rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowe wyzwania stojące przed Radą Europy w obszarze działań antykorupcyjnych

Niniejszy artykuł poświęcony jest problematyce wkładu Rady Europy w stworzenie spójnego systemu standardów w obszarze walki z korupcją i mechanizmu ich monitorowania. Dokonano analizy dorobku Rady Europy: konwencji i rezolucji oraz licznych raportów i opracowań w zakresie walki z korupcją. Zwrócono również uwagę na współpracę Rady Europy z innymi organizacjami międzynarodowymi celem wypracowania wspólnych standardów.

Czasopismo: Krakowskie Studia Międzynarodowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ochrona praw człowieka w stanach globalnego zagrożenia – analiza na przykładzie pandemii COVID-19

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza dopuszczalnych mechanizmów ograniczania praw i wolności obywatelskich zarówno w wymiarze międzynarodowym, jak też na podstawie prawa polskiego – w stanach globalnego zagrożenia, na przykładzie pandemii COVID-19. W artykule wskazano konkretne przykłady działań legislacyjnych poczynionych przez polskiego ustawodawcę w czasie pandemii COVID-19.

Czasopismo: Krakowskie Studia Międzynarodowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
The Science of Polish Verse (?). Rzecz o teorii notacji poetyckiej Sidneya Laniera w kontekście współczesnych kulturowych teorii literatury

W artykule zaprezentowano koncepcję teoretycznoliteracką wypracowaną przez Sidneya Laniera w drugiej połowie XIX wieku w Ameryce. Przedstawiono założenia teorii notacji poetyckiej, rytmu pierwotnego i wtórnego oraz powiązania literatury z krajobrazem społecznym, czyli zagadnienia opisane przez Amerykanina w pismach The Science of English Verse oraz The English Novel. Rozważania zostały objęte ramą refleksji nad sposobem kształtowania współczesnego literaturoznawstwa kulturowego.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
"Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego jako prefiguracja współczesnej powieści ekologicznej

W artykule podjęto próbę odczytania powieści Żeromskiego jako zapowiedzi współczesnej powieści ekologicznej. Zielone czytanie twórczości pisarza kieruje uwagę czytelników na pozaludzkie formy życia, wprowadzając alternatywną optykę opisu rzeczywistości. Historia Tomasza Judyma splata się z historią świata przyrody. Wędrując po Paryżu, Warszawie, Cisy i Zagłębiu bohater dostrzega symptomy świadczące o postępującej degradacji środowiska naturalnego. Jako jeden z nielicznych bohaterów dostrzega destrukcyjny wpływ przemysłu na środowisko naturalne. Judym odchodzi od perspektywy antropocentrycznej na rzecz biocentrycznej,  co czyni go bardziej wrażliwym na cierpienie innych, rozumianych tu jako nieludzkich mieszkańców Ziemi. Natura jest samoregulującym się żywym organizmem, potężnym żywiołem, którego kontemplacja może zarówno zachwycać, jak i przerażać. Ludzie bezdomni antycypują współczesne myślenie ekologiczne, które domaga się racjonalnego wykorzystania dóbr ziemskich.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Literacka rama wydawnicza w edycji dzieła Malchera Piotrkowity pt. Przeciw morowemu powietrzu przestroga

W artykule refleksją badawczą objęto tytulaturę, stemmat, list dedykacyjny oraz przedmowę do czytelnika, składające się na literacką ramę wydawniczą jedynego znanego dzisiaj dzieła Malchera Piotrkowity, nadwornego lekarza Jana Kostki, wojewody sandomierskiego. Przeciw morowemu powietrzu przestroga, wydana po 5 stycznia 1579 roku, doszła do naszych czasów w unikacie, należącym do zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie/ Muzeum Książąt Czartoryskich. Książka Piotrkowity nie stała się dotąd obiektem szczegółowych studiów, choć wedle mniemania autora stanowiła pierwszy kompleksowy poradnik na czas zarazy, zredagowany w języku narodowym przez Polaka.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Metodologia śledztwa w poszukiwaniu biografii Jerzego Siewierskiego

Historia literatury, podobnie jak ludzka pamięć, bywa tak wybiórcza, jak i zawodna, co oznacza, że w mroku niepamięci znika wielu twórców każdej epoki. Zadaniem badacza bywa przywracanie pamięci o tych, których twórczość uzna za wartościową lub na tyle ciekawą, aby zechcieć się nad postacią pisarza pochylić. Niniejszy tekst traktuje o Jerzym Siewierskim, mocno zapomnianym pisarzu powojennej Polski i cichym współtwórcy sztandarowego czasopisma „Współczesność”, a jego celem jest próba odtworzenia biografii warszawskiego literata.
Ta praca nad przywracaniem Siewierskiego odbywa się za pomocą metod bliskich czytelnikom powieści kryminalnych – wszak z nich przede wszystkim zasłynął w PRL sam pisarz. Badane są więc ślady archiwalne, a więc ślady, które sam twórca po sobie pozostawił oraz te, które pozostały po nim bez udziału jego woli. Równolegle do badań nad archiwaliami toczą się „przesłuchania” świadków, czyli osób, które Siewierskiego znały i pamiętają, zwłaszcza zaś rozmowy z jego najbliższymi.
Z rozmów tych wyłania się postać przewrotna, inteligenta, a zarazem ciekawa – jednocześnie znacząca i pozostająca w cieniu wielkich rewolt. Co ciekawe, pewne elementy autokreacji pisarza pozwalają szukać subtelnych konotacji z ojcem powieści detektywistycznej, czyli Arthurem Conanem Doylem.
Poczynione obserwacje wydają się o tyle interesujące i wartościowe dla badań literackich, że Jerzemu Siewierskiemu nie poświęcono dotąd żadnego pełnego opracowania, a większość informacji o pisarzu pochodzi z rodzinnych archiwów Siewierskich, rozmów z jego bliskimi oraz pozostawionych przez pisarza pamiątek.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Uwagi o podróży Juliana Ursyna Niemcewicza po Litwie w 1819 roku

W 1819 roku Julian Ursyn Niemcewicz wybrał się w podróż po Litwie. Była to szósta z jego wędrówek historycznych. Swoje obserwacje stanu Litwy autor uogólnia w tezie: „Ileż niebezpiecznych,  zaraźliwych chorób toczy tę część politycznego ciała ojczyzny naszej!”. Metafora zarazy zostaje rozwinięta w dalszym wywodzie. Niemcewicz opisuje „epidemie” niszczące społeczeństwo i państwo, powodujące skutki równie lub bardziej niebezpieczne niż widoczne na pierwszy rzut oka straty materialne. Wskazuje „zarazy” będące efektem politycznego ucisku i przemocy władzy, na różnych płaszczyznach życia społecznego, jak również niepożądane zmiany zależne od woli człowieka, poddającego się destruktywnym wpływom.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Czarna śmierć i lekcja życia – dwie odsłony

W artykule poddano analizie sposób wykorzystania motywu zarazy przez dwóch toskańskich autorów: sławnego Boccaccia i żyjącego niewiele później, zapomnianego Sercambiego.z Lukki. Podobne wydarzenia rozumiane i wykorzystywane są w diametralnie odmienny sposób.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Chorobotwórcza moc komet. O poszukiwaniu przyczyn morów w piśmiennictwie staropolskim

Szybko szerzące się i siejące spustoszenie zarazy nie były w dawnej Polsce rzadkością. Ówczesna wiedza medyczna nie potrafiła właściwie wytłumaczyć natury chorób zakaźnych i sposobu ich przenoszenia się, więc pojawiało się wiele różnych teorii objaśniających ich przyczyny. Niektórzy podejrzewali wrogów i niewiernych o zatruwanie powietrza i wody, inni wybuch epidemii przypisywali bożemu gniewowi bądź niefortunnemu układowi ciał niebieskich zwiastującemu nieszczęście. Najbardziej zgubne skutki przypisywano kometom; pojawienie się komety odczytywano bądź to jako znak, bądź jako przyczynę nadciągających katastrof, pośród których poza morowym powietrzem wymieniano trzęsienia ziemi, królewskie zgony, wojny i zamieszki. Astrologiczne wyjaśnienie plag okazało się niezwykle trwałe i stało się powszechnynie występującym motywem piśmiennictwa temu problemowi poświęconego, co nie znaczy, że było akceptowane bez zastrzeżeń.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Morowe powietrze w perspektywie uniwersalnej: Kronika, to jest historyja świata (1564) Marcina Bielskiego

Artykuł dotyczy informacji o epidemiach zawartych w Kronice, to jest historyi świata (1564) Marcina Bielskiego. Rozważono następujące zagadnienia: zasięgi epidemii, ich przyczyny, metodę terapii, metafory infekcji, narracyjne formy powiadomień i ich modalności.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
"Parthenopea lues", czyli o ostatecznym rozstaniu z Lidią. Glosa do elegii III 17 Jana Kochanowskiego

Autor wskazuje i poddaje analizie wszystkie pojawiające się w twórczości Jana Kochanowskiego wzmianki o Neapolu i Kampanii, które odwiedzić miał  okazję poeta w 1555 r. Jednym z takich przypadków jest pojawiające się w łacińskiej elegii III 17 sformułowanie"Parthenopea lues", które stanowi peryfrastyczne określenie syfilisu, choroby, jaka w czasach Kochanowskiego doprowadziła do śmierci wielu Europejczyków. Wzmianka ta wchodzi w obręb rozbudowanej tyrady wymierzonej w niewymienioną z imienia kobietę, która - zgodnie z żarliwie wypowiadanymi życzeniami podmiotu mówiącego - zapłacić ma srogą cenę za swe występki przeciwko miłości. A ostatnią, i najdotkliwszą z kar, jakie przyjdzie jej znieść przed finalnym pochłonięciem jej przez Tartar, ma być właśnie "morbus gallicus". W artykule rozważa się kwestię identyfikacji kobiecej protagonistki wiersza, biorąc pod uwagę istniejące na ten temat hipotezy. Opatruje się też komentarzem stosowny, poświęcony kile, passus elegii, zwracając uwagę a to na nieco osobliwe miano, jakie przydaje jej poeta, a to na wiedzę z zaskresu syfilitologii, którą dzieli się z czytelnikiem.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Janowe wyrażenie „Jednorodzony w łonie Ojca” (J 1,18) w kontekście Targumu Neofiti 1

Ewangelia Janowa jest ściśle związana ze środowiskiem judeochrześcijańskim, gdzie obecne były idee teologiczne zawarte w targumach. Jednym z nich jest Targum Neofiti 1, który używa specyficznych wyrażeń na określenie Boga. Są to: Memra (Słowo), Jekara (Chwała) i Szekina (Obecność). Te sformułowania opisują Boga, są jakby Jego innym imieniem, ale można zauważyć, że są w pewnym oddzieleniu od Niego. To przekonanie widoczne jest również w Ewangelii Janowej. Tak jak „Jednorodzony” będący w łonie Ojca jest Kimś odrębnym od osoby Ojca, tak też zauważalna jest ta ścisła i nierozerwalna więź wyrażona poprzez obraz przebywania w łonie Ojca (J 1,18). Niniejszy artykuł ukazuje znaczenie wyrażenia „Jednorodzony w łonie Ojca” w kontekście biblijnym i targumicznym. Pozwala to na głębsze wniknięcie w sens omawianego wyrażenia, jak i idei ojcostwa Boga ukazanego na kartach czwartej Ewangelii.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Obrazy, funkcje i znaczenie kobiet w Apokalipsie Jana

Do grona głównych bohaterów Janowej Apokalipsy należą kobiety. Ich obrazy, funkcje i znaczenie w tekście wizjonera z Patmos stanowią przedmiot niniejszego studium w ujęciu synchronicznym. Autor artykułu wykazuje, że horyzont egzegetycznych dociekań, oprócz występujących w Księdze Objawienia rzeczowników γυνή (kobieta, żona) oraz νύμφη (panna młoda, oblubienica), poszerza użycie skontrastowanych elementów symboliki kobiecej i metaforyki małżeńskiej. Popularnym motywom ze styku judaizmu i świata grecko-rzymskiego Jan nadał nowe znaczenie. Budują one obraz upersonifikowanego Kościoła, który walczy z upostaciowionym złem i triumfuje jako Oblubienica Baranka.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Obecność eucharystyczna a uobecnienie Chrystusa w słowie Bożym. Studium inspirowane poglądami Roberta Sokolowskiego

Robert Sokolowski pisał, że biblijne słowa uaktywniają obecność Boga. Czy można jednak mówić o sakramentalności słowa analogicznej do samego sakramentu? W artykule zebrano refleksje na temat „uobecnienia” słowa Bożego intra mysteriorum celebrationem. Kwestia ta wiąże się z tematem związku przeszłości z teraźniejszością w Eucharystii, którym zajmował się Sokolowski. W artykule zrekapitulowano poglądy filozofa dotyczące obecności eucharystycznej, w dialogu z którym dokonano następnie namysłu nad obecnością Chrystusa w słowie Bożym. Z „paschalnocentryczności” Pisma Świętego wynika jakiegoś rodzaju uobecnienie antycypacyjnego wydania się Boga w wydarzeniach zaświadczonych w natchnionych tekstach. Liturgia słowa musi prowadzić do kulminacyjnego wydarzenia Paschy i jego sakramentalnego uobecnienia. Nie może być mowy o „dwóch obecnościach” Pana w czasie Mszy Świętej. Słowa ustanowienia z Ostatniej Wieczerzy pełnią rolę w aktualizacji Paschy, zaś natchnione słowa nie są w taki sam sposób słowami „ustanawiającymi”. Dopiero w ich wewnętrznym ukierunkowaniu prowadzą do misterium Chrystusa obecnego w Najświętszym Sakramencie.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Epidemie dalekie i bliskie: mór pod piramidami i w wiejskiej chacie w XVI wieku – Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Peregrynacyja do Ziemi Świętej… i Victoria deorum Sebastiana Fabiana Klonowica – konwencje opisu na tle literatury klasycznej

Artykuł ma na celu ukazanie swoistości spojrzenia na temat przebiegu epidemii podjęty w dwu dziełach staropolskich Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Peregrynacyi do Ziemi Świętej… i Victoria deorum  Sebastiana Fabiana Klonowica na tle opisów Tukidydesa, Lukrecjusza, Owidiusza i Boccacia. Jako kontekst przywołane zostały relacje Homera i Wergiliusza. Elementy składające się na konwencję to np.: opis objawów, próby leczenia, bezsilność medyków, masowa śmierć ludności, konsekwencje rozwarstwienia społecznego w czasie zarazy, wzmożenie kultu religijnego lub ucieczka w hedonistyczne użycie życia, rozluźnienie zasad moralnych, migracje ludności, upadek rodów, zanik szacunku dla zwłok i zbiorowe pochówki. Radziwiłł opisuje z odległej perspektywy kilkuletnią dynamikę rozwoju epidemii w znacznej mierze pomijając konwencje, Klonowic koncentruje się na jej przebiegu wśród warstw uboższych, częściowo tylko podejmując znane wątki. Nawiązując do tradycji literackiej wprowadza nowe.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Emila Ciorana filozofia człowieka

Praca stanowi krytyczne omówienie książki Mateusza Rury zatytułowanej Podmiot w filozofii Emila Ciorana (Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019). Celem naszym jest przybliżenie zasadniczych tez stawianych przez autora oraz zaproszenie do namysłu nad filozofią Ciorana.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dzielnica, ale jaka?  Kilka uwag o epitetach określających getto warszawskie

Tekst jest próbą zaprezentowania i przeanalizowania językowego uniwersum związanego z nazywaniem i/lub określaniem cech getta warszawskiego, czyli żydowskiej dzielnicy zamkniętej w Warszawie, stworzonej przez Niemców w 1940 roku dla ponad czterech setek tysięcy Żydów. Najczęstszym określeniem zastępującym słowo „getto” było sformułowanie „żydowska dzielnica mieszkaniowa”, które było bezpośrednim tłumaczeniem niemieckiego terminu „Jüdischer Wohnbezirk”, oficjalnie używanego na określenie tego obszaru. Zbiór innych epitetów towarzyszących słowu „dzielnica”, odnaleziony w źródłach historycznych, zarówno pochodzenia żydowskiego, jak i polskiego, powstałych w czasie wojny lub wiele lat po jej zakończeniu, pokazuje stosunek mówiącego do tego nowego rozwiązania topograficznego, które nie tylko podzieliło miasto, ale także napiętnowało i fizycznie odseparowało jego mieszkańców.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wieloimienna kraina wygnania Edwarda Zymana

Artykuł jest próbą omówienia najważniejszych kwestii poruszonych w pracy Światy poetyckie Edwarda Zymana, pod redakcją Mariana Kisiela i Bożeny Szałasty-Rogowskiej. Autor przypomina sylwetkę twórczą Edwarda Zymana – poety, prozaika, publicysty i krytyka literackiego, a następnie krótko omawia zawarte w książce artykuły. Przywołanie nowych kontekstów pozwala na reinterpretację twórczości Zymana i wzbogaca badania nad polską literaturą emigracyjną.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Podmioty moralności. Studium porównawcze opowieści o mordercach (African Psycho Alaina Mabanckou i American Psycho Breta Eastona Ellisa)

Artykuł stanowi komparatystyczne studium dwóch morderców, bohaterów powieści African Psycho (2003) autorstwa Alaina Mabanckou i American Psycho (1991) Breta Eastona Ellisa. Frankofońska literatura afrykańska staje się dyskursywnym polem dla dyskusji nad rezultatami kolonialnej opresji i warunkami, pod wpływem których przekształcają się współczesne zdekolonizowane społeczeństwa. Celem tego studium nad powieścią African Psycho jest ukazanie związku między manifestacjami przemocy fizycznej i przemocy ekonomicznej, co stanowi przypomnienie o kolonialnej historii Republiki Konga. Porównanie dwóch powieści dotyczy ponadto refleksji nad zdolnością ich głównych bohaterów do bycia podmiotami sądów o charakterze moralnym. Ich szczególna psychiczna kondycja (nieciągłość biografii, izolacja, pragnienie zła) jest oznaką odpodmiotowienia. Stąd ich zdolność do samozrozumienia i etycznej odpowiedzialności są poddane w wątpliwość. Metodologiczną podstawę niniejszego studium stanowią metody studiów komparatystycznych, zagadnienia etyki (Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, Michail Bachtin, Zygmunt Bauman) i teoria postkolonialna (Frantz Fanon, Achille Mbembe).

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Biblijne podstawy eklezjalnej duchowości communio

Proces sekularyzacji i relatywizacji życia współczesnego człowieka dotyka wierzących w ich doświadczeniu Kościoła. Jednocześnie zauważalne jest zainteresowanie duchowością, ale często o charakterze zindywidualizowanym i pozaeklezjalnym. Stąd wynika konieczność refleksji nad właściwym rozumieniem tożsamości i misji Kościoła. Adekwatnym pojęciem dla opisania tej tożsamości jest communio. Artykuł wyjaśnia właściwe jego rozumienie w kluczu biblijnym ze względu na wieloznaczność, która występuje w publikacjach z zakresu teologii, a także w naukach pozateologicznych. Szczególnego znaczenia nabiera ono na gruncie teologii duchowości, określając charakter jedności pomiędzy Bogiem a człowiekiem. Analiza Starego Testamentu odsłania istotne aspekty komunijne wynikające z Przymierza. Analiza Nowego Testamentu wskazuje zaś, że w Jezusie Chrystusie dokonała się pełnia komunijnego zjednoczenia, która znajduje swoją kontynuację w Kościele. Z tego względu duchowość chrześcijanina musi być interpersonalna, chrystocentryczna, chrystoformiczna oraz eklezjalna. Ten proces kształtuje życie moralne, znajdujące swoje odzwierciedlenie w życiu indywidualnym, społecznym, ekonomicznym, a nawet politycznym.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nauczanie papieża Franciszka o synodalności w kontekście współczesnej refleksji teologicznej i ekumenicznej

Artykuł podejmuje temat eklezjologii Kościoła lokalnego i synodalności. Oba tematy są obecne w teologii katolickiej od czasów Soboru Watykańskiego, który położył fundament pod eklezjologię Kościoła lokalnego/partykularnego, kolegialność biskupów i synodalność. Eklezjologia ta w okresie posoborowym została rozwinięta zarówno na płaszczyźnie teoretycznej jak i praktycznej, nie brakuje jednak teologów, którzy uważają, że w czasie pontyfikatu Jana Pawła II nastąpił powrót do eklezjologii uniwersalistycznej, o czym miałyby świadczyć dokumenty publikowane przez Kurię Rzymską, a zwłaszcza Communionis notio.Nauczanie papieża Franciszka na temat synodalności i konieczności wzmocnienia Kościoła na poziomie lokalnym i regionalnym wychodzi naprzeciw postulatom tych teologów, którzy uważają, że III rozdział Konstytucji Lumen gentium nie został dotąd we właściwy sposób wprowadzony w życie. Papież Franciszek podkreśla bowiem, że synodalność, to konstytutywny wymiar Kościoła, dlatego to, czego domaga się od nas Pan, w pewnym sensie jest już w całości zawarte w słowie „synod”.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Teologiczna wymowa maryjnego tytułu „Pociecha migrantów” według papieża Franciszka

Zjawisko migracji przybrało współcześnie formę globalną. Migranci poszukują nie tylko pracy i lepszych warunków życia, ale także pokoju i bezpieczeństwa. Ich losy są wyzwaniem dla Kościoła, który w ich przyjmowaniu, chronieniu, promowaniu i integrowaniu jest inspirowany przez Maryję. Stanowi Ona także ostoję dla samych migrantów. Dlatego papież Franciszek przyznał Jej w 2020 roku tytuł Solacium migrantium (Pociecha migrantów), który polecił włączyć do Litanii loretańskiej. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie teologicznej wymowy tego tytułu w ujęciu papieża z Argentyny. Postawione zadanie tym bardziej interesujące i pożyteczne, że Franciszek nie odpowiada ani wprost, ani wyczerpująco na pytania: Dlaczego Maryja jest szczególnie bliska migrantom? Jakie predyspozycje Matki Boga umożliwiają Jej niesienie pociechy migrantom? W jaki konkretnie sposób to czyni? Artykuł podąża śladami papieskich wypowiedzi o różnej proweniencji, aby wyłuskać z nich myśli, które składają się na rozumienie tytułu „Pociecha migrantów” przez papieża Franciszka.

Czasopismo: Collectanea Theologica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dlaczego należy się bać? O uczuciach towarzyszących epidemii i zaleceniach w czasie jej trwania według Przestrogi i lekarstwa na choroby z zarazy morowego powietrza pochodzące Franciszka Ksawerego Ryszkowskiego

Artykuł analizuje tekst jednego z wielu podręczników medycznych wydanych w Polsce w drugiej połowie XVIII wieku. Dotyczy emocji i uczuć towarzyszących człowiekowi podczas epidemii, a także problemów i trudności, które musiał pokonać. Wprowadza też powszechnie funkcjonujące opinie lekarzy na temat dżumy i sposobów jej zwalczania. Tekst należy również traktować jako próbę wyjaśnienia reakcji, zachowań i przyjęcia określonych postaw - zarówno przez  chorych, jak i osób kierujących określoną organizacją życia społecznego w czasie epidemii.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O perswazji w staropolskich poradnikach przeciwdżumowych

Celem artykułu jest analiza poradników przeciwdżumowych z XVI i XVII wieku jako tekstów perswazyjnych. Materiał egzemplifikacyjny stanowią m. in. dzieła  Piotra Umiastowskiego, Sebastiana Petrycego z Pilzna, Marcina z Klecka Pawła i Pawła Lubieckiego, zróżnicowane pod względem budowy, stylu i objętości. Analiza tekstów głównych oraz elementów ramy literacko-wydawniczej pokazuje, w jaki sposób autorzy określali audytorium oraz dostosowywali do niego tekst na poziomie inventio (argumentacja oparta na ethos, argumenty z autorytetu oraz z przykładu) i dispositio. Metody i środki zalecane w poradnikach przeciwdżumowych nie mogły być – z perspektywy dzisiejszej wiedzy medycznej – skuteczne w zwalczaniu epidemii, jednak teksty te niewątpliwie pozwalały oswoić zjawisko oraz dawać wsparcie duchowe chorym i zagrożonym.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo