rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zagrożenia wodne w dokumentowaniu warunków hydrogeologicznych w podziemnych zakładach górniczych

W Rozporządzeniu Ministra Środowiska ws. dokumentacji hydrogeologicznej i dokumentacji geologiczno-inżynierskiej, nie wskazuje się na konieczność wykonania oceny zagrożenia wodnego jako elementu warunków hydrogeologicznych, co ma istotne znaczenie w przypadku określania warunków bezpieczeństwa górniczego. Z uwagi na ścisłą współzależność określania warunków hydrogeologicznych i oceny zagrożenia wodnego wskazano, w jaki sposób warunki hydrogeologiczne wpływają na stan zagrożenia wodnego, a w jakim stopniu zagrożenie wodne wpływa na kształtowanie i określanie warunków hydrogeologicznych. Wynika to m.in. z założeń pojęcia badań hydrogeologicznych, których wyniki, w celu udostępnienia i eksploatacji złóż, zawiera dokumentacja hydrogeologiczna, a która charakteryzuje cechy środowiska oraz wskazuje bezpieczny sposób udostępniania i eksploatacji złóż.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Nowe wyzwania w hydrogeologii – europejski projekt FP7 GENESIS

W artykule krótko przedstawiono charakterystykę europejskiego projektu FP-7 GENESIS oraz doświadczenia wynikające z badania polskich obszarów testowych włączonych do projektu. W zrozumieniu systemu krążenia wód podziemnych najważniejsza jest rola skali czasowej oraz ocena środowiskowej roli wody. W prezentacji skali czasowej bardzo ważne są proste modele konceptualne. Bardziej zaawansowane modelowanie numeryczne wymaga nowych metod ograniczających niepewność prognoz. Jedną z przedstawionych w artykule metod jest kalibracja modeli przepływu i transportu przy pomocy znaczników środowiskowych w kolejnych krokach zależnych od dostępnych danych oraz przedziałów wieków wody.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wody mineralne i lecznicze antykliny Iwonicza-Zdroju – Rudawki Rymanowskiej

Antyklina (fałd) Iwonicza-Zdroju–Rudawki Rymanowskiej jest jedną z najbardziej interesujących pod względem hydrogeologicznym struktur tektonicznych w obrębie jednostki śląskiej. Występujące tu wody lecznicze charakteryzują się zawartością CO2 dochodzącą do 1102 mg/dm3. Dwutlenek węgla obserwuje się również w wodzie w otworach wiertniczych, jednakże w mniejszych ilościach. W Iwoniczu-Zdroju są to wody od 0,09% Cl–HCO3–Na, I, Br, HBO2 do 1,94% kwasowęglowa Cl–HCO3–Na, I, zaś w Rymanowie-Zdroju od 0,17% wody Cl–HCO3–na do 0,83% szczawa Cl–HCO3–Na, I.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Odnawialność wód podziemnych zlewni Gwdy

W artykule przedstawiono syntetyczne wyniki rozpoznań hydrogeologicznego i hydrologicznego wraz z oceną odnawialności systemu wodonośnego zlewni Gwdy o powierzchni 4947,3 km2, wykonanych w ramach udokumentowania zasobów wód podziemnych. W obszarze badań, zwykłe wody podziemne występują w utworach czwartorzędowych, paleogeńsko-neogeńskich oraz jurajskich liasu, do głębokości ok. 100–350 m. Zasilanie wód podziemnych zlewni Gwdy i pięciu rejonów wodnogospodarczych w nawiązaniu do 4 wydzielonych poziomów (warstw) wodonośnych określono w badaniach modelowych, a w badaniach hydrologicznych – w odniesieniu do zlewni cząstkowych i rejonów wodnogospodarczych. Zasilanie z infiltracji opadów według badań modelowych zgodnie z uśrednionym stanem na 2011 r. wynosi dla zlewni 11,3 m3/h•km2 (3,14 l/s•km2), a według oceny odpływu podziemnego metodami hydrologicznymi wynosi ono dla metody Wundta opartej o niżówki miesięczne 15,8 m3/h•km2 (4,38 l/s•km2), a o niżówki roczne z wielolecia – 10,3 m3/h•km2 (2,87 l/s•km2). Duża zgodność ostatniej metody hydrologicznej z modelowaniem matematycznym wynika z podobnej oceny przepływu wody w strukturach o regionalnym rozprzestrzenieniu, nie uwzględniającej odpływu w strukturach lokalnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Rozpoznanie zasięgu zanieczyszczeń wód podziemnych związkami chlorowcopochodnymi na przykładzie ujęć w Bornem Sulinowie i Nowej Dębie

Badania zawartości tri- (TCE) i tetrachloroetenu (PCE) w wodach podziemnych, ujmowanych na potrzeby zaopatrzenia ludności, na szeroką skalę rozpoczęły się w Polsce w 2008 r. i doprowadziły do ujawnienia zanieczyszczeń na wielu ujęciach w Bornem Sulinowie i Nowej Dębie. W artykule omówiono badania modelowe wykonane metodą rozwiązania zadania odwrotnego i autodopasowania parametrów na potrzeby określenia lokalnych kierunków przepływu, w warunkach niedostatecznego rozpoznania hydrogeologicznego, na przykładzie ujęcia w Bornem Sulinowie. Udało się tam z wystarczającą wiarygodnością odtworzyć warunki hydrogeologiczne i powiązać istniejące potencjalne ogniska zanieczyszczeń ze studniami, w których stwierdzono zanieczyszczenie. Zaprezentowano również metodę opróbowania wód podziemnych z wykorzystaniem techniki stożków gubionych zastosowaną w trakcie prac zrealizowanych w rejonie ujęcia w Nowej Dębie. Zastosowanie tej metody może znacznie obniżyć koszty i przyspieszyć prace, szczególnie w warunkach braku izolacji i jednorodnego wykształcenia warstwy wodonośnej. Autorzy mają nadzieję, że artykuł stanie się przyczynkiem do dyskusji na temat metodyki rozwiązywania problemów zanieczyszczeń tri- i tetrachloroetenem w warunkach polskich. The study of groundwater contamination by organic chlorine compounds on the example of intakes in Borne Sulinowo and Nowa Dęba.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ systemów melioracyjnych na jakość wód podziemnych na przykładzie ujęcia wody Tursko B dla Pleszewa

Na obszarze zasilania ujęcia wód podziemnych Tursko B dla Pleszewa udokumentowano front zanieczyszczeń, przemieszczający się w kierunku studni ujęcia. Intensywne zanieczyszczenie jest związane z infiltracją wód powierzchniowych z kanałów melioracyjnych, które są odbiornikiem wód drenarskich i oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w Gołuchowie. Udokumentowano badaniami hydrochemicznymi, że wody drenarskie są intensywnie zanieczyszczone w wyniku prowadzenia działalności rolniczej, co przejawia się bardzo wysokimi stężeniami azotanów. Ich oddziaływanie na wody podziemne jest najbardziej intensywne w okresie wiosennym, kiedy systemy drenarskie prowadzą duże ilości wody. Oczyszczone ścieki z oczyszczalni w Gołuchowie charakteryzują się bardzo wysokimi stężeniami niemal wszystkich składników rozpuszczonych, jednak największym zagrożeniem dla wód podziemnych są okresowo występujące bardzo wysokie stężenia jonu amonowego i azotanów. Omawiane ogniska zanieczyszczeń spowodowały zmiany jakości wód pobieranych na ujęciu w postaci wzrostu stężeń azotanów. Wykonane badania wskazują na konieczność przebudowy kanału prowadzącego te wody, w taki sposób, aby ograniczyć ich infiltrację do wód podziemnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Reakcja wybranych źródeł pienińskich na zasilanie roztopowe

W artykule przedstawiono reakcję na zasilanie roztopowe trzech źródeł usytuowanych na obszarze Pienińskiego Parku Narodowego, w których od 2003 r. Są prowadzone obserwacje stacjonarne przy użyciu automatycznych limnimetrów z ciągłą rejestracją danych. Przeanalizowano elementy meteorologiczne, wywierające bezpośredni wpływ na dynamikę zmian infiltracji i retencji zbiorników wód podziemnych zasilających badane źródła w okresie zimowym i wczesnowiosennym, w tym w szczególności temperaturę powietrza, czas utrzymywania się, maksymalną i średnią grubość pokrywy śnieżnej oraz terminy roztopów. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że na przebieg zasilania roztopowego źródeł pienińskich wpływ ma cały szereg czynników meteorologicznych, geologicznych oraz hydrogeologicznych. Do najważniejszych można zaliczyć: warunki meteorologiczne zimy, usytuowanie morfologiczne źródła, głębokość dróg krążenia wód podziemnych drenowanych przez źródło oraz ewentualną złożoność systemów ich zasilania.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Mapa zagospodarowania wód podziemnych zaliczonych do kopalin

Wzrost zainteresowania ujmowaniem i gospodarczym wykorzystaniem wód podziemnych zaliczonych do kopalin sprawia, że coraz liczniejsze nowe inwestycje pojawiają się zarówno na obszarach wcześniej intensywnie zagospodarowanych (Terma Hotel Spa w Bukowinie Tatrzańskiej, Terma Bania w Białce Tatrzańskiej itp.), jak i w innych regionach kraju (Krasnobród, Gołdap, Inowrocław itp.). Duże zróżnicowanie przestrzenne oraz dynamika wzrostu liczby inwestycji, zdecydowały o przygotowaniu przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy cyfrowej mapy zagospodarowania wód podziemnych zaliczonych do kopalin w Polsce. Ma ona charakter informacyjny, służący popularyzacji zagadnień związanych z tymi wodami. Mapa stanowi kartograficzną wizualizację informacji zgromadzonych w bazie danych przestrzennych, dzięki czemu wydawca może ją aktualizować i dostosowywać do wymagań odbiorców.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ocena zmian warunków hydrogeologicznych podziemnych zakładów górniczych w GZW za pomocą modeli numerycznych

W artykule podjęto próbę scharakteryzowania możliwości zastosowania modeli numerycznych w aspekcie ich wykorzystania dla prognozowania warunków hydrogeologicznych, zagrożenia wodnego, przebiegu likwidacji kopalń i zatapiania wyrobisk na potrzeby i w warunkach górnictwa węgla kamiennego w GZW. Przeanalizowano zarówno wyniki doświadczeń GIG, jak i informacje dostępne w zebranej literaturze. Ocenę przeprowadzono pod kątem możliwości wykorzystania modeli hydrodynamicznych jako podstawy do kreowania różnych rozwiązań problemów hydrogeologicznych i prognoz opartych na bieżąco uzupełnianych danych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zmienność warunków hydrogeochemicznych w strefie aeracji hałdy kopalni rud siarczkowych w Miedziance (Sudety Zachodnie)

Wody strefy aeracji na hałdzie kopalni Schwarz Adler w Miedziance charakteryzują się bardzo silną zmiennością składu chemicznego oraz cech fizycznych i chemicznych. Ich chemizm znacznie odbiega od typowych wód strefy saturacji. Na badanej hałdzie identyfikowano różne fazy mineralne podczas okresowych, sezonowych sesji terenowych. Wyniki obserwacji zmienności warunków hydrogeochemicznych zostały potwierdzone przez modelowanie geochemiczne z użyciem programu PHREEQC.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ kwaśnych gazów zatłaczanych do otworów na odporność cementów wiertniczych – stan badań

W artykule przedstawiono specyfikę deterioracji materiałów uszczelniających, a także przegląd najnowszych badań eksperymentalnych dotyczących problematyki zachowania się cementów wiertniczych w warunkach zatłaczania kwaśnych gazów odpadowych. Problemem, któremu poświęca się obecnie wiele uwagi, jest stan uszczelnienia otworów wiertniczych, mogących służyć celom zatłaczania gazów odpadowych, w tym opracowanie technologii wytwarzania cementów wiertniczych trwale odpornych na działanie kwaśnych środowisk. W celu wyjaśnienia mechanizmów niszczenia cementów wiertniczych prowadzone są liczne badania laboratoryjne, które można podzielić na dwie grupy: eksperymenty statyczne i dynamiczne. W przypadku eksperymentów statycznych migracja kwaśnych płynów i produktów reakcji jest ograniczona do dyfuzji w masie cementowej. Eksperymenty dynamiczne uwzględniają przepływ płynów porowych, który jednak może być ograniczony w nienaruszonej próbce cementu, ze względu na jego niską przepuszczalność. Pomimo zakrojonych na szeroką skalę badań wydaje się, że wiedza na temat fizycznych i chemicznych zmian zachodzących w cementach wiertniczych w warunkach sekwestracyjnych jest wciąż niewystarczająca. Wskazuje się tu zwłaszcza na niedostatek informacji w zakresie zmian porowatości i przepuszczalności cementu pod wpływem zachodzących reakcji, a także na temat procesów zachodzących na kontakcie cementów i skał budujących górotwór.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Stan rezerw wód podziemnych w zlewni Baryczy

Zasoby wód podziemnych w zlewni Baryczy o powierzchni 5543,3 km2 kształtują się w wysokości 88,3 m3/d/km2. Uwzględniając wydane pozwolenia wodnoprawne, są one wykorzystywane w ilości 29,46 m3/d/km2. Pobór rzeczywisty w 2011 r. stanowił 63,4% tej wartości. Uwzględniając wydane pozwolenia wodnoprawne i pobór rzeczywisty oraz wyznaczone zasoby dyspozycyjne stan rezerw wód podziemnych w zlewni oszacowano odpowiednio na 58,79 i 69,58 m3/d/km2.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ocena dopuszczalnych wahań wybranych parametrów fizyczno-chemicznych wód leczniczych Długopola-Zdroju

W artykule przedstawiono analizę zmienności wybranych parametrów fizyko-chemicznych, które mogą nadawać wodzie właściwości lecznicze. Do obliczeń wykorzystano wyniki archiwalnych analiz wód z trzech ujęć Renata, Emilia, Kazimierz w Długopolu-Zdroju wykonanych w latach 1883–2007. Pod uwagę wzięto stężenie Fe2+, wolnego CO2, mineralizację oraz zawartość radonu. Do oceny dopuszczalnych wahań powyższych parametrów wykorzystano metody statystyczne. Określenie dopuszczalnych zakresów wahań pozwoliło zakwalifikować wody ze wszystkich ujęć do wód leczniczych pod względem zawartości niezwiązanego CO2, natomiast wody z ujęcia Renata pod względem sumy rozpuszczonych składników mineralnych stałych. W przypadku pozostałych parametrów w każdym ujęciu dolna granica zakresu dopuszczalnych wahań znajduje się poniżej wartości progowej, dlatego wód tych nie można uznać za lecznicze.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zanieczyszczenie chromem wód podziemnych w rejonie Częstochowy

Chrom jest pierwiastkiem o szerokim zastosowaniu w przemyśle chemicznym i metalurgicznym, co stanowi główną przyczynę jego wprowadzania do środowiska w ściekach i wyciekach. Przykładem rejonu zanieczyszczonego związkami chromu są okolice Częstochowy. Szersze badania podjęto tu w latach 90. XX wieku z powodu zanieczyszczenia wód GZWP nr 326N, rozległego i zasobnego zbiornika szczelinowo-krasowego, występującego w utworach węglanowych jury górnej, stanowiącego główny poziom wodonośny oraz podstawę zaopatrzenia w wodę. Postawiono trzy koncepcje rozprzestrzeniania się zanieczyszczenia: (1) poziomy przepływ strumienia z dominacją procesów dyspersji, (2) głęboki poziomy przepływ strumienia z ascenzyjnym ruchem wód do współczesnego poziomu drenażu, (3) migracja zanieczyszczeń w wodach powierzchniowych. Wyniki opróbowania wód podziemnych przeprowadzonego w 2011 r. wykazały, że w porównaniu z 1995 r. zanieczyszczenie chromem uległo zmniejszeniu, jednak problem w dalszym ciągu istnieje, a kierunki i drogi migracji zanieczyszczeń w wodach poziomu górnojurajskiego nadal nie zostały jednoznacznie rozpoznane.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ zmian klimatycznych na odpływy całkowity i podziemny na przykładzie zlewni rzecznych Sudetów i ich przedpola

W artykule przedstawiono zmiany wielkości odpływów całkowitego i podziemnego pod wpływem globalnych i lokalnych zmian klimatu, na przykładzie wybranych siedmiu zlewni rzecznych Sudetów i ich przedpola. Na podstawie danych IMGW z lat 1966–2005 wyznaczono średnie roczne wartości odpływów całkowitego i podziemnego, a także wartość średniej rocznej z przepływów minimalnych siedmiodniowych, które dostarczają przydatnych informacji o suszy. Obliczone charakterystyki zestawiono z wartościami opadów, temperatury, wskaźnikiem suchości, NAO i AMO. Na obszarze Sudetów i ich przedpola nie zaobserwowano zmian w odpływie całkowitym, natomiast stwierdzono istotne zmniejszenie odpływu podziemnego, co świadczy o zmianie w strukturze zasilania wód podziemnych. Zmiany odpływów całkowitego, podziemnego oraz siedmiodniowego rocznego minimalnego przepływu wykazują największe powiązanie z NAO, co potwierdza zależność odpływu z obszaru Sudetów i ich przedpola od czynników globalnych. Ma to duże znaczenie do oceny zmian odpływu z obszaru Sudetów zgodnie ze scenariuszami klimatycznymi dla lat 2011–2030, które wskazują na znaczny wzrost temperatury powietrza i niewielkie różnice w wielkości opadów atmosferycznych. Na podstawie przeprowadzonych badań należy spodziewać się na obszarze Sudetów i ich przedpola znacznego zmniejszenia odpływu podziemnego na rzecz wzrostu odpływu powierzchniowego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Występowanie, chemizm oraz geneza szczaw i wód kwasowęglowych Karpat polskich

Na obszarze Karpat polskich udokumentowano występowanie szczaw i wód kwasowęglowych w 226 punktach, które udostępniają 73 źródła i 153 odwierty na terenie 25 miejscowości. W Karpatach wydzielono 6 rejonów występowania szczaw i wód kwasowęglowych, są to rejony: Szczawy, Krościenka–Szczawnicy, doliny Popradu, Wysowej, Iwonicza–Rymanowa i Rabego. Szczawy zwykłe to wody płytkiego krążenia o niskiej mineralizacji. Stały dopływ subdukcyjnego CO2 oraz wód pochodzenia meteorycznego może sugerować odnawialność ich zasobów pod warunkiem niezaburzania ani dróg krążenia wód, ani migracji CO2. Szczawy chlorkowe, głębszych systemów wodonośnych, o wyższej mineralizacji, są to wody infiltracyjne zmieszane z wodami diagenetycznymi. Przewaga wód wgłębnych o utrudnionym krążeniu powoduje, że ich zasoby są niewielkie i trudno odnawialne. Powstanie karpackich szczaw jest związane z genezą ich głównego składnika, którym jest CO2, genezą wód oraz procesami kształtującymi ich skład chemiczny.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Hydrogeologiczne i prawne uwarunkowania rozpoznawania i eksploatacji gazu łupkowego

Każda ingerencja w środowisko wodne powoduje lub może powodować zmiany ilościowe i/lub jakościowe warunków kształtowanych naturalnie czy też zmienionych prowadzoną już eksploatacją wód. Dotyczy to wód zwykłych (podziemnych i powierzchniowych) podlegających w gospodarowaniu zasobami przepisom prawa wodnego (PW), a w pewnym zakresie – prawa geologicznego i górniczego (PGiG), a także wód leczniczych i termalnych, których eksploatacja i ochrona zasobów są warunkowane przepisami tego ostatniego. Poszukiwanie i rozpoznawanie złóż gazu łupkowego z zastosowaniem metod sejsmicznych w niektórych rejonach zagrażają zasobom wód leczniczych i mineralnych. Procesy szczelinowania hydraulicznego stosowane w rozpoznawaniu i eksploatacji tego gazu mogą zagrażać użytkowym wodom podziemnym i powierzchniowym ze względu na znaczne pobory wód niezbędnych w tych procesach oraz problemy ze zrzutem tzw. wód i odpadów zwrotnych. Prowadzone dotąd w Polsce badania (wiercenia i szczelinowania) są prowadzone z naruszaniem PW; PGiG oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (POŚ).

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Terenowy program kontroli jakości danych w monitoringu stanu chemicznego wód podziemnych

W 2012 r., w ramach zadań realizowanych w projekcie „Monitoring stanu chemicznego oraz ocena stanu jednolitych części wód podziemnych w dorzeczach w latach 2012–2014” przeprowadzono monitoring diagnostyczny. W trakcie prac terenowych opróbowano łącznie 1040 punktów pomiarowych sieci monitoringu chemicznego wód podziemnych na terenie całego kraju. Przy tak dużej sieci monitoringowej ważnym zadaniem było przeprowadzenie terenowej kontroli jakości, która polegała na pobraniu próbek kontrolnych. Metodą analizy wariancji ANOVA przy zastosowaniu programu ROBAN oceniono precyzję wyników próbek dublowanych, natomiast próbki zerowe posłużyły do obliczenia praktycznej granicy oznaczalności. Prowadzenie systematycznej kontroli jakości jest ważnym aspektem prac realizowanych w ramach monitoringu chemicznego. Pozwala kontrolować proces pobierania próbek wód podziemnych, a tym samym daje możliwość wykrycia błędów podczas pobierania próbek i odrzucenia błędnych danych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Stan wiedzy o budowie geologicznej Karpat zewnętrznych pomiędzy rzekami Białą a Risca – dyskusja

Opracowanie jest komentarzem odnoszącym się do obecnego stanu wiedzy na temat górotworu Karpat. Wyniki badań pozwalają obecnie na krytyczne podejście do wielu ustalonych wcześniej poglądów na formowanie się górotworu karpackiego, jak też do jego pozycji geotektonicznej. Rozpoznanie następstwa systemów depozycyjnych i etapów deformacji tektonicznych uwidacznia pomyłki w wyróżnianiu kolejnych wydzieleń zarówno facjalnych, jak i tektonicznych. Obszar Karpat zewnętrznych i wewnętrznych ma wspólną historię basenową i tektoniczną. Historia basenowa Karpat to historia nakładania się zmieniających się w czasie i przestrzeni systemów depozycyjnych w zmiennych reżimach tektonicznych: ekstensyjnym i kompresyjnym. Na proces powstawania górotworu składa się szereg etapów deformacji tektonicznych; od pierwotnego etapu „w sekwencji”, poprzez etap deformacji pozasekwencyjnych, aż do etapu ekstensji pokompresyjnej. Istotne znaczenie w procesie formowania górotworu ma grawitacyjne umiejscawianie w strukturach górotworu jego fragmentów, co następowało zarówno na etapie wypełniania basenu, jak też budowania struktur górotworu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Strategie, programy i zadania w gospodarowaniu wodami a obowiązki państwowej służby hydrogeologicznej w latach 2014–2020

Zadania państwowej służby hydrogeologicznej (PSH) w Państwowym Instytucie Geologicznym – Państwowym Instytucie Badawczym wynikają z aktów prawnych w randze ustaw, strategii i programów a także rozporządzeń i zarządzeń ministerialnych. Powołując państwową służbę hydrogeologiczną ustawodawca przekazał jej obowiązki Państwa w zakresie wód podziemnych, co z jednej strony świadczy o wysokiej randze hydrogeologii, a z drugiej o dużym znaczeniu zasobów wód podziemnych dla społeczeństwa i gospodarki. Misją służby jest ograniczenie degradacji wód podziemnych w kraju oraz dążenie do zrównoważonego gospodarowania ich zasobami, stanowiącymi podstawę zaopatrzenia ludności w najwyższej jakości wodę pitną. Realizacja zadań państwowej służby hydrogeologicznej jest prowadzona pod nadzorem prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Środki finansowe są wypłacane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na podstawie zawartych umów dwustronnych z PIG-PIB. Zakres prac państwowej służby hydrogeologicznej określa ustawa Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. oraz Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie standardowych procedur zbierania i przetwarzania informacji przez państwową służbę hydrologiczno-meteorologiczną oraz państwową służbę hydrogeologiczną.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku