rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„W trybie zdalnym…” - nauka - wychowanie - opieka nad uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w czasie pandemii. Refleksje i rozterki pedagoga

Artykuł został poświęcony aktualnym ważnym zagadnieniom związanym z ogłoszoną 11 marca 2020 roku przez WHO pandemią COVID-19. Na całym niemal świecie, w tym również w naszym kraju, trwa walka z nową, nieznaną dotychczas chorobą, a wszelkie działania zmierzają przede wszystkim do zatrzymania szybko postępującej transmisji zakażeń. Jednym z podejmowanych środków zaradczych jest ogłaszany w wielu krajach lockdown, obejmujący między innymi zamknięcie szkół i uczelni, w których nauka odbywa się w trybie zdalnym. Szkoły, nauczyciele i uczniowie oraz ich rodzice stanęli w obliczu wielu problemów i trudności organizacyjnych, technicznych, adaptacyjnych związanych z edukacją zdalną. Nieustannie pojawia się wiele pytań, a wśród nich między innymi takie, jak: Jak przezwyciężać problemy techniczne związane z edukacją w trybie zdalnym? Na co kłaść największy nacisk: na realizację programu nauczania czy na troskę o stan emocjonalny ucznia? Jak pracować z uczniem, zwłaszcza młodszym lub uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi? Autorka, w swoich rozważaniach dokonuje próby ukazania aktualnej sytuacji w zakresie zdalnej realizacji działalności edukacyjno-opiekuńczo-wychowawczej szkół, omawiając ją na podstawie literatury oraz wyników badań sondażowych realizowanych wśród nauczycieli. Badani nauczyciele w swoich opiniach określają zagrożenia i trudności powodowane koniecznością edukacji w trybie zdalnym, oceniają możliwości realizacji zadań wobec uczniów, a szczególnie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wykorzystywanie Internetu przez dzieci i młodzież – pozytywne i praktyczne aspekty oraz zagrożenia

Internet jest narzędziem, które umożliwia szybkie rozprzestrzenianie się wiedzy i informacji, co ma ogromny wpływ na rozwój osoby i społeczeństwa. Ma szczególnie znaczący wpływ na młode pokolenie, które chętnie korzysta z jego dobrodziejstw w celach rozrywkowych, komunikacyjnych czy informacyjnych. Rosnącą rolę odgrywa tutaj telefon komórkowy, który umożliwia ciągły, mobilny dostęp do sieci. Skutki wykorzystywania Internetu w życiu codziennym mogą być pozytywne (np. zdobywanie wiedzy), ale także negatywne (jak np. uzależnienia). Badania wskazują na to, że czas poświęcany na aktywność w sieci przez młodych ciągle wzrasta. Wzbudza to niepokój wśród rodziców i opiekunów. Wykorzystywanie Internetu przez dzieci i młodzież jest tematem ciągle aktualnym i ważnym, który wymaga ciągłej uwagi oraz kontynuacji badań, a także edukacji użytkowników, rodziców i nauczycieli w zakresie prawidłowego korzystania z sieci.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rozszerzenie przestrzeni integracyjnej osób wewnętrznie przesiedlonych: implementacja na Ukrainie polskiego doświadczenia wspomagania rodzin

Artykuł jest poświęcony analizie procesu implementacji na Ukrainie polskiego doświadczenia wspomagania rodzin, przewidującego harmonizację wysiłków fachowców w celu pomocy rodzinie, jako integralności specyficznej. Podobne doświadczenie jest istotne dla Ukrainy w czasie przedłużającego się konfliktu zbrojnego na wschodnich terenach kraju, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu liczby rodzin wewnętrznie przesiedlonych, które borykają się z własnymi specyficznymi problemami i potrzebami, w tym również z potrzebą rozszerzenia przestrzeni integracji. W artykule wykorzystano materiały wspólnego projektu Caritas Ukraina i Caritas Polska „Utworzenie centrum wsparcia rodziny, w jakości modelu integracji osób wewnętrznie przesiedlonych (OWP) i społeczności przyjmujących na Ukrainie”, zrealizowanego z udziałem autora w latach 2017-2019 r. w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Niepowodzenia szkolne uczniów w czasie pandemii COVID-19 w perspektywie wybranych badań empirycznych

W tekście tym scharakteryzowano zjawisko niepowodzeń szkolnych uczniów – przedstawiono trudności dydaktyczne i wychowawcze. Zaprezentowano ich specyfikę, syndromy i przyczyny oraz wskazano na możliwości zapobiegania tym niepowodzeniem i wspierania uczniów przejawiających owe trudności. Podjęto także próbę przedstawienia trudności dydaktycznych i wychowawczych, z którymi zmagają się uczniowie w czasie pandemii COVID–19, uwzględniono przy tym dostępne i wybrane wyniki badań empirycznych. Artykuł zamykają propozycje wspierania uczniów przez środowisko szkolne i rodzinne w okresie pandemii i zapobiegania niepowodzeniom szkolnym. Szczególną uwagę zwrócono na potrzebę realizacji intensywnej współpracy i otwartej komunikacji nauczycieli, rodziców i samych uczniów w nowych warunkach, z koniecznością zachowania dystansu społecznego.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Metody aktywizujące w edukacji polonistycznej dzieci w młodszym wieku szkolnym

Współczesna podstawa programowa zakłada edukację małego dziecka z wykorzystaniem metod aktywizujących. Podczas zajęć edukacyjnych istotne jest, aby dzieci aktywnie słuchały, samodzielnie myślały, przeżywały, wykonywały praktyczne działania. Dzisiejsza szkoła powinna zadbać o to, aby uczniowie zgłaszali problemy, projektowali badania, przeprowadzali je, analizowali i weryfikowali ich wyniki. Jednym z zadań szkoły jest także wprowadzanie uczniów w świat sztuki, zachęcanie ich do ekspresyjnego wyrażania siebie przez aktywność plastyczną, muzyczną, literacką i teatralną. Łączy się to ściśle z rozwijaniem zdolności oraz zainteresowań uczniów. Nie wolno zapominać o nagradzaniu samodzielności w myśleniu, ciekawości poznawczej, zgłaszania własnych inicjatyw. W części głównej artykułu omówiono metody nauczania– uczenia się stosowane na zajęciach edukacyjnych w klasach początkowych w szkole podstawowej, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które sprzyjają rozwijaniu twórczej aktywności dzieci.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Transgresje kulturowe we współczesnych tekstach literackich dla dzieci

Literatura, także tworzona z myślą o dzieciach, odwołując się do słów Kazimierza Brodzińskiego, jest zwierciadłem wieku i narodu. Reagując na zmianę paradygmatu kulturowego otwiera granice, wychodzi naprzeciw aktualnym potrzebom odbiorców, dostosowuje swój repertuar do ich zainteresowań i nowych praktyk narracyjnych. Współczesna wszechobecność technologiczna generuje niesymetryczność materii semiotycznej i kontekstu komunikacyjnego, która realizuje przemieszczenia w obszarowej triadzie: kultura- literatura – media, wywołując tym samym transgresje w literackich tekstach. Kwestionowanie konwencji pisma i druku powoduje modyfikacje w architektonicznej strukturze lektur, które stają się nielinearne, korzystają z języka starych i nowych mediów oraz na ich wzór zajmują się tematyką audiowizualnych produkcji.  Artykuł uwypukla wybrane przeobrażenia dokonujące się w literaturze kierowanej do niedorosłego czytelnika w czasach kultury, która w spektakularny i audiowizualny sposób zmienia antropologiczny wymiar człowieka.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki socjologiczne
Forum Inicjatyw Lokalnych Warmii i Mazur jako przestrzeń do rozwoju edukacji międzykulturowej

Forum Inicjatyw Lokalnych Warmii i Mazur (FIL WM) to jedno z czołowych przedsięwzięć z zakresu integracji i animacji społecznej, organizowanych w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2010–2020 przez Stowarzyszenie Forum Animatorów Społecznych Warmii i Mazur. Realizowane jest w oparciu o ideę animacji społecznej propagowaną przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej. Tworzy wielowątkową przestrzeń do dialogu animatorów i edukatorów, w tym miejsce do wymiany myśli i doświadczeń o edukacji międzykulturowej i jej roli w rozwoju potencjału społecznego Warmii i Mazur; budowania lokalnej sieci współpracy na rzecz ochrony i pomnażania dziedzictwa kulturowego regionu oraz poszukiwania nowych metod i form pracy w obszarze edukacji międzykulturowej. Artykuł przedstawia analizę tej przestrzeni wraz z jej poszczególnymi elementami a także opis założeń programowych i organizacyjnych FIL WM.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Wielokulturowość w (przed)pandemicznym świecie  i jej znaczenie dla procesu uczenia się międzykulturowego

Zjawisko wielokulturowości jest jednym z kluczowych wyznaczników kreujących współczesny świat i relacje międzyludzkie, oparte między innymi na spotkaniu z Innym. Głównym celem rozważań w prezentowanym tekście jest ukazanie tego, w jaki sposób zagrożenie epidemiologiczne związane z rozprzestrzenianiem się wirusa SarsCov2 zmieniło perspektywę postrzegania wielokulturowości, a tym samym zdeterminowało (być może) nowe myślenie o potrzebie interakcji międzykulturowych. Autorka artykułu odwołuje się zarówno do interdyscyplinarnej literatury przedmiotu, jak i dokonuje własnych przemyśleń na temat zjawiska wielokulturowości, ukazując jej znaczenie dla procesu uczenia się międzykulturowego. W części końcowej zostały zawarte najważniejsze wnioski i konkluzje dotyczące społeczeństwa wielokulturowego, szans i możliwości jego rozwoju w zglobalizowanym (przed)pandemicznym świecie.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Doświadczanie wielokulturowości osób pochodzenia  żydowskiego w perspektywie dialogu  międzypokoleniowego

W artykule prezentujemy sposoby doświadczania wielokulturowości przez młode osoby dorosłe pochodzenia żydowskiego. Zdobywanie takich doświadczeń pozwala na kształtowanie wiedzy o samym sobie i na budowanie tożsamości narracyjnej. Analizujemy również rolę, jaką różne kultury odgrywają dla socjalizacji młodego człowieka. Oś teoretyczną naszego artykułu stanowią następujące pojęcia: wzór kulturowy, habitus, przekaz międzypokoleniowy, wiedza komunikacyjna, wiedza koniunktywna oraz wielokulturowość. Rozważania nad nimi uzupełniamy danymi pochodzącymi z wywiadów, które zostały przeprowadzone w społeczności młodych osób dorosłych pochodzenia żydowskiego. Odnosimy się przede wszystkim do takich doświadczeń życiowych jak: źródła wiedzy o sobie i kulturze żydowskiej, przekaz międzypokoleniowy, poczucie własnej odmienności, nadawanie znaczenia własnemu pochodzeniu, potrzeba wspólnotowości, intelektualizm i mistycyzm, konstruowanie własnej tożsamości. Przywoływane badania mieszczą się w orientacji jakościowej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Międzygeneracyjny przekaz traumy w doświadczeniach młodych osób dorosłych pochodzenia żydowskiego

Moje badania mieszczą się w orientacji jakościowej. Celem niniejszego opracowania jest pokazanie sposobów i konsekwencji międzygeneracyjnego przekazu traumy, odzwierciedlającej się w doświadczeniach życiowych młodych osób dorosłych.  Dane analizowane były za pomocą językowo-narracyjnej metody.
W niniejszym artykule przyglądam się międzygeneracyjnemu przekazowi traumy w rodzinach pochodzenia żydowskiego, który odzwierciedla się w doświadczeniach młodych osób dorosłych. Konsekwencje traumy widzą oni u swoich bliskich i u siebie. W pierwszym przypadku można je ująć w trzy następujące kategorie: lęk przed ujawnianiem własnej narodowości, czego specjalną postać stanowi zakaz mówienia o pochodzeniu żydowskim, nakładany na potomków oraz zmiana nazwiska przez przodków; nadopiekuńczość względem potomków; a także okazywanie im dystansu emocjonalnego. Z kolei konsekwencje traumy dostrzegane u siebie są następujące: lęk przed obcymi i nadopiekuńczość względem własnych dzieci.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Wielokulturowość w kontekście nowych implikacji  teoretycznych i praktycznych dla poradnictwa  zawodowego

Artykuł skupia się wokół problematyki zmian, jakie zachodzą w obszarze poradnictwa zawodowego, w szczególności w zakresie implikacji teoretycznych dla poradnictwo międzykulturowego. Proces doradczy, znaczenie doradztwa zawodowego, doradztwa edukacyjnego w pracy z klientem odmiennym kulturowo wymaga namysłu nad obecną rzeczywistością i refleksji nad obecnymi i przyszłymi zmianami. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, czego oczekuje się od poradnictwa zawodowego, z  którego korzystają osoby pochodzące z innej kultury, jakie są/jakie powinny być kierunku przemian poradnictwa zawodowego, które staje w obliczu kryzysu związanego z epidemią, kryzysu migracyjnego, który nasili się zapewne z powodu kryzysu klimatycznego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Implementacja aspektów międzykulturowych do programu nauczania polskiego języka migowego jako obcego na przykładzie kursu MOOC

Niniejszy artykuł przedstawia opis kursu polskiego języka migowego realizowany w formie MOOC (Massive Open Online Course), a w szczególności pokazuje możliwość implementacji aspektów międzykulturowych do nauczania języka migowego jako obcego właśnie w takiej formule. Zaprezentowana w nim została techniczna budowa samego kursu oraz założenia metodyczne jego realizacji. Przedstawiono opis fabularyzacji zawartych w nim treści, jako metody przeciwdziałania porzucaniu nauki i włączenia do programu kursu treści międzykulturowych. Omówione również zostały korzyści płynące z włączenia elementów międzykulturowych do kształcenia polskiego języka migowego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Miejskie szkoły powszechne dla ludności żydowskiej w wielokulturowej Częstochowie okresu międzywojennego

Częstochowa w latach 1918–1939, podobnie jak cała Rzeczpospolita, była miastem wielokulturowym. Na jej obszarze współistniały grupy ludności różniące się pod względem etnicznym, reprezentujące odmienności językowe, religijne oraz kulturowe, jednak dominującą spośród mniejszości grupę wyznaniową stanowili Żydzi. Rozwój gospodarczy, terytorialny a także demograficzny dokonujący się we wskazanych okresie, a przede wszystkim stale wzrastająca liczba ludności żydowskiej spowodowała konieczność organizowania instytucji społeczno-kulturalnych i oświatowych. Tworzyły je w szczególności organizacje i towarzystwa o charakterze dobroczynnym i filantropijnym. Struktura demograficzna lat 1918–1939 determinowała także potrzeby oświatowe w mieście. W celu upowszechniania obowiązkowej edukacji władze miasta przekazały trzy miejskie szkoły powszechne (nr 12, 13 i 15) wyłącznie na użytek ludności żydowskiej. Szkoły te stanowiły integralny element miejskiego szkolnictwa powszechnego, powielały tym samym trudności lokalowe, kadrowe i organizacyjne. Na uwagę zasługuje jednak fakt, iż dzięki oddolnym inicjatywom kadry pedagogicznej, organizowaniu działań wychowawczych szkoły kształciły w duchu poszanowania ludności wszystkich wyznań i narodowości, szacunku wobec państwa i społeczności lokalnej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Maxime Rovere (2021), Co zrobić z idiotami. I jak samemu nie wyjść na idiotę, tłum. Maria Zawadzka-Strączek, Kraków: IW ZNAK, ss. 238.

Prezentowany tekst jest artykułem recenzyjnym odnoszącym się do publikacji Maxime Rovere (2021), Co zrobić z idiotami. I jak samemu nie wyjść na idiotę w tłumaczeniu Marii Zawadzkiej Strączek. Książka francuskiego filozofa w tytule zawiera słowo „idiota”, które jest przedmiotem wielostronnej refleksji w niniejszym artykule. W przytaczanej publikacji idioci z filozoficznego punktu widzenia stanowią dla Rovere’a problem natury relacyjnej, społecznej i psychologicznej (intrapsychicznej). Autor odnosi się do wskazanych kwestii z perspektywy interdyscyplinarnej, przedstawiając różnorodne możliwości interpretacji wskazanego w tytule książki pojęcia. Rozważania z kolei odnoszą się do kontekstów społecznych, zawodowych, rodzinnych i edukacyjnych.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
[rec.] Krzysztof Maliszewski (red.), Pedagogika kultury-wehikuł przebudzeń. O edukacji nie-obojętnej, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Instytut Myśli Polskiej im. W. Korfantego, Katowice 2021

Autorka tekstu napisanego w formie eseju recenzyjnego wyłania z treści kolejnych rozdziałów monografii pewne tropy, asumpty, metafory, figury retoryczne, symbole, kategorie, które uspójniają jej rozumienie jako całości.  Tworzą one, tym samym, horyzont czytania tekstów kultury dla pedagogiki. Są nimi przykładowo: pogranicza, granice, podróż, droga, powroty, dzieciństwo, wyobraźnia czy ciało. Transgresyjny charakter kultury ubogaca człowieka, a pedagogika kultury jest metaforycznym wehikułem przebudzeń, które nasycają edukację czynnikiem nie-obojętności.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rola metafor w wychowaniu, samowychowaniu i nauczaniu na przykładzie buddyjskich zręcznych metod i środków pedagogicznych

Artykuł jest recenzją monografii Pawła Zielińskiego Aspekty pedagogiczne Sutry Lotosu. Autor skupia się przede wszystkim na badaniu zręcznych metod i środków pedagogicznych (upaya-kausálya) stosowanych przez nauczycieli buddyjskich w procesach wychowania, nauczania i samowychowania. Metody te, jak zauważa Zieliński, niedostatecznie zostały poddane analizie i badaniom przez zachodnich przedstawicieli nauk humanistycznych i społecznych

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Wychowanie ekumeniczne – realizacja form organizacyjnych oraz metod działalności szkół ponadpodstawowych z uwzględnieniem sytuacji zróżnicowania wyznaniowego  na ziemi pszczyńskiej

W okresie współczesnych przemian społeczno-kulturowych istnieje potrzeba założeń programowych, które ukazywałyby pluralizm kulturowy i wyznaniowy wśród uczniów. Ta narastająca świadomość istniejących różnych wspólnot jest jednym z powodów, by edukacji przypisać znaczącą rolę w kształtowaniu modelu życia opartego na współdziałaniu jednostek i społeczności oraz całych społeczeństw – bez niszczących konfliktów narodowościowych, etnicznych, religijnych czy kulturowych.
Głównymi podstawami byłyby: tolerancja dla postaw i obyczajów, poszanowanie języka, tradycji, religii wszystkich uczniów, wzajemne wzbogacanie poprzez wymianę wartości, wpajanie zasad pokojowego istnienia i współdziałania w wymiarze społecznym i kulturalnym, przeciwstawianie się jakimkolwiek formom dyskryminacji oraz – obok poznawania własnej historii czy kultury – poznawanie wartości innych kultur.
 Funkcjonowanie w zróżnicowanym kulturowo środowisku sprawia, że przyjmujemy charakterystyczny styl życia, zachowania i postępowania, czerpiąc więcej niż z jednego źródła kultury, przyswajając mniej lub bardziej świadomie różne wartości, bezpośrednio doświadczając innej kultury i wchodząc w bezpośrednie interakcje z jej reprezentantami. W tym celu należy wypracować koncepcję wychowania integralnego i pedagogiki otwartej, inspirowanej m.in. chrześcijaństwem. Edukacja religijna ma do wypełnienia ważną humanizującą rolę. Daje ona podstawę do budowania postaw dialogu międzykulturowego i tolerancji.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
[rec.] Lech Witkowski, Psychodynamiki i ich struktura. Studia z humanistyki stosowanej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2020

Autorka tekstu napisanego w formie artykułu recenzyjnego, prześledziła najważniejsze pojęcia związane z proponowanymi przez Lecha Witkowskiego studiami humanistyki stosowanej. Dotyczą one głównej kategorii versus jako życiodajnej w poszczególnych fazach rozwoju, jego spiralnych splotów, uwikłanych w kryzysy w cyklu życia. Odkrywanie psychodynamik rozwoju, ich stuktur i uwarunkowań stanowi poważne i zajmujące studium dla wielu adresatów: pedagogów, psychologów, socjologów, literaturoznawców, artystów i innych.         

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kultura popularna a zaangażowanie społeczno-obywatelskie młodzieży akademickiej

Kultura popularna kształtowana przez „mass-media” i „nowe” media stanowi istotną kategorię w analizach współczesnej rzeczywistości społeczno-kulturowej. Zinstytucjonalizowanej krytyce poddaje się treść przekazu kultury popularnej oraz kierunek jej oddziaływań na zachowania jednostkowe i relacje społeczne. Wielu badaczy współczesności wskazuje na podporządkowanie mediów kulturze popularnej i rozrywce, promowanie infantylizmu odbiorców i ich wycofywanie się ze sfery publicznej. Z drugiej strony, kultura popularna bywa traktowana jako czynnik istotny dla rozwoju kapitału ludzkiego i społecznego, kształtowania tożsamości jednostkowej i spójności społecznej.Celem artykułu jest analiza związków między kulturą popularną i zaangażowaniem społeczno-obywatelskim młodzieży. Wpierw nakreślono kontekst teoretyczny dla analiz relacji między zjawiskami. Następnie odniesiono się do wybranych wyników autorskich badań pilotażowych nad Procesem konstruowania tożsamości młodzieży w społeczeństwie mobilności (N = 92). Analizie poddano wzajemne relacje między konsumpcją kultury popularnej przez młodzież akademicką a stopniem jej zaangażowania społeczno-obywatelskiego. Okazało się, że istnieją dodatnie, istotne statystycznie związki między analizowany zjawiskami. Im wyższy jest stopień partycypacji kulturowej oraz konsumpcji medialnej młodzieży akademickiej, tym wyższy stopień jej zaangażowania społeczno-obywatelskiego. Rozważania kończy próba wyjaśnienia rezultatów, które są zastanawiające w świetle analiz nurtu krytycznego kultury popularnej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kultura popularna a literatura propedeutyczna filozofii

W prezentowanym tekście podjęty został temat funkcjonowania filozofii w kulturze popularnej. Jako reprezentatywny dla tego problemu wybrano przykład literatury popularyzującej filozofię. Wskazano główne wyznaczniki dziejowe idei propagowania i rozpowszechniania filozofii. Prze-prowadzono analizę piśmiennictwa propedeutycznego filozofii na podstawie kryteriów: historycznego, wybranych zagadnień, myślenia krytycznego, systematycznego, orientacji na metodę/styl filozofowania. Podstawowym zadaniem tekstu jest próba wykazania znaczenia wszelkich wprowadzeń/wstępów do filozofii dla wzmocnienia kultury popularnej. Okres ostatnich dziesięcioleci charakteryzuje się zróżnicowanymi propozycjami w tym zakresie, co próbowano szczegółowo omówić w przedstawionym artykule. Konwencja współczesnej formacji postmodernistycznej (homogenizacja, powszechna dostępność, uniwersalność) zdaje się sprzyjać tego rodzaju działaniom.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Dyskurs historiograficzny, historiozoficzny i pedagogiczny o charakterze narodowym Polaków z przełomu XIX i XX w.

Zagadnienia mentalności i właściwości charakteru narodowego aktualne były w piśmiennictwie, głównie w publicystyce historycznej i politycznej czasów nowożytnych. Istotną cechą polskiej historiografii i historiozofii XIX i początków XX w. była dyskusja o polskim charakterze narodowym. Formułowane wówczas, najczęściej niekorzystne dla Polaków, diagnozy ich charakteru narodowego, miały na celu inspirowania pożądanej i oczekiwanej w tej dziedzinie misji wychowawczej. Droga do wykorzenienia wad narodowych miała prowadzić od ich samopoznania do doskonalenia jednostkowego i społecznego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne