rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wpływ mediów na zachowania zdrowotne młodych osób dorosłych

Wprowadzenie. Dla większości ludzi na świecie media stanowią nieodłączną część życia codziennego. Stało się tak dzięki dynamicznemu rozwojowi technologii, która ułatwiła do nich dostęp przeciętnemu człowiekowi i sprawiła, iż są one ważnym źródłem pozyskiwania informacji użytecznych w życiu codziennym.
Cel pracy. Celem pracy była ocena wpływu mass mediów na zachowania zdrowotne młodych osób dorosłych w zależności od wieku, płci i poziomu wykształcenia.
Materiał i metoda. Badanie ankietowe zostało przeprowadzone w 2015 roku na terenie województwa łódzkiego. Zastosowaną metodą badawczą był sondaż wykonany przy pomocy kwestionariusza autorskiego. Anonimowa ankieta składała się z 54 pytań. Badaniem objęto 260 osób w przedziale wiekowym pomiędzy 18. a 35. rokiem życia, w większości studentów uczelni medycznych (N = 149), a także internautów (N = 89) oraz pracowników łódzkich szpitali (N = 22).
Wyniki. Zgodnie z analizą 67,7% respondentów potwierdziło wpływ mediów na zachowanie zdrowotne (67,4% kobiet i 68,6% mężczyzn). Za pozytywnym wpływem opowiedziało się 34,2% badanych, zaś za negatywnym 6%, reszta nie miała zdania lub stwierdziła ich neutralność. Za najczęściej poszukiwane w mediach informacje dotyczące zdrowia, większość badanych wskazała informacje dotyczące leków i skutków ich przyjmowania, diet, diagnostyki oraz znaczenia różnych objawów chorób. Za najczęściej wykorzystywane media respondenci wskazali Internet (91%), następnie telewizję i czasopisma – po 42%. Mniej niż 12% wskazało książki, zaś radio i prasę codzienną – odpowiednio 7,3% i 6%.
Wnioski. W opinii respondentów informacje przekazywane przez media mają wpływ na zachowania zdrowotne młodych osób dorosłych. Największy wpływ na poszerzanie wiedzy dotyczącej stosowania leków, diet, diagnostyki i symptomatologii chorób mają Internet, telewizja oraz czasopisma.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Park narodowy w kraterze wulkanu - rośliny Yellowstone tolerujące wysokie temperatury

Park Narodowy Yellowstone - najstarszy z parków narodowych świata - to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na Ziemi, zaskakujące zmiennością krajobrazów. Zajmuje kalderę potężnego superwulkanu, którego ostatni wybuch miał miejsce 640 tysięcy lat temu. Główną atrakcją parku są, chronione od blisko 140 lat, zjawiska i procesy geologiczne. Ogólną liczbę cennych obiektów przyrodniczych ocenia się na 10 000. Należą do nich: gejzery - około 400, w tym 200-250 czynnych, gorące źródła (zasiedlone przez termofilne mikroorganizmy, które razem z krystalizującymi minerałami nadają źródłom niezwykłe barwy), wulkany błotne, fumarole oraz trawertynowe tarasy naciekowe. Nie brak również różnorodnych formacji skał wulkanicznych. Nie mniej interesująca jest współczesna roślinność i flora Yellowstone. Znaczną część Parku - około 4/5 powierzchni - zajmują lasy, głównie iglaste, reszta to zbiorowiska zaroślowe i murawowe. Flora Parku liczy około 1100 gatunków roślin naczyniowych, w tym około 200 - obcego pochodzenia. Specyficzne dla Parku grupy gatunków, związane z warunkami, jakie panują na obszarze kaldery to: pirofity - rośliny odporne na pożary, a więc na nagłe i zwykle krótkotrwałe, ale wysokie temperatury oraz gatunki termofilne - znoszące stałe, dość wysokie temperatury. Są to rośliny o bardzo interesującej biologii, ekologii i fizjologii. Do pirofitów należą (różniące się strategią) gatunki drzew, np. Pinus contorta i Pseudotsuga menziesii. Charakterystyczny aspekt barwny nadają terenom geotermalnym masowo występujące gatunki termofilne: Mimulus guttatus i Gentiana detonsa. Wśród roślin ciepłolubnych wyróżnia się grupę gatunków "wysoce termofilnych" (np. Dichanthelium lanuginosum, Juncus tweedyi czy Rumex acetosella, Tabela 2), związanych z siedliskami ekstremalnymi - w strefie ryzosfery (korzeniowej) stale znoszą one temperatury powyżej 400C! W Yellowstone znajduje się największe na świecie i najbardziej aktywne pole gejzerów. Ochrona przyrody w Parku jest sprawą priorytetową, działania na rzecz ochrony - dobrze zorganizowane, choć w przeszłości nie zdołano uniknąć pewnych błędów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Dobór i rozwój pracowników w polskich liniach lotniczych

Artykuł dotyczy procesów doboru i rozwoju pracowników, jako kluczowych elementów zarządzania kapitałem ludzkim w polskich liniach lotniczych. Zdefiniowano pojęcie zarządzania kapitałem ludzkim w przedsiębiorstwie lotniczo-transportowym. Następnie zbadano proces rekrutacji i selekcji pracowników w PLL LOT i sprawdzono zastosowanie różnych metod doboru pracowników linii lotniczej dla grup administracyjno-kierowniczej i lotniczej. Proces rozwoju pracowników jest przedstawiony w kontekście analizy działalności ośrodków szkolenia lotniczego w celu udoskonalenia kompetencji personelu lotniczego.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Źródła i mechanizmy odporności buraka cukrowego oraz dzikich form z rodzaju Beta na BNYVV

Rizomania jest chorobą buraka cukrowego wywoływaną przez wirus nekrotycznego żółknięcia nerwów buraka BNYVV, który powoduje znaczące jakościowe i ilościowe straty plonu tej ekonomicznie istotnej rośliny w skali światowej. Za najbardziej skuteczną metodę walki z rozprzestrzenianiem choroby, umożliwiającą uprawę w warunkach porażenia uznaje się stosowanie odmian wyprowadzonych w toku hodowli odpornościowej. Jednakże żaden z dotychczas opisanych genów nie warunkuje całkowitej odporności, a jedynie tolerancję na wirus. Jednocześnie z powodu pojawiania się szczepów zdolnych do przełamywania odporności, przeszukiwanie zasobów dzikich form z rodzaju Beta jest kluczowe dla dalszej identyfikacji nowych źródeł odporności, a w konsekwencji dla utrzymania ciągłej produkcji konkurencyjnych odmian buraka cukrowego. W niniejszej pracy dokonano przeglądu znanych obecnie źródeł odporności, jak również przedstawiono podstawowe mechanizmy istotne dla jej wykształcenia.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wybrane aspekty zaburzeń metabolicznych u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) z towarzyszącą nieprawidłową czynnością gruczołu tarczowego

Wprowadzenie i cel. Zespół policystycznych jajników (PCOS) i choroby tarczycy, głównie autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (AZT) i w konsekwencji zaburzenia czynności tarczycy, są najczęściej występującymi endokrynopatiami u kobiet w wieku rozrodczym. Choroby te są w istotny sposób powiązane z zaburzeniami metabolicznymi i postrzegane jako istotny problem społeczny. Świadomość długoterminowych skutków metabolicznych i ich wpływu na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, występowanie cukrzycy typu 2 i zaburzeń płodności stanowi kluczowy element wczesnej diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia nie tylko na poziomie opieki specjalistycznej, ale także podstawowej opieki zdrowotnej. Należy podkreślić, że częstość występowania autoimmunologicznego zapalenia tarczycy i niedoczynności tarczycy u kobiet z zespołem policystycznych jajników jest znamiennie statystycznie częstsza w porównaniu do kobiet zdrowych. Celem artykułu jest zaprezentowanie najnowszych informacji dotyczących wybranych aspektów zaburzeń metabolicznych u kobiet z PCOS z towarzyszącą nieprawidłową czynnością gruczołu tarczowego.
Skrócony aktualny stan wiedzy. Artykuł został oparty na najnowszych informacjach z literatury medycznej na temat PCOS i chorób tarczycy oraz ich wzajemnych powiązań w kontekście ich związku z zaburzeniami metabolicznymi.
Podsumowanie. PCOS i choroby tarczycy jako najczęstsze endokrynopatie kobiet w wieku reprodukcyjnym mają istotny związek z częstością występowania zespołu metabolicznego. Ich wczesna diagnostyka i leczenie u kobiet może ograniczyć coraz częściej obserwowany problem zaburzeń metabolicznych. Prezentowane dane mogą być pomocne dla wszystkich osób zaangażowanych w poprawę stanu zdrowia pacjentek w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Erupcje wulkaniczne - formy i produkty

Termin "wulkan" dotyczy tych nieciągłości w skorupie ziemskiej, w których doszło do erupcji, czyli wyrzucenia przez wulkan lawy, materiału piroklastycznego lub substancji lotnych (gazów wulkanicznych). Ze względu na charakter erupcji wyróżnia się wulkany efuzywne, eksplozywne i mieszane (stratowulkany). Charakter i rozmiar erupcji zależą od wielu czynników w tym min. od składu chemicznego magm, lepkości magm, zawartości gazów. Na Ziemi najczęściej spotykanym typem magmy są magmy krzemianowe, które po wydostaniu się na powierzchnię nazywamy lawami. Eksplozywność erupcji zależy w dużej mierze od zawartości wody w magmie (erupcje magmowe), jak również od reakcji gorącej, intrudującej magmy z wodami powierzchniowymi (freatyczne erupcje). Najczęstszymi produktami efuzywnych erupcji są potoki i kopuły lawowe, natomiast eksplozywnych - bomby, lapilli, popioły i pył.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Zarządzanie kapitałem ludzkim w przedsiębiorstwie turystycznym

Niezwykle istotnym elementem w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa jest umiejętne zarzą- dzanie kapitałem ludzkim, zwłaszcza w gospodarce turystycznej, gdzie konsumenci usług turystycznych mają do czynienia z produktem niematerialnym. Dlatego celem artykułu jest przedstawienie problematyki zarządzania kapitałem ludzkim w branży turystycznej. W pierwszej części artykułu zaprezentowano, czym jest zarządzanie w turystyce. Odniesiono się do zarządzania całym systemem turystyki oraz do zarządzania przedsię- biorstwem turystycznym. Przedstawiono też obszary zarządzania w turystyce. Następnie opisano, czym jest kapitał ludzki w przedsiębiorstwie. W końcowej części artykułu zostały zaprezentowane wyniki badań ankietowych dotyczących zarządzania kapitałem ludzkim w przedsiębiorstwach (hotelach sieciowych i hotelach niesieciowych) działających na warszawskim rynku turystycznym.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wulkany Wysp Liparyjskich

Archipelag Wysp Liparyjskich zlokalizowany około 35 km na północ od Sycylii, umiejscowiony jest wzdłuż aktywnego łuku wulkanicznego. Tworzy go 7 wysp wulkanicznych i 9 gór podmorskich. Aktywność wulkaniczna w tym rejonie związana jest z procesem subdukcji i dodatkowo kontrolowana jest przez lokalną tektonikę. Procesy wulkanizmu rozpoczęły się tu ok. 1.3 milionów lat temu (wulkany podmorskie na zachodzie) i trwają do dziś (wyspa Stromboli). Poszczególne wyspy różnią się od siebie pod względem rozwoju strukturalnego i geochemicznego składu produktów aktywności wulkanicznej. Możliwość bezpośrednich obserwacji erupcji zachodzących na przestrzeni dwóch ostatnich stuleci, umożliwiło wulkanologom wyróżnienie dwóch typów wulkanicznych erupcji. Erupcje typu Vulcano i typu Stromboli wzięły swoje nazwy od nazw dwóch wysp (i jednocześnie wulkanów) wchodzących w skład archipelagu. Zagrożenia geologiczne są wciąż obecne w tym rejonie, jednakże ich bezpośrednie efekty dotyczą przede wszystkim mieszkańców poszczególnych wysp. W związku z nasilającym się ruchem turystycznym, liczba osób zagrożonych skutkami wybuchu wulkanu jest potencjalnie coraz większa w porównaniu do sytuacji podczas ostatnich erupcji z XIX i XX wieku. Zagrożeniem geologicznym o największym niszczącym potencjale, jest możliwość osunięcia się do morza zachodniego zbocza Stromboli. Spowodowałoby to powstanie wysokich fal tsunami, które mogłyby wyrządzić wiele szkód w przybrzeżnych obszarach wysp i kontynentalnych Włoch. Malownicza sceneria Wysp Liparyjskich przyciąga corocznie na nie wielu turystów. Jedną z największych atrakcji jest możliwość bezpośredniej obserwacji częstych i łagodnych erupcji wulkanicznych na wyspie Stromboli. Od czasów starożytnych żyzne gleby wytworzone na podłożu tufów wulkanicznych oraz niektóre z produktów aktywności wulkanicznej (obsydian, pumeks), przynosiły ekonomiczne korzyści żyjącej z handlu i rolnictwa lokalnej społeczności.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Dzieci jako sprawcy i ofiary wypadków komunikacyjnych w Polsce w latach 2008–2015

Wprowadzenie. Wypadki komunikacyjne z udziałem dzieci są istotnym zagrożeniem prowadzącym do urazów będących powodem niepełnosprawności, a także stanowią przyczynę zgonów możliwych do uniknięcia.
Cel pracy. Celem pracy było poznanie i ocena zdrowotnych skutków wypadków komunikacyjnych z udziałem osób w wieku 0–14 lat w Polsce w latach 2008–2015.
Materiał i metoda. Przeprowadzono analizę wypadków komunikacyjnych w grupie wiekowej 0–14 lat jako sprawców i ofiar tych zdarzeń. Analizowano wypadki z obrażeniami ciała oraz skutkiem śmiertelnym wśród pieszych, kierujących i pasażerów. Informacje o wypadkach uzyskano z rocznych raportów Komendy Głównej Policji. Przy użyciu regresji Poissona dokonano analizy trendów współczynników sprawców i ofiar wypadków komunikacyjnych.
Wyniki. W latach 2008–2015 w wypadkach komunikacyjnych 44609 dzieci w wieku 0–14 lat zostało rannych, a 1041 dzieci poniosło śmierć. Większe ryzyko obrażeń ciała i zgonów występowało u starszych dzieci (w wieku 7–14 lat) w porównaniu do dzieci młodszych (0–6 lat). Współczynniki rannych u starszych dzieci poruszających się pieszo były wyższe u ofiar wypadków (40,3/100 tys.) niż u sprawców (20,8/100 tys.), również umieralność była wyższa u ofiar wypadków w porównaniu do sprawców, zaś najwyższy współczynnik zgonów stwierdzono u pasażerów (1,0/100 tys.). Zaobserwowano istotne zmniejszenie współczynników rannych i umieralności wśród sprawców (o -10,8%/rok i -12,5%/rok), jak i ofiar (o -7,7%/rok i -9,2%/rok). Natomiast wskaźnik ciężkości wypadków nie zmieniał się istotnie i wynosił przeciętnie 2,4 zgonów/100 wypadków.
Wnioski. Pomimo zmniejszania się współczynników rannych i umieralności z powodu wypadków komunikacyjnych u dzieci w wieku 0–14 lat należy podejmować intensywne działania związane ze zwiększaniem wiedzy o czynnikach ryzyka wypadków, szczególnie z udziałem pieszych.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Mobilność w optyce młodych osób – na przykładzie Polski i Portugalii

Skutki kryzysu finansowego z 2008 roku sprawiły, że wiele krajów – także tych z obszaru Unii Europejskiej – boryka się z niekorzystnymi trendami na rynkach pracy. Jego asymetria sprawia, że coraz więcej osób jest bezrobotnych zwłaszcza w przedziale poniżej 25 roku życia. Są to osoby przede wszystkim bardzo dobrze wykształcone, posiadające wysokie umiejętności i kwalifikacje. W związku z tą sytuacją wiele młodych osób podejmuje decyzję o zmianie miejsca zamieszkania bądź zawodu w celu lepszego dopasowania się do rynku pracy. Celem artykułu jest identyfikacja stopnia akceptacji skłonności młodych osób do mobilności zawodowej i przestrzennej. Dokonano również porównania wybranych czynników zawodowych w ich przyszłej pracy na przykładzie dwóch krajów: Polski i Portugalii.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Największe erupcje wulkaniczne na Ziemi

Do najważniejszych wskaźników umożliwiających określanie rozmiarów erupcji wulkanicznych należą: ilość materiału piroklastycznego wyrzuconego w czasie erupcji (objętość tefry); objętość magmy - objętość produktów erupcji z pominięciem ich porowatości (ang. Dense Rocvk Equivalent, DRE); oraz magnituda, M - definiowana jako logarytm dziesiętny z masy magmy minus 7. Objętość tefry jest podstawą skali eksplozyjności wulkanicznej (ang. Volcanic Explosivity Index, VEI), w której najsłabsze erupcje (VEI=0), wyrzucają < 10-5km3 tefry, a najsilniejsze (VEI=8) odpowiadają wyrzutowi > 103km3 tefry. Wybuch wulkanu Tambora na Sumatrze w 1815 r. (objętość tefry =160km3, VEI=7, DRE=50km3, M=7.3) stanowił najsilniejszą erupcję eksplozyjną w czasach historycznych. Największe historyczne wylewy lawy miały miejsce na Islandii, np. ze szczeliny Laki w 1783 r. (DRE=15km3, M=6.5). Te niemal współczesne erupcje stanowiły skromną próbkę możliwości natury. Ludzkość nie doświadczyła dotąd największych możliwych erupcji, które powodują zniszczenia terenów o rozmiarach kontynentu i globalne zmiany klimatyczne. Supererupcje kalder La Garita w USA 28 mln lat temu (DRE=4500 km3, M=9.2) oraz Toba na Sumatrze 74 tys. lata temu (DRE=2700km3, M=8.8) były, odpowiednio, 90 i 54 razy silniejsze od erupcji Tambora. Ostatnio udokumentowano ślady jeszcze potężniejszych erupcji na obszarach tzw. wielkich prowincji magmowych. Na Dekanie stwierdzono największe wylewy lawy (DRE=9300km3, M=9.4) o wieku 64.8 mln lat, a w prowincji Parana-Etendeka rozpoznano największe ignimbryty, produkty wielkich erupcji eksplozyjnych (DRE do 8587 km3, M do 9.3) o wieku 132 mln lat. Erupcje o takiej skali zbliżają się zapewne do największych możliwych na naszej planecie, co uwarunkowane jest możliwością rozwoju odpowiednio dużych zbiorników magmy w skorupie Ziemi.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Odpowiedź roślin na zranienie

Rośliny narażone są na różnorodne biotyczne i abiotyczne czynniki stresowe, które mogą powodować zranienie organizmu roślinnego. Odpowiedź rośliny na uszkodzenie mechaniczne może mieć charakter lokalny i/lub systemowy i obejmuje m. in. transdukcję sygnału o zranieniu, która prowadzi do ekspresji wielu różnych genów. W odpowiedzi roślin na zranienie główną rolę odgrywa kwas jasmonowy i jego pochodne. Ważną rolę przypisuje się również innym związkom chemicznym, takim jak: oligopeptyd systemina, oligosacharydy, lotne związki organiczne oraz fitohormony (np. kwas abscysynowy). W odpowiedzi na zranienie biorą również udział czynniki fizyczne, takie jak: fala hydrauliczna, czy impulsy elektryczne. Wymienione komponenty szlaków sygnałowych są kontrolowane i regulowane przez interakcje z innymi wewnątrzkomórkowymi kaskadami sygnałowymi u roślin, do których należy: odwracalna fosforylacja białek, zmiany wewnątrzkomórkowego stężenia jonów wapnia, regulowane przez kalmodulinę oraz produkcja reaktywnych form tlenu, takich jak anionorodnik ponadtlenkowy i nadtlenek wodoru. Niektóre substancje chemiczne zaangażowane w transdukcję sygnału o zranieniu funkcjonują również w szlakach sygnałowych jako rezultat działania czynników stresowych, innych niż uszkodzenie mechaniczne, np. w reakcji na infekcję przez patogeny. Zrozumienie mechanizmów, które są odpowiedzialne za reakcje na zranienie, zarówno w obrębie organizmu roślinnego jak i w kontekście oddziaływania roślina - środowisko, ma istotne znaczenie poznawcze i może mieć zastosowanie praktyczne, zwłaszcza w szeroko pojętej ochronie roślin.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Program pomysłów pracowniczych jako narzędzie innowacyjności oddolnej w małych przedsiębiorstwach przemysłowych

Motorem napędowym innowacyjności w małych przedsiębiorstwach jest przede wszystkim środowisko pracy. Małe firmy charakteryzuje brak skostniałej struktury organizacyjnej, elastyczne reagowanie na zmiany rynku, czy możliwość udziału pracowników w bezpośrednim kreowaniu nowych produktów bądź usług. Ze względu na niski poziom innowacyjności małych przedsiębiorstw, wynikający często z ograniczeń kapitału rzeczowego i finansowego, małe podmioty gospodarcze powinny częściej korzystać z narzędzi umożliwiających wykorzystanie potencjału swoich pracowników. Celem artykułu jest wskazanie zasadności stymulowania pracowników małych przedsiębiorstw do wykorzystywania umiejętności twórczego myślenia, kreatywności i zaangażowania w podejmowaniu innowacyjnych działań w firmie. Jednym z instrumentów innowacyjności oddolnej stosowanym w małych przedsiębiorstwach jest program pomysłów pracowniczych

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Starość i samotność osób starszych w percepcji ludzi młodych

Wprowadzenie i cel pracy. Sytuacja życiowa i problemy ludzi starych stają się coraz częściej przedmiotem badań oraz rozważań teoretycznych. Starość jest etapem życia, który stawia przed człowiekiem pewne wyzwania, piętrzy trudności, wśród których na szczególną uwagę zasługują samotność i towarzyszące seniorom poczucie osamotnienia. Celem pracy było zobrazowanie sposobu postrzegania przez studentów lubelskich uczelni wyższych zjawiska samotności wśród grupy społecznej seniorów, a także stosunku młodych względem osób starszych.
Materiał i metoda. Badaniem objęto 201 osób studiujących w Uniwersytecie Medycznym i Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W badaniu posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, techniką ankietową. Narzędziem badawczym były autorski kwestionariusz, zawierający 18 pytań. Analizy materiału badawczego dokonano przy użyciu pakietu statystycznego STATISTICA 10 i programu Microsoft Office Excel.
Wyniki. Wykazano istnienie zależności statystycznych między wiekiem badanych i rodzajem uczelni, na której studiują a ich skojarzeniami na temat starości. Studenci utożsamiali starość z ograniczeniami sprawności fizycznej (p=0,006) i wykluczeniem społecznym (p=0,035). Wystąpiła relacja między pozytywnym stosunkiem do seniorów i jednoczesnym postrzeganiem ich jako mądrych, wyrozumiałych, szczęśliwych, chętnie pomagających innym ludzi (p=0,009).
Wnioski. Badanie opinii społecznej odnośnie do starości, społecznych ról pełnionych przez seniorów stanowi doskonały sposób na postawienie diagnozy sytuacji starszej grupy ludności. Studenci w większości deklarują pozytywny stosunek do osób starszych. Badania nie wykazały negatywnej postawy względem seniorów. Według znaczącej liczby badanych samotność jest nieodłącznym elementem życia seniorów.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Bakterie i grzyby mikoryzowe zwiększają wydajność roślin w fitoremediacji metali śladowych

Zanieczyszczenie środowiska przez metale śladowe jest nadal szeroko rozpowszechnionym i poważnym problemem. Wymusza to powstanie nowych strategii jego oczyszczania. Jedną z bardzo obiecujących, stosunkowo tanich i przyjaznych środowisku technologii jest fitoremediacja. Wykorzystuje ona trzy grupy roślin: hiperakumulatory, rośliny uprawne i drzewiaste. Pomimo wielu zalet, którymi cechują się te grupy roślin istnieją także liczne ograniczenia, w ich komercyjnym zastosowaniu. Do zwiększania potencjału fitoremediacyjnego roślin, stosuje się obecnie ich modyfikacje, zarówno genetyczne, jak i niegenetyczne. Wśród niegenetycznych wyróżnia się: inokulację (sztuczne zakażanie) ryzobakteriami/bakteriami stymulującymi wzrost strefy korzeniowej (ang., odpowiednio, PGPR/ PGPB), na przykład bakteriami produkującymi siderofory (ang. SPB). Wykorzystuje się do tego celu również endofity czy grzyby mikoryzowe. W efekcie obserwuje się na przykład: (1) lepsze odżywianie mineralne roślin, (2) modyfikacje morfologii oraz topografii korzeni, co przekłada się na zwiększenie ich powierzchni absorpcyjnej, (3) wzrost odporności na patogeny, (4) wzrost akumulacji i tolerancji na metale śladowe. Pozwala to zmodyfikowanym roślinom, przeżyć na terenach bardzo skażonych mimo kumulowania stosunkowo dużej ilości metali śladowych. Nie zmniejsza s się też znacząco ich biomasa. Dzięki takim zabiegom można więc uzyskać u roślin kluczowe cechy decydujące o sukcesie fitoremediacji. Przykłady modyfikacji niegenetycznych przedstawione w tym opracowaniu są przyjazne środowisku. Biorąc pod uwagę wyniki uzyskane poprzez modyfikacje niegenetyczne roślin obecny kierunek w fitoremediacji terenów skażonych metalami śladowymi wydaje się obiecujący.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku