rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kilka uwag do artykułu Maurycego Zajęckiego Presupozycje surowe i instytucjonalne: próba poszerzenia koncepcji presupozycji tekstu prawnego Marka Smolaka

Artykuł zawiera polemikę z wątpliwościami, jakie przedstawił w swym artykule Maurycy Zajęcki. Autor sformułował trzy uwagi. Po pierwsze, uznaje zasadność podziału presupozycji zaproponowanego przez M. Zajęckiego na presupozycje surowe oraz presupozycje instytucjonalne. Po drugie, wbrew stanowisku M. Zajęckiego autor argumentuje, że dany fakt jest faktem instytucjonalnym nawet wtedy, gdy na podstawie wzajemnych oczekiwań zostanie uznany tylko przez dwie osoby. Po trzecie, autor podkreśla, że prawdziwość twierdzeń o istnieniu faktów instytucjonalnych presuponowanych w tekście prawnym jest uzależniona od ich społecznej akceptacji.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Presupozycje surowe i presupozycje instytucjonalne: próba poszerzenia koncepcji presupozycji tekstu prawnego Marka Smolaka

W tekście autor nawiązuje do niedawno przedstawionej idei Marka Smolaka i szkicuję możliwe zastosowania pojęciowego rozróżnienia presupozycji surowych i presupozycji instytucjonalnych tekstu prawnego. W pierwszej części wskazuje się na wybrane problemy prawniczych zastosowań semiotycznej kategorii presupozycji. Są to: konceptualizowanie pojęcia obowiązku, odzwierciedlanie rzeczywistości w wypowiedziach dyrektywalnych oraz odczytywanie tekstu prawnego na różnych poziomach znaczeniowych. W części drugiej wprowadza się pojęcie presupozycji surowej i rozważa możliwe zastosowania tego pojęcia dla charakterystyki nauk prawnych. Na gruncie teorii prawa rozróżnienie to ma ograniczoną użyteczność, może natomiast mieć zalety heurystyczne przy definiowaniu miejsca nauk historycznoprawnych pośród nauk historycznych.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Udział osób pełniących funkcje publiczne w zarządzaniu kołem łowieckim

Artykuł dotyczy problematyki prawnej łączenia funkcji publicznej z zarządzaniem kołem łowieckim. Na wstępie autorka nawiązuje do unormowań ogólnych dotyczących ograniczeń związanych z pełnieniem funkcji publicznej i konsekwencji ich naruszenia. Wskazuje, że w myśl art. 4 pkt 6 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne nie mogą one prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Z uwagi na wątpliwości wynikające z przepisów ustawy z 13 października 1995 r. ‒ Prawo łowieckie, autorka, analizując przepisy ustawy, wskazuje, że podstawowym celem działania koła łowieckiego jest prowadzenie gospodarki łowieckiej. Koła łowieckie oraz Polski Związek Łowiecki (PZŁ) na podstawie art. 35 ust. 1 i 2 Prawa łowieckiego mogą prowadzić działalność gospodarczą, której warunki określa Statut PZŁ. Działalność gospodarcza koła łowieckiego powinna mieć charakter uboczny i być podejmowana wyłącznie dla realizacji celów statutowych. Koła łowieckie, działając w sferze działalności gospodarczej, mają status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Autorka wskazuje też, że uznanie koła łowieckiego za podatnika na gruncie ustawy 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług nie przesądza o tym, iż prowadzi ono działalność gospodarczą.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Gmina jako podmiot systemu wspierania wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Niniejszy artykuł wskazuje na prawne aspekty funkcjonowania systemu wsparcia wytwarzania energii elektrycznej z instalacji OZE, jako dozwolonej formy pomocy publicznej udzielanej poszczególnym przedsiębiorcom. Prawo europejskie wskazuje, że owa pomoc publiczna może być udzielona każdemu podmiotowi prowadzącemu taką działalność gospodarczą, a szczegółowe zasady i tryb jej udzielania pozostawia do uregulowania poszczególnym państwom członkowskim. W polskim systemie prawnym prowadzenie działalności gospodarczej przez gminy jako jednostki samorządu terytorialnego podlega specjalnym uregulowaniom prawnym. Niemniej dostarczanie, a w związku z tym również wytwarzanie energii elektrycznej z instalacji OZE jest działalnością, którą w określonych okolicznościach mogą podejmować także gminy. Jednakże gminy mogą bezpośrednio wykonywać gospodarkę komunalną jedynie w sferze użyteczności publicznej, organizując bądź zaspokajając zbiorowe potrzeby wspólnoty. Poza sferą użyteczności publicznej gminy mogą powoływać spółki komunalne prowadzące działalność gospodarczą, jeżeli spełnione są przesłanki z ustawy o gospodarce komunalnej z 1996 r. Jedną z istotnych przesłanek wykroczenia przez gminę poza ramy użyteczności publicznej jest podjęcie działalności ważnej dla rozwoju gminy (art. 10 ust. 3 ustawy). Wytwarzanie energii elektrycznej z OZE może być traktowane jako działalność ważna dla rozwoju gminy. W konsekwencji gmina może pośrednio uczestniczyć w systemie wsparcia OZE, tworząc odrębną prawnie spółkę komunalną, która po spełnieniu określonych warunków będzie wytwórcą OZE w rozumieniu przepisów ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
PRZEKSZTAŁCENIE SPÓŁKI ZAGRANICZNEJ W SPÓŁKĘ KRAJOWĄ W ŚWIETLE WYROKU TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W SPRAWIE VALE

Wyrok TSUE z 12 lipca 2012 r. w sprawie C-378/10 (VALE Építési Kft) ma charakter precedensowy i dotyczy doniosłej postaci korzystania ze swobody przedsiębiorczości (freedom of establishment), jaką jest transgraniczne przekształcenie spółki. Odmienne traktowanie spółek w zależności od tego, czy przekształcenie ma charakter krajowy, czy transgraniczny, stanowi ograniczenie swobody przedsiębiorczości (art. 49 i 54 TfUE). Ponieważ wtórne prawo Unii nie reguluje transgranicznego przekształcenia spółek, należy kumulatywnie stosować normy krajowe państwa emigracji i państwa imigracji spółki, w tym w szczególności przepisy regulujące tworzenie spółki krajowej. Środki (przepisy) krajowe uwzględniane przy transgranicznym przekształceniu nie powinny naruszać zakazu ograniczania swobody przedsiębiorczości w sposób niedający się usprawiedliwić oraz nie powinny naruszać unijnej zasady równoważności i skuteczności. TSUE wyraził expressis verbis stanowisko co do zasadności wydania czternastej dyrektywy. Podkreślił mianowicie, że unijne przepisy harmonizujące „są z pewnością przydatne do ułatwienia przekształceń transgranicznych”. Wyrok w sprawie Vale nie przesądza natomiast, czy przedmiotem czternastej dyrektywy miałaby być tylko harmonizacja transgranicznego przeniesienia siedziby statutowej czy również przeniesienia siedziby faktycznej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
PERSPEKTYWY AKSJOLOGII PRAWA PRACY W DOBIE GLOBALIZACJI EKONOMICZNEJ

Problem relacji zachodzącej między uznawaniem obowiązywania prawa a podzielaniem wizji świata, którą chce się realizować w ramach funkcjonowania we wspólnocie, znajduje odbicie w praktyce współczesnego prawa pracy. Jedni bowiem uważają je za narzędzie niezbędne do sprawiedliwego uregulowania stosunków na rynku pracy, inni – za zaburzający sytuację „wolnorynkową” instrument służący wymuszaniu realizacji partykularnych interesów. Ze względu na ekspansję neoliberalnego modelu globalnej gospodarki uzasadnienie obowiązywania prawa pracy stało się kwestią przekraczającą kontekst wyznaczany przez granice państwowe. Dzisiaj, gdy dominuje przekonanie o konieczności oparcia idei rozwoju na zwiększaniu efektywności wymiany handlowej oraz uelastycznieniu relacji zachodzących na rynku pracy, rola międzynarodowego prawa pracy nie polega już na mobilizowaniu państw „rozwijających się” do prowadzenia typowo opiekuńczej polityki zatrudnienia, lecz na dostarczeniu podstaw do bezpośredniego zagwarantowania minimalnych standardów dotyczących warunków pracy we wszystkich częściach świata. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, że realizowanie postulatu odpublicznienia kwestii dotyczących zatrudniania przez nadmierne zwiększenie swobody dysponowania pracą przez zatrudniających stoi w sprzeczności z założeniami, na których opiera się porządek prawny państw należących do społeczności międzynarodowej. Wynika to z istnienia wspólnych podstaw aksjologicznych zapewniających podmiotowość uczestnikom rynku pracy i podstawowe prawa pracownicze oraz osobiste.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
KWALIFIKACJE SYNDYKA. PROBLEMATYKA INTERTEMPORALNA

Prawo upadłościowe jest prawem, w którym skupia się złożona problematyka teoretycznoprawna. W niniejszym opracowaniu poruszone zostały dwa takie zagadnienia: konstrukcji organu procesowego, jakim jest syndyk, i reguł intertemporalnych oraz dostosowawczych, które dotyczą zmiany owej konstrukcji ograniczającej krąg podmiotów mogących być substratem osobowym tego organu do osób posiadających określone ustawą kwalifikacje.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
CZESŁAWA ZNAMIEROWSKIEGO KONCEPCJA WŁADZY JAKO ŁĄCZNEGO STANOWIENIA NORM

Celem artykułu jest wyjaśnienie związku między stanowieniem norm a władzą w świetle koncepcji stanowienia łącznego. Stanowienie łączne w ujęciu Czesława Znamierowskiego skutkuje powstaniem nieindywidualnych norm generalnego zakazu. Zaproponowane zostaną trzy interpretacje tego, czym są takie normy. Interpretacje te posłużą uwypukleniu właściwości stanowienia łącznego oraz wyjaśnią, dlaczego stanowienie łączne ułatwia zrozumienie władzy. Na zakończenie przedstawione zostanie ujęcie władzy jako stosunku między partnerami stanowienia łącznego z krótką refleksją na temat jego przydatności.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Kultura władzy i kultura uzasadniania w ujęciu Davida Dyzenhausa jako kategorie analizy proponowanych zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym

Celem artykułu jest charakterystyka dwóch kultur prawnych, tj. kultury władzy oraz kultury uzasadniania, sformułowanych przez Davida Dyzenhausa. Powyższa dystynkcja kultur zaproponowana przez kanadyjskiego teoretyka prawa stanowi interesujący głos w dyskusji nad tym, w jaki sposób wybrnąć z problemu wyznaczenia granic sprawowania władzy publicznej, a w konsekwencji również problemu bezkonfliktowego realizowania zasady podziału władzy. Najogólniej rzecz ujmując, w kulturze władzy uzasadnianie dla działania władzy jest konieczne na etapie jej ustanawiania, w momencie zaś jej ustanowienia władza nie widzi potrzeby uzasadniania swoich decyzji. W kulturze uzasadniania w sytuacji, gdy władza już została ustanowiona, reguły kultury uzasadniania nakazują władzy uzasadniać swoje wszystkie decyzje. Rekonstrukcja powyższych idei kultur prawnych została zilustrowana ostatnimi propozycjami zmian w ustawie o Sądzie Najwyższym. W konkluzji artykułu wskazano, że zaproponowane zmiany funkcjonowania Sądu Najwyższego są oczywistymi przykładami działań władzy ustawodawczej opartych na dyrektywach kultury władzy, co prowadzić może do naruszeń zasad państwa prawa.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Współczesne przemiany centrów miast w świetle wybranych doświadczeń amerykańskich i europejskich

Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytania o kondycję współczesnych obszarów centralnych i czynniki, które mogą mieć kluczowe znaczenie przy przywracaniu centrów miastom i ich mieszkańcom. Autorka porusza także problematykę tematyzowania przestrzeni centrów, zastanawiając się, w jakim stopniu urządzane w ten sposób miejsca są odpowiedzią na nowe potrzeby, a w jakim same doprowadziły do ich wykreowania. Głównym celem opracowania jest przedstawienie najważniejszych założeń współczesnych koncepcji ożywania przestrzeni centralnych miasta oraz wybranych realizacji praktycznych. Wskazano w nim na prawidłowości wynikające z doświadczeń europejskich i amerykańskich oraz różnice w tych dwóch podejściach. Na tym tle zaprezentowano wybrane realizacje polskie.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
OCHRONA UPRAWNIONEGO Z TYTUŁU PRAWA PIERWOKUPU PRZED POZORNYMI OŚWIADCZENIAMI WOLI

Prawo pierwokupu (art. 596 i n. k.c.) kreuje po stronie zobowiązanego obowiązek sprzedaży rzeczy osobie trzeciej pod warunkiem, że uprawniony ze swego prawa nie skorzysta. Uprawniony z prawa pierwokupu ma zaś możliwość złożenia oświadczenia, że ze swego prawa korzysta. W wyniku złożenia oświadczenia o skorzystaniu z prawa pierwokupu dochodzi do zawarcia umowy między zobowiązanym a uprawnionym na warunkach co do zasady takich, jak te określone w umowie między zobowiązanym a osobą trzecią. Zobowiązany i osoba trzecia mogą na różne sposoby próbować pozbawić uprawnionego jego prawa albo możliwości skorzystania z niego. Jednym z nich jest zawieranie umów pozornych przez zobowiązanego z osobą trzecią. Celem artykułu była próba ustalenia, jakie środki prawne do ochrony przed takimi umowami przysługują uprawnionemu. Szczególne środki przewidziane w Kodeksie cywilnym do ochrony uprawnionego z tytułu prawa pierwokupu okazują się zawodne w wypadku zawarcia pozornej umowy przez zobowiązanego z osobą trzecią. Uzyskanie odszkodowania na podstawie art. 599 § 1 k.c. wymagałoby przeprowadzenia niezwykle trudnego dowodu pozorności, a instrument określony w art. 600 § 1 zd. 2 k.c. w ogóle nie znajduje zastosowania. Bardzo ograniczone są też możliwości korzystania z domniemań faktycznych dla udowodnienia złej wiary zobowiązanego i osoby trzeciej. Nietypowe postępowanie stron (np. zastrzeżenie rażąco nieekwiwalentnej ceny) tylko wtedy może stanowić przesłankę takiego domniemania, gdy strony nie mogą podać żadnego racjonalnego powodu swego postępowania.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Stopniowalność naruszeń konstytucji

Naruszenia konstytucji mogą przybierać różną formę: od naruszeń mniejszej wagi aż po naruszenia rażące. Zależy to od dwóch zasadniczych czynników: 1) znaczenia (wagi) normy naruszonej na tle struktury konstytucji; 2) intensywności naruszenia normy konstytucyjnej, przez co należy rozumieć zakres zniesienia jej konsekwencji normatywnych przez niekonstytucyjny akt stanowienia lub stosowania prawa. Ad 1) Chociaż normy konstytucyjne nie podlegają formalnej hierarchizacji, niektóre z nich muszą być zrealizowane łącznie, aby osiągnięty został pożądany przez konstytucję stan rzeczy. Naruszenie zasady niezależności sądów nie ogranicza się do przepisu wyrażającego tę zasadę, lecz także rzutuje na sposób wywiązywania się przez sądy z ich konstytucyjnych zadań. Niewykonanie wbrew konstytucji kompetencji kreacyjnej przez upoważniony organ stanowi nie tylko naruszenie przepisu zawierającego kompetencję kreacyjną, lecz także prowadzi do paraliżu nieobsadzonego organu i „wyłącza” cały kompleks przepisów określających jego zadania i kompetencje. Ad 2) Postępowanie organu państwa może w mniejszym lub większym stopniu oddalać się od pożądanego przez konstytucję wzorca. Zachowanie wadliwe, lecz urzeczywistniające zasadniczy cel normy, jest po prostu niezgodne z konstytucją, natomiast zachowanie całkowicie nierealizujące tego celu lub dążące do celu przeciwstawnego jest rażąco niekonstytucyjne. W tym sensie podpisanie ustawy jeden dzień po upływie terminu jest naruszeniem konstytucji, ale mniej poważnym niż niepodpisanie jej w ogóle.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
PODATEK OD WYDOBYCIA NIEKTÓRYCH KOPALIN – NOWA JAKOŚĆ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM

Ustawa o podatku od wydobycia niektórych kopalin weszła w życie 18 kwietnia 2012 r.; na jej mocy do polskiego systemu prawnego wprowadzona została nowa danina publiczna – w myśl przyjętych założeń stanowić ma formę renty surowcowej. Podatek od wydobycia niektórych kopalin obejmuje wydobycie dwóch metali: miedzi i srebra. Należy do grupy danin nakładanych od wielkości urobku (wydobycia) i w całości stanowić ma dochód budżetu państwa. Zdaniem projektodawców powinien pozwolić na uchwycenie nadzwyczajnych zysków podmiotów wydobywających wskazane metale, jednakże w ocenie doktryny prawa podatkowego i ekspertów z zakresu gospodarki tymi surowcami konstrukcja przedmiotowej daniny budzi liczne wątpliwości. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie elementów technicznych podatku od wydobycia niektórych kopalin oraz kontrowersji, jakie wiążą się z wprowadzeniem tej daniny. W opracowaniu omówiono zakres podmiotowy i przedmiotowy podatku, obowiązki podatników, a także normatywną konstrukcję stawek i skal podatkowych.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Pojęcie zasad prawa w świetle idei pojęć co do istoty kwestionowanych

Pomimo istnienia wielu opracowań dotyczących teoretycznych właściwości „zasad prawa” żadna z koncepcji obecnych w polskim porządku prawnym nie została dotąd uznana za dominującą i bezsprzecznie trafniejszą niż pozostałe. Podobna sytuacja panuje w światowej teorii prawa. W niniejszym opracowaniu podjęto próbę zbadania przyczyn tego stanu rzeczy przez zaprezentowanie założeń mało znanej w nauce polskiej idei „pojęć co do istoty kwestionowanych” (essentially contested concepts – ECC), stworzonej przez Waltera B. Galliego i zastosowanie jej do analizy pojęcia zasad prawa. Istnieją dwie główne możliwe interpretacje idei. Zależnie od poglądów przyjętych w tej kwestii, może ona pełnić rolę analitycznego wzorca opisującego typowy zestaw cech charakteryzujących pojęcia wyjątkowo w nauce sporne, w świetle których warto je wraz z otaczającą dyskusją przestudiować. Drugą możliwość stanowi uznanie jej za ontologiczną „hipotezę wyjaśniającą”, zgodnie z którą każdemu ECC z konieczności towarzyszy nierozstrzygalność debaty o właściwy sposób użycia. Niezależnie od zajętego stanowiska, prześwietlenie „zasad prawa” z wykorzystaniem metodologii ECC pozwala pełniej spojrzeć na dotyczącą ich dyskusję z perspektywy „zewnętrznej”. To zaś pozwala sformułować tezę, że argumentacja za konkretnymi koncepcjami zasad powinna w większym stopniu obejmować użyteczność uważanej za słuszną teorii niż konwencjonalne z natury argumenty dotyczące tego, czym zasady w rzeczywistości są.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Społeczny wymiar reprodukcyjnych procesów dostosowawczych

Artykuł podejmuje sygnalną refleksję nad społecznym wymiarem reprodukcyjnych procesów dostosowawczych. Została ona osnuta na postmodernistycznej kontestacji podstawowych pojęć. Te bowiem w oczywisty sposób decydują o zasadności interwencji publicznej, a następnie wyznaczają jej kierunki. Fenomen społeczeństwa trwa w czasie i przestrzeni dzięki odtwarzaniu samego siebie. Nowoczesne państwo odgrywa w tym istotną rolę systemową. Po pierwsze, jest poniekąd jego organizatorem (posiada narzędzia do ukierunkowania procesu reprodukcji społecznej), zapewnia bowiem prawne i organizacyjne ramy konfrontacji interesów. Po drugie, jest beneficjentem tego procesu – jego przetrwanie zależy od dynamiki „trwania” społeczeństwa. Demografia jest kluczem do przyszłości, od niej bezpośrednio zależy podstawowy substrat procesów społecznych. Struktura społeczna determinuje szanse rozwojowe tworzących ją jednostek. Narastające załamanie polskiej struktury demograficznej (polegające na kurczeniu się wskaźników reprodukcji oraz liczebności kohort w wieku rozrodczym) stanowi kontekst fundamentalnego problemu polityki natalistycznej. Wyznacza to oś podjętych rozważań.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
OBOWIĄZEK PRACY NA CELE SPOŁECZNE JAKO ELEMENT KARY KRYMINALNEJ

Przedmiotem analizy jest obowiązek wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne jako element kary ograniczenia wolności w polskim prawie karnym. Artykuł obrazuje, jaką funkcję miał i ma obowiązek pracy na gruncie polskich kodeksów karnych z 1932 r., 1969 r. i z 1997 r. Wskazywany jest przykład Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej, w której obowiązek pracy i ograniczenie wolności stanowią osobne rodzaje sankcji. W dalszej części artykułu autorka stara się ustalić, czy obowiązek wykonywania pracy na cele społeczne może być traktowany jako dolegliwość cechująca karę kryminalną. W końcowej części artykułu bada niedobrowolny charakter takiej pracy z punktu widzenia zgodności tej regulacji z umowami międzynarodowymi, których sygnatariuszem jest Rzeczpospolita Polska, a które zabraniają pracy przymusowej lub obowiązkowej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Sumienie sędziego

Przedmiotem artykułu jest filozoficzno-prawna analiza pojęcia „sumienie sędziego”, które pojawia się ostatnio dosyć często w dyskursie publicznym. Autor proponuje jego szerokie rozumienie i wyróżnia cztery różne źródła sędziowskiego sumienia: 1) światopogląd, najczęściej o podłożu religijnym; 2) profesjonalizm; 3) konflikty aksjologiczne wewnątrz systemu prawa; 4) świadomość przynależności do odrębnej, trzeciej władzy. Autor pokazuje to na przykładzie orzecznictwa sądów amerykańskich w sprawach niewolniczych z przełomu 18. i 19. wieku. Jego zdaniem można na tej podstawie dokonać pewnych paradygmatycznych ustaleń w zakresie możliwych postaw sędziów stojących w obliczu konfliktu aksjologicznego. W zakończeniu autor przenosi swoje rozważania na grunt obecnego polskiego kryzysu konstytucyjnego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
DODATKOWE UMOWY STRON W STOSUNKU PRACY W ŚWIETLE ZASADY UPRZYWILEJOWANIA PRACOWNIKA

Podjęta w artykule tematyka dotyczy kontrowersyjnego zagadnienia dopuszczalności oceny w świetle zasady uprzywilejowania pracownika postanowień dodatkowych umów zawieranych przez strony stosunku pracy, niebędących podstawą jego nawiązania. Celem pracy jest w szczególności wykazanie, że zasada uprzywilejowania pracownika, wbrew literalnemu brzmieniu przepisu art. 18 Kodeksu pracy, powinna być rozumiana szerzej: jako chroniąca całokształt treści stosunku pracy, którą formują również porozumienia dodatkowe. Za takim stanowiskiem przemawiają zasadniczo trzy argumenty. Po pierwsze, istota zasady uprzywilejowania pracownika jako normy ogólnej i podstawowej dla całego systemu prawa pracy, a także jej umiejscowienie w systematyce Kodeksu pracy. Po drugie, przejaw mechanizmów charakterystycznych dla tej zasady również w innych niż art. 18 Kodeksu pracy regulacjach prawa pracy, a w szczególności w samym charakterze dominujących w prawie pracy norm semiimperatywnych. Po trzecie wreszcie, wskazuje na to również wynik pełnego procesu wykładni przepisu art. 18 Kodeksu pracy uwzględniający w szczególności dyrektywy funkcjonalne i celowościowe.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne