Główny Instytut Górnictwa na tle przyszłych potrzeb badawczych polskiego przemysłu wydobywczego

Polski przemysł wydobywczy nadal należy do najważniejszych gałęzi polskiej gospodarki, a w XX wieku miał niewątpliwie decydujący wpływ na jej dynamiczny rozwój. Fakt ten potwierdza tezę, że górnictwo od wieków stanowi podstawę cywilizacyjnego rozwoju społeczeństw w zmieniającym się świecie. Nowe uwarunkowania jakie zaistniały w Polsce w latach dziewięćdziesiątych minionego wieku, stawiają przed przemysłem wydobywczym trudne zadania, szczególnie dotyczące: - nowoczesności i konkurencyjności w skali światowej, - bezpieczeństwa pracy, - ograniczenia oddziaływania na środowisko naturalne. Realizacja tych zadań jest praktycznie warunkiem niezbędnym do efektywnego funkcjonowania polskiego przemysłu wydobywczego w XXI wieku Drogą do uzyskania sukcesów w ich realizacji jest wyraźne zwiększenie innowacyjności rozwiązań, które będą opracowywane i wdrażane. Należy stwierdzić, że obecny poziom innowacyjności w polskim przemyśle wydobywczym pozostawia jeszcze wiele do życzenia. Przede wszystkim nie są dobrze rozwinięte mechanizmy, które stymulowałyby i przyśpieszały procesy innowacyjne. Główny Instytut Górnictwa od wielu dziesięcioleci stanowi podstawową jednostkę zaplecza naukowo-badawczego polskiego przemysłu wydobywczego, szczególnie w sferze bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska na terenach górniczych. Działalność ta, co prawda w ostatnich latach XX wieku koncentrowała się na górnictwie węgla kamiennego, którego potrzeby badawcze były największe, chociażby z racji tego, że jest najważniejszą częścią polskiego przemysłu wydobywczego, tym niemniej opracowane przez Instytut rozwiązania cechują się dużą uniwersalnością i mogą znaleźć zastosowanie w innych rodzajach górnictwa Przeprowadzona została, między innymi, analiza aktualnego stanu poszczególnych gałęzi górnictwa, w tym również w aspekcie bazy zasobowej i w związku z tym prognozy czasu ich istnienia w XXI wieku. Dokonano identyfikacji podstawowych potrzeb badawczych na najbliższe dziesięciolecia. Na tej podstawie opracowane zostały główne kierunki, które obejmują: - rozwój technologii wydobywania kopalin zapewniających wzrost wydajności pracy oraz obniżanie kosztów ich produkcji, - poprawę jakości kopalin wraz z rozszerzeniem możliwości ich wykorzystania, - osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia, - wymagania dotyczące ochrony środowiska, zgodnie z hasłem Górnictwo przemysłem przyjaznym dla środowiska naturalnego i mieszkańców, - modelowe rozwiązania w zakresie problemów społecznych związanych z restrukturyzacją przemysłu wydobywczego, - dostosowanie polskiego przemysłu wydobywczego i przetwórstwa kopalin do standardów Unii Europejskiej. Zgodnie z tymi kierunkami podejmowane są konkretne zadania badawcze, które Instytut realizuje w ramach działalności statutowej (rocznie ponad 100 zadań), a także w formie projektów badawczych finansowanych lub dofinansowanych przez Komitet Badań Naukowych. Analiza doświadczeń minionych lat jednoznacznie wskazuje, że najlepszą i najbardziej efektywną formą realizowania zadań badawczych, Wspólne zainteresowanie podmiotu wdrażającego (kopalnia, spółka, fabryka itp.) i Instytutu oraz finansowe zaangażowanie tego podmiotu w proces realizacji przedsięwzięcia innowacyjnego, są czynnikami skutecznie oddziałującymi na szybkie osiągnięcie efektu końcowego. Utrzymanie w najbliższych dziesięcioleciach wiodącej pozycji Głównego Instytutu Górnictwa jako jednostki badawczej wymagać będzie: - wyprzedzającego identyfikowania i podejmowania priorytetowych oraz innowacyjnych tematów badawczych, - uzyskania statusu Państwowego Instytutu Badawczego dla naukowo-badawczego wsparcia polskiego przemysłu wydobywczego w kolejnych dziesięcioleciach XXI wieku, - osiągnięcia stabilnej pozycji instytutu badawczego wśród instytucji naukowo-badawczych w Europie w zakresie specjalności związanych z górnictwem i inżynierią środowiska.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka