Dylematy i wyzwania w wyborze koncepcji rozwoju w procesach transformacji

Podjęty temat jest niezwykle istotny z punktu zmian, jakie zachodzą we współczesnej rze-czywistości. Przede wszystkim należy zauważyć, że pomimo iż mówimy o niespotykanym dotąd „skoku cywilizacyjnym”, szansie, której nie miały wcześniejsze pokolenia i o społeczeństwie wiedzy, to właśnie dzisiaj, jak nigdy przedtem, dotkliwie dotykamy stanu permanentnych prze-mian i kryzysu fundamentalnych wartości. Pytania, kim jesteśmy i dokąd zmierzamy – jak nigdy wcześniej – są aktualne i wymagają pogłębionych teorii, refleksji w zakresie akceptacji i wyboru. Mechanizmy, które współcześnie funkcjonują – wydawałoby się, że takie same, ale z niespotykaną dotąd siłą – oddziałują na świadomość, utrwalają nierówności społeczno-ekonomiczne i dzielą świat na ten, który „ma jedzenie” i który „jest jedzeniem”. Jak stwierdził M. Wańkowicz: łąki chorują od wysokich traw, a narody (społeczeństwa) od inteligencji. A dzisiaj to właśnie nauka – jak nigdy wcześniej – umożliwia utrwalanie chaosu i nieładu, gdyż – podporządkowana demolatrii – charakteryzuje się brakiem jednoznacznych i przejrzystych definicji i podziałów oraz opraco-wywaniem pseudo koncepcji rozwoju na doraźny użytek. Skutkuje to tym, że te same kategorie są używane dowolnie, definiowane na własne potrzeby (także potrzeby różnych koncepcji), są różnie interpretowane, rozumiane. Owa „nowomowa” sprawia, że brak dzisiaj jednolitych koncepcji teoretycznych. Zdarza się też, że te same pojęcia i sformułowania występujące w odmiennych koncepcjach, są przeciwstawnie rozumiane – a to rodzi chaos.
Zagadnienie koncepcji rozwoju oraz dylematy i wyzwania z nim związane stanowią przed-miot badań dla nauki, ale także dla praktyki. Z jednej strony zagadnienie wybory koncepcji rozwo-ju w ujęciu makro rzeczywistości wydaje się być oczywiste, z drugiej strony zarówno w nauce zagadnienie to jest rzadko podejmowane, a w praktyce istnieje niewiele rozwiązań w tym obsza-rze, często o dyskusyjnej jakości. Niestety, polityka gospodarcza jako nauka odeszła dziś do nau-kowego i praktycznego lamusa.
W artykule przyjmuje się założenie, że wybór koncepcji rozwoju dla budowania pomyślności kra-ju jest wyborem strategicznym. W wyborze koncepcji rozwoju w okresie transformacji kluczowymi są:
 wybór pomiędzy koncepcją przyjętą z zewnątrz bądź budowaną oddolnie;
 koncepcją wybraną ze zbioru koncepcji opartych na zrównoważeniu bądź koncepcją wybraną ze zbioru koncepcji opartych na niezrównoważeniem. Z pozoru wybór jest oczywisty, jednakże w praktyce istnieje niezgodność pomiędzy tym co się myśli, tym co się mówi i tym co się wy-biera – także w obszarze wyboru, deklaracji i realizacji przyjętej koncepcji;
 dylemat ile suwerenności, a ile integracji w wymiarze gospodarczym, społecznym i instytucjo-nalnym?
Trzeba mieć świadomość, że każdą koncepcję rozwoju można przyjąć bądź odrzucić, a jej wybór jest składową wielu czynników, w których najistotniejsze to wiedza, odpowiedzialność, wartości i przyzwoitość. Wybór pomiędzy zrównoważeniem a nierównowagą oraz integracją i suwerennością należy do fundamentalnych wyborów. Realnym urzeczywistnianiem wyboru między zrównoważeniem a niezrównoważeniem oraz integracją i suwerennością są: zagospodaro-wanie popytu oraz zagospodarowanie podaży.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne