rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Między działalnością społeczną a wielką polityką. Maria Moczydłowska (1886–1969), najmłodsza posłanka Sejmu Ustawodawczego II RP

Maria Moczydłowska była najmłodszą spośród wszystkich posłanek Sejmu Ustawodawczego i jedną z trzech wybranych z listy narodowej (poza Gabrielą Balicką i Zofią Sokolnicką). Swój sukces wyborczy w dużej mierze zawdzięczała współpracy z księdzem Wacławem Blizińskim - współtwórcą Narodowego Zjednoczenia Ludowego. W swojej działalności dążyła do ponadpartyjnej współpracy posłanek i aktywnie działała na rzecz równouprawnienia kobiet i mężczyzn. Do historii przeszła m.in. jako pierwsza kobieta, która zabrała głos w polskim Sejmie. Była orędowniczką wprowadzenia całkowitej prohibicji. Po zakończeniu kariery politycznej skoncentrowała się na działalności oświatowej.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Zarządzanie działaniami media relations w ramach realizacji polityki informacyjnej organizacji

Celem autora artykułu jest ustalenie zakresu zadań służb media relations funkcjonujących w różnorodnych podmiotach ze sfery życia społecznego i gospodarczego. Analizie podlegał też dobór miejsca ich ulokowania w strukturach organizacyjnych, co wpływa na rangę, sprawność działania i zakres kompetencji. Podjęto również temat opracowywania, znaczenia oraz zgodności z obowiązującym prawem procedur komunikacyjnych przygotowywanych w celu optymalizacji kontaktów organizacji ze środkami masowego przekazu.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Pozycja państw kontynentu afrykańskiego w stosunkach międzynarodowych na początku XXI wieku

Abstrakt: Pozycja państw kontynentu afrykańskiego w stosunkach międzynarodowych na początku XXI wieku
        Celem podjętym w niniejszym artykule jest analiza pozycji państw afrykańskich w stosunkach międzynarodowych na początku XXI wieku, w odniesieniu do krajów położonych zarówno w północnej, jak i południowej części kontynentu. Za najważniejsze czynniki kształtujące tę pozycję w wyznaczonym okresie w obranej perspektywie badawczej uznano: uczestnictwo Afryki w międzynarodowych stosunkach gospodarczych, wyzwania związane z poziomem rozwoju gospodarczo‑społecznego państw, powszechność zjawiska upadania państwa na tym obszarze, poziom integracji regionalnej i subregionalnej oraz zainteresowanie i zaangażowanie podmiotów zewnętrznych w regionie. Determinanty te, jak można stwierdzić, są ze sobą ściśle powiązane.
        Słowa kluczowe: Afryka, stosunki międzynarodowe, państwa najsłabiej rozwinięte, państwa upadłe
         
        Abstract: The position of the states of the African continent in the international relations at the beginning of the 21st century
        The aim of this article is to analyze the position of African countries in the international relations at the beginning of the 21st century, referring to both (northern and southern) parts of the continent. The participation of Africa in the international economic relations, challenges related to the level of economic and social development of the states, the widespread phenomenon of collapsing states, the level of regional and subregional integration as well as the interest and involvement of external entities in the region were considered as the most important factors shaping this position in the selected period. These determinants are also closely related to each other.Key words: Africa, international relations, least developed countries, failed states

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Debaty o pamięci w kontekście relacji polsko‑żydowskich ostatniego stulecia. Rezonans medialny wzajemnych stosunków na tle obchodów 50. rocznicy wydarzeń marca 1968 na łamach tygodników „Polityka” i „Sieci”

Celem podjętym w artykule jest przedstawienie w bardzo ogólnym zarysie stosunków polsko‑żydowskich w latach 1918-2018 oraz ich współczesnego obrazu kształtowanego w ramach dwubiegunowo prowadzonej narracji politycznej, określanej jako heroiczno‑nostalgiczna oraz krytyczna. Postaram się wykazać, że opowieści o wspólnych losach, wywierające wpływ na kształtowanie wizerunku naszego narodu, stały się obecnie kolejną linią ideologicznego podziału społeczeństwa polskiego. Trwa nieustający spór o różnym natężeniu na temat występowania antysemityzmu w dziejach niepodległej Polski, a intensywności nabiera przy okazji przywołujących ten problem bieżących wydarzeń, takich jak np. nowelizacja ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, obchody rocznic wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, powstania w getcie warszawskim, wydarzeń polskiego Marca 1968 roku. W artykule przedstawię punkty sporne w historiografii wspólnych, polsko‑żydowskich, doświadczeń oraz analizę rezonansu medialnego niechlubnych wypadków marcowych, jaki - na łamach tygodników opinii „Polityka” i „Sieci” - powstał wiosną 2018 roku przy okazji obchodów 50. rocznicy tych wydarzeń.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Petycje w miastach na prawach powiatu województwa śląskiego

Niniejszy artykuł traktuje o tym, w jaki sposób miasta na prawach powiatu województwa śląskiego postępują z petycjami obywateli. Od czasu wejścia w życie Ustawy o petycjach do chwili wejścia w życie rozporządzenia o ochronie danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (tzw. RODO) do władz 19 miast złożono 300 petycji. Analiza danych pozwala dojść do wniosku, że nie ma jednolitej praktyki postępowania wobec tychże spraw. Każdy podmiot inaczej podchodzi do kwestii procedowania petycji - część wykonuje swoje zadania wzorowo, stanowiąc przykład proobywatelskiej postawy, część ogranicza się do ustawowego minimum, a cześć nie wypełnia większości ustawowych zobowiązań. Artykuł zawiera również wnioski z przeprowadzonych badań dotyczące ustanowienia ogólnowojewódzkiej praktyki postępowania z petycjami, a także zalecenia nowelizacji Ustawy o petycjach w pewnych jej obszarach.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Przeobrażenia systemu międzynarodowego w Ameryce Łacińskiej w drugiej dekadzie XXI wieku

Abstrakt: Przeobrażenia systemu międzynarodowego w Ameryce Łacińskiej w drugiej dekadzie XXI wieku
        Od momentu zakończenia zimnej wojny i rozpadu dwublokowego podziału świata w Ameryce Łacińskiej następowały istotne przemiany o charakterze politycznym, gospodarczym i społecznym. Państwa latynoamerykańskie rozpoczęły w latach dziewięćdziesiątych XX wieku proces przeobrażeń systemowych, a także przeprowadziły liczne reformy gospodarcze, które korzystnie i skutecznie wpłynęły na wzrost znaczenia tych państw w stosunkach międzynarodowych. Brazylia - największe państwo Ameryki Południowej - odgrywa rolę mocarstwa regionalnego, a także zaliczana jest do mocarstw wschodzących. W pierwszej dekadzie i połowie drugiej dekady XXI wieku do miana coraz bardziej liczących się rynków w międzynarodowych stosunkach politycznych i gospodarczych aspirują także inne kraje regionu Ameryki Łacińskiej, jak na przykład: Chile, Meksyk czy - w regionie Ameryki Środkowej - Panama. Współpracę z państwami Ameryki Łacińskiej intensyfikują nie tylko tradycyjni partnerzy tego regionu, jak USA, Rosja, Niemcy, Hiszpania czy Włochy, ale także rozwijające się gospodarki azjatyckie, jak Chiny, Indie czy Singapur.
        Słowa kluczowe: Ameryka Łacińska, stosunki międzynarodowe w XXI wieku, ewolucja systemu międzynarodowego, BRIC
         
        Abstract: Transformation of the international system in Latin America in the second decade of the 21st century
        Since the end of the Cold War division of the world in Latin America there have been significant changes of political, economic and social nature. The Latin American countries began the process of systemic transformations in the 1990s, and also carried out a number of economic reforms that positively and efficiently influenced the growth of their importance in the international relations. Brazil - the largest South American country is considered an emerging power and acts as a regional power. In the first and the second decades of the 21st century however, also other Latin American countries, such as Chile and Mexico or in Central America - Panama, aspire to become increasingly important markets in international economic relations. Cooperation with Latin American countries is intensified not only by traditional partners of the region, such as the USA, Russia, Germany, Spain or Italy, but also by developing Asian economies, such as China, India and Singapore.
        Key words: Latin America, international relations in the 21st century, evolution of the international system, BRIC

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Operacja w obronie jezydów w 2014 roku: od interwencji na zaproszenie do interwencji humanitarnej i odpowiedzialności za ochronę?

W artykule przedstawiona jest interwencja w obronie jezydów zapoczątkowana w sierpniu 2014 roku w północnym Iraku. Podmiotem operacji były przede wszystkim Stany Zjednoczone dysponujące zgodą irackiego rządu na prowadzenie działań zbrojnych na rzecz integralności terytorialnej oraz ochrony obywateli Iraku. Autor artykułu dowodzi, że w operacji w obronie jezydów, wbrew powszechnym przekonaniom, można odnaleźć znacznie więcej elementów interwencji humanitarnej niż odpowiedzialności za ochronę. W tym celu poszczególne komponenty operacji w obronie jezydów zostały zaprezentowane przez pryzmat koncepcji interwencji humanitarnej i odpowiedzialności za ochronę.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
George W. Bush: Decision Points New York: Random House Large in association with Crown Publishers, 2010, ss. 768

Recenzowana publikacja - zadedykowana przez Autora żonie i córkom - podzielona została na krótki wstęp, czternaście rozdziałów, skromnych rozmiarów epilog, część poświęconą podziękowaniom oraz wyrazom wdzięczności dla osób, które przyczyniły się do jej powstania, a także osobowo‑rzeczowy indeks oraz półstronnicową notkę, której tytuł - About the Author - mógłby sugerować poświęcenie jej sylwetce byłego prezydenta USA, lecz faktycznie przybliżona działalność „The George W. Bush Presidential Center”.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Kierunki ewolucji europejskiego systemu międzynarodowego w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku

Abstrakt: Kierunki ewolucji europejskiego systemu międzynarodowego w pierwszej i drugiej dekadzie XXI wieku
        Celem podjętym w artykule jest wskazanie głównych, według autora, tendencji ewolucji systemu międzynarodowego w Europie w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku. Autor omawia najważniejsze tendencje obserwowane w polityce zagranicznej wybranych krajów, które odgrywają rolę mocarstw międzynarodowych. Analizuje dwustronne i wielostronne relacje tych krajów, ewolucję ich pozycji na arenie międzynarodowej oraz tendencje obserwowane w Unii Europejskiej (UE) i NATO. W swojej analizie autor podkreśla następujące aspekty tendencji w ewolucji europejskiego systemu międzynarodowego: utrzymanie kilku stref bezpieczeństwa; proces rozszerzenia NATO i ewolucja jego funkcji oraz strategii; ewolucja europejskiej mapy politycznej; nasilenie się tendencji dezintegracyjnych w UE (w połączeniu z kilkoma kryzysami); zaostrzenie geopolitycznej rywalizacji krajów na obszarze postradzieckim (głównie na Ukrainie) oraz wzrost pozycji Niemiec i Rosji jako sił międzynarodowych.
         
        Słowa kluczowe: system międzynarodowy, układ sił, mocarstwa, Unia Europejska, NATO, Niemcy, Federacja Rosyjska
        
        Abstract: Directions of international system evolution in the first two decades of 21st century
        The objective of the paper is to indicate the main, according to the author, tendencies in evolution of international system in Europe in the first two decades of 21st century. The author elaborates on the most important tendencies observed in foreign policies of selected countries, which fulfill the role of international powers. He analyses their bilateral and multilateral relations, evolution of their positions on the international arena and the tendencies observed in the European Union (EU) and NATO. In his analysis, the author emphasizes the following aspects of tendencies in the evolution of the European international system: maintenance of a few security zones; NATO enlargement process and the evolution of its functions and strategy; evolution of the European political map; increase of disintegration tendencies in the EU (concomitance of a few crises); exacerbation of geopolitical rivalry of countries in the post-Soviet area (mainly in Ukraine) and the growth of Germany and Russia as international powers.Key words: international system, balance of power, powers, European Union, NATO, Germany, Russian Federation

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Prawno-instytucjonalny wymiar podmiotowości politycznej mniejszości etnicznych w Republice Kosowa

Abstrakt: Prawno-instytucjonalny wymiar podmiotowości politycznej mniejszości etnicznych w Republice Kosowa
        Celem podjętym w artykule jest prezentacja prawno‑instytucjonalnego obrazu roli mniejszości etnicznych w ustroju konstytucyjnym Republiki Kosowa. Analizie poddane zostaną instytucjonalne formy partycypacji politycznej w kontekście uwarunkowań formalno-prawnych, a na podstawie oceny ich efektywności, podjęta zostanie próba określenia potencjalnych kierunków modyfikacji systemu politycznego.
        Słowa kluczowe: Kosowo, mniejszości narodowe, Bałkany, niepodległość, suwerenność
          
        Abstract: Legal and institutional dimension of ethnic minorities’ political subjectivity in Republic of Kosovo
        The working paper concerns the role of the ethnic minorities in the constitutional system in the Republic of Kosovo. There is an analysis of their political participation and based on these conclusions shall be made on potentiality of changing the political system upon them.
        Key words: Kosovo, national minorities,Balkans, independence sovereignty

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Anglicanorum Coetibus jako instrument restytucji wpływów Kościoła katolickiego w Anglii i Walii

Abstrakt: Anglicanorum Coetibus jako instrument restytucji wpływów Kościoła katolickiego w Anglii i Walii
        Ogłoszona w listopadzie 2009 roku konstytucja apostolska Anglicanorum Coetibus została wydana w odpowiedzi na wielokrotne i usilne prośby „licznych grup anglikanów” pragnących przystąpić do pełnej komunii z Kościołem katolickim. Łączy ona wizje ruchu ekumenicznego zawarte w encyklice Mortalium Animos i konstytucji Lumen gentium, z założeniem o możliwości zachowania przez grupy konwertytów fragmentów tradycji anglikańskiej, pod warunkiem podporządkowania swojej formacji duchowej ogólnym normom obowiązującym w Kościele katolickim. W ten sposób zamiast ewangelizacji „siłowej”, polegającej na dopasowaniu wszystkich elementów chrześcijańskiej układanki do katolickiego wzorca, prowadzona jest ewangelizacja „dobrowolna”, tj. oparta na inicjatywach oddolnych, poszanowaniu tradycji innych wspólnot chrześcijańskich oraz dyskretnym sygnalizowaniu prymatu Stolicy Apostolskiej.
        Słowa kluczowe: katolicyzm, anglikanizm, Kościół Katolicki, papież Benedykt XVI, Wielka Brytania
          
        Abstract: Anglicanorum Coetibus as an instrument of the Catholic Church influences restitution in England and Wales
        The Apostolic Constitution of Pope Benedict XVI Anglicanorum Coetibus was promulgated in November 2009 as answer for repeated and insistent petitions of “groups of Anglicans” who desired to stay into the full communion with the Catholic Church. It united two visions of ecumenism movement which contented in the encyclic Mortalium Animos and the constitution Lumen gentium by forecasting for groups of converts possibility of preserving elements of their Anglican tradition under condition of subordinate their spiritual construction to norms obligatory in the Catholic Church. Instead of “power” evangelization based on adjusting all elements of the Christian puzzle to the Catholic pattern, there is realizing “free” evange lization based on down initiatives, respect for other Christians communities’ tradition and discreet signalizing of the Holy See primacy.
        Key words: Catholicism, Anglicanism, Catholic Church, pope Benedict XVI, United Kingdom

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Nowożytność i chaos współczesności. Koncepcja „nowej nauki polityki” w ujęciu Erica Voegelina

Abstrakt: Nowożytność i chaos współczesności. Koncepcja „nowej nauki polityki” w ujęciu Erica Voegelina
        Jednym z głównych problemów współczesności jest kwestia odpowiedzi na pytanie o status świata wartości. W kontekście totalitaryzmów XX wieku jest to zagadnienie fundamentalne. I w tę problematykę wpisuje się myśl Erica Voegelina. Wedle autora Nowej nauki polityki nowożytność, będąca negacją idei myśli starożytnej (Platon) i chrześcijaństwa, to świat gnozy. Gnoza to przekonanie, iż człowiek jest w stanie zorganizować życie zbiorowe własnymi siłami, poza światem obiektywnych wartości. Taki sposób myślenia, wedle Voegelina, dały historyczne zło; faszyzm, komunizm oraz liberalizm. Nowa nauka polityki ma polegać na nawiązaniu do myśli przednowożytnej. Stanowisko Voegelina to istotny głos w debacie nad chaosem aksjologicznym, jaki ma miejsce we współczesnej cywilizacji i kulturze.
        Słowa kluczowe: nowożytność, chaos, „nowej nauki polityki”, świat wartości, Eric Voegelin
          
        Abstract: Modern era and the chaos of the present day. The concept of “new science of politics” in terms of Eric Voegelin
        One of the main problems of the present day is answering the question about the status of the values of the world. In the context of the 20th century totalitarianisms’ it is a fundamental issue. Eric Voegelin’s idea has been enrolled in this range of problems. According to the author of the The New Science of Politics, the modern era, denying the ideas of the ancient thought (Plato) and Christianity, is the world of gnosis. Gnosis is the belief that man is able to organize collective life on his own, outside the world of objective values. This way of thinking, according to Voegelin, gave historical evil: fascism, communism and liberalism. The New Science of Politics is to rely on reference to the thoughts of pre-modern era. Voegelin’s position is an important voice in the debate over the axiological chaos that takes place in the contemporary civilization and culture.Key words: modern era, chaos, “new science of politics”, values of the world, Eric Voegelin

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Legitymizacja i alternacja władzy na Węgrzech

Abstrakt: Legitymizacja i alternacja władzy na Węgrzech
        W artykule dokonano analizy zjawiska legitymizacji władzy na Węgrzech w okresie reżimu niedemokratycznego oraz procesu demokratyzacji. Pierwsza część tekstu prezentuje synchroniczny proces legitymizacji władzy komunistycznej w wymiarze dwuetapowym (po 1948 r. i 1956 r.). Jeżeli chodzi o proces demokratyzacji, to po a) 1990 roku najpierw powstał dwubiegunowy model rywalizacji o władzę, w którym główne pozycje zajęły dawne ugrupowania opozycyjne: MDF i SZDSZ; b) po 1994 roku powstał model dwubiegunowej alternacji władzy opierający się na przejmowaniu rządów na Węgrzech przez MSZP lub Fidesz; c) od 2010 roku mamy do czynienia z umacnianiem się prawicowego Fidesz.
        Słowa kluczowe: legityzmizacja władzy, alternacja władzy, Węgry
          
        Abstract: The legitimization and alternation of political power in Hungary
        The article presents the analysis of the legitimization of political power phenomenon in Hungary in the two periods: the nondemocratic communist regime and the process of democratization. The first part of the article shows synchronic non-democratic consolidation of communist power after 1948 and 1956. The second part focuses on the process of democratization and consists of three main periods: a) after 1990 while bipolar party division was set up: conservative government led by MDF and liberal opposition with SzDSz and Fidesz; b) after 1994 while new bipolar party division emerged: social-liberal coalition with MSzP and SzDSz and conservative camp with Fidesz, MDF, KDNP, c) after 2010 when Fidesz totally overwhelmed whole party and political system.
        Key words: legitimization of political power, alternation of political power, Hungary

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Afaf Lutfi as Sajjid Marsot: Historia Egiptu Od podboju arabskiego do czasów współczesnych Przeł. Z. Landowski, Warszawa: Książka i Wiedza, 2009, ss. 208

Autorka w Historii Egiptu. Od podboju arabskiego do czasów współczesnych ukazuje więc, jak na przestrzeni dziesiątków lat Egipcjanie widzieli główne wyzwania dla ich państwa, związane z zachodzącymi przemianami społeczno‑ekonomiczno‑politycznymi, powstaniem i upadkiem Imperium Osmańskiego, rozkwitem tendencji fundamentalistycznych i nawoływaniem do powrotu do źródeł islamu, działalnością Stowarzyszenia Braci Muzułmanów i delegalizacją tego ugrupowania, kształtowaniem się nowożytnego państwa egipskiego, jego funkcjonowania w okresie zimnej wojny i rywalizacji dwóch supermocarstw - USA i ZSRR - o pozyskanie go jako sojusznika, a w końcu procesem globalizacji, amerykanizacji świata, końcem zimnej wojny i skutkami tych zjawisk dla państwowości Egiptu, jego gospodarki, polityki, społeczeństwa, a nawet dla ruchów fundamentalistycznych działających w Egipcie. Obrazuje również kwestie związane z islamem i sytuacją kobiet w Egipcie na przestrzeni wieków, wokół których to kwestii narosło przez lata wiele mitów i nieporozumień.

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne