rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
HISTORIA CERAMIKI UKRAIŃSKIEJ W CZTERECH TOMACH

Ceramika zawsze interesowała kolekcjonerów i badaczy, toteż należy powitać z radością wyczerpujące opracowanie historyczki sztuki dr Olgi Szkolnej, poświęcone historii ukraińskiej porcelany i fajansu od XVII do początku XXI wieku. Wieloletnie badania Autorki zostały uwieńczone publikacją trzytomowej monografii, która wraz z pierwszą księgą Kijowska porcelana artystyczna XX stulecia tworzą imponujące, kompleksowe opracowanie ewolucji ceramiki ukraińskiej. Autorka zebrała, usystematyzowała i poddała wnikliwej analizie ogromny materiał źródłowy, w znacznej części dotychczas niepublikowany, scharakteryzowała specyfikę wytwórni, przeanalizowała procesy organizacyjne i twórcze. Efektem badań i analiz jest, w miarę możliwości jednolity, obraz ceramiki ukraińskiej. Bogaty i różnorodny materiał uzupełniający został przedstawiony w tomach: Porcelana – fajans Ukrainy. Historia produkcji od połowy ХVІІ do początku XXI wieku. Indeks imion czołowych mistrzów branży i Porcelana – fajans Ukrainy. Handlowe znaki przedsiębiorstw branży. Słownik terminologiczny. Całość tworzy swoistą encyklopedię ceramiki. W księdze drugiej zawierającej rejestr imion czołowych mistrzów branży autorka odtworzyła historię produkcji porcelany i fajansu w granicach współczesnej Ukrainy od XVII w., omawiając działalność warsztatów funkcjonujących na terenie rezydencji, a także magnackich manufaktur folwarcznych, rządowych zakładów imperialnych i na poły chałupniczych pracowni. Cennym uzupełnieniem jest wykaz znaków wytwórni oraz przywołanie zapomnianych przedmiotów, takich jak np. naczynie do wody do pierwszych i drugich dań, filiżanka podróżna z porcelany z podstawką do szklanki, przedmiot użytku domowego wchodzący w skład zestawu do herbaty, do którego przekładano herbatę po wypiciu, podpórka, która stała pośrodku stołu ze słodyczami, szklanka z otworkami do zaparzania herbaty, naczynie do podawania owoców morza, malutka patelnia do przygotowania potraw itp. Opracowanie jest znakomitym uzupełnieniem naszej dotychczasowej wiedzy na ten temat i należy się spodziewać, że zdobędzie uznanie wśród kolekcjonerów, muzealników, historyków sztuki i wszystkich zainteresowanych, nie tylko naUkrainie.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEA, MIGRACJE I ZRÓŻNICOWANIE KULTUROWE – ZALECENIA DLA MUZEÓW

W ostatnich dekadach nastąpił znaczący wzrost roli muzeów w społeczeństwie – od świątyń wiedzy do forum debat i dyskusji, od repozytorium obiektów do społecznie odpowiedzialnej instytucji skoncentrowanej na ludziach. Zmiana ta odzwierciedla utrzymujący się trend demokratyzacji muzeów i chęć sprawienia by były bardziej dostępne dla szerszej grupy odbiorców oraz by odpowiadały zmieniającym się potrzebom i zainteresowaniom ich publiczności, w szczególności tej lokalnej, której struktura zmieniła się w ostatnich latach ze względu na imigrantów i osoby różnego pochodzenia etnicznego. Z rocznymi przepływami migracyjnymi do Unii Europejskiej (UE) i ich szacowanym wzrostem z ok. 1 043 000 osób w 2010 r. do 1 332 500 w 2020 r., kwestia sposobu w jaki instytucje kulturalne mogą wpłynąć na efektywną integrację i dialog stała się problematyczna. Instytucje finansujące i w dużej mierze również społeczeństwo oczekują od muzeów pełnienia roli wspierającej integrację i pokojowe współistnienie nowych przybyszów. W tym celu udostępnia się im, również na poziomie finansowania z UE, odpowiednie fundusze by wspomóc ich w tych wysiłkach. Można postawić wiele pytań odnośnie słuszności obciążania muzeów taką odpowiedzialnością. Można zastanowić się nad tym, czy takie działanie znacznie przekracza granice zakresu ich funkcjonowania a przyznanie funkcji społecznej nadaje zbyt znaczącą rolę w porównaniu z tradycyjnymi zadaniami jakie wypełniają muzea, takimi jak konserwacja obiektów czy funkcja edukacyjna. Dyskusja ta wydaje się jednak być już zdezaktualizowana w świetle rosnącej liczby przykładów na stosowanie dobrych praktyk, dostępnych na poziomie europejskim. Niniejszy artykuł dokonuje próby przedstawienia niektórych z nich oraz omówienia niektórych podstawowych kwestii teoretycznych i podejść metodologicznych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
IKONY, PRZEMYT I MAKDONALDYZACJA KULTURY

Kultura ulega ciągłym przemianom. Polska jest dziś etnicznie niemal jednorodna, ale przed wiekami dialog kultur odbywał się nie tylko na pograniczach, lecz także w stołecznym Krakowie. Tu w 1390 r. przy kościele św. Krzyża osiedlili się słowiańscy benedyktyni, używający języka starocerkiewnosłowiańskiego. Tu wydał pierwsze na świecie druki cyrylickie, a w pierwszych latach XVI w. studiował pionier drukarstwa białoruskiego Franciszek Skaryna (Francysk Skaryna), późniejszy założyciel pierwszej w Europie Wschodniej drukarni w Wilnie. Polska była znakomitym przykładem społeczeństwa wielokulturowego. Na początku XVI w. na ziemiach polskich i litewskich mieszkali katolicy i prawosławni, Żydzi i Ormianie, Tatarzy i Karaimi. Korona i Wielkie Księstwo Litewskie po unii lubelskiej utworzyły jedno z największych państw ówczesnej Europy, zamieszkałe m.in. przez Polaków, Litwinów, Ukraińców i Białorusinów. W połowie XVI w. Rzeczpospolita stała się schronieniem dla rzeszy prześladowanych na Zachodzie innowierców: luteranów, kalwinistów i innych wyznań protestanckich. Dziś próżno by szukać śladów owej wielokulturowości w wielu muzeach. W muzeach gromadzących zbiory malarstwa cerkiewnego niejednokrotnie miejsce zabytków polskiej kultury zajmują, przemycane z Rosji, późne ikony o miernej wartości kulturowej. Artykuł jest próbą wyjaśnienia tego zjawiska w kontekście przemian współczesnego muzealnictwa.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
BEATA PAWŁOWSKA-WILDE MUZEALNIK, REDAKTOR, SZEFOWA, PRZYJACIEL

W Wielką Sobotę poprzedzającą Wielkanoc 2015 r. zmarła Beata Pawłowska-Wilde – absolwentka konserwatorstwa i zabytkoznawstwa ze specjalizacją w zakresie muzealnictwa na Uniwersytecie im. M. Kopernika w Toruniu, wieloletnia szefowa Działu Muzealnictwa Ośrodka Dokumentacji Zabytków (ODZ), współtwórczyni wydawnictw dotyczących muzeów, m.in. „Muzealnictwa”, „Zdarzeń Muzealnych”, „Bibliografii zawartości wydawnictw muzeów w Polsce” i innych. Urodziła się 13 kwietnia1932 r. w Warszawie w rodzinie naukowców badających dzieje historii i sztuki. Dom rodzinny i otoczenie przepojone atmosferą naukowego podejścia do wszelkich działań, humanizmem, patriotyzmem i honorem – to wszystko wpłynęło na Jej życie prywatne i postawę zawodową. Jej dzieciństwo naznaczyła wojna – na początku Powstania Warszawskiego, w wieku 12 lat została wywieziona razem ze swoim młodszym bratem Krzysztofem na roboty do Niemiec. W Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego znajduje się przejmująca relacja Beaty Pawłowskiej-Wilde z tamtych tragicznych dni. W 1954 r. ukończyła Wydział Sztuk Pięknych na UM K w Toruniu. W 1963 r. została zaangażowana przez prof. Kazimierza Malinowskiego do pracy w ODZ i jej pierwszym zadaniem było gromadzenie i klasyfikowanie bibliografii muzealnictwa z piśmiennictwa polskiego i obcego oraz redagowanie poszczególnych tomów serii „Biblioteki Muzealnictwa i Ochrony Zabytków”. W 1967 r. została kierownikiem Działu Muzealnictwa – wykonując zadania związane z pełnieniem tej funkcji prowadziła jednocześnie projekty autorskie dotyczące historii muzealnictwa: opracowała obszerną ankietę do Kartoteki Ewidencji Muzeów w Polsce i kolejnych wydań Wykazu Muzeów w Polsce. Od 1982 r. pełniła obowiązki sekretarza redakcji „Muzealnictwa”, w l. 2000–2010 zastępcy red. naczelnego, od 1991 r. red. naczelnego biuletynu „Zdarzenia Muzealne”, współtworzyła również kolejne tomy „Bibliografii zawartości wydawnictw muzeów w Polsce. Druki zwarte i ciągłe”. Przez 40 lat pracy w Dziale Muzealnictwa ODZ Beata Pawłowska-Wilde wniosła nieoceniony wkład w usystematyzowanie działań dotyczących polskich muzeów, zewidencjonowania ich, a także w propagowanie wiedzy o muzealnictwie polskim i światowym. Zbudowała więź ze środowiskiem muzealników polskich, która do dziś owocuje bliskimi kontaktami redakcji „Muzealnictwa” z tym środowiskiem. Do ostatniej chwili życia współpracowała z redakcją koncepcyjnie, służąc jej radą i wsparciem merytorycznym przy tworzeniu każdego numeru periodyku. W archiwum redakcyjnym znajdują się: film o piśmie „Muzealnictwo” zrealizowany w 2012 r., w związku z jubileuszem 60-lecia jego istnienia oraz, nakręcony przez syna, Tomasza Wilde, materiał filmowy, który zawiera bezcenne wspomnienia Beaty Pawłowskiej-Wilde, a także wieloletniego redaktora naczelnego, Janusza Odrowąża-Pieniążka – obydwoje snują interesującą i wzruszającą opowieść o dziejach redakcji, jej współpracownikach i losach pisma w latach 80. i 90. XX wieku.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
PROFESOR MAREK KWIATKOWSKI (1930–2016)

Prof. Marek Kwiatkowski urodził się 25 kwietnia 1930 r. w Caen we Francji, zmarł 10 sierpnia 2016 r. w Warszawie. Był historykiem sztuki, muzealnikiem, varsavianistą, autorem kilkudziesięciu książek, nauczycielem akademickim oraz wybitnym znawcą architektury z czasów króla Stanisława Augusta. Od 1995 r. pełnił funkcję dyrektora Muzeum Łazienki Królewskie. Temu historycznemu, wspaniałemu zespołowi pałacowo-ogrodowemu założonemu w XVIII w. przez Stanisława Augusta Poniatowskiego poświęcił w sumie 48 lat swojego życia, dając z siebie w pracy wszystko. Za swoje liczne zasługi w zakresie kultury, sztuki i tradycji otrzymał tytuł Honorowego Obywatela m.st. Warszawy, a także Honorowego Obywatela Powiatu Węgrowa. Przyznano mu również Krzyż Komandorski Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Order św. Stanisława, Order św. Łazarza i Order Uśmiechu, zaś w 2005 r. został odznaczony Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEUM KALUSTA GULBENKIANA W LIZBONIE

Z dala od utartych tras turystycznych, na uboczu Europy i na uboczu Lizbony, w zacisznym parku Santa Gertrudes mieści się Muzeum Kalusta Gulbenkiana. W surowych betonowych gmachach ukryte zostały skarby należące do kolekcji niezwykłego człowieka, ormiańskiego milionera, magnata naftowego, wielbiciela sztuki i miłośnika ogrodów. W artykule omówiona została sylwetka kolekcjonera, losy powstania kolekcji i historia budynków, które tworzą dziś oryginalny kompleks parkowo-muzealny, zarządzany przez Fundację Kalusta Gulbenkiana, który w 2010 r. został wpisany do rejestru zabytków, jako pierwsze arcydzieło XXwiecznej sztuki muzealnej.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wstęp do numeru

Dokumentujący ponad dwa stulecia historii polskich muzeów nasz periodyk, którego kolejny, już 58. tom oddajemy obecnie do rąk Czytelników, niezmiennie analizuje i komentuje procesy zachodzące w muzealnictwie polskim i światowym, niewątpliwie świadczące o permanentnym rozwoju oraz zmianach w tej dziedzinie globalnej kultury. Przypomina jednocześnie i popularyzuje nieprzemijające wartości wpisane w gromadzenie, trwałe zachowanie dla potomnych oraz udostępnianie współczesnym dziedzictwa kulturowego, a także wiedzy o nim.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
KAZIMIERZ MALINOWSKI – MUZEOLOG

W roku 2017 przypadają 110. rocznica urodzin oraz 40. rocznica śmierci profesora Kazimierza Malinowskiego, z kolei w czerwcu 2016 r. minęło półwiecze od chwili ponownego objęcia przez niego stanowiska dyrektora Muzeum Narodowego w Poznaniu. Wszystkie te okoliczności domagają się przypomnienia wielce zasłużonej dla polskiego muzealnictwa, jak i poznańskiego Muzeum Narodowego postaci. Tytuł niniejszego tekstu stanowi parafrazę tytułu artykułu Kazimierza Malinowskiego Michał Walicki – muzeolog, zamieszczonego w czasopiśmie „Muzealnictwo”, a poświęconego postaci słynnego historyka sztuki i badacza plastyki gotyckiej w Polsce. Walicki mniej jest znany jako muzeolog, a jeszcze mniej jako mentor samego Malinowskiego, ale jeżeliby podjąć próbę określenia całego bogatego spektrum działalności tego ostatniego jednym tylko słowem, to właśnie nieco lekceważony dzisiaj termin „muzeolog” wydaje się być najbardziej pojemny i adekwatny. Pozwala bowiem przypomnieć postać K. Malinowskiego w kilku najważniejszych aspektach jego działalności, a mianowicie jako: 1/ muzeologa sensu stricto, teoretyka, ale i praktyka pracującego w muzeum i biorącego udział w najszerzej rozumianym życiu środowiska, 2/ propagatora społecznej roli muzeów jako instytucji otwartych na publiczność, 3/ wieloletniego dyrektora Muzeum Narodowego w Poznaniu, wizjonera i kuratora nowego programu merytorycznego instytucji. Malinowski należał do grona kilku najważniejszych postaci powojennego polskiego muzealnictwa, lecz jest dzisiaj prawie zupełnie zapomniany. Całkowita niemal nieobecność tego nazwiska w dzisiejszym życiu muzealnym determinuje także niezadawalający stan badań nad jego biografią zawodową, tymczasem działalność Malinowskiego, choćby tylko w dziedzinie muzealnictwa – bo drugim istotnym obszarem jego aktywności było konserwatorstwo – należy dopiero gruntownie przebadać. Wiele zatem sądów czy opinii zamieszczonych powyżej należy na obecnym etapie badań potraktować jako sugestie i hipotezy, które muszą jeszcze podlegać dalszej szczegółowej weryfikacji. Tym niemniej naszkicowane jedynie pobieżnie najważniejsze – jak się wydaje – tropy działalności poznańskiego muzeologa przedstawią jego postać jako propagatora społecznej roli muzeów – instytucji otwartych na publiczność, co z kolei ukaże aktualność postulatów Malinowskiego wobec dzisiejszego namysłu nad funkcjami muzeów.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEUM UNIWERSYTECKIE W TORUNIU DEKADA DOŚWIADCZEŃ 2005–2015

Muzeum Uniwersyteckie w Toruniu, udostępnione w 2005 r., pierwszą dekadę działalności ma już za sobą. Zlokalizowane w dawnym budynku Banku Rzeszy z 1906 r. (a później Narodowego Banku Polskiego) dysponuje dobrym zapleczem do prezentacji i bezpiecznego przechowywania muzealiów (np. jako magazyn wykorzystuje dawny bankowy skarbiec). Zbiory muzeum mają charakter przede wszystkim artystyczny i obejmują ceramikę oraz szkło antyczne, europejską sztukę dawną, a także polskie malarstwo i grafikę XVIII-XX wieku. Tym co wyróżnia zbiory Muzeum Uniwersyteckiego jest jedna z największych i najbardziej reprezentatywnych kolekcji prac artystów polskich działających na emigracji. W przeciągu dekady udało się, przy nielicznym zespole pracowników i współpracowników, trwale zaznaczyć obecność Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu poprzez intensywną działalność wystawienniczą, naukową, wydawniczą, dydaktyczną i popularyzatorską. Uniknięto problemu wielu muzeów uniwersyteckich, które ograniczają się do przechowywania materialnego dorobku uczelni i pełnienia funkcji zaplecza dydaktycznego. Muzeum Uniwersyteckie w Toruniu, chociażby poprzez bezpłatny wstęp i stałe godziny udostępniania zbiorów, skierowane jest przede wszystkim do odbiorców spoza uczelni, a tym samym stało się pośrednikiem między uniwersytetem a społeczeństwem.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEUM – PRZESTRZEŃ PUBLICZNA I MIEJSCE SPOŁECZNE

Przedmiotem rozważań niniejszego tekstu jest szeroki kontekst działalności społecznej skoncentrowanej wokół instytucji muzeum. Działania te to inicjowanie procedur służących budowaniu kultury pamięci i obywatelskiego poczucia odpowiedzialności za wzmocnienie roli dziedzictwa kulturowego w tworzeniu wspólnoty lokalnej, w wymiarach społeczno-kulturowym i społeczno-ekonomicznym. Tekst odnosi się do zapisu uchwały nr 6 I Kongresu Muzealników Polskich, iż należy stworzyć – w ramach programów Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – program bezpośrednio wspierający promuzealne działalności społeczne. Ważne jest też przesłanie, że zapis ten otwieranowe możliwości kreacyjne i stwórcze, oparte na uaktywnianiu partycypacyjnego potencjału instytucji kultury pamięci. Autor wskazuje tu na istotność zainaugurowania procedur Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego i innych narzędzi, których uruchomienie leży w gestii Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Rozważania uzupełnia aneks regionalny, zawierający krótkie opisy inicjatyw kulturotwórczych w powiecie ostródzkim (woj. warmińsko-mazurskie), realizowanych we wspólnotowym działaniu, nakierowanym na ujawnianie potrzeb integratywnych mieszkańców poprzez tworzenie lokalnych instytucji kultury pamięci.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
RIJKSMUSEUM W AMSTERDAMIE. HISTORYZM A (ANTY) MULTIMEDIALNOŚĆ

Artykuł omawia założenia ekspozycyjne zmodernizowanego Rijksmuseum w Amsterdmie (2003–2013). Stanowi głos polemiczny i krytyczny wobec tych założeń i sposobu ich realizacji. Najważniejszym założeniem był „powrót do źródeł” – do patriotyczno-historycznej koncepcji pierwszego Rijksmuseum autorstwa Pierre’a Cuypersa (proj. 1863, bud. 1876–1885); „nowe-stare” muzeum ma być jej kontynuacją dostosowaną do współczesnych potrzeb i założeń muzealniczych. W haśle „powrotu do historii” obserwujemy nowe, apologetyczne podejście do XIX-wiecznego historyzmu i patriotyzmu, a właściwie nacjonalizmu. Nowe Rijksmuseum ogłasza się muzeum historii narodowej jako chwały Niderlandów i Niderlandczyków (Holendrów). Rzeczywiście od początku łączyło ono w sobie profile muzeum historycznego i muzeum sztuki. Jednak ideologia ta neguje to wszystko, co stało się pomiędzy pierwszym Rijksmuseum a Nowym Rijksmuseum – długi i głęboki proces modernizacji społeczeństwa, przekształcenia paradygmatu narodowego na obywatelski, kosmopolityzacji i globalizacji. W tym kontekście Nowe Rijksmuseum jest wytworem holenderskiej prawicowej polityki kulturalnej, tworem stricte polityczno-światopoglądowym. Proklamuje dążenie do skonstruowania historii narodu, w której sztuka odgrywać ma jedną z kluczowanych ról, jako ilustracja tendencji historycznych, ale również podstawowy element holenderskiej tożsamości, „holenderskości” w ogóle. Zwłaszcza malarstwo Złotego Wieku, czasów Rembrandta i Vermeera. To powrót myślenia historiozoficznego z XIX i pocz. XX w. o tym, że zarówno Rembrandt, jak i mali mistrzowie są upostaciowieniem „holenderskiej duszy”, czy raczej duszy holenderskości. Dokumenty Rijksmuseum Wizja i Misja narzucają ekspozycji narrację historyczną, rozumianą jako opowieść o dziejach nacji holenderskiej, jej historii i jej sztuki. Dopiero drugie miejsce zajmują „aspekty” europejskiej i azjatyckiej sztuki. Treścią tej opowieści nie jest historia w jej „blaskach i cieniach”, ale wyraźnie akcentowana „gloria narodu”, gloryfikacja historii „narodowej”. Historia i sztuka Holendrów zostaje odseparowana od europejskiej a także oddzielona pojęciowo od cywilizacji azjatyckiej – dzieje kolonizacji wschodnioindyjskiej zostają wydzielone z historii Niderlandów, a historia Holandii z dziejów Azji. I zgodne jest to, niestety, z tradycyjnym, kolonialnym i pokolonialnym dyskursem, który cywilizacjom „pierwotnym”, „tubylczym”, „prymitywnym” (etc.) odmawiał historii, pozostawiając im tylko estetyczną jakość artefaktów. Wątek ekspansji kolonialnej pojawia się tylko w ekspozycji w bocznych gabinetach – Nowe Rijksmuseum jest zatem symptomem kulturowego imperializmu kolonialnego. Pogłębia to jeszcze odrębność ważnej kolekcji wystawionej w osobnym budynku – Pawilonie Azjatyckim, w którym ekspozycja nie ujawnia tego, że jego zbiory są w głównej mierze wynikiem kolonizacji w rejonie Indonezji i prób ekonomicznej kolonizacji Indochin, Chin i Japonii.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Zależność stochastyczna w aktuarialnych modelach taryfikacji a posteriori

System bonus-malus jest jedną z podstawowych metod taryfikacji a posteriori stosowanych w ubezpieczeniach komunikacyjnych. W tej metodzie klasa taryfowa ubezpieczonego zależy od jego klasy taryfowej w poprzednim roku oraz liczby szkód zgłoszonych w ciągu roku. Należy jednak zwrócić uwagę, że w praktyce ubezpieczeń komunikacyjnych proces powstania szkód jest w istocie wielowymiarowy. W niniejszej pracy został omówiony przypadek, w którym szkody powodujące odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia OC p.p.m. zostały podzielone na szkody rzeczowe oraz szkody osobowe. Zbadano zależność stochastyczną między zmiennymi losowymi reprezentującymi szkody obu rodzajów, a następnie opisano system bonus- malus, w którym kara za spowodowane szkody zależy od jej rodzaju. Wyniki analizy wskazują, że w przypadku występowania korelacji między liczbą szkód rzeczowych oraz liczbą szkód osobowych zaproponowany system pozwala na lepszą ocenę ryzyka ubezpieczeniowego.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Analiza ryzyka renty hipotecznej i odwróconego kredytu hipotecznego

Renta hipoteczna oraz odwrócony kredyt hipoteczny umożliwiają właścicie- lowi nieruchomości otrzymywanie comiesięcznego świadczenia w zamian za przekazanie nieruchomości firmie zainteresowanej jej nabyciem. Produkty te wzbudzają coraz większe zainteresowanie i stają się coraz bardziej popularne, szczególnie w obliczu starzenia się społeczeństwa polskiego i obserwowanego wzrostu przeciętnego dalszego trwania życia. Renta hipoteczna jest dostępna w Polsce od 2005 r., natomiast kredyt hipoteczny nie jest obecnie jeszcze oferowany przez żadną instytucję finansową w Polsce, choć jest produktem konkurencyjnym dla renty hipotecznej. W ogólnie dostępnych mediach podaje się jedynie informacje o ich zaletach. Nie wspomina się natomiast o wadach produktów ani o ryzyku, którym owe produkty są obarczone. Jedyną wadą, o której można przeczytać, jest to, że renta hipoteczna niesie za sobą ryzyko w przypadku bankructwa funduszu hipotecznego. Nie jest to jedyne ryzyko związane z nabyciem renty hipotecznej, jak również odwróconego kredytu hipotecznego. W obliczu zwiększającego się zainteresowania tymi produktami ryzyko jest bardzo ważnym problemem. Dlatego też w artykule podjęto się analizy ryzyka, połączonej z wywodem teoretycznym na temat ryzyka tych produktów oraz przykładami numerycznymi. Do obliczeń zastosowany jest aparat rent życiowych. Przyjęto stałą stopę procentowaną oraz funkcję czasu określoną modelem Svenssona. Do wyceny nieruchomości zastosowano tzw. metodę mieszaną, która obejmuje podejście porównawcze i metodę korygowania średniej ceny za m2 wycenianej nieruchomości.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Modelowanie struktury zależności w modelach aktuarialnych

Praca poświęcona jest modelowaniu struktury zależności. Przedstawione zostały podstawowe informacje dotyczące funkcji łączących (copula), podstawowego narzędzia wykorzystywanego do modelowania struktury zależności. Omówiono główne rodziny tych funkcji: archimedesowe i eliptyczne. W drugiej części pracy zaprezentowano przykłady modelowania zależności w wybranych zagadnieniach aktuarialnych: ubezpie-czeniach małżeńskich, procesach ryzyka oraz reasekuracji. W ubezpieczeniach małżeń-skich skupiono się na wyznaczaniu wartości aktuarialnej renty. Oprócz funkcji łączących, wykorzystane zostały łańcuchy Markowa. Natomiast w procesach ryzyka poruszono zagadnienia dotyczące teorii ruiny. Podczas omawiania reasekuracji wprowadzony został i wykorzystany zależny rozkład dwumianowy. W modelach tych rozszerzono klasyczne podejście zakładające niezależność występujących zmiennych i procesów losowych. Ponadto przedstawiono zagadnienie dotyczące symulacji wykorzystującej funkcje łączą-ce. Praca ma charakter przeglądowy.

Czasopismo: Śląski Przegląd Statystyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości