rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Złożoność pojęcia „bezpieczeństwo energetyczne” i jego podstawy w Konstytucji RP

Jedną z istotnych przesłanek rozwoju egzystencji ludzkiej jest bezpieczeństwo energetyczne.
Biorąc pod uwagę znaczenie sektora elektrycznego jako podstawy operacji
w sektorze ekonomicznym, zagadnienie to musi być traktowane priorytetowo w sferze
polityki energetycznej.
Rodzi to potrzebę zbudowania właściwej infrastruktury prawnej, która umożliwi
odpowiednią interakcję organów administracyjnych w tym obszarze, zarówno wewnętrznych,
jak i zewnętrznych. Związane z tym jest zagadnienie nadania odpowiedniej
rangi fundamentalnym normom ustawy zasadniczej.
Polska Konstytucja jest przykładem tego, że aczkolwiek brak w niej bezpośredniego
odniesienia do „bezpieczeństwa energetycznego”, to jednak drogą interpretacji
norm konstytucyjnych, dotyczących zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji
RP), a także ustawodawstwa, można zbudować schemat konstytucyjny
odpowiedzialności organów państwowych w zakresie zapewnienia „bezpieczeństwa
energetycznego”.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo o wyborze papieża po nowelizacji z 2007 roku

Celem artykułu jest analiza prawa o wyborze papieża, ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji z 2007 r. Procedura wyboru papieży należy do najstarszych obowiązujących do czasów obecnych skodyfikowanych reguł dotyczących wyborów w instytucjach publicznych. Artykuł przedstawia ewolucję zasad dotyczących wyboru papieża od pierwszych wieków po czasy współczesne. Przeprowadzona analiza ukazuje, że istotne zasady wyboru papieża pozostają niezmienione: jedynymi elektorami są kardynałowie, do skutecznego wyboru konieczne jest uzyskanie większości co najmniej 2/3 głosów, a głosowanie odbywa się w izolacji od świata zewnętrznego i objęte jest ścisłą tajemnicą. W artykule szczegółowej analizie poddano zasady systemu wyborczego zawarte w wydanej w 1996 r. przez papieża Jana Pawła II konstytucji apostolskiej Universi Dominici gregis, a przede wszystkim możliwość, w sytuacji impasu konklawe, odejścia od stosowania „świętej większości” 2/3 głosów i wyboru papieża absolutną większością głosów. Osobną część artykułu poświęcono nowelizacji przepisów dotyczących systemu wyborczego przeprowadzonej przez papieża Benedykta XVI w roku 2007 r. Artykuł zamykają uwagi dotyczące nowelizacji przeprowadzonej w 2013 r. w sytuacji zbliżającego się konklawe związanego z rezygnacją papieża Benedykta XVI.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Lokalne grupy działania jako forma partycypacji na szczeblu lokalnym

Prezentowany artykuł przedstawia formy partycypacji obywatelskiej ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązania jakim są obecnie Lokalne Grupy Działania. Początkowa część pracy obejmuje rozważania dotyczące idei partycypacji społecznej i rzeczywistych możliwości jej realizacji. W dalszej części omówione zostały formy obywatelskiego uczestnictwa dostępne na szczeblu lokalnym, przewidziane w polskich rozwiązaniach prawnych (bezpośrednie formy demokracji partycypacyjnej) oraz rozwiązania bazujące na współpracy partnerów sektorowych. Takim rozwiązaniem, opartym na trójsektorowej współpracy podmiotów są właśnie Lokalne Grupy Działania, stworzone w ramach programu LEADER +. Celem utworzenia LGD było dążenie do wspierania rozwoju obszarów wiejskich oraz aktywizacja mieszkańców tych terenów. LGD są interesującym przykładem ze względu na rozwiązania prawne regulujące ich status, określony sposób powstawania oraz zwierzchnictwo, które osłabiają ideę oddolnej partycypacji i zaangażowania.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Klątwa, śmierć i dziewczyna. O finansowaniu sztuki performaty wnej ze środków publicznych

Tekst ten dotyczy refleksji nad potrzebą rozróżnienia funkcji ustalenia granic dopusz-czalności twórczości i wypowiedzi artystycznej oraz mecenatu i organizacji życia kultu-ralnego finansowanego ze środków publicznych. Omawia wybrane regulacje dotyczące wpływu władz publicznych działających jak organizatorzy życia kulturalnego na twór-czość artystyczną w zakresie sztuk performatywnej i wskazuje jej deficyty oraz potrze-bę stosowania i przejrzystego wyznaczania kryteriów merytorycznych oraz dotyczących granic wolności artystycznej w finansowaniu i organizacji życia artystycznego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Problem odpowiedzialności prawnej za obietnice wyborcze

Odpowiedzialność za obietnice wyborcze jest fragmentem, wycinkiem, szerszej problematyki odpowiedzialności za słowo w życiu publicznym. W demokratycznym państwie prawnym państwo powinno zapewnić obywatelom pewność co do wypowiedzi przedstawicieli organów państwowych (władzy publicznej). Z „akcjami wyborczymi” jest ten problem, że biorą w nich udział także osoby nie będące takimi reprezentantami. Stąd też pojawia się zagadnienie prawnej odpowiedzialności za słowa, obietnice głoszone w toku kampanii wyborczej. Warto nadmienić, iż temat niniejszego opracowania jest aktualny. Debata publiczna bowiem koncentruje się wokół znaczenia (i ostrości) słów wypowiadanych przez przedstawicieli sceny politycznej. Ostatnie tragiczne wydarzenia w Polsce (zabójstwo na tle politycznym) są dowodem na to, że wypowiedzi polityka mają większą moc rażenia niż „zwykłych” ludzi. Czy można rozliczyć składających obietnice wyborcze z braku ich realizacji? Konsekwencji należy poszukiwać nie tylko na obszarze prawa cywilnego. Ten artykuł jest próbą wielopłaszczyznowej analizy zagadnienia.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
25 lat samorządu terytorialnego w III RP – próba bilansu

Decentralizacja państwa była jednym z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych
procesów transformacji ustrojowej, przeprowadzonej w Polsce na przełomie lat
80. i 90. XX w. Pomimo iż od wydarzeń, które zapoczątkowały odtworzenie samorządu
terytorialnego, minęło już ćwierć wieku, temat ten cały czas powraca do dyskusji publicznej
i jest przedmiotem naukowych rozważań. Dlatego też celem niniejszego opracowania
jest próba dokonania oceny 25 lat istnienia samorządu terytorialnego w III RP
i wskazania na najważniejsze konsekwencje przyjętych rozwiązań prawnych.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Instytucja referendum ogólnopaństwowego w Republice Białoruś

Celem pracy jest przedstawienie instytucji referendum państwowego we współczesnej Białorusi, nazywanej „ostatnią dyktaturą w Europie”. Autor, bazując na obowiązujących aktach prawnych, przeanalizował okoliczności organizowania referendum, jego przebieg oraz skutki. Odnosząc się do poszczególnych przypadków zastosowania tej instytucji, wskazano, że służy ono bardziej jako narzędzie politycznej mobilizacji niż rzeczywisty przejaw demokracji bezpośredniej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Dwa modele relacji wolności i bezpieczeństwa

Przedmiotem  artykułu  są  dwa  klasyczne  modele  relacji  wolności  i  bezpieczeństwa  zawarte  w teoriach T. Hobbesa i J. Locke’a, a także ich konceptualne rozwinięcia w teoriach H. Kelse-na i J. Rawlsa. Model Hobbesa akcentuje prymat bezpieczeństwa, natomiast model Locke’a prymat  praw  jednostki.  Krytyczna  analiza  tych  modeli  pokazuje,  że  nie  można  interpreto-wać konieczności istnienia władzy politycznej czy też konieczności gwarancji praw jednostki w sposób absolutystyczny. Ważność modelu Hobbesa ogranicza się do twierdzenia o koniecz-ności  istnienia  „ośrodka  decyzyjnego”  zapewniającego  „zbiorowe  bezpieczeństwo”.  Nato-miast  istota  modelu  Locke’a  nie  polega  na  konstrukcji  „idealnej  konstytucji”,  lecz  na  wska-zaniu  na  demokratyczne  formy  gwarancji  praw  jednostki.  Nie  oznacza  to,  że  należy  uznać  bezwzględny  prymat  legislatywy.  Zarówno  w  teorii  Kelsena,  jak  i  Rawlsa  funkcję  tę  może  spełniać  sądownictwo  konstytucyjne.  Model  Hobbesa  jest  odpowiedni  dla  deskryptywne-go pojęcia konstytucji, natomiast model Locke’a dla preskryprtywnego pojęcia konstytucji.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ewolucja instytucji interpelacji poselskiej w polskim parlamentaryzmie

We współczesnym państwie demokratycznym interpelacja – jako jeden ze środków funkcji kontrolnej parlamentu – jest bezpośrednio związana z prawnymi i systemowymi gwarancjami ochrony rządzenia zgodnie z prawem. Posiada ona dobrze utrwaloną tradycję parlamentarną w systemach europejskich państw kontynentalnych. Jej geneza sięga III Republiki Francuskiej i nie należy jej utożsamiać z brytyjskimi zapytaniami. Jednakże pierwotna funkcja interpelacji uległa zmianie. Niniejszy artykuł przedstawia ewolucję tej instytucji w Sejmie. Przedmiotem analizy jest opis prawnych regulacji interpelacji w kolejnych okresach historycznych w Polsce: od dwudziestolecia międzywojennego – przez okres systemu komunistycznego – do czasu konstytucji III RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., oraz pozwala odpowiedzieć na następujące pytania: -Jak wprowadzony ustrój państwowy wpływa na charakter interpelacji? -Czy sytuacja polityczna w państwie oddziałuje na cel i skuteczność interpelacji? -Jak współczesne czynniki państwa demokratycznego, takie jak silna władza wykonawcza, dobrze zorganizowane partie polityczne i działalność grup interesu wpływają na funkcję kontrolną Sejmu wykonywaną przy pomocy interpelacji? -Jaki jest współczesny charakter interpelacji i ich przyszłość w polskim parlamentaryzmie? Rola i cel instytucji interpelacji jako jednego ze środków funkcji kontrolnej Sejmu powinny być rozpatrywane w bliskim zestawieniu z elementami politycznej konstrukcji rządu parlamentarnego, w szczególności z założeniem politycznej odpowiedzialności Rady Ministrów i poszczególnych jej członków przed Sejmem. Jej zakres obejmuje bowiem całokształt działalności rządu oraz administracji rządowej. Działania podejmowane przez posłów w tym zakresie powinny być traktowane jako szczególnie istotna sfera oddziaływania parlamentu na rząd. Obecnie liczba interpelacji w Sejmie jest ogromna, jednak ich polityczna jakość i skuteczność słaba, co zbliża interpelacje do zapytań poselskich. Ważne wydaje się zatem, aby posłowie zmienili sposób korzystania z tej instytucji kontroli, co jednak wymaga pogłębienia świadomości politycznej i wzmocnienia pozycji parlamentu w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo jako centrum życia. Uwagi historyczno-filozoficzne na tle przemian konstytucjonalizmu

Zasadniczym celem artykułu jest analiza koncepcji konstytucji wyłaniających się z fi-lozofii politycznej starożytnej Grecji, wczesnej nowoczesności oraz nowoczesności. Na gruncie tak zwanego konstytucjonalizmu, grecka polis może być rozpatrywana jako pierwsza z całościowych wizji sfery publicznej. Artykuł podejmuje próbę refleksji nad myślą konstytucyjną w perspektywie historycznej, strukturą i podstawowymi za-łożeniami nowoczesnych koncepcji konstytucyjnych, właśnie w kontekście filozoficz-nej rzeczywistości i doświadczenia polis. Głównym twierdzeniem artykułu jest myśl, że ujmowana szeroko idea konstytucji wyłoniła się z kategorii prawno-naturalnych i za-kłada autonomię obywateli oraz ich praw. Deliberatywny model państwa-miasta oraz duch-wizja politei wydają się o wiele ważniejsze, aniżeli prawo pozytywne oraz spisa-na konstytucja. Tymczasem myśl oświeceniowa, która współcześnie zdaje się wyzna-czać główny kierunek refleksji nad państwem i prawem, wiąże zbyt wielkie nadzieje w samoregulującym się prawie pozytywnym. Również autorytet dzisiejszego państwa oraz konstytucji zdaje się w dużym stopniu zależeć od naszej zdolności do ponowne-go odkrycia wartości tworzących polis.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zmiana zasad tworzenia okręgów wyborczych w wyborach samorządowych w nowelizacji Kodeksu wyborczego z 2018 r.

W artykule przedstawione zostały zmiany zasad tworzenia okręgów wyborczych. Celowość analizy tytułowej kwestii powstała w związku z nowelizacja Kodeksu wyborczego z 2018 r. Zmiany wynikające z przeprowadzonej nowelizacji są bardzo głębokie, a w końcowym etapie odbierają gminom prawo do kształtowania okręgów wyborczych. Zgodnie bowiem z ustawą z 11 stycznia 2018 r., od 1 stycznia 2019 r. uprawnienie w zakresie podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze oraz możliwość dokonywania zmian w tym zakresie ma stać się wyłączną kompetencją komisarza wyborczego. W artykule poruszono także kwestię zgodności tak ukształtowanego stanu prawnego z Konstytucją.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Parlamentaryzacja marokańskiego systemu rządów na gruncie konstytucji z dnia 29 lipca 2011 r.

Artykuł dotyczy zjawiska parlamentaryzacji marokańskiego systemu rządów na gruncie konstytucji z 2011 r. Do jej uchwalenia doszło w wyniku niepokojów społecznych znanych jako tzw. Arabska Wiosna. Nowa konstytucja zastąpiła ustawę zasadniczą z 1996 r. Zgodnie z nowymi regulacjami konstytucyjnymi pozycja monarchy została ograniczona, jednak nadal pozostaje on kluczowym elementem systemu rządów. Jednocześnie konstytucja wzmocniła pozycję rządu kierowanego przez premiera. Zmianie uległa ponadto pozycja parlamentu. Przykładowo, król mianuje szefa rządu z łona partii politycznej, która zwycięża w wyborach parlamentarnych, i z uwzględnieniem ich wyników. W porównaniu z poprzednią konstytucją rząd wydaje się silniej powiązany z parlamentem – szczególnie z izbą pierwszą. Ta ostatnia posiada lepsze instrumenty kontroli parlamentarnej. Obecnie marokański system rządów pozostaje bliższy europejskiemu modelowi parlamentarnemu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Niekonstytucyjność wtórna przepisów ustawowych – zagadnienia wybrane

Zgodnie  z  przepisami  Konstytucji  Rzeczypospolitej  Polskiej  Trybunał  Konstytucyjny  swą kognicją obejmuje kontrolę zgodności z ustawą zasadniczą konstytucyjnych źródeł prawa: ustaw, umów międzynarodowych oraz przepisów wydawanych przez centralne organy państwowe. Skutki orzeczeń Trybunału stanowią niezmiernie ważne zagadnie-nie z punktu widzenia praktyki stosowania prawa. Wobec pojawiających się przypad-ków  uchwalania  przez  parlament  przepisów  prawnych  w  brzmieniu,  które  uprzednio  zostało zakwestionowane przez Trybunał, szczególnego znaczenia nabiera kwestia nie-konstytucyjności wtórnej w sferze prawa administracyjnego. Artykuł jest próbą zdefiniowania tego zjawiska i przedstawienia uwag wypływających z aktualnego orzecznic-twa i praktyki.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Pozycja ustrojowa Prezydenta Republiki Azerbejdżanu

Artykuł przedstawia pozycję ustrojową Prezydenta Republiki Azerbejdżanu. W artykule scharakteryzowano następujące zagadnienia: sposób wyboru, kadencję, status prawny, stosunki z parlamentem (Milli Medżlis), rządem (Gabinet Ministrów), sądami i prokuraturą, a także uprawnienia w sprawach: międzynarodowych, bezpieczeństwa, stanowienia prawa oraz tzw. kompetencje tradycyjne.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Referendum w systemie prawnym Republiki Czeskiej

Artykuł porusza kwestię odwoływania się Czechów do jednej z najbardziej znaczących form demokracji bezpośredniej – referendum. Czesi nie są zwolennikami głosowania ludowego na poziomie ogólnokrajowym. W dalszym ciągu nie wypracowali ustawy o referendum ogólnokrajowym. Tylko raz przeprowadzone zostało referendum na poziomie ogólnokrajowym w prawie przystąpienia do UE. Obywatele Czech, jak i partie rządzące, są zwolennikami demokracji przedstawicielskiej. Sytuacja nieco inaczej wygląda na poziomie lokalnym, gdzie statystyka dotycząca zorganizowanych referendów lokalnych jest znacznie bogatsza, a wyniki głosowania świadczą o systematycznie rosnącej świadomości społecznej obywateli.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Legalizm czy oportunizm? – analiza postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej

Niniejsza praca – analizując postępowanie w sprawie odpowiedzialności konstytucyj-nej – zmierza do ustalenia oportunistycznego bądź legalistycznego modelu jego egzeku-cji. Zagadnienie to wydaje się istotne, gdyż oddziałuje na wykładnię także innych przepi-sów ustawy o Trybunale Stanu. Dlatego wychodząc od analizy teoretycznej konstrukcji legalizmu i oportunizmu, autor poszukuje właściwych im elementów tak w Konstytucji, jak i w ustawie o Trybunale Stanu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Instytucja odwołalności przedstawicieli przez wyborców w Republice Białoruś

Konstytucja Republiki Białoruś z 15 marca 1994 r., określając status członków parlamentu i deputowanych terenowych rad deputowanych, nawiązała do kanonów konstytucyjnej regulacji statusu przedstawiciela w dawnych państwach socjalistycznych, a przede wszystkim: koncepcji mandatu imperatywnego i sprzężonej z nią instytucji odwołalności reprezentantów przez wyborców. Celem niniejszego opracowania jest przede wszystkim wszechstronne przedstawienie białoruskich unormowań prawnych odnoszących się do wspomnianej instytucji, przesłanek jej stosowania, zasad procesu odwoławczego, jak i jego konsekwencji prawnych. Omówienie tej problematyki jest poprzedzone charakterystyką zakładanej roli odwołalności przedstawicieli w doktrynalnym i prawnym modelu przedstawicielstwa przyjętym na Białorusi.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zasady zmiany Konstytucji Królestwa Belgii w świetle postanowień przejściowych z 2012 r.

Zmiana konstytucji następuje zazwyczaj przy zastosowaniu ściśle określonej procedury i ma charakter trwały. Nieliczne współczesne państwa europejskie dopuszczają jednak możliwość uchwalenia odstępstwa od konstytucji, tzw. ograniczonego wyjątku. Tego rodzaju rozwiązanie wprowadziła w 2012 r. Belgia, pomimo braku stosownych przepisów oraz praktyki w tym zakresie. Belgijskie odstępstwo od konstytucji modyfikuje czasowo procedurę zmiany konstytucji. Polega to na odstąpieniu od typowego dla państw nordyckich wymogu uchwalenia zmiany ustawy zasadniczej przez parlament dwu kolejnych kadencji parlamentu. Pozostałe elementy procedury zmiany belgijskiej konstytucji, takie jak zrównanie praw izb parlamentu oraz podwyższone kworum oraz większość wymagana dla uchwalenia zmiany pozostały bez zmian. Odstępstwo od Konstytucji Belgii wygasa wraz z zakończeniem kadencji parlamentu wybranego w 2010 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Znaczenie zasady równości prawa wyborczego w prawie polskim przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego

Artykuł poświęcony jest znaczeniu jednej z podstawowych zasad prawa wyborczego. Jak do tej pory nikt jeszcze nie próbował opisywać przymiotów wyborczych w taki sposób. Praca dotyczy znaczenia zasady równości prawa wyborczego, w okresie obowiązywania ordynacji wyborczych. Została jedynie opatrzona drobnym komentarzem dotyczącym zmian wprowadzonych w 2011 r. przez kodeks wyborczy. W pierwszej części tekstu zaprezentowane są doktrynalne poglądy na równość wyborów w Polsce. Głównie odnoszona jest ona do wyborów parlamentarnych. Przedstawione są poglądy rozumujące zasadę równości prawa wyborczego, jako wyłącznie równość materialna i formalna, oraz pokazany nowy trend wskazujący większe znaczenie i nacisk na aspekt równości szans wyborczych. Zdaniem autora w dzisiejszych czasach najważniejsza jest właśnie równość szans wyborczych. Następnie opisane zostały gwarancje równości materialnej i poszczególne jej aspekty. W podsumowaniu zostało zawarte stwierdzenie, iż równość prawa wyborczego jest zasadą proceduralną i raczej odpowiada za to na podstawie jakich reguł będą przysługiwać prawa wyborcze. Przez co jest raczej dyrektywą wskazującą i ma bardzo szeroki zakres.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo udziału w referendum w kontekście wolności słowa i prawa wznowienia postępowania sądowego wszczętego podczas kampanii referendalnej

Autorka skoncentrowała się na wolności słowa w kampanii referendalnej, na jej grani-cach oraz na trybie sądowego dochodzenia praw w przypadku przekroczenia tych gra-nic. Podkreśla znaczenie ochrony jednostki przed nierzetelnymi informacjami w toku kampanii. Uznaje przyspieszone postępowanie referendalne za mechanizm umożliwia-jący zapobieżenie negatywnym skutkom rozpowszechniania nieprawdziwych informa-cji, które mogą wpływać na rozstrzygnięcie referendalne. Na tle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które doprowadziło do możliwości wznowienia postępowania w try-bie referendalnym, już po przeprowadzeniu głosowania ludowego przedstawia konse-kwencje, jakie ono powoduje.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Immunitety nieoczy wiste – uwagi na gruncie polskich regulacji prawnofinansow ych

Immunitet (parlamentarny, sędziowski, czy też przysługujący innym osobom pełnią-cym istotne funkcje publiczne) wydaje się nieodzowną instytucją w systemach praw-nych państw demokratycznych. Niezależnie jednak od prawnych regulacji w przed-miocie immunitetu/ów w danych uwarunkowaniach (unormowania immunitetowe expressis verbis), istnieją także przepisy prawa, które pośrednio (nie wprost) zwalnia-ją z odpowiedzialności osoby pełniące niektóre funkcje publiczne lub tworzą sytuację niemożności pociągnięcia ich do odpowiedzialności. Takim właśnie nieoczywistym immunitetom w prawie polskim poświęcone jest niniejsze opracowanie. Przy czym analizę ograniczono do sfery prawa finansowego, z uwagi na funkcje, rolę i znacze-nie publicznych decyzji finansowych oraz ich skutków. Uznając, że finanse stanowią „nerw państwa”, tolerowanie (niesankcjonowanie) w tej sferze zachowań niepożąda-nych wymaga analiz, szczególnie w kontekście zasad prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Hierarchizacja praw i wolności jednostki w świetle konstytucyjnej regulacji stanu nadzwyczajnego

Analiza regulacji Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. prowadzi do wniosku, iż przepisy jej XI rozdziału przewidują hierarchizację praw i wolności jednostki na czas stanu nadzwyczajnego. Polski ustrojodowca zastosował, obce klauzulom derogacyjnym w dokumentach międzynarodowych, powiązanie typu stanu nadzwyczajnego z dopuszczalnością ograniczeń praw człowieka. W ten sposób ustalił hierarchię praw człowieka na czas stanu nadzwyczajnego w postaci trzech poziomów ochrony. Hierarchizacja praw i wolności jednostki w przepisach konstytucyjnych dotyczących stanu nadzwyczajnego ma nie tyle wyznaczać hierarchiczną nadrzędność jednych praw wobec innych, ile szczególny stopień ochrony niektórych z nich przed ingerencją państwa w czasie trwania stanu nadzwyczajnego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne