rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Jana Patočki doświadczenie „jedności pierwotnego świata” jako przesłanka myślenia i działania pedagogicznego – implementacje (część druga)

Jan Patočka swoim życiem i twórczością w pełni zasłużył na miano współczesnego Sokratesa. Bieg jego życia i meandry twórczości tworzyły puzzle doskonale uzupełniające się i zależne od siebie. Zainteresowania filozoficzne czeskiego fenomenologa oscylowały wokół doświadczenia „jedności pierwotnego świata”, w którego centrum znajdował się świat naturalny. Poddając analizie strukturę doświadczenia tego świata, autor niniejszego opracowania bada takie kategorie, jak: czas, cielesność, dom, otwartość, praca. Następnie rekonstruuje jedną z opcji odczytywania filozofii wychowania Patočki i ewolucji jej podstawowych zagadnień. Kluczową ideą w tej filozofii jest ruch, jako coś, co specyfikuje otwartą strukturę istnienia człowieka. W tym kontekście w sposób heurystyczny zostały sformułowane podstawowe kierunki myślenia i działania pedagogicznego, które implikuje tytułowe doświadczenie „jedności pierwotnego świata”. Artykuł publikowany jest w dwóch częściach, które stanowią integralną całość autorskiego ujęcia tytułowego problemu. Część pierwsza artykułu ma charakter studialnej rekonstrukcji. Część druga publikacji ma charakter autorskich implementacji twórczości Jana Patočki.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Megatrendy” we współczesnym świecie. Perspektywa europejska

W artykule podjęto tematykę „megatrendów”, czyli kluczowych tendencji o zasięgu globalnym. Autor dokonuje krótkiej charakterystyki pojęcia, które na przestrzeni lat zmieniało swoje znaczenie oraz prezentuje najważniejsze jego cechy. Podkreśla przy tym kontrowersje związane z nazywaniem konkretnych zjawisk mianem „megatrendy”. Identyfikacja sił, zmieniających kierunek rozwoju świata stanowi jedno z podstawowych narzędzi prognozowania przyszłości. Oddziałują one nie tylko na życie całych społeczeństw, lecz także stanowią istotny czynnik w projektowaniu indywidualnych biografii. W tekście, na podstawie raportów badawczych i opracowań naukowych, wymieniono najważniejsze tendencje występujące we współczesnym świecie. Wybrane z nich zostały omówione i podparte danymi statystycznymi. Autor przygląda się im z perspektywy europejskiej, zarysowując główne zadania stojące przed światem zachodu. Z kolei w kontekście pedagogicznym akcentuje znaczenie uczenia się przez całe życie, któremu przypada kluczowe znaczenie w rozwiązywaniu globalnych oraz edukacyjnych problemów i wyzwań.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wizja edukacji globalnej na przykładzie inicjatyw edukacyjnych w australijskich szkołach

W artykule została omówiona problematyka edukacji globalnej w Australii. Została ona scharakteryzowana z uwzględnieniem celu i miejsca w australijskim programie edukacji. Charakterystyka edukacji globalnej w Australii została przygotowana w oparciu o założenia, które są uwzględnione australijskim programie edukacji, Deklaracji Melbournskiej oraz w międzyprzedmiotowych celach edukacyjnych. Ponadto zaprezentowano wybrane działania edukacyjne realizowane w szkołach australijskich, spełniające założenia edukacji globalnej.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Inkluzywna edukacja religijna na przykładzie systemu szkolnictwa w Niemczech

W artykule zostają przedstawione główne założenia inkluzywnej edukacji religijnej w niemieckim systemie szkolnictwa. Heterogeniczność kulturowa i etniczna współczesnych społeczeństw europejskich stanowi ważne wyzwanie dla systemu edukacji. Dotyczy to również nauczania religii w warunkach pluralizmu religijno-światopoglądowego. W Niemczech nauczanie tego przedmiotu cechuje duża różnorodność podejść i koncepcji, uzasadniona sytuacją religijnego i kulturowego pluralizmu. Rezultatem tego jest dynamiczny rozwój pedagogiki religii jako dziedziny wiedzy odrębnej od katechetyki. Autorka przedstawia najnowsze koncepcje szkolnego nauczania religii w Niemczech. Stanowią one próbę zdefiniowania na nowo celów i metod nauczania religii w taki sposób, aby w większym niż dotychczas stopniu odpowiadało ono wymogom współczesności.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczyciele akademiccy w świecie myślenia jako nieproduktywnej pracy

Autor podejmuje problem kształcenia młodych kadr akademickich w związku z wdrażaną w Polsce reformą szkolnictwa wyższego. Uniwersytety mają do spełnienia szczególną rolę w rozwijaniu kultury i społeczeństw jako nośnik ponadczasowych wartości humanistycznych, toteż muszą rozwiązywać problemy przejścia od tradycyjnego, humboldtowskiego modelu do zdecentrowanego i zdecentralizowanego, ale zrównoważonego rozwoju szkolnictwa wyższego i nauki. Opisuję, w jakim zakresie konieczne jest zatem reformowanie uniwersytetów w wymiarze organizacyjnym i w zakresie kształcenia młodych kadr naukowych tak, aby nie niszczyć potencjału rozwojowego polskich badaczy oraz możliwych do tworzenia przez nich inter- i transdyscyplinarnych zespołów naukowych, których efekty pracy mogą i powinny zmieniać oblicze także polskiej nauki.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
WYCHOWANIE EKOLOGICZNE W DRUGIEJ RZECZPOSPOLITEJ

Celem artykułu jest analiza, interpretacja oraz krytyka celowo wybranych przykładów źródeł drukowanych w zakresie wychowania ekologicznego w Polsce międzywojennej (1918-1939). Stanowią antecedencje najnowszych kierunków rozwoju edukacji ekologicznej w Polsce, a także są wpisane w pozytywny status tradycji – dziedzictwa kultury polskiej. W omawianym okresie historycznym zwrócono uwagę na wartość zależności natury i kultury, a wychowanie ekologiczne do ochrony
środowiska życia pojmowane było jako działalność ujmowana w kategorii prądu kulturowego – wartości kulturotwórczej związków człowieka i środowiska przyrody. Wyjaśniano, że kultura jest częścią środowiska
życia, a jakość środowiska społeczno-przyrodniczego oraz myślenia i działania w kategoriach ekologicznych stanowi implikację całokształtu dziedzictwa kultury polskiej, tzn. w/w problemy nie powinny być wyjaśniane oddzielnie, lecz systemowo i wieloaspektowo.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Podręczniki do nauki islamu używane przez Muzułmański Związek Religijny w RP a specyfika muzułmańskiej edukacji religijnej w Polsce –między Polską a światem muzułmańskim

Muzułmański Związek Religijny (MZR) jest najstarszą organizacją muzułmańską Polsce – został założony przez Tatarów – muzułmanów polsko-litewskich w 1925 roku. Po wprowadzeniu nauki religii muzułmańskiej do szkół w 1919 roku i po przywróceniu jej tam w 1992 roku jednym z głównych problemów zawsze był brak odpowiednich podręczników do nauki tego przedmiotu.
         Mimo że niektóre nowe podręczniki zostały opublikowane po 1990 roku, nie obejmują one całego programu edukacji religijnej, a liczba egzemplarzy jest niewystarczająca, dlatego też podręczniki sprzed 1939 roku są nadal w użyciu, nawet jeśli są przestarzałe. Większość nowych podręczników, opublikowanych w ostatnich latach, to tłumaczenia z języków obcych – z bośniackiego, tureckiego (przez rosyjski lub angielski) lub arabskiego.
         Artykuł omawia używane przed II wojną światową, obecnie przez nauczycieli MZR, podręczniki do nauki religii muzułmańskiej, koncentrując się na ich pochodzeniu, formie i roli języka arabskiego, a także metodyce jego nauczania.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
INSTYTUCJA PRZEDSZKOLA WOBEC PROBLEMÓW RODZINY WIELKIEGO MIASTA

Współczesna rodzina jest narażona na działanie wielu negatywnych czynników zewnętrznych, które w sposób gwałtowny i wieloraki wpływają na jej przemiany, powodując dezintegrację i dezorganizację. Wciąż narastające tempo życia, brak czasu i cierpliwości, jak również nieodpowiednie przygotowanie do pełnienia roli rodzica to często zbyt wysokie wymagania, którym większość osób nie jest w stanie sprostać. Osobiste pragnienia, aspiracje, pogoń za karierą, których uzyskanie ma zapewnić wyższy status materialny oraz większą akceptację i szacunek społeczny niosą ze sobą realne zagrożenia dla rodziny i wypełniania jej funkcji wobec dziecka. Warto jednak wskazać, że czas poświęco¬ny na wychowanie jest czasem bezcennym. Wspólnie spędzony czas sprzyja bliskości i budowaniu więzi. Dla prawidłowego i pełnego rozwoju dziecka najistotniejsza jest jakość wspólnie przeżytego czasu – nie tylko poświęcanie go na czynności pielęgnacyjne, ale też koncentracja na dziecku, wsłuchanie się w dziecko, w jego pragnienia i potrzeby. Jednak wielu rodziców ulega złudzeniu, że wokół jest wiele pilniejszych i ważniejszych spraw, wydaje się im, że jeszcze zdążą wycho¬wać swoje dzieci. Niejednokrotnie też zdarza się, że rodzice po prostu uciekają od swoich dzieci, zasłaniając się pracą, obowiązkami i uspra¬wiedliwiając się jednocześnie, że przecież to, co robią, robią również dla dobra własnych dzieci, aby zapewnić im w przyszłości dobrobyt i bezpieczeństwo. 
Wiele instytucji – placówki przedszkolne, szkoły, środki masowego przekazu, środowiska lokalne, stowarzyszenia, organizacje pozarzą¬dowe, ośrodki opiekuńczo-wychowawcze, domy kultury, ośrodki pomocy społecznej, placówki kulturalne usiłują nieść pomoc rodzinom w ich działalności opiekuńczo wychowawczej. Szczególną rolę w tym procesie pomocy odgrywa przedszkole. Działalność przedszkola w swych założeniach jest ściśle powiązana i podporządkowana wycho¬waniu i socjalizacji dziecku w rodzinie, gdyż to właśnie w rodzinie realizowane powinny być funkcje i zadania wpływające na życie, rozwój, wychowanie i edukację dzieci. Rodzina to pierwsze i podstawo¬we środowisko życia dziecka, przedszkole i inne instytucje oświatowe i opiekuńcze nie przejmują funkcji wychowawczej rodziny, lecz wspierają ją w działaniach. Koncepcja przedszkola musi być więc powiąza¬na z aktualną rzeczywistością społeczną i odpowiadać na współczesne potrzeby rodzin. 
Prezentowany artykuł obejmuje omówienie aspektów funkcjonowania rodziny wielkiego miasta wraz z przedstawieniem wyników badań w zakresie oczekiwań rodziców wobec instytucji przedszkola.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SPOŁECZNA NAUKA KOŚCIOŁA A AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA

W strukturze ekonomii istotnym zagadnieniem jest praca, dzięki której człowiek kreuje swoją osobowość i kształtuje właściwą pozycję funkcjonowania w wielu obszarach życia. Artykuł omawia społeczną naukę Kościoła w kontekście aktywności ekonomicznej wokół triady: praca jako powołanie człowieka w jego rozwoju, aktywność a rozwój człowieka, etyka inwestowania.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
PEDAGOGIA OSOBY WOBEC ZAGADNIENIA DUCHOWOŚCI

Nie można mówić o realistycznej pedagogii osoby bez uwzględnienia jej
duchowości i wychowania religijnego będącego prostą jej konsekwencją. W artykule prezentowana
jest problematyka duchowości osoby na podstawie analiz realistycznej filozofii
bytu, wzbogaconej krytycznie przyjętą filozofią świadomości. Przy omawianiu zagadnienia
duchowości osoby wskazuje się także na jej liczne zagrożenia oraz pedagogiczne implikacje.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
ROLA ZASOBÓW WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH W MODELU RELACYJNEJ INKLUZJI SPOŁECZNEJ

W niniejszym artykule odniesiono się do jednego z wielu ważnych zagadnień, jakim może być problem wykluczenia społecznego. Zastanawiając się nad rozwiązaniami pozwalającymi na minimalizowanie zagrożeń generujących wykluczenie społeczne, a jednocześnie poszukując czynników i sposobów ułatwiających proces włączenia społecznego, podjęto próbę opracowania modelu relacyjnej inkluzji społecznej. Należy wyraźnie zaznaczyć, że omawiane kwestie nie dotyczą wyłącznie osób z niepełnosprawnością, a nawet dużym błędem byłoby utożsamianie niepełnosprawności z wykluczeniem społecznym. Jest to zbyt daleko idące, stereotypowe uproszczenie. Bezsprzecznie należy obalać fałszywe wyobrażenia, które niestety ciągle są obecne w świadomości społecznej. Rozważania w obszarze ekskluzji i inkluzji odniesiono do szerokiej grupy osób wykluczonych, do której niestety mogą również należeć osoby z niepełnosprawnością.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wstępna międzynarodowa walidacja Testu Kompetencji Moralno-Etycznej Piętnastolatków

Głównym narzędziem stosowanym w międzynarodowym badaniu ETiK-International jest Test Kompetencji Moralno-Etycznej Piętnastolatków (TKM-EP), opracowany w trakcie realizacji berlińskiego projektu ETiK. W tym artykule podjęto próbę porównania danych zgromadzonych w ramach projektu ETiK i w badaniach ETiK-International w Warszawie i Wiedniu. W wyniku walidacji okazało się, że narzędzie to z powodzeniem może służyć nie tylko do określenia kompetencji moralno-etycznej uczniów, lecz również efektywności nauczania szkolnego.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
JAKOŚĆ PRACY W EDUKACJI I JEJ EFEKTY. IMPLIKACJE WYNIKAJĄCE Z ARYSTOTELESOWSKICH KATEGORII PRAXIS I POIESIS

Przedmiotem analizy niniejszego tekstu jest praca w dziedzinie edukacji. Jej wewnętrzna dynamika zostanie ukazana w dwóch wymiarach ludzkiego działania, to jest pràxis i pòiesis, mających swe korzenie w filozofii Arystotelesa. Zamierzeniem podstawowym jest ukazanie podstaw, na których opiera się jakość i wartość codziennej pracy nauczycieli, wychowawców i pedagogów, a także wskazanie celów i efektów, jakie są lub mogą być realizowane. Punktem wyjścia jest odwołanie się do powszechnych dzisiaj form mierzenia efektów edukacji, które uznawane są często za wskaźniki jej jakości.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
STUDENCI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI: DOŚWIADCZENIA, POTRZEBY, WYZWANIA

W artykule dokonano analizy działalności polskich uczelni wyższych na rzecz stwarzania studentom z niepełnosprawnościami warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia, a także scharakteryzowano podejmowane w tym zakresie zadania w odniesieniu do: samych studentów z niepełnosprawnością, kadry akademickiej, wspólnoty studenckiej oraz otoczenia fizycznego. Przedstawiono w zarysie dotychczasowe doświadczenia oraz obecne wyzwania w dziedzinie dostosowywania kształcenia akademickiego do potrzeb osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
EDUKACJA W ISLAMIE - RETROSPEKCJA

Nie ma religii bez edukacji. Wszystkie religie, zarówno te z przeszłości, jak i z doby współczesnej wychowują swoich wiernych. Proces edukacji przebiega zarówno w rodzinie, jak i w szkole. Islam podkreśla znaczenie edukacji jako sposobu doskonalenia człowieka. Chcąc poznać dzisiejszy
świat islamu należałoby zastanowić się nad jego przeszłością. Pierwsze wieki istnienia islamu przypadały na czas określany przez kulturę Zachodu jako średniowiecze. Ukształtowane wówczas dziedzictwo kulturowe, w tym edukacja, na stałe wpisało się w dzieje tej religii. I chociaż edukacja nie miała charakteru powszechnego, to jednak zawsze podkreślano jej rangę i znaczenie. Wiedza była u muzułmanów w dużej cenie. Warto było – jak mówi tradycja tej religii – przemierzać świat, docierając do rożnych miejsc, by spotkać tam nauczycieli posiadających autorytet. Znany jest wśród muzułmanów imperatyw, powtarzany od średniowiecza po dzień dzisiejszy: „Szukajcie wiedzy, chociażby w Chinach!” Muzułmanie cenili nauczycieli jako tych, którzy uczyli życia, postępowania i w ogóle myślenia zgodnie z literą Koranu. Święta księga islamu była zawsze najważniejszym podręcznikiem zdobywania mądrości i poddawania się woli Allaha. Ważną funkcję w kulturze islamu odgrywały szkoły, w tym madrasy (medresy) nauczające dzieci i młodzież prawd wiary i w ogóle religii.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
REHABILITACJA SPOŁECZNO-ZAWODOWA DOROSŁYCH OSÓB AUTYSTYCZNYCH. WPROWADZENIE DO ZAGADNIENIA

Choć autyzm rozpoznawany jest w Polsce od około 30 lat, to jednak nie zostały przygotowane rozwiązania systemowe dla dorosłych osób autystycznych po ukończeniu edukacji szkolnej. Liczne raporty przywołane w tekście świadczą o tym, że sytuacja tej grupy jest trudna. Dlatego dużą rolę odgrywają organizacje pozarządowe, dzięki którym dorosłe osoby autystyczne mają szansę na rehabilitację społeczną i zawodową.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO WIZJA PRACY

Wizja pracy Kardynała Stefana Wyszyńskiego dowodzi, że nic nie straciła na swojej aktualności i wciąż może być na nowo odkrywana i inspirować do wzbogacania teorii nauk zainteresowanych pracą. Szczególnie istotne wciąż pozostają kwestie pracy dostrzeżone już przez Kardynała, a odniesione nie tylko do potrzeby doskonalenia wytworu pracy, ale przede wszystkim człowieka, uznane za unijny priorytet. Człowiek w procesie pracy winien być świadomy pełnego wachlarza kwalifikacji, a w szczególności tych najcenniejszych dla kompetencyjności pracownika w pracy zawodowej. Kwestę tę ilustrują kwalifiacje społeczno-moralne określane wyznaczające stosunek człowieka do pracy, stopień jego identyfikacji z zawodem, stosunek do przełożonych, współpracowników, warunków pracy. Cechy te pozostają ważne zarówno dla pracownika jak i pracodawcy, owocując obopólnymi korzyściami, np. satysfakcją z pracy, wyższym wynagrodzeniem i następnie przekładają się na efekty ekonomiczne zakładu pracy, wyrażone lepszą jakością pracy i jej wytworów. Owe przymioty pracy Kardynał Stefan Wyszyński nazwał cnotami pracy. Wspaniale wpisują się one w kategorię ethosu w modelu cech osobowościowych człowieka i istotnie wzbogacając teorię pedagogiki pracy.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zastosowanie metody zadaniowej do rozwijania kompetencji dzialania moralnego

Wychowawca – jeden z podmiotów procesu wychowania – mógłby racjonalnie wykorzystać wychowawczy potencjał prowadzonych przez siebie zajęć, gdyby poddał refleksji skutki zastosowania przez siebie środków wychowawczych, odpowiadające określonym modelom myślenia pedagogicznego. W przypadku rekomendowanej w tym artykule metody zadaniowej podobny rezultat przy tworzeniu (się) kompetencji moralnego działania mogłaby przynieść analiza możliwości spożytkowania istniejących/intencjonalnie tworzonych zadań kontekstualnych, których rozwiązywanie przez wychowanka jest przekładaniem przez niego wiedzy o dobru na czynienie dobra.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SOKRATES CAFÉ JAK O SPOSÓB KSZTAŁTOWANIA POSTAWY FILOZOFICZNEJ NAUCZYCIELA FILOZOFII I ETYKI

Nauczanie filozofii i etyki w warunkach zmieniającej się polskiej szkoły jest wyzwaniem, które wymaga od nauczyciela szczególnego zaangażowania w pielęgnowanie własnej postawy filozoficznej. Autorka dostrzega sprzeczności w zdefiniowaniu roli nauczyciela zarówno w świetle wymaganych kompetencji edukacyjnych, jak i ogólniejszej kwestii pielęgnowania „postawy filozoficznej”. Inspiracją dla rozwiązania trudności staje się zjawisko Sokrates Café – otwartych spotkań dyskusyjnych. Dla autorki stanowią one sposób na wzbogacenie praktyki edukacyjnej oraz samorozwój nauczyciela filozofii i etyki.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SYTUACJA BYŁYCH SKAZANYCH NA RYNKU PRACY

W artykule zaprezentowano wybrane zagadnienia dotyczące aktywizacji zawodowej byłych skazanych, opracowane na podstawie wyników badań ilościowych i jakościowych, związanych z omawianym tematem. W tekście dokonano analizy zasobów i deficytów w obszarze kompetencji społecznych i zawodowych byłych więźniów, ukazując przy tym postawy społeczne wobec skazanych i byłych skazanych. Artykuł porusza także tematykę roli organizacji rządowych i pozarządowych, wspierających byłych więźniów w procesie readaptacji społecznej.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
MYŚLENIE TRANSCENDENTALNO-FENOMENOLOGICZNE DIETRICHA BENNERA (PRÓBA ZDEFINIOWANIA)

W rozważaniach pedagogiczno-filozoficznych Dietricha Bennera widoczne są wielorakie ślady obecności myślenia transcendentalnego i fenomenologicznego. Nadaje im to specyficzny charakter. Głównym celem tego artykułu jest dookreślenie tego charakteru i wskazanie jego wpływu na koncepcję pedagogiki ogólnej.
Poniższy tekst składa się z trzech punktów. W pierwszym rozważam możliwość zastosowania fenomenologii filozoficznej do opisu i interpretacji zjawiska wychowania oraz postuluję rozwijanie w pedagogice szeroko rozumianego myślenia fenomenologicznego. Drugi punkt poświęcam przedstawieniu modelu systematyki pedagogicznej (Systematik der Padagogik). Mimo modyfikacji normuje on do dziś Bennera odczytanie zależności łączącej praxis wychowania z rożnymi jej ujęciami teoretycznymi. Na zakończenie w trzecim punkcie prezentuję zgłoszony przez opisywanego autora w ostatnim wydaniu jego Allgemeine Padagogik (Pedagogika ogólna) projekt „krytycznej nauki o wychowaniu” (kritische Erziehungswissenschaft), który otwiera drogę do rozwiązania sporu toczącego się między przeciwstawnymi paradygmatami współczesnej pedagogiki. Projekt ten opiera się na pojęciu krytyki, implikującym zarazem myślenie fenomenologiczne i transcendentalne.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
MIĘDZY WIELOŚCIĄ RELIGII A JEDNOŚCIĄ PAŃSTWA. DIALOG RELIGIJNO-KULTUROWY W DZIEJACH I RZECZYPOSPOLITEJ

Terytorium I Rzeczypospolitej stanowiło swoistą mozaikę kulturowo-religijną. Oprócz większości chrześcijańskiej, którą tworzyli katolicy, prawosławni i protestanci, funkcjonowały na jej obszarze także dość liczne społeczności niechrześcijańskie, skupiające wyznawców islamu oraz judaizmu. Ukazane w artykule egzemplifikacje postaw zajmowanych przez przedstawicieli tych mniejszości mieszczą się w granicach wyznaczonych z jednej strony przez pełną i szczerą afirmację Polskiego Państwa, a z drugiej zdają się wskazywać na jego całkowitą negację. Mimo okresów jawnej niechęci wobec mniejszości, w dziejach I Rzeczypospolitej postawy afirmacji okazywały się dominujące, a stąd można twierdzić, że idea tolerancji religijnej i kulturowej była istotnym składnikiem staropolskiej kultury. Uwzględnianie w procesie dydaktyki historii takiej właśnie wizji dziejów Polski może prowadzić do kształtowania postaw afirmacji wszelkiej odmienności istniejącej w innym człowieku, bez poczucia zagrożenia dla własnej tożsamości, co przyczyni się do kształtowania postaw pełnej i prawdziwej tolerancji.
Słowa kluczowe: Tatarzy, Żydzi, tolerancja, dialog.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika