rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Studia z prawa kanonicznego w odmętach reform

Reforma szkolnictwa wyższego w Polsce (2018) dotyka również prawa kanonicznego (poczynając od klasyfikacji dyscyplin). Równolegle do rządowej reformy, postępuje dostosowanie tych studiów do norm konstytucji apostolskiej Veritatis gaudium o uniwersytetach i wydziałach kościelnych papieża Franciszka (8.12.2017). Po kwestii „czego jak nauczać” (cz. I), ukazana została panorama miejsc i poziomów kształcenia (cz. II). Przybliżywszy nauczanie prawa kanonicznego, w świetle Soboru Watykańskiego, w tym podstawowe zasady obowiązującej regulacji, odwołując się do doświadczeń, Autor uważa, że nie można spodziewać się zadawalających efektów, jeśli reformę w zakresie prawa kanonicznego wprowadzać się będzie administracyjnie, z pominięciem właściwych rad naukowych instytutów czy wydziałów. Po wskazaniu „gdzie można studiować”, w Zakończeniu stwierdza, że „decydujący wpływ na przyszłość prawa kanonicznego na uczelniach jako dyscypliny miały i mieć będą rozwiązania przyjmowane przez poszczególne podmioty prowadzące studia”, także w obszarze opłat i dostępności studiów dla obcokrajowców.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Pozycja prawna katolickich wydziałów teologicznych na terytorium Republiki Czeskiej od 1950 roku

Katolickie wydziały teologiczne na obecnym terytorium Republiki Czeskiej były aktem normatywnym w 1950 r. jednostronnie wydzielone z grona uniwersytetów, na których funkcjonowały często od ich historycznych początków. Jedynym oficjalnym wydziałem teologicznym do 1990 r. był Wydział Teologiczny Cyryla i Metodego w Pradze z siedzibą w Litomerice (którego oddział był częściowo zlokalizowany w Ołomuńcu w latach 1968-1974 jako miejsce pracy tego wydziału). Do grona uniwersytetów był możliwy powrót dopiero w 1990 r. po tzw. aksamitnej rewolucji. Od tego czasu ma miejsce stopniowe budowanie wydziałów teologicznych i poszukiwanie ich specyficznego miejsca w czeskim społeczeństwie. Artykuł podsumowuje proces ich wydzielenia i powrotu w perspektywie historii i prawa kanonicznego. Utworzenie wydziałów teologicznych ze strony Kościoła jest jednak w obecnym systemie prawnym Republiki Czeskiej ponownie jednym z wielu przejawów autonomii kościołów i związków wyznaniowych gwarantowanych przez prawo.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Podmioty zobowiązane do wychowania dziecka według Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Wybrane zagadnienia

Wychowanie dziecka stanowiło przedmiot licznych wypowiedzi Stefana Kardynała Wyszyńskiego. W związku z tym wyodrębniał trzy zasadnicze społeczności mające nie tylko prawa, ale przede wszystkim określone obowiązki w zakresie wychowania dziecka, tj. rodzinę i państwo – jako społeczności w porządku naturalnym oraz Kościół, czyli społeczność w porządku nadprzyrodzonym. Społeczności te nazywał „władzami wychowawczymi” i podkreślał konieczność ich wzajemnego współdziałania w służbie każdego człowieka.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Prawa dziecka w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku. Wybrane zagadnienia

Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego z 1983 r. dzieckiem nazywa się małoletniego przed ukończeniem siódmego roku życia i uważane jest za nieposiadające używania rozumu. Uprawnienia przysługujące dziecku mają podstawę zarówno w naturalnej osobowości prawnej, jak i w kościelnej osobowości prawnej. Ustawodawca w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. reguluje m.in. następujące prawa dziecka: prawo do życia, prawo do sakramentów, prawo do wychowania.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Podstawy i konsekwencje wywłaszczenia nieruchomości

Artykuł zawiera badanie instytucji wywłaszczenia w głównej mierze na podstawie obowiązujących przepisów prawa, orzecznictwa sądowego oraz literatury. Praca porusza kwestie dotyczące podstaw prawnych wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, jego przesłanek, a także dokonuje precyzyjnego zdefiniowania celu publicznego w odniesieniu do wywłaszczenia nieruchomości. Ostatnim punktem pracy jest omówienie regulacji dotyczącej odszkodowania, jego formy prawnej, a także podstaw jego wypłaty.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zdrada tajemnicy sakramentalnej i sekretu spowiedzi w prawodawstwie kościelnym

W niniejszym artykule, wychodząc od pojęcia przestępstwa, rozwinięto zagadnienie bezpośredniego lub pośredniego naruszenia tajemnicy sakramentalnej, o czym mowa w kan. 1388 § 1 KPK/83. Omówione również zostało przestępstwo polegające na nagrywaniu za pomocą jakichkolwiek urządzeń technicznych albo na rozpowszechnianiu w złych zamiarach w środkach społecznego przekazu tego, co zostało powiedziane przez spowiednika lub penitenta w spowiedzi sakramentalnej, prawdziwej lub fałszywej.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Wybrane aspekty społeczno-etyczne współczesnego systemu finansowo-pieniężnego

Kierunek rozwoju współczesnych finansów budzi wiele niepokoju. Oparcie systemu na zjawisku rezerwy cząstkowej oraz pieniądzu fiducjarnym sprzyja zadłużaniu społeczeństwa ponad miarę, a w zasadzie bez granic. Taki stan rzeczy oprócz zjawiska inflacji, cyklów koniunkturalnych oraz nieuprawnionych przesunięć w sferze własnościowej, wytwarza w ludziach zjawisko kultury kredytu, która zachęca do natychmiastowego zaspakajania sztucznych zachcianek. W ten sposób polityka finansowo-pieniężna prowadzona przez współczesne państwa obliczona na porzucenie optyki życia opartego na cnocie cierpliwości i wytrwałego wysiłku, prowadzi ostatecznie do uzależnionego od kredytowego i pozbawionego własności społeczeństwa, zniewolonego pragnieniem natychmiastowej konsumpcji.  

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, ekonomia i finanse
Konstytucja w „czasach zarazy”   czyli o zaniechaniach organów władzy i ich konsekwencjach (skutkach) prawnych

Wybuch epidemii COVID-19 na świecie spowodował konieczność podjęcia działań, mających na celu zapobieganie dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa oraz zminimalizowanie negatywnych konsekwencji dla zdrowia i życia ludzi oraz gospodarki. W Polsce wprowadzony został stan epidemii w drodze rozporządzenia Ministra Zdrowia. Od samego początku sposób procedowania oraz ranga przyjmowanych aktów prawnych budziła poważne wątpliwości konstytucyjne. Podobnie jak i zaniechania, jakie nastąpiły ze strony organów władzy. Przede wszystkim niewprowadzenie jednego z konstytucyjnie określonych stanów nadzwyczajnych, a zwłaszcza stanu klęski żywiołowej, który swoim charakterem najbardziej odpowiadał zaistniałej sytuacji epidemicznej w kraju. Spowodowało to stan chaosu prawnego i szereg negatywnych konsekwencji społecznych oraz gospodarczych.  stąd zasadne było pytanie, kto ponosi odpowiedzialność za ten stan rzeczy.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Gloss to the Supreme Administrative Court judgment of 24 January 2018, II OSK 878/16

Wyrok dotyczy etapowania inwestycji w przedmiocie wydawania przez właściwy organ pozwolenia na budowę. Sąd uznał, że dla pierwszego etapu inwestycji, organ administracji publicznej przy rozstrzyganiu kwestii pozwolenia na budowę powinien w sposób kompleksowy ocenić projekt zagospodarowania, aby podczas kolejnych etapów inwestycji,  projekt taki nie był już przedmiotem analizy i rozstrzygania.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Prekluzja dowodowa w postępowaniu przed sądem II instancji

Problematyka prekluzji dowodowej w instancji odwoławczej wiąże się z zaprezentowaniem przedmiotowego zagadnienia w kontekście art. 427 § 3 k.p.k. w zw. z art. 452 k.p.k. Łączna interpretacja wskazanych przepisów pozwala wyprowadzić wnioski co do faktycznego zakresu obowiązywania prekluzji dowodowej w postępowaniu przed sądem II instancji i jego wpływu na model postępowania odwoławczego. Dokonując wykładni art. 427 § 3 k.p.k. wskazać należy, iż zawiera on w swej treści sformułowania normatywne wymagające doprecyzowania od strony teoretyczno – praktycznej. Znaczenie „nowych” faktów lub dowodów w ujęciu tego przepisu należy dookreślić w oparciu o reguły interpretacyjne wynikające z art. 452 k.p.k. W obliczu łącznej wykładni przepisów można wyprowadzić wniosek, iż kryterium „nowości” nie spełnienia dowód, co do którego istniała możliwość zgłoszenia go przed sądem I instancji, co w drodze analogii, ma zastosowanie również do „nowych faktów”. Powyższe wnioski wymagają doprecyzowania, od strony pozytywnej w zakresie prekluzji w przytaczaniu nowych faktów lub dowodów, o treść art. 452 § 3 k.p.k., który wprowadza ograniczenia względem jednej z podstaw oddalenia wniosków dowodowych w postępowaniu odwoławczym.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zawieszenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o  wstrzymaniu użytkowania instalacji bez pozwolenia zintegrowanego – przegląd orzecznictwa

W treściach opracowania poddano analizie zagadnienia powinności organu administracji w zakresie zawieszenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o wstrzymaniu użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, prowadzonego na podstawie art. 365 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. w przypadku spełnienia przesłanki złożenia wniosku o wydanie takiego pozwolenia, a także rozważano kwestię obowiązku organu administracji wyrażającego się w badaniu przyczyny nieposiadania pozwolenia zintegrowanego jako przesłanki, którego to brak warunkuje wstrzymanie użytkowania instalacji. Kwestie te zostały zanalizowane w oparciu o stanowiska wyrażone w orzecznictwie. Pozwoliły one na sformułowanie wniosku o trafności określenia przez ustawodawcę wprost w przepisach prawa fakultatywność wstrzymania użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, uzależnionej od przyczyn braku pozwolenia zintegrowanego, a także zasadności wskazania przez niego na konieczność zawieszenia postępowania w przedmiocie wstrzymania użytkowania instalacji, w przypadku gdy podmiot ją użytkujący, wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia zintegrowanego.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością- wybrane zagadnienia

Członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w związku ze sprawowaną funkcją mogą zostać pociągnięcia do odpowiedzialności. Odpowiedzialność może wynikać z szeregu aktów prawnych, w tym kodeksu spółek handlowych, ordynacji podatkowej czy ustawy prawo upadłościowe. Niniejszy artykuł w sposób przekrojowy opisuje najważniejsze zagadnienia związane z odpowiedzialnością członków zarządu na podstawie poszczególnych aktów prawnych. Uwzględnione w nim zostały podstawowe zagadnienia mające wpływ na ustalenie odpowiedzialności członków zarządu oraz wysokość tej odpowiedzialności.

Czasopismo: Opolskie Studia Administracyjno-Prawne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Unieważnienie małżeństwa cywilnego a stwierdzenie nieważności małżeństwa w procesie kanonicznym – analiza porównawcza

Unieważnienie małżeństwa oraz stwierdzenie nieważności małżeństwa są instytucjami prawa w dwóch odrębnych porządkach prawnych, które u swych podstaw mają podobne założenia. Celem obu procesów jest wykazanie, czy dane małżeństwo jest ważnie zawarte. W zakresie podobieństw analogię można wykazać odnośnie do przesłanek do wniesienia powództwa o unieważnienie małżeństwa lub skargi powodowej o stwierdzenie nieważności małżeństwa, legitymacji procesowej, terminu na wniesienie powództwa lub skargi powodowej oraz w zakresie skutków wyroku unieważniającego małżeństwo lub stwierdzającego nieważność małżeństwa. W zakresie dwóch pierwszych przesłanek do wszczęcia procesu należy wyszczególnić: przeszkody małżeńskie oraz wady oświadczenia woli. W zakresie przeszkód małżeńskich ustawodawca kościelny wykazuje szerszy katalog przeszkód, podobnie w zakresie wad oświadczeń woli. Trzecia kategoria przesłanek jest w dwóch procesach odrębna. W prawie cywilnym jest to wadliwe pełnomocnictwo, w prawie kanonicznym – brak formy kanonicznej. Należy jednak wskazać, iż pomimo tych rozbieżności treść przesłanek jest w wielu miejscach analogiczna, jedynie inaczej usystematyzowana przez ustawodawcę. Precyzyjne określenie różnic jest istotne, ponieważ pomaga usystematyzować nabytą wiedzę oraz precyzyjnie wskazywać cechy charakterystyczne dwóch odrębnych procesów, które błędnie uważane są za tożsame.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Specyficzny status w kanonicznym porządku prawnym związków cywilnych zawieranych przez katolików z pominięciem formy kanonicznej

W prezentowanym opracowaniu przedmiotem uwagi autora stał się problem specyficznego statusu związków cywilnych zawieranych przez katolików z pominięciem formy kanonicznej w kanonicznym porządku prawnym. W rozwiązaniach systemowych bowiem, gdy idzie o dochodzenie stanu wolnego postrzegane są one w kategoriach matrimonium inexistens, z drugiej zaś nie wyklucza się możliwości uważnienia w zawiązku takich związków. Wydaje się, iż funkcjonujące rozwiązania o charakterze dychotomicznym zostały wprowadzone pod wpływem konkretnych uwarunkowań, w których egzystował Kościół jeszcze pod rządami Kodeksu pio-benedyktyńskiego. Według autora zadecydowały o tym zarówno względy doktrynalne (postrzeganie związku cywilnego w kategoriach niewłaściwego małżeństwa) oraz względy praktyczne, że niektórzy katolicy żyjący w takich związkach pragnęli zalegalizować je przed obliczem Kościoła.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Processus brevior coram Episcopo – czy zupełne novum?

Do znaczących zmian wprowadzonych przez motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus  Franciszka, stanowiących zupełne novum w stosunku do obowiązującego do niedawna ustawodawstwa, jest ustanowienie processus matrimonialis brevior coram Episcopo. Jest to szczególny rodzaj postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa, który może mieć zastosowanie w przypadkach, w których prośba została zgłoszona przez obojga małżonków lub przez jednego z nich za zgodą drugiego i jest poparta szczególnie oczywistymi argumentami. Poza szybkością i uproszczeniem procedury, proces ten wyraża szczególną troskę i czujność biskupa diecezjalnego w stosunku do swoich wiernych zatroskanych o swój status małżeński. Proces skrócony przed biskupem, jakkolwiek stanowi znaczące novum w stosunku do ustawodawstwa obowiązującego w 2015 r., to jednak ma swoje głębokie zakorzenienie w tradycji kanonicznej, sięgającej pierwszych stuleci chrześcijaństwa. Autor ukazuje najpierw starożytną instytucję episcopalis audientia, wprowadzoną po edykcie cesarza Konstantyna, podtrzymywaną przez ustawodawstwo imperialne, następnie omawia władzę sądowniczą biskupa w okresie średniowiecza (wykazując, że ewolucja systemu wymiaru sprawiedliwości, w wyniku której powstał urząd oficjała, nie wykluczała w żaden sposób osobistego wykonywania jurysdykcji przez biskupa), wreszcie przedstawia biskupa jako sędziego w okresie od Soboru Trydenckiego do KPK/83. Nadzwyczajny charakter procesu skróconego przed biskupem oznacza z jednej strony daleko idące uproszczenie procedury, z drugiej zaś wskazuje na centralną rolę biskupa w posłudze sądowniczej, którą wykonuje jako najwyższy sędzia w swoim Kościele partykularnym. Proces małżeński skrócony przed biskupem jest więc bardziej powrotem do starożytności niż absolutnym novum. Znacząca jest m.in. analogia zachodząca między starożytną instytucją episcopalis audientia i processus brevior. Franciszek nie chciał jedynie przybliżenia do procedur już istniejących innego sposobu wykonywania potestas iudicandi (w przypadku oczywistej nieważności małżeństwa), lecz przede wszystkim miał na uwadze przywrócenie bardziej autentycznego i głębszego znaczenia misji biskupa diecezjalnego.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Obostrzenie wymiaru kary w prawie kanonicznym oraz polskim prawie karnym

Ustawodawca kościelny w kan. 1326 § 1 i 2 KPK/83 zawarł okoliczności, które wprawdzie fakultatywnie, ale jednak mogą skutkować surowszym ukaraniem przestępcy. Uregulowania, przewidujące obostrzenie wymiaru kary przewidział również ustawodawca świecki w art. 64 § 1 i 2, art. 65 § 1, art. 57a § 1 i 2 oraz art. 91 § 1, 2 i 3 Kodeksu karnego. Systemy te nie funkcjonują jednak w próżni. Odnoszą się do konkretnych podmiotów, które są jednocześnie wiernymi Kościoła katolickiego i obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejszy artykuł ma na celu scharakteryzowanie instytucji obostrzających wymiar kary oraz wskazanie podobieństw i różnic pomiędzy tymi systemami. Prawo kanoniczne i świeckie zawierają systematyczne uregulowania podobne dla nich obu (jak ma to miejsce w przypadku recydywy), jak i je różniące, których jest więcej. Głównym powodem takiego stanu rzeczy jest to, że prawo karne jest prawem o wysokim stopniu abstrakcji, bowiem jest skierowane do wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, a także osób przebywających na jej terenie. Jego celem jest ukaranie sprawcy w sposób zgodny z oczekiwaniami społeczeństwa oraz prewencja generalna i ogólna. W przypadku prawa kanonicznego odnosi się ono do konkretnych podmiotów będących wiernymi Kościoła katolickiego. Ponadto kieruje się ono zasadą miłosierdzia kościelnego wymiaru kary zawartą w kan. 1349 KPK/83.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Od bluźnierstwa do przestępstwa, czyli co tak naprawdę chroni państwo: Boga czy uczucia religijne? – studium historyczno-prawne

Przestępstwo obrazy uczuć religijnych sięga swoimi korzeniami przestępstwa bluźnierstwa przeciwko Bogu, wobec tego religijne podłoże tego przepisu jest niezaprzeczalne. Mając powyższe na względzie, należy odrzucić zarzut jakoby przestępstwo to było wyrazem świeckości państwa, a z religią, w szczególności chrześcijańską, nie miało nic wspólnego. Polska nie jest państwem wyznaniowym, aczkolwiek w stosunkach z religią znajduje się w relacji separacji skoordynowanej, czego znamienitym przykładem jest umieszczenie art. 196 w Kodeksie karnym.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Etymology of the Legal-Canonical, Medical and Theological Terms Used in the Edict of the General Vicar of the Catania Diocese Concerning the Caesarean Section and Bridal Blessing by Vincenzo Maria Paterno’

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie etymologii terminów kanoniczno-prawniczych, medycznych i teologicznych występujących w dekrecie Wikariusza Generalnego z 1742 r., zatytułowanego Editto del Vicario Generale della Diocesi di Catania Intorno al Parto Cesareo, e Benedizione Nuziale. Wyżej wspomniany edykt został napisany w XVIII-wiecznym języku włoskim. Tłumaczenia na język angielski dokonano na podstawie oryginalnej pisowni dokumentu.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Reformy organizacji Kościoła rzymskokatolickiego we Francji w latach 1789-1791

Przedmiotem niniejszej analizy jest proces reform w zakresie organizacji Kościoła rzymskokatolickiego we Francji, jakie przeprowadzono w pierwszym okresie Rewolucji, kiedy to Zgromadzenie Narodowe podjęło się próby etatyzacji Kościoła. W okresie tym nie występują jeszcze oznaki jawnej dechrystianizacji i ateizacji. Reformy parlamentarne dotyczą spraw organizacyjnych, majątkowych i osobowych Kościoła, których zwieńczeniem było uchwalenie konstytucji cywilnej duchowieństwa w dniu 12 lipca 1790 r., co pociągnęło jednakże za sobą wzrost niezadowolenia duchowieństwa, które popierało do tego czasu dotychczasowe przemiany, oraz doprowadziło do rozłamu i podziału wewnątrz łona organizacji kościelnej. Ustawodawstwo w sprawach kościelnych spotkało się z potępieniem ze strony papieża Piusa VI i spowodowało wzrost nastrojów antyrewolucyjnych szczególnie na prowincji. W trakcie analizy autor nieraz korzysta dla celów poznawczych z metody porównawczej, przywołując rozwiązania w zakresie stosunków wyznaniowych wprowadzone w kolejnych latach Rewolucji i rządów Napoleona, które modyfikowały omówione rozwiązania będące właściwym przedmiotem badań.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Więzienie jako miejsce odnowy w nauczaniu Jana Pawła II

Więzienie stanowi dla osób odbywających w nim karę źródło cierpienia, naraża na utratę indywidualności, pozbawia możliwości bycia sobą, ogranicza praktycznie we wszystkich istotnych aspektach codziennego bytowania. Czas pobytu w nim jest skrupulatnie liczony przez skazanych. Jednakże czas uwięzienia nie musi z konieczności być czasem straconym. Ten czas według nauczania Jana Pawła II należy do Boga i tak go trzeba przeżywać. To czas, który może zrodzić nową wizję życia, spowodować zbawienną przemianę charakteru, a dla niektórych może stać się okazją do odkrycia prawdziwego oblicza Boga. Uwięzienie może zatem nabrać głębszego sensu i służyć odnowie człowieka.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Projekt Lutostańskiego a bolszewickie regulacje prawne dotyczące prawa małżeńskiego okresu międzywojennego

Celem artykułu jest analiza projektu prawa małżeńskiego Karola Lutostańskiego z 1929 r. przeprowadzona w ujęciu porównawczym z rozwiązaniami prawnymi obowiązującymi w Rosji Radzieckiej. Zasadność uwzględnienia komparatystyki uzasadnia powoływanie się przez obóz konserwatywny II Rzeczypospolitej na zbieżność treści i założeń projektu Lutostańskiego z bolszewickim ustawodawstwem małżeńskim. Stanowisko takie bezpośrednio stało się przyczyną tego, że projekt nie uzyskał mocy obowiązującej. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na istnienie istotnych rozbieżności tak w samych założeniach proponowanej regulacji, jak i w zredagowanych w niej przepisach kształtujących model małżeństwa i rodziny, a w konsekwencji państwa. W odróżnieniu od prawa obowiązującego w Rosji, polski projekt w zamierzeniu faktycznie chronił instytucje małżeństwa i rodziny.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Narodziny obowiązkowych ubezpieczeń nieruchomości kościelnych na ziemiach polskich

Idea obowiązkowego ubezpieczania budynków kościelnych od ognia została wprowadzona na ziemiach polskich na większą skalę w 1803 r. Jako pierwszy zastosował ją w praktyce zaborca pruski, jednak po utworzeniu Królestwa Polskiego zachowano przymusowe ubezpieczenia od pożarów na tych ziemiach podległych teraz władztwu rosyjskiemu. W ten sposób na znacznym obszarze ziem polskich pod zaborami rozciągnięto tytułowy obowiązek, przyzwyczajając ludność do nowych sposobów zabezpieczania swojego majątku przed skutkami nagłych i niespodziewanych zdarzeń losowych. Po utworzeniu niepodległego państwa polskiego obowiązkowe ubezpieczenia nieruchomości kościelnych od ognia zostały uznane za normę obowiązującą na przeważającym obszarze kraju. Wyjątkiem pozostawały ziemie dawnego zaboru pruskiego, które nie zostały objęte przymusem asekuracji budowli od ognia.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne