rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Relatywistyczny profil koncepcji kultury profesora Jerzego Kmity

W dyskusjach nad społeczno-regulacyjną koncepcją kultury Profesora Jerzego Kmity spotykam się nie tak rzadko z zarzutami osób spoza grona jego uczniów i współpracowników, że Profesor przedstawiał ludzki podmiot nazbyt podporządkowany regułom kultury, „zniewolony” kulturowymi normami i dyrektywami, mało spontaniczny, z twórczą inicjatywą tylko w granicach określonych przez kulturę, pozbawiony zindywidualizowanej ekspresji itp. Ocena taka jest zbyt jednostronna i nietrafna. Najczęściej wynika z następujących metodologicznych błędów: (1) nie dość konsekwentnie respektowanego przez moich adwersarzy faktu, że nauki społeczne skupiają się na wspólnotowych, a więc zestandaryzowanych kulturowo aspektach ludzkiej świadomości i praktyki, stąd mija się z celem indywidualistyczna interpretacja ludzkich motywów, wyborów i działań; (2) mieszania podmiotowych, subiektywno-kulturowych pobudek i ludzkich działań ze zobiektywizowanymi determinantami funkcjonalnymi, a więc z poziomem zazwyczaj nieuświadamianym przez podmioty kulturowe; (3) imputowania własnych sensów i celów przedstawicielom badanych kultur już nie tylko na poziomie etnocentrycznym, ale na poziomie zindywidualizowanym i spersonalizowanym (adaptacyjnym). Przynajmniej trzy wymienione cechy rzeczonej koncepcji świadczą o tym, iż bynajmniej nie była ona i nie jest wypreparowana z podmiotowej, subiektywnej i świadomej perspektywy przedstawicieli i uczestników określonych kultur. Pragnę bliżej naświetlić ów relatywistyczny aspekt omawianej koncepcji zarówno pod kątem oryginalności jego źródeł, jak i ze względu na jego epistemologiczne podstawy, albowiem relatywizm poznawczy, etyczny oraz historyczny zawsze był postawą badawczą, której Profesor wymagał od swoich uczniów.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Perypetie teorii i praktyk dialogowych w wielokulturowym świecie.

Recenzja książki Urszuli Kusio "Dialog w komunikacji międzykulturowej. Ideały a rzeczywistość" Wydawnictwo UMCS, Lublin 2011, ss. 300

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Kulturoznawstwo na rozdrożu?

Fundamentalne pytanie o wpływ nowych technologii cyfrowych na kondycję kultury oraz (idąc jeszcze dalej) na sposób uprawiania refl eksji naukowej w ramach szeroko rozumianej humanistyki, jawi się z pewnością jako jedno z centralnych pytań zadawanych przez współczesnych kulturoznawców i przedstawicieli dyscyplin pokrewnych. Przekonanie o tym, że narzędzia informatyczne w swym oddziaływaniu w sferze społecznej przekraczają w sposób znaczący granice użyteczności i wąsko rozumianej funkcjonalności, a wręcz mają coraz bardziej istotny wpływ na wzorce naszego zachowania, na zmiany w sposobach kształtowania się interakcji społecznych, innymi słowy na kształt współczesnej kultury, staje się coraz bardziej powszechne. Technologie informatyczne – jak się wydaje – są czymś więcej niż Bolterowskie „technologie defi niujące”, które doprowadzały do zmian kulturowych, „ogniskując pozornie rozproszone w danej kulturze idee”.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Grzechy przeszłości i ponowoczesna tożsamość we współczesnym kinie niemieckim

Recenzja książki:Ewa Fiuk, Inicjacje, tożsamość, pamięć. Kino niemieckie na przełomie wieków Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2012.  

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Nowe laboratorium kultury

Kwestie wzajemnych relacji oraz powiązania i oddziaływania na siebie sfer technologii i kultury stają się coraz istotniejszym przedmiotem refl eksji kulturoznawców i medioznawców. Śledząc polskie publikacje z tej dziedziny z ostatnich lat, wypada zauważyć, że problematyka ta jest omawiana wielostronnie i w gruncie rzeczy odzwierciedla główne dylematy i pytania badawcze, istotne dla tak właśnie zarysowanej problematyki. Z pewnością jedną z bardziej wartościowych inicjatyw badawczych, które pojawiły się w Polsce w tym obszarze, jest Interdyscyplinarne Centrum Badawcze HAT (Humanities/Art/Technology) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Centrum zostało powołane w 2011 roku, a głównym jego celem – jak czytamy w deklaracji programowej HAT – „jest prowadzenie i inicjowanie nowatorskich projektów, które realizują ideę synergicznej współpracy pomiędzy specjalistami różnych dziedzin z zakresu nauki, technologii i sztuki”.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wojna o pamięć: Wielka Wojna w literaturze kanadyjskiej

Recenzja:Anna Branach-Kallas, Uraz przetrwania. Trauma i polemika z mitem pierwszej wojny światowej w powieści kanadyjskiej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 2014, ss. 268

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Księga Słów Wszystkich, czyli archeologia mediów po polsku (wywiad)

Niniejszy tekst jest zapisem rozmowy z Józefem Żukiem Piwkowskim, fotografem, filmowcem, artystą wizulanym pracującym obecnie w polu mediów cyfrowych, twórcą Warszatu Nowych Mediów w Szkole Filmowej w Łodzi.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
1914 – anty-opera Wielkiej Wojny

RecenzjaJean Echenoz, 1914, przeł. Anna Michalska, Wydawnictwo Noir sur Blanc, Warszawa 2014, ss. 74

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Technologia aktu poetyckiego. Uwagi na marginesie Poezji eksperymentalnej Jacquesa Donguy’a

Recenzja:J. Donguy, Poezja eksperymentalna. Epoka cyfrowa (1953-2007), przeł. M. Madej, Gdańsk 2014

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wielka Wojna: amnezja i anamneza

W setną rocznicę wybuchu Wielkiej Wojny (1914–1918) w światowej humanistyce coraz bardziej zauważalne stają się próby przewartościowania wiedzy o tym wydarzeniu historycznym oraz modeli jego rozumienia. Nowe i interdyscyplinarne ujęcia tematu Wielkiej Wojny, wykorzystujące perspektywy wywodzące się z takich dziedzin, jak kulturoznawstwo, studia nad wizualnością (visual studies), literaturoznawstwo, muzeologia czy teatrologia, pojawiają się zwłaszcza w kręgu anglo-, francusko- i niemieckojęzycznym. Łączące ref eksję nad obrazami i tekstem badania nad pamięcią i postpamięcią Wielkiej Wojny (jako tekstem kultury) zajmują w nich miejsce kluczowe.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sztuka ciała jako teologia nagości i abjectu, czyli o wpływie diagnoz Giorgia Agambena na refleksję o sztuce współczesnej

Choć sam Agamben stosunkowo rzadko uprawia krytykę artystyczną lub bezpośrednio odnosi się do kwestii związanych ze sztuką – wyjątek stanowi wydane w 1970 roku studium The Man Without Content – to jego refleksje filozoficzne pozostają niezwykle atrakcyjne także dla współczesnej estetyki. Co jednak ciekawe, jeśliby zrekonstruować stosunek Giorgio Agambena do sztuki najnowszej, to z pewnością nie jest on jej egzegetą, ale raczej uszczypliwym komentatorem, o czym wspomina między innymi Katarzyna Bojarska w tekście Agamben: między sztuką a estetyką. Zdaniem Agambena bowiem sztuka współczesna zatraca swoją konstytuującą cechę – czystą potencjalność tworzenia, Arystotelesowską poiesis, rozumianą jako umiejętność powoływania rzeczy do bytu z otchłani nicości. Za pomocą takiej sztuki człowiek otwiera się na świat i urzeczywistnia swoje człowieczeństwo. Tym samym sztuka byłaby tutaj Bourdierowską dystynkcją, która warunkuje stawanie się człowiekiem, odróżniałaby człowieka jako istotę polityczną (bios) od człowieka jako istoty biologicznej, zwierzęcej (dzoé). Sztuka więc de facto stwarza człowieka, będąc zarówno „darem jego źródłowej przestrzeni, architektoniką par excellence”, jak i „środkiem, za pomocą którego otwiera się on na cele umieszczone poza tym, co obecne, poza tym, co mu dane”.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Malowanie kamerą

Recenzja ksiązki Joanny Aleksandrowicz "Pomiędzy płótnem a ekranem. Inspiracje twórczością Goi w kinie hiszpańskim", Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2012, ss. 358.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wędrujące pojęcia i studia kultury

Pomimo dość długiego funkcjonowania jako dyscyplina naukowa kulturoznawstwo (i niesynonimiczne z nim, lecz genetycznie spokrewnione niemieckie Kulturwissenschaft czy angielskojęzyczne cultural studies i culture studies) w dalszym ciągu poszukują własnego miejsca na płaszczyznach tematycznej i teoretycznej. Kolejną próbę dokonania tego dookreślenia stanowi wydany niedawno przez wydawnictwo de Gruyter tom Travelling Concepts for the Study of Culture pod redakcją Birgit Neumann i Ansgara Nünninga. Wywodzi się on z usytuowanego w Giessen (Hesja) Graduate Center for the Study of Culture (GCSC), w którym to centrum travelling concepts – wędrujące pojęcia (Mieke Bal) – stały się motywem przewodnim szkolenia przyszłych kulturologów

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Liberałowie na wojennej ścieżce Analiza felietonów Magdaleny Środy

W rozróżnieniu Ivana Čoloviča bezpośrednie przejście od języka antywojennego do języka pokoju okazuje się niemożliwe. Pierwszy z nich na obszarze retoryki wikła się bowiem w dwuznaczną grę z językami wojny. Dopiero krytyka lub samokrytyka języka antywojennego stwarzają odpowiednie warunki do kształtowania języka pokoju. Jednakże między trzema strategiami komunikowania trudno wyznaczyć granice nieprzepuszczalne, stworzyć precyzyjną definicję każdej z nich, toteż Čolovič posługuje się terminem „proces”. Procesualny charakter zjawiska umożliwia wyznaczenie dlań punktów zwrotnych, progów, czyli miejsc, gdzie mimo zetknięcia się odmiennych jakości nie dochodzi do zupełnego unieważnienia granicy. Jednym z takich miejsc jest retoryka. Na tych samych zasadach funkcjonuje kategoria pozytywności i negatywności. W koncepcji serbskiego etnologa język pokoju uwrażliwia społeczeństwo na manipulacyjne zabiegi mediów i polityków oraz racjonalizuje debatę publiczną, natomiast krytyka języka wojennego oddziałuje negatywnie. Nie płaszczyźnie retoryki zbliża język antywojenny do wojennego. Z kolei metakrytykę, element systemu, który niekoniecznie musi zostać zwerbalizowany, określają działania „filtracyjne”. Łącząc się zarówno z językiem antywojennym, jak i pokojowym, nie pozwalają na dyfuzję treści agresywnych między pierwszym a drugim.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Potworność ukrywana / potworność eksponowana

Recenzja książki: Anna Wieczorkiewicz, Monstruarium, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2009, 431 s.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wędrujący trzej pierroci, Akrobata – śliicznie!, Varieté – program dzisiejszy, Jasnowidz w Varieté, Gorączka złota, Światła wielkiego miasta, Triumf Chaplina, O filmie Cyrk, Chaplin jako pielgrzym

Synowie François Fratelliniego w paryskim Cyrku d’Hiver. Występ można nazwać historycznym, bo nie ma już więcej pierrotów. Zostały wyciągnięte z minionego stulecia, trzy zaginione czerwone kostiumy. Poprute i nieużywane wędrują w takt niespiesznej muzyki, wtedy nie spieszono się tak. Wędrują zawsze w pludrach, ramiona unoszą wysoko i opuszczają, zawsze do tej samej muzyki. Przemęczeni wędrowcy wypadają więc ze swoich przegubów. Bez drgnienia powiek cała trójka daje się powiesić na niewidzialnych drutach; paleontologiczne widowisko z ich białych policzków, na których leżą półokręgi rzęs; naturalne linie byłyby zbyt pomarszczone. Czerwone usteczka na wpół otwarte, nie porusza ich żaden oddech, pozostał leżący na nich uśmiech. Szykuje się przemiana. Nie tak jednak, jakby pierrotom przyszło na myśl, by poruszać się jak prawdziwi dorośli ludzie, którzy przepełnieni są znaczeniami i gestykulują okazale i okrągło. Można jednak zbudować figury, nadzwyczaj dokładne figury, jak się rozumie, które nigdzie nie wplątują się w życie. Decyzja jest śmiała, milimetr za daleko i rachuba zawodzi

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sprawozdanie

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Edukacja matematyczna dzieci (Children’s Mathematical Education – CME 2010). Motywacja poprzez naturalne zróżnicowanie”. Iwonicz-Zdrój, 24–29 sierpnia 2010

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie z X International Congress for the Study of Child Language 25–29 lipca 2005 Berlin

W dniach 25–29 lipca 2005 r. w Berlinie już po raz dziesiąty w historii stowarzyszenia IASCL –International Association for the Study of Child Language (Międzynarodowe Stowarzyszenie Badań nad Językiem Dziecka) – odbył się międzynarodowy kongres poświęcony tematycerozwoju językowego dziecka. Tegoroczne spotkanie odbywało się pod hasłem: Międzyjęzykowe i międzykulturowe aspekty prawidłowego i nieprawidłowego przyswajania języka.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Adaptive and Maladaptive Pathways of Self-Development: Mental Health and Interactions Among Personality Systems

Prekursorzy rozwojowej koncepcji „w pełni funkcjonującej osoby” (Rogers) nie przykładali zbyt wiele systematycznej uwagi ani do psychologicznych badań, ani do teorii osobowości i jej rozwoju. Podobnie warunki rozwojowe dla nieadaptacyjnego funkcjonowania osobowości i kształtowania symptomów psychologicznych nie były pierwotnym celem badań w psychologii klinicznej w ostatnich dekadach. Na podstawie teorii osobowości, która precyzuje funkcjonalną konstrukcję osobowości (tzn. teorii interakcji systemów osobowości: teorii PSI), zostały opisane drogi rozwoju, które sprzyjają skutecznemu bądź wadliwemu rozwojowi zintegrowanego selfu, co odgrywa główną rolę w teorii PSI. Adaptacyjne, rozwojowe ścieżki zostały opisane w kategoriach warunków rozwojowych, sprzyjających zdolności do inicjowania nieatrakcyjnych instrumentalnych aktywności (kontrola działania) i integracji przykrych doświadczeń w stale wzrastającą podstawę wiedzy osobistej (rozwój selfu). Nieadaptacyjne ścieżki zostały przedstawione poprzez opis warunków rozwojowych dwóch głównych form zaburzeń psychicznych: symptomów związanych z osłabieniem kontroli działania (tzn. zwlekania [z działaniem], zaburzeń łaknienia, depresji), a także symptomów związanych z osłabieniem samorozwoju (tzn. sztywności, niepowodzeń w uczeniu się na własnych błędach, objawów psychosomatycznych). Każda teoria osobowości powinna umożliwiać wyjaśnienie adaptacyjnych i nieadaptacyjnych form rozwoju osobowości. Ta kwestia nie należy jednak do podstawowych celów przedsięwzięć badawczych podejmowanych w dziedzinie osobowości, rozwoju czy psychologii klinicznej. Natomiast konkurencyjne hipotezy są wyprowadzane z globalnych konstruktów takich jak własna skuteczność, myślenie irracjonalne, obniżona samoocena itp. Typowe pytania wyłaniające się z tego podejścia, dotyczącego tych globalnych konstruktów, to np.: Czy mężczyzna, który ma problemy w inicjowaniu prostych czynności w domu (pomimo swej sprawności działania w pracy), cierpi z powodu osłabionej własnej skuteczności, obniżonej samooceny, czy po prostu ma szowinistyczną postawę wobec swej żony? Globalne konstrukty są także oferowane przez dwie główne szkoły myślenia w psychologii, np.: Czy z psychoanalitycznego punktu widzenia kobiece przejadanie się może być spowodowane przez „oralną regresję”, która dyktuje jej zachowanie, aby jeść tak impulsywnie, jak oralne potrzeby kierują dziecięcymi emocjami podczas oralnego stadium rozwoju? W przeciwieństwie do tego behawiorystyczna teoria uczenia się mogłaby odnosić te i inne symptomy, jak zaburzenia snu, osłabienie funkcji immunologicznej, zależny od stresu ból, taki jak ból głowy, bóle pleców, do nabycia myślenia irracjonalnego lub nieadaptacyjnych zachowań, które mogą być leczone przez nagradzające, bardziej adekwatne zachowania.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Dysleksja: od badań mózgu do praktyki”, Warszawa 3–5 września 2004

Konferencja „Dysleksja: od badań mózgu do praktyki” zorganizowana została przez Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie (prof. dr hab. Anna Grabowska), Oddział Polskiego Towarzystwa Dysleksji w Warszawie (mgr Wojciech Brejnak) oraz Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Dysleksji (prof. dr hab. Marta Bogdanowicz).

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie z II Międzynarodowej Konferencji Nauki Poznawczej (The Second Biennial Conference on Cognitive Science), St. Petersburg (Rosja) 9–13 czerwca 2006 roku

Międzynarodowe Stowarzyszenie Badań Poznawczych z siedzibą w Rosji przy współudziale Rosyjskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu w St. Petersburgu oraz Cognitive Science Society już po raz drugi zorganizowało w Rosji konferencję, która pozwoliła zaprezentować dorobek badawczy i teoretyczny reprezentantów różnych dyscyplin naukowych, połączonych zainteresowaniem umysłem i naturą poznania. W przeciwieństwie do pierwszej konferencji (Kazań nad Wołgą, 2004 rok), tegoroczna konferencja, która odbyła się w dniach 9–13 czerwca w St. Petersburgu, zgromadziła znacznie szersze oraz w pełni międzynarodowe grono badaczy reprezentujących cognitive science. Liczba prezentacji była rzeczywiście imponująca i z górą trzykrotnie przewyższała dorobek pierwszej konferencji.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Brian Hopkins (editor) Ronald G. Barr, George F. Michel, Philippe Rochat, (associate editors) (2005), The Cambridge Encyclopedia of Child Development. Cambridge UK: Cambridge University Press

Opublikowana po raz pierwszy w 2005 roku, The Cambridge Encyclopedia of Child Development (Encyklopedia rozwoju dziecka) przeznaczona jest, zgodnie z intencją jej twórców dla szerokiego grona odbiorców: studentów, badaczy, praktyków, pracowników społecznych, rodziców. Przygotowana pod redakcją Briana Hopkinsa, profesora psychologii z Uniwersytetu Lancaster, praca jest zbiorem haseł dotyczących różnych aspektów rozwoju dziecka

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Edukacyjne uwarunkowania rozwoju w różnych fazach cyklu życiowego – wprowadzenie

Bieżący numer Psychologii Rozwojowej to nasza kolejna publikacja poświęcona związkom psychologii i edukacji. Zgodnie z poglądem A. Jurkowskiego (2000), psychologowie są szczególnie predestynowani do dokonania wymaganej we współczesnym świecie „redefinicji prymarnej funkcji szkoły”. Szkołę jako organizacja edukacyjna stanowi środowisko, w jakim rozwój człowieka nie tylko w dzieciństwie i adolescencji, ale także w dorosłości, może być wspomagany – jeśli oddziaływania, z którymi uczeń się tam spotyka, sprzyjają osiąganiu przez niego wyższych poziomów funkcjonowania – albo hamowany, jeśli oddziaływania te rozmijają się z jego rozwojowymi potrzebami lub ignorują jakieś jego istotne charakterystyki psychologiczne. Dla uniknięcia tej drugiej ewentualności szczególne znaczenie ma wiedza o rozwoju; i to wiedza adekwatna do rzeczywistego stanu rzeczy. W numerze zgromadzono zatem artykuły dotyczące różnych aspektów funkcjonowania człowieka w kontekście edukacyjnym, przy czym obok tekstów koncentrujących się na okresach dzieciństwa i adolescencji zamieszczone zostały także prace dotyczące osób dorosłych.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
O prognozowaniu twórczości w dzieciństwie. Twórcze przedszkolaki 12 lat później

Artykuł nawiązuje do koncepcji i badań twórczości dziecięcej, przedstawionych w książce Twórcze działanie dziecka w sytuacji zabawowo-zadaniowej (Kubicka, 2003). W tej pracy opisano opartą na projekcyjnym Scenoteście metodę badania twórczych strategii w działaniach dziecka podczas zabawy konstrukcyjno-symbolicznej. W 1997 roku przebadano tą metodą 120 dzieci w wieku od 3 do 6 lat. Po 12 latach skonstruowano drugą wersję tej metody i przebadano nią 18 uczniów, którzy podczas pierwszego badania uzyskali najwyższe i najniższe wyniki. Z tymi uczniami przeprowadzono też pogłębione rozmowy na temat czynników, które mogły mieć znaczenie dla ich twórczego rozwoju, zarówno w dzieciństwie, jak i w okresie dorastania. Uzyskane rezultaty wskazują, że wartość prognostyczna pomiaru twórczości zależy od wielu czynników, i przestrzegają przed prognozowaniem twórczości dziecka na podstawie prostych wskaźników testowych. Wyniki te świadczą zarazem o potrzebie bardziej dynamicznego, kompleksowego, rozwojowego podejścia do diagnostyki twórczości dzieci.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rozwój zawodowy psychologów w zakresie kompetencji diagnostycznych – wybrane aspekty

W artykule przedstawiono badanie dotyczące związków w zakresie przyjmowania perspektywy w różnych obszarach funkcjonowania psychicznego. Podstawę teoretyczną badania oraz ramę pojęciową wykorzystaną do interpretacji wyników stanowi koncepcja Perspektywicznego Rozumienia Umysłu (Perspectival Understanding of Mind – PUM; Perner, 2000), zgodnie z którą istotą rozwijającej się w 5. roku życia kompetencji, łączącej wiele zadań opanowywanych przez dzieci w tym właśnie czasie, jest zdolność rozumienia i koordynowania różnych perspektyw. Zbadano 120 dzieci w wieku 3;6–5;6 lat. Do badania przyjmowania perspektywy w obszarze poznawczym zastosowano Test Elastycznego Wyboru (Flexible Item Selection Task – FIST; Jacques, Zelazo, 2001), w obszarze afektywnym Test Wiedzy o Emocjach (TWE; Stępień, 2007), a w obszarze społecznym klasyczne testy fałszywych przekonań. Uzyskane wyniki wskazują, że rzeczywiście po skończeniu 4. roku życia dzieci zaczynają radzić sobie z rozwiązywaniem zadań wymagających przyjmowania perspektywy, jednakże wzajemne zależności między przyjmowaniem perspektywy w obszarze poznawczym, społecznym i afektywnym są zróżnicowane, a ponadto zmieniają się w okresie przedszkolnym.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sugestialność dziecięca – przegląd badań nad efektem dezinformacji u dzieci

Artykuł ma charakter przeglądowy. Jego podstawowym celem jest zaprezentowanie zagadnienia sugestialności dziecięcej. Po zdefiniowaniu pojęcia sugestialności i efektu dezinformacji przedstawiono pokrótce historię badań nad sugestialnością dziecięcą. Zaprezentowano także wyniki najistotniejszych badań nad efektem dezinformacji u dzieci oraz korelaty sugestialności dziecięcej. Zwrócono także uwagę na możliwości dziecka w zakresie trafnego zeznawania na temat danej sprawy i konieczność optymalizowania warunków jego przesłuchiwania.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia