rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Oddziaływanie regulacyjne Unii Europejskiej na rynek usług telekomunikacyjnych

Celem artykułu jest dokonanie oceny wyników dotychczasowej unijnej polityki regulacyjnej, prowadzonej w obszarze rynku usług telekomunikacyjnych (RUT), ukierunkowanej na stworzenie rynku konkurencyjnego. Nawiązując do przyjętego celu, skoncentrowano rozważania na udzieleniu odpowiedzi na następujące pytania badawcze: 1) czy podjęty przez UE model otwierania RUT na konkurencję okazał się skuteczny? 2) czy można już mówić o zakończeniu zaplanowanego zadania stworzenia w UE konkurencyjnego RUT? Przy pisaniu artykułu wykorzystano metodę krytycznej analizy literatury, zastosowaną do przedstawienia stanu wiedzy na temat istoty regulacji oraz powodów regulowania RUT, metodę przyczynowo-skutkową służącą do wykazania związków między konkretnymi rozwiązaniami regulacyjnymi i generowanymi przez nie efektami ekonomicznymi i społecznymi oraz metodę syntezy, pozwalającą na dokonanie kompleksowej oceny unijnej polityki regulacyjnej odnoszącej się do RUT, jak i wskazanie głównych, współczesnych dylematów tej polityki. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, iż prowadzone w UE liberalizowanie RUT doprowadziło do usunięcia monopolu telekomunikacyjnego i starych struktur regulacyjnych, oraz stworzenia i umocnienia konkurencji w obszarze świadczenia usług telekomunikacyjnych dla klientów końcowych. Mniej korzystnie przedstawiają się efekty budowania konkurencji w obszarze hurtowego dostępu do sieci (dla nowych operatorów telekomunikacyjnych). Uzyskane wyniki pozwalają na wyprowadzenie następujących wniosków: a) zastosowany przez UE model otwierania RUT na konkurencję okazał się - jak dotychczas - częściowo skuteczny, b) w istniejącej sytuacji nie można mówić o zakończeniu zaplanowanego zadania stworzenia w UE konkurencyjnego RUT, c) ważnym zadaniem prowadzonej przez UE polityki regulacyjnej w obszarze RUT powinno być wzmocnienie konkurencji w obszarze hurtowego dostępu do sieci telekomunikacyjnej.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Przyczyny ustanawiania i stabilność konstytucji państwa - perspektywa ekonomiczna

Artykuł ma na celu wskazanie najważniejszych wątków z powstałej na przestrzeni ostatnich lat literatury wyjaśniającej powody ustanawiania konstytucji, ich trwania i zmian oraz powiązanie tych rozważań z zagadnieniami dotyczącymi wpływu konstytucji na gospodarkę. Zaprezentowana dyskusja czerpie przede wszystkim z osiągnięć ekonomii konstytucyjnej, nowej ekonomii politycznej i ekonomicznej analizy prawa, sięgając m.in. do wytłumaczeń nawiązujących do teorii praw własności, teorii grup interesu, czy analiz rozkładu siły politycznej pomiędzy różne grupy w społeczeństwie. Przedstawione rozważania pozwalają zidentyfikować podstawowe czynniki kształtujące proces ustanawiania reguł konstytucyjnych oraz ich trwałość, naświetlając jednocześnie cztery kanały, poprzez które konstytucja może wpływać na gospodarkę. W tym kontekście, uwaga koncentruje się na (1) znaczeniu, jakie konstytucja ma dla wzmacniania wiarygodności obietnic składanych przez elity polityczne; (2) na roli jaką odgrywa ona przy zwiększaniu stabilności politycznej w państwie; (3) na działalności grup interesu czerpiących wymierne korzyści z konkretnych zapisów konstytucyjnych; oraz (4) na kosztach transakcyjnych, które różni aktorzy społeczni ponoszą, czy to z konieczności dostosowania się do obowiązujących reguł czy też z chęci ich obejścia. Sformułowane w artykule wnioski mogą stanowić podstawę do dalszych badań poświęconych, np. potencjalnej substytucyjności bądź komplementarności pomiędzy niektórymi regułami konstytucyjnymi, jak i tych koncentrujących się na problemie endogenizacji konstytucji.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Teorie ładu akademickiego

Ważną cechą badań naukowych poświęconych problematyce ładu akademickiego jest ich wielowymiarowość. Żadna z tradycyjnych dyscyplin pojedynczo nie jest w stanie pokazać istoty zjawisk zachodzących w tak złożonej instytucji społecznej, jaką jest uniwersytet. Oznacza to, że takie badania powinny być prowadzone przy wykorzystaniu różnych interdyscyplinarnych perspektyw teoretycznych. Celem artykułu jest prezentacja teorii, które mogą być użyte do wyjaśnienia procesów składających się na ład akademicki. Użytą metodą badawczą jest krytyczna analiza piśmiennictwa. Przedstawione zostały najczęściej przywoływane w literaturze teorie: agencji, służebności, interesariuszy, zasobowa, neoinstytucjonalna, uwarunkowań kulturowych. Teorie te w wielu elementach nawiązują do twierdzeń formułowanych w ramach teorii ładu korporacyjnego opisujących mechanizmy władzy i kontroli w korporacjach. Zarazem teorie ładu akademickiego akcentują to, na czym polega specyfika instytucji akademickich oraz instytucjonalnych struktur odpowiedzialnych za zarządzanie tymi instytucjami. Zaprezentowana w artykule typologia charakteryzuje się podejściem pozytywnym, w którym nacisk jest położony na zrozumienie, wyjaśnianie i przewidywanie złożonych procesów zachodzących w akademickim środowisku instytucjonalnym. Zarazem może to być punkt wyjścia przy próbach normatywnego określenia warunków, które powinny spełniać efektywne struktury instytucjonalne odpowiedzialne za kierowanie i nadzór nad uniwersytetami.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Techniczna sprawność działań proinnowacyjnych w Polsce z perspektywy Unii Europejskiej

W opracowaniu tym przedstawiono wnioski z oceny technicznej sprawności innowacji w krajach Europy. W analizie wykorzystano metodę Data Envelopment Analysis, wspierając ją symulacją dla wskazania zakresów działań proinnowacyjnych, które charakteryzują się niską sprawnością realizacji. Techniczna sprawność innowacji w Polsce jest niższa niż innych krajów w analizowanym zbiorze. Polska działa w obszarze zmniejszających się zwrotów z tytułu skali. Szczególną uwagę poświęcić należy edukacji, badaniom i wspieraniu MŚP. Należy podjąć działania w kierunku zmiany obecnego systemu prawnego i nastawienia Polaków do innowacji, jeżeli oczekuje się poprawy sprawności działań proinnowacyjnych w przyszłości. Aby poprawić techniczną sprawność innowacji w Polsce, należy również usprawnić Narodowy System Innowacyjności. Podstawowym czynnikiem obniżającym techniczną sprawność innowacji w Polsce jest przeinwestowanie (i/lub marnotrawstwo nakładów na innowacje). W podsumowaniu podano sugestie kierunków dalszych prac badawczych nad poprawą funkcjonowania Narodowego Systemu Innowacyjności.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Modele smart city a zarządzanie przestrzenne miast

Koncepcja <i>smart city</i>, wdrażana w wielu miastach na świecie, jest w centrum zainteresowania teoretyków i praktyków. Doczekała się różnych modeli powiązanych z innowacjami usługowymi, dojrzałością miast i partycypacją społeczną. Artykuł prezentuje teoretyczne zagadnienia dotyczące koncepcji <i>smart city</i> i skupia się na procesie zarządzania przestrzennego. Przybliżono modele rozwoju miasta w odniesieniu do struktury funkcjonalno-przestrzennej i modele <i>smart city</i>. W publikacji zidentyfikowano również bariery procesu zarządzania przestrzennego we współczesnych miastach, które nie pozwalają podążać ośrodkom zurbanizowanym w kierunku <i>maturity smart city</i>. Na zakończenie zaprezentowano zagadnienie wykorzystania modelu <i>smart city maturity</i> w rozwoju miasta.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Ewolucja logiki instytucjonalnej w reformowanym systemie szkolnictwa wyższego w Polsce

Teoria neoinstytucjonalna wskazuje na wpływ środowiska instytucjonalnego na organizacje. Prowadzi to do tworzenia homogenicznych struktur instytucjonalnych, będących skutkiem występowania dominującej logiki instytucjonalnej, która może być traktowana jako niezależna determinanta procesów zachodzących w organizacji. Reformy uczelni ukierunkowane na ich urynkowienie oznaczają konieczność ewolucji akademickiej logiki instytucjonalnej związanej z procesami składającymi się na ład akademicki. Sukces transformacji uniwersytetu zależy od możliwości pogodzenia nowej logiki nawiązującej do idei menedżeryzmu z jej zasadami silnego przywództwa, z logiką akademicką, której fundamentem jest kolegialność procesów decyzyjnych. W części empirycznej artykułu podjęta została próba oceny zmian w architekturze struktur odpowiedzialnych za kierowanie uniwersytetami w Polsce, będących efektem znowelizowanej ustawy o szkolnictwie wyższym. Na podstawie analizy statutów 36 uczelni publicznych zidentyfikowano uczelnie, które starają się zachować konserwatywny akademicki status quo, oraz takie, które adaptują swoje struktury władzy do zmieniającego się środowiska instytucjonalnego. Wyniki pokazują, że skala przeprowadzonych zmian jest determinowana przez prestiż uczelni, określony na podstawie miejsca zajmowanego w rankingach akademickich. Uczelnie wyżej notowane starają się utrzymać tradycyjne akademickie struktury władzy, w tym radę wydziału jako kolegialny organ decyzyjny, oraz silny mandat dziekana wybieranego przez pracowników wydziału. Uczelnie niżej notowane w rankingach są skłonniejsze do implementacji rozwiązań typowych dla menedżerskiej logiki instytucjonalnej.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kwantyfikacja zmian luki VAT: podejście ekonometryczne

W niniejszym artykule zaproponowano alternatywną względem stosowanych w literaturze metodykę szacowania zmian luki VAT, pozwalającą na jej bieżący (kwartalny) monitoring. Łączy ona dwie tradycje modelowania dochodów podatkowych: metodę rozbieżności oraz metodę szacowania elastyczności dochodów podatkowych względem bazy podatkowej. Kształtowanie się luki VAT utożsamiane jest ze zmianami reaktywności rzeczywistych dochodów podatkowych względem teoretycznych (czyli – ekwiwalentnie – rzeczywistych dochodów względem bazy podatkowej przy kontroli zmian stawek podatkowych). Metoda została wykorzystana do oszacowania zmian luki VAT w Polsce w latach 2016–2018.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Instrumenty pochodne w spółkach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Celem artykułu jest zbadanie skali oraz przesłanek wykorzystania instrumentów pochodnych przez przedsiębiorstwa niefinansowe notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawą analizy były dane zawarte w sprawozdaniach finansowych spółek giełdowych za lata 2007-2010. Ocenie poddano fakt wykorzystywania derywatów, ich rodzaj, wartość rynkową oraz cykliczność ich prezentacji w sprawozdaniach okresowych. Na podstawie zgromadzonych informacji określono liczbę jednostek wykorzystujących instrumenty pochodne, skalę ich stosowania oraz strukturę zabezpieczanych za ich pomocą ryzyk. Uzyskane wyniki zostały porównane z danymi pochodzącymi z wybranych krajów rozwiniętych i rozwijających się. Potwierdzono w ten sposób niski odsetek przedsiębiorstw, które zabezpieczają swoją ekspozycję na ryzyko rynkowe. Ponadto odrzucona została hipoteza o rosnącej skali wykorzystania instrumentów pochodnych, co może świadczyć o nieprawidłowej identyfikacji ryzyka w polskich spółkach, braku umiejętności zarządzania nim lub też o braku zrozumienia istoty hedgingu przez zarządzających. W artykule podjęta została także próba oceny zarządzania ryzykiem w polskich przedsiębiorstwach notowanych na GPW. W tym celu zdefiniowano dwa kryteria odróżniające hedging od spekulacji. Rezultaty analizy prowadzą do wniosku, że co najmniej połowa badanych podmiotów używała instrumentów pochodnych w celach zabezpieczających.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Dylematy decentralizacji we współczesnym świecie

Celem artykułu jest przedstawienie i ocena uwarunkowań oraz efektów reform decentralizacyjnych przeprowadzanych w ostatnich dekadach w większości krajów świata. Szczególną uwagę zwrócono na rolę decentralizacji w kształtowaniu się takich zjawisk jak ubóstwo, korupcja, demokracja lokalna, konkurencyjność i innowacyjność gospodarek lokalnych/regionalnych oraz wzrost gospodarczy kraju. Podstawą analizy są publikowane w światowej literaturze wyniki badań empirycznych oraz studia teoretyczne a także osobiste doświadczenia autora z badań nad decentralizacją Indii. Analiza wskazuje, że decentralizacja nie jest uniwersalnym remedium na przyspieszenie rozwoju gospodarczego oraz społeczno-kulturowego kraju. Reformy decentralizacyjne mogą przynosić odmienne rezultaty w różnych państwach, a zależne jest to od sposobu ich wdrażania, a także licznych – krajowych, regionalnych i lokalnych – uwarunkowań gospodarczych, politycznych, społecznych, demograficznych, kulturowych, religijnych itp. Nie ma jednego, uniwersalnego modelu decentralizacji, który można by zastosować w każdym kraju i w dowolnym czasie. Z przeprowadzonej analizy wynika, że niski stopień decentralizacji działa zazwyczaj hamująco na rozwój gospodarczy i społeczny kraju. Jednakże nieracjonalną może być także nadmierna, tzn. zbyt szeroka i głęboka decentralizacja. Mogą wystąpić również takie sytuacje, kiedy nie powinno się podejmować reform decentralizacyjnych, gdyż przyniosłyby one państwu więcej szkody niż pożytku. Konkretny model decentralizacji, procedury oraz czas jej wdrażania winny być zawsze wnikliwie rozważane i dostosowane do istniejących w państwie i jego otoczeniu uwarunkowań gospodarczych, społecznych, politycznych i kulturowych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Siła przetargowa gospodarstw rolnych w łańcuchach żywnościowych

Celem artykułu jest przedstawienie argumentów teoretycznych i wniosków z badań empirycznych dotyczących siły przetargowej gospodarstw rolnych we współczesnych łańcuchach żywnościowych. Inspiracje teoretyczne czerpane są głównie z nowej ekonomii politycznej i nowej ekonomii instytucjonalnej. Sformułowano tezę, że siła przetargowa podmiotów zależy zarówno od posiadanych zasobów (siły ekonomicznej), jak i od możliwości wpływania na sferę polityczną (siły politycznej). Analizowane są następujące czynniki rynkowe wpływające na siłę przetargową gospodarstw rolnych: struktura rynku, wielkość posiadanych zasobów ekonomicznych, wielkość kosztów transakcyjnych i zasięg współpracy. Dodatkowo pokazano czynniki polityczne: rozkład preferencji wyborców w danym społeczeństwie oraz wpływ organizacji rolniczych jako ważnych grup interesu. W artykule podjęta została próba uporządkowania definicji i podejść metodologicznych wykorzystywanych w analizie siły przetargowej. Wskazano obszary dalszych badań, kładąc nacisk na analizy dotyczące siły politycznej podmiotów w łańcuchach żywnościowych i na konieczność powiązania tej siły z siłą ekonomiczną.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Sektorowe funkcje produkcji - wnioski z modeli panelowych dla Polski

Celem prezentowanego badania jest ocena wpływu poszczególnych form kapitału na kształtowanie się wartości dodanej brutto w poszczególnych sekcjach działalności gospodarczej w Polsce. W badaniu oszacowano parametry funkcji produkcji opisującej wpływ zmiennych reprezentujących kapitał rzeczowy oraz pracę na wartość dodaną brutto w Polsce. Jako narzędzie analizy przyjęto funkcję produkcji typu Cobba-Douglasa. Do estymacji wykorzystano dane panelowe dla poszczególnych województw obejmujące lata 2003–2015. Ze względu na skorelowanie zmiennych objaśniających ze składnikiem losowym zastosowano w pełni zmodyfikowaną metodę najmniejszych kwadratów. Wnioski z przeprowadzonego badania potwierdzają istnienie różnic pomiędzy wpływem poszczególnych czynników produkcji na wartość dodaną brutto w uwzględnionych sekcjach działalności gospodarczej. W większości sekcji elastyczności wartości dodanej brutto względem nakładów pracy są większe niż elastyczności względem środków trwałych oraz występuje istotny statystycznie postęp techniczno-organizacyjny. Dla wszystkich sekcji potwierdzono również statystyczną istotność występowania nieobserwowalnych, stałych efektów indywidualnych dla poszczególnych województw.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Crowdfunding – cechy i typologia

Crowdfunding to zjawisko, które dzięki prężnemu rozwojowi w ostatnim dziesięcioleciu staje się pewnego rodzaju fenomenem wśród metod lokowania i pozyskiwania kapitału. Wzrasta także zainteresowanie tym tematem wśród badaczy i naukowców. W artykule podjęto próbę usystematyzowania pojęć i klasyfikacji na bazie stale rozwijającej się literatury przedmiotu. Dokonano analizy istniejących definicji crowdfundingu, a także podjęto starania precyzyjniejszego osadzenia crowdfundingu wśród modeli opartych na współtworzeniu wartości. Obrazując mnogość tworzonych definicji na przestrzeni ostatnich lat autor uwypukla, które cechy crowdfundingu są często postrzegane jako istota tego zjawiska. Celem pobocznym jest propozycja przekładów terminologii z języka angielskiego oraz dodanie argumentów do dyskusji i inspiracji dalszych badań naukowych. Główną metodą badawczą do realizacji celu jest metoda opisowa wsparta krytyczną analizą literatury przedmiotu.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Filar kapitałowy w polskim systemie emerytalnym. Od OFE do PPK

Wdrażany od lipca 2019 Program Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK), obowiązkowy dla pracodawców, ma być powszechny i masowy, a jego wprowadzenie jest powiązane z ostateczną likwidacją drugiego filaru emerytalnego (OFE). Celem artykułu jest przeanalizowanie rozwiązań systemowych zastosowanych w programie PPK, w związku z koncepcją równoczesnej przebudowy systemu zabezpieczenia emerytalnego, przedstawienie argumentów przemawiających za i przeciw tym przedsięwzięciom z punktu widzenia różnych aktorów i próba dokonania oceny, jakie szanse powodzenia mają wprowadzane obecnie zmiany. Koncentrując się przede wszystkim na kapitałowym fragmencie systemu zabezpieczenia emerytalnego artykuł przedstawia też szersze tło, jakim były głębokie reformy całego systemu emerytalnego w 1999 r. i późniejsze wycofywanie się z części tych reform. Artykuł oparty jest na szczegółowym badaniu rozwiązań prawnych, analizie literatury przedmiotu oraz raportów instytucji nadzorujących fundusze emerytalne.Wyniki analizy wskazują na brak spójności w niektórych rozwiązaniach reformy z 1999 r. oraz na niekonsekwencje w jej realizacji, co doprowadziło do wycofywania się z kapitałowej części systemu.Wnioski z przedstawionej analizy pokazują, że dodatkowe oszczędzanie na starość w obecnej sytuacji demograficznej jest wskazane i niezbędne zarówno z przyczyn ekonomicznych, jak społecznych. Jednak zaprojektowane przez rząd rozwiązania systemowe są podporządkowane głównie bieżącym interesom państwa i nie stwarzają naszym zdaniem potencjalnym uczestnikom programu dostatecznych zachęt do uczestniczenia w nim.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Efekty zewnętrzne bezpośrednich inwestycji zagranicznych z perspektywy kraju goszczącego

W artykule poruszono zagadnienia związane z efektami zewnętrznymi, wynikającymi z obecności korporacji transnarodowych (KTN) w kraju goszczącym i podejmowanych przez nie bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Artykuł składa się z trzech części. Pierwszą z nich poświęcono kwestiom definicyjnym. Wyjaśniono w niej m.in. pojęcie efektów zewnętrznych i ich formę w postaci efektów <i>spillover</i> towarzyszących BIZ, przedstawiono także różnice, jakie pomiędzy tymi pojęciami występują. Ponadto zwrócono uwagę, że kraj goszczący nie osiąga korzyści z podejmowanych na jego obszarze bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sposób automatyczny, że jest to związane z podjęciem wielu działań zarówno ze strony rodzimych przedsiębiorstw, jak i polityków gospodarczych, mających na celu stworzenie odpowiednich warunków umożliwiających m.in. absorpcję nowoczesnych rozwiązań technologicznych. W części drugiej ukazano z kolei teoretyczne podstawy efektów <i>spillover</i>. Natomiast zamierzeniem zrealizowanym w części trzeciej było przedstawienie zagadnień związanych z pieniężnymi i technologicznymi efektami zewnętrznymi. W przypadku efektów pieniężnych poszukiwano odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób KTN generują tego rodzaju efekty, oraz jaki jest mechanizm ich powstawania. Scharakteryzowano także dwa podstawowe kanały, za pomocą których efekty te są przenoszone, tj. wertykalne powiązania popytowe i wertykalne powiązania podażowe oraz dokonano przeglądu wyników badań empirycznych w tym zakresie, po to, aby można było zdecydować, który z rodzajów powiązań występujących pomiędzy KTN i przedsiębiorstwami krajowymi jest bardziej prawdopodobnym źródłem tworzenia <i>spillovers</i> i przynosi pozytywne rezultaty. Analizując zaś efekty technologiczne skoncentrowano się przede wszystkim na trzech głównych kanałach ich transmisji, a mianowicie: efektach demonstracji, przepływie pracowników i efektach konkurencji. Przeprowadzoną w pracy analizę zakończono podsumowaniem, w którym zamieszczono rekomendacje dla polityki gospodarczej w zakresie stymulowania i wzmacniania efektów spillover na obszarze kraju goszczącego.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czynniki makroekonomiczne a spłacalność kredytów konsumpcyjnych

Celem badań przedstawionych w artykule jest kwantyfikacja i hierarchizacja wpływu czynników makroekonomicznych na ryzyko zaniechania spłaty kredytu konsumpcyjnego. W analizach wykorzystano dane o średnim poziomie agregacji, które opisywały portfel kredytów konsumpcyjnych jednego z głównych banków komercyjnych w Polsce (w latach 2004–2016). Próba obejmuje ponad 10 tys. obserwacji, charakteryzujących kohorty kredytów uruchamianych w kolejnych miesiącach. Wykorzystano modele danych panelowych. Wyizolowano wpływ sytuacji makroekonomicznej spośród innych kluczowych czynników determinujących ryzyko kredytowe (to jest historycznych zmian polityki kredytowej banku i naturalnego cyklu dojrzewania portfela). Wyniki potwierdziły związek sytuacji gospodarczej, reprezentowanej w modelu przez stopę bezrobocia i produkcję przemysłową, z ryzykiem kredytowym. Wzrostowi stopy bezrobocia towarzyszy większa częstotliwość przypadków zaniechania spłaty, a przyspieszeniu dynamiki produkcji przemysłowej – mniejsza. Stwierdzono również występowanie opóźnień tej asocjacji sięgających 12 miesięcy. Nie został natomiast potwierdzony związek ze stopami procentowymi. Model wraz ogólnodostępnymi prognozami makroekonomicznymi lub scenariuszami stresowymi umożliwia dokładniejsze przewidywanie skali pogorszenia jakości portfela w okresie dekoniunktury, a także formułowanie rekomendacji w zakresie polityki kredytowej, zwłaszcza granicznych poziomów akceptowanego prawdopodobieństwa zaniechania spłaty w różnych fazach cyklu koniunkturalnego.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości