rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kształtowanie odpowiedzialności dyscyplinarnej w sporcie i jej praktyczne zastosowanie na Węgrzech

Odpowiedzialność prawna przybiera różnorakie formy, w tym liczne możliwe do rozróżnienia postaci odpowiedzialności związanej ze światem sportu, w szczególności odpowiedzialności dyscyplinarnej w sporcie, co można również przedstawić poprzez porównanie jej z aspektami prawa karnego i prawa pracy. Odpowiedzialność dyscyplinarna w spor-cie pojawia się w przypadku świadomego i karalnego naruszenia związanych z nią przepisów. Ciężar przedstawienia dowodów spoczywa na federacji sportowej danego państwa. Każda federacja sportowa jest uprawniona do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko zawodnikowi, specjaliście czy organizacji sportowej zaangażowanej w system współzawodnictwa w niej obowiązujący.Regulamin dyscyplinarny określa, jakie przewinienie dyscyplinarne może popełnić zawodnik, specjalista lub organizacja sportowa, dla rozpatrzenia których postępowanie zostanie wszczęte. Zarówno normy prawne danego państwa, jak i przepisy krajowych federacji sportowych zawierają szczegółowe regulacje, które są niezbędne do prawidłowego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Znajomość tych przepisów jest niezbędna z punktu widzenia ich praktycznego zastosowania, co zostało szczegółowo przedstawione w niniejszym opracowaniu.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Problematyka przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie od osoby znajdującej się pod wpływem alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w aspekcie prawidłowej realizacji czynności służbowych przez funkcjonariusza policji

Zawiadomienie o przestępstwie jest obowiązkiem nałożonym mocą ustawy i przepisów szczególnych na osobę posiadająca wiedzę o zaistniałym zdarzeniu, jak też wiąże się z powinnością przyjęcia takiego zgłoszenia przez Policję. Zobligowanie obu stron, tj. powiadamiającej i powiada-mianej do synergicznego działania ma na celu eliminację ryzyka bezczynności organów ścigania czy doprowadzenia do pewnego rodzaju społecznego przyzwolenia do łamania prawa. Na uwagę zasługuje fakt, że osoba składająca zawiadomienie o przestępstwie nie ma obowiązku sprawdzania zgodności informacji z prawdą, gdyż informacje te nie muszą być obiektyw-nie prawdziwe, aczkolwiek powinny być zgodne z rzeczywistością. Pewne wątpliwości budzi jednak kwestia przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania zawiadamiającego w charakterze świadka, w sytuacji kie-dy funkcjonariusz Policji ma uzasadnione podejrzenie, że osoba zawiadamiająca znajduje się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, psychotropowych czy psychoaktywnych. Czy w takiej sytuacji konieczne jest sprawdzenie stanu trzeźwości i czy w ogóle istnieje podstawa praw-na do sprawdzenia stanu trzeźwości takiej osoby? Czy osobę taką można pouczyć o jej prawach i obowiązkach i jak wygląda odpowiedzialność takiej osoby z art. 233 § 1, art. 233 § 1a oraz 234 i 238 ustawy z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny? Warto zauważyć, że istnieje niejednolitość stanowiska judykatury i doktryny wobec problematyki przesłuchiwania osób będących w stanie nietrzeźwości. Przyczyny powyższego należy upatrywaćw tym, iż ustawodawca nie wypowiedział się stanowczo co do kwestii dopuszczalności lub też nie przesłuchania przez organ procesowy osoby nie-trzeźwej lub będącej pod wpływem innego podobnie działającego środka. Celem artykułu jest znalezienie odpowiedzi na powyższe pytania oraz omówienie problematyki przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie w aspekcie prawidłowej realizacji czynności służbowych przez funkcjonariusza Policji.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Glosa do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2018 r., I osk 2016/16 (częściowo aprobująca)

Problematyka glosy koncentruje się wokół zagadnienia do-tyczącego wykładni funkcjonalnej i gramatycznej pojęcia osoby pełniącej funkcję publiczną, która w ocenie autora nie odnosi się wprost do funkcjonariusza publicznego, o którym mowa w treści art. 115 § 13 ustawy z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny. W treści glosy zwrócono uwagę na nieuzasadnione postrzeganie przez pol-ski wymiar sprawiedliwości osoby pełniącej funkcję publiczną przez pryzmat funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 115 § 13 k.k. Zasadnicze wywody sprowadzają się do wskazania zagrożeń, jakie wynikają z przyjęcia zbyt rozszerzonej wykładni pojęcia osoby pełniącej funkcją publiczną. W istocie brak zdefiniowanego katalogu osób pełniących funkcje publiczne może rodzić wadliwe działanie ze strony podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a co za tym idzie — godzić w konstytucyjną zasadę ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność.Końcowa część glosy stanowi rozważania dotyczące udostępnia informacji publicznej na gruncie przepisów ustawy z 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej oraz punkt wyjścia do szerszej dyskusji w zakresie konieczności nowelizacji obowiązującego systemu prawnego.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Rola policji w systemie ochrony ludności i zarządzania kryzysowego Islandii

Islandii po 2008 r. nastąpiła centralizacja i koordynacja sił i środków potrzebnych do ochrony ludności i bezpieczeństwa cywilnego. Obowiązki w zakresie ochrony ludności na szczeblu krajowym są delegowane na komendanta krajowego policji, który działa zgodnie z rządową polityką ochrony ludności i bezpieczeństwa. Niezawodność funkcjonowania systemu udało się uzyskać dzięki ścisłej współpracy urzędników wielu szczebli administracji rządowej i samorządowej, którą nadzoruje komendant krajowy policji.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Problem przemocy domowej jako wyzwanie XXI wieku

Przemoc domowa jest nadal istotnym problemem społecznym, mimo wielu działań podmiotów administracji rządowej, samorządowej oraz organizacji pozarządowych, które statutowo zajmują się przemocą w rodzinie. Przedsięwzięcia wyżej wymienionych podmiotów są niewystarczające w ograniczaniu przestępstw wobec rodziny. W związku z tym zagrożenia wykluczeniem społecznym odnoszące się do rodzin dotkniętych przemocą wymagają skuteczniejszych działań oraz dodatkowych badań.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Strategie terroryzmu. Próba konceptualizacji

Artykuł jest próbą stworzenia narzędzia pozwalającego na określenie długofalowej strategii organizacji terrorystycznej. Analizuje kategorie: zamachu terrorystycznego, efektu bezpośredniego, efektu pośredniego i celu ostatecznego. Rekonstruuje niektóre strategie terrorystyczne.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Uwarunkowania powstania przestępczości samochodowej i aktualne zmiany jej profilu

Artykuł przedstawia ewolucję przestępczości samochodowej. Poruszono w nim przyczyny i uwarunkowania, którymi kierują się sprawcy kradzieży pojazdów. Przedstawia on również aspekt profesjonalizacji przestępców, na którą miało wpływ pojawienie się nowoczesnych systemów antykradzieżowych. Przełożyło się to również na stworzenie grup, wśród których poszczególne osoby zajmują się konkretnymi zadaniami obejmującym planowanie, zabór pojazdu, a następnie jego legalizację oraz sprzedaż. W tekście omówiono również problematykę przeciwdziałania przestępczości samochodowej, w tym znaczenie współpracy międzynarodowej służb policyjnych oraz kooperacji producentów pojazdów, która przekłada się na przeciwdziałanie tego rodzaju czynom karalnym.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Krajowy system ratowniczo-gaśniczy w sytuacji stanów nadzwyczajnych

Każde państwo musi wypracować system ochrony bezpieczeństwa, który będzie skutecznie przeciwdziałał zagrożeniom, jakie czekają na jego obywateli. Zagrożeniem jest każda sytuacja, w której pojawia się prawdopodobieństwo powstania stanu niebezpiecznego dla otoczenia, w tym ludzi. Niniejszy artykuł podejmuje kwestię miejsca krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego w zarządzaniu kryzysowym w trakcie występowania stanów nadzwyczajnych.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Bezpieczeństwo wewnętrzne — dylematy definicyjne w kontekście zmian ewolucyjnych I rozwoju społeczno-gospodarczego państwa

Artykuł stanowi próbę znalezienia odpowiedzi na pytanie, czym współcześnie jest bezpieczeństwo wewnętrzne, jak można je zdefiniować oraz umiejscowić w siatce pojęciowej obok innych rodzajów bezpieczeństwa, ta-kich jak m.in. bezpieczeństwo zewnętrzne oraz bezpieczeństwo narodowe. Jak podkreślono w artykule, era rozłącznego traktowania pojęć bezpieczeństwa wewnętrznego i bezpieczeństwa zewnętrznego straciła na aktualności z uwagi na fakt, że bezpieczeństwo podlega procesowi stałej ewolucji, a jego zakres definicyjny zmienia się. Proces ewolucji bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce na przestrzeni lat dotyczył zmiany zarówno samego systemu instytucjonalne-go rozumianego jako aparat administracji bezpieczeństwa wewnętrznego, jak i samego zjawiska bezpieczeństwa wewnętrznego, a wpływ na to miały i wciąż mają zmieniające się zagrożenia tego bezpieczeństwa. W artykule opisano proces ewolucji bezpieczeństwa wewnętrznego w Polsce, który warunkowany był zarówno rozwojem społeczno-gospodarczym państwa, jak i kluczowymi zima-nami ustrojowymi. Zwrócono także uwagę na rewolucję technologiczną i informacyjną jako czynników mających ogromny wpływ na kolejne zmiany pojęcia bezpieczeństwa wewnętrznego oraz wskazano na tzw. zjawisko globalizacji bezpieczeństwa wewnętrznego, tworzące jednocześnie system współzależności w obszarze bezpieczeństwa, także z bezpieczeństwem międzynarodowym.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Przestępne nadużycie władzy — wybrane zagadnienia prawnokarne na przykładzie funkcjonariuszy Policji

Artykuł skupia się na przedstawieniu węzłowych zagadnień dotyczących przestępstwa nadużycia władzy stypizowanego w art. 231 k.k. w oparciu o przypadki, których sprawcami mogą być funkcjonariusze Policji. Autor pokrótce opisuje zasadnicze elementy struktury tego przestępstwa widziane oczami doktryny prawa karnego i judykatury. Jednocześnie autor nie szczędzi przy tym własnych ocen, które rzucają nowe światło na budzące wątpliwości znaczenia niektórych znamion przedmiotowego przestępstwa. Kluczowa część pracy koncentruje się wokół dogłębnie przez autora przeanalizowanych, wybranych, hipotetycznych przypadków przestępnego nadużycia władzy przez funkcjonariuszy Policji i w tym sensie stanowi swoiste case study.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Przywrócenie do służby na podstawie art. 42 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. O policji — wybrane zagadnienia

Niniejszy artykuł w całości został poświęcony problematyce przywrócenia do służby na podstawie art. 42 ustawy o Policji. Przywrócenie do służby następuje z mocy prawa z chwilą zmaterializowania się przesłanek określonych w art. 42 ust. 1 lub ust. 7 ustawy o Policji. Przywrócenie do służby nie oznacza jednak dopuszczenia do świadczenia służby. Policjant musi zgłosić gotowość do niezwłocznego podjęcia służby, aby przełożony mógł zweryfikować, czy posiada wszystkie przymioty niezbędne do jej pełnienia. Spełnienie warunków określonych w art. 42 ust. 2 i 3 ustawy o Policji umożliwia mianowanie policjanta na stanowisko służbowe.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Użycie broni palnej jako szczególna forma egzekwowania przestrzegania prawa w pokojowych warunkach funkcjonowania państwa

W Polsce ponad dwadzieścia podmiotów systemu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa uprawnionych jest do użycia lub wykorzystania broni palnej w przypadku wystąpienia potrzeby skutecznego przeciwstawienia się szczególnym zagrożeniom. Interwencja z zastosowaniem środków przymusu bezpośredniego znacznie ogranicza prawa i wolności człowieka, stąd musi być ona legalna i rozważnie przeprowadzona. Dlatego też celem artykułu jest ukazanie uwarunkowań posługiwania się bronią palną w pokojowych warunkach funkcjonowania państwa przez ustawowo wskazane osoby, a także poddanie ocenie adekwatności legislacyjnych unormowań w odniesieniu do sytuacyjnych i środowiskowych zależności użycia broni palnej.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Zabezpieczenie majątkowe w zwalczaniu i przeciwdziałaniu przestępczości gospodarczej

W artykule przedstawiono funkcję zabezpieczenia majątkowego w zwalczaniu przestępczości ekonomicznej, zorganizowanej i skarbowej. Zwrócono uwagę na służby i organy tworzące trzy filary systemu odzyskiwania mienia, komórkę odpowiedzialną m.in. za zbieranie i przetwarzanie informacji o składnikach majątku stanowiących korzyści z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz wchodzącą w skład struktury Komendy Głównej Policji, Prokuratury oraz generalnego inspektora informacji finansowej. Scharakteryzowano zmiany przepisów wprowadzonych ustawą z 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy — Kodeks karny, które dotyczą tzw. konfiskaty rozszerzonej. Przedstawiono istotę nowych regulacji prawnych i znaczenie konfiskaty rozszerzonej, opartej o domniemania prawne. Zinterpretowano również ustawę z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu i jej znaczenie dla odzyskiwania mienia i przeciwdziałania przestępczości godzącej w bezpieczeństwo ekonomiczne państwa.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Analiza taktyki zamachowców I konsekwencje serii zamachów terrorystycznych w Brukseli (22.03.2016 r.)

Celem artykułu jest analiza modus operandi zamachowców, którzy 22 marca 2016 r. zorganizowali ataki terrorystyczne w Brukseli. W artykule scharakteryzowano cele zamachowców, przeanalizowano taktykę ich działania oraz następstwa przeprowadzonych przez nich ataków. Ponadto omówiono konsekwencje zamachów — zarówno ekonomiczne, jak i prawne. Kolejnym zagadnieniem przeanalizowanym w artykule byli sprawcy zamachu — ich pochodzenie, ścieżka radykalizacji i sieć kontaktów. W podsumowaniu pokazano, dlaczego tzw. powracający bojownicy Państwa Islamskiego są zagrożeniem dla bezpieczeństwa w państwach Unii Europejskiej, w tym Polski.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Policja w walce z przestępczością zorganizowaną — identyfikacja problemu

Przestępczość zorganizowana ze względu na swój charakter jest bardzo niebezpieczna, a jej rozbudowana struktura — nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie — powoduje wielkie zagrożenie dla zwykłego człowieka. Na terenie Polski główną służbą powołaną do walki z przestępczością, w tym także przestępczością zorganizowaną, jest Policja. Walką z przestępczością zorganizowaną (o charakterze ekonomicznym, narkotykowym, kryminalnym, związanym z terroryzmem, a także przestępczość transgraniczna) zajmuje się komórka organizacyjna Policji powołana w 2000 r. — Centralne Biuro Śledcze. Celem artykułu jest zaprezentowanie Policji jako służby właściwej w zakresie rozpoznawania, zwalczania i przeciwdziałania przestępczości zorganizowanej.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Algorytmy rozpoznawania twarzy — przegląd

: Informatyczne technologie XX i XXI w. otworzyły drogę do automatycznej oceny antropometrycznych cech twarzy, gestów mimicznych oraz innych charakterystycznych zachowań. Rozpoznawanie człowieka to bardzo złożony problem techniczny o ogromnym znaczeniu praktycznym. W tym celu wykorzystywane są dedykowane aplikacje. W artykule przedstawiono algorytmy rozpoznawania twarzy na obrazach 2D w przestrzeniach trójwymiarowych oraz metody wykorzystujące sieci neuronowe. Przedstawiono liniowe i nieliniowe, lokalne i globalne oraz hybrydowe metody rozpoznawania twarzy. W opracowaniu uwzględniono mocne i słabe strony powyższych algorytmów oraz, o ile istniała taka możliwość, dokonano analizy ich wydajności. Przegląd metod powstał w związku z zamysłem opracowania własnego, szybkiego algorytmu wykrywania i rozpoznawania twarzy.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Rekrutacja kandydatów oraz kontrola wewnętrzna jako elementy zapobiegające I przeciwdziałające przestępczości w polskiej policji

Policja jest instytucją służącą społeczeństwu. Jej zadaniem jest egzekwowanie prawa oraz podejmowanie wszelkich działań mających na celu eliminowanie jego naruszeń. Jako formacja umundurowana i uzbrojona odgrywa istotną rolę w systemie bezpieczeństwa państwa, m.in. poprzez ściganie osób, które nie stosują się do obowiązujących norm prawnych. Zawód policjanta cieszy się szczególnym szacunkiem, jednak aby zapewnić prawidłowość pełnionej służby, do szeregów Policji mogą wstąpić tylko te osoby, które odpowiadają określonym dla tej profesji wymaganiom. W artykule przybliżono tematykę związaną z procesem rekrutacyjnym do służby oraz rolę kontroli wewnętrznej jako elementów zapobiegania przestępczości w polskiej Policji. Rekrutacji przypisano szczególną rolę, która odpowiedzialna jest za weryfikację przyjmowanych osób — ich cech charakteru, postaw moralnych, stabilności emocjonalnej, a także zdrowia i sprawności fizycznej. Z kolei zadaniem kontroli jest z jednej strony zapewnienie poprawności służby, a z drugiej ujawnienie wszelkich nieprawidłowości i dążenie do ich usunięcia. Za kontrolę wewnętrzną w Policji odpowiadają: Biuro Kontroli Komendy Głównej Policji pod bezpośrednim nadzorem komendanta głównego Policji, wydziały kontroli komend wojewódzkich Policji pod nadzorem komendantów wojewódzkich Policji oraz osoby do tego wyznaczone pod nadzorem komendantów miejskich Policji. Ponadto w Policji, w celu skuteczniejszej kontroli, wprowadzone zostały nowe technologie umożliwiające m.in. określenie położenia funkcjonariuszy (za pomocą systemu GPS) oraz odtworzenie interwencji (zarejestrowanych przez kamery nasobne). Wspomniana technologia pełni także funkcję zapobiegawczą przed łamaniem przepisów prawa. Za miarę efektów kontroli uznaje się liczbę wszystkich ujawnionych przestępstw w środowisku policyjnym. Dokonana w artykule analiza ujawnionych nieprawidłowości wykazała, że ponad 50% wszystkich anomalii stanowią te o charakterze korupcyjnym, dlatego ten aspekt został w artykule szeroko omówiony.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Problematyka okazania zestawu zdjęć sygnalitycznych — glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 14 marca 2019 r., sygn. V kk 11/19 (aprobująca)

W glosowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy zajął się zagadnieniem okazania wizerunku, stwierdzając m.in. że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest automatyzmu pomiędzy wadliwym przeprowadzeniem okazania a wykluczeniem jego wyników z materiału dowodowego. Tezy rzeczonego orzeczenia generalnie nie nasuwają zastrzeżeń i zasługują na aprobatę. Rozważania Sądu Najwyższego stanowią punkt wyjścia do omówienia przez glosatora problematyki dokonywania oceny wartości dowodowej wyników okazania wizerunku oraz krytycznej analizy dotyczących go przepisów prawnych. W glosie dokonano także przeglądu najnowszej literatury specjalistycznej w przedmiotowym zakresie oraz zaproponowano, na podstawie opisanych w niej wyników badań empirycznych, pożądane zmiany w obowiązującej obecnie procedurze przeprowadzania rozpatrywanej czynności — a wydaje się bowiem zbyt mało precyzyjna i niewystarczająca, aby zapobiegać potencjalnym pomyłkom sądowym.

Czasopismo: Przegląd Policyjny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki prawne
Blanc : un symbole, un mot, un terme

Biały: symbol, słowo, terminPunktem wyjścia artykułu jest leksem z zakresu słownictwa ogólnego – przymiotnik blanc (biały), wybrany do analizy jako swego rodzaju wyraz hołdu Papiestwu. Niniejsze opracowanie rozpoczyna się od przywołania symboliki bieli, następnie zaś pokazuje, w jaki sposób elementy symboliki zawierają się w znaczeniach wyrazów polisemicznych. Ponadto zwraca także uwagę na wyrazy złożone, stanowiące podwójną trudność dla tłumacza ze względu na rozpoznawanie (problem językoznawczy) i referencję (kognitywny). Dalsza część artykułu przedstawia derywaty językowe wybranego przymiotnika, uwidaczniające sposób konotowania pojedynczego desygnatu (niepowtarzalność każdego użycia) oraz propozycje perspektyw badawczych, dotyczących szczególnie problemów z tłumaczeniem na przykładzie dwóch idiomatycznych wyrażeń polileksykalnych z dziedziny prawa: blanchir une réputation (wybielić reputację) i blanchir un inculpé (wybielić podejrzanego).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Racines/korzenie : À la recherche d’une méthode d’analyse cohérente des corpus parallèles

Racines / korzenie: w poszukiwaniu spójnej metody analizy korpusów równoległychW poszukiwaniu spójnej metody analizy korpusów równoległych została przedstawiona analiza wyrazu francuskiego racines i polskiego korzenie. Spójność zachowana jest w metodzie analizy językoznawczej obejmującej poszczególne poziomy relacji znaczeniowych (ontologicznej, semantycznej, syntagmatycznej i pragmatycznej) oraz w doborze korpusu tekstów (przemówień Jana Pawła II i Benedykta XVI skierowanych do tych samych społeczności). Wypracowane narzędzie opisu znaczenia, jakim jest zdanie źródłowe, pozwala precyzyjnie opisać użycie metaforyczne badanego wyrazu w obu językach oraz wskazać na różnice w tłumaczeniach.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Les problèmes de langue et les termes dans la théologie morale et dans la bioéthique

Problemy języka i terminy w teologii moralnej i w bioetyceBioetyka jest nauką interdyscyplinarną. Konsekwentnie tłumaczenie związanych z nią publikacji zakłada szerokie perspektywy naukowe, w tym odniesienie do biologii, medycyny, filozofii, etyki, prawa, a w kręgu kultury chrześcijańskiej także do nauk teologicznych. Pierwszy problem dotyczy niuansów znaczeniowych użytego w tekście słownictwa. Tłumaczenie tekstu (bio)etycznego domaga się wyjścia ponad jego sens literalny i zakłada uprzednią trafną jego interpretację. W publikacji Autor wskazuje na użyte w Piśmie Świętym słowa opisujące stworzenie mężczyzny i kobiety. Wskazują one nie tylko na różnicę ich płci, ale zarazem podkreślają ich równość, bliskość i podobieństwo, wyraz ich tożsamej godności osobowej. Tłumaczenie tekstów (bio)etycznych zakłada nie tylko znajomość profesjonalnego (technicznego) języka i zrozumienie procedury (bio)medycznej. Konieczna jest również znajomość semantycznych i aksjologicznych fundamentów systemów etycznych. Takie pojęcia, jak: osoba, norma, prawda, natura, wolność, dobro, zło, są różnie rozumiane we współczesnych systemach filozoficznych i etycznych (np. w personalizmie, egzystencjalizmie, utylitaryzmie, kontraktualizmie, deontologizmie, konsekwencjonalizmie czy proporcjonalizmie). Różnice znaczeniowe pojawiają się także w słownictwie katolickiej teologii moralnej okresu przed- i posoborowego. W dalszej części autor omawia uwarunkowania religijno-kulturowe języka i ich znaczenie w tłumaczeniach. Nowe wyzwanie stanowi polisemantyczność i fluktuacja znaczeniowa czy też zakresowa bioetycznych pojęć. Przykładem jest różnorodność znaczeniowa pojęcia „eutanazja”. Inaczej jest ona rozumiana w dokumentach Kościoła katolickiego i w katolickiej teologii moralnej, a inaczej w języku dziennikarskim, medycznym i prawnym. Konsekwentnie mechaniczne przetłumaczenie tegoż pojęcia, bez odniesienia do szerszego kontekstu, może doprowadzić do zafałszowania etycznego przesłania danej publikacji, a w przypadku niezorientowanego czytelnika, zaowocować błędnymi konkluzjami.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo