rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Prawa pacjenta w działalności wybranych polskich organizacji eksperckich - think tanków

Prawa pacjenta należy zaliczyć do czołowych elementów debaty dotyczącej ochrony zdrowia człowieka. Odnoszą się one do szczególnej relacji, jaka istnieje pomiędzy osobą chorą oraz ekspertem medycznym. Pacjent w trakcie wizyty u lekarza/pielęgniarki, opowiada często o szczególnych, intymnych problemach. Stan ten powoduje, iż znajduje się on na znacznie gorszej pozycji niż np. lekarz.
Pojawienie się idei praw pacjenta miało na celu poprawę sytuacji, w jakiej znajdują się osoby leczone. Mowa w tym miejscu o osobach, których dobra bywały niejednokrotnie naruszane w trakcie terapii. Od pewnego czasu − także w Polsce − obserwujemy pojawienie się urzędów, którym celem jest ochrona praw pacjenta oraz kontrola zgłaszanych naruszeń. Jak się jednak okazuje, pełną niezależność w podejmowaniu podobnych działań mają organizacje pozarządowe. We wspomnianej grupie na szczególną uwagę zasługują ośrodki eksperckie think tanki. Ośrodki te podejmują stałą analizę sytuacji dotyczącej bezpieczeństwa państwa, problemów edukacyjnych oraz problemów zdrowotnych. W artykule ukazano działania dwóch, podobnych ośrodków: Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, które mają aktualnie szczególny wpływ na kształt debaty dotyczącej ochrony praw człowieka korzystającego z usług systemu ochrony zdrowia.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
KOBIETY W DZIAŁALNOŚCI PRASOWEJ I EDUKACYJNEJ MARIAWITÓW

Celem artykułu jest ukazanie roli kobiet w działalności prasowej i edukacyjnej wspólnoty religijnej mariawitów. W artykule omówiono działalność redaktorek poszczególnych realizacji prasowych na tle dziejów mariawityzmu i rozwoju prasy mariawickiej z uwzględnieniem zaangażowania w działania edukacyjne w latach 1907-2020. W wyniku przeprowadzonych badań potwierdzono obecność idei równouprawnienia kobiet w ruchu mariawickim. Jej realizacja wyrażała się m.in. w działalności związanej z wydawaniem prasy oraz w działalności edukacyjnej.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Reżim polityczny na Ukrainie w okresie prezydentury Wiktora Janukowycza

W niniejszym artykule autorka próbuje wyjaśnić, jaki rodzaj reżimu politycznego był na Ukrainie w okresie prezydentury W. Janukowycza. W wyniku analizy dochodzi do wniosku, że w tym okresie na Ukrainie istniał hybrydowy reżim polityczny. Janukowycz przede wszystkim podporządkował sobie system konstytucyjny. Dało to mu szerokie możliwości koncentracji władzy w swoich rękach. Janukowycz i jego ekipa stopniowo wprowadzali na Ukrainie reżim autorytarny. Nie byli jednak konsekwentni w tym zakresie.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
KSZTAŁTOWANIE KOMPETENCJI W ZAKRESIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI... PODCZAS MIĘDZYNARODOWEGO WOLONTARIATU MŁODZIEŻY

Przedsiębiorczość uznaje się za kluczową kompetencję XXI wieku. Kształtowanie kompetencji w zakresie przedsiębiorczości powinno zajmować ważne miejsce w procesie uczenia się przez całe życie, we wszystkich formach edukacji. Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących rozwoju kompetencji w zakresie przedsiębiorczości podczas realizowania przez młodzież międzynarodowych projektów wolontariatu w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności. W artykule przedstawiono postrzeganie przez uczestników projektów i mentorkę wolontariuszy procesu kształtowania kompetencji podczas międzynarodowego wolontariatu. Zaprezentowano również metody i narzędzia, które są stosowane w celu wspierania tego procesu. W pracy odwołano się do „Europejskich ram kompetencji w zakresie przedsiębiorczości”.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Państwo Islamskie - aktor państwowy czy niepaństwowy?

Państwo Islamskie, jak sugeruje sama nazwa, nie chce być postrzegane jako organizacja terrorystyczna, ale jako kalifat, państwo muzułmańskie. W ostatnich latach wiele zmilitaryzowanych aktorów niepaństwowych głosiło potrzebę oraz dążenie do utworzenia państwa muzułmańskiego, jednak żadnemu z nich to się nie udało. Państwo Islamskie można traktować jako pierwszą organizację, która nie tylko ogłosiła powstanie państwa, ale także stworzyła struktury państwowe, a co więcej − spełniła w pewnym stopniu warunki państwowości wymienione w Konwencji o Prawach i Obowiązkach Państw z Montevideo z 1933 r. Czy jednak w świetle prawa międzynarodowego nowy twór polityczny można uznać za państwo?

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o bezpieczeństwie
Samozwańcze republiki w ukraińskim Donbasie: udawane quasi-państwa

Artykuł analizuje organizacje separatystyczne powstałe na wschodzie Ukrainy w 2014 r. – Republiki Ludowe Doniecką i Ługańską. Autor przedstawia podstawowe determinanty, od których zależy funkcjonowanie wspomnianych bytów quasi-państwowych: czynnik polityczny (zgoda w strukturach władzy i elity bytu quasi-państwowego co do realizacji celu danej jednostki); czynnik społeczny (wysokie poparcie ludności dla osiągnięcia tego celu); czynnik ekonomiczny (pozyskiwane środki finansowe i materialne); niski potencjał państwa macierzystego; patronat podmiotu zewnętrznego. Dostępne dane wskazują, że w przypadku analizowanych republik samozwańczych brakuje spoiwa politycznego czy ekonomicznego, choć istnieje prawdopodobieństwo umocnienia poparcia dla ich funkcjonowania wśród ludności lokalnej. Byty te stanowią przede wszystkim wygodne narzędzie dla prowadzenia specyficznej polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o polityce i administracji
Kryzysy legitymacji władzy w Abchazji i Osetii Południowej w ujęciu neopatrymonialnym

Artykuł przedstawia zagadnienie kryzysów legitymacji władzy w dwóch pozbawionych powszechnego uznania parapaństwach kaukaskich: Abchazji i Osetii Południowej. Problem został omówiony w ujęciu neopatrymonialnym, które pozwala na analizę dynamiki systemów politycznych poza kategoriami demokratyzacji i modernizacji. Artykuł składa się z kilku części: prezentuje główne cechy postradzieckich reżimów politycznych w ujęciu neopatrymonialnym, omawia kryzysy legitymacji władzy w Abchazji w latach 2004 i 2014 oraz w Osetii Południowej w roku 2011. We wnioskach stwierdzono, że procesy polityczne w obu parapaństwach mają głównie nieformalny charakter i przebiegają w warunkach rywalizacji klanowej; omówione kryzysy wpisują się w kategorię „kolorowych rewolucji”, które nawiedziły przestrzeń postradziecką w latach 2003-2005 oraz że Rosja pozostaje ważnym elementem polityki parapaństw, aczkolwiek nie w pełni kontroluje mechanizmy sprawowania władzy i jej przekazywania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wykorzystanie quasi-państw w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej

Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, w jakim celu Rosja wykorzystuje quasi-państwa w swojej polityce zagranicznej. W teorii polityki zagranicznej państwa dążą do realizacji czterech podstawowych celów: 1. wzrostu bezpieczeństwa państwa, 2. wzrostu prestiżu i pozycji międzynarodowej, 3. wzrostu siły państwa, 4. optymalizacji reguł funkcjonowania środowiska międzynarodowego. Rosja pomaga przetrwać quasi-państwom takim, jak: Abchazja, Osetia Południowa, Naddniestrze i (za pośrednictwem Armenii) Górskiego Karabachu, gdyż dzięki nim kontroluje strefę swoich wpływów w regionie b. ZSRR. Od 2014 r. w Doniecku i Ługańsku na Ukrainie budowane są nowe quasi-państwa, co potwierdza tezę o efektywności tego instrumentu w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
OSOBOWOŚĆ I KOMPETENCJE NAUCZYCIELI... PRZEDMIOTÓW MECHATRONICZNYCH

Dokonujące się zmiany cywilizacyjne spowodowały zmianę oczekiwań społeczeństwa względem nauczycieli, w szczególności nauczycieli szkół zawodowychprzygotowujących uczniów do zaistnienia i utrzymania się na wymagającym rynku pracy. Uczniom szkoły zawodowej nie wystarczy, że zdobędą kwalifikacje zawodowe wyodrębnione w zawodzie, lecz powinni być w pełni przygotowani do funkcjonowania w zmieniającej się rzeczywistości, w tym do zmieniającychsię wymagań na konkretnym stanowisku pracy. Na nauczycielu spoczywa obowiązek zapewnienia warunków sprzyjających wyzwalaniu u uczniów myśleniainnowacyjnego, bycia autonomicznym, twórczym, rozumiejącym siebie i otaczające środowisko, a także zorganizowania środowiska szkolnego w taki sposób, aby w przyszłości uczniowie sprostali wymaganiom cywilizacyjnym. W artykule na podstawie badań własnych omówiono jakie kompetencje i jaką osobowośćposiadają nauczyciele przedmiotów mechatronicznych w opinii ich podopiecznych, jak nauczyciele ci organizują proces kształcenia, a także jaki „realistyczny”stosunek ma młodzież do nauczyciela oraz procesu kształcenia.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Sąsiedzki kapitał społeczny a używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież

Celem artykułu jest opis związku pomiędzy sąsiedzkim kapitałem społecznym a zachowaniami problemowymi młodzieży, których jednym z przejawów jest używanie substancji psychoaktywnych. W części teoretycznej dokonano przeglądu literatury dotyczącej kapitału społecznego i jego rozumienia przez autorów prezentujących różne podejścia naukowe. Następnie opisano znaczenie relacji sąsiedzkich we współczesnym świecie. Dokonano również analizy epidemiologicznej spożywania przez młodzież substancji psychoaktywnych – alkoholu oraz narkotyków. Rozważania teoretyczne podsumowano prezentacją Teorii Zachowań Problemowych R. i S. Jessorów, która ujmuje relacje sąsiedzkie jako czynnik chroniący przed wystąpieniem zachowań ryzykownych u młodzieży. W części empirycznej artykułu zaprezentowane zostały wyniki badań przeprowadzonych na grupie młodzieży z terenu województwa lubelskiego. Oceniono w nich związek zachodzący pomiędzy posiadanymi relacjami sąsiedzkimi a używaniem legalnych oraz nielegalnych substancji psychoaktywnych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
PRZYGOTOWANIE PRACOWNIKÓW ZAKŁADÓW KARNYCH... DO PRACY Z OSADZONYMI CIERPIĄCYMI NA CHOROBY PRZEWLEKŁE WYZWANIEM XXI WIEKU

Obecnie schorzenia przewlekłe takie jak alergia, astma oskrzelowa czy cukrzyca uznawane są za choroby cywilizacyjne XXI wieku. Z każdym rokiem liczbaosób cierpiących na tego typu zaburzenia w znaczący sposób wzrasta. W związku z tym faktem do różnego rodzaju ośrodków resocjalizacyjnych i więzieńtrafia również coraz większa liczba osób borykających się z tymi schorzeniami. Generuje to konieczność odpowiedniego przygotowania pedagogicznego kadry pracującej z osobami poddanymi resocjalizacji i cierpiącymi na choroby cywilizacyjne XXI wieku. Trzeba więc zastanowić się nad zmianą kształceniana uczelniach wyższych przyszłej kadry, która będzie podejmowała pracę w ośrodkach resocjalizacyjnych. Jak również uwzględnić powyższe kwestiew organizacji dodatkowych kursów i szkoleń dla kadry Służb Więziennych. Należy więc postulować wprowadzenie dodatkowych efektów nauczania dlastudentów specjalności resocjalizacja z zakresu profilaktyki i pomocy osobom cierpiącym na astmę, alergię oraz cukrzycę, przybywających w warunkachizolacji. Będzie to wymagało również wprowadzenia do programów nauczania przedmiotów o określonej liczbie godzin zajęć wykładowych i ćwiczeniowych.Dobranie treści tak, aby przygotować w sposób odpowiedzialny studentów do pracy w przyszłości z osobami cierpiącymi na choroby przewlekłe, a przebywające w różnych ośrodkach izolacji, gdzie prowadzone są działania resocjalizacyjne.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Wartości klasy średniej a prawo. Uwagi metodologiczne

W artykule autor opisuje podstawowe metodologiczne narzędzia socjologicznej analizy prawa. Główny akcent jest położony na metodologię badań aksjologii charakterystycznej dla klasy średniej. Poruszony zostaje problem wartości ujawnianych w aktach prawnych oraz źródeł ich pochodzenia. Przedstawione zostały dwie metody badawcze: KAD oraz DIMEAN wraz z ich charakterystyką oraz genezą.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki socjologiczne
Elementy modernizacji kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego wspomagane badaniami w kontekście proksemiki

Nowelizacja kształcenia zawodowego branżowego, zwłaszcza tworzenie nowych kierunków kształcenia w zawodach na potrzeby aktualnego rynku pracy, winna iść w parze z badaniami z obszaru relacji interpersonalnych między podmiotami w procesie kształcenia, czyli nauczycielem a uczniami. Dobrze, gdy badania te obywają się w kontekście proksemiki, nauki zajmującej się wpływem odległości między osobami na relacje zachodzące między nimi i odwrotnie. W tekście ukazano tylko wybrane przypadki realizowanych badań i uruchamiania nowych kierunków kształcenia zawodowego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Licea profilowane - sukces czy porażka?

Tematem niniejszego artykułu jest określenie korzyści czy niepowodzeń wynikających z reformy szkolnictwa, w myśl której w miejsce liceów zawodowych powstały licea profilowane jako rodzaj szkoły ponadgimnazjalnej. Analizie na potrzeby artykułu podlegały wszystkie rodzaje liceów profilowanych, jakie powstały w północnej Polsce po reformie szkolnictwa w Polsce po 1999 roku w porównaniu z innymi typami szkół średnich. Badania dokonano na podstawie wyników egzaminów maturalnych upowszechnionych przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Gdańsku. Po przeprowadzeniu analizy każdej ze szkół wyniki badań zostały przedstawione w postaci wykresów, na podstawie których wyciągnięto stosowne wnioski. Autor ma nadzieję, że otrzymane wyniki analiz przeprowadzonych reform posłużą w przyszłości do ewentualnego przeprowadzania innych reform oświaty

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
PSYCHOLOGICAL PREDISPOSITION AND LEADERSHIP COMPETENCES... OF FUTURE POLISH SCHOOL HEADMASTERS - RESEARCH RESULTS

W artykule przedstawiono wyniki badań, stanowiące część większego projektu badawczego, którego inspiracją była krytyczna ocena jakości procedur konkursu na stanowisko dyrektora szkoły. Obecnie funkcjonujące rozwiązania, są nieadekwatne, brak jest kompleksowej wizji dotyczącej jakości przywództwa, zdolności poznawczych i pożądanego profilu osobowościowego dyrektorów polskich szkół. Głównym celem prezentowanych badań była empiryczna identyfikacja predyspozycji psychologicznych (osobowościowych i intelektualnych) i kompetencji menedżerskich nauczycieli – potencjalnych kandydatów na dyrektorów. W toku badań przeanalizowano profile 162 aktywnych nauczycieli za pomocą wystandaryzowanych narzędzi diagnostycznych i kwestionariuszy. W efekcie udało się zidentyfikować potencjał nauczycieli w zakresie wybranych predyspozycji i filozofii zarządzania.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Prawo do wolności osobistej na Madagaskarze

Madagaskar, podobnie jak większość państw afrykańskich, podpisał i ratyfikował międzynarodowe konwencje, których zadaniem jest ochrona podstawowych praw człowieka. Ratyfikowane konwencje międzynarodowe nie zapewniają jednak w pełni ochrony praw człowieka na Madagaskarze. Jednym z praw nagminnie łamanym przez władze, jak i przez malgaski wymiar sprawiedliwości, jest prawo do wolności osobistej oraz prawo do obrony przed wymiarem sprawiedliwości. Często dochodzi do bezpodstawnego kilkuletniego przetrzymywania oskarżonych bez wydania wyroku, czy nielegalnego zatrzymywania członków opozycji. Malgaskie więzienia nie zapewniają osadzonym minimalnych warunków pozwalających na godne przeżycie. Przyczyn łamania praw człowieka na Madagaskarze można upatrywać z jednej strony w trudnej sytuacji socjoekonomicznej kraju, ubóstwie i wysokim analfabetyzmie mieszkańców, z drugiej − w kontekście kulturowym, zwłaszcza w idei fihavanana, opartej na zasadzie solidarności grupowej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Społeczne aspekty prawa do dobrej legislacji

Niniejsze opracowanie podejmuje zagadnienie wybranych elementów prawa do dobrej legislacji oraz jego znaczenia w życiu społecznym. Przedmiotowe prawo nie zawsze znajduje dostateczne zrozumienie i umocowanie prawne, tymczasem jego funkcją jest właśnie zabezpieczenie odpowiedniej jakości materialnej i formalnej prawa stanowionego. Podjęte rozważania mają na celu ukazanie tych aspektów prawa do dobrej legislacji, które w szczególny sposób oddziałują na życie społeczeństwa. W toku rozważań podjęto zagadnienia katalogu najważniejszych zasad przyzwoitej legislacji wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz wybranych problemów związanych z zagadnieniem racjonalności prawa stanowionego. Na zakończenie rozważań dokonano ich podsumowania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki prawne
RELACJE MŁODYCH LUDZI (18-25) Z ICH RODZICAMI W CZASIE PANDEMII COVID-19

Relacje młodych osób z rodzicami ulęgają zmianie na przestrzeni wspólnego życia rodzinnego. Młode osoby gotowe do opuszczenia domu rodzinnego zazwyczaj posiadają już wypracowane wzorce komunikacji z rodzicami. Czas pandemii COVID-19 zmienił naturalny bieg wielu zachodzących w społeczeństwie procesów, w tym dynamikę relacji rodzinnych. Część młodych osób zmuszona została do powrotu do domu rodzinnego, a ich motywacja była zewnątrzsterowna, to mogło wpłynąć na jakość relacji między młodymi osobami a ich rodzicami. Podjęty w niniejszym artykule problem badawczy brzmiał: Jakie zmiany zachodzą w relacjach młodych osób z ich rodzicami w sytuacji powrotu do domu rodzinnego ze względu na pandemię COVID-19? Określamy zmienne warunkujące zależności dla cech jednostki takich jak poszerzanie i przyjmowanie pochodzące z kwestionariusza CEI-II. Pozostałe zmienne to: wiek, płeć oraz ocena relacji z rodzicami przed pandemią COVID-19 i w jej trakcie, czas spędzony na rozmowach z rodzicami przed pandemią i w jej trakcie, tematy -podejmowane w rozmowach z rodzicami, obszary konfliktowe w relacjach z rodzicami oraz pojawiające się emocje wobec rodziców. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankietowy. Badaną populację stanowiły osoby w wieku 18-25, a próba badawcza to 568 osób z całej Polski. Badanie przeprowadzone zostało metodą CAWI. Zastosowano miary zależności dla cech porządkowych, testy nieparametryczne (test Wilcoxona dla par obserwacji) oraz drzewa klasyfikacyjne w celu określenia klasyfikacji jakościowej relacji z rodzicem w kontekście uzyskiwania wysokich wyników w kategoriach poszerzania wiedzy i doświadczeń oraz przyjmowania niepewnego i nieprzewidywalnego charakteru życia codziennego. Główne wyniki badań prowadzą do rozstrzygnięcia wskazującego, że relacje młodych osób z matką w czasie pandemii, w subiektywnej ocenie, nieznacznie się pogorszyły, a relacje z ojcem nie uległy zmianie. Osoby, które uzyskują wysokie wyniki w kategorii poszerzanie mają lepsze relacje z rodzicami niż osoby o niskich i średnich wynikach.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Społeczne uzasadnienia dla ochrony praw jednostki

W artykule przedstawione zostały koncepcje ochrony praw jednostki oparte na odwołaniu do pewnych procesów społecznych lub konkretnych uwarunkowań kulturowych. Przedstawione wizje ochrony jednostki (solidarystyczna, kommunitariańska oraz pragmatyczna Rorty’ego) odrzucały uzasadnienie ochrony praw człowieka oparte na legitymacji filozoficznej (oświeceniowy uniwersalizm praw jednostki) lub pozytywistycznej (treści aktów prawnych zawierające przepisy chroniące prawa człowieka). Wizja solidarystyczna podstawy dla ochrony praw jednostki widziała w rozwoju solidarności międzyludzkiej i komplikowania się więzów społecznych, skutkujących coraz większą indywidualizacją w ramach społeczeństwa. Komunitarystyczna koncepcja ochrony praw człowieka zakładała z kolei równowagę praw i obowiązków każdej jednostki w ramach wspólnoty, genezę ochrony praw jednostek widząc w postępującym rozwoju moralnym społeczeństwa. Natomiast pragmatyczna koncepcja Rorty’ego za podstawę ochrony praw jednostki w kulturze Zachodu uznawała osiągnięty stan bezpieczeństwa oraz współczucia w ramach życia społecznego, pozwalający na traktowanie Innego w taki sam sposób, jak członków własnej społeczności.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki prawne
Dobrowolne ograniczenie prawa do prywatności w ujęciu prawnokarnym, psychologicznym i socjologicznym

Prawo do prywatności jest niezwykle ważnym prawem człowieka. Samo pojęcie prawa do prywatności nie jest dokładnie zdefiniowane. Najważniejsze wydają się tu dwa elementy, które stanowią istotę prywatności: decydowanie o przepływie informacji na temat własnej osoby i swobodne dysponowanie własnym życiem. Ochrona prawa do prywatności jest różna w zależności od tego, w jakiej płaszczyźnie następuje naruszenie: horyzontalnej (obywatel − obywatel) czy wertykalnej (państwo − obywatel). Prawo do prywatności jest niewątpliwie mocniej chronione, jeśli chodzi o naruszenia w płaszczyźnie horyzontalnej. W płaszczyźnie wertykalnej uzasadnieniem takich naruszeń jest interes społeczny; przede wszystkim w postaci zapewnienia bezpieczeństwa. Jeśli chodzi o świadomość jednostki, można tu wyróżnić wewnętrzne poczucie prywatności (potrzeba nieujawniania informacji na temat samej siebie) i zewnętrzne poczucie prywatności (zachowania jednostki związane z ujawnianiem informacji prywatnych na forum publicznym). Przekonanie jednostki, co należy do jej sfery prywatnej − zarówno pod względem podmiotowym (kogo dotyczą informacje), jak i przedmiotowym (czego dotyczą informacje), kształtuje się pod wpływem różnych czynników. Obecnie można zaobserwować w zachowaniach związanych z prywatnością dwie tendencje − rozdawania lub sprzedawania własnej prywatności oraz jej wzmożonej ochrony. Dobrowolne rezygnowanie z prawa do prywatności nie jest nieodwracalne.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki prawne
Konsekwencje bezrobocia w wymiarze godności człowieka

Praca zawodowa spełnia w życiu człowieka szereg funkcji. Stanowi podstawę zaspokojenia potrzeb, jest źródłem społecznej tożsamości, jest wyznacznikiem pozycji społecznej, daje możliwość rozwoju, jak również uczestniczenia w szerszej aktywności społecznej. W sytuacji bezrobocia poprzez pojawiające się konsekwencje ekonomiczne, psychologiczne, moralne i społeczne może dojść do sytuacji, w których godność człowieka pozostanie zagrożona. Bezrobocie zaliczane jest do sytuacji trudnych, traumatycznych. Może być postrzegane jako porażka, sytuacja, która obniża poczucie wartości i bezpośrednio dotyka godności człowieka. Zjawisko braku pracy rozpatrywane ze społecznego punktu zmienia pozycję jednostki w strukturze społecznej. Oznacza społeczną degradację. Na skutek bezrobocia zagrożona staje się podmiotowość jednostki i możliwość jej decydowania o sobie. Badania osób bezrobotnych ukazują obniżenie się poziomu życia na skutek bezrobocia oraz popadanie w ubóstwo. Na skutek utraty pracy, wydłużającego się czasu pozostawania bez pracy, jak i innych czynników, które warunkują sytuację jednostki, pojawić się mogą negatywne uczucia, przygnębienie, apatia, stany depresyjne. Bezrobocie tym samym stanowi sytuację potencjalnego zagrożenia dla godności człowieka.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne