rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Predykcyjna rola modeli socjalizacji w przewidywaniu kompetencji młodzieży w starszym wieku szkolnym

Wprowadzenie. Odziaływania socjalizacyjne rodziców przyczyniają się nie tylko do rozwoju sfery społeczno-kulturowej i psychologicznej dziecka, lecz także mogą kształtować jego umiejętności składające się na kompetencje. Postanowiono sprawdzić, które z modeli socjalizacji stosowane przez rodziców oddziałują na wzrost kompetencji u młodzieży w starszym wieku szkolnym.
Cel. Celem artykułu jest określnie modelu predykcji kompetencji uczniów w starszym wieku szkolnym ze względu na modele socjalizacji stosowane przez ich rodziców.
Materiały i metody. Badania wykonano po pierwszym okresie pandemii w publicznych szkołach podstawowych na terenie wschodniego Mazowsza. Analizy przeprowadzono na 166 osobach z klas szóstych, siódmych i ósmych. Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, jako technikę wykorzystano ankietę, na podstawie której skonstruowano dwa narzędzia badawcze. Pierwsze określało typ i stopień wykorzystywania przez rodziców modelu socjalizacji, drugie miało charakter samoopisowy i służyło do określenia skali umiejętności poznawczych, komunikacyjnych, społecznych i moralnych uczniów.
Wyniki. W efekcie stwierdzono, że predyktorami przewidującymi wzrost kompetencji u młodzieży w starszym wieku szkolnym są dwa modele: zupełnej swobody i konfliktowy. Poziom kompetencji uczniów w starszym wieku szkolnym wzrasta o prawie 7%, jeżeli ich rodzice w procesie socjalizacji stosują model zupełnej swobody, a nie wykorzystują modelu konfliktowego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
„Kiedy państwo mnie nie chroni…” – oddolne mobilizacje na rzecz praw reprodukcyjnych a doświadczanie obywatelstwa

Jesienią 2020 roku, w odpowiedzi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zakazujące terminacji ciąży ze względu na przesłankę embriopatologiczną, przetoczyły się przez 
Polskę wielotysięczne protesty. Na podstawie pamiętników oporu nadesłanych w konkursie zorganizowanym na początku 2021 roku, poddano analizie specyfikę podejmowanych 
wówczas działań i ich konsekwencje dla obywatelskiego zaangażowania. W centrum proponowanej analizy stoi obywatelstwo – zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i empirycznym – i jego oddolne manifestacje wyrażane bezpośrednio w doświadczeniach zaangażowanych obywatelek i obywateli. Tytuł, odwołując się do jednego z najpopularniejszych 
w ostatniej fali kobiecych mobilizacji haseł, eksponuje jeden z podstawowych wymiarów 
klasycznego rozumienia obywatelstwa: relacje pomiędzy jednostką a państwem. Artykuł, 
opierając się na bogatym materiale empirycznym, proponuje spojrzenie na proces konstruowania obywatelstwa w drodze intensywnych społecznych negocjacji.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
„Jesteśmy ludźmi o dwóch sercach. Pierwsze zostało w Bośni, a drugie bije dla Polski”. Międzypokoleniowe konceptualizacje tożsamości w rodzinie dolnośląskiej – perspektywa biograficzna

Cel badań. Celem projektu badawczego Migrujące Biografie – potomkowie reemigrantów z Bośni w procesie rekonstruowania tożsamości – pedagogiczne atrybuty przekazu międzygeneracyjnego w świetle historii życia1 realizowanego w latach 2018–2019 jest zanalizowanie i skategoryzowanie zasobów znaczeniowych zgromadzonych w autobiograficznych narracjach przedstawicieli kilku pokoleń rodzin reemigrantów2 z Bośni, które w 1946 roku osiedliły się na Dolnym Śląsku. Celem niniejszego artykułu jest analiza wybranych fragmentów narracji przedstawicieli dwóch kolejnych pokoleń3 ze wskazaniem dylematów w identyfikacji ich tożsamości.
Materiały i metody. Analizie poddano 25 wywiadów narracyjnych przeprowadzonych wśród dolnośląskich rodzin po-jugosłowiańskich4. Ponadto posłużono się strategią jakościową, paradygmatem konstruktywistyczno-interpretatywnym i krytycznym, metodą biograficzną, w tym autobiograficznym wywiadem narracyjnym Fritza Schützego oraz historią mówioną (oral history).
Wyniki i wnioski. Wyniki badań ukazują transformacje narratorów w identyfikacjach tożsamościowych w zależności od kontekstu społeczno-kulturowego oraz biograficznych doświadczeń osobistych i rodzinnych przekazywanych pokoleniowo. Wiedza na temat różnorodności sposobów rekonstruowania tożsamości osobowej ma znaczenie dla władz lokalnych w kontekście projektowania rozwoju regionu. Dla pedagogów wiedza ta może mieć kluczowe znaczenie dla wizualizacji i implementacji integracyjnych programów prorozwojowych, uwzględniających różne potrzeby grup kulturowych i wiekowych.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Norma wzajemności w środowisku rodzinnym. Relacje dzieci z rodzicami w kontekście wzajemności

Wprowadzenie. W artykule przedstawiono normę wzajemności w kontekście nauk społecznych: filozofii, socjologii, psychologii, pedagogiki, a także religii. Nauki te opisują wzajemność jako normę moralną równoznaczną z przyjmowaniem powinności wobec innych ludzi. Mechanizm jej działania wraz z powstawaniem zobowiązań przyczynia się do tworzenia więzi międzyludzkich, poczucia obowiązku, ale również poczucia winy. Specyficzną sytuację wymiany wzajemnej tworzy rodzina. Podstawą więzi są w niej uczucia moralne, które generują poczucie obowiązku i mobilizują do ponoszenia wyrzeczeń podczas jego realizacji. „Odwzajemniona dobrowolność” jest podstawą spoistości rodziny.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie relacji wzajemności w rodzinie. Badania nad wychowaniem do wzajemności w rodzinie prowadzono w 2012 roku i one stały się pretekstem do zrobienia wywiadów na temat rodzinnych relacji wzajemności.
Materiały i metody. Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych metodą sondażu diagnostycznego, na potrzeby artykułu były to wywiady ustrukturyzowane.
Wyniki. Podejście do wzajemności w rodzinie to problem bardzo złożony, zależny w dużej mierze od wieku respondentów, czyli dystansu do własnych wspomnień, relacji między rodzicami a dziećmi czy rodzeństwem. Badania sondażowe wskazują, że na relacje wzajemności oddziałuje sytuacja materialna rodziny. Płaszczyzna wzajemnych związków w rodzinie to trudny temat, przywołujący bolesne wspomnienia, to źródło niepewności z powodu wielu niewyjaśnionych sytuacji. To często przyczyna poczucia winy, które pojawia się w wyniku zaniechanych obowiązków i powinności.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Kobieca solidarność międzypokoleniowa oczyma trzech generacji kobiet

Celem artykułu była prezentacja zjawiska solidarności kobiet ujętych w kontekst Strajku Kobiet. Solidarność kobieca przedstawiona została w odniesieniu do dwóch kategorii 
kobiet. Pierwszej reprezentowanej przez kobiety znajdujące się w fazie ontogenetycznej, 
w której możliwa jest prokreacja. Druga dotyczyła tych kobiet, które nie mogą już urodzić 
dziecka. Analizując zebrane dane empiryczne autorce chodziło o uzyskanie odpowiedzi na 
pytanie o to, jaki charakter ma solidarność kobieca, zwłaszcza ta, która łączy pokolenia. 
Zjawisko solidarności kobiet zaprezentowane zostało w dwóch perspektywach: manifestującym się w codziennym życiu rodzin, a także mającym miejsce ze względu na wyjątkową 
sytuację społeczną, jaką był Strajk Kobiet.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Znaczenie opieki nad wnukami w jakości życia osób w podeszłym wieku

Wprowadzenie. Rodzina jest pierwszą grupą społeczną, w jakiej funkcjonuje człowiek. Większość osób starszych odczuwa silną potrzebę posiadania dobrych więzów rodzinnych. Jeśli pozwala im na to stan zdrowia, mogą oni odpowiadać za wiele obowiązków domowych. Dziadkowie wyręczają młodsze pokolenie, które jest aktywne zawodowo, co daje im poczucie użyteczności w funkcjonowaniu rodziny. Rodzice często decydują się na oddanie potomstwa pod opiekę dziadków z wielu różnych powodów, często nie zastanawiając się, jaki wpływ ma to na zdrowie osób starszych.
Cel. Celem teoretycznym artykułu jest przedstawienie wyników badań polskich i międzynarodowych z zakresu pozytywnych i negatywnych stron opieki nad wnukami przez osoby powyżej 65. roku życia oraz ich wpływu na relacje rodzinne. Celem praktycznym artykułu jest natomiast poszukiwanie rozwiązań uzyskania satysfakcji w opiece nad wnukami, które nie wpływają negatywnie na jakość życia osób starszych.
Materiały i metody. Przegląd i analiza literatury przedmiotu.
Wyniki. Dziadkowie w wielu rodzinach są angażowani do pomocy przy dzieciach; może to być ich własna inicjatywa, lecz także mogą być do tego nakłaniani przez rodzinę wywierającą na nich presję. Opieka nad wnukami może mieć wpływ zarówno pozytywny, jak i negatywny.
Wnioski. Osoby starsze często podejmują się opieki nad swoimi wnukami, niekoniecznie licząc się z konsekwencjami. Ograniczenie negatywnych skutków może odbywać się poprzez tworzenie akcji edukacyjnych, które miałby za zadanie ukazywanie właściwych form tej opieki.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Między nami? Więzi i kontakty społeczne z Polakami w życiu codziennym osób z Ukrainy w Warszawie i okolicach

Artykuł podejmuje temat codziennego funkcjonowania ukraińskich migrantów i migrantek w Polsce koncentrując się na analizie ich więzi społecznych z przedstawicielami społeczeństwa przyjmującego. Omawia on charakterystyki więzi społecznych, bariery i możliwości nawiązywania relacji podczas nauki, w pracy oraz w czasie wolnym, a także to na ile posiadanie więzi z Polakami różnicuje ich doświadczenia na co dzień. Podstawę analiz stanowią wyniki sondażu i wywiadów jakościowych prowadzonych w latach 2016–2017 wśród osób z Ukrainy w Warszawie i okolicach. Według otrzymanych rezultatów, migranci i migrantki posiadający więzi z Polakami to mniejszość, chociaż znaczna część badanej grupy. Widoczne są też różnice pomiędzy kobietami i mężczyznami, jeżeli chodzi o charakter i proces nawiązywania więzi społecznych w Polsce. W przypadku kobiet posiadanie więzi z Polakami wiąże się z mniejszymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu w Polsce, natomiast w przypadku mężczyzn obraz ten jest mniej jednoznaczny.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Funkcjonalność wychowawcza rodziny generacyjnej i osobowość wrażliwa a przystosowanie zawodowe. Pośrednicząca rola resilience-cechy

Cel. Sprawdzenie związków zachodzących między funkcjonalnością wychowawczą rodziny generacyjnej, hipersensytywnością, resilience-cechą a trzema wymiarami przystosowania w pracy: kapitałem społecznym w miejscu pracy, stresem zawodowym i wypaleniem zawodowym i wygenerowanie modelu przyczynowych powiązań między tymi zmiennymi.
Metody. Sondaż przeprowadzony drogą elektroniczną z wykorzystaniem standaryzowanych narzędzi pomiaru. Respondentami były osoby ze stażem pracy minimum pięciu lat, zatrudnione w obecnym miejscu pracy dłużej niż rok. Próba liczyła 622 osoby. Weryfikacja hipotez była wykonana z użyciem współczynnika korelacji Pearsona oraz analizy ścieżek.
Wyniki. Analizy doprowadziły do wygenerowania dobrze dopasowanej do danych empirycznych struktury powiązań między zmiennymi modelu. W strukturze tej status zmiennych egzogenicznych przypisano funkcjonalności rodziny, nadwrażliwości emocjonalnej i wrażliwości estetycznej. Wszystkie te zmienne ujawniły istotne związki ze zdolnością pozytywnej adaptacji (resilience-cechą). Zdolność pozytywnej adaptacji okazała się powiązana bezpośrednio lub pośrednio z wymiarami przystosowania zawodowego.
Wnioski. Badania potwierdziły status zdolności pozytywnej adaptacji (resilience-cechy) jako czynnika istotnego dla kształtowania się w ontogenezie względnej odporności na procesy zaburzające mechanizmy samoregulacyjne, w tym na powstawanie syndromu wypalenia zawodowego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Podziały klasowe a kapitał społeczny i segregacja sieci

Artykuł dodaje klasową perspektywę do badań nad kapitałem społecznym, badając, 
w jaki sposób podziały klasowe w Polsce wpływają na dostępność zasobów społecznych 
oraz w jakim stopniu sieci społeczne są posegregowane według klas. Problemy te są 
rozważane na bazie reprezentatywnych lokalnie danych sondażowych (2017). Analizy 
pokazują, że menedżerowie i specjaliści mają większe sieci społeczne i dostęp do bardziej 
prestiżowych zasobów niż ich odpowiednicy z niższych klas. Wszystkie klasy wykazują 
skłonność do homofilii. Jednocześnie segregacja sieci jest wysoka zarówno na górze, jak 
i na dole hierarchii klas, a klasy pośrodku mają bardziej heterogeniczne sieci. Wyniki 
potwierdzają znaczenie klasy w badaniu kapitału społecznego i sieci oraz sugerują, że 
kapitał społeczny może być kluczowym elementem w konsolidacji i reprodukcji przywilejów społecznych.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Rekonstrukcja pojęcia siostrzeństwa i wyobrażeń o sojuszach w doświadczeniach uczestniczek protestów przeciwko zaostrzeniu prawa aborcyjnego

Celem artykułu była analiza pojęcia siostrzeństwa oraz rozumienia sojuszy w obliczu 
protestów kobiet po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020, zaostrzającego obowiązujące dotychczas w Polsce prawo aborcyjne. Na podstawie zrealizowanych przez zespół badań, autorki rekonstruują pojęcie siostrzeństwa odwołując się bezpośrednio do sposobów jego rozumienia przez badane kobiety popierające strajki i protesty dotyczące praw kobiet. Przytaczają również narracje badanych o sojuszach (rzeczywistych i wyobrażonych) między uczestniczkami i uczestnikami protestów. W znaczeniu poczucia więzi, bezpieczeństwa, solidarności oraz praktycznego wymiaru działania, pojęcie siostrzeństwa oraz sojuszy nierozerwalnie się łączy, tworząc swego rodzaju mozaikę znaczeń i praktyk. Przeprowadzone analizy mogą być podstawą do kolejnych dyskusji dotyczących podejmowanej w tekście problematyki.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Nauczyciel i wychowawca Profesor Zygmunt Ruta (1932–2021) – życie i nauka

Wprowadzenie. W opracowaniu odniesiono się do młodości, wykształcenia i życia rodzinnego Zygmunta Ruty, jednego z najwybitniejszych profesorów krakowskiego środowiska naukowego. W części zasadniczej przedstawiono dorobek naukowy prof. Z. Ruty oraz starano się pokazać jego wpływ na losy współczesnej pedagogiki. Nie zapomniano też o jego związkach z dzisiejszym Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie, które wyrażały się w licznych prac naukowych oraz sumienności w wykonywaniu zadań nauczyciela akademickiego.
Cele. Celem niniejszego opracowania było zaprezentowanie postaci jednego z bardziej znanych pedagogów i historyków wychowania. Osoby wybitnej i szlachetnej, zajmującej się dziejami edukacji w różnych jej aspektach, nie tylko historycznym. Materiały i metody. W opracowaniu wykorzystano metody: porównawczą i retrospektywną, pozwalające zweryfikować dostępność źródeł i istniejące opracowania, w których
zaprezentowano dorobek naukowy prof. Z. Ruty, jako znanego pedagoga i historyka wychowania.
Wyniki. W artykule ukazano jednego z najbardziej cenionych profesorów, nauczycieli i wychowawców związanych z Uniwersytetem Pedagogicznym w Krakowie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Edukacyjne konteksty katolickiej nauki społecznej w ujęciu Jana Pawła II (analizy i refleksje)

Cel. Artykuł ma na celu pogłębioną analizę edukacyjnych kontekstów katolickiej nauki społecznej w ujęciu Jana Pawła II, w aspekcie m.in. sposobów jej interpretowania (rozumienia), jakie kształtowały się na przestrzeni lat w naukach społecznych (z odniesieniem do pedagogiki).
Materiały i metoda. Tekst ma charakter teoretyczny, przy czym jego konceptualizacja prowadzi do opracowania teorii pedagogiki i nawiązuje do fenomenologii oraz idei praktyki w działaniu.
Wnioski. Katolicka nauka społeczna posiada ważny wymiar interdyscyplinarny. Dotyczy to szczególnie odniesienia i otwartości na wymiar pedagogiczny i edukacyjny. Skuteczność teoretyczna i praktyczna pedagogiki zakłada dialog i jej otwartość wobec innych nauk społecznych. Jan Paweł II zalicza katolicką naukę społeczną do dziedziny teologii moralnej, wskazując tym samym na jej wymiar normatywny. Katolicka nauka społeczna zyskuje skuteczność oddziaływania na procesy socjalizacyjne i edukacyjne, jeśli związana jest z życiem społeczności oraz jednostek żyjących w społeczeństwie. Zasługą Jana Pawła II w tej kwestii jest umiejętność powiązania ze sobą potrzeby interdyscyplinarności i autonomiczności katolickiej nauki społecznej, jak również akcentowanie jej charakteru personalistycznego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Podstawowe pojęcia namysłu nad moralnością

Wprowadzenie. Artykuł jest próbą wyróżnienia, wewnętrznego zróżnicowania i usystematyzowania podstawowych pojęć używanych w refleksji i dyskusjach na temat moralności.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie propozycji narzędzia dydaktycznego, możliwego do wykorzystania w edukacji etycznej oraz głosu w dyskusji nad podstawowymi kategoriami w myśleniu o moralności.
Materiały i metody. W artykule obok tekstu z przedmiotowymi analizami zawarto szereg plansz wizualizujących systematyzowanie wyróżnianych kategorii.
Wyniki. Efektem przeprowadzonych analiz jest kompaktowy model pojedynczego zdarzenia moralnego, podatny na dalsze elaboracje.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rodziny na widoku – koncepcja demonstrowania rodzinności jako narzędzie użyteczne do analizowania życia rodzinnego

Koncepcja demonstrowania rodzinności (displaying families) – autorstwa Janet 
Finch – wpisuje się w paradygmat definiowania rodzin w odniesieniu do praktyk oraz 
w sposób analizowania sfery życia rodzinnego skupiony na badaniu codziennych interakcji i działań. Zgodnie z podejściem Finch, zarówno przy definiowaniu, jak i przy 
badaniu życia rodzinnego trzeba uwzględnić założenie, że rodziny są nie tylko praktykowane (robione, wytwarzane) w codziennych, rodzinnych praktykach, ale także są 
demonstrowane/ukazywane/manifestowane jako rodziny. Podejście to wykorzystywane jest najczęściej w badaniach koncentrujących się na „nietypowych” formach 
życia rodzinnego z różnych powodów odbiegających od normatywnych wzorców.
Artykuł ma trzy cele: po pierwsze – dyskusję głównych założeń koncepcji displaying families; po drugie – przedstawienie tego podejścia jako narzędzia badawczego użytecznego w analizach zróżnicowanych zagadnień z zakresu socjologii życia rodzinnego oraz 
po trzecie – opis wykorzystania displaying families przy analizie materiałów wizualnych 
publikowanych w mediach społecznościowych.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Wolność dziecka w koncepcjach pedagogicznych Emila Jaques-Dalcroze’a i Janusza Korczaka

Wprowadzenie. Metoda Emila Jaques-Dalcroze’a i jego idee pedagogiczne są zgodne z założeniami pedagogiki Nowego Wychowania. Zazwyczaj analizowane są tylko te elementy metody związane z rozwojem muzycznym dziecka. Istotą rytmiki jest jednak koncentracja na całościowym rozwoju, w tym tworzeniu sprzyjających warunków do rozwoju emocjonalności i indywidualizmu, a także możliwości doświadczania świata w jego złożoności, nie tylko muzycznej. Podobne założenia można odnaleźć w myśli pedagogicznej Janusza Korczaka, który podkreślał podmiotowość dzieci, w tym ich naturalne prawo do odczuwania i wyrażania emocji. Wspólnymi obszarami obu pedagogicznych linii myślowych, stanowiących oś analizy porównawczej, są podmiotowość dziecka w świecie dorosłych i w świecie sztuki, troska o harmonijny rozwój, wolność uczenia się poprzez własne doświadczenie dziecka.
Cel. Celem analizy porównawczej jest podkreślenie podobieństw między dwiema myślami pedagogicznymi, pogłębienie wiedzy o edukacyjnych aspektach metody Jacques-Dalcroze’a, a także wskazanie możliwości zastosowania myśli Korczaka w działalności dydaktycznej praktyków rytmiki oraz nauczycieli przedmiotów muzycznych.
Materiały i metody. W artykule przedstawiono wyniki analizy dokumentów źródłowych Jaquesa-Dalcroze’a (Rytm, muzyka i edukacja) oraz Korczaka (Jak kochać dziecko, Prawo dziecka do szacunku, Pedagogika żartobliwa). W wybranych pracach obaj wychowawcy uwzględniają najważniejsze aspekty rozwoju dziecka (np. wolność człowieka do przeżywania i wyrażania uczuć i myśli) oraz rolę dorosłych w tym procesie.
Wyniki. Analiza porównawcza wykazała podobieństwa w założeniach oraz poglądach na edukację i wychowania obu pedagogów ze szczególnym uwzględnieniem wolności ekspresji dziecka i roli dorosłych w tym procesie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Uwięzione między lękiem a gniewem? Powstanie i rozpad wspólnoty buntu w czasie protestów kobiet po wyroku Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł powstał na podstawie analizy dwudziestu pięciu wywiadów jakościowych 
z kobietami popierającymi protest obywatelski przeciwko orzeczeniu TK z 22 października 
2020 zakazującemu aborcji z powodu przesłanek embriopatologicznych. Jest on poświęcony rekonstrukcji dynamiki emocji doświadczanych przez kobiety – początkowo indywidualnie, a następnie w ramach wspólnoty buntu na różnych etapach jej trwania i rozpadu. Autorki zaprezentowały kontekst emocji przeżywanych zarówno indywidualnie jak i kolektywnie oraz pokazały, jak utrata poczucia bezpieczeństwa ontologicznego w konsekwencji wyroku prowadziła do pojawiania się lęku i smutku u badanych. W tekście opisano również, jak wspominane uczucia ewoluowały w gniew mobilizujący do zaangażowania w protest. Pokazano, jak początkowa energia wspólnych manifestacji zaczęła się wypalać i skutkowała rozczarowaniem, kiedy podstawowy cel protestów nie został osiągnięty. Autorki wskazały, że pomimo rozgoryczenia sytuacją, kobiety ani w czasie manifestacji ani później nie były „uwięzione” w trudnych emocjach i wytwarzały strategie przywracania stabilności emocjonalnej i budowania poczucia wolności pomimo systemowych ograniczeń.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Swobodna zabawa w przedszkolu – ku edukacyjnej wolności

Cel. Celem artykułu jest ukazanie nieustrukturyzowanej, swobodnej zabawy jako naturalnej aktywności dzieci oraz warunku ich holistycznego rozwoju.
Metody. Autorka dokonuje przeglądu teoretycznego na podstawie literatury przedmiotu.
Wyniki. Rodzice i nauczyciele jako animatorzy dziecięcej zabawy ograniczają najmłodszym perspektywę rozwoju emocjonalnego, społecznego i fizycznego w naturalnych warunkach socjalizacji, czyli w grupie rówieśniczej. Podczas swobodnej zabawy dzieci zdobywają kompetencje niezbędne do podejmowania przyszłych ról, radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych, zmagania się z problemami, budowania relacji i odkrywania innowacyjnych rozwiązań.
Wnioski. Pomimo świadomości potrzeb rozwojowych dzieci i korzyści płynących z respektowania prawa do (swobodnej) zabawy, pozostawienie dzieciom wolności w decydowaniu o sposobach zagospodarowania czasu może być dla nauczycieli przedszkoli oraz rodziców dużym wyzwaniem, natomiast realizacja podejścia pedagogicznego, nasyconego zaufaniem do dzieci, respektowaniem ich autonomii i samorządności – barierą, której nie zdołają przekroczyć.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia