rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rosyjska koncpecja wojen buntowniczych Jewgienja Messnera

W latach sześćdziesiątych XX wieku, piszący na emigracji w Argentynie, rosyjski strateg, pułkownik Jewgienij Messner sformułował nową koncepcję prowadzenie konfliktów  zbrojnych, którą nazwał wojnami buntowniczymi. Ten nowy typ wojny miał się charakteryzować przewagą prowadzenia walk przez ludność cywilną, kluczowym znaczeniem oddziaływania psychologicznego i decydującym znaczeniem użycia wojsk i służb specjalnych. Messner wskazywał także na rosnącą rolę terroru w prowadzeniu działań zbrojnych. Inną ważną cechą nowej koncepcji było  „odpaństwowienie wojny”. Walczące grupy społeczne, pododdziały wojskowe i paramilitarne pozbawione miały być oznak rozpoznawczych. O skuteczności koncepcji Messnera można się było przekonać na początku 2014 r. podczas tzw. kryzysu krymskiego i operacji rosyjskich służb bezkrwawego zajęcia Półwyspu Krymskiego. Kluczową rolę odgrywało tam podłoże społeczne. Od wielu lat rosyjskie media prowadziły kampanię informacyjną, skierowaną do mniejszości rosyjskiej na półwyspie. Sama zaś operacja zbrojna została przeprowadzona modelowo.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Naród i nacjonalizm we współczesnej wojnie kulturowej

Celem artykułu jest przedstawienie i wyjaśnienie przyczyn zmian, jakie
nastąpiły w pojmowaniu narodu i nacjonalizmu w ciągu minionego stulecia. Główną
przyczynę tych zmian autor upatruje w ekspansji ideologii lewicowo-liberalnej oraz w
upowszechnieniu praktyk tzw. poprawności politycznej. Wyjaśnia on także, jaki wpływ
na negatywną percepcję nacjonalizmu miała ideologizacja kształcenia i spadek jego
poziomu w szkołach i na uczelniach. Dodatkowych uzasadnień dostarcza
przeprowadzona analiza historyczna zmian w pojmowaniu narodu, a także fragment
poświęcony idei narodowej w historii geografii, w którym wykazany jest absurdalny
charakter postaw kosmopolitycznych. W konkluzji stwierdzono, że budowa siły
narodowej w sferze kultury jest skutecznym narzędziem pozwalającym uniknąć
zniszczenia dorobku cywilizacyjnego ludzkości. Istotnym elementem tego
przedsięwzięcia jest przestrzeganie zasad racjonalności, a zwłaszcza precyzja języka w
edukacji oraz w dyskusji naukowej, która zabezpieczyć ma przed zmianami
semantycznymi, takimi jakie miały miejsce w przypadku pojęcia nacjonalizmu.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Świadomość narodowo- historyczna oraz kwestia tożsamości społeczeństwa białoruskiego

Artykuł zawiera wyniki badań nad świadomością narodową społeczeństwa
Białorusi i jej rolą w samoidentyfikacji narodowej Białorusinów. Ocenę stopnia
świadomości narodowej autor przedstawił w kontekście polityki historycznej, a
zwłaszcza istotnego dylematu (konieczności wyboru) między Zachodem,
reprezentowanym przez Polskę i Litwę, a Wschodem, który jest utożsamiany z Rosją?
Odrodzenie narodowe Białorusinów ukazane zostało w związku z fiaskiem polityki
rusyfikacyjnej władz, realizowanej w latach 1995-2014 – od referendum w sprawie
przywrócenia symboliki z czasów Białoruskiej SRR i równości języka rosyjskiego, do
aneksji ukraińskiego Krymu i rozpoczęcia wojny hybrydowej w Donbasie. Wspomniane
wydarzenia wpłynęły na zmianę postrzegania Rosji przez władze i patriotycznie
świadomą część społeczeństwa. Uważana uprzednio za państwo sojusznicze, Rosja
stała się w świadomości Białorusinów mocarstwem perspektywicznie zagrażającym
niepodległości Białorusi. Jest to widoczne zwłaszcza w obliczu powtarzających się
nacisków Rosji na pogłębienie integracji obu państw.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Polska polityka etniczna lat 1989- 2015 w świetle standardów prawa międzynarodowego i stopień realizacji przez Polskę postanowień głównych dokumentów Rady Europy z zakresu ochrony praw mniejszości

Artykuł stanowi część studiów nad polską polityką etniczną. Jego głównym
celem jest próba oceny wspomnianej polityki przez pryzmat standardów prawa
międzynarodowego. Służy temu analiza dokumentów dotyczących realizacji przez
Polskę postanowień Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych
oraz Konwencji Ramowej Rady Europy o Ochronie Mniejszości Narodowych.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wpływ realizacji geopolitycznej koncepcji Międzymorza na bezpieczeństwo militarne Polski i Europy Wschodniej w XXI wieku

Nazwą Międzymorza określa się wschodnią połać Europy, ograniczoną dwoma południkowo biegnącymi liniami. Jedna łączy Zatokę Pomorską Morza Bałtyckiego z Zatoką Wenecką Adriatyku (linia AB), podczas gdy druga biegnie od północnego krańca Morza Czarnego do Zatoki Ryskiej lub Fińskiej (linia BC). W artykule przedstawiono ewolucję geopolityczną Międzymorza w ciągu ery nowożytnej i upadek istniejących tu niegdyś ośrodków siły: Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Imperium Habsburgów. Międzymorze zostało podzielone na dwie strefy wpływów sąsiednich potęg: Rosji i Niemiec. Ich rywalizacja może doprowadzić do sytuacji, w której Międzymorze ponownie stanie się ośrodkiem siły, zdolnym do zrównoważenia potencjałów zarówno Rosji jak i Niemiec. Największa rola w możliwym odrodzeniu Międzymorza przypadnie wówczas Polsce.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Analiza polityczna i prawna zbrodni nacjanalistów ukraińskich w województwie rzeszowskim w latach 1944-1947

Celem artykułu jest wykazanie ideologicznych przyczyn zbrodni nacjonalistów
ukraińskich w województwie rzeszowskim w latach 1944 – 1947 (a częściowo
również w okresie wcześniejszym), dokonanie oceny prawnej dowodów tychże
zbrodni oraz, w oparciu o zebrany materiał, udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy
OUN i UPA zasługują na miano organizacji narodowowyzwoleńczych narodu
ukraińskiego?

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Geopolityczne dylematy Ukrainy w obliczu globalizacji wpływów wielkich mocarstw

Autorzy niniejszego artykułu podjęli próbę omówienia głównych scenariuszy ewolucji ukraińskiej geopolityki w obliczu globalizacji oraz w kontekście zewnętrznych wpływów, przede wszystkim ze strony Rosji, krajów UE i USA.
Przedyskutowali wady i zalety dotychczasowej wielowektorowej polityki zagranicznej Ukrainy, a także proeuropejskiej (prozachodniej) oraz prorosyjsiej orientacji ukraińskiego wektora integracyjnego. Zwrócili również uwagę na znaczenie tzw. wewnętrznej geopolityki, która będzie odgrywała ważną rolę, gdyż
będzie miała zdecydowany wpływ na post-rewolucyjny rozwój Ukrainy, w tym na rolę elity gospodarczej i politycznej w procesach reformowania ukraińskiego społeczeństwa oraz w zbilansowanym rozwoju regionów.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Znaczenie polityczno-militarne przesmyku suwalskiego

Artykuł zawiera analizę problemu wynikającego z istnienia przesmyku
suwalskiego, jego uwarunkowania polityczno-militarne oraz znaczenie z punktu
widzenia Federacji Rosyjskiej i NATO. Autor podsumowuje także potencjał militarny
państw znajdujących się w sąsiedztwie tego obszaru, tj. Federacji Rosyjskiej, Białorusi,
Polski i Litwy. Autor wykazuje, że sprzeczne interesy mocarstw w tym obszarze o
dużym znaczeniu strategicznym mogą doprowadzić do konfliktów i stwarzają
zagrożenie dla bezpieczeństwa przyległych obszarów

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Amerykańska geostrategia od wojny o niepodległość do wojny hiszpańsko-amerykańskiej

Artykuł niniejszy poświęcony jest amerykańskiej geostrategii w ujęciu historycznym.
Jego celem jest wskazanie kluczowych momentów, które wpłynęły na amerykańską
koncepcję działania wobec otoczenia zewnętrznego. Geopolityczna historia USA jest
interesującym poznawczo tematem. Jednocześnie jest to temat dość słabo rozpoznany
we współczesnej polskiej literaturze przedmiotu. O ile współczesna geopolityka USA
jest przedmiotem wielu opracowań, o tyle mniej jest publikacji analizujących historyczne
tradycje amerykańskiej geopolityki i geostrategii, która doprowadziła do dominacji
Stanów Zjednoczonych w świecie. Artykuł stanowi próbę częściowego wypełnienia tej
luki przez wyjaśnienie wpływu warunków geograficznych, kontekstu zewnętrznego
oraz myślenia strategicznego elit politycznych na ukształtowanie się pozycji USA na
arenie międzynarodowej

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Fenomem Singapuru- perspektywa geopolityczna

Singapur, niewielkie miasto-państwo w Azji Południowo-Wschodniej, od zakończenia
II wojny światowej podlegało poważnym przemianom politycznym. W wyniku tych
przeobrażeń ta dawna kolonia brytyjska jest obecnie jednym z najbardziej rozwiniętych
gospodarczo państw świata wpływającym istotnie na sytuację geopolityczną w regionie.
Celem niniejszego artykułu jest analiza przekształceń politycznych zachodzących w
Singapurze w II poł. XX w. w kontekście kształtowania się czynników stanowiących o
sukcesie gospodarczym analizowanego państwa. Omówiono przemiany i
scharakteryzowano najważniejsze wydarzenia polityczne kreujące współczesny
Singapur, jego gospodarkę i model społeczny. Realizując cel pracy korzystano m.in. z
danych pochodzących z raportów i indeksów międzynarodowych przygotowywanych
przez: Bank Światowy (World Bank), Azjatycki Bank Rozwoju (Asian Development
Bank), Singapurski Urząd Statystyczny (Departament of Statistics Singapore).
Zgromadzone materiały pozwoliły na przeprowadzenie analizy porównawczej
Singapuru na tle innych państw regionu Azji Południowo-Wschodniej.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Przygotowanie logistyczne Bitwy nad Wisła

Jednym z czynników decydujących o losach batalii wojennych jest
przygotowanie logistyczne. W artykule wyłożono sytuację wojska polskiego w zakresie
zaopatrzenia w amunicję, żywność, paliwo, sprzęt i inne materiały w trakcie
przygotowań i podczas Bitwy nad Wisłą. Na podstawie literatury, a zwłaszcza
dokumentów zgromadzonych w Centralnym Archiwum Wojskowym Wojskowego Biura
Historycznego (CAW/WBH) odtworzone zostały warunki w jakich tworzono system
zaopatrzenia wojsk w czasie, kiedy trwał odwrót i ewakuacja przed napierającą Armią
Czerwoną. Szczególny nacisk został położony na funkcjonowanie kolei, zaopatrzenie w
amunicję, oraz przygotowania do obrony przedmościa Warszawy. Niewielka odległość
od źródeł zaopatrzenia na pole bitwy oraz dobra organizacja transportu podczas batalii
przyczyniły się w wielkim stopniu do historycznego zwycięstwa wojsk polskich.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Obrona niepodległości Polski a bolszewicki projekt "permanentnej rewolucji"

W artykule wyjaśniono sytuację geopolityczną i sprzeczności interesów
odrodzonej Polski i bolszewickiej Rosji w pierwszych latach po zakończeniu I wojny
światowej. Autor ukazał z jednej strony dążenia Polski do zapewnienia sobie
bezpieczeństwa w obliczu zamętu panującego w Rosji wstrząsanej wojną domową oraz
doświadczającej bolszewickiego terroru, a z drugiej zamierzenia władz
komunistycznych wynikające z przyjęcia doktryny „permanentnej rewolucji”. Analiza
interesów i dążeń Polski oraz bolszewickiej Rosji przybliża do zrozumienia okoliczności,
dzięki którym jeden z najgroźniejszych dla zachodniej cywilizacji projektów
geopolitycznych mógł zostać udaremniony przez Polskę, broniącą świeżo odzyskanej
niepodległości.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Rola NATO w kształtowaniu systemu bezpieczeństwa Europy Wschodniej

Celem artykułu jest ocena bezpieczeństwa państw Europy Wschodniej w
obliczu zagrożeń płynących ze strony Federacji Rosyjskiej (FR). W artykule dokonano
oceny wyzwań strategicznych jakie stoją przed Organizacją Traktatu
Północnoatlantyckiego (NATO) oraz wskazano na pożądane kierunki adaptacji NATO
do zmieniających się uwarunkowań bezpieczeństwa międzynarodowego, szczególnie w
odniesieniu do obszaru Europy Wschodniej. W artykule postawiono tezę, że polityka
FR zmierza do rewizji ładu międzynarodowego ustanowionego po zakończeniu zimnej
wojny i odbudowy przez nią własnej strefy wpływów. W środowisku bezpieczeństwa
euroatlantyckiego powstają dylematy związane z planami przesuwania wojsk NATO
na wschodni obszar odpowiedzialności traktatowej. Nie wiadomo jaka będzie reakcja
Rosji, jeśli na terenie Polski powstaną stałe bazy wojsk amerykańskich. Na tym etapie
możemy przypuszczać, że być może Rosja otworzy trzy lub więcej nowych baz
podobnych do tych w Polsce, a być może pójdzie w kierunku dalszej militaryzacji
obwodu Kaliningradzkiego i Białorusi. Niemniej, przeprowadzone badania wskazują,
że przystąpienie państw Europy Wschodniej do Sojuszu Północnoatlantyckiego miało
zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa regionu. NATO obecnie stało się jednym z
najważniejszych determinantów poczucia pewności w sferze militarnej i politycznej.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Służba kontrwywiadu wojskowego w trakcie misji ISAF w Afganistanie

Służba Kontrwywiadu Wojskowego (SKW) jest jedną z dwóch wojskowych służb specjalnych jakie zaangażowane były w osłonę i zabezpieczenie informacyjne dla Polskiego Kontyngentu Wojskowego (PKW) realizującego zadania mandatowe w ramach sił koalicyjnych w operacji International Security Assistance Forces (ISAF) w Afganistanie. W ocenie ekspertów do spraw bezpieczeństwa oraz polityków służba ta wywiązała się wzorowo z postawionych przed nią zadań, chociaż nie brakowało słów krytyki za rzekomo popełnione błędy. Operacje z udziałem SKW lub te realizowane na podstawie przekazywanych przez nią  informacji na teatrze działań wojennych w Afganistanie w okresie trwania misji ISAF pozytywnie oceniane były przez przedstawicieli sił koalicyjnych i wpłynęły na budowanie pozytywnego wizerunku Polskich Sił Zadaniowych jako wiarygodnych i profesjonalnych partnerów.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Peryferyjne zjawiskagospodarcze ewoluujący system światowy. Próba porówniania geopolitycznego znaczenia sowieckiego górnictwa archipelagu Gułag i północnoamerykańkich gorączek złota

Artykuł jest próbą porównania dwóch zjawisk górniczych: północnoamerykańskich gorączek złota i górnictwa obozów pracy sowieckiego GUŁ-agu. Oba zjawiska były formami peryferyjnego górnictwa i ekspansji europejskiej cywilizacji na
niezagospodarowane obszary. Większość gorączek złota miało miejsce w XIX i na początku XX wieku w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Południowej Afryce i Nowej Zelandii. Niektóre obozy GUŁ-agu były położone w odległych
regionach północno-wschodniej Syberii. Mimo wszystkich różnic między nimi, istniało wiele podobieństw dotyczących zarówno irracjonalnych jak i racjonalnych cech tych zjawisk.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wielowymiarowe zarządzanie granicami zewnętrznymi Unii Europejskiej

Celem artykułu jest analiza zintegrowanego zarządzania granicami Unii Europejskiej, które jest warunkiem poprawy bezpieczeństwa UE i jej państw członkowskich. Ewolucja zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi UE wskazuje, że jest to proces wielowymiarowy. Jego charakterystyka wymaga analizy uwarunkowań bezpieczeństwa UE, a zwłaszcza jego zagrożeń wynikających z nieszczelności granic zewnętrznych UE. W artykule przedstawiono ponadto ewolucję systemu zarządzania granicami UE oraz istotę zintegrowanego zarządzania granicami zewnętrznymi UE.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Napływ ludności do Włoch ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnoletnich

Artykuł przedstawia migracje ludności do Włoch z krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu ze szczególnym uwzględnieniem problemu organizacji napływu ludności i pomocy ze strony państwa włoskiego (akcja Mare Nostrum) oraz państw członkowskich Unii Europejskiej (akcja Triton). Migracja do Europy w ostatnich dziesięcioleciach stała się przyczyną poważnych problemów, zwłaszcza dla Włoch. Jest to kraj tranzytowy, w którym przyrost liczby migrantów sprawił, że organizacja niezbędnego systemu ich identyfikacji przekracza możliwości ośrodków administracji państwowej. Za główne przyczyny migracji ludności uważa się ucieczkę przed konfliktami i prześladowaniami, chęć poprawy jakości życia poprzez szukanie zatrudnienia oraz przyjazd do członków rodziny, którzy już wcześniej osiedlili się na terytorium Włoch. Napływ ludności, zwłaszcza niepełnoletnich nie posiadających opieki, zobowiązuje państwo włoskie do udzielenia tym osobom natychmiastowego wsparcia i nie przewiduje wydalenia ich z terytorium kraju. Pozostający bez opieki są w szczególny sposób narażeni na działania ze strony organizacji przestępczych, które uzyskują dochody poprzez wykorzystywanie nieletnich oraz nielegalny handel ludźmi.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Geopolityczne ryzyko zachowania ciągłości importu ropy naftowej do Unii Europejskiej

Celem opracowania jest wyznaczenie i porównanie ryzyka geopolitycznego, z
jakim wiązało się zachowanie przez poszczególne państwa UE ciągłości importu ropy
naftowej, a w szczególności jej dostaw z Rosji do Polski, za rok 2010 oraz 2016, tj.
okres sprzed i po wydarzeniach, jakie zasadniczo wpłynęły na pogorszenie się
stosunków politycznych pomiędzy Federacją Rosyjską a Zachodem. Ww. ryzyko
reprezentowane jest przez wskaźnik GOMCR (ang. geopolitical oil market
concentration risc). Autor uzyskuje wyniki posiłkując się metodą wyznaczania GOMCR
przyjętą przez E. Gupta (2008), tj. dokonując syntezy dwóch współczynników: miary
uzależnienia państwa od importu ropy naftowej (odpowiada jej wskaźnik koncentracji
Herfindahla-Hirschmana, obliczony na podstawie wartości dostaw surowca i ich
kierunków) oraz miary ryzyka politycznego w państwach-dostawcach ww. surowca na
podstawie indeksu International Country Risc Guide. Rezultaty badania dowodzą, że
ryzyko GOMCR dla UE w 2016 roku utrzymało się na tym samym poziomie (jedynie
minimalny wzrost z 0,61 na 0,62) przy jednoczesnym obniżeniu o 8% (w stosunku do
roku 2010) wpływu, jaki miał na jego wartość rosyjski kierunek importu surowca. Polsce
z kolei udało się nieznacznie obniżyć ww. ryzyko (z 1,33 do 1,26 w 2016 roku). Nie
stało się to jednak kosztem wpływu na nie kierunku rosyjskiego, który pozostał na
niezmienionym poziomie, tj. 99% wpływu

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Uzbrojenie państw muzułmańskich i ich przemysł zbrojeniowy. Cześć II - Azja i Bałkany

Artykuł stanowi drugą część przeglądu uzbrojenia armii państw muzułmańskich – jest kontynuacją artykułu z tomu 16 „Przeglądu Geopolitycznego” (s. 59-76). Jego celem jest zestawienie materiału faktograficznego niezbędnego z punktu widzenia analiz potęgometrycznych i geostrategicznych. Dane dotyczące uzbrojenia armii uzupełniono szczegółowymi informacjami o przemyśle zbrojeniowym państw muzułmańskich oraz ich powiązaniach i współpracy wzajemnej jak i z innymi podmiotami.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Polityka Federacji Rosyjskiej wobec obszaru postradzieckiego w świetle paradygmatu realitycznego

Paradygmat realistyczny oparty jest na państwocentrycznym postrzeganiu stosunków międzynarodowych. Państwa, realizując własne interesy, dążą do zwiększenia potęgi, posługując się przy tym szeroką gamą środków i metod. W celu osiągnięcia maksymalnej skuteczności na arenie międzynarodowej, państwa prowadzą politykę zagraniczną w sposób egoistyczny, charakterystyczny dla natury ludzkiej. W taki sposób postępuje Federacja Rosyjska dążąc do integracji obszaru postradzieckiego, odzyskania utraconej po rozpadzie Związku Radzieckiego strefy wpływów oraz wzmocnienia pozycji na arenie międzynarodowej. Celem opracowania jest próba przeniesienia założeń paradygmatu realistycznego na grunt polityki Federacji Rosyjskiej w stosunku do państw powstałych w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego, ze szczególnym uwzględnieniem rosyjskiej polityki zagranicznej wobec Ukrainy.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Geografia i metageografia ziem dawnej Sarmacji

Sarmacja to nazwa stosowana w przeszłości na oznaczenie terytoriów położonych od Polski na wschód, po Syberię i Turkiestan. W polskiej literaturze była ona powszechna w okresie Renesansu i przetrwała nawet do końca XIX wieku. W
publikacjach w krajach zachodnich jest ona nadal stosowana, choć coraz rzadziej (najbardziej obecna jest w literaturze geograficznej i publikacjach kartograficznych
we Włoszech). Ponieważ nazwę tę należy jednak uznać za nieaktualną, pojawia się pytanie: jak należy dzisiaj poprawnie nazywać terytoria dawnej Sarmacji? Odpowiedź na nie stanowi główny cel studium. Problem ten jest uzasadniony, gdyż,
jak wykazano, nazwy obecnie stosowane na oznaczenie tych obszarów nie są z naukowego punktu widzenia poprawne. Takie wyrażenia jak Europa Wschodnia, Europa Środkowa, jak i Europa Środkowo-Wschodnia to nie nazwy geograficzne,
ale formuły metageograficzne, stworzone w celu realizacji pewnych celów ideologicznych i politycznych. W sytuacji obecnej reorientacji geopolitycznej Rosji w kierunku idei eurazjatyzmu, coraz częściej stanowią one przedmiot kontestacji.
Odpowiedź na pytanie o poprawną nazwę geograficzną dawnej Sarmacji nie jest możliwa bez uprzedniego rozwiązania problemu geograficznej istoty i zasięgu Europy oraz położenia geograficznego Polski. Na podstawie przeprowadzonych
badań ankietowych wykazano, że położenie Polski w Europie jest w społeczeństwie rozmaicie rozumiane, gdyż nie ma jednomyślności w kwestii granicy wschodniej Europy. Aby rozstrzygnąć powyższe kwestie autor zastosował sposób pojmowania regionu właściwy dla klasycznej geografii regionalnej, który wydaje się także bliski zasadom geopolityki szkoły neoklasycznej. Jest to równoznaczne z odrzuceniem
najbardziej rozpowszechnionych, metageograficznych koncepcji Europy, jak i Polski, sprzecznych ze stanem wiedzy naukowej i argumentacją empiryczną.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji