rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ogólnopolska kariera śląskiego wulgaryzmu

Artykuł omawia dzieje wulgaryzmu ciul, który z dialektu śląskiego przeszedł do odmiany potocznej polszczyzny ogólnej. Po raz pierwszy wulgaryzm zapisano w 1875 r. w śląskich dokumentach sądowych. Leksem pochodzi z gwar czeskich (por. culík ‘warkocz, spleciona kępa włosów’) lub morawskich (culík ‘sopel’). Pierwotne znaczenie uległo metaforyzacji i zaczęło oznaczać ‘narząd męski, penis’. Wyraz ciul jako wulgaryzm zaczął być używany w funkcji wyzwiska, co dokumentują zapisy archiwalne. W różnych typach kontaktów owo obraźliwe określenie mężczyzny łatwo zmieniało semantykę i ekspresyjne zabarwienie, od ‘oszusta, szumowiny’ po ‘niedorajdę, głupka’. Pierwotne wulgarne znaczenie leksemu rozszczepiało się na kolejne warianty, które zaczęły się neutralizować i tracić więź semantyczną z pierwotnym znaczeniem wulgarnym. Z kolei szerokie ramy kontaktów kulturowo-językowych w relacjach ponadregionalnych umożliwiły zadomowienie się ekspresywizmu w polszczyźnie potocznej. Proces dokonywał się w miarę dynamicznie, ponieważ w rozprzestrzenianiu się leksemu i nowych znaczeń dużą rolę odgrywały społecznościowe media cyfrowe.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Dynamika przeobrażeń języka mieszkańców wsi i możliwości jej badania

Artykuł podejmuje problem istotny dla współczesnej dialektologii: w jakim stopniu możliwe jest obserwowanie zmian zachodzących w języku mieszkańców wsi. Obfita baza zawierająca materiał opatrzony danymi socjolingwistycznymi – zwłaszcza rokiem urodzenia informatora oraz inicjałami pozwalającymi poszczególne przykłady przypisać konkretnemu idiolektowi – daje wgląd w procesy (ale i ich przebieg) obserwowane w konkretnych gwarach. Prezentowane spostrzeżenia oparte są na doświadczeniach badawczych zespołu Pracowni Dialektologicznej UAM w Poznaniu.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
System samogłoskowy gwary Dąbrówki Wielkopolskiej

W niniejszym artykule przedstawiono akustyczno-fonetyczną i fonologiczną analizę samogłosek współczesnej gwary Dąbrówki Wielkopolskiej. W przebadanym materiale stwierdzono bardzo dobre zachowanie fonetycznych cech gwarowych (np. dyftongicznej wymowy *[ɨ], bogactwa wariantów dyftongicznych i monoftongicznych */o/ czy uwarunkowanej sąsiedztwem lewostronnym alofonii /u/). Analiza akustyczna pozwoliła na precyzyjną charakterystykę głosek gwary i rewizję dotychczasowych opisów (np. alofon /u/ po koronalnych i palatalnych jest nie tylko obniżony, ale również scentralizowany, kontynuanty */eː, eN, ẽ/ po miękkich zachowują odrębność od /i/, kontynuant */aː/ bywa nieco obniżony w stosunku do [ɔ], ale nie osiąga poziomu [ɒ]). Ponadto analizy audytywne i akustyczne umożliwiły wykazanie niezauważonej dotychczas opozycji pomiędzy kontynuantem */eː/ a kontynuantem /e/ przed /N/ i ustnym kontynuantem */ẽ/, a w konsekwencji odkrycie „nowego” fonemu samogłoskowego.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zasięgi leksykalne zapożyczeń wschodniosłowiańskich w gwarach polskich

Celem artykułu jest przedstawienie zapożyczeń wschodniosłowiańskich oraz pokazanie najdalszych ich zasięgów w gwarach polskich. Materiał do niniejszego artykułu pozyskałam ze Słownika gwar polskich (dalej  SGP) oraz jego kartoteki znajdującej się w Instytucie Języka Polskiego  PAN w Krakowie, gromadzącej jednostki leksykalne ze wszystkich regionów kraju. Dociekania w zakresie geografii wyrazów pozwoliły ustalić, gdzie i jak bardzo w głąb polskiego obszaru językowego docierały wyrazy zapożyczone. To również umożliwiło określenie bądź  uściślenie lokalizacji poszczególnych leksemów. Wśród wschodnioslawizmów leksykalnych można wyróżnić dwie zasadnicze grupy słów ze względu na ich pierwotne pochodzenie: wyrazy rdzennie  ruskie oraz jednostki będące już na gruncie wschodniosłowiańskim pochodzenia obcego. W grupie zapożyczeń wschodniosłowiańskich będących już na gruncie ruskim pochodzenia obcego wyodrębniają się orientalizmy, wśród których znajdują się wyrazy pochodzenia tureckiego, tatarskiego, perskiego, mongolskiego, arabskiego.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Dokumentacja papierowa w zasobach archiwum Pracowni Dialektologicznej UAM

Artykuł jest prezentacją zasobu archiwalnego Pracowni Dialektologicznej UAM w zakresie dokumentacji papierowej. Autorka przedstawia propozycję uporządkowania archiwaliów na zasadzie podzielenia dokumentacji na konkretne zespoły i podzespoły archiwalne. Wywód kończy się zasygnalizowaniem potrzeb archiwum w związku z omawianą grupą archiwaliów.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zapożyczenia niemieckie w gwarze spiskiej (na podstawie materiału zgromadzonego w Korpusie spiskim)

Artykuł jest próbą określenia na podstawie gwary spiskiej zasięgu germanizmów leksykalnych w polach tematycznych, które pozwolą wskazać, przez jakie dziedziny życia szerzyły się one najbardziej, z określeniem liczby zapożyczeń w poszczególnych polach semantycznych. Podstawą omówienia jest powstały Korpus spiski.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Między wyjątkowością a wstydem. Świadomość językowa mieszkańców powiatu ostrowskiego

W artykule zajęto się zagadnieniami związanymi ze świadomością językową. Celem tekstu jest przedstawienie, co mieszkańcy powiatu ostrowskiego sądzą o gwarach. Materiał pozyskano za pomocą ankiety internetowej. Analiza porusza kilka kwestii: występowanie gwar w okolicach Ostrowa Wielkopolskiego, zauważane cechy gwar, skojarzenia wywołane przez słowo „gwara” (potoczny stereotyp gwary), geografia gwar w świadomości ankietowanych, stosunek do gwary, pokoleniowe występowanie gwary.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Układ nadawczo-odbiorczy w wielkopolskich inwentarzach z 2. połowy XVIII wieku

Inwentarze dóbr szlacheckich z 2. połowy XVIII w. są tekstami wielowarstwowymi ze względu na zmieniający się w nich układ nadawczo-odbiorczy. Są to dokumenty zawierające wypowiedzi
osób trzecich i elementy innych aktów komunikacji. Analizowany proces staje się tym samym kilkuetapowy (poczynając od zeznań świadków, a na wydaniu tekstów kończąc). Elementy poziomu
niższego stają się na poziomie wyższym częścią komunikatu i mogą być modyfikowane, co przejawia się m.in. zmianą kodu, odmiany językowej czy formy podawczej. Celem artykułu jest odpowiedź na pytania: kto i do kogo mówi w analizowanych inwentarzach i jakie na poziomie cech językowych niesie to konsekwencje dla tekstu.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Formy miejscownika liczby pojedynczej wyrazu dom w mowie Wielkopolan dawniej i współcześnie

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu zróżnicowania form fleksyjnych miejscownika wyrazu dom. Materiałem wyjściowym uczyniono Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski (materiał dziś już dawny), z którym zestawione zostały wyniki badań współczesnych. Zabieg ten pozwolił wykazać stopień żywotności form gwarowych we współczesnym języku mieszkańców wsi, szczególnie zaś regresywny charakter opisywanych przykładów.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Łużyckie materiały językowe w Atlasie języka i kultury ludowej Wielkopolski

Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski dosyć znacznie wzbogaca wiedzę o związkach językowych Łużyc z zachodnią i południowo-zachodnią Wielkopolską. W komentarzach do 42 map (zob. II.1.) zawarto ustalenia i sugestie, których w większości nie znajdziemy w dotychczas wydanych monografiach dialektologicznych oraz w artykułach. Mogą to być rzeczywiste związki językowe łączące Łużyce z Wielkopolską i północno-zachodnim Śląskiem, ale nie można również hipotetycznie wykluczyć, że są to przynajmniej częściowo rodzime elementy językowe po przesiedleńcach z Łużyc, którzy dawno temu językowo się spolonizowali.Wydaje się, że znajomość związków językowych łużycko-wielkopolskich mogą pogłębić wnikliwe badania porównawcze z łużycczyzną. Chodzi o 11 komentarzy do map (zob. II.4.). Na uwagę zasługują również wspólne zwyczaje łączące Łużyce z zachodnią oraz południową Wielkopolską (zob. II.5.).

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wialnia i młynek w języku mieszkańców wybranych wsi wielkopolskich

W artykule podjęto problem relacji nazwa–desygnat na przykładzie nazw maszyn do czyszczenia oraz sortowania zboża. Analizy opierają się głównie na materiale wielkopolskim z odwołaniami do źródeł z innych regionów. Pozyskane współcześnie dane terenowe zostały zestawione z danymi Atlasu języka i kultury ludowej Wielkopolski, co pozwoliło wykazać zmiany zachodzące w zakresie badanych nazw.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wybrane zjawiska słowotwórcze przymiotnika w polszczyźnie południowokresowej (na przykładzie obwodu lwowskiego)

Artykuł przedstawia zjawiska związane ze słowotwórstwem przymiotników w polszczyźnie południowokresowej. Podstawę materiałową analizy stanowią wyrazy rodzime i obcego pochodzenia,
typowe dla polszczyzny kresowej. Omawiam sufiksy najbardziej produktywne i typowe w mowie badanych mieszkańców.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Etymologia nazwy Wschowa w świetle kontaktów językowych polsko-niemieckich

Celem pracy jest przedstawienie nowego spojrzenia na pochodzenie nazwy Wschowa w kontekście dziejów miasta jako grodu obronnego, położonego na ważnym szlaku handlowym, łączącym ziemię wschowską z Saksonią. Już od XIII wieku wìększość mieszkańców była obcego pochodzenia, z liczebną przewagą Niemców, o czym świadczy niemiecka nazwa miasta Frauenstadt (miasto Pani), nawiązująca do patronki kościoła pod wezwaniem Najśwìętszej Marii Panny. Praca składa sìę z trzech części: tła historyczno-topograficznego, prezentacji materiału źródłowego w formie zapisów polskich i niemieckich oraz analizy rozwoju nazwy w środowisku językowo mieszanym. Nazwa Wschowa jest formą zniekształconą, co odzwierciedlają silne wahania nazwy, np Veschow, Wyschow, Szowa, Uschowa w zakresie pisowni i wymowy. była to stara nazwa *Wyszów od wyrazu wyszny ‚wyższy’ odnosząca się do nazwy grodu połoźonego na bagnach w dolinie baryczy, usytuowanego na sztucznie usypanym wzgórzu, z zamkiem murowanym.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wieś i gwara w dobie rekonfiguracji kultury (na przykładzie Podhala)

Artykuł jest próbą oceny zjawisk dotyczących warunków funkcjonowania gwary w perspektywie historycznej oraz współczesnej. Za punkt wyjścia do rozważań przyjęto teorię  Maryli  Hopfinger.  Zakłada  ona,  iż  rozwój  technologii  najpierw  analogowych,  a  obecnie cyfrowych i związana z tym zmiana modelu komunikacji społecznej przyczyniły się do za inicjowanej w XX wieku drugiej w historii ludzkości, totalnej rekonfiguracji kultury. Pierwsza dokonała się w czasach, kiedy słowo mówione zostało pozbawione wcześniejszej rangi przez pismo. Także wieś ze swoją mową w jakimś stopniu poddała się obu rekonfiguracjom. Pierwsza  z  nich  znacznie  wolniej  zmieniała  jej  oblicze,  druga  zaś,  która  dokonuje  się  na naszych oczach, zdaje się mocniej wpływać na język i kulturę współczesnej wsi.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zmiany w gwarowym systemie leksykalnym a praktyka leksykograficzna

W artykule omawiane są: struktura gwarowego systemu leksykalnego oraz zmiany w tym systemie dokonujące się w wyniku oddziaływania słownictwa ogólnopolskiego i zmian cywilizacyjno-społecznych na wsi. Strukturę systemu leksykalnego tworzy słownictwo wspólne z polszczyzną ogólną (słownictwo współsystemowe, kulturowe i interferencyjne) oraz słownictwo dyferencyjne. W zakresie zmian wskazuje się na zapożyczenia nazw razem z przyjmowaniem nowych elementów kultury, na tworzenie neologizmów i neosemantyzmów oraz na przesuwanie leksemów do słownictwa biernego.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Relikty dawnych zwyczajów ludowych w języku i kulturze (na przykładzie wsi małopolskiej)

Zmiany społeczno-cywilizacyjne spowodowały trwałą przebudowę kultury wiejskiej. Zmieniło się życie tak w wymiarze jednostkowym, jak i społecznym. Zmienił się język wsi, gwara ustąpiła miejsca językowi ogólnemu lub formom przejściowym. Wiele z tradycyjnych zwyczajów ludowych zostało zapomnianych, inne uległy znacznym przeobrażeniom zarówno na płaszczyźnie symbolicznej, jak i językowej. Przedmiotem artykułu jest odpowiedź na pytania, co zostało z dawnych obyczajów ludowych, jakie czynniki decydują o ich trwałości oraz jak funkcjonuje leksyka dotycząca tego wycinka kultury. Podstawę rozważań stanowią obserwacje obyczajów i języka prowadzone przez wiele lat w jednej z wsi małopolskich.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Jeszcze o potrzebie dokumentowania leksyki gwarowej (na przykładzie wybranych wyrazów południowomałopolskich z okolic Biecza)

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na potrzebę dokumentowania leksyki gwarowej. Mimo iż polska dialektologia może poszczycić się wieloma opracowaniami, to jednak ciągle przekonujemy się podczas badań terenowych, że dokumentacja słownictwa gwarowego jest niepełna. W artykule na przykładzie wybranych wyrazów południowomałopolskich odnotowanych we wsiach Bugaj i Sitnica pokazuję, jak wiele jeszcze dialektyzmów jest nieudokumentowanych, nieodnotowanych w istniejących źródłach, albo też jak ich poświadczenia są niepełne, zwłaszcza w zakresie różnych ich znaczeń.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Formy oboczne miejscownika liczby pojedynczej (w) domu – (w) domie w gwarach polskich na Litwie.

W niniejszym artykule omówiono oboczne formy miejscownika liczby pojedynczej rzeczownika męskiego dom: (w) domu – (w) domie (a więc zgodną z normą ogólnopolską i analogiczną, powstałą w wyniku wyrównania końcówki fleksyjnej do pozostałych rzeczowników męskich twardotematowych) w gwarach polskich na Litwie, ich zakres i zasięg oraz frekwencję. Podstawą materiałową rozważań jest zbiór 235 form miejscownika lp. rzeczownika dom (domu, domie) i 3 przykłady formy doma wyekscerpowane z nagrań dokonanych w 4 podstawowych enklawach polskojęzycznych, tj. na obszarze ignalińskim, jezioroskim, kowieńskim i wileńskim.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Metody efektywnej nauki

Proces zapamiętywania informacji stanowi indywidualny tok człowieka, ponieważ każdy posiada inny charakter i predyspozycje do nauki. Efektywne uczenie się stanowi podstawę szybszego przyswajania wiedzy. Stosując metody skutecznej nauki, człowiek pobudza do pracy dwie półkule mózgu, przez co edukacja przebiega w szybszy sposób i – co najważniejsze – daje bardzo dobre rezultaty w zapamiętywaniu. Korzystanie z metod efektywnej nauki pozwala na rozwój człowieka poprzez kreatywne myślenie oraz pomysłowość. Bardzo ważne jest to, aby odnaleźć indywidualny sposób na efektywną naukę, która przyniesie radość i da sukcesy w przyszłości.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Organizacja procesu korekcji wad postawy w Tarnowie

Wraz z rozwojem cywilizacji notuje się coraz częściej wady postawy oraz większą liczbę dzieci i młodzieży o nadmiernej masie ciała. W okresie dziecięcym i młodzieńczym usuwaniem nieprawidłowości w budowie rozwijającego się organizmu powinna zajmować się gimnastyka korekcyjna. By jednak była ona efektywna, musi być w odpowiedni sposób zorganizowana. Chcąc dokonać oceny organizacji procesu korekcji wad postawy w Tarnowie, badaniu ankietowemu poddano dyrektorów lokalnych szkół podstawowych oraz przeanalizowano dane dostarczone przez Wydział Edukacji Urzędu Miasta Tarnowa. Uwzględniono dane dotyczące organizacji zajęć kompensujących wady postawy w szkołach w latach 2010/2011‒2012/2013. Analiza wyników badań dowodzi, że gimnastyka korekcyjna nieodpłatnie dostępna jest, poza jednym wyjątkiem, w klasach I‒III szkół podstawowych, a odpłatnie we wszystkich przedszkolach. Tylko jedna szkoła oferuje zajęcia również w klasach IV‒VI dwa razy w tygodniu. Uczniowie gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych nie mają możliwości uczestnictwa w tego rodzaju ćwiczeniach. Najlepszy dostęp do zajęć korekcyjnych mają uczniowie szkół specjalnych (blisko 50%) i Szkoły Podstawowej nr 18 (ponad 30%). W badanych latach tylko odpowiednio 6,35%, 4,49%, 8,78% dzieci z pozostałych placówek miało możliwość korzystania z korekcji wad postawy.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zasada tolerancji w organizacjach nastawionych na zysk a tolerancja w kontekście edukacyjnym

W artykule podjęto próbę innowacyjnego zaprezentowania problematyki związanej z zastosowaniem zasady tolerancji w kontekstach biznesowym i edukacyjnym. Wspomniana innowacyjność dotyczy w pierwszej kolejności samej metody, wykorzystano bowiem organizacje nastawione na zysk jako model, za pomocą którego można weryfikować zakres zastosowań omawianej zasady oraz analizować jej funkcjonowanie w określonych realiach. W dalszej kolejności wskazano natomiast na implikacje pojawiające się dzięki odniesieniu wypracowanych w ten sposób wniosków do kontekstu sytuacyjnego związanego z edukacją. Ekonomizacja edukacji, podobnie jak ekonomizacja innych sfer życia publicznego, nie oznacza, że te same idee, wartości, zasady mogą być interpretowane identycznie, gdy odnosimy je do przedsiębiorstwa i do szkoły (uniwersytetu). Cel organizacji nastawionych na zysk sprawia, że stosowalność zasady tolerancji ogranicza się w ich przypadku do tzw. tolerancji negatywnej, i to traktowanej jako swoisty pas ochronny przed innymi organizacjami tego typu. W przypadku szkoły, której mechanizmy działania nie mogą zostać sprowadzone do gry wolnorynkowej, zasada tolerancji wymaga jej zastosowania w wersji pozytywnej. Szkoła powinna bowiem zarówno uczyć swoich wychowanków krytycznego myślenia (rozróżniania poglądów), jak i pozostać instytucją w pełni akceptującą ich jako osoby.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Badania eyetrackingowe nad rozwiązywaniem przez uczniów tekstowych zadań z matematyki

Neurodydaktyka jest nową interdyscyplinarną dziedziną badawczą, zajmującą się mechanizmami procesu uczenia się i nauczania. O pracy naszego mózgu w czasie rozwiązywania zadań, problemów podanych w formie obrazu (zapisu słownego) świadczą między innymi ruchy oczu. Zapisem ruchu oczu zajmuje się między innymi eyetracking (okulografia). Tak jak możemy wyróżnić różne rodzaje inteligencji, tak też możemy wyróżnić różne style uczenia się. W związku z tym pojawia się pytanie, czy uczniowie – nauczani przez tego samego nauczyciela – będą stosowali jednakową kolejność wykonywania działań matematycznych, czy też będą wykorzystywali dane liczbowe przedstawione w zadaniu w kolejności, w jakiej występują one w tekście. Przeprowadzono badania na grupie trzydzieściorga uczniów piątej klas szkoły podstawowej. Przy pomocy specjalnie skonstruowanego do badań programu komputerowego, wykonując pomiary przy pomocy eyetrackera, monitorowano ruch oczu w czasie rozwiązywania prostego tekstowego zadania z matematyki. W wyniku badań stwierdzono, że nie można określić dominującego sposobu rozwiązywania przedstawianych zadań. Ten sam uczeń stosował inny sposób do rozwiązywania podobnych zadań.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczyciel stymulatorem rozwoju zainteresowań uczniów

Młodzi ludzie już od początkowych etapów kształcenia powinni być świadomi zagrożeń i wrażliwi na piękno przyrody, gdyż tylko prawidłowe oddziaływanie na nich od wczesnych lat dzieciństwa daje pozytywne efekty. W celu poznania opinii na temat roli nauczyciela jako stymulatora rozwoju zainteresowań uczniów przeprowadzono badania sondażowe, które dały możliwość diagnozy sposobów kształtowania i rozwijania zainteresowań przyrodniczych wśród dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Z analizy uzyskanych informacji wynika, że najmłodsi są ciekawi świata, dlatego poznawanie go odbywa się w różny sposób: za pomocą obrazów, mowy i dźwięków. Jednakże kontakt bezpośredni zdaniem respondentów daje większą radość, satysfakcję i zadowolenie z odkrycia czegoś nowego. Szczególnie ważnym elementem kształcenia w myśl zasad edukacji prośrodowiskowej jest podjęcie wszelkich działań w placówkach szkolnych, których celem jest stymulowanie świadomości środowiskowej, a także przygotowanie kadry pedagogicznej do wdrażania wielu metod i strategii pozwalających na uzyskanie jak najlepszych wyników podczas edukowania młodego pokolenia. Reforma systemu edukacyjnego stawia nowe wyzwanie nauczycielom i określa zasady tworzenia, adaptowania i realizacji programów edukacyjnych, w tym programu interdyscyplinarnego na każdym etapie kształcenia. Wymaga to ogromnej wiedzy, twórczego podejścia do zadań edukacyjnych, a przede wszystkim przekonania o potrzebie modyfikacji sposobów pracy. Oczekiwania dotyczące efektów pracy dydaktyczno-wychowawczej stale rosną, a treści, metody i organizacja kształcenia ciągle się zmieniają.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
E-podręcznik czy podręcznik w wersji papierowej – w opinii uczniów

W związku z rozwojem technik komputerowych i coraz powszechniejszym używaniem komputera i korzystaniem z Internetu pojawił się nowy rodzaj podręczników szkolnych określanych mianem e-podręczników. Przeprowadzono badania na wybranej grupie uczniów, którzy korzystali wcześniej z klasycznych podręczników określanych mianem papierowych, a obecnie korzystają z e-podręczników. Badania miały za zadanie zdobyć informacje, który z rodzajów podręczników preferują uczniowie. Badania przeprowadzono na grupie 84 uczniów szkół w Zawadzie i Jodłówce-Wałkach. Z analizy odpowiedzi uczniów można wnioskować, że e–podręcznik dominuje na lekcjach, z czego większość uczniów jest zadowolona. Natomiast w domu wolą korzystać i korzystają z tradycyjnych podręczników papierowych. Wyniki badań są jakby sygnałem, że aktywizujące formy nauczania stosowane w czasie lekcji są dla uczniów mało atrakcyjne. Nauczyciel nie potrafi w odpowiedni sposób zainteresować uczniów, dlatego chcą, aby na pewnych etapach lekcji zastępował go komputer.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Preferowane cechy osobowości nauczyciela edukacji przedszkolnej

Temat artykułu został sformułowany jako „Sytuacja dziecka rozpoczynającego naukę w szkole podstawowej”. Tematyka dotycząca podjęcia przez dzieci obowiązku szkolnego jest w bieżącej chwili bardzo popularna. W przypadku niektórych osób pojawiają się liczne obawy, czy na pewno pierwszoklasista poradzi sobie w szkole nie tylko ze stresem, ale i licznymi obowiązkami, które często są dla niego trudne do zaakceptowania. Artykuł ma charakter teoretyczno-badawczy. Przybliżono w nim terminologię występującą w tekście. Dokonano krótkiej charakterystyki sytuacji dziecka rozpoczynającego naukę w klasie pierwszej. Opisano postać współczesnego wychowawcy pracującego w szkole podstawowej. Zaprezentowano ideał nauczyciela, który powinien pracować z dziećmi w wieku przedszkolnym. Zwrócono uwagę na jego życzliwość do dzieci, pomysłowość, kreatywność, cierpliwość, pasję do wykonywanego zawodu oraz przyjazne nastawienie do rodziców swych podopiecznych. Przedstawiono również problematykę badawczą oraz przedmiot badań. Opisano metodę, technikę i narzędzia badawcze, a także dokonano charakterystyki miejsca przeprowadzonych badań oraz opisu badanych grup. Obszerna część artykułu to omówienie wyników badań własnych – analiza i interpretacja.

Czasopismo: Problemy Współczesnej Pedagogiki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika