rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Determinanty działania kontroli zarządczej w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego województwa świętokrzyskiego – wyniki badań empirycznych

Do administracji samorządowej koncepcja kontroli zarządczej wprowadzona została na podstawie
zmiany przepisów prawa finansowego w 2009 r. Ustawodawca podejmując decyzję o implikacji
tego nowego modelu zarządzania do jednostek sektora finansów publicznych miał przede
wszystkim na celu zwiększenie skuteczności i efektywności, transparentności działania administracji
publicznej na wzór rozwiązań powszechnie obowiązujących w organizacjach ładu korporacyjnego.
Ważną przesłanką przemawiającą za wprowadzeniem kontroli zarządczej do jednostek sektora
publicznego był także głęboki kryzys funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej. Z uwagi na
znaczny upływ czasu, od kiedy zaistniała kontrola zarządcza w samorządzie terytorialnym zdecydowano
podjąć próbę rozpoznania głównych determinantów mających wpływ na działanie kontroli
zarządczej zgodnie z założeniami ustawodawcy. Badanie przeprowadzono w trzydziestu gminach
wiejskich województwa świętokrzyskiego. Dobór próby badawczej był celowy, gdyż badania zostały
przeprowadzone w tych jednostkach, które prawnie zwolnione są z obowiązku prowadzenia audytu
wewnętrznego. Badania przeprowadzone zostały z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety,
a podstawę do sformułowania pytań stanowiły wytyczne standardów kontroli zarządczej dla sektora
finansów publicznych ogłoszone komunikatem nr 23 Ministra Finansów z 16 grudnia 2009 r. Autor
ma nadzieję, że uzyskane wyniki z badania mogą stanowić głos doradczy w toczącej się dyskusji
nad modelem funkcjonowania kontroli zarządczej w samorządzie terytorialnym.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Krytyka modeli statycznej równowagi – perspektywa postklasyczna

Odkąd teoria ekonomii stała się matematycznym opisem procesów społecznych, dysponujemy zasadniczo dwoma metodami badawczymi. Neoklasyczny (ortodoksyjny) paradygmat jest oparty na modelu wymiany i analizie marginalnej. Ponieważ zakres i głębokość spojrzenia jest w ten sposób ograniczona, niewiele więcej można zbadać niż warunki statycznej równowagi, wynikające z rzadkości i skali potrzeb. Modele te nie opisują jednak zachowań społecznych, lecz jednostkowe, ponieważ oparte są na indywidualizmie metodologicznym, tj. na modelu Robinsona Crusoe. Pojawienie się drugiej osoby powoduje, że kształt krzywej popytu się zmienia. Teoria doskonałej konkurencji także jest problematyczna, ponieważ popyt, z jakim styka się pojedyncza firma jest niespójny z malejącą funkcją popytu rynkowego. Strona podażowa tej teorii stwarza podobne problemy ze względu na brak realistycznego ujęcia procesów produkcji i podziału. Zatem społeczne treści ekonomii są tutaj niejasne.
Paradygmat postklasyczny ma swe źródła w klasycznej, angielskiej ekonomii politycznej i składa się z marksowskiej, kaleckistowskiej, sraffiańskiej i postkeynesowskiej (robinsonowskiej i kaldoriańskiej) metody analizy. Gospodarka opisywana jest jako ruch okrężny produkcji i konsumpcji czy też jako ciągły proces reprodukcji. Znakiem rozpoznawczym jest teoria podziału, która jest niezbędna do wyjaśnienia teorii wartości i wzrostu. Podczas gdy neoklasyczne modele nie pozwalają znaleźć odpowiedzi na problemy ostatniego kryzysu/recesji, inspiracją dla działań politycznych była najwyraźniej teoria postkeynesowska, zgodnie z którą deficyt budżetowy (w połączeniu z odpowiednimi podatkami) oraz niskie stopy procentowe (również wtedy, gdy prowadzą do inflacji i spadku realnych odsetek) są skutecznymi narzędziami polityki makroekonomicznej.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Pozycja i ocena roli miast w procesie rozwoju lokalnego w kontekście kondycji finansowej (na przykładzie miast makroregionu Polski Wschodniej)

Problematyka artykułu obejmuje przestrzenne zróżnicowanie, analizę i ocenę zjawiska wieloaspektowego,
jakim jest kondycja finansowa. Celem artykułu jest analiza kondycji finansowej oraz
pokazanie jej przestrzennego zróżnicowania na przykładzie miast makroregionu Polski Wschodniej
w latach 2003, 2005, 2010, 2014. Ocena za pomocą wskaźnika syntetycznego prowadzona
w kontekście kompleksowego opisu badanego zjawiska daje szansę pełnej identyfikacji sytuacji
jednostki. Wybrane zmienne do badania dają obraz możliwości i zdolności do rozwoju, do
przyciągania inwestorów i mieszkańców. Miasta realizują ważne zadania zarówno m.in. w sferze
socjalnej, jak i infrastrukturalnej. Od ich kondycji finansowej będzie zależeć stopień zaspokajania
potrzeb społeczności lokalnej. Najlepsze miasta w 2003 r. to Rzeszów, Olsztyn, Sandomierz,
Mielec, w 2005 r. – Krosno, Rzeszów, Iława, Puławy, w 2010 r. – Rzeszów, Kielce, Sandomierz
i 2014 r. – Rzeszów, Lublin; najsłabsze okazały się Sejny, Braniewo, Dynów, Chełm. W najlepszej
sytuacji wydają być się miasta położone w województwie podkarpackim i lubelskim, w najsłabszej
w podlaskim i warmińsko-mazurskim. Wartość wskaźnika wahała się w granicach 0,57–0,13
w 2003 r., 0,62–0,13 w 2005 r., 0,54–0,15 w 2010 r. i 0,66–0,19 w 2014 r. Otrzymane mierniki
uzależnione są od ilości i rodzaju przyjętych zmiennych do badania, dają obraz porównawczy
pomiędzy gminami poddanymi analizie, pozwalają wskazać słabsze i lepsze obszary działania
jednostki.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Podział zadań publicznych między państwo a samorząd a problem zapewnienia stabilności fiskalnej jednostek samorządu terytorialnego

Celem artykułu jest próba oceny obowiązującego katalogu zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego (JST) z punktu widzenia ich konsekwencji dla stabilności fiskalnej sektora samorządowego w Polsce. Opracowanie składa się z trzech części. W pierwszej z nich scharakteryzowano ogólne reguły podziału zadań publicznych między państwo a samorząd teryto-rialny (i jego poszczególne szczeble). W drugiej części artykułu wskazano na niektóre kwestie związane z obowiązującą konstrukcją katalogu zadań samorządowych, a także zasadami ich reali-zacji oraz finansowania, mogące stanowić zagrożenia dla stabilności fiskalnej JST, zaś część trzecia zawiera podsumowanie. Z przeprowadzonej analizy wynika, że najistotniejsze zagrożenia dla stabilności fiskalnej JST wiążą się z nagminnym łamaniem konstytucyjnej zasady adekwatno-ści. Odnosząc się do istotnego z punktu widzenia stabilności fiskalnej problemu zagwarantowania przez samorządy stosownego poziomu usług publicznych oraz finansowania przyszłego rozwoju wspólnot terytorialnych nie można pominąć kwestii braku precyzyjnych kryteriów umożliwiają-cych jednoznaczne rozgraniczenie sfer odpowiedzialności odrębnych szczebli samorządowych za poszczególne rodzaje usług publicznych. Istotny problem stanowi także brak dostatecznych moż-liwości autonomicznego kreowania fakultatywnych zadań własnych. Ważnym zagadnieniem jest ponadto ograniczenie realnego wpływu samorządów na wykonywanie niektórych ważnych z punktu widzenia wspólnot terytorialnych kategorii usług publicznych z uwagi na pozostawienie kompe-tencji ustrojowo-organizacyjnych w gestii administracji centralnej.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Wpływ kryzysu finansów publicznych na stabilność sektora bankowego

Kryzys finansów publicznych spowodował nieodwracalne zmiany w wielu krajach w Euro-pie. Znalazł on swoje odzwierciedlenie praktycznie we wszystkich dziedzinach gospodarki oraz w sferze społecznej i politycznej. Szczególnie duży wpływ na sytuację makroekonomiczną w kraju mają powiązania występujące pomiędzy sektorami bankowym i finansów publicznych.
W artykule opisane zostały problemy sektora bankowego na tle kryzysu finansów publicz-nych. Celem opracowania było wskazanie kanałów, poprzez które kryzys finansów publicznych przekłada się na sytuację w sektorze bankowym. W pierwszej części analizie poddane zostały zależności występujące pomiędzy sektorem publicznym i bankowym oraz stanem gospodarki. Dalsze części artykułu przedstawiają wpływ kryzysu finansów publicznych na sytuację banków w Europie oraz w Polsce. Przeprowadzone analizy wykazały, że wpływ kryzysu finansów publicznych na sektor banko-wy jest szczególnie mocno widoczny w krajach Unii Europejskiej, a w znacznie mniejszym stopniu na rynku polskim. Niemniej jednak i tu istnieją zależności, które powodują przenoszenie na polski rynek bankowy problemów, z którymi borykają się inne kraje Unii Europejskiej.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Rola funduszy unijnych w kreowaniu usług w obszarach wiejskich na przykładzie Spółdzielni Telekomunikacyjnej „WIST”

Na kanwie ogólnych stwierdzeń przedstawiono zarys funkcjonowania w obszarach wiejskich
Spółdzielni Telekomunikacyjnej „WIST” w Łące oraz jej funkcji w rozwoju społeczno-
-kulturowym. Ukazano także wpływ i rolę funduszy unijnych w kreowaniu usług przez wskazany
podmiot gospodarczy.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Rozwój społeczno-ekonomiczny w III Rzeczypospolitej. Efekty. Defekty. Warunki integracji

W artykule dowodzi się, że awans Polski mierzony wzrostem PKB i wskaźnikami rozwoju rynków odnotowany w latach 1990–2013 nie otwiera perspektywy budowy gospodarki opartej na innowacjach. Wiązał się on również z wysokimi kosztami społecznymi. Ich źródłem były szokowa transformacja i polityka gospodarcza podporządkowane standardom neoliberalnym, które ignorują kontekstualne uwarunkowania rozwoju. Słabości procesu innowacyjnego biorą się z oparcia go na zewnętrznych transferach i zaniku zaangażowania państwa we wspieranie rozwoju sektora B+R oraz rozwoju branż high-tech. W artykule zaprezentowano również te systemowe warunki prze-zwyciężania dezintegracji procesów rozwojowych, które mogłyby być uruchomione świadomymi decyzjami racjonalnie działających podmiotów gospodarczych.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Polskie rolnictwo w okresie dwóch przełomów – transformacji ustrojowej i integracji europejskiej

W ostatnim ćwierćwieczu nastąpiły dwa ogromnej wagi wydarzenia, inicjujące i określające w znacznej mierze przebieg trajektorii rozwoju polskiego rolnictwa, a mianowicie transformacja ustrojowa oraz przystąpienie Polski do Unii Europejskiej. Wydarzenia te wywarły znaczący wpływ na rolnictwo. Terapia szokowa początku lat 90. XX w., jako sposób przyspieszonej trans-formacji, wytworzyła niekorzystne dla rolnictwa uwarunkowania wyznaczane przez niekorzystne nożyce cen rolnych, powrót do gospodarstw kilkusettysięcznej rzeszy pracowników zwolnionych z pracy w przedsiębiorstwach poza rolnictwem, spadek wsparcia budżetowego, likwidację PGR i inne czynniki, co spowodowało zapaść dochodową rolnictwa i regres w produkcji rolnej. Nato-miast akcesja do UE dała silny impuls dla rozwoju rolnictwa poprzez objęcie rolnictwa mechani-zmami WPR – osłabienie bariery niedostatku kapitału, stworzenie możliwości zdjęcia części nad-wyżek rolniczych zasobów pracy poprzez emigrację, a także dostęp do ogromnego rynku zbytu.
Celem artykułu jest przedstawienie ważniejszych przemian w rolnictwie pod wpływem wy-różnionych wydarzeń. Rzecz idzie o ubytek potencjału przyrodniczego rolnictwa, procesy koncen-tracji ziemi, specjalizacji i zwiększania skali produkcji rolniczej (upraw i chowu zwierząt gospo-darskich), intensyfikacji nakładowej, syntetyczne efekty produkcyjne, przeobrażenia struktury społeczno-ekonomicznej oraz postęp w zrównoważeniu rolnictwa. W analizie wykorzystano dane GUS, zwłaszcza spisów rolnych i badań strukturalnych, co pozwoliło wykazać regres i zastój w rozwoju rolnictwa w ostatniej dekadzie XX w. i pierwszych latach I dekady XXI w. oraz wy-raźne przełamanie zjawisk stagnacyjnych po akcesji Polski do UE.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Determinanty poziomu ubóstwa na przykładzie Polski i Węgier – analiza porównawcza

Celem opracowania jest analiza czynników determinujących poziom ubóstwa na przykładzie
dwóch krajów Grupy Wyszehradzkiej: Polski i Węgier. Analiza została przeprowadzona w oparciu
o dane statystyczne EU-SILC i obejmuje lata 2006–2014. Nierówności dochodowe i rosnące ubóstwo to wyzwanie, przed którym staje współczesna
gospodarka. Ubóstwo dotyka poszczególne grupy społeczne w różnym stopniu. Poziom ubóstwa
w obu analizowanych krajach jest porównywalny w przypadku następujących sytuacji: niskiego poziomu
wykształcenia członków rodziny, obecności osoby niepełnosprawnej w rodzinie czy też dużej
liczebności rodziny. Wszystkie wymienione czynniki zawsze podnoszą poziom ubóstwa w obu
krajach.
Na potrzeby niniejszego opracowania założono więc, że poziom ubóstwa zależny jest od czterech
następujących czynników: regionu, wieku, stopnia urbanizacji oraz statusu osoby na rynku
pracy. Analiza pokazuje, iż w przypadku tychże czynników sytuacja Polski i Węgier jest nieco odmienna.
Na Węgrzech ubóstwo w szczególności dotyka dzieci, czyli osoby do lat 16 oraz (oprócz
osób nieposiadających zatrudnienia) grupę pracowników. W przypadku Polski grupę osób ubogich
w znacznie większym stopniu niż na Węgrzech zasilają osoby zatrudnione z wyłączeniem pracowników.
Wiekowo najubożsi są ludzie młodzi, wchodzący na rynek pracy, czyli grupa wiekowa od 16.
do 24. roku życia, co jest także powiązane z wcześniejszą kategorią.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Nierówności dochodowe w kontekście kryzysu finansowego

W artykule podjęto próbę zaprezentowania skutków kryzysu finansowego z 2007 roku dla nierówności w krajach na różnym poziomie rozwoju ekonomicznego.
Artykuł składa się z dwóch zasadniczych części. W pierwszej części uwagę zwrócono na rozstrzygnięcia teoretyczne i wyniki badań empirycznych w zakresie wpływu z jednej strony cyklu koniunkturalnego, z drugiej zaś kryzysów na nierówności. Następnie przedstawiono wpływ kryzysu 2007–2008 na zróżnicowania dochodowe wewnątrz krajów w oparciu o wyniki badań OECD z lat 2008, 2011 i 2013. Artykuł zamyka podsumowanie i wnioski z prowadzonych rozważań.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Kierunki modernizacji gospodarki Polski w świetle doświadczeń wynikających z okresu kryzysu

Celem artykułu jest wskazanie kierunków modernizacji gospodarki Polski, które wynikają z podstawowych
problemów makroekonomicznych, wyłonionych na podstawie porównania wskaźników
makroekonomicznych Polski z pozostałymi krajami UE-27.
Okazuje się, iż mimo, że wzrost gospodarczy w Polsce pozostaje na relatywnie wysokim poziomie
na tle krajów UE-27, to ujawnił się problem zbyt wysokiego poziomu długu publicznego na przewidywanym
w 2012 roku poziomie przekraczającym uregulowania z Maastricht. Wprawdzie są kraje, które
mają wyższe poziomy długu, jednak żaden z tych krajów nie był dotychczas zmuszony, tak jak Polska,
renegocjować długów z Klubem Paryskim i Klubem Londyńskim oraz wprowadzać narzucone przez
Międzynarodowy Fundusz Walutowy reformy.
Zatem najpilniejszym zadaniem modernizacyjnym wydaje się być reforma finansów publicznych,
jednak zadaniem ważnym jest zmiana struktury produkcji w Polsce pod kątem opracowania atrakcyjnej
oferty towarowo-usługowej w handlu zagranicznym. Niski poziom eksportu zapewne wynika z braku
zaawansowanych technologicznie produktów, które można zaoferować na rynkach globalnych. Mimo
pewnych sukcesów za mała jest dbałość o dywersyfikację rynków zbytu dla przemysłu przetwórczego
i rolno-spożywczego. Być może właśnie należałoby powiązać innowacje i zaawansowane technologicznie rozwiązania dla zwiększenia dystrybucji polskich towarów przemysłu rolno-spożywczego w sposób,
który dawałby przewagę konkurencyjną. Być może także należałoby zadbać o atesty dla zdrowej i pracochłonnej
polskiej żywności, ponieważ za takim rozwiązaniem przemawiają względy ekonomiczne,
a mianowicie, wysoka stopa bezrobocia strukturalnego. A zatem należy określić przewagę oferty polskiej
produkcji artykułów żywnościowo-spożywczych w UE-27, bowiem unijny rynek dla tego typu
artykułów wynosi aż 10 procent.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Etyczne aspekty modernizacji polskiej służby cywilnej w świetle koncepcji New Public Management

W opracowaniu podjęto próbę identyfikacji wpływu, wzorowanych na rozwiązaniach innych krajów, reform New Public Management na sposób funkcjonowania korpusu służby cywilnej z punktu widzenia kwestii etycznych. Problem ten ukazano przedstawiając wnioski płynące z literatury przedmiotu, analizy dokumentów wewnętrznych korpusu służby cywilnej i ustawodawstwa w tym zakresie. Dokonana analiza prowadzi do wniosku, że umocnieniu wzorców funkcjonowania służby cywilnej nie sprzyja doraźne konfigurowanie i rekonfigurowanie reguł i instrumentów oraz wdrażanie wyprowadzonych z różnych koncepcji, pozbawionych konceptualnych fundamentów, nieuporządkowanych 
i fragmentarycznych działań w obszarze modernizacji. Analiza ustawodawstwa wykazała, że problemy w zapewnieniu etycznego wymiaru funkcjonowania współczesnej służby cywilnej w Polsce trwają od okresu międzywojennego. Współcześnie modernizacja w oparciu o założenia New Public Management związane z deregulacją, debiurokratyzacją, prywatyzacją i urynkowieniem usług publicznych prowadzi do „erozji etosu i demontażu autorytetu służby publicznej”. 
W związku z implementacją złożeń NPM powstaje bowiem ryzyko zdominowania lub pominięcia wartości innych niż skuteczność i ekonomiczność oraz powstania zachowań sprzecznych z ideałem i wartościami służby publicznej. Instrumenty New Public Management, tj. zapewnienie otwartych i konkurencyjnych procedur rekrutacji, doskonalenie usług publicznych, korzystanie z metod oraz technik planowania i zarządzania strategicznego oraz kierowanie w sposób menedżerski przyczyniły się do ukształtowania wizerunku służby cywilnej. Koncepcja NPM uwypukliła istotność zarządzania etycznego w administracji publicznej. Warunkiem uzyskania korzyści w procesie modernizacji jest dostosowywanie instrumentów Nowego Zarządzania Publicznego odpowiadające etosowi służby publicznej.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Reorganizacja systemu procesów – studium przypadku na przykładzie INSTAL Lublin Sp. z o.o.

Artykuł prezentuje zagadnienia związane z reorganizacją systemu procesów i ma charakter studium przypadku. Ukazuje koncepcyjny zarys projektu reorganizacji oraz opisuje metodyczne uwarunkowania jego realizacji. W opracowaniu zawarta jest wiedza teoretyczna oraz doświad-czenia praktyczne związane z redefiniowaniem strategii, procesów, postaw oraz struktur przedsiębiorstwa.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne