rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przyszłość cywilizacji zachodniej w myśli społecznej Feliksa Młynarskiego

Charakterystycznym rysem polskiej myśli społecznej pierwszej połowy XX wieku było głoszenie pesymistycznych wizji  przyszłości cywilizacji zachodniej. Jednakże można też pokazać takie koncepcje, w których optymistycznie ujmowano przyszłość ludzkości. Do takich można zaliczyć filozofię dziejów Feliksa Młynarskiego. Zdaniem myśliciela dzieje ludzkości układają się według opozycji indywidualizm – uniwersalizm. Cywilizacja zachodnia stoi u progu korzystnych zmian, które prowadzą ją w stronę panowania indywidualizmu. W przyszłości będzie doceniana inicjatywa twórcza jednostki ludzkiej, zapanuje sprawiedliwość społeczna i wolność człowieka.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Myśl polska w obszarze rosyjskojęzycznym

Artykuł dotyczy rosyjskiej oraz białoruskiej recepcji polskiej myśli filozoficznej i społecznej. Myśl polska - szerokim rozumieniu tego terminu - pomimo politycznych trudności, jest znana i komentowana za wschodnią granicą. Rzadko myśl polska stanowi punkt odniesienia do budowania własnej intelektualnej samowiedzy. 

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Miejsce krytycznej filozofii Immanuela Kanta i neokantyzmu Hermanna Cohena w refleksji Stanisława Leopolda Brzozowskiego

W artykule dokonuję próby wskazania miejsca jakie w filozofii Stanisława L. Brzozowskiego zajmuje myśl Immanuela Kanta oraz neokantowski system Hermanna Cohena. O ile krytyczny obraz filozofii przedstawia, wedle polskiego myśliciela, projekt Kanta, o tyle koncepcja Cohena jest wyrazem w pełni samodzielnej i niezależnej refleksji. W systemie Cohena, autor Legendy Młodej Polski. Studiów o strukturze duszy kulturalnej, dostrzega skłonność do intelektualnej inicjatywy wolnej od pozytywistyczno-modernistycznych ograniczeń. Jak pokazuje historia filozofii, obydwaj wyróżnieni niemieccy klasycy metody transcendentalnej, traktują krytycyzm jako współczesną koncepcję wolności i odkrywczej, nieszablonowej myśli. Tymczasem dla Brzozowskiego krytycyzm jest sposobnością do ujęcia filozofii Kanta w formę wezwania do twórczego męstwa, a zarazem jest także marburskim postulatem, w myśl którego nie ma bytu poza wiecznym i nieustannym stawaniem się.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Hans Wagner jako neoneokantysta

Celem artykułu jest krótkie przedstawienie filozofii Hansa Wagnera (1917-2000) jako należącej do ostatniej fazy rozwoju tradycji niemieckiej filozofii transcendentalnej. Filozofia Wagnera przedstawiona zostaje jako próba syntezy wcześniejszych stanowisk rozwiniętych na gruncie tej tradycji, a mianowicie jako synteza: (a) neokantyzmu z postneokantyzmem, (b) filozofii Kanta z filozofią Hegla, (c) transcendentalizmu neokantystów z transcendentalizmem Husserla, (d) filozofii podmiotu transcendentalnego (Kant, neokantyzm, fenomenologia) z filozofią podmiotu konkretnego (Hönigswald, Heidegger, Sartre). Podstawową figurę teoretyczną filozofii Hansa Wagnera stanowi problem dwuaspektowości myślenia ludzkiego: jego absolutności i skończoność zarazem. Zdaniem Wagnera rozwój refleksji filozoficznej, który obserwujemy na przykładzie ewolucji pochodzącej od Kanta tradycji filozofii transcendentalnej, prowadzi do wyjaśnienia możliwości pogodzenia tych dwóch aspektów ludzkiego myślenia, a więc do odpowiedzi na pytanie: jak to możliwe, że nasze myślenie może być jednocześnie absolutne i skończone, a także – jakie są tego konsekwencje dla statusu wszystkich kulturowych wytworów ludzkiego myślenia, takich jak: nauka, moralność czy prawo. 

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Adam Schaff wobec ewolucji poglądów filozoficznych Leszka Kołakowskiego. O sporach programowych w polskim marksizmie

W swoim artykule zamierzam przeanalizować proces odchodzenia L. Kołakowskiego od marksizmu. Swoje rozważania przeprowadzę w kontekście jego relacji z Adamem Schaffem. Właśnie to A. Schaff był promotorem rozprawy magisterskiej oraz kandydackiej (doktorskiej) Leszka Kołakowskiego. Obaj ci filozofowie w latach sześćdziesiątych XX wieku zrewidowali swoje poglądy na marksizm wpisując się w nurt zwany rewizjonizmem. Leszek Kołakowskie jednak zarzucił marksizm i stał się jego czołowym krytykiem, natomiast Adam Schaff starał się go zreformować wzbogacając dotychczasową ideologię o filozofię człowieka. Poglądy obu filozofów odbiegały zatem od oficjalnej wersji marksizmu. O ile Kołakowski odszedł całkowicie od marksizmu, to Schaff starał się go bronić. Schaff nie aprobował zwłaszcza oceny marksizmu zawartej w Głównych nurtach marksizmu Kołakowskiego. Nie przypadkiem, zatem to właśnie obaj filozofowie mogą być uznani za najwybitniejszych przedstawicieli marksizmu w Polsce. Ich poglądy były nie raz sprzeczne, ale równie często były zbliżone(marksizmu ekumeniczny Schaffa) – a zatem ich antagonizm miał charakter przede wszystkim osobisty, a mniej dotyczył sfery poglądów filozoficznych.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Spory wokół spuścizny Platońskiej Władysława Witwickiego (1878-1948)

W artykule przedstawiona została skrótowo recepcja przekładów i komentarzy do dialogów Platona, których autorem był Władysław Witwicki. Skupiono się na fakcie początkowej nieobecności wśród autorów tych bardzo pozytywnych recenzji filozofów, pisali je bowiem w przytłaczającej większości filolodzy i literaci. W miarę upływu czasu, coraz szerszej recepcji jego dzieł w środowisku profesjonalistów, a także pojawiania się nowych przekładów innych tłumaczy, jego prace zbierają wiele krytycznych, niekiedy niesprawiedliwych, ocen. Niezależnie jednak od tego, jego przekładom pozostaje rola protreptyczna, jako pierwszego medium, poprzez które polski czytelnik zapoznaje się z dialogami Platona.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zapomniany spór o tomizm

Przedmiotem artykułu jest zapomniany spór na temat światopoglądowej wartości tomizmu, toczący się na początku lat sześćdziesiątych XX wieku w polskiej prasie katolickiej. Próbuję przedstawić tezy i argumenty obu stron oraz dokonać ich oceny. Twierdzę, że spór ten antycypował głośną dyskusję z tomizmem, podjętą przez J. Tischnera w latach siedemdziesiątych – wyznaczył obszary tej konfrontacji oraz treść i charakter argumentacji za i przeciw.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Leopolda Blausteina krytyka fenomenologii

Niniejszy artykuł prezentuje uwagi krytyczne Blausteina odnośnie do wybranych założeń metody fenomenologicznej Husserla. Analiza dotyczy umownego okresu fenomenologii przedtranscendentalnej. Najpierw przedstawiam krytykę koncepcji wrażeń, następnie odnoszę się do uwag na temat wybranych aspektów związanych z koncepcją przedstawienia, w tym przede wszystkim do materii i jakości aktu.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Neokantyzm a logika filozofii. Szkic problemu

Artykuł stanowi próbę sformułowania problemu logiki filozofii, który niezwykle ważną rolę odgrywa w filozofii neokantowskiej. Explicite sformułowany został w opublikowanej w roku 1911 książce Emila Laska Die Logik der Philosophie und die Kategorienlehre. Problem jednak podejmowało wielu neokantystów i to zarówno ze szkoły badeńskiej jak i marburskiej, a mianowicie Paul Natorp, Wilhelm Windelband, Hermann Cohen, Arthur Liebert. Później problem podejmowany zostaje przez reprezentantów tzw. młodszego neokantyzmu, ale zawsze chodzi o logikę transcendentalną w sformułowaniu Kantowskim.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pojęcie przedmiotu trwającego w czasie w rozumieniu przedstawicieli Szkoły Lwowsko-Warszawskiej

W 1951 roku na łamach Sprawozdań Towarzystwa Naukowego w Toruniu ukazał się tekst Tadeusza Czeżowskiego Identyczność a indywiduum i jego trwanie. Tekst ten stanowi swoistą dokumentację poglądów przedstawicieli Szkoły Lwowsko-Warszawskiej na zagadnienia trwania i identyczności przedmiotów w czasie. Praca ta jest użytecznym drogowskazem w odszukaniu, identyfikacji i analizy wspomnianych stanowisk w dostępnym materiale historycznym. Tekst Czeżowskiego dostarcza bardzo interesujących szczegółów interpretacyjnych, dotyczących omawianych stanowisk, które są nieobecne we współczesnych dyskusjach na trwaniem w czasie.
                     Niniejsza praca stawia sobie za cel, po pierwsze, zanalizowanie wspomnianego tekstu Czeżowskiego, po drugie, identyfikację i opis stanowisk wybranych przedstawicieli Szkoły w odniesieniu do anonsowanej problematyki, po trzecie zaś – wychwycenie w rekonstruowanych stanowiskach tych wątków interpretacyjnych, które – z jednej strony – są nieobecne we współczesnych dyskusjach, a które – z drugiej strony – nawet dzisiaj mogą stanowić ich interesujące wzbogacenie. Ogólnym przesłaniem tekstu jest przekonanie, że choć w obrębie Szkoły Lwowsko-Warszawskiej nie prowadzono systematycznych analiz problematyki trwania w czasie, to jednak jej przedstawiciele, po pierwsze, byli świadomi tej problematyki, po drugie zaś, zaproponowali kilka rozstrzygnięć, które z dzisiejszego punktu widzenia zaskakują swoją odwagą i nowatorstwem.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Początki kategorii przypadku w sztuce

Artykuł Początki kategorii przypadku w sztuce traktuje o relacji między kategorią przypadku w sztuce, metafizyce i naukach takich jak matematyka. Przypadek rozumiany jako zdarzenie, którego przyczyn nie można określić, zdarzenie będące poza wszelką regułą, kwintesencja niepewności i irracjonalności przez długi czas przedstawiany był w rozważaniach metafizycznych jako opozycja  tego, co racjonalne i przewidywalne. Przewidywalność była ideą regulatywną wyznaczającą działania zarówno w obrębie nauki jak i sztuki, której jądro stanowiła znajomość zasad i reguł. „Sztuka przypadku”, analogicznie do „nauki o przypadku” postrzegane były jako  contradictio in adiecto.
        Problem przypadkowości stał się przedmiotem badań nauki w wieku XVII. Choć początki „matematyzacji” przypadku sięgają XVII wieku, to jego racjonalne ugruntowanie nastąpiło dopiero w latach 30-tych ubiegłego stulecia. Na początku XX wieku przypadek nadal kojarzono z tym, co irracjonalne. Ze względu na ten właśnie związek, przypadek stał się pociągający dla artystów. I tak pierwszym kierunkiem sztuki (a raczej anty-sztuki), który z bez-sensu, „igraszki losu” zrobił narzędzie swej pracy był dadaizm. Dla dadaistów sztuką nie było bowiem tworzenie rzeczy wg reguł, ani żadne z dotychczasowych jej ujęć ale zapisywanie tego, co podyktował artyście przypadek. Poprzez wprowadzenie do świata sztuki obcej kategorii przypadku, dadaizm doprowadził w 2-giej połowie wieku XX do przeformułowania rozumienia tego czym jest sztuka.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
„Wojna sprawiedliwa” - pożyteczna fikcja czy realistyczny postulat?

Znane jest powiedzenie, że wojna jest kontynuacją polityki za pomocą innych środków. Oznacza to, że każda realistyczna polityka bierze pod uwagę możliwość wojny  jako ostateczny środek  rozstrzygania agonalnego  sporu. Polityka ma się zatem  do wojny tak,  jak zagrożenie użycia siły  do  jej realnego zastosowania. W swoim referacie sceptycznie  rozważę  możliwość  przekształcenia wojny w urządzenie prawne. Przedstawię dwa przeciwstawne kanony rozważania wojny sprawiedliwej: realistyczny i moralistyczny.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Przypływy i odpływy katolicyzmu Miłosza (wymiar społeczny)

W artykule tym zajmuję się stosunkiem Czesława Miłosza do katolicyzmu w wymiarze społecznym. Można dostrzec w jego stanowisku wahanie i pewną ambiwalencję, nie tylko w czasie (na różnych etapach życia zbliżał się i oddalał od katolicyzmu), ale też w odniesieniu do cywilizacyjnej i politycznej roli Kościoła. Od zdecydowanej akceptacji w skali historiozoficznej i cywilizacyjnej („katolik radykalny”), do silnej niechęci wobec zrostów katolicyzmu i nacjonalizmu w różnych krajach, a szczególnie w Polsce; od sympatii do katolickiego modernizmu, do silnej niechęci wobec niektórych postanowień Soboru Watykańskiego II, który był wszak – w pewnym stopniu – dziedzictwem modernizmu. Co więcej, Miłosz nie chciał, aby religia chrześcijańska oraz Kościół katolicki był wykorzystywany politycznie (czy to przez nurt lewicowy, progresywistyczny, czy to przez nurt  nacjonalistyczny), ale też obawiał się dominacji Kościoła, czyli zakusów teokratycznych. Nie chciał zatem, aby sfera polityczna podporządkowała sobie religię, ani też, aby religia podporządkowała sobie sferę polityczną. Tekst ten traktuję jako przyczynek do ogólniejszego tematu: jaki mianowicie był w XX stuleciu stosunek polskich intelektualistów do katolicyzmu.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozofia wobec psychologii. Polemika Adama Mahrburga z Kazimierzem Twardowskim

W 1898 r. na łamach „Przeglądu Filozoficznego” opublikowano polemikę Adama Mahrburga z tekstem Kazimierza Twardowskiego Psychologia wobec fizjologii i filozofii (1897), a także odpowiedź Twardowskiego i dalszą replikę Mahrburga. Tłem tego sporu były różnice w poglądach psychologicznych, metafilozoficznych i filozoficznych. Mahrburg, przedstawiciel pozytywizmu krytycznego, zwolennik kantowskiego agnostycyzmu i Wundtowskiej psychologii fizjologicznej, nie rozumiał Brentanowskiego programu psychologii empirycznej, zawartego w tezach Twardowskiego. Miał też odmienną wizję zadań filozofii: dla Mahrburga filozofia była teorią nauki, dlatego recenzent odrzucał zarówno zaproponowaną przez Twardowskiego koncepcję filozofii jako grupy nauk, jak i szczegółową tezę o związkach pomiędzy psychologią i filozofią.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pomiędzy filozofią a ideologią

Artykuł prezentuje sytuację w polskiej filozofii w okresie powojennym, gdy miała miejsce próba zdominowania nauki przez marksistów. Kulminacja tego procesu przypadła podczas obrad I Kongresu Nauki Polskiej (29.06 - 2.07.1951 r.). Kongres miał znaczenie symboliczne dla filozofii polskiej, gdyż wraz z jego przeprowadzeniem zamknięto niezależne czasopisma filozoficzne, odsunięto od dydaktyki przedwojenną kadrę profesorską, zlikwidowano także społeczny ruch naukowy. Władze państwowe uznały bowiem wówczas filozofię obok prawa i historii, za dyscypliny kluczowe dla propagowania ideologii marksistowskiej. W efekcie przedwojenne kadry naukowo-dydaktyczne w uczelniach wyższych zostały zastąpione przez „wykształconych marksistów”, dla których filozofia była tylko dyscypliną usługową wypełniającą zadania ideologiczne. Na wiele lat zmieniło to sposób uprawianiu filozofii w Polsce, czego konsekwencje odczuwa się po dzień dzisiejszy.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Duchowość Polaka. Próba portretu filozoficznego

Praca dotyczy dziejów filozofii polskiej. Wydobywa zwłaszcza jej zabarwienie praktyczne, niekiedy nawet pragmatyczne. Praktycyzm dominuje w średniowieczu, w filozofii nowożytnej, ale także w myśli współczesnej. Po zaistnieniu  Kantyzmu pojawia się w Polsce od XIX. wieku świadomość teoretyczna. Wątek praktyczny i teoretyczny prowadzi do syntezy w „humanizmie polskim”.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Elementy filozofii Arystotelesa i Ksenokratesa w Didaskalikosie Alkinoosa

Didaskalikos w zamierzeniu Alkinoosa będący wykładem doktryny Platona, w rzeczywistości jest obrazem filozofii obowiązującej w okresie Średniego Platonizmu. Zawiera więc w sobie wiele naleciałości i zapożyczeń z myślicieli okresu wcześniejszego.
         Artykuł dotyczy wpływu myśli Arystotelesa i Ksenokratesa na interpretację filozofii Platona dokonaną przez Alkinoosa. Podejmuje próbę wykazania, że przeprowadzony przez Alkinoosa podział filozofii, podział rodzajów życia, sylogistyki i sądów oraz znaczna część jego teologii i etyki ma wyraźne pochodzenie Arystotelesowskie, a przyjęta terminologia oraz podane przez Alkinoosa definicje, interpretacja zagadnień kosmologicznych, teorii poznania i problematyki Boga oraz teoria idei jako myśli Boga wywodzą się wprost z koncepcji Ksenokratesa.
         Mając także na uwadze wpływ np. Antiochosa z Askalonu, Filona z Aleksandrii, Areiosa Didymosa czy Posejdoniosa uprawnionym staje się twierdzenie, że filozofia średnioplatońska jest kolejnym krokiem ewolucji myśli filozoficznej.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
The Filozoficzne podstawy antylogiki

Artykuł poświęcony jest sofistycznej metodzie antylogicznej. Tradycyjne rozumienie antylogiki ujmowanej jako przejaw agonicznych i erystycznych skłonności sofistów i pod wpływem optyki Platona przeciwstawianej dialektyce zostało w ostatnich dekadach, pod wpływem pracy G.B. Kerferda, zastąpione rozumieniem antylogiki jako samoistnej techniki argumentacyjnej, mającej swe własne źródła, istotę i cele. Idąc za interpretacją G.B. Kerferda, wedle której fundamentem antylogiki jest opozycja dwu logoi wynikająca ze sprzeczności lub przeciwieństwa, w konieczny sposób związanego ze światem zmysłowym, w artykule dowodzi się, że filozoficznych podstaw antylogiki należy poszukiwać w przedstawieniu poglądów przypisywanych Protagorasowi w Platońskim dialogu Teajtet.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Cywilizacyjne aspekty rozważań nad człowiekiem w teorii Erazma Majewskiego

Przedmiotem artykułu jest koncepcja człowieka sformułowana przez polskiego filozofa i socjologa, Erazma Majewskiego (1858-1922). Właściwy temat rozważań poprzedza krótka refleksja dotycząca obszaru dociekań antropologicznych w pierwszej połowie XX wieku. Analizę poglądów E. Majewskiego otwiera kwestia przyjętej przez tego myśliciela perspektywy badawczej, a następnie podjęto problem możliwości uzyskania odpowiedzi na pytanie o ludzką naturę na gruncie teorii cywilizacji. Szczególną uwagę poświęcono przesłankom, które w rozumieniu Majewskiego umożliwiły człowiekowi przekroczenie granic świata zwierzęcego.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Stefan Folaron o etosie uniwersytetu wczoraj i dziś

Od jakiegoś już czasu we współczesnym świecie trwa debata o szkolnictwie wyższym, uwarunkowana różnymi czynnikami o charakterze globalizacyjnym, a także nowymi wyzwaniami związanymi z rosnącą rolą rynku. Przedstawiane są różne możliwe stanowiska co do kształtu uniwersytetu, prowadzonych w nim  badań naukowych, współpracy naukowej i kształcenia młodzieży akademickiej na najwyższym poziomie. Wypowiadają się na ten temat  przedstawiciele nauk humanistycznych, przyrodniczych i technicznych. Otóż jednym z przedstawicieli nauk humanistycznych, który podzielił się z czytelnikami swoimi refleksjami na ten temat był Stefan Folaron, uczony mało dotąd znany we współczesnej polskiej filozofii i nauce. Swoje poglądy i uwagi dotyczące wizji uniwersytetu XXI wieku przedstawił głównie w swojej pracy: Etos profesora VI wieku. Uniwersytet – człowiek. Postulował w niej konieczność poszukiwania takiego modelu uniwersytetu, który byłby adekwatny do zmieniającej się rzeczywistości, ale pozostałby wierny swojej wielowiekowej misji.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wątki elitaryzmu w polskiej myśli filozoficzno – społecznej początku XX wiek

W artykule ukazuję wiodącą rolę elit w tworzeniu dorobku kulturowego. Odkąd obiektem refleksji stało się społeczeństwo, prowadzono rozważania nad poszukiwaniem cech charakterystycznych jednostek wybitnych. Wielu myślicieli podkreślało znaczenie kulturotwórcze, narodotwórcze i polityczne elit. Najczęściej w koncepcjach elitarystycznych ukazywano wpływ elit na kierunek rozwoju społecznego. Tendencje elitarystyczne swą kulminacje osiągnęły na początku XX wieku. Również w twórczości polskich myślicieli można odnaleźć wątki elitaryzmu.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Adam Wiegner wobec zagadnienia poznawczego w oświetleniu Leonarda Nelsona

Przedmiotem artykułu jest wpływ szeroko rozumianego ruchu neokantowskiego na przyswojenie kantowskich idei filozofii krytycznej (metody krytycznej) w Polsce. Pragnę zaprezentować filozoficzno-historyczną refleksję nad rozprawą przedwojennego docenta i powojennego profesora Uniwersytetu w Poznaniu Adama Wiegnera (1889–1967) pod tytułem Zagadnienie poznawcze w oświetleniu L. Nelsona (1925), w której podjął on próbę krytycznej analizy Nelsonowskiego problemu niemożliwości teorii poznania oraz możliwości metafizyki. Głównym celem artykułu jest przedstawienie neokantowskiego (a także neofriesjańskiego) kontekstu wspomnianej rozprawy Wiegnera oraz podjęcie refleksji nad poznańskim wątkiem recepcji myśli Leonarda Nelsona w Polsce. Chciałbym wykazać, że wbrew schematycznym uproszczeniom myśl neokantowska miała istotny wpływ na kształt filozofii w Polsce.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Twórczość i dynamizm contra idealizm. Wyobraźnia w fenomenologii życia Anny Teresy Tymienieckiej

Fenomenologia życia autorstwa Anny Teresy Tymienieckiej (1923–2014), to kosmologiczna perspektywa rozwoju fenomenologii. Chociaż polska filozof opracowywała ją w polemice ze stanowiskiem Edmunda Husserla, a we współpracy z naukami przyrodniczymi, starała się zachować wszystkie zdobycze klasycznej fenomenologii. Ostatecznie jednak poddała weryfikacji transcendentalną świadomość, wskazując na jej statyczność wynikającą z intencjonalności poznania, które Husserl uznał za konstytutywną funkcję podmiotu. Zmieniając perspektywę, Tymieniecka dążyła do wykazania, że podmiot – żywy człowiek – obdarza świat sensem i poznaje go, pierwotnie inspirowany i motywowany wyobraźnią. Dlatego wyobraźnię twórczą – imaginatio creatrix – należy uczynić dynamicznym źródłem konstytucji ludzkiego świata. 

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Jakość życia jako problem filozoficzny

Artykuł poświęcony jest problematyce jakości życia ujętej od strony filozoficznej. We współczesnych opracowaniach naukowych ta kwestia jest analizowana od strony socjologicznej, politologicznej, medycznej. Poszukując modelu teoretycznego refleksji nad jakością życia odwołuję do filozofii wartości, opieram się na koncepcji Maksa Schelera i Nicolai Hartmanna i ich późniejszych kontynuatorów. Wątek „jakości życia” opracowuję w perspektywie aksjologicznej, biologicznej i kulturowej. W moim przekonaniu wszystkie te trzy perspektywy składają się na to, co określamy mianem „jakości życia”. Namysł filozoficzny, a szczególnie ujęcie aksjologiczne jest niezbędne do zrozumienia tego fenomenu w szerokiej zróżnicowanej perspektywie

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Stres jako narzędzie społeczne ograniczające wolność jednostki. Recenzja książki Petera Sloterdijka Stres a wolność. Tłum. B. Baran, Warszawa, Wydawnictwo Aletheia, 2018.

W recenzowanym tekście Stres a wolność Peter Sloterdijk przekonuje Czytelnika, że społeczeństwo za pomocą stresu reguluje obszar wolności jednostki. W recenzji dokonano prezentacji treści, omówienia formy oraz poddano ocenie zakres opracowania zagadnienia.
          

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia