rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Konopie medyczne – kompendium wiedzy farmaceuty” – komentarz praktyczny w zakresie receptury aptecznej

Konopie medyczne to nowy temat dla polskich farmaceutów. Do tej pory wiedza na temat ich właściwości, efektów terapeutycznych lub postaci leków z nich przygotowanych nie była niezbędna w praktyce farmaceutycznej. Wiedza o właściwościach konopi w postaci suszu jako surowca farmaceutycznego jest niezbędna do prawidłowego przygotowania przepisanego leku. Publikacje i wytyczne z zakresu farmacji stosowanej pozwalają unikać błędów i przygotowywać leki odpowiedniej jakości. Celem tego artykułu było przedstawienie komentarzy, do wcześniej opublikowanego artykułu „Konopie medyczne – kompendium wiedzy farmaceuty”, zawierającego szereg praktycznych wskazówek, które mogą być przydatne dla farmaceutów przygotowujących leki z suszu konopi medycznych lub planujących podjąć się tego zadania.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Analiza termomechaniczna i termiczna analiza dielektryczna w farmacji

Metody analizy termicznej, przede wszystkim różnicowa kalorymetria skaningowa (DSC) i analiza termograwimetryczna (TGA), odgrywają istotną rolę w badaniu przemian fazowych oraz degradacji, jakim ulegają aktywne składniki farmaceutyczne (APIs), substancje pomocnicze i produkty farmaceutyczne podczas ogrzewania lub chłodzenia. W okresie ostatnich XX lat pojawia się jednak coraz więcej publikacji wskazujących na potencjalną użyteczność w technologii stałych postaci leku innych metod analizy termicznej, takich jak analiza termomechaniczna (TMA), dynamiczna analiza mechaniczna (DMA) i analiza dielektryczna (DEA). Z związku z tym, celem niniejszej pracy jest przedstawienie krótkiej charakterystyki tych metod wraz z ilustracją na przykładach ich potencjalnego zastosowania w farmacji.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Internet jako źródło informacji dla polskich pacjentów na temat leków wstrzymanych i wycofanych z obrotu na przykładzie produktów leczniczych zawierających walsartan – analiza z wykorzystaniem Google Trends

Przedmiot badań Obok aptek ogólnodostępnych Internet stał się istotnym źródłem informacji na temat leków dla pacjentów, również w obszarze wstrzymania i wycofywania produktów leczniczych z obrotu. Cel badań Celem badania było zweryfikowanie hipotezy badawczej, mówiącej o tym, że częstość wyszukiwania fraz związanych z wycofaniem produktów leczniczych zawierających walsartan („walsartan wycofany”, „dyrektywa fałszywkowa”) w okresie masowego wycofywania walsartanu jest większa niż w pozostałych okresach analizowanego przedziału czasowego, w konsekwencji wykazanie, że wyszukiwarka Google jest wykorzystywane przez pacjentów jako źródło informacji na temat wstrzymanych i wycofanych produktów leczniczych. Materiał i metody Dokonano analizy na podstawie danych uzyskanych z narzędzia Google Trends. Celem udzielenia odpowiedzi na postawione pytania badawcze przeprowadzono analizy statystyczne przy użyciu oprogramowania R 3.5.3. Przeprowadzono analizę z wykorzystaniem testu Poissona. Za próg istotności uznano α = 0,05. Wyniki W przypadku frazy „walsartan wycofany” zaobserwowano częstość wyszukiwania w okresie wycofywania walsartanu na poziomie λ1 = 1,69 [1,56 - 1,83], zaś w pozostałym okresie λ2 = 0,52 [0,48 - 0,56]. W przypadku frazy „dyrektywa fałszywkowa” zaobserwowano częstość wyszukiwania w okresie wycofywania walsartanu na poziomie λ1 = 6,33 [6,07 - 6,58], zaś w pozostałym okresie λ2 = 3,15 [3,06 - 3,25]. Różnica pomiędzy obiema wartościami okazała się istotna statystycznie: p < 0,001. Wnioski W okresach wycofywania i wstrzymania w obrocie produktów leczniczych zawierających walsartan zaobserwowano istotnie częstsze wyszukiwanie fraz „walsartan wycofany” oraz „dyrektywa fałszywkowa” w porównaniu do pozostałego okresu w analizowanym przedziale czasowym. Może to świadczyć o tym, że wyszukiwarka Google (Internet) jest źródłem informacji o wycofanych i wstrzymanych lekach dla pacjentów w Polsce.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Aptekarnia – czyli dlaczego nie chcemy opieki farmaceutycznej?

Farmaceuta to wykształcony specjalista pracujący nad zapewnieniem swojemu pacjentowi opieki na najwyższym poziomie, dla którego cele biznesowe powinny być wtórne. Dzięki etycznej postawie zgodnym z kodeksem etyki zawody aptekarza, realizowane są założenia opieki farmaceutycznej, będący ważnym elementem procesu optymalizacji użycia leków. Polski farmaceuta, aby rozpocząć sprawowanie opieki farmaceutycznej poprzez realizowanie szerokiego katalogu usług, musi zmienić swoje nastawienie z typowej roli sprzedawcy do roli profesjonalnego doradcy dla pacjenta. Pojęcie: “opieka farmaceutyczna” zwykło się odnosić do rozumienia odpowiedzialnego działania farmaceuty, którego zawodowym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa farmakoterapii i podniesienie jakości życia pacjenta. Proces wdrażania tego rodzaju opieki jest bardzo trudny i to z uwagi na to, że większość polskich aptek od lat 90-tych XX w funkcjonuje głównie jako podmioty biznesowe (zniżki, programy lojalnościowe, akcje marketingowe). Ze względu na to, że rynek apteczny w Polsce stale się rozwija zasadne wydaje się poczynienie refleksji na temat tego, w jaki sposób współczesne polskie apteki uczynić wyjątkowymi placówkami medycznymi, w których pacjent otrzyma nie tylko realizację recepty, ale nade wszystko - merytoryczne wsparcie ze strony farmaceuty, będące specjalistycznym doradztwem w sprawach zdrowia i bezpieczeństwa w przyjmowaniu leków.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Świadczenia farmaceutyczne dostępne w aptece ogólnodostępnej w Wielkiej Brytanii.

Opieka farmaceutyczna i możliwe w jej ramach świadczenia, wykonywane przez farmaceutów w aptekach ogólnodostępnych, w dalszym ciągu w Polsce nie są realizowane, przede wszystkim ze względu brak regulacji prawnych oraz określenia źródeł finansowania. Wizję i założenia Heplera i Strand udało się natomiast wdrożyć w wielu krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii, gdzie planowanie i realizowanie coraz bardziej zaawansowanych klinicznie świadczeń odbywa się bardzo dynamicznie od ponad 20 lat. Niniejszy artykuł ma na celu syntetyczne ukazanie jakie świadczenia w ramach opieki farmaceutycznej są realizowane w Wielkiej Brytanii oraz jakie są ich źródła finansowania i rola w systemie ochrony zdrowia. Doświadczenia z tego kraju wskazują, że opieka farmaceutyczna wprowadzona w sposób systemowy, praktykowana z zaangażowaniem w sposób kompetentny i odpowiedzialny, daje farmaceutom możliwości niezbędne do pełnego wykorzystania ich wiedzy i kompetencji.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Terapia naltreksonem w niskiej dawce – skuteczność i bezpieczeństwo terapii stosowanej poza wskazaniami

Low-dose naltrexone (LDN) – terapia naltreksonem w niskiej dawce polegająca na zastosowaniu naltreksonu w dawkach dobowych 10-cio krotnie niższych lub mniejszych (zwykle 1 mg – 5 mg) niż w zarejestrowanej terapii zyskuje co raz to większą popularność. W oparciu o mechanizm działania niskich dawek naltreksonu badacze starają się potwierdzić doniesienia dotyczące skuteczność i bezpieczeństwo terapii w wielu chorobach, w tym o podłożu autoimmunologicznym (między innymi: chorobie Leśniowskiego-Crohna, stwardnieniu rozsianym), fibromialgii i przewlekłym bólu, nowotworach czy chorobach dermatologicznych. Pomimo braku rejestracji w jakimkolwiek wskazaniu i potrzeby przeprowadzenia rozległych badań dotyczących bezpieczeństwa oraz skuteczności jej stosowania, terapia ta zyskała szerokie grono zwolenników zarówno wśród lekarzy jak i pacjentów i została przyjęta jako alternatywna metoda leczenia off-label.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Hydrodynamika i naprężenia mechaniczne działające na postać leku w farmakopealnym i niekompendialnym badaniu uwalniania

Dla doustnych postaci leku uwolnienie substancji czynnej zachodzi na skutek działania czynników fizykochemicznych i oddziaływań mechanicznych występujących w przewodzie pokarmowym człowieka. Różnorodność i zmienność parametrów organizmu ludzkiego została w ostatnich latach lepiej poznana dzięki zaawansowanym metodom badawczym, które pozwoliły na ilościowe opisanie sił i naprężeń mechanicznych występujących w przewodzie pokarmowym. Do poznania wpływu biorównoważnych czynników na postać leku prowadzi się badania uwalniania, które są podstawowym narzędziem do przedklinicznej prognozy zachowania się formulacji w przewodzie pokarmowym, ale też kontroli jakości produktu i weryfikacji wpływu zmian technologii produkcji na postać leku. Niestety w świetle odkryć dotyczących rzeczywistych warunków, występujących w przewodzie pokarmowym, metody kompendialne zdają się nie odzwierciedlać w pełni biorównoważnych czynników hydrodynamicznych i naprężeń mechanicznych. Jest to przyczyną, dla której wyniki tradycyjnych badań uwalniania często nie wykazują różnic pomiędzy formulacjami, które z kolei znacząco inaczej wypadają w badaniach in vivo. Aby umożliwić wykrycie różnic między formulacjami in vitro, konstruuje się symulatory całego przewodu pokarmowego, bądź wybranych jego aspektów. Są to zaawansowane urządzenia, pozwalające na badanie wpływu na postać leku takich czynników jak gradient pH, naprężenia i siły mechaniczne, dozowanie enzymów trawiennych i wiele innych. Działanie niektórych z tych aparatów pozwala na trafną predykcję zachowania leku w warunkach in vivo, co jest niezastąpioną pomocą podczas prac formulacyjnych. W niniejszym artykule przedstawiono mechaniczne i hydrodynamiczne warunki panujące w przewodzie pokarmowym, omówiono parametry hydrodynamiczne najpopularniejszych aparatów do uwalniania i przedstawiono modele przewodu pokarmowego, wybrane pod kątem realizacji biorównoważnych naprężeń mechanicznych i sił ścinających oraz zgniatających.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Ocena poziomu satysfakcji pacjentów z etykietopiktogramów w aptece pilotażowej

Przedmiot badań: Piktogramy farmaceutyczne są przydatnym narzędziem ułatwiającym zrozumienie informacji medycznej przez pacjentów. Poprzez wzrost wiedzy pacjentów piktogramy farmaceutyczne mogą zwiększać stopień przestrzegania zaleceń terapeutycznych przez pacjentów. Poznanie perspektywy pacjentów jest istotne z uwagi na różnice kulturowe między populacjami, w których stosowane są piktogramy farmaceutyczne. Cel badania: Celem badania było zbadanie perspektywy pacjentów na piktogramy farmaceutyczne w szczególności satysfakcji pacjentów z usługi piktogramów farmaceutycznych dostępnych w aptece ogólnodostępnej. Materiał i metody: Badanie ankietowe zostało przeprowadzone w aptece ogólnodostępnej z udziałem pełnoletnich pacjentów (n=103), którzy otrzymali opakowania produktów leczniczych oznaczone piktogramami farmaceutycznymi. Leki były znakowane przez wykwalifikowany personel apteczny z użyciem oprogramowania komputerowego. W badaniu zastosowano autorski kwestionariusz. Wyniki: Prawie wszyscy badani (96,11%) uznali, że system etykietowania leków może być pomocny w realizacji zaleceń terapeutycznych oraz ułatwić korzystanie z leków, a 84,47% stwierdziło, że piktogramy farmaceutyczne powinny być naklejane na wszystkie leki dyspensowane w aptece. 91,26% respondentów wskazało, że taki system powinien znajdować się w każdej aptece. Zdania, że system etykietowania powinien wchodzić w zakres usługi apteki oraz że powinny być one udostępniane w każdej aptece na żądanie pacjenta były przede wszystkich osoby, dla których ulotki leków były nie zawsze zrozumiałe. Wnioski Piktogramy farmaceutyczne zostały ocenione przez pacjentów pozytywnie. Konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań dotyczących piktogramów farmaceutycznych na liczniejszej grupie pacjentów w celu optymalizacji rozwoju opieki farmaceutycznej w Polsce.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Charakterystyka dostępnych w Polsce suplementów diety zawierających w swoim składzie glutation (GSH)

Glutation (GSH) jest niskocząsteczkowym związkiem tiolowym, który wykazuje szerokie spektrum biologicznej aktywności. Jest ważnym elementem systemu antyoksydacyjnego chroniącego komórki przed skutkami stresu oksydacyjnego. Jako antyoksydant GSH unieczynnia wolne rodniki i reaktywne formy tlenu i azotu, regeneruje inne antyoksydanty np. witaminę C i E, utrzymuje grupy –SH w białkach w stanie zredukowanym, bierze udział w detoksykacji ksenobiotyków. Obniżenie stężenia GSH występuje w wielu schorzeniach. Zwiększenie poziomu GSH w komórkach organizmu jest możliwe poprzez spożywanie składników diety zawierających GSH, czy aminokwasy (szczególnie cysteina) do jego endogennej syntezy oraz suplementację preparatami farmaceutycznymi z GSH. Celem pracy była charakterystyka dostępnych w Polsce suplementów diety zawierających w swoim składzie glutation (GSH). Analizą objęto 39 suplementów z GSH. Ich charakterystyka uwzględnia: miejsce/kraj ich produkcji; typ preparatów (jedno- i wieloskładnikowe); biodostępność zawartego w nich GSH - preparaty w formule liposomowej (lipofilny GSH) i w formule nieliposomowej (nielipofilny GSH); postać farmaceutyczną preparatów oraz zawartość GSH w suplementach. Wśród 39 suplementów z GSH było 24 preparaty jedno- i 15 wieloskładnikowych. Największa liczba suplementów z GSH pochodziła z USA i Wielkiej Brytanii. Wśród suplementów z GSH było: 15 preparatów formuły liposomowej (lipofilnej ), z czego lipofilnych jednoskładnikowych było 12, a wieloskładnikowych 3 oraz 24 preparaty formuły nieliposomowej (nielipofilnej) - 12 jedno- i 12 wieloskładnikowych. Najczęściej występującą postacią farmaceutyczną wśród wszystkich analizowanych suplementów z GSH były kapsułki, żel, płyn i tabletki. W pojedynczej dawce preparatu znajdowało się od 18 mg do 750 mg GSH. Najczęściej znajdowało się 250, 450 i 500 mg GSH . Suplementy jednoskładnikowe najczęściej zawierały 450 mg GSH, natomiast wieloskładnikowe 250 mg GSH.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Witamina C w terapii przeciwnowotworowej? – przegląd danych klinicznych i przedklinicznych

Stosowanie witaminy C w postaci dożylnych infuzji w bardzo wysokich dawkach w ramach alternatywnej terapii nowotworów od wielu lat pozostaje przedmiotem rozlicznych kontrowersji. Jednakże z uwagi na dość powszechny charakter takich praktyk w ramach niniejszego artykułu dokonano przeglądu dostępnych danych klinicznych i przedklinicznych w tym zakresie, próbując znaleźć odpowiedź na pytania dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa kwasu L-askorbinowego w leczeniu chorób onkologicznych. Rozważano między innymi: 1) Czy witamina C wykazuje skuteczność terapeutyczną, na podstawie jakich dowodów i w jakich sytuacjach klinicznych? 2) Jaki jest mechanizm działania witaminy C? 3) Czy stosowanie witaminy C w onkologii jest bezpieczne? 4) Jaki jest wpływ witaminy C na inne, jednocześnie stosowane terapie? Na podstawie analizy dostępnego piśmiennictwa stwierdzono, że choć pewien efekt przeciwnowotworowy tego związku jest możliwy, na co wskazują głównie badania przedkliniczne, to jednak współczesna medycyna wciąż nie dysponuje wiarygodnymi danymi klinicznymi, które mogłyby uzasadnić wprowadzenie witaminy C do konwencjonalnej terapii w onkologii.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Status prawny medycznej marihuany – badanie wiedzy i opinii studentów farmacji

Przedmiot badań: Medyczna marihuana zyskuje obecnie popularność w terapii pacjentów cierpiących na przewlekły ból. Produkty lecznicze zawierające w swoim składzie kannabinoidy są coraz częściej obecne na aptecznych półkach, dlatego przyszli farmaceuci powinni zdobywać niezbędną wiedzę o medycznej marihuanie podczas studiów. Cel badań: Celem niniejszej pracy było zbadanie wiedzy i opinii studentów farmacji w Polsce na temat medycznej marihuany. W badaniu szukano związku między rokiem studiów a poziomem wiedzy studentów. Badanie miało również na celu sprawdzenie, czy istnieje potrzeba dodatkowej edukacji na temat marihuany medycznej na studiach farmaceutycznych. Materiał i metody: Przeprowadzono autorską ankietę, w grupie 132 studentów farmacji ze wszystkich wydziałów farmaceutycznych w Polsce. Wyniki: Analiza obowiązujących przepisów prawnych w Polsce oraz badanie ankietowe pozwalają stwierdzić, że poziom wiedzy studentów na temat marihuany medycznej jest niski, niezależnie od roku studiów. Wnioski: Edukacja o układzie endokannabinoidowym w toku studiów na kierunku farmacja jest znikoma, dlatego istnieje zwiększona potrzeba zawarcia tego tematu w programie studiów farmaceutycznych

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Świat przemysłu farmaceutycznego przed COVID-19

Przedstawiono zagadnienia raportu opracowanego przez Convention on Pharmaceutical Ingredients (CPhI), podsumowującego osiągnięcia przemysłu farmaceutycznego w 2019 r. i prognozującego najważniejsze kierunki jego rozwoju. Oceniono kondycję przemysłu w ujęciu następujących kategorii: potencjał wzrostu, wytwarzanie substancji czynnej, innowacje, konkurencyjność i produkcja form leków. Przedstawiono urządzenie technologiczne wyróżnione nagrodą CPhI Award, jak i wskazano rozwiązania do aplikacji leków cieszące się szczególnym zainteresowaniem pacjentów. Pokrótce omówiono wybrane artykuły poglądowe, dotyczące cyfryzacji przemysłu, trendów w zarządzaniu jakością produkcji, rozwoju globalnego rynku biotechnologicznego.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Identyfikacja obszaru usług świadczonych przez farmaceutę w opiece nad pacjentami z problemami zdrowia psychicznego – uwarunkowania, możliwości sprawowania i potrzeby pacjentów

Głównym sposobem leczenia w przypadku chorób takich jak depresja, choroba afektywna dwubiegunowa i schizofrenia jest farmakoterapia, dlatego też możliwość usługi świadczonej przez farmaceutę w szczególności poprzez wykonywanie przeglądów lekowych, aktywny udział w poprawie przestrzegania zaleceń terapeutycznych oraz współpracy wyspecjalizowanych farmaceutów (ang. psychiatric pharmacist, mental health clinical pharmacist) w ramach interdyscyplinarnego zespołu opieki nad chorym hospitalizowanym, są wykazywane w wielu krajach jako istotne elementy opieki zdrowotnej. W prezentowanym artykule na podstawie dostępnego piśmiennictwa zidentyfikowano potencjalną rolę i opisano rodzaje działań podejmowanych przez farmaceutów jako jednej z grup specjalistów działających na rzecz zdrowia w opiece nad pacjentami z problemami zdrowia psychicznego. Opisano udział farmaceutów w badaniach przesiewowych np. w kierunku depresji, ich rolę w edukacji i dostarczaniu kompleksowych informacji na temat leków pacjentom i innym pracownikom ochrony zdrowia, ich rolę we wzmocnieniu profilaktyki pierwotnej i promocji zdrowia oraz udział w podejmowanych działaniach związanych ze zmianą stylu życia pacjenta. Zwrócono uwagę na miejsce farmaceutów w usługach monitorowania farmakoterapii w celu poprawy przestrzegania zaleceń dotyczących stosowania leków przeciwdepresyjnych oraz na ich udział w ocenie wyników badań laboratoryjnych i analizie przepisywania leków w szpitalach.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Farmakologiczne i niefarmakologiczne metody terapii łuszczycy ze szczególnym uwzględnieniem leków biologicznych

Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną i nawracającą chorobą skóry o charakterze autoimmunologicznym. Na początek, przebieg i nasilenie zmian skórnych wpływają czynniki genetyczne, behawioralne i środowiskowe. Czynnikami prekursorowymi warunkującymi powstawanie zmian łuszczycowych mogą być między innymi: silny stres psychiczny, uraz, ostra infekcja - głównie zakażenia wywołane przez Streptococcus species, zabieg operacyjny, zmiany hormonalne, a także nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, czy zażywanie niektórych leków. W przebiegu łuszczycy obserwuje się na poziomie tkankowym nasiloną proliferację głównie keratynocytów, natomiast molekularnie stwierdza się wzmożoną sekrecję cytokin prozapalnych i adipokin. Celem leczenia łuszczycy jest redukcja zmian klinicznych, wydłużenie remisji, zapobieganie powikłaniom oraz przywrócenie sprawności życiowej i zawodowej chorego. Wybór terapii powinien umożliwiać kontrolę przebiegu choroby, jednocześnie redukując skutki uboczne mogące negatywnie wpływać na życie chorego. Ze względu między innymi na uwarunkowania genetyczne będące podłożem choroby nie jest możliwe całkowite wyleczenie, co skutkuje częstymi nawrotami. W celu oceny stopnia nasilenia zmian łuszczycowych oraz wyboru odpowiedniej terapii stosuje się skale pomiarowe, opierające się głównie na wizualnej ocenie zmian łuszczycowych przez lekarza oraz subiektywnych odczuciach pacjenta. Nie można jednak wykazać jednego słusznego schematu leczenia, a każda terapia powinna być indywidualnie dobierana do chorego. W leczeniu łuszczycy stosuje się: fotochemioterapię PUVA, naświetlanie UVB, fotoprotekcję, glukokortykosteroidy, retinoidy, analogi witaminy D, środki redukujące, środki keratolityczne, środki immunosupresyjne- cyklosporynę, metotreksat i hydroksykarbamid oraz terapię biologiczną oddziałującą na specyficzne mediatory reakcji immunologicznych/zapalnych. Niestety coraz częściej pomimo molekularnie ukierunkowanego leczenia obserwuje się zjawisko lekooporności.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne
Osteoporoza - patofizjologia, objawy, profilaktyka i leczenie

Osteoporoza jest chorobą, która prowadzi do osłabienia struktury kości i zwiększa prawdopodobieństwo złamań, szczególnie w wieku starszym i u kobiet po menopauzie. Wynika ona z nadaktywności resorpcyjnej osteoklastów w stosunku do komórek kościotwórczych. Osteoporoza pozostaje przez wiele lat w stanie utajonym, a objawy występują przy złamaniu, najczęściej kręgu, kości promieniowej lub bliższego końca kości udowej. Choroba występuje u około 38% osób po 50 r.ż, kiedy wchłanianie wapnia w jelitach zachodzi z mniejszą wydajnością, a masa kostna ulega szybszej resorpcji. W wieku pomenopauzalnym obserwuje się niedobór estrogenu, stymulującego aktywność osteoblastów i utrzymującego homeostazę jonów wapnia i fosforu w organizmie. Diagnostyka osteoporozy opiera się głownie na densytometrycznym pomiarze gęstości mineralnej kości (BMD) oraz dodatkowo na kalkulatorze ryzyka złamania w najbliższych 10 latach (FRAX). Dzięki podjęciu działań prewencyjnych, można zapobiec lub spowolnić proces rozpuszczania kości oraz zachować ich odpowiednią twardość i strukturę. Profilaktyka osteoporozy opiera się głównie na zmianie trybu życia oraz diety, która powinna zapewniać odpowiednie spożycie jonów wapnia, magnezu, białka, witaminy D i K2. Najczęściej stosowanymi lekami w farmakoterapii osteoporozy są kwasy bisfosfonowe, obok których dodatkowo stosuje się suplementację wapniem i witaminą D¬3. Innymi współcześnie stosowanymi lekami są denosumab, renalinian strontu, raloksifen i teryparatyd. Mechanizm działania bisfosfonianów zależy od ich struktury, szczególnie długości łańcucha bocznego i obecności atomu azotu w cząsteczce. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie patofizjologii osteoporozy oraz jej objawów, diagnostyki, profilaktyki i sposobów leczenia. Choroba ta ma charakter cywilizacyjny, dlatego niezbędne jest poszerzanie wiedzy na temat zapobiegania jej postępowi oraz leczenia, które podjęte w początkowym stadium chorobowym, przynosi największą korzyść terapeutyczną.

Czasopismo: Farmacja Polska
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne