rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wychowanie w rodzinie włościańskiej w świetle listów czytelników „Zorzy” (1905–1918)

Cel. Celem artykułu jest wskazanie i omówienie wychowawczych działań stosowanych przez rodziny włościańskie. Działania te były opisywane w listach czytelników i publikowane w czasopiśmie „Zorza” i jego kontynuacjach w latach 1905–1918. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytania: Jak w listach oceniano wychowawcze wpływy rodziny i jakie postulaty formułowano? Jak w korespondencji publikowanej w prasie dla włościan opisywano realizacje opiekuńczo-wychowawczych zadań w rodzinach? Jakie zagrożenia dla rodziny – jej stałości i wychowawczej roli – wskazywano w korespondencji czytelników?
Metody. Analiza materiału źródłowego miała charakter jakościowy, zastosowano metody badań historyczno-pedagogicznych i prasoznawczych.
Rezultaty. W artykule opisano obszary wychowania w rodzinach włościańskich, które zdaniem korespondentów uważano za zaniedbane oraz wskazano formułowane przez nich postulaty zmian.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
W poszukiwaniu demograficznych efektów rządowego programu „Rodzina 500 Plus”

W artykule oceniamy skutki demograficzne rządowego programu „Rodzina 500 Plus” 
(500+) za pomocą Bayesowskich Strukturalnych Szeregów Czasowych (ang. Bayesian 
Structural Time Series; BSTS). Stwierdzamy, że program od jego wprowadzenia do końca 
2017 roku w skali miesiąca zwiększył urodzenia o 4,5%, co przełożyło się na średnio 1420 
dodatkowych urodzeń w każdym miesiącu. Co oznacza, że jedno urodzenie wiązało się 
z wydatkowaniem prawie 1,4 mln złotych w ramach programu w tym czasie. W połowie 
2019 roku, czyli w momencie rozszerzenia świadczeń na pierwsze dzieci, program nie 
wykazywał już wpływu na urodzenia. 500+ do końca 2017 roku nie wpłynął na decyzje 
o posiadaniu pierwszego dziecka. Program wywołał najwięcej urodzeń piątych, trzecich, 
czwartych i wreszcie drugich. Efekty programu są słabsze w porównaniu do interwencji 
pronatalistycznych w innych państwach, przy relatywnie wysokich kosztach. Zaproponowany szacunek efektywności programu w przeliczeniu na jedno urodzenie daje w przyszłości możliwość oceny kolejnej interwencji w tym zakresie.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
O wypalonych i wypalających się w nietradycyjnych formułach świadczenia pracy

Problem niepodejmowania analiz i badań nad zmienną wypalenia zawodowego wśród osób zatrudnionych w ramach elastycznych form zatrudnienia, wydaje się wynikać z pewnej zawodnej strony postrzegania elastyczności zatrudnienia, jako sprzyjających sytuacji dla niepowstania opisywanego w tym artykule zjawiska. Natomiast specyfika prac elastycznych – częsta zmiana otoczenia, organizacji, klientów, zakresów wykonywanych zadań, co w równym stopniu, jak i inne czynniki typowe dla prac w systemach tradycyjnych, mogą wpływać na rozwój wypalenia zawodowego. Nie bez znaczenia pozostaje rola czynników środowiska, takich jak niejasne kryteria lub ich brak przy ocenie rezultatów pracy, przeciążenie obowiązkami zawodowymi, brak możliwości rozwoju zawodowego, niski status, prestiż społeczny zawodu, niskie zarobki i brak zainteresowania ze strony organizacji. Wymienione powyżej czynniki występować mogą w każdej formie zatrudnienia. Artykuł prezentuje część wyników badań prowadzonych na próbie 1014 pracowników elastycznych (pracowników tymczasowych zatrudnianych przez agencje, pracowników przyjmowanych na zastępstwo, osób zatrudnionych na umowy cywilno-prawne, pracowników pracujących w ekonomii społecznej, pracujących na umowę na czas określony, na część etatu, w ramach telepracy, prac sezonowych i przedsiębiorców samozatrudnionych lub prowadzących działalność gospodarczą) z wykorzystaniem Kwestionariusza MBI – Maslach Burnout Inventory – General Survey.

Czasopismo: Humanum. Międzynarodowe Studia Społeczno-Humanistyczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wybór dokumentów Wydziału do Spraw Wyznań Urzędu Wojewódzkiego  w Ciechanowie i Urzędu Wojewódzkiego w Płocku (1975-1989) ze zbiorów Archiwum Akt Nowych w Warszawie

Działalność Wydziałów do Spraw Wyznań Urzędów Wojewódzkich w Ciechanowie i w Płocku w latach 1975-1989, formalnie podległych wojewodom utworzonych w 1975 r. nowych województw, jak również Urzędowi do Spraw Wyznań w Warszawie, była jedną z form realizacji polityki wyznaniowej władz PRL. Poza licznymi dokumentami tych wydziałów, które przechowywane są obecnie w Archiwum Państwowym w Warszawie Oddział w Mławie (zespół: Urząd Wojewódzki w Ciechanowie) oraz w Archiwum Państwowym w Płocku (zespół: Urząd Wojewódzki w Płocku), zachowało się również wiele dokumentów, które przechowywane są w Archiwum Akt Nowych w Warszawie (zespół: Urząd do Spraw Wyznań). W niniejszym wyborze opublikowano 11 spośród tych dokumentów, dotyczące rozmów z duchownymi prowadzonymi na spotkaniach z wojewodami oraz z pracownikami wydziałów, sprawozdania statystyczne na temat kształtowania się stosunków wyznaniowych w poszczególnych województwach, sprawozdania i plany roczne o sytuacji wyznaniowej oraz działalności wydziałów oraz dokumenty powizytacyjne Wydziałów do Spraw Wyznań w Ciechanowie i w Płocku.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
"Odpowiedź arabska tu przyszła". Adam i Wanda Krasińscy w Egipcie

Artykuł zawiera nieznane dotąd informacje związane z podróżą Wandy i Adama Krasińskich do Egiptu, gdzie przebywali w celach leczniczych. Z drugiej strony daje świadectwo temu, że hrabia znał język arabski. Opinogórskiemu ordynatowi porozumiewanie się nawet w języku arabskim nie stwarzało problemów. Otwarty na nowe kontakty, rządny wiedzy, zapewne uczył się go od miejscowej ludności. Autorka nawiązuje w artykule do dwóch listów, które potwierdzają językowe i podróżnicze zainteresowania Adama Krasińskiego.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Przywilej dla Błonia (1380 r.) na tle lokacji miast za panowania Janusza I Starszego

Niniejsza praca zawiera analizę przywileju, który wystawił książę Janusz I Starszy dla swojego miasta Błonia w 1380 r. W nim to nadał mieszczanom prawo stosowania prawa chełmińskiego, zwolnił ich z powinności prawa książęcego oraz opłat celnych na terenie całego kraju. Badanie porównawcze wykazuje, że takie same postanowienia zawierały przywileje nadawane później innym wspólnotom miejskim we wschodniej dzielnicy mazowieckiej. Aby przedstawić kontekst wystawienia przywileju, w pracy przedstawiony jest również zarys sytuacji politycznej i gospodarczej na Mazowszu w drugiej połowie XIV w., początki i przebieg lokacji na prawie niemieckim mazowieckich miast oraz dzieje Błonia przed 1380 r. Celem tej pracy była odpowiedź na pytanie o datę lokacji Błonia, mając na względzie istnienie co najmniej dwóch typów przywilejów, odgrywających w procesie lokacyjnym ważną rolę. Przywilej dla Błonia okazał się zamykającym ten proces, co pozwala przesunąć datę początków miasta wstecz.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wspomnienia Wincentego Mossakowskiego z lat 1914-1926. Młodzieżowa działalność społeczno-polityczna oraz nauka w Seminarium Nauczycielskim w Pułtusku

Artykuł zawiera wspomnienia Wincentego Mossakowskiego, mieszkańca podpułtuskiej wsi Gromin, z okresu pierwszych dekad XX w. Takie wspomnienia nie często są przedmiotem wydawnictw źródłowych. Zdaniem autora artykułu takie relacje w sposób istotny wzbogacają wiedzę o dziejach małych ojczyzn, szczególnie wtedy, gdy dotyczą trudnych okresów historycznych. Warto dodać, że w tym przypadku wzbogacają również wiedzę o historii Mazowsza.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Analiza energochłonności pomp głównego odwadniania kopalń podziemnych

Odwadnianie kopalń należy do głównych zadań i problemów eksploatacji w górnictwie, które nie wpływają bezpośrednio na wydobycie, jednak stanowi nieodzowną działalność dla prawidłowej eksploatacji kopalń. Pompownie głównego odwadniana w kopalniach znajdują się na różnych poziomach, ale zawsze wysokość pompowania wynosi kilkaset metrów. Liczba pomp oraz czas ich pracy zależą od wielkości dopływów wód i jednoznacznie wynikają z przepisów. Ze względu na wydajność i wymaganą wysokość podnoszenia zapotrzebowanie mocy może znacznie przekraczać 1 MW. Dlatego prawidłowa eksploatacja pomp głównego odwadniania, przy niskiej energochłonności, stanowi podstawowy warunek ograniczenia kosztów wypompowania wody. Analizowana pompownia znajduje się na poziomie 500, jest wyposażona w dziesięć pomp OW-250/8 o wydajności Q = 500 m3 /h (0,139 m3 /s). Czas eksploatacji większości pomp przekracza 20 tysięcy godzin, co powoduje, że energochłonność wynosi od 2,17 do 2,67 kWh/m3 wypompowanej wody. Wyniki przeprowadzonej analizy eksploatacyjnej i wartości wskaźników określających energochłonność odniesiono do wskaźników dla nowych pomp pracujących z parametrami (sprawność) katalogowymi. Na tej podstawie oceniono wpływ przekroczenia czasów między remontami na parametry eksploatacyjne i zwiększenie kosztów eksploatacji pomp głównego odwadniania.

Czasopismo: Mining – Informatics, Automation and Electrical Engineering
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
„Nie wydasz niewolnika jego panu…” (Pwt 23,16–17). Prawo, które wyprzedziło epokę?

Prawo opisane w Pwt 23,16–17, mówiące o tym, by nie wydawać zbiegłego z zagranicy niewolnika jego panu oraz o przyjęciu go i dobrym traktowaniu, wyróżnia się nie tylko na tle zasad obowiązujących w otoczeniu kulturowym starożytnego Izraela, ale także na tle samego prawodawstwa deuteronomicznego (por. Pwt 15,12–18; 22,1–4). Trudno zdecydowanie określić czas jego powstania względem wygnania babilońskiego. W artykule przyjmuje się, że jego inspiracją było doświadczenie historyczne Izraela – zarówno sugerowane przez autorów biblijnych (Izrael to niewolnicy wyzwoleni z Egiptu), jak i realne (koniec dominacji asyryjskiej lub uwolnienie z niewoli babilońskiej). Przepis ten, nawet jeśli nie był stosowany w szeroko rozumianej praktyce, stanowi na pewno wskazanie właściwego kierunku zarówno w refleksji teologicznej nad kwestią niewolnictwa w ogóle, jak i nad sensem „braterskiej wspólnoty” zamieszkującej „dobrą ziemię” ofiarowaną Izraelitom przez JHWH. Przykład traktowania zbiegłego obcego niewolnika stanowi wskazanie, aby zaprosić do tej wspólnoty wszystkich potrzebujących.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Posthumanizm jako ideologia i perspektywa badawcza

Celem mojego artykułu jest próba pokazania, że posthumanizm jest ideologią, która znajduje swoje przedłużenie w perspektywie badawczej nazywanej posthumanistyką. Stosowane przeze mnie pojęcie ideologii nie jest nacechowane negatywnie. Ideologia jest nieodłącznym elementem towarzyszącym życiu społecznemu, a jej iluzoryczny charakter oznacza w gruncie rzeczy tyle, że służy ona człowiekowi jako narzędzie orientowania się w świecie. Ideologia zdaje również sprawę z aktualnych wyzwań, przed którymi stoi społeczeństwo oraz ze sprzeczności, które związane są z tymi problemami. Sprzeczność obecna w posthumanizmie polega w mojej ocenie na tym, że pryncypialnie wyklucza on wszelkie formy humanizmu/antropocentryzmu, ale w praktyce nie może uciec od jakiejś postaci humanizmu i antropocentryzmu. Są one niezbędne, by oddać sprawiedliwość światom innych gatunków zwierząt, uzasadnić porządek etyczny bliski posthumanistom czy móc posługiwać się pojęciem sprawczości.

Czasopismo: Internetowy Magazyn Filozoficzny Hybris
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
U źródeł dni krzyżowych. Galijskie świadectwa z V–VI w. o początkach zwyczaju modlitw i procesji błagalnych

Artykuł podejmuje analizę najstarszych świadectw dotyczących ustanowienia i obchodów modlitw i procesji błagalnych. Potwierdzenie zapoczątkowanego przez biskupa Mamerta z Vienne zwyczaju znajdujemy w listach Apolinarego Sydoniusza oraz homiliach Fausta z Riez, Awita z Vienne, Cezarego z Arles oraz Grzegorza z Tours, a także w kanonach Synodu w Orleanie. Wskazują one na zwyczaj, którego obchód przyjął się w trzech dniach poprzedzających święto Wniebowstąpienia Pańskiego, a jego ustanowienie związane było z ówczesnymi zagrożeniami oraz niezwykłymi zjawiskami. Praktyka wspólnej, procesjonalnej modlitwy oraz pokuty przyjęła się nie tylko w Vienne, lecz rozszerzyła się w szybkim tempie na całą Galię, by w najistotniejszych elementach przetrwać do naszych czasów.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Objawienie – uświęcenie – natchnienie. Johna Webstera doktryna Pisma Świętego z perspektywy katolickiej

W pierwszej części artykułu zaprezentowano „ontologię Pisma Świętego” Johna Webstera. Teolog postrzegał teksty biblijne w świetle ich pochodzenia i roli w Boskiej samo-komunikacji. Uczony wprowadził termin uświęcenie, oznaczający oddzielenie przez Boga i włączenie na służbę „ekonomii łaski”. Doktryna natchnienia została przez Webstera podporządkowana pojęciu objawienia i ulokowana w ramach uświęcenia. W drugiej części artykułu oceniono refleksję autora Holy Scripture: A Dogmatic Sketch uprawianą zgodnie z pryncypiami doktryny reformowanej. Pomimo licznych zbieżności z teologią katolicką doktrynę Pisma Webstera należy uznać za niesatysfakcjonująco wpisaną w nexus mysteriorum, a jego teologię natchnienia za zbyt mało „wcieleniową”. Teologia katolicka może z kolei zainspirować się podkreślanym przez Webstera soteriologicznym wymiarem objawienia oraz Pisma Świętego.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ciechanowski mieszczanin Marcin Zawadzki

Nieczęsto mamy okazję poznać, dbających o zachowanie więzi międzypokoleniowych i szacunek dla przodków historie ludzi, którzy przed wielu laty mieszkali w naszej miejscowości reprezentując wielopokoleniowe rody bardziej lub mniej zasłużone dla lokalnych wspólnot. Ludzi pielęgnujących tradycje. W dzisiejszych czasach ogarniamy pamięcią co najwyżej dwa, trzy pokolenia wstecz, koncentrując się głównie na teraźniejszości. I tylko badacze wyciągają czasem z archiwów na światło dzienne informacje o ludziach żyjących w naszych miasteczkach lub wsiach. Poznając je, możemy uświadomić sobie, że żyjemy dziś w miejscach w których żyli dawniej ludzie, dla których były one ich małą ojczyzną. Jednym z nich był ciechanowski mieszczanin Marcin Zawadzki.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Stanowisko archeologiczne Tel Moẓa w Judzie. Charakterystyka kompleksu świątynnego z okresu Pierwszej Świątyni

Artykuł przedstawia najnowsze ustalenia w kwestii interpretacji pozostałości kompleksu świątynnego w Tel Moẓa położonego zaledwie kilka kilometrów od starożytnej Jerozolimy. Ustalenia te zostały oparte przede wszystkim na analizie danych archeologicznych zebranych w trakcie prac wykopaliskowych w sezonach 1993, 2012 oraz 2021. Obiekt ten jest jedynym odkrytym do tej pory tak dużym kompleksem świątynnym (poza znacznie mniejszą świątynią w Arad) istniejącym w Judzie w epoce żelaza w okresie Pierwszej Świątyni. Jego odkrycie ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia procesu przemian praktyk kultowych oraz kształtowania się tradycji religijnych Izraela i Judy. Świątynia w Tel Moẓa zbudowana została według planu charakterystycznego dla tego typu obiektów wznoszonych na obszarze Lewantu, odpowiada także biblijnemu opisowi Świątyni Salomona. Początkowo zapewne były tutaj czczone jakieś bóstwa kananejskie, a w VIII w. przed Chr. mógł się tu pojawić także kult Jahwe. Miejsce to było użytkowane jeszcze w okresie perskim.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nonantropocentryzm w ujęciu ekologii głębokiej

Wzrost społecznego niepokoju związanego ze stanem zanieczyszczenia środowiska, kurczeniem się zasobów naturalnych, zmiejszaniem się arktycznej czapy lodowej – by wymienić tylko kilka – doprowadził do zwiększonego zainteresowania ruchami ekologicznymi. Podczas gdy "płytkie ruchy ekologiczne" skupiają się na szukaniu technologicznych rozwiązań zaistniałego kryzysu lub dążą do ochrony środowiska poprzez wprowadzenie zmian na poziomie administracyjnym, głęboka ekologia stara się dotrzeć do najgłębszego źródła problemu, jakim są podstawowe założenia ludzkiego światopoglądu. W tym artykule opisuję rozwój pojęcia antropocentryzmu wraz z jego implikacjami ze szczególnym uwzględnieniem wielkiego łańcucha bytów, który uważam za podstawowe pojęcie zachodniej kultury. Następnie przedstawiam alternatywny pogląd ekologii głębokiej wraz z jej ujęciem środowiska jako sieci istotowych relacji, ekologicznego-ja oraz biosferycznego egalitaryzmu.

Czasopismo: Internetowy Magazyn Filozoficzny Hybris
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Od ortodoksyjnej do „neokolonialnej” eklezjologii

Najnowsze wydarzenia w dziejach współczesnego prawosławia, zwłaszcza w ostatnich trzech latach, mogą napawać pesymizmem i rozgoryczeniem. Powodem tego stanu rzeczy jest narastające napięcie strukturalne pomiędzy poszczególnymi wspólnotami autokefalicznymi. Jednym z dominujących czynników tego procesu staje się wewnętrzna rywalizacja, inspirowana głównie przez Rosyjski Kościół Prawosławny (RKP), która w rezultacie zakłada zmianę obowiązującego porządku autorytetu władzy w prawosławiu, w tym doprowadzenie do reformy w dziedzinie doktryny eklezjologicznej. W tle zaistniałej sytuacji pozostaje problem nadzwyczajnych kompetencji Patriarchy Ekumenicznego, dzięki którym może on decydować o ustanowieniu autokefalii dla określonej wspólnoty prawosławnej. Podstawą do podjęcia rozważań nad wspomnianymi kwestiami jest powołanie w grudniu 2021 roku pod patronatem Patriarchatu Moskiewskiego nowego egzarchatu prawosławnego w Afryce. W odniesieniu do tego wydarzenia przedmiotem szczególnej analizy w artykule są: kanoniczna doniosłość decyzji Synodu RKP, dążenie do zmiany prawosławnej eklezjologii, kwestionowanie prawdziwej sakramentalności i próba redukcji eucharystycznej synaksy.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Osobliwość Raymonda Kurzweila jako wizja dziejów

W artykule dokonuję przedstawienia oraz charakterystyki stanu „Osobliwości” jako nadchodzącego momentu w historii, który przepowiadany jest przez Raymonda Kurzweila – futurologa, informatyka oraz transhumanistę. Dokonuję również przedstawienia koncepcji podziału historii na sześć epok zaproponowanego przez Kurzweila, który ujmuje historię w kontekście całego wszechświata jako proces wzrostu ilości informacji. Przedstawiając myśl Kurzweila, dokonuję tego od strony filozoficznej, pokazując jej historiozoficzne momenty.

Czasopismo: Internetowy Magazyn Filozoficzny Hybris
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Co „Napolion” mógł zobaczyć w Ciechanowie

Artykuł jest próbą przedstawienia materialnego krajobrazu kulturowego (wyglądu) Ciechanowa w grudniu 1806 r., w czasie wjazdu Napoleona Bonaparte do tego miasta. Wykorzystane zostały dostępne publikacje oraz archiwalia, głównie przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie i w archiwum w Mławie. Niniejsze opracowanie można uznać za szkic, który zapewne mógłby być rozbudowany po szczegółowych kwerendach w archiwum w Białymstoku, w archiwach niemieckich oraz po pogłębionym rozpoznaniu francuskich dokumentów (pamiętniki, korespondencja) tyczących się północnego Mazowsza w 1806–1807 r.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Zgasła w pierwszym rozkwicie młodości onegdaj w Zakopanym”. Przyczynek do poznania Zofii Krasińskiej (1873–1891)

Wśród wielu opracowań dotyczących rodziny Krasińskich dominują, co zrozumiałe, opracowania poświęcone głównie Zygmuntowi Krasińskiemu – wybitnemu poecie, jednemu z polskich wieszczów narodowych. Ale interesujące mogą być również losy innych członków tej zasłużonej dla Polski rodziny. W szczególności tych, na których życiu odciskały swoje piętno skomplikowane uwarunkowania zdrowotne potomków Zygmunta Krasińskiego. Niniejszy artykuł poświęcony jest Zofii Krasińskiej, jego wnuczce, która przez swoje krótkie życie zmagała się z dziedziczną w tej rodzinie chorobą – gruźlicą.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Julia Kratowska (1870–1947) – działaczka niepodległościowa, oświatowa i polityczna, senator RP

Artykuł przybliża postać pochodzącej z Puław, z rodziny o tradycjach patriotycznych, Julii Kratowskiej, działaczki niepodległościowej, oświatowej, społecznej i politycznej, przez cały okres międzywojenny i na krótko po wojnie związanej z Ciechanowem. Wprowadza w jej genealogię, pozwala poznać nieznane dotąd jej korzenie. Natomiast bogaty materiał archiwalny dotyczący jej postaci, znajdujący się w zbiorach archiwalnych Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, umożliwia zaprezentowanie jej całej drogi pracy zawodowej jako nauczycielki języka polskiego, francuskiego i niemieckiego, począwszy od Lublina, potem Zakopanego i wreszcie miasta nad Łydynią. Poznajemy ją także jako oddaną działaczkę społeczną Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, któremu przewodniczyła w Ciechanowie, a w latach 1935–1936 stała na czele Zarządu Głównego. Największą chlubę przyniosła miastu jako senator RP w latach 1935–1938.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Miasteczko rządowe Bodzanów (1808–1869) – wybrane problemy życia społeczno-gospodarczego

Niniejszy artykuł stanowi próbę zarysowania życia społeczno-gospodarczego Bodzanowa – najmniejszego miasteczka Mazowsza północnego w czasach Księstwa Warszawskiego i w okresie Królestwa Polskiego (1808–1868). Przedstawia strukturę narodowościowo-wyznaniową i zawodową mieszkańców Bodzanowa, ich główne źródła utrzymania (rolnictwo, rzemiosło, handel), znaczenie dla życia gospodarczego miasteczka ludności żydowskiej. Autor wiele miejsca poświęca gospodarce fi nansowej władz miejskich, dochodom i wydatkom kasy miejskiej, sporom granicznym z właścicielami dóbr ziemskich, sąsiadujących z terytorium Bodzanowa. Przez pryzmat problematyki funkcjonowania władz miejskich Bodzanowa dostrzega przyczyny ekonomicznej stagnacji mazowieckich miasteczek, która w efekcie pod koniec lat 60. XIX w. doprowadziła do wydania ukazu cara Aleksandra II o zamianie większości miast Królestwa Polskiego na osady. 

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
2. Szkoła Podoficerska Strzelców Granicznych w Ciechanowie

Publikacja stanowi kolejny efekt pracy badawczej obejmującej historię formacji granicznych – tym razem Strzelców Granicznych. W 2019 r. ukazał się drukiem artykuł poświęcony 9 pułkowi Strzelców Granicznych, który stacjonował w ciechanowskich koszarach od 28 października do 1 grudnia 1920 r. Był jednym z dziewięciu pułków Strzelców Granicznych – formacji, której działalność obejmują ramy czasowe od marca 1920 r. do marca 1921 r. Miała ona strukturę pułkową opartą o etat kawalerii. Badania archiwaliów dostarczają wciąż nowych informacji, pozwalając na poznanie nowych – nieznanych dotychczas faktów. Potwierdzenie tej prawidłowości miało miejsce w styczniu 2020 r. podczas kolejnej kwerendy w Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie. W zawartości jednego z zespołów ujawniono dokumenty zawierające informacje na temat działalności 2. Szkoły Podoficerskiej Strzelców Granicznych. Przez pewien krótki okres miała ona swoje miejsce postoju w Ciechanowie. Ten ciekawy i dotychczas nieznany materiał posłużył do opracowania niniejszego tekstu, który ujawnia kolejną kartę z dziejów Ciechanowa.

Czasopismo: Studia Mazowieckie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia