rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ocena nowej konstrukcji wentylacji komór rozprężnych z wyciągiem hydraulicznym gazów kanałowych po badaniach modelowych

Ustalono genezę uciążliwości zapachowych (odorów) pojawiających się w sąsiedztwie komór rozprężnych, położonych w kanalizacji mieszanej między rurociągiem tłocznym a kanałem grawitacyjnym. Dotychczasowe sposoby walki z odorami są mało skuteczne, a ponadto znacznie zwiększają nakłady inwestycyjne i koszty eksploatacyjne systemów do transportu ścieków. W artykule przedstawiono nową konstrukcję wentylacji komór rozprężnych, opracowaną przez autorów, która ma hydrauliczny (a więc antywybuchowy) wyciąg gazów. Pomiary hydrauliczne na modelu zbudowanym w skali 1:4 potwierdziły hipotezy twórców i umożliwiły ustalenie optymalnych parametrów tego wyciągu. Stwierdzono, że działa on samoczynnie (bez zużywania energii elektrycznej), wykorzystując energię kinetyczną i potencjalną strumienia ścieków na drodze przepływu z komory rozprężnej do wlotu do kanału grawitacyjnego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność stężenia związków azotu w różnie użytkowanej zlewni rolniczej rzeki Ślina

Przeprowadzono badania jakości wody rzeki Ślina w województwie podlaskim. Zlewnia tej rzeki ma charakter typowo rolniczy. Wydzielono w niej trzy części, różniące się sposobem i intensywnością rolniczego użytkowania. W obszarze badanej zlewni jest prowadzona intensywna hodowla bydła mlecznego. Badania wykonane w latach 2007-2008 wskazują na zanieczyszczenie wód rzeki związkami azotu. Stężenie azotu amonowego wynosiło średnio 0,75 mg NH<sub>4</sub>·dm<sup>-3</sup>. W górnym odcinku rzeki stwierdzono podwyższone stężenia azotu azotanowego (V), przekraczające 10 mg NO<sub>3</sub>·dm<sup>-3</sup>. Główną przyczyną wzrostu stężenia azotanów w rzece jest ich dopływ z intensywnie użytkowanych łąk i pastwisk.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność ekonomiczno-finansowa deszczownianego nawadniania ziemniaków jadalnych na glebach lekkich w warunkach produkcyjnego gospodarstwa rolnego

Nawodnienia roślin uprawnych są podstawą zwyżki ich plonowania. Potrzeba nawodnień występuje zarówno w latach o niskich, średnich, jak i o wysokich opadach, ze względu na niekorzystny ich rozkład w stosunku do potrzeb wodnych roślin. Podstawą decyzji rolnika o zainstalowaniu systemu nawadniającego i prowadzeniu nawodnień poszczególnych roślin jest ekonomiczno-finansowa efektywność przedsięwzięcia. W pracy zaprezentowano ocenę ekonomiczno-finansowej efektywności deszczownianego nawadniania ziemniaków jadalnych, uprawianych na glebach lekkich w warunkach produkcyjnego gospodarstwa rolnego położonego w powiecie grójeckim, województwo mazowieckie. Badania były prowadzone we współpracy z rolnikiem, który udostępnił dane o kosztach i efektach nawodnień, jakości gleb oraz stosowanych zabiegach agrotechnicznych. Z obliczeń wynika, że nawodnienia ziemniaków jadalnych w badanym gospodarstwie rolnym były ekonomicznie uzasadnione, ponieważ finansowa wewnętrzna stopa zwrotu (FRR) z inwestycji wyniosła 72,3%, podczas gdy stopa inflacji w okresie badań (w latach 2008–2012) była w granicach 2,5–4,3%. Średni czas zwrotu nakładów T (r = 5%) wyniósł 1,72 roku i był zdecydowanie krótszy od trwałości technicznej urządzeń nawadniających.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność parametrów rozkładu gamma wielkości kropel deszczu naturalnego dla różnych intensywności opadu

W pracy przedstawiono wyniki analiz zależności między parametrami rozkładu kropel deszczu z zastosowaniem funkcji gamma dla 16-miesięcznego okresu badawczego oraz charakterystykę rozkładów gamma w zależności od intensywności opadu. Charakterystykę opadu deszczu naturalnego wyznaczono w oparciu o bezpośrednie pomiary średnicy i prędkości opadania pojedynczych kropel deszczu wykonane z wykorzystaniem disdrometru laserowego firmy Thies-Clima. Rejestracja danych pluwiometrycznych odbywała się w 1-minutowych interwałach czasowych na terenie Obserwatorium Agro- i Hydrometeorologii we Wrocławiu -Swojcu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Porównanie temperatury gleby mierzonej rtęciowymi termometrami kolankowymi i za pomocą stacji automatycznej w obserwatorium Wrocław-Swojec

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów temperatury gleby na dwóch głębokościach (5 i 10 cm) pod powierzchnią gleby pod trawnikiem i gleby nieporośniętej. Porównywano dane uzyskane metodą standardową (rtęciowe termometry kolankowe) i za pomocą stacji automatycznej Campbell CR23X. Wykorzystano wartości z pomiarów wykonanych w Obserwatorium Agro- i Hydrometeorologii UP Wrocław-Swojec w latach 2000-2008. Średnią dobową temperaturę gleby, mierzoną metodą standardową, obliczano na podstawie 3 terminów pomiarów (godz.: 7, 13 i 19 CET). Wartości ze stacji automatycznej były średnią arytmetyczną z 24 raportów godzinnych. Na obu głębokościach pomiarowych gleby pod trawnikiem, we wszystkich dekadach roku, większe wartości uzyskano z pomiarów rtęciowymi termometrami kolankowymi (metoda standardowa). Pod powierzchnią gleby nieporośniętej, w kilku dekadach miesięcy zimowych, nieco większe były wartości uzyskane za pomocą stacji automatycznej. Otrzymano bardzo wysokie współczynniki korelacji (r ≥ 0,999) między wynikami obu metod. Rozkłady częstości występowania różnic dwóch metod pomiarów temperatury gleby były odmienne dla obu analizowanych powierzchni i głębokości pomiarów. W glebie nieporośnietej, na obu głębokościach pomiarowych, najwięcej różnic wystąpiło w przedziale temperatury od -0,5°C do 0,5°C. W glebie pod trawnikiem, na głębokości 5 cm, najwięcej różnic stwierdzono w przedziale temperatury od 1,5°C do 2,5°C, a na głębokości 10 cm od 0,5°C do 1,5°C.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Mikroelementy w roślinności łąkowej nawożonej azotem w wieloleciu przed i po jednorazowym zastosowaniu mikronawozów na tle następczego wpływu wapnowania. Cz. I. Zmiany zawartości manganu, cynku i miedzi oraz ich wpływ na plon

Oceniono zawartość manganu, cynku i miedzi oraz jej zmiany w roślinności łąkowej przed i po jednorazowym zastosowaniu mikronawozów. Oceny dokonano na podstawie średnich wartości z wielolecia oraz w świetle rocznych zmian ich zawartości w ponad 20-letnim okresie badań. Zagadnienie rozważono w aspekcie jakości paszy łąkowej oraz wpływu zawartości mikroelementów na wielkość plonów, na tle corocznego nawożenia azotem oraz następczego wpływu wapnowania. Wykazano, iż jednorazowe nawożenie gleby Mn, Zn i Cu skutkowało zwiększeniem ich zawartości w roślinności, a w wieloleciu znaczną jej zmiennością, zwłaszcza w odniesieniu do Mn. Średnia z wielolecia zawartość badanych mikroelementów po zastosowaniu mikronawozu wynikała głównie z jej zwiększenia w pierwszych kilku latach. Zachowanie prawidłowej, ze względu na żywienie przeżuwaczy, zawartości omawianych mikroelementów wymagałoby, w zależności od właściwości gleby oraz pierwiastka, stosowania mikronawozów co 2-6 lat. W takim przypadku należy się liczyć ze znacznym wzbogaceniem, a nawet zanieczyszczeniem gleby tymi metalami. Plonotwórczego działania nawożenia gleby łąkowej mikroelementami można się spodziewać jedynie w warunkach ich znacznego niedoboru w roślinności. Wykazano, że ocena przebiegu zjawisk przyrodniczych zależy od czasu trwania ich obserwacji, a długoletnie badania empiryczne w większym stopniu przybliżają ich rzeczywisty obraz.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Źródła azotu i fosforu oraz drogi ich migracji podczas wezbrania roztopowego w małej zlewni rolniczej

Badania dotyczące dróg migracji składników biogenicznych w małej (187 ha) zlewni rolniczej w okolicach Białegostoku (Polska NE) wykazały, że podczas wezbrania roztopowego odpływ cieku i jego skład chemiczny są kształtowane przez spływ powierzchniowy, głębsze wody gruntowe i wody glebowo-gruntowe strefy przyrzecznej. Podczas kulminacji wezbrania udział spływu powierzchniowego może stanowić nawet 70% całkowitej ilości wody odprowadzanej ze zlewni. Czynnikiem sprzyjającym jego powstawaniu jest obecność lodu glebowego, który ogranicza infiltrację wody pośniegowej. Infiltracja może zachodzić na większą skalę jedynie w obniżeniach i zagłębieniach terenowych, zwłaszcza w położeniach przyrzecznych. Spływ powierzchniowy i wody gruntowo-glebowe z obszarów przyrzecznych odpowiadają za przemieszczanie 88% azotanów wynoszonych ze zlewni i aż 98% ortofosforanów. Translokacja związków rozpuszczonych jest szybka, a w związku z tym, że potok materii omija większość struktur buforowych i "subzbiorników retencyjnych", transportowany ładunek nie podlega większym przemianom jakościowym i ilościowym. Na zmniejszanie ładunku związków rozpuszczonych nie może aktywnie wpływać roślinność szeroko propagowanych naturalnych barier biogeochemicznych: pasów zadrzewień i ekstensywnych łąk, ponieważ wczesną wiosnąznajduje się ona jeszcze w fazie spoczynku.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Obieg azotu w układzie gleba-roślinność w warunkach 20-letniego doświadczenia łąkowego w Falentach

W pracy omówiono niektóre wyniki 20-letniego doświadczenia łąkowego, w którym gleba była częściowo uniezależniona od niedostatku wody. Rozważano następujące zagadnienia: wpływ utrzymywania optymalnego uwilgotnienia i napowietrzenia gleby na pobieranie azotu przez roślinność łąkową, zmniejszanie się w kolejnych latach zawartości azotu w roślinności łąkowej i pobierania tego składnika w warunkach stałego nawożenia azotowego, zróżnicowanie działania azotu z nawozu mineralnego i naturalnego (gnojówki), pochodzenie nadmiernej ilości azotu pobranej z plonem w odniesieniu do ilości zastosowanej z nawozami. Wykonano również, za pomocą modelu CREAMS, symulację strat azotu w wyniku wymycia azotanów i denitryfikacji. Stwierdzono, że ilości azotu pobranego przez roślinność były większe niż ilości tego składnika zastosowane z nawozami mineralnymi oraz że symulowane straty azotu w wyniku wymycia azotanów nie stanowią większego zagrożenia dla jakości wody, a straty w wyniku denitryfikacji nie mają dużego znaczenia w gospodarce tym składnikiem.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Jednostki torfu o niepewnej przynależności systematycznej rozpoznane w rozwoju trzech złóż torfowych Puszczy Knyszyńskiej

Badania prowadzono na trzech torfowiskach położonych w Puszczy Knyszyńskiej (północno-wschodnia Polska): Taboły, Kładkowe Bagno i Borki. Osad torfowy poddano analizom roślinnych szczątków makroskopowych (wegetatywnych i generatywnych). Opisano łącznie 23 jednostki torfu. Reprezentowały one trzy typy torfu: niski, przejściowy i wysoki. Rozpoznano kilka jednostek w randze odmiany, w tym odmiany torfu mszystego oraz torfowcowego wysokiego. Podjęto próbę odniesienia każdej z mniej lub bardziej problematycznych jednostek torfu do jednostek znanych z literatury. Szczególne powiązania stwierdzono z torfami opisanymi na obszarze Rosji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowanie wartości uzytkowej runi nieużytkowanych łąk pobagiennych niżowej części Dolnego Śląska

Łąki pobagienne są ekosystemami bardzo wrażliwymi na wszelkie zmiany, a ich porzucenie powoduje degradację runi. Badaniom poddano osiem kompleksów łąk pobagiennych na Dolnym Śląsku, które są nieużytkowane lub użytkowane skrajnie ekstensywnie. Spośród 26 rozpoznanych fitocenoz tylko Alopecuretum pratensis (Regel 1925) Steffen 1931 i Phalaridetum arundinaceae (Koch 1926 n.n.) Libb. 1931 mają wartości Lwu charakteryzujące ruń dobrą i bardzo dobrą. Przeważają fitocenozy o wartości miernej i ubogiej, których wskaźnik Lwu wynosi od ∼-0,03 do ∼ 5,99. Na powierzchnie nieużytkowane wkraczają taksony ruderalne oraz inwazyjne (tawuła kutnerowata Spiraea tomentosa L., nawłoć późna Solidago gigantea Aiton i niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora DC.), a także gatunki trujące (np. skrzyp błotny Equisetum palustre L., psianka słodkogórz Solanum dulcamara L.). Zaobserwowano także, że poszczególne analizowane obiekty różnią się znacznie pod względem wartości użytkowej runi. Największą wartością charakteryzuje się fitocenoza Alopecuretum pratensis (Regel 1925) Steffen 1931, odnaleziona w Kotli (Lwu = 8,19), najmniejszą - fitocenoza Caricetum acutiformis Sauer 1937 z Głogówka (Lwu ∼-0,03). Wartość runi poszczególnych zbiorowisk łąk pobagiennych Dolnego Śląska nie wyróżnia się na tle analogicznych zbiorowisk roślinnych z obszaru Polski.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ochrona użytków zielonych w programach zalesieniowych i jej wpływ na strukturę użytkowania i lesistość w regionie Sudetów

W 2007 r. dyskusja nad problemem zwiększania lesistości Polski została zdominowana przez wyłączenie z programów zalesieniowych niskoprodukcyjnych użytków zielonych [Rozporządzenie..., 2007]. Celem rozporządzenia były zachowanie i ochrona cennych przyrodniczo łąk i pastwisk, stanowiących ważny element ochrony środowiska i bioróżnorodności siedlisk. W pracy przedstawiono wpływ wyłączenia z zalesień tych użytków na: lesistość, typy użytkowania ziemi i kierunki produkcji rolniczej w regionie Sudetów. Porównano stosunek powierzchni lasów do użytków rolnych z początku lat 70. XX w. wg mapy glebowo-rolniczej [Mapa..., 1972] na podstawie badań własnych [FATYGA, GÓRECKI, 2001], Ustawy... [2001] i wyżej wymienionego rozporządzenia. Wykazano, że przyjęte w rozporządzeniu kryteria prowadzą do obniżenia wzrostu lesistości w regionie średnio o 3%, a w strefach wyżej położonych do 10% w stosunku do docelowego na podstawie założeń przyjętych w ustawie. Prognozowanym wynikiem wprowadzania w życie zasad rozporządzenia będzie utrwalanie rolniczego typu użytkowania ziemi i paszowiskowo-ochronnego kierunku produkcji rolnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Renowacja łąk trwałych położonych na glebach torfowo-murszowych

Badania dotyczące renowacji metodą siewu bezpośredniego i podsiewu prowadzono w latach 2004-2008 na trwałych łąkach Rolniczego Zakładu Doświadczalnego w Minikowie, należącego do Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. W renowacji wykorzystano dwa typy siewników do siewu bezpośredniego - holenderski Vredo oraz niemiecki Köckerling Herbamat. Okazały się one całkowicie zawodne w realizacji tego zamierzenia. Skuteczna okazała się natomiast metoda podsiewu wielogatunkową mieszanką traw i bobowatych, po uprzednim osłabieniu starej darni herbicydem Roundup, a następnie broną talerzową. Najbardziej dynamicznym gatunkiem spośród traw okazała się kupkówka pospolita (Dactylis glomerata L.), a z bobowatych koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum L.). Istotnym zagrożeniem nowych zasiewów był intensywny rozwój chwastów dwuliściennych, skutecznie wyeliminowanych dwukrotnym koszeniem pielęgnacyjnym. Największą efektywność plonotwórczą w warunkach największego udziału koniczyny w runi, stwierdzono pod wpływem nawożenia fosforem i potasem. Szczególnie niekorzystne, ze względu na degradację runi, okazało się nawożenie największą dawką azotu (120 kg N·ha-¹), łącznie z fosforem i potasem. Zaniechanie nawożenia spowodowało w trzyletnim okresie istotną degradację runi, objawiającą się 17,5- procentowym udziałem śmiałka darniowego (Deschampsia caespitosa (L.) P. Beauv.), znacznym udziałem chwastów dwuliściennych oraz kostrzewy czerwonej (Festuca rubra L. s.str.) i plonowaniem porównywalnym z przyległymi łąkami, nienawożonymi przez 20 lat.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Próba określenia wpływu rodzaju uprawy na stężenie związków azotu i fosforu w wodach wybranych śródpolnych oczek wodnych na Pomorzu Zachodnim

Stężenie związków azotu i fosforu w wodach śródpolnych oczek wodnych, położonych w powiecie pyrzyckim na terenie gminy Żabowo, oznaczano raz w miesiącu w okresach wegetacyjnych lat 2003 i 2004. Badano 11 oczek po 4 oczka, wokół których uprawiano pszenicę i rzepak i 3 oczka, wokół których występowały nieużytki. Badania florystyczne w 2003 i 2004 roku polegały na określeniu udziału gatunków dominujących na tafli wodnej i dnie zbiornika oraz rodzaju roślinności w strefie buforowej wokół lustra wody. Roślinność wodna, występująca w oczkach, bez względu na strefę buforową wokół lustra wody, może również wpływać na stężenie związków azotu i fosforu. Stężenie azotu mineralnego było większe, a ortofosforanów(V) mniejsze w wodach oczek, wokół których uprawiano pszenicę (0,766 mg N<sub>min.</sub>·dm<sup>-3</sup> i 0,219 mg PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>·dm<sup>-3</sup>) niż w wodach oczek sąsiadujących z uprawą rzepaku (0,630 mg N<sub>min.</sub>·dm<sup>-3</sup> i 8,415 mg PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>·dm<sup>-3</sup>). Duże stężenie ortofosforanów(V) w wodach oczek, wokół których rósł rzepak, może być rezultatem stosowania większych dawek fosforu w uprawie rzepaku niż pszenicy. Zbiorniki, wokół których występowały nieużytki, były miejscem składowania zużytych opakowań po nawozach, których pozostałości po przedostaniu się do wód wpłynęły na ich skład chemiczny. Ze względu na przekroczenie podanych przez Vollenweidera granicznych stężeń P-PO<sub>4</sub><sup>3-</sup> i azotu mineralnego w wodach analizowane oczka należy uznać za eutroficzne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany we frakcjach fosforu w glebie torfowo-murszowej w zależności od poziomu wody gruntowej

Na skutek niewłaściwych stosunków wodnych oraz użytkowania, może nastąpić fizyczna i chemiczna degradacja gleb torfowo-murszowych. Szczególnie niebezpieczne, ze względu na proces eutrofizacji, jest zjawisko uwalniania z nich i wymywania do wód gruntowych znacznych ilości fosforu.  W pracy przedstawiono wyniki badań zawartości mineralnych i organicznych frakcji fosforu w glebie torfowej, w zależności od poziomu wody gruntowej (PWG) i wybranych właściwości fizykochemicznych gleby. Badania wykonano na glebie torfowo-murszowej (MtIIcb), średnio zmurszałej, wytworzonej z torfu turzycowiskowego R<sub>2</sub>, podścielonego torfem olesowym R<sub>3</sub>. Zaobserwowano znaczną zmienność zawartości poszczególnych frakcji fosforu, w zależności od PWG. W warunkach niskiego poziomu wody gruntowej obserwowano znacznie większe zawartości fosforu całkowitego w profilu gleby (565-820 mg P·kg-¹ s.m.) niż w warunkach wysokiego poziomu wody gruntowej, kiedy jego zawartość była najmniejsza (348-492 mg P·kg-¹ s.m.). Badana gleba była najbogatsza we frakcję NaOH-P zawierającą fosfor w połączeniach organicznych (34,4-45,7%), a najuboższa we frakcję najbardziej labilnych dwuwodorofosforanów, Dowex-P (5,6-8,3%), najściślej związanych z panującymi w danym okresie warunkami wodnymi.  Badania wykonano w ramach projektu PROWATER EVK1-CT-1999-00036, którego celem była ocena możliwości ochrony gleb torfowych przed wymywaniem związków fosforu ze zdegradowanych i powtórnie nawadnianych gleb torfowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gospodarka azotem mineralnym w warunkach łąki wiechlinowo-wyczyńcowej na glebie murszowatej

Na Żuławach w latach 2000-2002 prowadzono badania wpływu dawki nawozu azotowego i częstotliwości koszenia na gospodarkę azotem łąki wyczyńcowo-wiechlinowej, z uwzględnieniem w bilansie azotu glebowego. Azot glebowy w warunkach gleb murszowatych to istotny składnik tego bilansu - jego ilość wynosi, w zależności od warunków klimatycznych, a szczególnie ilości i rozkładu opadów, od 100 do 200 kg N·ha-¹. Trudność racjonalnego wykorzystania azotu glebowego polega na tym, że aktywność biologiczna gleby, odpowiedzialna za procesy mineralizacji azotu organicznego, zależy od wielu czynników glebowych oraz klimatycznych, które ulegają ciągłym zmianom. Utrzymanie optymalnego uwilgotnienia gleby w okresie wegetacyjnym jest jednym z podstawowych czynników umożliwiających kontrolę procesu mineralizacji masy organicznej gleb murszowatych oraz racjonalne wykorzystanie azotu przez ruń. Konieczna zatem staje się regulacja stosunków wodnych w glebie. W warunkach niedoboru opadów atmosferycznych (lata 2000 i 2002) obserwowano znacznie gorsze wykorzystanie azotu nawozowego. Ilość niewykorzystanego azotu mineralnego przekraczała w skrajnym przypadku 250 kg N·ha-¹.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość mineralnych form azotu oraz jego szacunkowy bilans w głęboko odwodnionych glebach organicznych przekształconych orką agromelioracyjną

W pracy przedstawiono wieloletnie wyniki badań dotyczące zawartości azotu azotanowego i amonowego oraz szacunkowy bilans azotu w okresie wegetacyjnym w profilach płytkich gleb organicznych przekształconych orką agromelioracyjną, trwale pozbawionych zasilania wodą gruntową.  Średnia zawartość azotu mineralnego w profilach przekształconych orką agromelioracyjną była mała w warstwach powierzchniowych i średnia w warstwach spągowych, biorąc pod uwagę kryteria zasobności gleb. Stopień wykorzystania przez rośliny azotu uwalnianego w okresie wegetacyjnym w wyniku procesu mineralizacji jego organicznych związków wynosił 24% w glebie torfowo-murszowej i 30% w mineralno-murszowej, a szacunkowa wielkość emisji azotu do środowiska z tych gleb wynosiła w okresie wegetacyjnym odpowiednio 246 i 193 kg x ha-¹. Straty azotu w wyniku wymywania w okresie pozawegetacyjnym 2001/2002 wynosiły 75 kg·ha-¹ w glebie torfowo-murszowej i 45 kg x ha-¹ w glebie mineralno-murszowej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Klimatyczny bilans wodny na obszarze Polski w świetle współczesnych zmian klimatu

W pracy oszacowano zmiany zasobów termicznych i klimatycznego bilansu wodnego na obszarze Polski w dwóch kolejnych okresach normowych rekomendowanych przez Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) – 1971–2000 i 1981–2010, w których obserwowano wyraźny wzrost temperatury powietrza przy braku wyraźnych tendencji opadów atmosferycznych. Zasoby termiczne wyznaczono za pomocą sumy temperatury, natomiast klimatyczny bilans wodny obliczono jako różnicę między sumą opadów atmosferycznych, a sumą parowania potencjalnego, określoną metodą Thornthwaite'a. Obliczeń zasobów termicznych i wodnych dokonano dla przedziału czasowego czerwiec– sierpień, a więc dla tej części okresu wegetacyjnego, w której najbardziej intensywnie zachodzą procesy wegetacji i występują największe potrzeby wodne w przeważającej części upraw rolniczych. Wydzielono cztery regiony termiczne i trzy regiony charakteryzujące warunki wodne. Stwierdzono, że powierzchnia regionu bardzo ciepłego, o sumie temperatury w przedziale 1600–1650°C, zwiększyła się z 10 do 48% obszaru Polski, a strefa sucha, o wartości klimatycznego bilansu wodnego w granicach od –90 do –120 mm, z 34 do 52%. Charakterystyczny jest zanik powierzchni regionu chłodnego o sumie temperatury < 1500°C w okresie 1981–2010 w porównaniu z 30-leciem 1971–2000. Powierzchnia regionu bardzo ciepłego i jednocześnie suchego zwiększyła się sześciokrotnie – z 5% w trzydziestoleciu 1971–2000 do 30% w latach 1981–2010.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka