rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Urbanistyka i dziedzictwo kultury. Strategie, aktorzy i struktury w labiryntach miejskości

W artykule przedstawiono koncepcyjny zarys budowy modelu zintegrowanej ochrony urbanistycznego dziedzictwa kultury. Wprowadzając tę kategorię pojęciową autor artykułuje specyfikę badań nad modelowaniem ochrony miejskiego dziedzictwa kulturowego prowadzonych z perspektywy dyscypliny naukowej: architektura i urbanistyka. Podkreśla też rangę problemów wynikających z braku odpowiednich powiązań między doktryną konserwatorską a teoriami wyjaśniającymi strukturalne zmiany w przestrzeni miejskiej. Istotną cechą prezentowanego tu modelu SAS (akronim od: Strategie – Aktorzy – Struktury) jest myślenie kategoriami „konstrukcji urbanistycznej”. Oznacza to, że: 1) wartości miejskiego środowiska zabytkowego należy odnosić do „architektury miasta” (pojmowanej jak u A. Rossiego); 2) ten rodzaj interpretowania urbanistycznych wartości dziedzictwa stanowi dobry punkt wyjścia dla strategii budowania formy urbanistycznej. Mowa tu o zasadach tzw. „urbanistyki strategicznej” oraz postulacie otwarcia polityk konserwatorskich, i innych narzędzi urbanistycznych regulacji, na strategie projektowe zawierające pierwiastki twórczej interpretacji kulturowych wartości dziedzictwa.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Konserwacja drewnianych struktur architektonicznych – nowe warunki, potrzeby i perspektywy

W artykule oceniono współczesne techniczne warunki wykonywania prac przy zabytkowych strukturach architektonicznych i przedstawiono możliwe sposoby przeciwdziałania negatywnym zjawiskom obecnym w dotychczasowej praktyce konserwatorskiej. Propozycje zmian elementów dzisiejszych procesów konserwatorskich dotyczą etapu przygotowywania założeń do programów konserwatorskich, wyboru materiałów konserwatorskich i budowlanych oraz narzędzi pracy. Są one odpowiedzią na zmienione warunki korzystania z budulca drewnianego i zwiększoną podaż współczesnych produktów przemysłowych wpływających na wygląd zabytku po konserwacji. Pożądana staje się zmiana sposobu traktowania zabytków drewnianych, które będąc nośnikami wartości historycznych i artystycznych, są także zabytkami techniki i dziełami kultury technicznej o zasługujących na odkrywanie głębokich wartościach naukowych, edukacyjnych i pozamaterialnych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Remont Hali Stulecia 2009–2011

Halę Stulecia zaprojektowano jako monumentalny budynek o konstrukcji wykonanej całkowicie z żelbetu. Wkrótce stała się wzorem dla wznoszonych w tym czasie budowli modernistycznych. W latach 2009–2011 zrealizowano największy remont Hali Stulecia od czasu jej wybudowania.
Wszystkie opisane w artykule działania miały na celu doprowadzenie budynku Hali Stulecia do dobrego stanu technicznego i dostosowanie go do wymogów obowiązujących dla współczesnych obiektów użyteczności publicznej. Podstawowym założeniem było zachowanie autentyczności użytych pierwotnie materiałów budowlanych poprzez zastosowanie technologii naprawczych utrzymujących zabytkowy charakter obiektu.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Kościół w Prószkowie na Opolszczyźnie jako przykład powtarzalnych wyzwań przy ratowaniu historycznych obiektów budownictwa sakralnego - badania, wytyczne konstrukcyjno-konserwatorskie

Wiele zabytkowych budynków sakralnych oraz świeckich boryka się z trudnościami, wśród których dominują problemy związane z utrzymaniem ich, nie tylko jako zabytków, ale przede wszystkim jako nadal w pełni funkcjonalnych i eksploatowanych obiektów.  Praca opisuje wyzwania, przed jakimi stają użytkownicy tego typu obiektów. Przedstawiono zakres i rodzaj prac proponowanych do wykonania w zabytkowym kościele pw. św. Jerzego w Prószkowie na Opolszczyźnie.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Z problemów koincydencji Art Déco i ekspresjonizmu. Cz. I

Część pierwsza niniejszego opracowania poświęcona jest koincydencji stylowych relacji pomiędzy Art Déco i ekspresjonizmem. Przedstawia źródła powstania jednego i drugiego stylu, które występują równolegle w czasie i często "zapożyczają" od siebie detale architektoniczne, co nieraz utrudnia niezmiernie ich klasyfikację. W artykule zaprezentowano szereg obiektów występujących w wielu krajach, wydobywając ich cechy charakterystyczne oraz szeroko dokumentując źródła ich powstania.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Kościół na Błoniu w Przemyślu

Artykuł omawia historię budowy, ustrój architektoniczny oraz prace konserwatorskie i modernizacyjne kościoła wybudowanego na początku XX wieku w dzielnicy Błonie w Przemyślu. Wyszczególniono i scharakteryzowano uwarunkowania, w jakich przyszło budować nowy obiekt kościelny na peryferiach historycznego miasta. Pokazano poszczególne etapy budowy, wyposażania i instalowania w świątyni nowej infrastruktury. Opisano architekturę obiektu i zwrócono uwagę na jego wartości architektoniczne. Zinterpretowano wykonane prace modernizacyjne i konserwatorskie. Wykazano przyjmowanie podejścia utylitarnego, powszechnie akceptowanego i profesjonalnego. Kościół na Błoniu w Przemyślu, wybudowany na początku minionego wieku w stylu historyzującym (styl nawiązujący do poprzednich epok, neogotycki), stanowi jeden z wielu przykładów architektury tego nurtu. Wyraża również ambicje ówczesnych mieszkańców w zaspokajaniu swoich potrzeb duchowych. Dla Przemyśla jest reprezentatywnym przykładem afirmacji funkcji budowli na początku minionego stulecia. Po wpisaniu kościoła do rejestru zabytków przedstawia również dorobek architektoniczny i artystyczny historycznego miasta. W widoku panoramicznym przestrzeni zurbanizowanej zalicza się do form mocnych (wyróżnia się formą, gabarytami, masą).

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Projekt MATLAS - Zaawansowane metody inżynierii materiałowej w diagnostyce dzieł sztuki poddanych renowacji laserowej za pomocą kształtowanych, wysokoenergetycznych impulsów promieniowania

Projekt MATLAS PL0259, realizowany w ramach Mechanizmu Finansowego EOG/Norweskiego Mechanizmu Finansowego, w Obszarze Priorytetowym "Konserwacja Europejskiego Dziedzictwa Kultury", został z powodzeniem rozpoczęty w lipcu 2008 r. Naukowe cele projektu obejmują opracowanie metod diagnostyki powierzchni dzieł sztuki wykonanych z metali (stopów) w celu ich bezpiecznej renowacji laserowej, opracowanie systemu laserowego zdolnego do generacji impulsów o wymaganym w renowacji, kontrolowanym kształcie i czasie trwania oraz analizy zjawisk indukowanych przez impulsy laserowe na powierzchni obiektów historycznych. Artykuł przedstawia uczestniczące w projekcie ośrodki naukowe, projekt i wykonanie laserowego systemu czyszczącego oraz metodykę badań eksperymentalnych. Podsumowuje on również najnowsze wyniki projektu oraz przedstawia metalowe dzieła sztuki wybrane do badań, wraz z ich analizami historycznymi i strukturalnymi.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dwór w Podchybiu. Jaka będzie przyszłość obiektu zabytkowego

Dwór w Podchybiu (gmina Lanckorona) to jeden z bardzo wielu dworów zachodniej Małopolski, który w wyniku transformacji społecznej po roku 1945 uległ znacznemu zniszczeniu. Teoretycznie z chwilą wykupienia obiektu przez nowego właściciela zaistniała możliwość przeprowadzenia we dworze potrzebnych badań konserwatorskich, które pozwoliłyby na określenie wytycznych dla jego remontu konserwatorskiego. W roku 2005 zespół badawczy pod kierunkiem piszącego te słowa badania takie przeprowadził i zakończył je wnioskami konserwatorskimi do prac projektowych. Z wykonanych badań sporządzona została dokumentacja konserwatorska, która uzyskała akceptację Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Przeprowadzone badania pozwoliły na określenie faz budowy dworu, którego najstarsza, zachodnia część pochodzi z początków wieku XVIII. W części reprezentacyjnej obiektu odkryto również fragmenty ciekawych polichromii. Wnioski z dokumentacji konserwatorskiej nie zostały jednak wykorzystane do prac projektowych. Struktura zabytkowego dworu została w całości wyburzona, a na podstawie nowego projektu powstał obiekt znacznie większy od historycznego.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Przemiany urbanistyki, architektury i krajobrazu kulturowego Krakowa w latach 1989-2007. Zarys problematyki

Począwszy od 1989 roku w Polsce dokonały się istotne zmiany: odbyła się transformacja ustrojowa i gospodarcza, przyspieszeniu uległy przemiany społeczne i cywilizacyjne, a także nieunikniony postęp techniczny. Nie pozostało to bez wpływu na krajobraz kulturowy Krakowa, jego urbanistykę, architekturę, ochronę zabytków. Na zmiany w tych dziedzinach rzutowało wiele czynników.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Konserwacja konstrukcyjna z użyciem nowych technik na przykładzie kościoła pw. św. Anny w Ząbkowicach Śląskich

W pracy przedstawiono zastosowane techniki naprawy i wzmocnienia drewnianej konstrukcji dachu, sklepień oraz ścian murowanych na przykładzie remontowanego prezbiterium kościoła pw. św. Anny w Ząbkowicach Śląskich z przełomu XIV i XV wieku. Jako nad- rzędną wartość w remoncie kościoła przyjęto jego znaczną wartość zabytkową. Podstawową zasadą we wszystkich pracach było maksymalne utrzymanie istniejącej substancji historycznej. Obok tradycyjnych metod napraw konstrukcji dachowej, polegających na odtworzeniu pierwotnego stanu przedstawiono metodę wzmocnienia sklepień ceglanych przy użyciu nowoczesnych technik konserwacji konstrukcyjnej. Sklepienie ceglane zostało wzmocnione materiałami kompozytowymi - taśmami CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) i siatkami FRCM (Fiber Reinforced Cementitious Matrix). Ponadto opisana została powszechnie stosowana metoda wzmocnienia sklepień ceglanych polegająca na wprowadzeniu naprężonych wstępnie ściągów stalowych. Spękane i zarysowane ściany prezbiterium zostały naprawione za pomocą iniekcji z użyciem kompozycji epoksydowych oraz poprzez wklejenie w przekrój konstrukcji prętów stalowych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Ortodoksyjna kreacja przestrzeni architektonicznej Podziemnego Muzeum Rynku Krakowskiego

Fenomen podziemnego Rynku  Krakowskiego jest wynikiem wyburzenia w końcu XIX wieku dawnych budowli tam zlokalizowanych: Kramów Bogatych, Wagi Wielkiej i Wagi Małej. Wyburzono jednak tylko ich części nadziemne, podczas gdy najstarsze przyziemia i piwnice zostały wchłonięte przez stale podnoszący się poziom użytkowy Rynku. Podjęcie  zadania modernizacji nawierzchni i infrastruktury technicznej stało się unikalną szansą na przeprowadzenie badań archeologicznych oraz sprawdzenie możliwości odgruzowania tych obiektów, ich ekspozycji i publicznego udostępnienia. Projekt Podziemnego Muzeum Rynku Krakowskie- go został oparty na założeniach kreacji przestrzeni ekspozycyjnej o wyjątkowym charakterze i walorach historyczno-edukacyjnych. Nietypowość tego muzeum polega na prezentacji  oryginalnych fragmentów wczesnośredniowiecznych budowli i konstrukcji oraz urządzeń komunalnych w określonej sekwencji chronologicznej i zlokalizowanych insitu jako substancji autentycznej, wzbogaconej kolekcją ponad 700 fragmentów przedmiotów codziennego użytku i wyrobów artystycznych o bez- cennej wartości historycznej. Przestrzeń ekspozycji tworzy rozbudowane wnętrze, którego ściany i podpory konstrukcyjne zanikają w czerni bezgranicznego mikrokosmosu. W tak wykreowanej przestrzeni ekspozycyjnej plastykę autentycznych reliktów wydobywa i podkreśla światło iluminacyjne, a czarna lustrzana powłoka stropowa typu barissol dematerializuje sufit akcentując wertykalność odkrytych budowli. Zawieszone nad reliktami szklane chodniki i pomosty oraz bogate i różnorodne multimedialne wyposażenie ekspozycji pozwalają na wędrówkę w czasoprzestrzeni najstarszego Krakowa. Idea odzyskania istniejących pod nawierzchnią Rynku Głównego reliktów dawnych średniowiecznych budowli i utworzenia na tej podstawie unikalnej podziemnej ekspozycji architektonicznej nie była łatwa do zrealizowania. W warunkach polskich, a zwłaszcza krakowskich, przez część środowiska konserwatorskiego uznana została wręcz za obrazoburstwo. Stopniowo zyskała ona jednak zrozumienie i przychylność  światłych polskich  autorytetów, a także pełne poparcie ekspertów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Ochrona zabytków i organizacja urzędów konserwatorskich w Polsce okresu międzywojennego (na przykładzie woj. pomorskiego) a unormowania Ustawy z dn. 23 VII 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

W artykule podjęto próbę przybliżenia problematyki ochrony zabytków w okresie międzywojennym w Polsce, wraz z organizacją i kompetencjami urzędów konserwatorskich i skonfrontowania z obecnie funkcjonującym w Polsce systemem prawnym. Reguluje go ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dn. 23 VII 2003 r. Organizacja urzędów konserwatorskich w obu omówionych okresach i zakres kompetencji poszczególnych organów związanych z ochroną zabytków posiadają wiele analogii, mimo kilkudziesięcioletniego przedziału czasowego, jakie je dzieli. Dekretem Rady Regencyjnej z 1918 r., a następnie Rozporządzeniem Prezydenta RP z dn. 6 III 1928 r. powołano okręgowych konserwatorów zabytków, którzy zostali włączeni w skład wojewódzkich urzędów, jako fachowi funkcjonariusze do spraw opieki nad zabytkami. Specyficzny status obecnych wojewódzkich konserwatorów podlegających organizacyjnie wojewodzie, a zarazem będących organem zespolonej administracji rządowej w województwie, jest rozwinięciem zasady ukształtowania struktury urzędowej w okresie międzywojennym. Oczywiście nie należy sądzić, że obecnie obowiązująca ustawa o ochronie zabytków pomijając doświadczenia kolejnych kilkudziesięciu lat XX w., czerpie wyłącznie bezpośrednio z ustawodawstwa okresu międzywojennego. Uwidacznia się tu zwłaszcza różnica w polityce administracyjnej państwa zmierzającej do decentralizacji, co widać w przekazaniu właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków jednostkom samorządowym. Ale i w tym wypadku takie przekazanie właściwości odnajdujemy już w okólniku wojewody z 1935 r. Warto zatem uzmysłowić sobie, że dokonania polskiej państwowej ochrony zabytków w latach dwudziestych zeszłego stulecia nie straciły na aktualności u progu XXI wieku. Współczesne konserwatorstwo kontynuuje i twórczo wykorzystuje myśl, doktryny i praktyki przedwojenne.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Restauracja i modernizacja Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku Muzeum Narodowego w Sukiennicach w Krakowie

Podjęta przez władze miasta Krakowa w 2002 roku modernizacja Rynku Głównego i jego infrastruktury postawiła na porządku dziennym konieczność kolejnej restauracji gmachu Sukiennic. Przeprowadzona w latach 1875-1879 przez Prylińskiego restauracja Sukiennic połączona z wyburzeniem Kramów Bogatych i domów kupieckich i adaptacją dawnego miejskiego smatruza na piętrze dla potrzeb nowo utworzonego Muzeum Narodowego oraz kolejna rewaloryzacja gmachu w latach 60. ubiegłego stulecia wprowadziły wiele zmian w średniowiecznej i renesansowej substancji tego wybitnego krakowskiego zabytku. Ponadpięćdziesięcioletni okres eksploatacji po ostatniej rewaloryzacji budynku doprowadził do znacznego stopnia zużycia, a nawet dewastacji wystroju, urządzeń i instalacji. Z inicjatywy Dyrekcji Muzeum Narodowego i przy wsparciu Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa i Zarządu Rewaloryzacji w oparciu o projekt konserwatorski opracowany przez autorskie Studio Architektoniczne Archecon prof. arch. Andrzeja Kadłuczki w roku 2008 rozpoczęto kompleksową modernizację prowadzoną przez wrocławską firmę Integer, a finansowaną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Norweski Mechanizm Finansowy. Zastosowano całkowicie nowy system sterowanego komputerem oświetlenia sztucznego sal wystawowych, nowoczesną klimatyzację i instalacje zabezpieczające, a także przebudowano dawne dachy pulpitowe wykorzystując uzyskaną powierzchnię dla nowych, atrakcyjnych, nowoczesnych funkcji muzealnych, dostosowano obiekt dla osób niepełnosprawnych i udostępniono dla publiczności wschodni taras nad arkadami skąd podziwiać można wspaniały widok kościoła NMP, pomnika Mickiewicza na tle mieszczańskich kamienic i malowniczego kościoła św. Wojciecha. Artykuł prezentuje najważniejsze zmiany funkcjonalne wprowadzone w gmachu Sukiennic, a także działania konserwatorskie, które wydobyły zagubione wątki i fragmenty architektoniczne zabytku.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zamek w Skawinie jako przykład średniowiecznej warowni fundacji króla Kazimierza Wielkiego

W artykule przedstawiono problematykę średniowiecznego zamku w Skawinie jako jednej z ważniejszych warowni wzniesionych z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. Geneza powstania zamku i miasta jest ściśle związana z akcją tworzenia przez króla Kazimierza Wielkiego systemu obronnego państwa Polskiego, opartego na budowie nowych i przebudowie istniejących warowni mających na celu wzmocnienie granic państwa, szczególnie od strony zachodniej. W artykule zaprezentowano historię nieistniejącego już zamku. Przedstawiono także dostępne materiały ikonograficzne i kartograficzne, a także autorską hipotezę dotyczącą rzutu obiektu.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Metoda socjotopografi czna i jej wykorzystanie w badaniach nad układem przestrzennym miasta na przykładzie Chrzanowa

W artykule zaprezentowane zostały wybrane wyniki badań nad przestrzenią średniowiecznego i wczesnonowożytnego Chrzanowa. Analizy zostały przeprowadzone w oparciu o metodę socjotopograficzną. Jej zastosowanie pozwoliło na weryfikację wybranych funkcjonujących w literaturze tez dotyczących etapów formowania się miasta lokacyjnego oraz wysunięcie nowych spostrzeżeń w odniesieniu do przebiegu i zagospodarowywania przestrzeni miejskiej. Udało się określić prawdopodobne, pierwotne wymiary działki pełnokuryjnej oraz ich liczbę w poszczególnych pierzejach przyrynkowych u schyłku średniowiecza. Uściślono także przebieg linii obrony na odcinku południowym i południowo-wschodnim. Artykuł ma na celu zwrócić uwagę na potrzebę wykorzystania źródeł różnej proweniencji do badań nad przestrzenią miast doby przedrozbiorowej.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Międzygórze. Dzieje i architektura

Monografia Międzygórze. Dzieje i architektura jest świadectwem wiedzy i pracowitości autorki oraz rezultatem jej dwudziestoletnich badań.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Na styku Zachodu i Wschodu, czyli o wielowiekowym dziedzictwie Kultury architektonicznej Łotwy

Sekret każdej książki tkwi w jej powszechnym odbiorze
społecznym. Pochwalając zamysł ukazania się na polskim
rynku wydawniczym nowatorskiego opracowania naukowego
na temat mało poznanej esencji dziejów kultury, sztuki architektury
i urbanistyki Łotwy należy podkreślić, że książka ta jest
autorstwa dwojga wybitnych postaci z kręgu nauki polskiej,
wychowanków Uniwersytetu Jagiellońskiego (historyka sztuki, profesora historii architektury i doktora nauk humanistycznych), wieloletnich wytrawnych badaczy i popularyzatorów
wiedzy na tematy filozofii, estetyki, psychologii odbioru i kultury.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Współczesne interwencje w średniowiecznych zamkach Europy Zachodniej

Prace konserwatorskie związane z adaptacją zabytkowych obiektów do nowych potrzeb i funkcji w średniowiecznych zamkach wiążą się często z potrzebą wprowadzania nowych kubatur. Konieczność zachowania autentycznej substancji zabytkowej, a także tradycyjnego klimatu kulturalnego zobowiązuje do wnikliwego przeanalizowania zakresu prac adaptacyjnych. Dotyczy to w szczególności obiektów zabytkowych o unikatowych wartościach kulturowych i artystycznych, zobowiązujących do analizowania możliwości ingerencji współczesnej architektury w tę substancję. Przedstawiono trzy przykładowe rozwiązania z Włoch: zamek Castelvecchio w Weronie adaptowany na muzeum, z Niemiec - zamek w Bensbergu, niedaleko Kolonii, w którym zlokalizowano ratusz miejski oraz zamek Castelgrande w Bellinzonie w Szwajcarii, usytuowany w centrum miasta, pełniący obecnie rolę muzeum, restauracji, kawiarni i winiarni. Autorami owych adaptacji są wybitni europejscy architekci. Precyzja i lapidarność geometrycznych kompozycji nowych elementów harmonijnie skontrastowanych z kolorytem i układem form historycznych dała w przedstawionych przykładach pozytywne efekty. W każdym przypadku istotny był klimat warowni średniowiecznej i emocje, jakich doznajemy odwiedzając te obiekty. Wiodącą inspiracją stała się w tych przykładach pokora, elegancja i oszczędność środków wyrazu wobec zabytkowej substancji zastanej oraz świadomość delikatności tworzywa, jaki stanowi każdy zabytek, a w szczególności zabytki unikatowe, jakimi są zamki. O tym, czy propozycje uzupełnienia starej architektury są trafne, nie zawsze decydują wypracowane reguły, ale często rzecz nieuchwytna i niedefiniowalna, jaką jest talent architekta.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce