rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Poczucie samotności u nastolatków z zaburzeniami ze spektrum autyzmu

Jedną z cech zaburzeń ze spektrum autyzmu (Autism Spectrum Disorder, ASD) są trudności w zakresie interakcji społecznych, uwzględniające deficyty w komunikacji, odwzajemnianiu emocjonalnym oraz umiejętnościach społecznych. Częste są również problemy w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji społecznych oraz funkcjonowaniu w grupie rówieśników, mogące prowadzić do wysokiego poczucia samotności. Celem badania było zbadanie zależności pomiędzy poczuciem samotności, natężeniem cech zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz funkcjonowania poznawczego – przede wszystkim w zakresie płynności słownej. W badaniu wzięło udział 50 adolescentów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w wieku od 13 do 19 lat oraz 50 adolescentów o typowym rozwoju. Badanie prowadzone było za pomocą metod kwestionariuszowych – użyto polskich wersji skali do pomiaru poczucia samotności Jenny De Jong Gierveld oraz kwestionariusza Autism Quotient Simona Barona-Cohena w wersji dla nastolatków. Przeprowadzono również próby mające na celu ocenę funkcjonowania poznawczego badanych, które były wykonywane podczas spotkania indywidualnego. Wyniki badania pokazały, że poczucie samotności związane jest zarówno z samym występowaniem zaburzeń ze spektrum autyzmu, jak i z ich nasileniem. Wykazano również pewne powiązania pomiędzy poczuciem samotności oraz wynikami prób poznawczych w grupie nastolatków z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że postrzeganie samotności w przypadku adolescentów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu może być moderowane przez ich poziom funkcjonowania poznawczego. Wnioski te wymagają jednak przeprowadzenia dalszych badań z uwzględnieniem dodatkowych pomiarów dotyczących funkcjonowania poznawczego.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Recenzja Książki Tomasza Garstki Psychopedagogiczne Mity. Jak Zachować Naukowy Sceptycyzm W Edukacji I Wychowaniu?

Publikacja Tomasza Garstki pt. Psychopedagogiczne mity. Jak zachować naukowy sceptycyzm w edukacji i wychowaniu? została wydana nakładem Wydawnictwa Wolters Kluwer w ramach serii „Inspiracje edukacyjne”. Książka jest adresowana w szczególności do nauczycieli, pedagogów, psychologów, terapeutów oraz rodziców uczniów. Tomasz Garstka jest absolwentem psychologii na Uniwersytecie Warszawskim, ukończył szkolenia specjalistyczne w zakresie socjoterapii (OPTA) i psychoterapii psychoanalitycznej, należy do Klubu Sceptyków Polskich i – jak sam określa – „sceptycy często nie są popularni, ale mogą dochodzić do najbardziej przekonujących konkluzji”. Na co dzień zajmuje się prowadzeniem warsztatów i szkoleń dla nauczycieli, wychowawców i pedagogów. Publikuje teksty popularyzujące naukowy sceptycyzm i myślenie krytyczne w oświacie. Autor publikacji wyróżnił kilkanaście obszarów, które podległy jego, dość, surowej krytyce; ujawnia liczne mity, które funkcjonują we współczesnym rynku oświatowo- szkoleniowym. Są to m.in. mity dotyczące zastosowań wiedzy w obszarze neurolingwistycznego programowania (NLP), stylów uczenia się czy integracji sensorycznej (SI). Nie pozostawia suchej nitki na twórcach koncepcji i głównych orędownikach szerzenia wiedzy w ich zakresie. Choć można zgodzić się z autorem książki, że wiele oddziaływań edukacyjnych jest prowadzonych w odosobnieniu od uprzednio, rzetelnie przeprowadzonych badań naukowych, pewien niesmak pozostaje, gdy Garstka piętnuje z imienia i nazwiska poszczególne postacie zarówno świata naukowego, jak i ogólnie uznane instytucje (tj. krytyka jednego z uniwersytetów). Niesmak budzi sposób, w jaki autor wylicza błędy praktyków, skrupulatnie poddaje weryfikacji ich osiągnięcia naukowo-akademickie. Śmiem domniemywać, że autorowi zależało na rzetelności w przedstawianiu prawdy naukowej rozumianej jako przekazywanie rzetelnych informacji odnośnie do faktycznego stanu wiedzy, osiągnięciach oraz ograniczeniach wypływających z nauk. Istnieje delikatna granica między humorystycznym i dowcipnym podejściem a sarkazmem i ironią. Garstka poddaje krytycznemu myśleniu powszechnie promowaną w oświacie (w szkołach, podczas szkoleń, etc.) „wiedzę edukacyjną”, która nierzadko mija się z rzeczywistą wiedzą, jaką posiadamy w obszarze nauk. W zbyt łatwy sposób wiedza ta jest powszechnie powielana, poddawana interpretacji i odnoszona do zgeneralizowanych wniosków, niekoniecznie słusznych, a często wręcz krzywdzących. Opiera się nierzadko na niesprawdzonej wiedzy zaczerpniętej z internetu, w której fakty mijają się z rzeczywistymi wynikami badań. Przyjrzyjmy się poszczególnym mitom i uwagom krytycznym autora publikacji.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Trudna diagnoza. Kontrowersje wokół PTSD i ADHD

Artykuł poświęcony jest problemom diagnostycznym, z jakimi borykają się zarówno psycholodzy, pedagodzy, jak i psychiatrzy próbujący określić patomechanizm trudności występujących w zachowaniu u dzieci. W prezentowanej pracy skupiono się na analizie obrazu klinicznego i etiologii zaburzeń po stresie traumatycznym (PTSD) oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), gdyż są to zaburzenia, których rozpoznanie u dzieci budzi wiele wątpliwości diagnostycznych. Rozważania dotyczące objawów poszczególnych zaburzeń oparto na kryteriach diagnostycznych DSM-5, a analizę ich genezy przeprowadzono, odwołując się do danych na temat cech funkcjonalnych ośrodkowego układu nerwowego w poszczególnych przypadkach. Całość pracy podsumowuje próba wskazania elementów niezbędnych dla diagnozy różnicowej obydwu zaburzeń.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pozytywne i negatywne zachowania ryzykowne młodzieży a środowisko wychowawcze i wybrane cechy indywidualne

Celem badań było poznanie zależności między oceną poznawczą sytuacji konfliktu, emocjonalnym odzwierciedleniem znaczenia tej sytuacji i oceną strategii radzenia sobie rodziców w konflikcie a występowaniem agresywnej strategii radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego. W badaniach posłużono się Kwestionariuszem Oceny Stresu (KOS) D. Włodarczyk, K. Wrześniewskiego, Trójczynnikowym Inwentarzem Stanów i Cech Osobowości (TISCO) C. Spielbergera, K. Wrześniewskiego, autorskim kwestionariuszem do badania strategii radzenia sobie rodziców w sytuacji konfliktu społecznego w percepcji dziecka (SRwSK) oraz autorskim kwestionariuszem do badania strategii radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego (KSMK). Badania empiryczne przeprowadzono w szkołach gimnazjalnych we Wrocławiu i okolicznych miejscowościach. Objęły one 893 adolescentów (468 dziewczynek i 425 chłopców) w wieku 13–15 lat. Analiza wyników badań ujawniła, że ocena sytuacji jako zagrożenie nasila strategię agresji radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego. W świetle przeprowadzonych badań stwierdzono, że matka oraz ojciec stosujący strategię opartą na agresji przyczyniają się do modelowania u młodzieży strategii polegającej na agresywnym zachowaniu wykorzystywanej w sytuacji konfliktu społecznego. Na uwagę zasługuje fakt, że w warunkach modelowania w sytuacji konfliktowej ważną rolę odgrywa właściwość modela ułatwiająca identyfikację z nim – płeć. Odnotowano także preferencję oddziaływań sprzyjających strategii agresji młodzieży w wieku dorastania rodzica o odmiennej płci.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Modyfikowanie gotowości do zachowań ryzykownych u młodzieży o różnicowanym poziomie lęku poprzez wzbudzanie aktywności prospektywnej

Okres dorastania cechuje nasilenie zachowań ryzykownych. Zjawisko to ma szereg rozwojowych i indywidualnych uwarunkowań (m.in. zależy od potrzeby poszukiwania wrażeń oraz od poziomu lęku), jest także związane z rozwojem perspektywy przyszłościowej i z podejmowaniem aktywności prospektywnej. Poziom lęku jako cecha oraz potrzeba poszukiwania wrażeń pozostają w znacznej mierze niezmienne w czasie w przeciwieństwie do aktywności prospektywnej, którą można inicjować i rozwijać. Dowody empiryczne świadczą o tym, że orientacja przyszłościowa wiąże się z mniejszym nasileniem zachowań ryzykownych młodzieży. Postawiono zatem pytanie, czy uruchamianie aktywności prospektywnej może zmniejszać skłonność do zachowań ryzykownych u młodzieży. W quasi-eksperymentalnym badaniu uczestniczyło 118 osób w wieku 16–17 lat, które wypełniały Kwestionariusz Poszukiwania Wrażeń oraz Test Preferencji Decyzyjnych przed i po wywoływaniu aktywności prospektywnej oraz Inwentarz Stanu i Cechy Lęku STAI – w pierwszym etapie badania. Uzyskane wyniki wskazują, że zainicjowanie aktywności prospektywnej, formułowanie osobistych celów życiowych i ich elaboracja, spowodowały obniżenie tendencji do podejmowania ryzykownych decyzji przez osoby badane, chociaż, zgodnie z teorią, nie wywołały zmian w nasileniu potrzeby poszukiwania wrażeń.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Cechy pracy a wypełnianie roli wychowawczej pracowników młodzieżowych ośrodków wychowawczych i socjoterapii

Przeznaczeniem młodzieżowych ośrodków wychowawczych (MOW) i ośrodków socjoterapii (MOS) jest praca z dziećmi i młodzieżą doświadczającymi zaburzeń prawidłowego funkcjonowania o różnej etiologii. Szczególna rola tych instytucji powoduje, że praca z wychowankami ośrodków jest niezwykle wymagająca. Wobec tego przyjęto za cel zaprezentowanie charakterystyki psychospołecznych warunków pracy w ośrodkach wychowawczych i socjoterapii. Dokonano przeglądu badań w tym zakresie. Ukazano potencjalne zależności między cechami środowiska pracy a wykonywaną pracą terapeutyczną. Wskazano zarówno na potrzebę kontynuacji badań w tym zakresie, jak i działań profilaktycznych skierowanych do tej grupy zawodowej.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola perspektywy czasowej w działaniach ekonomicznych – perspektywa psychologiczna

Celem artykułu jest eksploracja zależności różnych zachowań finansowych od perspektywy czasowej. Czas psychologiczny jest różnorodnie definiowany i mierzony. W badaniach prezentowanych w tym artykule przyjęto koncepcję perspektywy czasowej Philipa G. Zimbardo i Johna Boyda (2009), w której wyróżnia się pięć perspektyw czasowych: (a) przeszła pozytywna; (b) przeszła negatywna; (c) teraźniejsza hedonistyczna; (d) teraźniejsza fatalistyczna; (e) przyszłościowa. Do pomiaru tego konstruktu wykorzystano 15-itemową skróconą wersję Time Perspective Inventory (Short Zimbardo Time Perspective Inventory, SZTPI) (Zhang, Howell, Bowerman, 2013). Przeprowadzono dwa badania na próbach ogólnopolskich reprezentatywnych (N1 = 360; N2 = 1090), w których mierzono różne zachowania finansowe: oszczędzanie, inwestowanie, ubezpieczanie się i zaciąganie zobowiązań finansowych, a także ich związek z perspektywą czasową (SZTPI). Wyniki tych badań ujawniły związek perspektywy czasowej z zachowaniami finansowymi: wyższy poziom teraźniejszej hedonistycznej perspektywy czasowej sprzyjał zaciąganiu pożyczek gotówkowych, a wyższy poziom przyszłej – kredytom hipotecznym. Przyszła perspektywa była korzystniejsza w odniesieniu do oszczędzania pieniędzy i ubezpieczania się. Natomiast wysoki poziom teraźniejszej fatalistycznej perspektywy sprzyjał bierności finansowej.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rodzinne uwarunkowania cechy, ekspresji i kontroli złości wśród młodych kobiet

Celem przeprowadzonych badań było ustalenie, czy i w jakim stopniu metody wychowawcze doświadczane w dzieciństwie wiążą się z cechą, ekspresją i kontrolą złości u dorosłych kobiet. W badaniu uwzględniono karanie fizyczne, metody punitywne oraz agresję psychologiczną jako trzy odmienne metody wychowawcze, które mogą mieć wkład w natężenie różnych aspektów złości w życiu dorosłym. W badaniu udział wzięły 243 kobiety w wieku od 19. do 32. roku życia (M = 20,81, SD = 1,77). Badane oceniały, w jakim stopniu ich rodzice stosowali wobec nich trzy wyszczególnione metody wychowawcze oraz określały częstość doświadczania złości, jej ekspresji na zewnątrz i do wewnątrz oraz stopień kontroli zewnętrznej i wewnętrznej ekspresji złości. Analizy ujawniły, że w retrospektywnej ocenie metod wychowawczych, badane kobiety najczęściej doświadczały od rodziców agresji psychologicznej, to jest celowo wywoływanego poczucia winy, wstydu oraz komunikowania warunkowej miłości. Ta metoda wychowawcza okazała się również kluczową, jeśli chodzi o natężenie cechy złości oraz jej zewnętrzną i wewnętrzną ekspresję. Wbrew oczekiwaniom nie odnotowano istotnych statystycznie związków pomiędzy karaniem fizycznym a uwzględnionymi aspektami złości. Wyniki badania są dyskutowane w kontekście rodzajowej socjalizacji emocji oraz negatywnych konsekwencji psychologicznych stosowania agresji psychologicznej w wychowaniu dziecka.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Perfekcjonizm i agresja u osób uzdolnionych plastycznie

Perfekcjonizm jest definiowany przez niektórych badaczy jako relacja między własnymi możliwościami i oczekiwaniami. Silna reakcja emocjonalna na rozbieżność między nimi może być nieprzystosowawcza i prowadzić nawet do zachowań agresywnych. W badaniach wzięło udział 133 studentów i absolwentów uczelni wyższych z całej Polski, w tym 67 osób o różnych specjalnościach z zakresu sztuk wizualnych. Do charakterystyki perfekcjonizmu użyto polskiej wersji Kwestionariusza Sposobu Pracy (Schuler, 1994), natomiast do opisu agresji narzędzia Inwentarz Psychologiczny Agresji (Gaś, 1980). Celem badań była analiza związku pomiędzy poszczególnymi wymiarami perfekcjonizmu, a agresją u osób uzdolnionych plastycznie. Wyniki badań wskazują, że uzdolnieni plastycznie uzyskali wyższe wyniki w zakresie niektórych wymiarów perfekcjonizmu niż osoby z grupy kontrolnej. Nie potwierdziły się założenia, że badane grupy różnią się pod względem syndromu agresji. Mężczyźni uzdolnieni plastycznie różnili się od mężczyzn z grupy kontrolnej pod względem wymiarów perfekcjonizmu oraz pod względem agresji przemieszczonej. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w zakresie perfekcjonizmu i syndromu agresji między kobietami. Ponadto płeć nie różnicowała perfekcjonizmu w grupie uzdolnionych plastycznie.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Samoskuteczność jako predyktor reakcji na traumę

Artykuł stanowi próbę analizy samoskuteczności jako jednego z czynników pozytywnie wpływających na sposób reagowania na traumę. Wyróżnia się w nim trzy możliwe stany będące wynikiem reakcji na zdarzenie traumatyczne: brak adaptacji, adaptację i potraumatyczny rozwój. Wychodząc z założeń ujęcia funkcjonalno-czynnościowego obrony psychologicznej, poczucie własnej skuteczności traktuje się tu jako czynnik umożliwiający zadaniowe podejście do traumy, wyrażające się w traktowaniu jej nie tylko w kategoriach zagrożenia ale również jako wyzwania. Umożliwia to umiejscowienie aktualnej sytuacji życiowej w szerszej perspektywie życia, przyczyniającej się do braku fiksacji na traumie. W artykule podano przykładowe pożądane kierunki kształtowania i rozwijania poczucia samoskuteczności w trakcie edukacji dziecka oraz zaproponowano kilka aplikacyjnych metod kształtowania poczucia samoskuteczności u dzieci.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Perspektywa czasowa a przekaz doświadczenia życiowego w okresie starości

W artykule zaprezentowano wyniki badania związków perspektywy czasowej i przesłania mądrościowego adresowanego do młodego pokolenia przez osoby w okresie późnej dorosłości. Uczestnicy badania formułowali swój przekaz w postaci krótkiej pisemnej narracji – „Listu do wnuka”. „Listy” napisane przez 119 osób powyżej 60. roku życia analizowano jakościowo zarówno pod względem treści, jak i formy, z zastosowaniem kategorii wykorzystywanych we wcześniejszych badaniach (Dryll, Tokarska, Cierpka, 2016). Do diagnozy perspektywy temporalnej zastosowano Kwestionariusz ZTPI autorstwa Philipa G. Zimbardo i Johna Boyda w adaptacji Anety Przepiórki, Małgorzaty Sobol-Kwapińskiej i Tomasza Jankowskiego (2016). Stwierdzono liczne zależności pomiędzy cechami przekazu a skalami badającymi perspektywy temporalne. Wyniki układają się w charakterystyczny wzór, w którym jednak na pierwszy plan, zamiast samej koncentracji na czasie (przeszłym, teraźniejszym, przyszłym) wysuwa się ustosunkowanie do zdarzeń (pozytywne bądź negatywne) niezależnie od tego, kiedy one nastąpiły. Uzyskane wyniki nie potwierdzają koncepcji zrównoważonej perspektywy temporalnej. Można to tłumaczyć zarówno różnicami kulturowymi, jak i właściwościami rozwojowymi badanej grupy osób.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rodziny zastępcze w postawach i opiniach młodych dorosłych

W artykule przedstawiono badanie przeprowadzone wśród młodych dorosłych w wieku 19–35 lat (N = 67). Celem stało się określenie związku informacji poprzedzającej zawartej w instrukcji badania z postawą względem rodzinnej pieczy zastępczej. W tym celu jednej grupie (n = 35) przekazano informację poprzedzającą o negatywnych zachowaniach wychowanków, a drugiej grupie informację pozytywną o możliwościach rozwoju (n = 32). Analizy statystyczne wskazują na brak związku pomiędzy rodzajem instrukcji a postawą badanych. Analizowano także związek postawy z ogólnym poziomem wiedzy o rodzicielstwie zastępczym. W tym przypadku wynik również okazał się nieistotny statystycznie. Wyniki zdają się natomiast wskazywać, że może istnieć związek badanej wiedzy i postawy z wiekiem badanych. Ponadto kobiety w porównaniu do mężczyzn cechują się zarówno bardziej pozytywną postawą względem pieczy zastępczej, jak i wyższym ogólnym poziomem wiedzy o rodzinach zastępczych. Dane wskazują także na ogólną dość wysoką wiedzę młodych dorosłych o systemie pieczy zastępczej w Polsce oraz na pozytywny stosunek do pomocy dzieciom i rodzinom zastępczym. W dyskusji omówiono możliwe implikacje praktyczne dla dalszych badań i profilaktyki.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Relacje między agresywnością a poczuciem napięcia, kontrolą społeczną i kontaktami w środowisku przestępczym wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych

Celem badań przedstawionych w tym artykule była analiza istniejących związków między agresją fizyczną, agresją werbalną, gniewem i wrogością a ogólnym poziomem napięcia (i jego rodzajami), kontrolą społeczną oraz kontaktami w środowisku przestępczym wśród dziewcząt i chłopców ze szkół ponadgimnazjalnych. Łącznie przebadano 133 uczniów (66 dziewcząt oraz 67 chłopców w wieku od 16 do 18 r.ż.). Zastosowane narzędzia badawcze to: Kwestionariusz Agresji Bussa–Perryʼego w wersji Amity (opracowany przez E. Aranowską, J. Rytel oraz A. Szymańską, 2015), badający cztery wymiary agresywności oraz Kwestionariuszem Poczucia Napięcia i Czynników Ograniczających autorstwa E. Czerwińskiej-Jakimiuk (2011). Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego. Badania miały charakter ilościowy. Analiza korelacji z wykorzystaniem współczynnika rho-Spearmana między badanymi wymiarami agresywności a ogólnym poczuciem napięcia (i jego rodzajami), kontrolą społeczną i kontaktami w środowisku przestępczym ujawniła istotne związki między zmiennymi zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców. W populacji dziewcząt żadna z analizowanych skal napięcia oraz kontakty w środowisku przestępczym nie wykazały istotnego związku z agresją werbalną. W populacji chłopców większość z rozpatrywanych skal napięcia, kontroli społecznej oraz kontakty w środowisku przestępczym istotnie korelują z badanymi wymiarami agresywności.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Właściwości indywidualne matki a więź z dzieckiem w ciążach zdrowych, z wadami wrodzonymi i innymi zagrożeniami

Celem badań była analiza wartości predykcyjnej indywidualnych właściwości kobiety, takich jak: wiek, styl przywiązania, samoocena i poziom lęku, dla jej więzi z dzieckiem prenatalnym w różnych sytuacjach zagrożenia ciąży. Badaniem objęto kobiety w drugim i trzecim trymestrze ciąż zdrowych oraz wysokiego ryzyka: ze zdiagnozowaną wadą rozwojową płodu lub innymi powikłaniami i zagrożeniami położniczymi. W badaniu zastosowano kwestionariusz wywiadu, Kwestionariusz „Więź z dzieckiem w okresie ciąży”, Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych KSP, Skalę Samooceny SES oraz Inwentarz Stanu i Cechy Lęku STAI. Analiza regresji wykazała, że wiek matki jest znaczący dla jej więzi z dzieckiem, gdy zdiagnozowano u niego wadę wrodzoną. Nasilenie relacji matka–dziecko oraz jej komponentów w ciążach z innymi zagrożeniami istotnie wiąże się z samooceną matki oraz jest stylem przywiązania. Natomiast w ciążach zdrowych styl bezpieczny ma związek z nasileniem wybranych aspektów więzi prenatalnej. Poziom nasilenia lęku cechy i stanu okazał się nieistotny dla badanej więzi. Wraz z wiekiem kobiecie coraz trudniej jest akceptować autonomię dziecka ze zdiagnozowaną wadą wrodzoną. Niska samoocena matki oraz jej pozabezpieczny styl przywiązania mogą być niekorzystne dla tworzenia więzi z dzieckiem w sytuacji, gdy zagrożenie ciąży wynika np. z jej stanu zdrowia. Bezpieczny styl przywiązania matki pozwala przewidywać większe nasilenie różnych aspektów więzi prenatalnej, gdy ciąża nie jest zagrożona.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kierunki badań nad dwujęzycznością – perspektywa psychologiczna

Tekst stanowi przegląd wybranych badań na temat psychologicznych skutków dwujęzyczności, skupiając się głównie na potencjalnych korzyściach, jakie to zjawisko może nieść oraz wiedzy z badań empirycznych. Zawiera syntezę najnowszych badań psychologicznych oraz wniosków i ustaleń. Poruszane zagadnienia koncentrują się przede wszystkim na opisie zjawiska, a także definicji samego pojęcia, kryteriach opisu grupy osób dwujęzycznych oraz opisie czynników mających istotne znaczenie w nabywaniu kompetencji językowej i komunikacyjnej. W tekście odniesiono się także do aktualnych badań na temat wpływu dwujęzyczności na konkretne zdolności oraz opisano badania dotyczące związków pomiędzy dwujęzycznością a osobowością oraz dwujęzycznością a dwukulturowością. Jest to szczególnie istotne w kontekście współczesnych ruchów migracyjnych oraz globalizacji.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Teoria umysłu u dzieci głuchych – przegląd badań

W ostatnich latach dużą popularnością w nauce cieszą się badania nad teorią umysłu. Autorzy prac próbują określić udział różnych czynników wpływających na rozwój tej kompetencji u dzieci. Wśród zmiennych uwzględnianych w badaniach jest również niepełnosprawność dzieci lub ich deficyty rozwojowe. Szczególnie dużo badań powstaje w grupach dzieci ze spektrum autyzmu. Już w latach 90. XX w. zauważono, że brak słuchu może być jednym z czynników utrudniających nabywanie poszczególnych kompetencji w ramach teorii umysłu. Dzieci głuche osiągają umiejętności w zakresie mentalizowania z opóźnieniem 3–4-letnim w stosunku do swoich słyszących rówieśników. Niniejsza publikacja jest przeglądem badań dotyczących specyfiki rozwoju teorii umysłu u dzieci głuchych. Opisana została odmienność doświadczeń językowych i społecznych dzieci głuchych wychowywanych w rodzinach słyszących i dzieci głuchych rodziców głuchych. Wydaje się, że to właśnie deficyty w zakresie interakcji społecznych są odpowiedzialne za utrudniony proces nabywania teorii umysłu u dzieci głuchych.

Czasopismo: Psychologia Wychowawcza
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia