myślowego umocowania dla podejmowanych przez nich działań.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przywództwo w świetle etyki stosowanej. Zastosowanie coachingu w procesie kształcenia liderów (przywódców)

Celem podejmowanej aktywności edukacyjnej jest samodoskonalenie się, zdobywanie wiedzy, umiejętności i nowych kompetencji. Dydaktyka jest dyscypliną nieustannie rozwijającą się i unowocześnianą, aby mogła sprostać współczesnym realiom, potrzebom odbiorców i aktualnym wymaganiom rynkowym. W tym kontekście coraz bardziej popularne są metody stawiające w centrum indywidualne potrzeby człowieka. Taki typ dydaktycznych działań nazywa się coachingiem. Coaching jako metoda jest jedynie środkiem wspomagającym proces uczenia się (doskonalenia się), co znaczy, że musi on być wsparty wiedzą filozoficzną niezbędną do budowania kompetencji przywódczych. W naszym artykule analizujemy możliwości coachingu jako narzędzia wspomagającego kompetencje przywódcze w świetle etyki stosowanej, co odnosi się do relacji „przywództwo–lojalność”, czy „przywództwo–osobiste zaangażowanie”.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wspieranie rozwoju mądrości – utopia czy realne możliwości?

Artykuł przedstawia teoretyczne i praktyczne propozycje w zakresie rozwijania mądrości. Czy można się nauczyć mądrości? Jak się wydaje, odpowiedź na to pytanie zależy od sposobu konceptualizacji mądrości. Okazuje się bowiem, że teoretyczne koncepcje zazwyczaj koncentrują się na określeniu kryteriów owej złożonej dyspozycji, a niekoniecznie możliwych ścieżek jej nabywania. Mimo to autor przedstawia trzy inspirujące źródła praktycznych możliwości rozwijania mądrości. Pierwsze to projekt edukacyjny Roberta Sternberga pt. Edukacja dla mądrości, drugie – badania nad tzw. interwencjami bazującymi na aktywizowaniu wiedzy utożsamianej z mądrością za pomocą rozmaitych wskazówek dostępu, a trzecie – to tzw. „terapia mądrości” oferująca różne sposoby stymulowania klientów do zmiany perspektywy postrzegania problemów. W końcowej części artykułu zostały przedstawione alternatywne techniki oparte na uważności, poznawczej reinterpretacji zdarzeń czy wewnętrznej aktywności dialogowej, które potencjalnie mogą wspomagać procesy optymalizacji 
mądrości.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rodzice na studiach. Rodzicielska tożsamość lifelong learnera a uniwersytet uczący przez całe życie

Uczelnie europejskie, realizując swoje misje – badawczą, edukacyjną i społeczną – wskutek współcześnie dokonujących się przemian społeczno-ekonomicznych, demograficznych i kulturowych trudno już nazwać wieżami z kości słoniowej, zamkniętymi w etosie reprodukcyjnie pojmowanej elitarności. Tę otwartość wyraża m.in. idea uczenia się przez całe życie, której akomodacja w szkolnictwie wyższym – choć dokonana w warunkach politycznej implantacji – przynosi efekt coraz bardziej zinterioryzowanej, paradygmatycznej zmiany w podejściach do realizacji wspomnianych misji oraz w kulturach organizacyjnych uczelni. Między innymi, pojawiły się liczne rozwiązania formalne oraz praktyki edukacyjne wyrażające uważną, ugruntowaną w społecznej diagnozie, reakcję na potrzeby zarówno kandydatów, jak studiujących już odbiorców ich oferty kształcenia. W tej perspektywie przedstawiam kierunek myślenia i działania, obecne w Uniwersytecie Gdańskim, a wyrażony w jednej z form kształcenia, oferowanych w tej uczelni. To kurs Szkoła: Mentor dla Stypendysty, wybrany jako przykład responsywnej postawy uniwersytetu, odpowiadającego na powstające w mieście wyzwania w zakresie międzypokoleniowego uczenia się przez całe życie oraz na potrzeby edukacyjne swoich przyszłych i aktualnych studentów. W tym przypadku – rodziców, o których tożsamości lifelong learnerów mówią wyniki prowadzonych w uczelni badań. W strukturze tekstu są one raportowane na początku, ugruntowując przedstawioną dalej koncepcję kursu przebiegającego w warunkach współpracy międzysektorowej, realizowanego w tej szczególnej formule także z myślą o uwarunkowaniach rodzicielskiej autokreacji. Treść wypowiedzi, która wyraża m.in. poszukiwania w stronę przygotowywania potencjalnych kandydatów do potwierdzania efektów uczenia się, ostatecznie koncentruje się na warunkach wspierania przez uczelnie rodzicielskiego uczenia się przez całe życie.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Uniwersyteckie uczenie się przez całe życie w Europie i jego społeczny wymiar. Wnioski z praktyki

Artykuł omawia wybrane aspekty uniwersyteckiego uczenia się przez całe życie (university lifelong learning – ULLL). Na początku wywodu przedstawione są wyniki corocznych ankiet przeprowadzanych przez European University Continuing Education Network (EUCEN) wśród siedemnastu członkowskich Sieci Krajowych (National Networks) w latach 2012–2015. Następnie omówiono działania Uniwersytetu w Grazu w praktyczny sposób ukazujące, jak pojedyncza uczelnia może wykorzystać ULLL w celu wzmocnienia swego „wymiaru społecznego”, dając sposobność kształcenia uniwersyteckiego grupom docelowym, które z rozmaitych powodów mają jedynie ograniczony (lub żaden) dostęp do wiedzy naukowej i edukacji akademickiej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Style humoru a wypalenie zawodowe pedagogów resocjalizacyjnych

Prezentowane w tym artykule badania miały na celu zdiagnozowanie nasilenia syndromu wypalenia zawodowego i poszczególnych jego wymiarów oraz stylów humoru prezentowanych przez kadrę pedagogiczną placówek resocjalizacyjnych dla nieletnich, a także ustalenie wzajemnych relacji pomiędzy tymi zmiennymi. Badania własne, przeprowadzone w grupie 109 wychowawców i nauczycieli zatrudnionych w Zakładach Poprawczych i Schroniskach dla Nieletnich, ujawniły niski poziom wypalenia zawodowego oraz wysokie nasilenie adaptacyjnych stylów humoru badanych pedagogów. Przeprowadzone badania, wypełniające istniejącą w opracowaniach naukowych lukę, potwierdziły również występowanie istotnych związków pomiędzy humorem a wypaleniem w funkcjonowaniu zawodowym pedagogów, potwierdzając wniosek, że pozytywny, adaptacyjny humor może być istotnym elementem profilaktyki zmniejszającym ryzyko wypalenia zawodowego.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Co się dzieje w umysłach nauczycieli, kiedy myślą o pracy z uczniami?

W niniejszym artykule przedstawiłam modele refleksji dotyczącej pracy z uczniami, które stworzyłam na podstawie danych uzyskanych w ramach zrealizowanego projektu badawczego. Skoncentrowałam się na udzieleniu odpowiedzi na pytanie, jak przejawia się namysł w odniesieniu do pracy z uczniami w narracjach nauczycieli wczesnej edukacji. Zrekonstruowałam swoistą drogę zastanawiania się, którą kreowali rozmówcy. Starałam się uwzględnić takie aspekty, jak: czym inicjowany jest namysł?; w jaki sposób on przebiega?; do czego prowadzi?; w którym momencie refleksja się kończy? Przedstawiłam także ujawniającą się w materiale empirycznym strategię, za pośrednictwem której uczestnicy projektu stymulowali własny proces myślenia, nazwaną „mówieniem dla myślenia”. Zaakcentowałam zastosowane rozwiązania metodologiczne, tj. wywiad epizodyczny i metodologię teorii ugruntowanej w danych w ujęciu K. Charmaz. Uwzględniłam także wybrane stanowiska przedstawicieli fenomenologii i konstruktywistycznego nurtu w naukach społecznych. Zależało mi, aby tekst stworzył przestrzeń kulturową dla rozważań o namyśle nauczycieli wczesnej edukacji dotyczącym pracy z uczniami.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne