rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Konkurencyjność polskich gospodarstw mlecznych na tle gospodarstw z wybranych krajów Unii Europejskiej

W artykule przedstawiono poziom konkurencyjności polskich gospodarstw mlecznych na tle gospodarstw z wybranych krajów Unii Europejskiej. Badaniami objęto gospodarstwa z następujących krajów: Polska, Węgry, Litwa, Austria, Niemcy, Dania, Holandia i Francja. Wybór krajów był celowy. Węgry, Litwa i Austria zostały wybrane ze względu na zbliżoną wielkość i strukturę gospodarstw oraz poziom intensywności produkcji. Natomiast Niemcy i Francja jako najwięksi producenci mleka, a Dania i Holandia jako kraje o najwyższym poziomie intensywności produkcji mleka. Źródłem materiałów badawczych były dane gospodarstw objętych monitoringiem Europejskiego FADN w latach 2013-2015. Konkurencyjność gospodarstw określono stosunkiem dochodu z gospodarstwa do kosztów użycia własnych czynników produkcji. Zdolnymi do konkurencji okazały się polskie gospodarstwa średnio duże i duże o wielkości ekonomicznej odpowiednio 50-100 i 100-500 tys. euro SO, użytkujące odpowiednio 39,1 i 81,3 ha użytków rolnych i utrzymujące odpowiednio 31 i 65 krów. Z analogicznych klas wielkości ekonomicznej zdolnymi do konkurencji okazały się gospodarstwa węgierskie i litewskie, a także bardzo duże gospodarstwa węgierskie i niemieckie.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Globalne i europejskie determinanty WPR

Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie wybranych uwarunkowań globalnych i wewnątrzeuropejskich projektowania, prowadzenia, aktualizacji i reformowania wspólnej polityki rolnej (WPR) Unii Europejskiej, by sprzyjała ona m.in. poprawie konkurencyjności rolnictwa i całego agrobiznesu Wspólnoty oraz poszczególnych krajów członkowskich. Uwarunkowania te tworzą dynamiczny układ interakcji o charakterze komplementarnym (synergie), ale i sprzecznym (wymienności). Do tego dochodzą samoistne dylematy WPR, typowe dla każdej sektorowej polityki gospodarczej. Takie szerokie spojrzenie, stanowiące wg autora artykułu novum w polskiej i zagranicznej ekonomice rolnictwa, uzasadnione jest pogłębiającymi się współzależnościami we współczesnym świecie i znaczeniem UE jako największego aktora ekonomicznego w ujęciu globalnym. WPR z kolei jest przedmiotem stałego zainteresowania innych krajów jako źródło inspiracji, ale też przestroga, jeśli chodzi o niepożądane skutki rozległego interwencjonizmu państwowego. 
Artykuł jest studium przekrojowym, mającym jednak pewne cechy metaanalizy, w którym zsyntetyzowano dorobek innych badaczy i przemyślenia własne autora. Z całości rozważań wynika, że WPR – od lat odwołująca się do paradygmatów zrównoważenia i wielofunkcyjności rolnictwa – ma znamiona konstrukcji w miarę nowoczesnej, utylitarnej i zorientowanej na przyszłość. Jednak jej silne poleganie na subsydiach czyni ją propozycją mało atrakcyjną dla większości krajów rozwijających się, utrudniając im wręcz rozwiązywanie poważnych problemów rozwojowych. Subsydia rolne deformują również konkurencję na międzynarodowych rynkach rolno-żywnościowych. Osłabiają ponadto motywację rolników unijnych, by starali się poprawiać swoją pozycję konkurencyjną przez zachowania przedsiębiorcze, wdrażanie innowacji, staranne monitorowanie kosztów oraz adekwatne i elastyczne strategie operacyjne, finansowe i w zakresie zarządzania ryzykiem.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Podział środków w ramach systemu wsparcia bezpośredniego pomiędzy beneficjentów - analiza nierównomierności i instrumenty redystrybucyjne wprowadzone w 2015 roku

W artykule dokonano analizy nierównomierności rozdziału pomiędzy beneficjentów pomocy unijnej realizowanej w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz oceny stopnia wykorzystania przez państwa członkowskie Unii Europejskiej potencjału redystrybucyjnego instrumentów wprowadzonych reformą wspólnej polityki rolnej z 2015 roku. Są to kwestie szczególnie istotne w kontekście dążenia do zapewnienia sprawiedliwego podziału środków przeznaczonych na wsparcie rolnictwa, nie osłabiając przy tym bodźców służących podnoszeniu efektywności.
Źródłem danych empirycznych były opracowane przez Komisję Europejską zestawienia łącznych kwot płatności bezpośrednich wypłaconych na rzecz beneficjentów w podziale na państwa członkowskie UE i przedziały kwotowe wsparcia. W badaniach zastosowano metody statystyki opisowej, analizę porównawczą i symulacje.
Stwierdzono, że stopień wykorzystania potencjału redystrybucyjnego instrumentów zmniejszających dysproporcje w wysokości wsparcia na beneficjenta przez dane państwo nie zależy od jego miejsca pod względem nierównomierności podziału środków między rolników. Może to świadczyć o różnym wyobrażeniu decydentów w poszczególnych państwach o sprawiedliwym rozdziale wsparcia. Ponadto sformułowano pewne rekomendacje w odniesieniu do instrumentów redystrybucyjnych wprowadzonych reformą WPR z 2015 roku. W opinii autora mechanizm redukcji płatności nie powinien być ograniczony wyłącznie do płatności podstawowej, poza tym powinna zostać zapewniona możliwość dostosowania progu kwotowego na poziomie państwa członkowskiego. Zwiększyłoby to potencjał redystrybucyjny tego mechanizmu. Jednocześnie, zdaniem autora, państwa członkowskie w zbyt małym stopniu korzystają z możliwości zwiększania znaczenia płatności redystrybucyjnej poprzez podnoszenie poziomu finansowania tego instrumentu. Takie rozwiązanie pozwala stopniowo zmniejszać stopień koncentracji wsparcia, unikając przy tym gwałtownych zmian w sytuacji dochodowej beneficjentów płatności bezpośrednich.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Federalizm fiskalny a rozwój wiejski

Rozwój wsi zazwyczaj utożsamiany jest z rozwojem lokalnym, a więc złożonym, długotrwałym i wielorako uwarunkowanym ewolucyjnym procesem pozytywnych i pożądanych zmian ilościowych i jakościowych, których łącznym wyrazem jest poprawa efektywności i produktywności podmiotów i instytucji ekonomicznych oraz użyteczności uzyskiwanej przez gospodarstwa domowe. Proces ten objaśniany, modelowany oraz sterowany politycznie może być przez odwołanie się do paradygmatu tradycyjnego, nowego paradygmatu rozwoju obszarów wiejskich, a ostatnio także do koncepcji polityki spójności tychże obszarów (Kierunki przeobrażeń..., 2015). Wśród determinant ekonomicznych, społecznych, środowiskowych, politycznych, instytucjonalnych i kulturowych rozwoju wsi wprost trudno doszukać się nawet podstawowych koncepcji i kategorii fiskalnych. Tymczasem, przykładowo, podatki i inne daniny publiczne oraz dotacje i subwencje bardzo mocno oddziaływają na potencjał finansowy terenowych osób prawnych (np. gmin), funkcje produkcji i kosztów, możliwości rozwojowe firm i dobrobyt, a także jakość życia mieszkańców wsi. W tym kontekście podstawowym celem artykułu jest wypełnienie luki poznawczej i poszerzenie zestawu narzędzi politycznego sterowania rozwojem wiejskim. Uczyniono to przez odwołanie się do koncepcji federalizmu fiskalnego, przybliżając m.in. argumenty na rzecz decentralizacji i centralizacji fiskalnej, mechanizmy oraz skutki fiskalnych i międzyregionalnych efektów zewnętrznych wraz z instrumentami ich internalizacji, by na końcu zająć się problemem optymalizacji wielkości wspólnot lokalnych.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Rynek rolny – dystrybucja w nowej roli

Rynek rolny w Polsce znacznie się zmienił po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Pojawiły się nowe podmioty w łańcuchu wartości produkcji rolnej, zwiększyła się dochodowość we wszystkich ogniwach tego łańcucha, diametralnie zmienił się model obsługi producentów rolnych. Ważne dla dystrybucji środków do produkcji rolnej do 1989 roku podmioty, takie jak np. Gminne Spółdzielnie „Samopomoc Chłopska” czy Spółdzielnie Kółek Rolniczych, mają dzisiaj marginalne znaczenie. Ich rolę przejęły firmy prywatne, które bardzo często działalność rozpoczynały na bazie majątku upadającej spółdzielczości wiejskiej. Zmiany w dystrybucji środków do produkcji rolnej w Polsce przebiegały inaczej niż w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Podstawowym powodem była inna struktura gospodarstw rolnych – głównych klientów tego rynku, ich status prawny, ekonomiczny i społeczny. W Czechach, na Słowacji czy w Bułgarii nie było tak wielu, tak małych prywatnych przedsiębiorców rolnych. Z kolei kanały dystrybucji w krajach Europy Zachodniej zostały ukształtowane przez dziesiątki lat gospodarki wolnorynkowej. Model dystrybucji w Polsce wciąż ewoluuje, dostosowując swoją ofertę do dynamiki zmian swoich klientów. Uczestnicy rynku rolnego poszukują nowych możliwości tworzenia i przechwytywania wartości, czyli przechwytywania najwyższych marż w łańcuchu firm, które uczestniczą w wytworzeniu i dostarczeniu produktu klientowi finalnemu. Najsilniejsi próbują integracji pionowej i poziomej, jak również różnych formuł partnerstwa w celu skrócenia kanału dystrybucji i przejęcia jak największej wartości dodanej w całym łańcuchu.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Przesłanki i możliwości szerszego stosowania instrumentów finansowych w WPR i polityce spójności

Przed Unią stoi szereg nowych wyzwań: kryzys uchodźczy, zmiana klimatu, wysokie bezrobocie wśród młodzieży, kwestie bezpieczeństwa zewnętrznego, cyberzagrożenia i  terroryzm. Unijny budżet po 2020 roku może być nawet skromniejszy niż obecny. W konsekwencji zaostrzy się konkurencja o fundusze, szczególnie o charakterze dotacji, również w ramach WPR i polityki spójności. Na znaczeniu powinny zatem zyskiwać instrumenty finansowe, a więc źródła zwrotne. Podstawowym celem artykułu jest ocena możliwości wykorzystania instrumentów finansowych jako środków, które w niedalekiej perspektywie mogą częściowo zastąpić dotacje w WPR i polityce spójności. Przedstawione zostaną przesłanki teoretyczne (tj. ograniczenia kredytowe, interwencjonizm kredytowy) stosowania instrumentów zwrotnych. Podjęta zostanie pogłębiona dyskusja (z wykorzystaniem elementów teorii ekonomii sektora publicznego, finansów publicznych i ekonomii politycznej) nad perspektywami upowszechnienia ww. instrumentów. Opracowanie ma charakter studium przeglądowego, z pewnymi elementami metaanalizy. Z dokonanej analizy wynika, że instrumenty te mogą znaleźć głównie zastosowanie w działaniach w ramach programów rozwoju wiejskiego, lokalnego i regionalnego, w których może być generowany dochód, a więc w przedsięwzięciach o charakterze inwestycyjnym, modernizacyjnym i restrukturyzacyjnym.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Susze a sytuacja polskich gospodarstw rolnych osób fizycznych

W opracowaniu przedstawiono sytuację gospodarstw rolnych funkcjonujących na obszarach narażonych na susze, z podkreśleniem sytuacji tych z glebami gorszej jakości. Badaniami objęto 296 gospodarstw prowadzących w sposób ciągły rachunkowość rolną w ramach Polskiego FADN w latach 2006-2013 na terenie 96 gmin dotkniętych szczególnie suszami z województw: wielkopolskiego, lubuskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego i dolnośląskiego. Podstawą odniesienia były 4294 gospodarstwa położone na terenie pozostałych gmin kraju. Analiza wykazała, że gospodarstwa z rejonów częstego występowania susz uzyskiwały gorsze wyniki produkcyjne i ekonomiczne, a czynnikiem pogłębiającym skutki suszy była zła jakość gleb. Inne czynniki, które o tym przesądzały, wskazano tylko wstępnie z uwagi na małą liczebność analizowanej próby.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Gospodarka, rolnictwo i środowisko w wybranych częściach świata

Opracowanie ma na celu wskazanie zróżnicowanego oddziaływania na środowisko gospodarki, w tym rolnictwa, w państwach różniących się pod względem uwarunkowań naturalnych, historycznych, politycznych i ekonomicznych. Jako przykład wybrano dwa kraje – USA i Chiny oraz jedno ugrupowanie państw – Unię Europejską. W badaniach wykorzystano dane pochodzące z zasobów Faostatu oraz Banku Światowego. Zastosowano autorską metodę szacowania wielkości produkcji rolniczej, określonej jako ilość energii wyrażonej w kilokaloriach. W toku badań wykazano, że wysokorozwinięte gospodarki są z jednej strony wysoce polutogenne, z drugiej zaś oszczędne, co oznacza, że wytworzenie jednostki PKB pociąga za sobą generowanie relatywnie niewielkiej ilości zanieczyszczeń. W przypadku rolnictwa stwierdzono, że produktywność determinowana jest przede wszystkim czynnikami demograficznymi, czyli głównie gęstością zaludnienia. Oznacza to, że pomimo różnic w poziomie rozwoju, produktywność ziemi jest relatywnie wysoka w Chinach i UE, a niższa w USA. Wskazano też szereg dylematów rozwojowych, zwracając uwagę na społeczne znaczenie wieloaspektowego bezpieczeństwa zapewnianego przez rozwiniętą gospodarkę, wskazując jednocześnie na zagrożenia środowiskowe.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Możliwości i postawy rolników w zakresie produkcji biogazu i nawozów naturalnych w Bułgarii

Inwestycje w biogaz i nawozy biologiczne są ważnym narzędziem podnoszącym konkurencyjność i potencjał produkcji i wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Proces restrukturyzacji sektora rolniczego w Bułgarii, który charakteryzuje się dużą liczbą małych gospodarstw o niewielkich możliwościach, można zachęcić do dywersyfikacji działalności przez promowanie rozwoju produkcji biogazu i nawozów biologicznych. Przyczyni się to do zwiększenia rentowności gospodarki bułgarskiej wsi, która obecnie w znacznym stopniu jest zależna od rolnictwa.
Artykuł ma na celu zaprezentowanie i analizę możliwości i postaw rolników w zakresie produkcji biogazu i nawozów biologicznych jako warunku koniecznego poprawy konkurencyjności, osiągnięcia wyższej produkcji i efektywności ekonomicznej gospodarstw w sektorze rolnym oraz zwiększenia rentowności obszarów wiejskich w Bułgarii.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Środki ochrony roślin a zmiany w środowisku naturalnym i ich wpływ na zdrowie człowieka

Rolnicy, chcąc sprostać globalnej konkurencji, w coraz większym stopniu wykorzystują środki chemiczne w celu zwiększenia plonów. Coraz więcej badań potwierdza jednak przypuszczenia naukowców o negatywnym wpływie pestycydów na organizmy żywe. Badania wskazują bowiem na znaczący statystyczny związek pomiędzy stosowaniem środków ochrony roślin a wzrostem ryzyka występowania zaburzeń rozwojowych, chorób neurologicznych oraz niektórych nowotworów. Choroby te mogą być przenoszone na kolejne pokolenia poprzez zmiany ekspresji genów, które nie łączą się ze zmianami sekwencji DNA. Celem artykułu jest przedstawienie zagrożeń wynikających ze stosowania pestycydów w rolnictwie dla środowiska naturalnego, a z tym wiąże się również zdrowie ludzi.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wsparcie młodych rolników jako element polityki rolnej Unii Europejskiej

Przedmiotem i celem pracy jest problem młodych rolników Polski na tle sytuacji w Unii Europejskiej ukazany od strony teoretycznej, ich roli w rolnictwie krajowym i europejskim, wsparcia przez wspólną politykę rolną i krajową politykę rolną oraz form i efektów wsparcia. Praca opiera się na analizach literatury, unijnych i krajowych dokumentach prawnych, informacjach branżowych i statystycznych. Główne efekty pracy odnoszą się do problemu definiowania młodych rolników, określenia formy i zakresu udzielanej im pomocy oraz cech, postaw i efektów gospodarowania przez tę grupę rolników w Polsce. Ważnym efektem poznawczym jest analiza wniosków składanych przez młodych rolników oraz wyników ich rozpatrywania przez instytucje krajowe oraz weryfikacji przyznanej pomocy i wypłat. Głównym wnioskiem jest wskazanie na potrzebę rozpatrywania i rozwiązywania problemu młodych rolników w powiązaniu z innymi problemami społeczno-ekonomicznymi wsi m.in. z problemem ludzi starych.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Dylematy budżetowego wspierania inwestycji rolniczych

Inwestycje rolnicze są kluczową determinantą wzrostu i rozwoju ekonomicznego tego sektora, jego elastyczności i stabilności oraz poprawy położenia dochodowego i cywilizacyjnego producentów rolnych. Z drugiej natomiast strony, ich finansowanie stanowi poważne wyzwanie. Wynika to z typowego dla rolnictwa powolnego cyrkulowania kapitału, niskich i wysoce zmiennych stóp kreacji funduszy własnych i nadwyżki pieniężnej. Do tego dochodzą, mocno akcentowane przez ekonomię keynesistowską i postkeynesistowską, zawodności i niekompletności rynków finansowych, a szczególnie kredytu, w otoczeniu rolnictwa. W takich to warunkach w większości krajów świata budżet angażuje się w sferę inwestycji rolniczych. Wsparcie to najczęściej ma charakter bezpośredni, a więc oddziaływuje na potencjał finansowy rolnictwa, i na skutek mechanizmów ekonomii politycznej ma tendencję do utrwalania się. Dlatego też metody oceny efektywności budżetowej pomocy inwestycyjnej powinny równocześnie uwzględniać jej aspekty alokacyjne, redystrybucyjne i stabilizacyjne. Z dokonanego w artykule przeglądu wyników badań empirycznych wynika, że efektywność tej pomocy jest zazwyczaj niska i może nawet pogłębiać problemy rozwojowe sektora rolnego, prowadząc do podejmowania kolejnych interwencji publicznych. Pożądane byłoby zatem, aby politycy rolni i twórcy programów budżetowego wspierania inwestycji rolniczych więcej uwagi poświęcali tworzeniu klimatu pośrednio zachęcającego do ich podejmowania i udostępnianiu instrumentów zwrotnych.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zróżnicowanie rozkładów dochodów gospodarstw domowych rolników w Polsce według regionów

Badania dochodów gospodarstw domowych są istotne zarówno z punktu widzenia analiz zmian w czasie, jak i porównań rozkładów w różnych regionach geograficznych, grupach społecznych czy typach gospodarstw. W pracy przedstawione są wyniki badań rozkładów dochodów w grupie gospodarstw domowych rolników w makroregionach w Polsce. Pozwalają one sformułować wnioski dotyczące wielkości dochodów, ich nierównomierności, poziomu ubóstwa czy bogactwa w poszczególnych regionach oraz dokonać analizy porównawczej. Do analiz wykorzystano miary statystyczne takie jak indeks Giniego i wskaźnik maksymalnego wyrównania oraz wybrane miary ubóstwa i bogactwa. Miary te oszacowano na podstawie danych indywidualnych pochodzących z badania budżetów gospodarstw domowych w roku 2015 prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny. Wyniki badań wykazały, że największym zróżnicowaniem dochodów charakteryzują się gospodarstwa domowe rolników regionu północnego. Jednocześnie w tym regionie zaobserwowano najwyższy odsetek gospodarstw uznawanych za zamożne. Najniższy współczynnik nierówności Giniego występuje natomiast w regionie południowo-zachodnim, w którym nie zaobserwowano gospodarstw o dochodach wyższych niż granica bogactwa.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wyrównywanie poziomu płatności bezpośrednich w Polsce do poziomu innych krajów Unii Europejskiej

Artykuł dotyczy problemu wyrównywania dopłat bezpośrednich w krajach UE. Przedstawiona jest ewolucja wskaźników stawek płatności, jak również różne możliwe scenariusze redystrybucji płatności. Przedstawiono ostatecznie przyjęty model, a także skutki redystrybucji.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Płatności bezpośrednie a dotowane ubezpieczenia upraw w rolnictwie

W artykule przedstawiono rodzaje dotowanych ubezpieczeń upraw w rolnictwie. Celem opracowania było omówienie zmian powierzchni ubezpieczonych upraw w latach 2009-2015, a także pokazanie związku pomiędzy wprowadzeniem Ustawy o ubezpieczeniu upraw a faktycznym poziomem zawieranych umów ubezpieczenia przez rolników. W artykule starano się odpowiedzieć na pytanie, czy zasada przymusowości ubezpieczeń związana z otrzymywaniem płatności bezpośrednich zwiększyła zainteresowanie rolników ubezpieczeniami dotowanymi z budżetu państwa. Podstawą analizy były dane pochodzące z Roczników Statystycznych GUS, sprawozdań zakładów ubezpieczeniowych składanych do MRiRW, ARiMR oraz systemu rachunkowości rolnej FADN za okres 2009-2015.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wyniki gospodarstw mlecznych w Polsce w porównaniu do największych producentów mleka w Unii Europejskiej

W artykule przedstawiono wyniki ekonomiczne i efektywność produkcji w gospodarstwach ukierunkowanych na produkcję mleka w sześciu krajach UE, które są największymi jego producentami (tj. w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Polsce, Holandii i  we Włoszech). Do analizy wykorzystano dane średnie FADN UE w latach 2010-2013. Ocenie poddano także wyniki gospodarstw polskich w latach 2014-2015, w badaniach wykorzystano dane gromadzone w systemie Polski FADN. Miarą oceny sytuacji ekonomicznej gospodarstw była wartość dodana netto i dochód z gospodarstwa. Ocenę efektywności produkcji przeprowadzono, wykorzystując wskaźnik produktywności nakładów obrotowych i kapitału trwałego, wskaźnik dochodowości produkcji oraz relację kosztów ogółem do wartości produkcji i do dochodu z gospodarstwa bez dopłat. Analizie poddano także działalność inwestycyjną, stopień zadłużenia oraz majątek gospodarstw i jego wykorzystanie. Pod względem efektywności produkcji wyróżniają się gospodarstwa mleczne we Włoszech i w Polsce. Wskazuje na to wysoka dochodowość produkcji, relatywnie niskie koszty wytworzenia 100 euro produkcji i uzyskania 100 euro dochodu bez dopłat oraz wysoka produktywność nakładów obrotowych. Na wyniki wpływ miało niewielkie zadłużenie gospodarstw, a w efekcie mniejsze obciążenie kosztami. W przypadku gospodarstw włoskich zobowiązania finansowały 1,1% wartości ich majątku, polskich – 5,7%, podczas gdy aż 42,7% we francuskich. Oznacza to, że gospodarstwa francuskie cechowało wysokie ryzyko finansowe związane z prowadzeniem działalności produkcyjnej. Dane Polskiego FADN wskazują na pogorszenie sytuacji dochodowej gospodarstw mlecznych w Polsce w roku 2015 (tj. po zniesieniu kwot mlecznych) w porównaniu do roku 2014. Dochód z gospodarstwa bez dopłat obniżył się o 50,7%, a liczony łącznie z dopłatami – o 15,4%. Ze względu na niższe przychody (m.in. z powodu spadku ceny mleka) pogorszyła się także ekonomiczna efektywność produkcji.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Uwarunkowania, zakres i ekonomiczne skutki zalesień gruntów marginalnych w gospodarstwach rolnych w Polsce

W opracowaniu podjęto próbę oceny ekonomicznej zasadności realizacji zalesień na gruntach rolnych słabej jakości. Zmiana kierunku użytkowania gleb najsłabszych zasadna jest zarówno ze względów środowiskowych, jak i ekonomiczno-rolniczych. Założenia w zakresie wzrostu wskaźnika lesistości kraju wpisane są od ponad 20 lat w Krajowy Program Zwiększania Lesistości. Przeprowadzone analizy wykazały, że zalesiania najsłabszych gruntów rolnych realizowane przy wsparciu tzw. programu zalesieniowego w ramach PROW mogą skutkować poprawą dochodu rolniczego. Uzyskanie pozytywnych efektów w tym zakresie jest jednak uzależnione m.in. od możliwości wykonania prac zalesieniowych i pielęgnacyjnych przy zaangażowaniu jedynie własnej siły roboczej.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo