rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Śladami zapisów kaznodziei wojskowego z 1623 roku, czyli jak Dembołęcki pisał swoje Przewagi

Szkic stanowi syntetyczny opis sposobu pisania przez Wojciecha Dembołęckiego jego książki pt. Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano. Ten wydrukowany w Poznaniu tekst przynosi świeżą relację z przygód najemniczego oddziału z czasu początków wojny trzydziestoletniej (1619-1622), w tym i bitwy pod Chocimiem (1621). Forma opowieści nie przypomina zwyczajnego pamiętnika, ponieważ jest raczej mieszaniną rozmaitych typów narracji. W niektórych partiach można dostrzec osobiste wspomnienia kapelana, zwłaszcza w obrębie rozdziałów, prezentujących niedzielne kazania głoszone przez franciszkanina przed jego żołnierzami (niektóre z nich uwydatniały niezwykłe więzi Boga z gloryfikowanymi w ten sposób lisowczykami, którzy dodatkowo mieli być Machabeuszami Nowego Testamentu – jak twierdzi apologeta). Wstępne zdania zawierają informacje, że duchowny zagubił jego pisany in statu nascendi diariusz, dlatego też to oczywiste, iż Przewagi wypadają jako rekonstrukcja nieistniejących już wtedy zapisów. Jednak kilka dokumentów zapewne przetrwało w bagażach Dembołęckiego, ponieważ zostały zacytowane w książce z 1623 – autentyczne listy adresowane do dowództwa pułku oraz jego prawa. Wysoka frekwencja cytatów ewangelicznych bądź ich objaśnień prowadzą do wniosku, iż na biurku Dembołęckiego musiały znajdować się notatki wykorzystywane podczas działalności kaznodziejskiej. Poza tym autor był naocznym świadkiem większości wydarzeń zobrazowanych w jego książce, a nawet wyraźnie rozróżnia to, co widział osobiście, a czego nie widział, natomiast powtórzył, zmierzając tropem zasłyszanych sprawozdań. Co więcej, w wierszu kończącym całą książkę wyznaje, że niektóre fragmenty były drukowane, podczas gdy w tym samym czasie inne dopiero powstawały. Działo się to w gościnie w Poznaniu. Argumenty te miały być usprawiedliwieniem licznych błędów zauważonych jeszcze w warsztacie typograficznym (Jana Wolraba). Wszystkie te okoliczności i inne szczegóły (dostrzeżone w analizowanym raporcie) ukazują prawdę o sposobie pracy Dembołęckiego nad jego pierwszą książką. Powstała w pośpiechu, gdyż relacja miała jeden istotny cel: odbudować dobre imię skompromitowanych lisowczyków. Symptomatyczne – autor ponoć wykradł część nakładu, a wspomniany wyżej drukarz trafił do więzienia za druk tytułu bez wymaganej ówcześnie aprobaty biskupiej. Nie ma wątpliwości, że książka była niezwykle potrzebna i dotarła do czytelników, pomimo wielu przeszkód.

Czasopismo: Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Nadawca i odbiorca w Dzienniku wyprawy Stefana Batorego pod Psków Jana Piotrowskiego

Praca poświęcona jest śladom obecności autora i wizerunkowi odbiorcy w Dzienniku wyprawy Stefana Batorego pod Psków Jana Piotrowskiego. Autor, kanonik gnieźnieński i sekretarz królewski, sporządzał na zlecenie marszałka wielkiego koronnego, Andrzeja Opalińskiego, sprawozdania z postępów wyprawy i w regularnych odstępach czasu wysyłał swemu mocodawcy, informując go o postępach walk z Moskalami. Piotrowski kryje się za swoją relacją i niewiele można o nim powiedzieć na podstawie tego, co napisał. Jest bystrym obserwatorem, umiejętnie zbiera informacje, jednak rzadko pozwala sobie na prywatne i osobiste uwagi. Wizerunek odbiorcy ujawnia się wyłącznie pośrednio, poprzez to, co autor wybiera i mu przesyła. Andrzej Opaliński jest panem wymagającym, jednak potrafi zadowolić się tym, co jego agent zbiera w obozie Batorego. Interesują go nie tylko sprawy bezpośrednio związane z wojną, ale i postępowanie najważniejszych w Rzeczypospolitej osób (np. kanclerza Jana Zamojskiego).

Czasopismo: Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Oblicza patriotyzmu. Kilka uwag i wniosków z badania studentów

W literaturze oraz publicystyce istnieją spory dotyczące znaczenia i sensu patriotyzmu we współczesnym świecie. Podkreśla się przy tym jego zmieniające się oblicza oraz nowe formy. W poniższym artykule zaprezentowano wyniki badania ankietowego zrealizowanego wśród studentów pedagogiki trzech uczelni. Celem badania było poznanie sposobów rozumienia i akceptacji różnych form patriotyzmu w demokratycznej i pluralistycznej rzeczywistości społecznej. Najwyższy poziom aprobaty wśród badanych uzyskały tzw. „stare formy patriotyzmu”, które można nazwać również patriotyzmem symbolicznym.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Kształtowanie poczucia bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego uczniów w realizacji założeń edukacji zdrowotnej na zajęciach wychowania fizycznego

Artykuł omawia kwestie kształtowania bezpieczeństwa fizycznego i psychicznego uczniów w realizacji założeń edukacji zdrowotnej na zajęciach wychowania fizycznego. Autor analizuje kwestie subiektywnego poczucia bezpieczeństwa uczniów oraz czynników warunkujących budowanie bezpiecznego środowiska edukacyjnego zarówno w wymiarze fizycznym, psychicznym jak i społecznym. Dokonuje również opisu koncepcji resilience oraz kompetencji kluczowych do ochrony i doskonalenia zdrowia w odniesieniu do jego holistycznego modelu. Omówieniu założeń i celów współczesnej edukacji zdrowotnej w kontekście budowania poczucia bezpieczeństwa we wskazanych sferach i szeroko pojętej profilaktyki, towarzyszy analiza możliwości realizacyjnych w odniesieniu do specyfiki zajęć wychowania fizycznego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, pedagogika
Pedagogika społeczna jako rzeczywiste i niesklasyfikowane zadanie samorządu na przykładzie utworzenia posterunku „Śródmieście” Straży Miejskiej we Włocławku w obszarze rewitalizacji (pomoc i bezpieczeństwo)

Wśród szeregu zadań publicznych, określonych ustawowo, wykonywanych przez samorząd na rzecz społeczności lokalnej znajdują się zadania z punktu widzenia społecznego specyficzne, niesklasyfikowane i istotne. Dotyczą one pedagogiki społecznej, której podstawowe założenia wskazują na szerokie spektrum działań pomocowych. Niniejszy tekst postuluje rozważenie realizacji specyficznego i niesklasyfikowanego zadania samorządu w ramach pedagogiki społecznej, przedstawionego na przykładzie charakterystyki działań Straży Miejskiej w procesie rewitalizacji wydzielonego obszaru miasta Włocławek.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, pedagogika
Usprawnienie przepływu informacji w instytucji sektora publicznego

Niniejsze opracowanie dotyczy badania procesu przepływu pracy w jednostce organizacyjnej resortu Obrony Narodowej. Wyniki analiz systemu zarządzania i przepływów pracy pomiędzy stanowiskami umożliwiły sformułowanie oceny w zakresie:
• diagnozy – wykrycie nieprawidłowości i słabych punktów procesu przepływu pracy umożliwiającego modyfikację procedur oraz podjęcie działań korygujących wykryte problemy,
• definiowania rozbieżności – świadomość wyższej kadry menadżerskiej dotycząca obszaru komunikacji diametralnie różniąca się od doświadczeń podległych pracowników,
• kształtowania – zadowolenie z procesu przepływu pracy zależy od możliwości wyrażania opinii pracowników oraz uwzględniania ich w opracowaniu pro-pozycji usprawnień,
• wyjaśniania – poczucie doinformowania jest wynikiem uświadomienia pracowników i kadry zarządzającej, że najdogodniejszym źródłem informacji jest bezpośredni przełożony,
• usprawniania – ocena implementacji rozwiązań będących zaleceniami po-przedniego audytu oraz utrzymywania działań korygujących i zapobiegających zakłóceniom gwarantuje sprawnie działający system przepływu pracy.
Zgodnie z zasadą ciągłego doskonalenia ocena funkcjonowania przepływu pracy w badanej instytucji stała się również narzędziem umożliwiającym poprawę funkcjonujących procedur i procesów.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Rozważania o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i jej charakterze w kontekście art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych

Niniejsza praca skupia się na odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Wskazane zostały podstawy odpowiedzialności za niezgodne z przepisami o zamówieniach publicznych opisanie przedmiotu zamówienia, czyli takie, które mogłoby utrudniać uczciwą konkurencję. Znaczna część opracowania poświęcona została dokładnemu i szerszemu wyjaśnieniu pojęć użytych przez ustawodawcę w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Uwaga skupia się na przedstawieniu istoty opisu przedmiotu zamówienia, czym jest uczciwa konkurencja, jak również tego, w jaki sposób powinno się rozumieć użyte określenie „mogłoby”. Opracowanie obejmuje analizę wskazanych sformułowań, które prowadzą do szerokich oraz różnie argumentowanych wniosków w zakresie konieczności i konsekwencji istnienia przedstawionych regulacji, jak również ich wpływu w zakresie dotyczącym pewności prawa, realizacji zamówień publicznych oraz udziału zamawiającego w postępowaniu w tym zakresie.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Starożytni łucznicy i ich korzenie. Kilka słów o pracy Juszyńskiego [J. Juszyński, Etos łucznika w starożytnej Europie, Zabrze-Tarnowskie Góry 2020, ss. 58, ISBN 978-83-65982-61-2]

Przedmiotem niniejszego opracowania jest recenzja książki autorstwa Jakuba Juszyńskiego pt. Etos łucznika w starożytnej Europie, która ukazała się nakładem wydawnictwa Inforteditions, Zabrze-Tarnowskie Góry w 2020 roku. Niniejsza pozycja książkowa liczy stroń 58 i składa się z sześciu rozdziałów, wstępu oraz bibliografii. Praca traktuje o pozycji słynnych łuczników w kulturze starożytnej Europy.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Centrum handlowe w strukturze miasta – „miasto w mieście” czy „wyspa handlowa”? Analiza na przykładzie funkcji centrów handlowych

Zamierzeniem artykułu jest przedstawienie głównego celu współczesnej ludzkości, jakim jest jedność cywilizacji światowej. Autor tekstu wyjaśnia pojęcie cywilizacji światowej, określa środki niezbędne do osiągnięcia wspomnianej jedności i przedstawia jej efekty. Jednym z opisanych środków niezbędnych do osiągnięcia jedności cywilizacji światowej jest rekonstrukcja programów edukacyjnych, a także postaw współczesnych społeczeństw wobec ludzkości całego świata. Dlatego autor wyjaśnia główne założenia rekonstrukcji społecznej i przedstawia edukację nie tylko jako środek, ale także jako cel głębokiej rekonstrukcji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Miasta przyszłości. W poszukiwaniu nowego paradygmatu zarzadzania i rozwoju, Alfred Lutrzykowski, Robert Musiałkiewicz i Fabian Nalikowski (red.), Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa we Włocławku, Włocławek 2017, ISBN 978-83-60607-78-7, ss. 210

Miasta są istotnym element funkcjonowania państwa i w sposób zasadniczy determinują jego potencjał. Celem niniejszego artykułu recenzyjnego jest przedstawienie jak kwestię zarządzania i rozwoju aglomeracji miejskich, w aspekcie teoretycznych i praktycznym, analizują autorzy artykułów zawartych w książce pt. „Miasta przyszłości. W poszukiwaniu nowego paradygmatu zarządzania i rozwoju”. Jej redaktorzy, Alfred Lutrzykowski, Robert Musiałkiewicz i Fabian Nalikowski, podjęli się wraz z autorami tekstów określenia nowych wyznaczników w rozwoju struktur miejskich.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki prawne
Praca lekarzy w więzieniach Królestwa Polskiego – na podstawie akt Rządu Gubernialnego Radomskiego

W pierwszej połowie XIX w. na kanwie europejskiego nurtu humanizacji wykonywania kary pozbawienia wolności pojawiły się koncepcje polskich reformatorów penitencjarnych, np. J.U. Niemcewicza, K. Potockiego, czy F. Skarbka – ich postulaty w dużej części dotyczyły konieczności poprawy warunków sanitarnych w więzieniach, a przede wszystkim stworzenia systemu opieki lekarskiej nad osadzonymi. W odpowiedzi władze rządowe podjęły pewne realne działania. I tak postanowieniem Księcia Namiestnika z 17 września 1823 r. została zatwierdzona Instrukcja więzienna wydana przez Komisję Rządową Spraw Wewnętrznych i Duchownych. Wprowadzała ona nie tylko obowiązek organizacji w więzieniach lazaretów, ale także utrzymywania na stałym etacie lekarza. Weszli oni w skład służby więziennej, a tym samym zaliczono ich w poczet pracowników służby cywilnej Królestwa Polskiego. Jednakże brak zapewnienia odpowiednich funduszy, jak i mała liczba wykwalifikowanych medyków spowodowały, iż wprowadzenie w życie przepisów więziennych było trudne. Przez cały okres istnienia Królestwa Polskiego władze administracyjne borykały się z problemem zapewnienia odpowiedniej obsady lekarskiej w lazaretach więziennych.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Rada Stanu Królestwa Polskiego wobec niekonstytucyjności Organizacji Komisji Rządowej Wojny

Artykuł poświęcony jest projektowi Organizacji Komisji Rządowej Wojny, przygotowanemu na początku 1816 r. i usankcjonowanemu przez cesarza po przeróbkach 17 października 1816 r. Skupiono się na rekonstrukcji przebiegu wypadków związanych z tym projektem, powstałym na zlecenie wielkiego księcia Konstantego i według jego wizji organizacji ministerialnej sprzecznej z koncepcją uregulowaną w konstytucji. Następnie dokonano analizy treści projektu oraz przedstawiono stosunek do niego członków Rady Stanu. Problem miał zarówno wymiar polityczny, jak i konstytucyjny. Stawiał zabierających głos w dyskusji w trudnym położeniu, ponieważ z jednej strony projekt był w ich przekonaniu niezgodny z Ustawą konstytucyjną, uprzywilejowując ministra w stopniu niweczącym zasadę kolegialności w komisjach rządowych zagwarantowaną jej postanowieniami. Z drugiej strony wobec nieprzejednanej postawy Wielkiego Księcia Konstantego narażał rząd polski na poważny konflikt z bratem cesarskim.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Prasa amerykańska wobec Konstytucji 3 maja

Artykuł opisuje sposób przedstawienia Konstytucji 3 maja 1791 r. przez ówczesną prasę amerykańską. Mimo ogromnego dystansu terytorialnego i ograniczeń narzucanych możliwościami technicznymi, treść tego aktu prawnego była szeroko komentowana i spotkała się z pozytywną oceną. Ustawa rządowa obowiązywała od dnia wydania do 17 czerwca 1793 r., kiedy rozpoczęły się obrady ostatniego sejmu I RP, który uznał drugi rozbiór Polski. Została ona bardzo doceniona i entuzjastycznie przyjęta w prasie amerykańskiej, która rozumiała Konstytucję jako naturalną kontynuację procesu demokratyzacji. Jednak artykuły prasowe opisujące ten akt prawny były dość ogólnikowe i zbyt daleko idące w swoim optymizmie. Wynikało z nich, że Konstytucja wprowadzała demokrację oraz przyczyniała się do zmian społecznych i politycznych w Europie. Analizując artykuły prasowe, można pochopnie dojść do wniosku, że król Stanisław August Poniatowski był reformatorem, którego głównym celem było zrównanie wszystkich poddanych, co niekoniecznie było prawdą. Co więcej, Konstytucja nie została dokładnie przetłumaczona, co uprościło i wyidealizowało jej znaczenie w relacjach prasowych.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Pochówek w Galicji. Wybrane zagadnienia administracyjno-prawne. Część I

Druga połowa XVIII w. to okres odchodzenia w wielu państwach europejskich od dotychczasowych zasad pochówku, opartych na grzebaniu zwłok w kościołach i na cmentarzach zlokalizowanych w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Dokonywane zmiany motywowane były przede wszystkim względami zdrowotnymi, ale również ograniczonymi możliwościami pochówków w obrębie samych miast. W przypadku Austrii decyzja o przeniesieniu cmentarzy poza obręb miejscowości podjęta została przez cesarza Józefa II końcem 1783 r. Jej konsekwencją było niemal powszechne zakładanie na terenie państwa, w tym także w Galicji, nowych cmentarzy, z których część funkcjonuje do dziś. Jednocześnie w Austrii z biegiem kolejnych lat wydawano szereg aktów prawnych, które szczegółowo regulowały kwestie związane z organizacją cmentarzy i pogrzebów. W opracowaniu przedstawiono wybrane rozwiązania prawne i administracyjne, które na przestrzeni lat obowiązywały w monarchii habsburskiej w zakresie szeroko rozumianego prawa cmentarnego. Uwzględniono przy tym również te akty prawne, które bezpośrednio dotyczyły Galicji i tylko w niej były stosowane. Tym samym w kolejnych rozdziałach przedstawiono w szczególności zagadnienia związane z zakładaniem nowych cmentarzy poza obrębem miejscowości, poszerzania ich terenu, likwidowania oraz ich statusu prawnego. Opracowanie przedstawia także regulacje prawne w zakresie przewożenia zwłok, zasad, na jakich organizowano pogrzeby, i pobieranych od tego obrzędu opłat. Przy okazji zwrócona została uwaga na szczególne formy pochówku, które obowiązywały choćby w przypadku pojawiających się w Galicji epidemii cholery. Warto przy tym nadmienić, że wiele z przyjętych w okresie galicyjskim rozwiązań z zakresu prawa cmentarnego obowiązywało jeszcze w odrodzonej Polsce i miało bezpośredni wpływ nie tylko na współczesny wygląd cmentarzy założonych w tamtym okresie, ale też na pewne zwyczaje pogrzebowe.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
„Declaratio sententiae” w orzeczeniach Sądu Najwyższego Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim. Część II

Declaratio sententiae to wypowiedź sądu wydającego decyzję, wyjaśniająca sądowi a quo jego wątpliwości z tą decyzją związane. W drugiej połowie XV w. w praktyce Sądu Najwyższego Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim pouczenia tego rodzaju występują bardzo często. Z pytaniami występują najczęściej sądy niższe, ale zdarzają się przypadki wystąpienia z zapytaniem przez stronę. Pytania dotyczą zarówno kwestii procesowych, jak i materialnych. Sąd Najwyższy, udzielając pouczenia, wytyka popełnione przez sąd a quo błędy, żąda dodatkowych wyjaśnień, wskazuje konieczne do wykonania czynności i ustala ich konsekwencje.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Obwieszczenia o znalezieniu zwłok w świetle „Dzienników Urzędowych Województwa Mazowieckiego” z lat 1816–1830

Obwieszczenie o znalezieniu zwłok jest instrumentem władzy publicznej mającym na celu identyfikację nieznanej z imienia i nazwiska osoby zmarłej. W Królestwie Polskim w badanym okresie obwieszczenie wykorzystywane było przede wszystkim w postępowaniu karnym. Postępowanie w sprawie znalezienia zwłok prowadzone było na podstawie przepisów Ordynacji Kryminalnej Pruskiej z 1805 r. W przypadku zgłoszenia o znalezieniu zwłok, władze publiczne w myśl przepisów miały przeprowadzić określone czynności. Jeżeli tożsamość osoby zmarłej była nieznana, przepisy przewidywały obowiązek publikacji obwieszczeń w gazetach. W artykule przedstawiono ustawodawstwo i praktykę w tym zakresie.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji
O pochodzeniu i rodzinie biskupa kujawskiego Gerwarda (zm. 1323) garść uwag

Biskup kujawski Gerward był jedną z najważniejszych postaci dla odradzającego się Królestwa Polskiego w 1320 r. To właśnie on bronił Władysława Łokietka przed legatem papieskim Gentilisem w sporze z ordynariuszem diecezji krakowskiej Janem Muskatą. On też uzyskał od papieża Jana XXII zgodę na koronację wspomnianego księcia. Warto jednak zauważyć, że nigdy nie pisał się on z przydomkiem posesjonatywnym. Starsza historiografii a przeto zadowalała się określeniem „biskup włocławski Gerward”. Dopiero badania Janusza Bieniaka przyniosły nowe metody badawcze, dzięki którym ustalono, że ów Gerward pochodził z Ostrowa nad Gopłem. Jego ojcem miał być Maciej z Ostrowa, sędzia brzeski, braćmi: Stanisław z Ostrowa, Jan Kiwała z Ostrowa oraz Przezdrzew z Ostrowa/Procynia, zaś siostrami: Małgorzata, żona Sławnika z Gołańczy i nieznane z imienia żony Piotra Ogona i Ottona Lekszyka z Gądcza. Źródła informują nas jedynie o pokrewieństwie biskupa ze wszystkimi siostrami i bratem Przezdrzewem, przy czym ten ostatni został określony tylko jako kasztelan kruszwicki, również bez przydomku posesjonatywnego. Reszta rodziny została przypisana Gerwardowi za pomocą tzw. kryteriów pomocniczych w genealogii, które przecież nie są dowodami samymi w sobie. Nie tworzą bowiem wiedzy, lecz jej pozory, iluzję. Na tej podstawie tworzone są drzewa genealogiczne, które potem są wykorzystywane przez innych badaczy. Dlatego możemy spotkać się z takimi hybrydami jak: Stanisław z Ostrowa, Maciej z Ostrowa czy Przezdrzew z Ostrowa/Procynia. Źródła nie mówią nic o posiadanych przez nich miejscowościach, a ich domniemane pokrewieństwo z biskupem kujawskim stało się podstawą do tych określeń posesjonatywnych. Niniejszy artykuł ma na celu reinterpretację źródeł dotyczących rodziny ordynariusza diecezji włocławskiej bez odwoływania się do tych kryteriów, bowiem są one po prostu zawodne.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji
Jak polski suweren bronił się przed absolutyzmem królewskim. Szlachta a królewscy urzędnicy komisaryczni w sporach granicznych z królewszczyznami w systemie urzędniczym późnośredniowiecznej Polski w świetle prawa stanowionego

Proces odbudowy administracji publicznej w Królestwie Polskim za Jagiellonów nie doprowadził do stworzenia dobrze funkcjonującego systemu urzędów. Zachowano zależne od szlachty średniowieczne struktury, uzupełnione o urzędy, które tylko początkowo całkowicie podlegały królowi. Gdy władca próbował narzucać swoją wolę za pomocą rozbudowanego systemu urzędników komisarycznych (powoływanych doraźnie, na konkretną sprawę, na określony czas), społeczność szlachecka systematycznie ograniczała prawa królewskie, pozbawiając monarchę uprawnienia do powoływania takich urzędników, z wyjątkiem przypadków dopuszczonych w ustawie.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Wywłaszczenia na użytek publiczny w Wolnym Mieście Krakowie (1815–1846) a ochrona prawa własności

W artykule przedstawiono dzieje ustawy wywłaszczeniowej w Wolnym Mieście Krakowie, w szczególności jej uchwalenie w 1821 r. oraz stosowanie przez władze rządowe (Senat Rządzący, Radę Administracyjną) i sądowe (Trybunał I Instancji). Szczegółowej analizie poddano kolejne artykuły ustawy, zwracając uwagę na jej związki z Kodeksem Napoleona, a także gwarancje dla obywateli, polegające na dopuszczalności zajęcia własności przez rząd jedynie z ważnych powodów, i za słusznym odszkodowaniem. Ich przejawem była też możliwość wniesienia odwołania do Trybunału I Instancji, w razie ustalenia wynagrodzenia przez rząd w wysokości niesatysfakcjonującej dla strony. Na przykładzie dwóch ważnych inwestycji: budowy linii kolejowej w kierunku Śląska (1844–1847) oraz drogi do mostu Podgórskiego (1844–1850), odtworzono najważniejsze elementy tzw. postępowania ekspropriacyjnego, wzorowanego na rozwiązaniach francuskich z początków XIX w. Artykuł powstał głównie w oparciu o bogate materiały archiwalne, należące do zasobu Archiwum Narodowego w Krakowie, w tym akta sejmowe i senackie oraz księgi wyroków Trybunału I Instancji (zespół „Archiwum WMK”).

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne