rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rys historii medycyny powszechnej Józefa Oettingera

Poniższy artykuł jest prezentacją i próbą oceny Rysu historii medycyny powszechnej, dzieła autorstwa jednego z wybitniejszych polskich historyków medycyny wieku XIX, Józefa Oettingera. Oettinger był jednym z pierwszych wśród lekarzy, który w sposób świadomy chciał się poświęcić badaniu przeszłości swego zawodu. Omawiana przeze mnie praca miała być w założeniu zwieńczeniem jego wieloletnich badań i przemyśleń. Nigdy jednak, poza paroma fragmentami, nie była drukowana. Dotrwał natomiast do naszych czasów kompletny rękopis przechowywany w zbiorach specjalnych Katedry Historii Medycyny Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rys historii medycyny powszechnej nie miał szczęścia do badaczy. Wspomina się o nim niekiedy, lecz jak dotąd zarówno jego zawartość, styl narracji, układ wewnętrzny, jak i ewentualne inspiracje, które mogły towarzyszyć powstawaniu dzieła, nie były przedmiotem głębszej analizy. Ten tekst ma na celu w pewnym stopniu tę lukę uzupełnić.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Metodologiczne podstawy „organizatora” w zakresie zjawisk embriologicznych według Hansa Spemanna

Artykuł ukazuje metodologiczną ścieżkę badań i rozważań Hansa Spemanna, prowadzącą do ukucia tzw. koncepcji „organizatora” procesów rozwojowych. W świetle opisanych zjawisk biologicznych koncepcja „organizatora” nabiera fundamentalnego wymiaru poznawczego w odniesieniu do procesów embriogenezy, organogene- zy oraz regeneracji organicznej. Ukazanie badań eksperymentalnych Spemanna oraz jego uogólnień filozoficznych w tym zakresie, stanowią swoistą wartość opisową, odnoszącą się do uwypuklenia historycznej heurystyki badawczej. Takie podejście metodologiczne wskazuje także na złożoność problemu dotyczącego integracji procesów rozwojowych, który współcześnie nie jest ostatecznie rozwiązany.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Rola i czynności fizyków powiatowych w Wielkim Księstwie Poznańskim

Celem pracy było przedstawienie roli urzędowego lekarza powiatowego w systemie ochrony zdrowia na terenie Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Temat podjęto z zamiarem uzupełnienia i pogłębienia wiedzy dotyczącej istotnych aspektów życia społecznego, jakimi są sprawy zdrowia. W X IX w. w okresie kształtowania się w Europie nowoczesnych państw narodowych, działania w tym zakresie zaczęły przybierać formę planowej polityki. Zagadnienie zostało potraktowane dwutorowo. Z jednej strony omówiono bowiem założenia pruskiej polityki sanitarnej i stworzony dla niej model organizacyjny, z drugiej uwzględniono znane uwarunkowania regionalne. Starano się wyodrębnić cechy charakterystyczne służby zdrowia w ówczesnych Prusach. Posługując się sprawdzonymi metodami administracyjnymi, kierowała się ona ideowymi wskazaniami tzw. policji lekarskiej oraz wymogami racji stanu. Funkcjonowanie tego modelu analizowano na przykładzie północno-zachodniej Wielkopolski, rdzennie polskiego terytorium, po Kongresie Wiedeńskim wcielonego do państwa pruskiego. Zasadniczym ogniwem systemu ochrony zdrowia w Wielkim Księstwie Poznańskim, od roku 1849 zaś w Prowincji Poznańskiej, był urząd fizyka powiatowego. Stanowił organ nadzoru fachowego i główny ośrodek dyspozycyjny służby zdrowia w terenie. Posiadał względną autonomię i szerokie uprawnienia. Kompleksowo realizował wielopłaszczyznowe zadania, a znaczącą pozycję wśród nich zajmowało zwalczanie skutków klęsk elementarnych (np. epidemii). Prezentacja roli lekarza powiatowego uzupełnia obraz opieki medycznej funkcjonującej w określonych w arunkach historycznych, a także skłania do refleksji nad jej ewolucją.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Powstanie i działalność zakładu leczniczego dla dzieci chorych na gruźlicę („skrofulicznych”) w Zakopanem od kwietnia 1917 roku do lutego 1922 roku

W wyniku działań wojennych w latach 1914–1917 oraz wojny sowiecko-polskiej 1919–1921 do najbardziej rozpowszechnionych chorób zakaźnych należały przede wszystkim dur plamisty (dur osutkowy), dur brzuszny i dur rzekomy, odra, ospa prawdziwa, jaglica, a także gruźlica. Choroby te dotykały ludność polską wyniszczoną wojną i głodem, a przede wszystkim dotykały dzieci. Dzięki staraniom Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny w 1917 r. w Zakopanem w willach „Orla” i „Nosal” powstały Zakłady Lecznicze dla dzieci chorych na gruźlicę. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Zakład Leczniczy w willi „Nosal” stał się własnością Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W okresie od kwietnia 1917 r. do końca lutego 1922 r. w zakładach tych łącznie przebywało na leczeniu 569 dzieci chorych na gruźlicę.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Nicolaus Copernicus — Scholar, Citizen of Toruń and Man of the Renaissance

Artykuł składa się z dwóch części. Część pierwsza to życiorys Wielkiego Astronoma w świetle najnowszych badań, natomiast część druga poświęcona jest jego działalności twórczej. Bibliografia prac o Koperniku za lata 1509-2001 obejmuje liczbę 8246 pozycji. Ostatnie 10 lat przyniosło kolejne artykuły i książki o toruńskim uczonym. Napisanie czegoś nowego jest więc sprawą niełatwą. Autor przy redagowaniu życiorysu Kopernika zwraca uwagę na kwestie w dotychczasowej literaturze kontrowersyjne lub mało udokumentowane. I tak skłonny jest przyjąć, na podstawie nowej książki Jeremiego Wasiutyńskiego The Solar Mystery (Oslo 2003), tezę Ludwika Birkenmajera, że Kopernik po ukończeniu szkoły parafialnej w Toruniu uczęszczał do szkoły katedralnej we Włocławku. Fakt nieprzyjęcia święceń wyższych przez Kopernika tłumaczy za Karolem Górskim brakiem powołania do pracy duszpasterskiej i jego uczciwym stosunkiem do godności duchownej. Wreszcie fakt braku listów Kopernika w języku polskim wyjaśnia, iż językiem uczonych była wówczas łacina, którą głównie posługiwał się Astronom. Kopernik zmarł w 1543 r., to jest w tym samym roku, kiedy Mikołaj Rej utworem Krótka rozprawa zapoczątkował używanie języka polskiego w literaturze i kancelariach. Spór o narodowość Kopernika — jak twierdzi autor — staje się anachroniczny; Kopernik dzisiaj bardziej łączy niż dzieli Polaków i Niemców. Charakteryzując twórczość Uczonego, autor wskazuje na wszechstronność jego zainteresowań. Podobnie jak Leonardo da Vinci Kopernik wniósł trwały wkład nie tylko do astronomii, ale także do matematyki i fizyki. W zakresie ekonomii był projektodawcą reformy monetarnej. Prawo o wypieraniu dobrego pieniądza przez zły pieniądz nosi nazwę prawa Kopernika-Greshama. Był wyuczonym prawnikiem, doktorat z prawa kanonicznego uzyskał w Ferrarze w r. 1503. Parał się kartografią, był uznanym lekarzem. Zafascynowany dorobkiem starożytnych, co charakterystyczne dla humanistów tamtych czasów, dokonał nawet tłumaczenia Listów Symokatty (1509) z języka greckiego na łacinę opublikowanego w Krakowie. Była to jedyna książka, która na pewno ukazała się za jego życia. Opus Vitae czy Opus Magnum Kopernika było De revolutionibus (Norymberga 1543), w którym obalił teorię geocentryczną układu planetarnego, zastępując ją teorią heliocentryczną. To odkrycie zapoczątkowało nową epokę w dziejach nauki zwaną „Rewolucją kopernikańską”. Kopernik pisał, że uprawianie nauki, w tym wypadku astronomii, jest „godne człowieka wolnego”. Był w pełni człowiekiem epoki Renesansu.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Jan Witold Gessner (1886–1953), dorpatczyk, kontynuator aptekarskich i przemysłowych tradycji „pharmacia elegans” ojca Edwarda Gessnera (1853–1907)

Edward Gessner był pionierem polskiego przemysłu farmaceutycznego. Zapoczątkował wyrób specyfi ków w pięknych opakowaniach. Jego syn Jan Witold Gessner ukończył studia farmacji na Uniwersytecie w Dorpacie/ Jurewie. Kontynuował produkcję przemysłową specyfi ków w laboratorium przy aptece, a potem w fabryce, którą założył. Jego fi rma wytwarzała w 1939 r. 151 specyfi ków, szczepionki i preparaty ziołowe.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Arnold Drygas, lekarz i podróżnik. Szkic do portretu

Piła jest miastem rodzinnym wielu znamienitych Polaków. Biografia najbardziej szacownego księdza z tego miasta Stanisława Staszica jest dobrze znana. Pantaleon Wawrzyniec Szuman — sławny prawnik i społecznik, oraz Antoni Kiszewski, pedagog, są także bardzo często wymieniani. Doktorowi Arnoldowi Drygasowi nie poświęcono tak wiele uwagi. Urodził się w Pile w 1876 roku. Jego życie pełne było tragicznych wydarzeń. Jego ojciec Antoni był nauczycielem w liceum oraz założycielem Polskiego Stowarzyszenia Przemysłowego. Zakres jego działalności obejmował kulturę, edukację i pracę na rzecz ojczyzny. Arnold Drygas studiował medycynę w Monachium, Giessen, Wurzburgu i Berlinie. Po uzyskaniu dyplomu lekarza zamieszkał w Poznaniu. Został asystentem na oddziale internistycznym Szpitala Miejskiego. Na przełomie XIX i XX wieku został skierowany na Kujawy, aby przeciwdziałać epidemii duru plamistego. Następnie wrócił do Berlina i w latach 1902-1903 kontynuował studia. Opublikował kilka ważnych prac naukowych. Jego kariera została przerwana przez wielką osobistą tragedię — śmierć żony. Brał udział w podróży morskiej dookoła świata w charakterze lekarza pokładowego. Po kilku miesiącach podróżowania dotarł do Indii, gdzie prowadził prace badawcze wraz z francuskim bakteriologiem Lacoque’iem. Szczególne sukcesy odniósł w badaniach mikroba żółtej febry. Wyniki ich wspólnej pracy okazały się później bardzo pomocne w wyjaśnieniu wirusowej etiologii tej choroby oraz roli komarów w jej przenoszeniu. W drodze powrotnej do Polski doktor Drygas zachorował na zapalenie płuc i zmarł w Afryce 14 grudnia 1906 roku.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Wybrane zagadnienia z historii chemioterapii

Pionierskie prace badawcze dotyczące chemioterapii przeprowadzone zostały na przełomie XIX i XX wieku przez niemieckich i francuskich uczonych. Późniejsze badania prowadzone zarówno przez uczonych europejskich jak i amerykańskich zaowocowały uzyskaniem wielu leków przeciwdrobnoustrojowych. Niektóre z tych osiągnięć uwieńczone zostały Nagrodą Nobla. W niniejszej pracy przedstawiono rys historyczny odkryć z dziedziny chemioterapii ze szczególnym uwzględnieniem antybiotyków przeciwbakteryjnych.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dr med. Tadeusz Bal (1888-1967) Biografia polskiego chirurga wojskowego

W artykule przedstawiono biogram dr med. Tadeusza Bala, chirurga wojskowego, absolwenta uniwersytetu w Wiedniu, który w okresie I wojny światowej pracował na froncie wschodnim. W czasie II wojny światowej był lekarzem oddziału Armii Krajowej, a w czasach pokoju dyrektorem szpitala i chirurgiem w małym miasteczku w centralnej Polsce.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
XIX-wieczne materiały archiwalne i zabytki literatury na temat opieki nad pacjentami z Poznania

Dokumenty archiwalne dotyczące XIX-wiecznej opieki nad pacjentami oraz praktyk medycznych w Wielkopolsce są zgromadzone przede wszystkim w dwóch miejscach: w Archiwum Państwowym m. Poznania gromadzącym dokumenty z Poznania i województwa oraz w Poznańskim Archiwum Archidiecezjalnym. Ich zbiory uzupełniają wydawnictwa książkowe i czasopisma znajdujące się w Bibliotece Miejskiej im E. Raczyńskiego oraz Bibliotece Uniwersyteckiej. W porównaniu do zniszczonych archiwów i bibliotek Warszawy, które poniosły ogromne straty podczas powstania warszawskiego w 1944 roku, zbiory te są znacznie bardziej obszerne i wyjątkowo ciekawe. Niemniej, mimo że obejmują różne grupy i zbiory tematyczne, nie są jednak kompletne, szczególnie jeśli chodzi o ich treść i chronologię. W swojej prezentacji autorka uwypukla źródła, które jej zdaniem pozwalają odtworzyć obraz XIX-wiecznej opieki zdrowotnej, często na podstawie mało znanych dokumentów, niewymienianych w innych zbiorach.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Anestezjologia akademicka w Poznaniu

Opisano historię anestezjologii akademickiej w Poznaniu. Przedstawiono etapy jej rozwoju, organizację oraz działalność usługową, dydaktyczną i naukową.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Recenzje polskich książek z zakresu medycyny w latach 1918–1939

Artykuł traktuje o recenzjach polskich książek z zakresu medycyny w okresie międzywojennym. W latach 1918–1939 na polskim rynku wydawniczym pojawiało się wiele rozpraw medycznych, które pogłębiały dotychczasową wiedzę o chorobach układu oddechowego, krwionośnego, chorobach skóry, wenerycznych, schorzeniach oczu. Te rozprawy były oceniane na łamach specjalistycznych czasopism medycznych, jak np. „Gruźlica”, „Klinika Oczna”, „Medycyna”, „Polski Przegląd Oto-Laryngologiczny”, „Warszawskie Czasopismo Lekarskie”. Recenzje pisali znani lekarze okresu międzywojnia, szczegółowo analizując treść rozpraw, materiał ilustracyjny, wykorzystanie przez autorów najnowszej literatury medycznej, zarówno polskiej, jak i zagranicznej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Wybrane przykłady lekarzy pracujących w Bośni i Hercegowinie na przełomie XIX i XX w.

Po kongresie berlińskim (1878) Bośnia i Hercegowina znalazła się w austro-węgierskiej strefi e wpływów. Wówczas, chcąc zmodernizować tę byłą turecką prowincję, nowe władze zachęcały adeptów szkół medycznych, głównie z Pragi i Krakowa, do podjęcia kariery medycznej na Bałkanach. Na przykładzie wybranych sylwetek polskich lekarzy prezentuję genezę tego zjawiska, a także codzienną pracę medyków w kraju, w którym znaczny odsetek ludności stanowili zupełnie dla nich obcy kulturowo muzułmanie.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Siła perswazji. Komunikat sanitarny w perspektywie działań zdrowotnych w Wielkim Księstwie Poznańskim

W pierwszej połowie XIX wieku medycyna nie dysponowała środkami, które dziś uchodzą za podstawowe i powszechne. Szczepienia ochronne (przeciw ospie) były spektakularną nowością. Nie znano antybiotyków ani prawideł aseptyki, w dyscyplinach klinicznych dominowały marazm i rutyna. Wyzwaniem stawała się rosnąca liczba ludności i stałe zagrożenie epidemiczne. Obiecującą dynamikę wykazywały za to działania profi laktyczne, głównie o charakterze porządkowym. Skutecznie mogły je podejmować wyłaniające się w Europie nowoczesne struktury państwowe, ze zorganizowaną służbą medyczną na czele. W Prusach ciągle doskonalono formy administracji, osiągając wyniki bliskie perfekcji. W dziedzinie zdrowia kierowano się zasadami tzw. policji lekarskiej. Jej efektywność potęgowały kształtujące się pod wpływem Oświecenia sposoby sprawnego komunikowania. Ułatwiały zarządzanie i odegrały ogromną rolę także na polu zdrowotnym. Wyjątkowe znaczenie komunikatu sanitarnego zarysowano tutaj na przykładzie Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Rozprawa doktorska Jana Błażeja Bobrzyńskiego z 1837 roku „De asphyxia in genere” — pierwsza polska praca naukowa o śmierci z powodu uduszenia. Przekład pracy i komentarz

Praca zawiera tłumaczenie z języka łacińskiego XIX-wiecznej dysertacji doktorskiej Jana Błażeja Bobrzyńskiego na temat śmierci z powodu uduszenia, pod znamiennym tytułem De asphyxia in genere. Dysertacja powstała w Krakowie, a jej promotorem był profesor Maciej Józef Brodowicz, pełniący wówczas urząd dziekana Wydziału Lekarskiego Akademii Krakowskiej. Promocja doktorska odbyła się 26 czerwca 1837 roku. Poza tłumaczeniem tekstu we wstępie omówiono okoliczności powstania pracy oraz podano podstawowe informacje biograficzne dotyczące autora rozprawy. W komentarzu, zamieszczonym w końcowej części pracy, podano kilka krytycznych uwag na temat rozprawy, jak również pozytywną ocenę zaleceń klinicznych Bobrzyńskiego i rzetelności wykorzystania piśmiennictwa. Rozprawę oceniono jako encyklopedyczny przegląd ówczesnej wiedzy lekarskiej w omawianym zakresie wiedzy, wzbogaconej anegdotami, opisami zabobonów i popularnych w XIX wieku poglądów na temat stanów śmierci klinicznej oraz w ogólności procesu umierania: czy to w gwałtownych okolicznościach, czy też w aurze niezbyt zrozumiałych wówczas patofizjologicznych zjawisk towarzyszących procesowi umierania organizmu. Dysertację doktorską Bobrzyńskiego uznano za niezwykły i bardzo wartościowy dokument przybliżający nam realia wiedzy lekarskiej I połowy XIX wieku na temat asfiksji i możliwości ratowania życia chorego zagrożonego skrajną niewydolnością oddechową.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Powstanie i działalność ewangelickiego Macierzystego Domu i Szpitala Diakonis w Gdańsku w latach 1857-1945

W pracy przedstawiono okoliczności powstania i działalność
ewangelickiego Macierzystego Domu i Szpitala
Diakonis w Gdańsku w latach 1857-1945. Przypomniano
sylwetki sióstr przełożonych oraz naczelnych lekarzy
szpitala.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Pozytywistyczna etyka Antoniego Złotnickiego (1827–1924) — lekarza i filozofa

Celem artykułu z zakresu historii etyki jest rekonstrukcja koncepcji Antoniego Złotnickiego w oparciu o analizę tekstów źródłowych. Złotnicki był jednym z nielicznych lekarzy, który stworzył etykę ogólną w ramach własnego systemu filozofii pozytywistycznej. W etyce prezentował stanowisko eudajmonizmu aretycznego: celem życia człowieka jest szczęście polegające na rzetelnym spełnianiu obowiązków.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Maria Elżbieta Zakrzewska (1829–1902) — pionier kobiecej służby zdrowia w USA. 110 rocznica śmierci

Maria Zakrzewska, lekarka polskiego pochodzenia, była pionierem kobiecej służby zdrowia w Stanach Zjednoczonych. Ukończyła szkołę dla położnych w Berlinie. Po wyjeździe w 1852 roku do Ameryki studiowała medycynę na Wydziale Lekarskim Western Reserve w Cleveland. Założony przez nią w Bostonie Nowoangielski Szpital dla Kobiet i Dzieci, któremu poświęciła 40 lat życia, umożliwiał lekarkom odbycie szkolenia i praktyki, a pacjentkom korzystanie z pomocy lekarzy ich własnej płci. Była to jedna z najważniejszych instytucji medycznych dla kobiet w XIX wieku.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Początki lotnictwa sanitarnego w Polsce

Autor opisuje początki polskiego lotnictwa sanitarnego. Ewakuacja medyczna jest niezwykle ważna w skutecznym leczeniu większości pacjentów. Ze względu na swoją szybkość samoloty są najlepszym środkiem transportu pacjentów w bardzo złym stanie. Początki polskiego lotnictwa sanitarnego sięgają czasu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Jego gorącym zwolennikiem był pułkownik doktor Felicjan Sławoj-Składkowski (Inspektor Służby Zdrowia przy Departamencie Ministerstwa Spraw Wojskowych). Pierwszy lot sanitarny odbył się 14 sierpnia 1924 roku w Poznaniu w 3. Pułku Lotniczym. Początkowo lotnictwo sanitarne bylo związane z wojskiem, obecnie jest to popularny środek transportu także w pogotowiu cywilnym.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Ojciec i lekarz Adam Wiśniewski – jego praca na rzecz trędowatych w Indiach

Streszczenie: Trąd nadal stanowi duży problem we współczesnym świecie. Zwłaszcza w krajach trzeciego świata. Ojciec Adam Wiśniewski (1913-1987) ukończył medycynę w 1947 roku w Poznaniu. Na początku lat 60. rozpoczął swoją życiową misję, podróżując do Indii. Założył centrum Jeevodaya, wspierające chorych na trąd ludzi w różnych aspektach życia, w tym w opiece zdrowotnej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Sir James Paget jako współtwórca nowoczesnej medycyny

James Paget był jednym z najwybitniejszych lekarzy XIX stulecia, które ukształtowało współczesne fundamenty wiedzy i praktyki medycznej. Przyczynił się zarówno do rozwoju chirurgii, jak i do postępów w dziedzinie dermatologii. Jego osiągnięcia były wynikiem oparcia praktyki lekarskiej na racjonalnej, zgodnej z zasadami logiki wiedzy naukowej w stopniu znacznie większym aniżeli czynili to inni ówcześni lekarze i chirurdzy.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Pandemia grypy hiszpanki (1918–1919) w świetle polskiej prasy

W latach 1918–1919 świat nawiedziła pandemia grypy hiszpanki. Artykuł pokazuje, jakie problemy związane z tą chorobą były podejmowane w polskiej prasie tego okresu, jaki był poziom wiedzy autorów na temat etiologii tej niebezpiecznej choroby. Liczne informacje zawarte w czasopismach naukowych i prasie codziennej rzucają bez wątpienia nowe światło na słabo znany przebieg grypy hiszpanki w odradzającym się państwie polskim. Artykuł dostarcza wiedzy o nieskutecznych próbach walki z grypą w miastach i na wsi oraz badaniach nad tą chorobą w różnych ośrodkach naukowych kraju.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Historia leczenia wrodzonej stopy końsko-szpotawej

Wrodzona stopa końsko-szpotawa jest drugą co do częstości występowania wadą rozwojową dotyczącą kończyn dolnych. Najstarsze opisy tej wady można odnaleźć w przekazach z X wieku przed naszą erą w indyjskiej księdze modlitewnej Yajur Veda. Artykuł wychodząc od medycznych aspektów tego zaburzenia rozwojowego przedstawia historię rozwoju metod leczenia stopy końsko-szpotawej w medycynie europejskiej od czasów starożytnych. Przeanalizowano zarówno historię rozwoju metod leczenia zachowawczego tej wady jak i technik operacyjnych.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Lekarze niezłomni. Lekarze wielkopolscy w antystalinowskim ruchu oporu

W styczniu 1945 roku na teren Wielkopolski wkroczyły wojska sowieckie. Pojawiła się konieczność reaktywacji zlikwidowanych, na przełomie 1943 i 1944 roku, struktur konspiracyjnych. Największym ugrupowaniem anty- sowieckiej konspiracji wczesnego okresu powojennego na tych terenach była Wielkopolska Samodzielna Grupa Ochotnicza „Warta”. Działalność tej formacji przypada na okres od 10 maja do 15 listopada 1945 roku. Liczba zaprzysiężonych członków szacowana jest na kilka tysięcy. Obszar działania to teren całego ówczesnego województwa poznańskiego. Prowadzona działalność miała charakter zbrojny, wywiadowczy i propagandowy. W pracy omówiono okoliczności powołania grupy, jej strukturę, działalność i rozpracowanie przez Urząd Bezpieczeństwa oraz przedstawiono biogramy lekarzy, członków i współpracowników WSGO „Warta”.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne