rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Józefa Piłsudskiego wizerunek religijny

Pisanie o ludzkiej religijności nie jest sprawą prostą, ponieważ wkracza się wtedy w kwestie indywidualnej relacji z Bogiem. Nie można przeniknąć ludzkiej duszy, a jej tajemnicę człowiek zabiera ze sobą do grobu. Znane są jedynie namacalne fakty, sprawy ducha powinny być pozostawione Opatrzności i Jej miłosierdziu. Nie inaczej jest z Józefem Piłsudskim, pochowanym w krypcie Katedry na Wawelu. Piłsudski odwoływał się do Boskiego Miłosierdzia w rozkazie do wojska po dramatycznych wydarzeniach z maja 1926 roku. Marszałek Józef Piłsudski wychował się w katolickiej rodzinie i to wpłynęło na jego życiową postawę. Był silnie związany ze swoją matką i darzył ją olbrzymim szacunkiem. Jego wolą było, aby jego serce zostało pochowane w grobie matki na wileńskim cmentarzu na Rossie. Na marmurowej płycie można przeczytać: Matka i Serce Syna. Zasadniczo przynależność Piłsudskiego do Kościoła katolickiego nie była kwestionowana, przynajmniej do lat siedemdziesiątych, kiedy ujawniono kilka nieznanych dokumentów, wskazujących na przynależność Józefa Piłsudskiego do wspólnoty ewangelickiej. Dzisiaj wiadomo więcej na temat tego „nawrócenia”. 24 maja 1899 roku w Łomży w obecności proboszcza Mikulskiego 31-letni Piłsudski zmienił wyznanie na ewangelicko-luterańskie. Zrobił to, by 15 lipca 1899 roku poślubić Marię Kazimierę Koplewską-Juszkiewicz. Nie mogło jednak dojść do ślubu w obrządku katolickim, ponieważ Maria była rozwódką. Piłsudski wrócił na łono kościoła katolickiego po śmierci pierwszej żony. Imponujący pogrzeb Marszałka Józefa Piłsudskiego był nie tylko pogrzebem męża stanu, bojownika o niepodległość i zwycięskiego wodza podczas Bitwy Warszawskiej, ale także członka Kościoła katolickiego, z ufnością powierzającego siebie Bożemu Miłosierdziu.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Z dziejów Orła odrodzonej Rzeczypospolitej

W prezentacji rezultatów myślenia o przeszłości, tkwi niebezpieczeństwo przedstawienia zdarzeń w formie łatwo przyswajalnej kompilacji oczywistych ustaleń. Poznawanie historycznych faktów uświadamia, że powtarzane w kolejnych publikacjach ustalenia są niezgodne z zapisem utrwalonym w materiałach tworzonych równolegle z zaistnieniem owych faktów. Podejmując temat tworzenia symboliki państwowej, dokonano próby prezentacji opinii świadków tego procesu, poszerzając standardową bazę źródłową historyka poza ustalenia przyjęte w zaciszu urzędów. Ponad stuletnia nieobecność Państwa Polskiego, a w konsekwencji trwająca przez kilka pokoleń nieobecność jego aparatu godeł i symboli, z Orłem Białym na czele, obnażyła zarówno dotkliwy brak wiedzy w zakresie identyfikacji wizualnej, jak i narodową mentalność. Brak sprecyzowanych i wpojonych reguł zmuszał do spontanicznych sformułowań w ramach doraźnych potrzeb, a także do notorycznego odwoływania się do „wzorców historycznych”. Tworzenie od podstaw systemu naczelnych znaków odrodzonego państwa odbywało się w atmosferze kompletnego chaosu. Ustrój nowo powstającej Polski był kwestią kontrowersyjną, nieokreślone były jej granice, które początkowo obejmowały okupowane tereny tzw. Kongresówki. Istniało poważne zagrożenie trwającą w Rosji i Niemczech rewolucją bolszewicką i związaną z nią aktywnością lokalnych bojówek, jak również roszczeniami tworzących się struktur państw: ukraińskiego, litewskiego, czesko-słowackiego. Na forum międzynarodowym trwała walka o status pozostałych terytoriów, zamieszkałych przez ludność polską. W tej atmosferze dyskusja nad symbolami odradzającej się państwowości, oscylowała wokół dwóch wykładni znaku heraldycznego: zakwestionowania ponad stuletniej nieobecności państwa albo rewitalizowania minionej mocarstwowości. Pierwszy wizerunek Orła Białego jako godła państwowego był inicjatywą władz okupacyjnych, realizujących plan uzupełnienia armii o nowy kontyngent rekruta. Dalszą dyskusję nad kształtem herbu zdominował głos urzędników, pasjonatów i plastyków, natomiast marginalizacji uległo merytoryczne wsparcie specjalistów z dziedziny heraldyki. W konkursach na wzór godła udział brali artyści, którzy realizując formę plastyczną zazwyczaj „malowali” wizerunek Orła, kosztem syntetycznego ujęcia znaku graficznego. Rezultatem były przewlekłe dyskusje nad kolejnymi poprawkami oraz rozpowszechniane epitety, zaczerpnięte z retoryki fanatycznych przeciwników narodowych symboli i związanego z nimi systemu wartości, nielicujące z powagą naczelnego znaku odrodzonego państwa. Brak jednoznacznej regulacji prawnej doprowadził do zaistnienia kilku wzorów godła, pozbawionego podstawowego atrybutu – tarczy herbowej. Postęp prac legislacyjnych ujawnia stopniowy spadek prestiżu problematyki naczelnego symbolu: od najwyższego organu władzy ustawodawczej, poprzez organ administracji państwowej, jednostkę organizacyjną tegoż organu, po werdykty sądów konkursowych i zaimprowizowane inicjatywy zainteresowanych podmiotów.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Pieśni Legionów Polskich

Artykuł dotyczy pieśni Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Pieśń Legionowa jest przykładem twórczości inspirowanej zdarzeniami z leguńskiego życia i postaciami dowódców tej formacji wojskowej. To twórczość stanowiąca ważny dowód historycznych wydarzeń z okresu walki o niepodległość, często niewysublimowana, jak w przypadku piosenki „Haniś moja Haniś”, ale niepozbawiona autentyzmu, czasem nader profesjonalna, czego przykładem jest „Pieśń o miłym Wodzu” Zygmunta Pomarańskiego. Nierzadko opiewająca chwałę legionowych przywódców, innym razem odsłaniająca ich wady, czasem zabawna, kiedy indziej tęskna, pełna żalu i niezgody na niesprawiedliwy los. W artykule znalazły się analizy formalne „Pieśni o miłym Wodzu” Zygmunta Pomarańskiego oraz znanej nam dzisiaj wersji „Marsza Pierwszej Brygady” (Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego). Ponadto artykuł zawiera opracowanie na głos i orkiestrę dętą, nieznanej powszechnie, popularnej w okresie walk legionowych pieśni – „Legiony to są Termopile”. Zawarte w artykule ilustracje to fotografie obrazów olejnych, przedstawiające legionowych dowódców, wykonane przez artystę Piotra Rafałko.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polska deklaracja Niepodległości

Artykuł poświęcony jest znaczeniu i okolicznościom towarzyszącym jednemu z najważniejszych aktów politycznych z listopada 1918 roku, jakim była deklaracja notyfikująca rządom wszystkich państw, zarówno zaangażowanych w działania na frontach I wojny światowej, jak i neutralnych, fakt odrodzenia niepodległej Rzeczypospolitej. Autor zwraca uwagę zarówno na treść depeszy, w której podkreślono demokratyczny charakter odradzającego się państwa, jak również formę i sposób przesłania deklaracji, biorąc pod uwagę, że do listopada 1918 roku państwa Ententy za reprezentację sprawy polskiej uznawały Komitet Narodowy Polski.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Sztuka dowódcza gen. Józefa Hallera podczas I wojny światowej (1914-1918)

Artykuł poświęcony jest ocenie sztuki dowódczej Józefa Hallera, który jako oficer Legionów Polskich wielokrotnie prowadził w boju swoich podkomendnych, zyskując uznanie przełożonych i szacunek żołnierzy. Autor, dokonując oceny, sięga do opisów i relacji dotyczących wybranych bitew na froncie wschodnim I wojny światowej w Karpatach Wschodnich (Mołotków, Pasieczna, Maksymiec), na Wołyniu (Rudka Miryńska), w Besarabii (Rarańcza) i na Podolu (Kaniów).

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kryzys transportu kolejowego na Froncie Litewsko-Białoruskim od listopada 1919 do lutego 1920 i jego zażegnanie

Artykuł poświęcony jest roli i znaczeniu transportu kolejowego podczas wojny Polski z Rosją bolszewicką w 1919 i 1920 roku. Autor koncentruje się na braku odpowiedniego taboru oraz problemach organizacyjnych w funkcjonowaniu transportu kolejowego odpowiadającego za dostarczanie żołnierzy oraz zaopatrywanie materiałowe walczących na Froncie Litewsko-Białoruskim wojsk polskich.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wojskowa służba sanitarna we Lwowie. Listopad 1918 roku

W artykule przedstawiono proces tworzenia się służby zdrowia w strukturach formującego się Wojska Polskiego. Szczególna uwaga skierowana jest na czas obrony Lwowa od 1 do 22 listopada 1918 roku i bohaterską postawę nie tylko walczących i broniących miasta ochotników, ale przede wszystkim personelu medycznego, który nie hołdując hasłom egoizmu narodowego, udzielał pomocy rannym obu stron konfliktu.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Atrakcyjność turystyczna Giżycka

Przedstawiono próbę oceny atrakcyjności turystycznej Giżycka. Proponowany wykaz obiektów przyrodniczych i antropogenicznych porównano z treścią pocztówek z miasta z okresu ostatnich 100 lat oraz opiniami mieszkańców związanych z obsługą ruchu turystycznego na temat atrakcji turystycznych miasta.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Sztab Generalny (Główny) Wojska Polskiego w latach 1918-1939

W artykule zebrano i usystematyzowano dostępne w literaturze materiały dotyczące organizacji i funkcjonowania Sztabu Generalnego (Głównego) Wojska Polskiego w okresie II Rzeczypospolitej, w 100. rocznicę jego utworzenia. Stanowi on próbę kompleksowego spojrzenia na problematykę usytuowania Sztabu Generalnego w strukturach politycznych i wojskowych Polski międzywojennej, jego organizacji oraz przyczyn i skutków wprowadzanych reorganizacji i ich wpływu na sprawy obronności państwa, z uwzględnieniem okresów odpowiadających ówczesnej sytuacji politycznej w Polsce i wynikających z niej przemian.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Miejsce miast w sieciach handlowych przykład Polski

Przedmiotem opracowania jest próba spojrzenia na miejsce miast w strukturze sieci handlowych, na przykładzie współczesnej Polski. Akcent został położony na wielkość sieci i ich zasięg przestrzenny, wraz z próbą wskazania udziału miast różnej wielkości w tych strukturach. Mniej uwagi - na tym etapie szerzej zakrojonych badań - poświęcono badaniu stopnia powiązań między konkretnymi miastami (węzłami) w ramach poszczególnych sieci handlowych.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Nowe formy turystyki miejskiej

Przedstawiono charakterystykę wybranych form turystyki miejskiej (handlowa, gastronomiczna, rozrywkowa kongresowa, kulturalna, sportowa) w przekroju międzynarodowym. Funkcje turystyczne miast nie mają wyłącznie charakteru egzogenicznego, a w społeczeństwie konsumpcyjnym rośnie ich wymiar endogeniczny w związku z potrzebą obsługi mieszkańców tych miast, poszukujących blisko miejsca zamieszkania możliwości spędzania czasu wolnego. Wymaga to zmian w kształtowaniu polityki miejskiej w zakresie turystyki i wypoczynku, polityki uwzględniającej potrzeby nie tylko przyjeżdżających, ale także stałych mieszkańców.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Polityka miejska a ksztaktowanie struktury przestrzennej miasta metropolitalnego (przypadek Warszawy)

W artykule ukazano wybrane problemy związane z formułowaniem polityki miejskiej w mieście metropolitalnym i kształtowaniem się jego przestrzeni. Wykorzystano doświadczenia Warszawy, która jest klinicznym przypadkiem braku koordynacji działań planistycznych mających na celu harmonizację procesów rozwoju miasta i obszaru metropolitalnego. Prowadzi to do wielu konfliktów i nie pozwala efektywnie wykorzystać potencjału rozwojowego.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Procesy centralizacji i decentralizacji w aglomeracji warszawskiej w latach 1950-2002

Przedstawiono przejście aglomeracji warszawskiej od fazy rozwoju względnej centralizacji do fazy względnej decentralizacji. Ukazano złożony charakter zmian w rozmieszczeniu ludności i miejsc pracy oraz ich uwarunkowania w ostatnim półwieczu - w warunkach gospodarki planowanej centralnie i gospodarki rynkowej.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ranking atrakcyjności inwestycyjnej miast Polski — refleksje po czterech edycjach badań

Rankingi atrakcyjności inwestycyjnej ułatwiają zrozumienie zróżnicowań regionalnych w Polsce, zaś władzom lokalnym dostarczają informacji na temat konkurencyjności gmin, którymi zarządzają. Dlatego, niezależnie od słów krytyki, ciągłego dopracowywania metod i zmagań ze statystyką publiczną, popyt na rankingi jako źródło informacji o polskiej przestrzeni społeczno-gospodarczej nie powinien w najbliższym czasie maleć.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Spoleczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce — waniliowe centrum, mozaika przedmieść

Autorzy opracowania przedstawili różnice społeczne i polityczne pomiędzy centrum a strefą podmiejską w 21 polskich aglomeracjach. Centralne obszary aglomeracji charakteryzują się najlepszymi warunkami życia (pomiar wsaźnikiem „uciążliwości”), natomiast strefa podmiejska gorszymi. Ta ostatnia strefa wykazuje rosnące zróżnicowanie, zwłaszcza w aglomeracjach odnoszących największe korzyści w procesie transfonnacji (Warszawa, Poznań). Wzory zachowań politycznych nawiązują do warunków życia ludności. Mniejsza „uciążliwość” wiąże się z większą aktywnością polityczną (frekwencja wyborcza) i poparciem dla partii politycznych przewodzących procesowi transfonnacji.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ ruchu budowlanego na przekształcenia struktur przestrzennych wybranych miast województwa mazowieckiego

Kształtowanie przestrzeni miast jest wypadkową planowania i działalności inwestycyjnej. Przemiany przestrzenne następują w wyniku ruchu budowlanego, wywoływanego przez inwestorów, którzy w grze o przestrzeń wykorzystują reguły zapisane w planach. Wykorzystanie tego potencjału należy do władz miejskich – tworzących, w założeniu, zasady tej gry. Artykuł stanowi fragment badań przeprowadzonych w ramach rozprawy doktorskiej.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ turystyki na sytuację finansową i rozwój miast w Polsce (na przykładzie miast średniej wielkości)

Celem opracowania jest wykazanie istotnej roli turystyki jako czynnika rozwoju miast średniej wielkości w Polsce. Wykazano wpływ funkcji turystycznej miasta na wielkość budżetów miejskich, wydatki budżetowe i zamożność mieszkańców.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Bój o Olszynkę Grochowską – 25 lutego 1831 roku

Bitwa o Olszynkę Grochowską była najkrwawszym i największym starciem podczas powstania listopadowego, zwanego również wojną polsko-rosyjską 1830-1831. W artykule przedstawiono okoliczności bitwy, przebieg bitwy oraz straty w ludziach i uzbrojeniu, a także konsekwencje nierozstrzygniętej bitwy dla obu stron konfliktu.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Skuteczny manewr operacyjny gen. Stanisława Maczka. Opanowanie przyczółka w Jort 14-16 sierpnia 1944 roku

W artykule omówiono udział 1 Dywizji Pancernej dowodzonej przez gen. bryg. Stanisława Maczka w operacjach „Totalize” oraz „Tractable” przeprowadzonych w sierpniu 1944 roku w ramach alianckiej operacji „Overlord” na terenie Normandii. Autor przedstawił działania dywizji od 8 do 16 sierpnia 1944 roku na tle opracowanej przez gen. Maczka koncepcji wykorzystania wielkich jednostek pancernych w działaniach zaczepnych.

Czasopismo: Studia i Materiały Centralnej Biblioteki Wojskowej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Zrozumieć wykrzyknik

Monika Krzem pek, Zrozumieć wykrzyknik. Semantyka czeskich wykrzykników, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2020, ISBN 978-83-7395-909-5.

Czasopismo: Bohemistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Badania nad przyrodniczymi uwarunkowaniami osadnictwa - granice fizycznogeograficzne i rubieże osadnicze

Artykuł prezentuje badania, prowadzone w Zakładzie Geografii Regionalnej UW, które dotyczą przyrodniczych uwarunkowań osadnictwa.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Badania relacji między rozmieszczeniem miast a środowiskiem przyrodniczym (z wybranych prac magisterskich)

W artykule omówiono rozmieszczenie miast w odniesieniu do wybranych elementów środowiska przyrodniczego. Analizą objęto miasta Indii, Indonezji, Nepalu i Bangladeszu. Artykuł oparto na pracach magisterskich wykonanych w Zakładzie Geografii Regionalnej.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Działalność badawcza w Zakładzie Geografii Regionalnej w pięćdziesięcioleciu 1954-2004

Na tle poglądów na temat geografii regionalnej przedstawiono zmiany w czasie działalności badawczej Zakładu Geografii Regionalnej w minionym pięćdziesięcioleciu oraz dorobek w podziale na: prace metodologiczne, badawcze, encyklopedie, monografie i podręczniki oraz prace bibliograficzne, kartograficzne i nazewnicze.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Metody badania relacji przyroda - człowiek

Analizowanie zależności wymaga stosowania odpowiednich narzędzi badawczych. Przedstawiono kilka metod mogących znaleźć zastosowanie w badaniach relacji między środowiskiem przyrodniczym a człowiekiem: test chi-kwadrat, metodę różnic klas, metody korelacyjne, analizę regresji. Określono ich zalety i ograniczenia, omówiono przydatność do badania różnych aspektów relacji przyroda-człowiek. Wskazano nowe możliwości zastosowania uzyskanych w ten sposób wyników (wydzielanie regionów związków przyroda-człowiek).

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
O językowych opracowaniach czeskich pieśni religijnych

Tekst pieśni śpiewanych podczas mszy świętej w Czechach jest niekiedy modyfikowany ze względów teologicznych, estetycznych i językowych. Po Soborze Watykańskim II (1962–1965) pieśni używane w czeskich środowiskach katolickich zostały zmodyfikowane w zakresie treści (przesunięcie akcentu teologicznego z motywów negatywnych na radosne przesłanie chrześcijaństwa), poetyki (rezygnacja z romantycznych środków poetyckich opartych na uczuciach), prozodii (zmiana schematu sylabicznego na sylabotoniczny) oraz języka (zastąpienie wyrażeń archaicznych i niezrozumiałych).

Czasopismo: Bohemistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Środowisko przyrodnicze a zmiany w rozmieszczeniu ludności

Poszukiwanie zależności między warunkami przyrodniczymi a zmianami w rozmieszczeniu ludności może być jednym z ważnych tematów badawczych w geografii regionalnej. Jego podjęcie jest szczególnie obiecujące na przykładzie Francji, gdzie dysponujemy szczegółowymi danymi statystycznymi pochodzącymi ze spisów dokonywanych w niezmienionych od wielu lat podstawowych jednostkach podziału administracyjnego. W artykule mowa o sposobach poszukiwania takich zależności na wybranych przykładach.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ rurociągów na środowisko przyrodnicze. Przykład gazociągu Jamal - Europa Zachodnia

Budowa gazociągu Jamał - Europa Zachodnia wywołała znaczne zaburzenie środowiska przyrodniczego jedynie na obszarze pasa montażowego. Szczególnie silnie przekształcone zostały gleby oraz roślinność. Analiza pokrycia terenu w strefie zaburzonej i w jej bezpośrednim otoczeniu wskazała na współwystępowanie zmian pokrycia terenu z określonymi cechami środowiska przyrodniczego.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zróżnicowanie środowiska przyrodniczego a działalność człowieka

Zaprezentowano sposób określania i przedstawiania na mapie zróżnicowania środowiska przyrodniczego. Mapy takie porównywano z mapami rozmieszczenia ludności, gęstości zaludnienia, osadnictwa, roinictwa i kilku innych form działalności człowieka. Wyniki badań są wstępem do dalszych poszukiwań mających na celu dokładniejsze poznanie związków zachodzących między przyrodą a człowiekiem.

Czasopismo: Prace i Studia Geograficzne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
„Sztuka głodowania” według Franza Kafki

Tekst niniejszy stanowi próbę literaturoznawczej i kulturoznawczej analizy zjawiska głodowania, przedstawionej z perspektywy konwencji kulturowej, jako obserwowanego przez społeczeństwo przerażającego widowiska, w którym podstawową rolę odgrywają ludzka ciekawość, zdeformowane ciało, potworność, a także śmierć. Sztukę głodowania z towarzyszącym jej cierpieniem oraz nieodwracalnymi zmianami cielesnymi opisuje Franz Kafka w opowiadaniu Głodomór. Tytułowy bohater utworu wzbudza skrajne emocje, przede wszystkim jako figura ulicznego artysty – ekscentryk, odmieniec czy wybryk natury. Ta krótka forma prozatorska jest pretekstem dla rozważań na temat zaburzonej cielesności.

Czasopismo: Bohemistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
“Stary kawaler Blumfeld” jako Lacanowska przestroga moralna

Praca stanowi interpretację nieukończonego opowiadania Franza Kafki Stary kawaler Blumfeld metodą psychoanalitczną. Celem pracy jest refleksja nad fundamentem problemów osobowościowych głównego bohatera i unaocznienie typowej dla Kafki groteskowej parenezy.

Czasopismo: Bohemistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Trauma, pamięć, dziedziczenie. Czeska recepcja powieści »Peníze od Hitlera« Radki Denemarkowej

Celem prezentowanego artykułu jest analiza czeskiej recepcji utworu Radki Denemarkovej pt. Pieniądze od Hitlera. Druga w karierze powieść czeskiej pisarki nie tylko wzbudziła duże zainteresowanie czytelników, lecz wywołała również dyskusję na temat zagadnień istotnych z punktu widzenia czeskiej tożsamości. Recenzje i opinie czeskich autorów dotyczące powieści skupiły się na pamięci o powojennej wysiedleniu Niemców sudeckich, wpływie komunizmu na współczesną pamięć przed- i powojennej historii Czechosłowacji oraz na mentalność czeską. Zainteresowanie wzbudziła także literacka wartość powieści. W tym przypadku ocena utworu Denemarkowej nie była jednoznaczna. Autor niniejszego artykułu zwraca także uwagę, że dyskusja wokół Pieniędzy od Hitlera może być traktowana jako część publicznej debaty o źródłach współczesnej czeskiej pamięci zbiorowej.

Czasopismo: Bohemistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo