rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
W poszukiwaniu koncepcji politycznej „Dziś i Jutro”. List Witolda Bieńkowskiego do Bolesława Piaseckiego z 1947 r.

Witold Bieńkowski (1906–1965) był przykładem polskiego działacza katolickiego, uwikłanego w dylematy czasów, w których przyszło mu żyć. Przed wojną związany z ruchem odrodzeniowym, podczas wojny działacz Frontu Odrodzenia Polski, ofiarnie pracował na rzecz ratowania Żydów w Radzie Pomocy Żydom „Żegota” i w referacie żydowskim Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj, którym kierował. Jednakże już w 1944 r. zaciążyły na nim oskarżenia o zabójstwo urzędników Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej Ludwika Widerszala i Jerzego Makowieckiego. W przededniu powstania warszawskiego znalazł się na terenach zajętych przez wojska sowieckie, gdzie podjął próbę występowania jako reprezentant rządu dla ziem wolnych od Niemiec. Nawiązał wówczas kontakt z Bolesławem Piaseckim, wkrótce jednak został aresztowany przez Sowietów, z którymi prowadził prawdopodobnie owiane tajemnicą rozmowy polityczne. Uwolniony przez oddział podziemia w maju 1945 r., na przełomie lata i jesieni 1945 r. zalegalizował się dzięki Piaseckiemu, obejmując wkrótce stanowisko redaktora naczelnego pisma „Dziś i Jutro”, zaś dwa lata później otrzymał mandat posła na Sejm Ustawodawczy. Był rzecznikiem uznania Polski Ludowej nie tylko z racji geopolitycznych, ale i ideologicznych, głosząc potrzebę radykalnych przeobrażeń społeczno-ekonomicznych, zachęcając katolików do ich poparcia. Dla zyskania autorytetu tej koncepcji domagał się od komunistów politycznej reprezentacji katolików, jednakże nie w formie tradycyjnej partii chadeckiej, z czasem jednak dochodząc do wniosku, że niesformalizowane środowisko polityczne, nawet najbardziej wpływowe, znaczy mniej niż legalna partia. Dlatego też stał się rzecznikiem radykalnej, lewicowej partii katolickiej, a gdy nie udało się zrealizować tej wizji, namawiał Piaseckiego do formalizacji ideologicznej i politycznej ich ruchu. Dokumentuje to przytoczony list Bieńkowskiego do lidera „Dziś i Jutro” z grudnia 1947 r., w którym zauważał, że środowisko może ulec dezintegracji, jeśli nie będzie go spajała konkretna forma służąca realizacji programu. Bieńkowski poróżnił się z Piaseckim w 1948 r., zostając później referentem prasowym prymasa Stefana Wyszyńskiego, krótko też wiążąc się ze Chrześcijańskim Stowarzyszeniem Społecznym. Zmarł zapomniany w 1965 r., obciążony podejrzeniami o sprawę morderstwa urzędników BIP-u. Niezależnie od tego, Piasecki w dużej mierze podjął jego koncepcję, tworząc Stowarzyszenie „PAX”, stopniując, jak chciał Bieńkowski, jego kierownictwo i nadając mu wyrazisty, ambitny program „przezwyciężenia zwycięzcy” poprzez „socjalizm wieloświatopoglądowy”.

Czasopismo: Polish Biographical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Notatki z wielkich czasów” i „Pamiętniki z lat 1916–1918”. Ludomił German i jego zapiski z czasów I wojny światowej

Artykuł przedstawia ostatnie lata życia Ludomiła Germana (1851–1920), galicyjskiego nauczyciela i inspektora szkolnego, dramatopisarza, tłumacza i polityka, działacza Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego i Polskiego Stronnictwa Demokratycznego, posła do Rady Państwa w Wiedniu (1907–1918) i Sejmu Krajowego we Lwowie (1912–1914), wiceprezydenta Izby Posłów i wiceprezesa Koła Polskiego. Po wybuchu I wojny światowej zaczął prowadzić dziennik, w którym opisywał swoją działalność w powstałym 16 VIII 1914 r. Naczelnym Komitecie Narodowym, w Kole Polskim i Radzie Państwa, a także historię Legionów Polskich i walkę o ich kierownictwo oraz podejmowane przez liderów Galicji i Królestwa Polskiego dążenia, mające na celu zjednoczenie ziem polskich i utworzenie z nich mniej lub bardziej niepodlełego państwa. Jako zwolennik opcji trialistycznej (zastąpienia dualistycznej monarchii austro-węgierskiej trialistyczną Austro-Węgry- -Polską, powstałą w wyniku przyłączenia Królestwa Polskiego do Galicji) niemal do końca wojny widział miejsce Polaków u boku Habsburgów. Schyłek życia spędził we Lwowie, gdzie też zmarł. Dziennik Germana, podzielony obecnie na dwie części, jest przechowywany w zbiorze rękopisów Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie (sygn. 8537 I, „Notatki z wielkich czasów”, oryginał) i w Lwowskiej Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im. W. Stefanyka (Fond 5, sygn. 6415, t. 1–3, „Pamiętniki z lat 1916–1918”, kopia).

Czasopismo: Polish Biographical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
O rezonatorze biografii. Herstory Libussy Fritz-Krockow spisana przez Christiana Grafa von Krockowa

Autorka czyta i interpretuje dzieło Christiana Grafa von Crockowa pt. Czas kobiet. Pokazuje, że w procesie (prze)pisywania opowieści swojej siostry autor na różne sposoby wzmocnił sens jej narracji – stał się „rezonatorem biografii”. Celem artykułu jest analiza celów i metod oraz skutków tego „rezonansu”. Będzie to spojrzenie na biograficzno-historyczne dzieło z perspektywy literaturoznawczej, częściowo interdyscyplinarnej. Autorka przekonuje, że nadszedł czas, aby zastąpić retorykę zbiorowego doświadczenia polskich i niemieckich przesiedleń analizą zapisu indywidualnego losu.

Czasopismo: Polish Biographical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kim jestem? Meandry tożsamości narodowej na przykładzie losów etnicznego Polaka Ivana Iosifovicha Osińskiego

Kim jestem? Meandry tożsamości narodowej na przykładzie losów etnicznego Polaka Ivana Iosifovicha Osińskiego. Artykuł przedstawia sylwetkę etnicznego Polaka Ivana Iosifovicha Osinskiego, profesora Buriackiego Uniwersytetu Państwowego. Prezentuje proces tworzenia się jego tożsamości narodowej, wpływ poszczególnych elementów (między innymi rodziny, społeczności lokalnej, środowiska zawodowego) na jej kształtowanie. Podkreślanie poczucia identyfikacji narodowej Osińskiego oparto na modelu triady tożsamości: dziedziczonej, nabywanej, prezentowanej.

Czasopismo: Polish Biographical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Leon Weintraub ocalały dla pojednania

Grupa ocalałych z Auschwitz jest niewielka i szybko się kurczy. Biografie jej członków są jednak niezwykłe. Świadectwa czasu Zagłady, przekaz o dużej wadze emocji i szczególny rys wielkiej historii sprawiają, że zebrany w ten sposób materiał może służyć jako bezcenny wkład w poszerzenie wiedzy i analiz dla kolejnych pokoleń. Naturalnie istotna jest również kwestia edukacyjna, choć skupiać się będziemy na roli poznawczej. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie losów życia wybitnego lekarza, polskiego Żyda z Łodzi, który „zaczynał” swoje życie od nowa trzykrotnie – w chwili urodzin w 1926 r., wyzwolenia z nazistowskich obozów i wyrzucenia z kraju w ramach antysemickiej nagonki Marca 1968 r. Wydaje się, że badanie losów życia jednostki w systemach totalitarnych z wykorzystaniem metody oral history i konfrontacji z innymi źródłami pozwala na stworzenie szkicu biograficznego, będącego nie tylko zbiorem suchych faktów, ale wzbogaconego o elementy osobistych emocji, wrażliwości i uczuć.

Czasopismo: Polish Biographical Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Społeczna odpowiedzialność biznesu w Polsce w czasie pandemii COVID-19 a Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ

Uzasadnienie teoretyczne: W 2015 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) ogłosiła 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Goals, SDGs), które wyznaczają globalne kierunki działań do 2030 roku. Dość powszechne jest przekonanie, że pandemia COVID-19 negatywnie wpłynie na realizację SDGs. Biznes jest zarówno partnerem, jak i adresatem SDGs. Bez jego zaangażowania osiągnięcie zrównoważonego rozwoju nie jest możliwe. Obok opracowań wycinkowo prezentujących aktywność biznesu w dobie pandemii zaczęły się pojawiać inicjatywy zbierające dobre praktyki biznesowe. Jedną z nich jest akcja zainicjowana przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu pn. #BiznesReagujeOdpowiedzialnie.Cel artykułu: Próba oceny działań podejmowanych przez liderów społecznej odpowiedzialności biznesu (Corporate Social Responsibility, CSR) w Polsce w dobie pandemii COVID-19 w reakcji na jej skutki społeczno-ekonomiczne, dokonana z punktu widzenia koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu i SDGs.Metody badawcze: Przegląd literatury przedmiotu i krytyczna analiza web research.Główne wnioski: Podejmowane przez partnerów strategicznych Forum Odpowiedzialnego Biznesu działania stanowią przede wszystkim ad hoc i bezpośrednią reakcję na pandemię, skupioną na grupach najbardziej ją odczuwających. I choć część działań z pewnością przyniesie pozytywne długofalowe skutki, to obecnie trudno ocenić ich długofalowy efekt netto z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio H – Oeconomia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wpływ transakcji insiderów na ceny akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 2010–2020

Uzasadnienie teoretyczne: Od czasu przedstawienia pracy Famy o efektywności rynku naukowcy badają wszelkie anomalie, które zakłócają tę efektywność. Wykorzystanie asymetrii informacji przez insiderów jest właśnie taką anomalią. Powstało sporo prac naukowych, w których opisano wpływ transakcji insiderów na stopy zwrotu. Nasza szeroka i kompleksowa praca uzupełnia literaturę polską w tym zakresie.Cel artykułu: Celem artykułu jest zbadanie wpływu ujawnienia informacji o transakcji insiderów na zmianę ceny akcji. Zbadaliśmy wpływ podania informacji o zmianie posiadania akcji przez prezesa zarządu, członków zarządu, przewodniczącego rady nadzorczej lub członków rady nadzorczej (zwanych w tej pracy łącznie insiderami) na kurs spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).Metody badawcze: Badanie przeprowadzone zostało za pomocą metody event studies i analizy statystycznej z wykorzystaniem programowania informatycznego do obliczeń i analizy danych. Analizie poddano okres 10,5 roku: od 1 stycznia 2010 roku do 16 lipca 2020 roku, w którym wzięliśmy pod uwagę komunikaty ESPI podawane przez spółki z głównego rynku GPW. W badanym okresie spółki notowane na GPW wydały ponad 400 tys. komunikatów ESPI, z których kryteria założone do badania spełniały łącznie 743 komunikaty i te wzięliśmy pod uwagę.Główne wnioski: Badania, które zostały opisane w niniejszym artykule, potwierdzają, że opublikowane komunikaty o zmianie stanu posiadania akcji przez insiderów stanowią istotne informacje dla inwestorów inwestujących na GPW i mają znaczący wpływ na kurs akcji – są cenotwórcze.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio H – Oeconomia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Polska 2. Dywizja Strzelców Pieszych we Francji w 1940 r.

2. Dywizja Strzelców Pieszych (2. DSP), franc. 2e Division d’Infanterie Polonaise (2e DIP), była drugą pełną jednostką wojskową piechoty PSZ na Zachodzie w latach 1939-1940, która – oprócz 1. Dywizji Grenadierów – wzięła udział w kampanii czerwcowej 1940 r. we Francji. W kampanii francuskiej 1940 r. dywizja toczyła, mimo niepełnego wyposażenia, walki z przeważającymi siłami Wehrmachtu w Alzacji. Po ustaniu możliwości oporu, 20 czerwca, większość sił dywizji przekroczyła granicę szwajcarską i została internowana w tym kraju.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kongresmen Robert S. Hale o Polskim Wydziale Prawa w Oksfordzie

3 maja 1944 r. Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych oddała hołd twórcom polskiej konstytucji z roku 1791. Liczni przedstawiciele polskiej diaspory w Ameryce mówili o chwalebnej przeszłości Polski oraz wskazywali na niekończące się akty przemocy popełniane przez Niemców na polskiej ziemi. Stenogramy z tych obrad pokazują, że jeden głos wyraźnie różnił się od pozostałych. Deputowany Robert S. Hale wychwalał w swej mowie niedawne powołanie do życia Polskiego Wydziału Prawa w Oksfordzie. Jako absolwent Uniwersytetu Oksfordzkiego wyraził swój entuzjazm dla wspólnej inicjatywy uczonych i polityków. Jego przemowa przed Izbą Reprezentantów stanowi ważny ślad ilustrujący nie tylko międzynarodowe znaczenie stworzenia Polskiego Wydziału Prawa w Anglii, lecz również stosunek niektórych wpływowych amerykańskich polityków do sprawy polskiej.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kwestia integracji europejskiej  w myśli politycznej działaczy Stronnictwa Pracy – członków Rady Narodowej RP w latach 1940-1943

Stronnictwo Pracy, partia nurtu chrześcijańsko-demokratycznego, od momentu utworzenia (1937) pozostawała w opozycji do rządzącego Polską obozu sanacyjnego. Podczas II wojny światowej wchodziła w skład koalicji rządowej. Program Stronnictwa Pracy z 1937 r. zakładał powrót do sojuszu z Francją, współpracę międzynarodową w ramach Ligi Narodów, zaś w dziedzinie strategii geopolitycznej promował utworzenie Federacji Środkowoeuropejskiej. Ta idea była twórczo rozwijana w latach 1940-1943 na forum Rady Narodowej RP przez takich polityków Stronnictwa Pracy jak Michał Kwiatkowski, Stanisław Sopicki, ks. Zygmunt Kaczyński, Tadeusz Kiełpiński.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Na hiszpańskiej ziemi. Rola i znaczenie misji dyplomatycznej Józefa hr. Potockiego w Madrycie po zakończeniu II wojny światowej – wybrane zagadnienia

Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia i roli misji dyplomatycznej hrabiego Józefa Potockiego w Hiszpanii w latach 1944-1968. Po zakończeniu II wojny światowej Państwo Hiszpańskie uznawało półoficjalnie legalny Rząd RP w Londynie, którego przedstawicielem na ziemi hiszpańskiej był Józef Potocki. Jako reprezentant Państwa Polskiego na uchodźstwie, na mocy prawa II RP, był szefem misji dyplomatycznej w Madrycie w czasie, gdy Polska została pozbawiona niepodległości. Reprezentował on niepodległą Polskę, która w obliczu agresji niemieckiej i sowieckiej w czasie II wojny światowej, a także po zmianach geopolitycznych na kontynencie, musiała pozostać na emigracji. W artykule zostały przedstawione wybrane obszary działalności Józefa Potockiego w Hiszpanii. Opisano poszczególne inicjatywy społeczne Ministra, jego relacje z władzami hiszpańskimi, aktywność na rzecz Polaków w kraju i na emigracji oraz charakterystykę funkcjonowania kolonii polskiej w Hiszpanii zorganizowanej wokół legalnego Poselstwa RP w Madrycie.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Tytus Filipowicz – zarys biografii (do 1939 r.)

Artykuł przedstawia zarys biografii Tytusa Filipowicza (1878-1953) – jednego z wybitnych działaczy niepodległościowych, dyplomatów i polityków. Praca omawia najważniejsze epizody z życia Filipowicza od czasów młodości do roku 1939, gdy na zawsze musiał opuścić Ojczyznę w wyniku najazdu wojsk Niemiec i Związku Sowieckiego. W artykule kolejno opisano jego działalność socjalistyczną w Zagłębiu Dąbrowskim, emigrację do Wielkiej Brytanii, aktywność w ramach Polskiej Partii Socjalistycznej oraz niezwykle ważną podróż u boku Józef Piłsudskiego do Japonii w roku 1904. Autor naświetla akcję polityczną, prowadzoną przez Filipowicza w czasie I wojny światowej i jego obecność w strukturach Departamentu Wojskowego NKN, Legionów, a następnie współpracy z Tymczasową Radą Stanu i Radą Regencyjną. Szczególnym momentem w życiu bohatera było kontrasygnowanie, wraz z Józefem Piłsudskim, depeszy notyfikującej powstanie niepodległego państwa polskiego. W dwudziestoleciu międzywojennym Tytus Filipowicz pełnił służbę dyplomatyczną jako kierownik Misji Specjalnej RP na Kaukaz Południowy, był posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym RP w Moskwie (1921), Finlandii (1922-1927), Belgii (1927-1929) i w Waszyngtonie (1929-1933). Po przejściu w stan spoczynku Filipowicz brał udział w życiu politycznym II RP, a w 1937 r. związał się ze Stronnictwem Demokratycznym. Nieujęty w tym krótkim opracowaniu jest ostatni okres życia, jaki Tytus Filipowicz spędził na emigracji we Francji (1939-1940) i w Wielkiej Brytanii (1940-1953), gdzie był aktywnym uczestnikiem życia emigracji, członkiem I oraz IV Rady Narodowej, a także przewodniczącym III Rady Narodowej.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Dzienniki Zygmunta Ławrynowicza ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej KUL – trudne źródło do badań nad historią polskiej emigracji

Niepublikowane Dzienniki polskiego poety Zygmunta Ławrynowicza stanowią ważne źródło do badań nad polską emigracją w Wielkiej Brytanii. Ich autor prowadził je przez kilka dekad podczas swego pobytu w Londynie. Wyraził w nich wiele pretensji i frustracji. Szczególnie negatywną ocenę wystawił polskim rządom emigracyjnym. To fascynujący materiał do dalszych badań, ponieważ kategoryczne zarzuty i brutalne oskarżenia nie zostały wystosowane przez komunistyczny reżim, lecz przez członka polskiej emigracyjnej wspólnoty.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polonia w Iranie – skutek ewakuacji Armii Andersa z ZSRS

Utworzona Armia Polska na terytorium ZSRS dowodzona przez gen. Władysława Andersa powstała na mocy porozumienia Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 r. Sytuacja międzynarodowa sprzyjała staraniom o ewakuację Polaków. Przeprowadzone rozmowy z Józefem Stalinem polskich władz na uchodźstwie i dowództwa Armii Polskiej przy wsparciu Aliantów Zachodnich doprowadziły do zgody na wyjście Polaków ze Związku Sowieckiego. Ewakuacja żołnierzy wraz z ludnością cywilną została przeprowadzona w kwietniu oraz w sierpniu 1942 r. głównie droga morską do Cesarstwa Iranu. Omówione warunki życia ludności polskiej w ośrodkach w: Pahlawi, Meszhedzie, Teheranie, Ahwazie, Isfahanie wykazują, że pobyt Polaków na irańskiej ziemi cechuje poprawa warunków życia, znaczna regeneracja i hospitalizacja, edukacja dzieci oraz działalność kulturalno-społeczna. Ludność cywilna pozostała w Iranie do 1945 r.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polityka polonijna w latach 2015-2020 na przykładzie Polonii amerykańskiej

Przedmiotem niniejszego artykułu jest charakterystyka polityki polonijnej prowadzonej przez Polskę w latach 2015-2020 na podstawie stosunków z Polonią amerykańską. Autorka przybliższa czytelnikowi zarówno aspekty formalne, w tym instrumenty prawne oraz instytucjonalne, jak również przedstawia wybrane przykłady praktycznych działań podejmowanych w ramach owej polityki. Rozważania rozpoczęto od zwięzłego przedstawienia historii Polonii na terytorium dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Bazując na dostępnych publikacjach, opisano rolę, jaką odegrali obywatele Polski w budowaniu i rozwoju pierwszych amerykańskich osad. Tym samym wskazano na początek współpracy polsko-amerykańskiej, która widoczna jest po dziś dzień. Na koniec przedstawiono statystyki związane ze współczesną Polonią zamieszkującą Stany Zjednoczone. W dalszej kolejności wskazano na podstawy prawne regulujące prowadzenie polityki polonijnej przez Polskę. Ze względu na mnogość norm prawnych w tym zakresie, autorka odniosła się jedynie do wybranych. W ramach tego zagadnienia omówiono również podstawowe instytucje, którym powierzono zadania na rzecz Polonii. Następnie omówione zostały przykłady praktycznych działań, których podjęły się polskie instytucje. Pośród nich znalazły się wsparcie finansowe polonijnych placówek edukacyjnych i kulturowych oraz mediów publicznych oraz współpraca z rządem Stanów Zjednoczonych dotycząca włączenia Polski do programu bezwizowego. W konkluzji należy dojść do wniosku, że w ostatnich latach polityka polonijna prowadzona była na dobrym poziomie. Polski rząd podejmuje się współpracy z różnymi przedstawicielami środowisk polonijnych, w tym z licznymi placówkami edukacyjnymi czy organizacjami pozarządowymi. Pozwala to na znacznie efektywniejsze zaspokojenie potrzeb członków Polonii amerykańskiej. Należy jednak zastanowić się nad lepszym usystematyzowaniem regulacji – być może w ramach jednego katalogu norm – oraz nad stworzeniem w Stanach Zjednoczonych przedstawicielstwa instytucji zajmujących się tą materią.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Interferencje w strefie polsko-ukraińskich kontaktów językowych

W artykule zostało przedstawione zjawisko polsko-ukraińskiej interferencji językowej, do którego dochodziło najczęściej na ziemiach Kresów Wschodnich bądź terytoriach przygranicznych obu krajów. O interferencji językowej mówimy wtedy, gdy mamy do czynienia z procesami zachodzącymi w komunikacji co najmniej dwujęzycznej. Jest to długotrwały, wielostronnie skomplikowany oraz niejednolity proces przenikania się elementów z jednego języka do drugiego. Proces interferencji dotyczy przede wszystkim leksyki i fonetyki, ale obejmuje również fonologię, morfologię, składnię i stylistykę. W przypadku zapożyczeń z dwóch różnych języków mówimy o tak zwanej interferencji zewnętrznej widocznej najczęściej na płaszczyźnie leksykalnej i fonetycznej. Liczne badania dowodzą, że dość częstym zjawiskiem są interferencje zachodzące w imiennictwie osobowym ludności polskiej zamieszkałej na dawnych obszarach ZSRR. Ponadto udowodniono, że ludność polskojęzyczna mieszkająca na terytorium Ukrainy uległa silnemu wpływowi języka ukraińskiego i z czasem utworzyła „dialekt kresowy”, który z biegiem czasu wpłynął również na język ogólnonarodowy. Z drugiej strony badania językowe wykazują silny wpływ języka polskiego na gwary zachodnioukraińskie, zwłaszcza na dialekt łemkowski oraz nadsański. Polonizmy w języku ukraińskim oraz rutenizmy w języku polskim przeszły i czasem nawet nadal przechodzą semantyczno-stylistyczną ewolucję, czego świadectwem są liczne badania naukowe i przedstawione w nich przykłady językowe.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zachowawczy sztandar na uchodźstwie? Przyczynek do portretu zbiorowego wybranych emigracyjnych środowisk społeczno-politycznych zrzeszających polskich konserwatystów po II wojnie światowej

Celem artykułu jest zarysowanie wstępnej charakterystyki wybranych postaci i środowisk życia politycznego emigracji niepodległościowej po II wojnie światowej utożsamiających się z szeroko rozumianą myślą konserwatywną. Przez brak odpowiedniej instytucjonalizacji oraz transmisji praktyki politycznej sprzed 1939 roku polscy konserwatyści na uchodźstwie nie stworzyli wspólnego podmiotu, który odwoływałby się do tradycji przedwojennego ruchu zachowawczego. Wielokrotnie zindywidualizowana forma aktywności, bazowanie w głównej mierze na relacjach społeczno-towarzyskich i brak definiowania własnej postawy przez pryzmat myśli konserwatywnej wpływają na trudność uchwycenia ram portretu zbiorowego polskich konserwatystów po II wojnie światowej. Artykuł stawia sobie za zadanie wyznaczenie głównych obszarów tej problematyki, sygnalizując jedynie wybrane zagadnienia. 

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polacy niepolskiej narodowości a formowanie się Armii Polskiej w ZSRR – wybrane dokumenty z archiwum ambasadora Stanisława Kota

W Bibliotece Uniwersyteckiej KUL znajdują się kopie dokumentów związanych z formowaniem się Armii Polskiej w ZSRR. Fascynujące są szczególnie te, które ilustrują walkę władz politycznych i wojskowych o obywateli polskich nieposiadających polskiego pochodzenia. Po dwóch latach sowieckiej okupacji ludzie ci doskonale zdawali sobie sprawę z tego, czym jest Rosja Sowiecka i masowo wyrażali chęć wstępowania do Armii Polskiej. Ze względu na sowieckie prowokacje i nieposzanowanie przez ZSRR prawa międzynarodowego nie wszystkim udało się pomóc.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia