rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wizerunek Jana Pawła II w prasie polonijnej USA na przykładzie ,,Dziennika Związkowego’’ i ,,Nowego Dziennika–Polish Weekly”

Jan Paweł II był pierwszym w historii papieżem, który doceniał rolę, jaką odgrywają we współczesnym świecie środki masowego przekazu. Traktował media jako nowoczesną formę komunikacji, dzięki której Kościół katolicki mógłby wpływać na kształt życia społecznego i religijnego na świecie.
Niniejszy artykuł jest wstępną analizą wizerunku postaci Jana Pawła II w dwóch polonijnych tytułach prasowych ze Stanów Zjednoczonych: ,,Dzienniku Związkowym” i ,,Nowym Dzienniku–Polish Weekly”. Ze względu na ograniczone ramy tej publikacji przedstawiono jedynie krótką charakterystykę zagadnień, które zakwalifikowano jako istotne dla szerszego rozpoznania i zbadania tematu.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kilka uwag o przyszłości Europy w świetle prognoz demograficznych

Artykuł został oparty głównie na wynikach prognozy ludności świata opublikowanej przez ONZ w 2019 r. Dowodzą one, że w okresie do 2060 r. zaludnienie Europy zmniejszy się o 60 mln osób. Jest to zjawisko długotrwałe: między 1950 a 2100 r. nastąpi spadek udziału Europy w populacji całego globu z 22% do 6%. Główną jego przyczynę stanowi niski poziom dzietności, który nie zapewnia odtwarzania kolejnych generacji w niezmniejszających się rozmiarach. Inną ważną konsekwencją trwającej długo bardzo niskiej dzietności jest demograficzne starzenie się populacji, przejawiające się w odwróceniu proporcji liczebnych między grupą dzieci i młodzieży a grupą ludzi w starszym wieku na rzecz tej drugiej oraz silny spadek relacji liczbowej między grupą osób w wieku produkcyjnym a grupą osób w wieku poprodukcyjnym.
Depopulacja oraz silne zestarzenie się ludności stawia Europę w najmniej korzystniej sytuacji demograficznej wśród wszystkich kontynentów. Największy kontrast występuje w porównaniu z Afryką, której ludność będzie nadal silnie wzrastać, osiągając w 2100 r. 34% populacji świata (11% w 1950 r.), oraz gdzie zostanie zachowana przewaga liczebna dzieci i młodzieży nad osobami w wieku starszym.
Zmiany demograficzne w Europie będą istotnie zróżnicowane regionalnie. Względnie korzystna sytuacja wystąpi w Europie Zachodniej, na której obszarze liczba ludności nieznacznie się zwiększy (głównie dzięki imigracji), a dynamika starzenia się będzie umiarkowana, niekorzystna zaś w Europie Południowej i Europie Wschodniej, gdzie pojawi się silna depopulacja i silne tempo starzenia się.
Zdaniem autora prognozy ludnościowe w niedostatecznym stopniu uwzględniają potencjał migracyjny obszarów pozaeuropejskich, zwłaszcza Afryki, wynikający z gwałtownego przyrostu osób należących do młodych grup tzw. wieku produkcyjnego. Można bowiem oczekiwać, że znaczna część tego potencjału podejmie próby emigracji, skierowanej przede wszystkim w stronę Europy. To zaś spowoduje zapewne istotny wzrost udziału ludności muzułmańskiej w populacji większości krajów europejskich, wystawiając na trudną próbę stosunki międzykulturowe w tych krajach.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Integracja i relacje międzykulturowe wczoraj i dzisiaj — filozofia migracji

W niniejszym artykule poruszony został problem integracji w kulturze europejskiej. Proces integracyjny stanowi ważny element każdej kultury. W kulturze europejskiej pojawił się on na samym początku, gdy kultura ta powstawała, i trwa przez cały czas jej rozwoju, choć przybiera różne formy w zależności od sytuacji społeczno-politycznej. Współczesna integracja nawiązuje do XVIII-wiecznego kształtowania się państw narodowych i konfrontacji z uniwersalnymi wartościami. Stosunek do innych kultur i tożsamość europejska odsyłają do takich wartości, jak wspólne dobro, wolność czy odpowiedzialność. Jak pokazuje filozofia XX-wieku, ważnym elementem stała się relacja między ja i innym, drugim. Wartości kształtują się między nami. Przez ten pryzmat możemy dostrzec problem migracji, której podstawą jest walka o prawa człowieka. Wokół tej walki powstaje tożsamość europejska. Relacje międzyludzkie ukazują znaczenie i sens migracji, która inspiruje Europę do pogłębionej integracji.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
W obliczu końca Europy, jaką znamy

Przedmiotem artykułu jest namysł nad masową migracją jako współczynnikiem zmiany społeczeństw europejskich i ogólnie europejskiej cywilizacji. Zostały w nim wykorzystane dane statystyczne dotyczące globalnej mobilności ze szczególnym uwzględnieniem napływów z Południa do Europy. W centrum uwagi znalazły się następujące wątki: rozmiary imigracji do Europy; czynniki wypychające z krajów pochodzenia imigrantów i czynniki przyciągające ich do krajów europejskich; społeczne mechanizmy i kulturowe determinanty mobilności, prawdopodobne społeczne i kulturowe konsekwencje masowej imigracji do Europy oraz jej polityczny kontekst.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wpływ niezrównoważonego przyrostu naturalnego w południowym sąsiedztwie Europy na występowanie konfliktów wewnętrznych i regionalnych

Przyrost ludności na Bliskim Wschodzie i w Afryce jest nie tylko większy niż w Europie, ale również niezrównoważony w wymiarze regionalnym. Oznacza to, że proporcje populacji w odniesieniu do poszczególnych państw, a także grup etnicznych, religijnych i plemiennych, podlegają procesowi poważnych zmian i ta tendencja będzie kontynuowana w najbliższych dekadach. Ponieważ populacja jest fundamentalnym elementem potęgi państw, będzie więc miała nie tylko konsekwencje wewnętrzne, ale też wpływ na układ geopolityczny. Gwałtowny przyrost ludności może z jednej strony osłabić i zdestabilizować niektóre państwa, jeśli ich rządy nie będą zdolne do odpowiedniego nim zarządzania, zwłaszcza w zakresie zatrudnienia. Populacja może być również wykorzystana do regionalnej rywalizacji, zagrożenia innych państw strumieniem migracyjnym, a także wyzwań o charakterze militarnym. Wpływ niezrównoważonego przyrostu ludności na Bliskim Wschodzie na regionalną stabilność nie napawa optymizmem. Najprawdopodobniej będzie on prowadził do nowej regionalnej rywalizacji według podziałów sektariańskich i etnicznych, a także geopolitycznej rywalizacji poszczególnych państw o potęgę. Przyrost ludności dwóch spośród trzech najludniejszych państw regionu, tj. Turcji i Iranu, szybko spada. Jest to ważne również dlatego, że te państwa pretendują do roli mocarstw regionalnych. Z drugiej strony największy przyrost ludności na Bliskim Wschodzie występuje w Iraku, który jest uważany za państwo słabe, o ile nie upadłe. Nierozwiązane problemy etniczne, w szczególności kwestia kurdyjska i palestyńska, dodatkowo przyczynią się do niepewności co do perspektywy stabilności i prawdopodobieństwa eskalacji starych konfliktów, zwłaszcza że przyrost ludności wśród tych grup jest wyższy niż w regionie. W Afryce niezrównoważony przyrost ludności może powodować konflikty plemienne. Bliskość Europy i wysokie prawdopodobieństwo migracji z obszarów objętych konfliktami powoduje, że niezrównoważony przyrost ludności i jego konsekwencje na Bliskim Wschodzie i w Afryce będą również wyzwaniem dla stabilności oraz bezpieczeństwa Europy.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Fundusze typu real estate investment trust na gruncie prawa polskiego

W artykule przedstawiono podstawową problematykę organizacyjną i prawną nowego instrumentu inwestycyjnego, czyli funduszu typu Real Estate Investment Trust. Przedstawiono historię, uwarunkowania prawne oraz podłoże tego typu funduszy w Stanach Zjednoczonych, skąd się wywodzą a także w innych krajach europejskich. Obecny status prawny, który jest wciąż dyskutowany został przedstawiony na podstawie wszystkich dotychczasowych projektów ustaw. Omówiono główne założenia, którymi są zwolnienia podatkowe podmiotów inwestujących w tego typu fundusze.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zjawisko „makdonaldyzacji” kultury w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Artykuł analizuje orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące szeroko rozumianych ikon popkultury. Takie sprawy pojawiają się od kilku lat na wokandzie TSUE i dotyczą m.in. takich produktów, jak Coca-Cola, LEGO czy kostka Rubika. Artykuł stawia sobie za cel odpowiedź na pytanie, czy popkultura ze względu na swoją efemeryczność zasługuje na ochronę prawną i czy owa ochrona jest realna. Prezentowane orzeczenia są analizowane w świetle prawa Unii Europejskiej na szerokim tle wszechobecnej kultury masowej.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Fryderyk Chopin i Furederikku Shopan — recepcja muzyki Fryderyka Chopina w kulturze japońskiej

Niniejszy artykuł koncentruje się na próbie odkrycia istoty fenomenu japońskiej fascynacji osobą i twórczością Fryderyka Chopina. To zjawisko zostało już fragmentarycznie zilustrowane w publikacjach naukowych. Dotychczas jednak nie udzielono odpowiedzi na pytanie, dlaczego recepcja Chopina jest w Japonii od lat tak intensywna. Autor artykułu stawia tezę, że źródeł japońskiego fenomenu Chopina należy szukać w kulturze japońskiej, nie zaś w japońskim zainteresowaniu kulturą polską. Kategorie wa, wabi, sabi, kanpekishugi, kawaii i manga pozwalają naświetlić tę kwestię z właściwej perspektywy. Za sprawą „twórczej odtwórczości” Japończycy przekształcają muzykę polskiego kompozytora i dostosowują ją do własnych upodobań. Na skutek tego procesu powstaje japońska „nowa jakość”, która nie jest tożsama z pierwotnym kontekstem. Fryderyk Chopin zyskuje w Kraju Kwitnącej Wiśni nowe japońskie oblicze.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Osioł w „Ucieczce do Egiptu”. Analiza wybranych przykładów malarstwa tablicowego pochodzących z Polski z 2. połowy XV i początków XVI wieku

Osioł pojawia się w scenach malarskich opartych zarówno na Starym, jak i Nowym Testamencie. Temat Ucieczki do Egiptu podejmowano na dwa sposoby. Według pierwszego ukazywano podróż Świętej Rodziny: zwierzę niesie na swym grzbiecie Maryję i Jezusa, krocząc tuż za św. Józefem, który niekiedy prowadzi osiołka za uzdę. Przedstawiono także moment postoju: mężczyzna sięga po owoc podany mu przez anioła, Matka Boża i Dzieciątko siedzą na grzbiecie zwierzęcia pochylającego, by zjeść trawę.
Został uchwycony profil osiołka, w jego sierści można dostrzec różne tonacje szarej barwy. Anatomia zwykle jest poprawna, układ nóg obrazuje ruch. Uprząż otacza jego głowę. Osiołek nie nawiązuje relacji z pozostałymi postaciami, choć wie, kim jest Niemowlę. Zwierzę wyraża tu wiele pozytywnych cech — spokój, dumę, posłuszeństwo, mądrość.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Ze Starego Średniowiecza do Nowego

Głównym celem artykułu jest przedstawienie wybranych aspektów funkcjonowania w XX i XXI wieku myśli i twórczości Hildegardy z Bingen. Szerokie zainteresowanie ową twórczością jest w tym artykule formą prezentacji rosnącej tendencji do wznowienia dawno utraconego duchowego wymiaru życia. Zainteresowanie twórczością i osobą Hildegardy zaczęło wzrastać po okresie prac filologicznych, który przypomniał jej twórczość. Twórczość Hildegardy stała się źródłem inspiracji dla filologów, filozofów, teologów, artystów i muzykologów. Istnieje wiele Towarzystw Przyjaciół Hildegardy, które propagują jej idee. W kontekście dzisiejszego kryzysu kultury jej przestrogi skierowane do duchowieństwa i jej idee filozofii człowieka wydają się bardzo aktualne. W tej dziedzinie idea humanizmu chrześcijańskiego jest szczególnie ważna. Aktualne i ważne są jej poglądy na temat badań naukowych, w szczególności na temat rozróżnienia między dobrą a złą wiedzą (scientia bona, scientia mala). Także idea umiaru i idea relacji człowieka z ziemią. Zapewne z tego powodu jej dietetyka i medycyna są w dzisiejszych czasach tak popularne. Dzięki temu Hildegarda z Bingen ze starego średniowiecza wkracza w nowe średniowiecze, które być może nastąpi.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Mit „ciemnego” średniowiecza we współczesnym dyskursie społecznym

W refleksji na temat europejskiej tożsamości kulturowej odwołujemy się do trzech jej źródeł: filozofii greckiej, prawa rzymskiego i chrześcijaństwa. Jeśli chodzi o trzecie źródło — chrześcijaństwo, to stanowi ono serce kultury średniowiecznej, która tworzyła Europę opartą na ewangelicznych wartościach, takich jak: prawda, miłość, współczucie, pokora, równość, braterstwo, wolność, godność osoby ludzkiej. Mimo to epoka średniowieczna, jak żadna inna, jest ciągle deprecjonowana i ignorowana. Mit „ciemnego” średniowiecza, wylansowany w odrodzeniu, przekazywany i pogłębiany w kolejnych epokach, utrwalił się i zajął stałe miejsce w potocznej świadomości. Mediewiści stawiają sobie pytanie, dlaczego tak się dzieje. Ciągle słyszymy w powszechnym dyskursie epitet o „ciemnym” średniowieczu. Celem prezentowanych badań było określenie stanu wiedzy na temat kultury średniowiecznej, a także współczesnego postrzegania tejże epoki. Wyniki badań ankietowych, mających na celu zbadanie obecności mitu „ciemnego” średniowiecza w świadomości dzisiejszego społeczeństwa, mogą stanowić przyczynek do dalszych badań nad tym zjawiskiem. Doniosłość tej problematyki leży w tym, że odzwierciedla ona odniesienie współczesnego człowieka do wartości, jakie reprezentuje kultura średniowieczna.

Czasopismo: Roczniki Kulturoznawcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Subkultury, społeczności w internecie versus społeczności wokół marki — ujęcie definicyjne

Termin społeczność na dobre zagościł w terminologii stosowanej przez środowiska marketingowe. Celem artykułu jest zaprezentowanie istoty pojęć: społeczność wokół marki, subkultura oraz społeczność w internecie i wskazanie konsekwencji dla świata marketingu wynikających z różnic zachodzących pomiędzy nimi.

Czasopismo: Marketing i Rynek
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Hotele luksusowe — istota, rola i paradygmaty rozwoju na rynku turystycznym

Na współczesnym rynku hotelarskim szybko rośnie rola hoteli luksusowych. Jest to wynikiem wzrostu liczby konsumentów zamożnych, dynamicznego rozwoju turystyki biznesowej, gwałtownego wzrostu znaczenia transportu lotniczego w turystyce. W wielu krajach jest to sektor o dużym potencjale rynkowym. Szybki rozwój tego sektora sprawia, że firmy zarządzające hotelami luksusowymi stosują strategię segmentacji. W Polsce wzrasta liczba osób zamożnych, którą szacuje się na przeszło 1,2 miliona. W konsekwencji powstają korzystne warunki dla rozwoju sektora hoteli luksusowych. Sektor ten jest w naszym kraju rozwinięty w stopniu niezadowalającym. Tym- czasem hotele luksusowe są liderami w zakresie wprowadzania innowacji i nawet w czasach stagnacji ekonomicznej ich usługi uważane są za bardziej odporne na wahania koniunktury. W artykule przedstawiono istotę i cechy hoteli luksusowych, ich rolę i paradygmaty rozwoju na światowym rynku hotelarskim. Opracowanie prezentuje obecny stan rozwoju hoteli luksusowych Polsce, ich przestrzenne rozmieszczenie oraz nakreśla perspektywy dalszego rozwoju.

Czasopismo: Marketing i Rynek
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Jurydyczne skutki pominięcia klauzul abuzywnych (niedozwolonych, nieuczciwych) w warunkach umów o kredyt indeksowany do waluty obcej (CHF)

Przedmiot opracowania odnosi się wyłącznie do umów o tzw. kredyt indeksowany, tj. taki, gdzie w treści umowy bank zobowiązał się do oddania do dyspozycji kredytobiorcy-konsumentowi danej kwoty środków pieniężnych oznaczonych w Złotych Polskich (PLN), z zastosowaniem mechanizmu przeliczeniowego do Franka Szwajcarskiego (CHF); spłaty kredytu również następowały w macierzystej walucie — przeliczanej w odniesieniu do kursu CHF, podawanego przez bank. W związku z wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jednolitym stanowiskiem Rzecznika Finansowego i Komisji Nadzoru Finansowego, nie budzi wątpliwości, że waloryzowanie wartości kredytu oraz zasad jego spłaty za pomocą miernika subiektywnego, tj. ustalanego przez bank w oderwaniu od realiów rynkowych (Tabele kursowe podawane przez bank), stanowi z reguły praktykę nieuczciwą, która na podstawie art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego konsumenta wiązać nie może. Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze nie zostało jednak wypracowane jednolite stanowisko, dotyczące skutków stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych. Niniejsze opracowanie stanowi głos w dyskusji nad prawnymi konsekwencjami pominięcia niedozwolonych zapisów w umowach o kredyt indeksowany, a rozważania w tym przedmiocie prowadzą do wniosku, że jedynym poprawnym jurydycznie skutkiem stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych jest — z reguły — nieważność całego stosunku obligacyjnego.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Uiszczenie ceny wykupu akcji przez akcjonariuszy większościowych w procedurze przymusowego wykupu akcji niepublicznej spółki akcyjnej

Przepisy regulujące przymusowy wykup akcji niepublicznej spółki akcyjnej zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Na ich podstawie akcjonariusze reprezentujący odpowiednią część kapitału zakładowego są uprawnieni do pozbawienia akcjonariuszy mniejszościowych prawa własności akcji, a przez to do wykluczenia ich ze spółki. Realizacja tego szczególnego prawa większości rozpoczyna się od podjęcia uchwały przez Walne Zgromadzenie, a kończy się na uiszczeniu ustalonej ceny wykupu. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie podkreśla się szczególne znaczenie tego ostatniego etapu, bowiem do momentu jego wystąpienia akcjonariusze mniejszościowi zachowują swoje uprawnienia z akcji. Wydawałoby się więc, że ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu, precyzyjne ustalenie czy i kiedy doszło do uiszczenia ceny za akcje podlegające przymusowemu wykupowi nie powinno napotykać jakichkolwiek trudności. Jednak przepisy Kodeksu spółek handlowych w zakresie uiszczenia ceny wykupu mogą być wykładane na wiele sposobów, prowadzących do odmiennych od siebie wniosków. Najlepiej problem ten obrazują orzeczenia Sądu Najwyższego — wyrok z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt II CSK 441/07 oraz uchwała z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt III CZP 39/16 — w których to przedstawione zostały dwa zupełnie różne podejścia do tego tematu.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konstytucja relatywna i absolutna w myśli Carla Schmitta

W Nauce o konstytucji (1928) niemiecki filozof prawa i teoretyk polityki Carl Schmitt wprowadza pojęcia konstytucji relatywnej i konstytucji absolutnej. O ile ta pierwsza jest przezeń dość dokładnie zdefiniowana, o tyle w stosunku do drugiej Nauka o konstytucji pozostaje niejasna — Schmitt nigdzie nie definiuje tego, czym właściwie konstytucja absolutna jest i podaje co najmniej trzy możliwe opcje rozumienia tego terminu. Dlatego też należy stworzyć jej jasną definicję poprzez negację, opisując za Schmittem metody relatywizacji konstytucji, które dostrzegł on w sobie współczesnych czasach w Republice Weimarskiej i w ustawie zasadniczej tego państwa. Jedna z metod tej relatywizacji, czyli wywodzenie wymowy całego tego aktu prawnego z jej pojedynczego artykułu, dokonał również sam Schmitt, odczytując artykuł 48 owej ustawy zasadniczej (w zamierzeniu twórców konstytucji drugorzędny), opisując uprawnienia prezydenta do zawieszania praw i wolności podczas trwania sytuacji ekstraordynaryjnej, jako dla niej kluczowy. Celem takiego odczytania Schmitta była, co paradoksalne, obrona konstytucji i uczynienie zrozumiałą w jej sensie absolutnym. W artykule autor rekonstruuje wskazane wyżej terminy oraz opisuje relatywizację, której autorem stał się Schmitt.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dar w obrzędzie narodzinowym na Lubelszczyźnie

Obdarowywanie w obrzędzie narodzinowym w przeszłości jak i współcześnie odgrywa ważną rolę, stanowi jeden z istotniejszych jego elementów. W artykule przedstawione zostały sytuacje, w których dochodziło do składania darów, kto był obdarowywany i jakie były i są obecnie formy darów, a także jakie one mają znaczenie. Podstawę analizy stanowią etnograficzne materiały z terenu Lubelszczyzny zastane i wywołane, pozyskane przez autorkę, jak też pochodzące z archiwów lubelskich muzeów i Archiwum Polskiego Atlasu Etnograficznego z Cieszyna.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Święty Jacek w religijności ludowej i w kulturze polskiej

Święty Jacek Odrowąż, dominikanin urodzony w Kamieniu Śląskim nieopodal Opola, kanonizowany w 1594 r. przez papieża Klemensa VIII, należy do najwybitniejszych postaci XIII wieku. Jest uważany za twórcę polskiej prowincji dominikanów za inicjatora powstania wielu klasztorów w Polsce, Prusach, Czechach (Znojnie, Igławie, Ołomuńcu, Pradze) i Austrii (we Friesach na pograniczu Styrii i Karyntii). Nazywany Apostołem Północnej Europy, Apostołem Słowian, Światłem Północy, Lux ex Silesiae (Światłem ze Śląska), prowadził misje ewangelizacyjne wśród ludów zamieszkujących dzisiejsze państwa bałtyckie oraz stepy nadczarnomorskie, także w Rusi Kijowskiej.
Przedmiotem niniejszego artykułu jest próba omówienia i analizy kultu św. Jacka w polskiej tradycji i kulturze religijnej. Autorka przedstawia biografię świętego, legendy i podania z nim związane, także przysłowia, zwyczaje agrarne i kulinaria. Materiały, które stały się podstawą omówienia, pochodzą z badań terenowych, które autorka prowadziła w latach 2015–2020, jak i z dostępnej literatury przedmiotu.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Środa Popielcowa w liturgii Kościoła i obrzędowości ludowej. Tradycja a współczesność

Tematem artykułu jest prezentacja Środy Popielcowej w liturgii Kościoła oraz analiza sposobu przeżywania tego dnia w tradycji i pobożności ludowej, ze szczególnym uwzględnieniem zwyczajów i obrzędów. Autor, odwołując się do dokumentów Kościoła, zwraca uwagę na wartości płynące z połączenia dwóch form kultu, jakimi są liturgia i pobożność ludowa. W opracowaniu zagadnienia autor korzystał z literatury przedmiotu, a także prowadzonych przez siebie w subregionach opoczyńskim i radomskim stacjonarnych etnograficznych badań terenowych nad obrzędowością doroczną (lata 1990–1994) oraz funeralną (lata 1997–2006), w ostatnich latach posługiwał się również metodą obserwacji uczestniczącej.
 Artykuł podzielony został na dwie części – w pierwszej autor przywołuje genezę liturgii Środy Popielcowej i historię towarzyszących jej obrzędów religijnych, charakteryzuje symbolikę popiołu (i jego obecność w praktykach pokutnych różnych tradycji), koncentrując się przede wszystkim na zwyczajach panujących niegdyś na polskiej wsi – uczestnictwo w liturgii, charakterystyczne postne posiłki, pokutny ubiór. Część druga opracowania ukazuje Środę Popielcową jako datę graniczną pomiędzy okresem karnawału i Wielkiego Postu, niegdyś był to bowiem dzień praktykowania ludowych obrzędów o rozrywkowym charakterze (np. „kłoda popielcowa” czy „babski comber”). Wiele z nich nawiązywało do dawnych przedchrześcijańskich obrzędów wiosennych, a ich kultywowanie miało na celu utylitarne korzyści. Autor ukazuje przemiany, jakie zaszły i wciąż zachodzą w polskim społeczeństwie w percepcji pierwszego dnia Wielkiego Postu. Podkreśla wymarcie wielu popularnych kiedyś obrzędów, wskazując również na aktualność i żywotność zwyczaju posypywania głów popiołem, który wciąż najpełniej oddaje przekaz Środy Popielcowej.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne