rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Konsekwencje prawne transgranicznego charakteru umowy o świadczenie usług typu cloud gaming

W niniejszym opracowaniu zostały częściowo poruszone niektóre problemy prawne związane ze świadczeniem usług z zakresu cloud gamingu. Szczególnie istotne są kwestie dotyczące wyczerpania praw autorskich oraz kierunków orzeczniczych, które mogą pojawiać się w tym zakresie w przyszłości. Orzecznictwo TSUE wydaje się obecnie stać na stanowisku, że instytucja wyczerpania zawarta w dyrektywie komputerowej nie znajdzie zastosowania w stosunku do gry komputerowej jako całości. Powyższa interpretacja może jednak w przyszłości ulec zmianie ze względu na rolę, jaką w dzisiejszym świecie odgrywają cyfrowe wersje utworów. Z punktu widzenia nie tylko dostawcy usług cloud gamingowych, ale również podmiotu praw autorskich, bardzo istotne są również stosunkowo nowe regulacje dotyczące transgranicznego przenoszenia usług online obowiązujące w Unii Europejskiej.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Gustaf Eneström (1852-1923)

Gustaf Hjalmar Eneström urodził się 5 września 1852 roku w miejscowości Nora.Jego rodzicami byli Jacob Philip Eneström i Anna Augusta Lundquist. Ojciec był właścicielem kopalni węgla. Gustaf miał starszą siostrę Emmy, której właściwe nazwisko brzmiało Emma Lovisa Eneström (1850-1936).

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Umowa faktoringu jako przykład empirycznego kształtowania się stosunków obligacyjnych w dobie konwergencji systemów prawa

Rozwój faktoringu w Europie nastąpił dopiero w późnych latach 50. XX w., później niż wykształcił się on w państwach tradycji common law. Przedstawiona w artykule geneza faktoringu potwierdza dużą ewolucję tej instytucji prawnej, której ramy prawne były (i nadal są) budowane poprzez lata praktyki. Aktualnie dominującą tendencją jest przenikanie, wręcz recypowanie, współczesnego systemu common law (prawa powszechnego) do prawa kontynentalnego. Przykładem jest właśnie włączenie do kontynentalnego prawa kontraktowego nowych typów stosunków prawnych, wykształconych w amerykańskiej praktyce gospodarczej, takich jak faktoring. Powtarzalność w obrocie transakcji faktoringowych i systematyczne ujednolicanie się praktyki zawierania transakcji faktoringowych drogą zwyczajów, a następnie jej analiza na gruncie orzecznictwa i doktryny prawa, wykształciło na odrębny typ umowy – umowę faktoringu.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Umowa pomiędzy spółką dominująca a zależną jako podstawa wywierania wpływu na spółkę zależną

Powiązania pomiędzy podmiotami w grupie zakładają możliwość i potrzebę wywierania wpływu przez spółkę dominującą (kontrolującą) na spółki zależne. Przedmiotem analizy jest możliwość wykorzystania instrumentów umownych: czy spółka dominująca może zawrzeć ze spółką zależną umowę, na podstawie której zastrzeżona dla niej zostanie kompetencja do oddziaływania decyzyjnego na spółkę zależną. Polskie prawo, w przeciwieństwie np. do niemieckiego, nie zawiera unormowania koncernowych umów o podporządkowanie. Przy braku stosownych regulacji nie jest dopuszczalne zawarcie umowy przewidującej oddziaływanie przez spółkę dominującą na spółkę zależną z konsekwencjami organizacyjnymi (ustrojowymi). Umowy takie nie mieszczą się w granicach swobody umów (wolności statutowej); niezależnie od tego umowa ze spółką dominującą nie jest właściwym instrumentem regulacyjnym odnośnie kompetencji organów spółki zależnej, gdyż jest to materia regulacji statutowej (umownej).

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Mosty królewieckie

Latem 1734 kapitulował Gdańsk oblegany przez niemal dwa lata przez wojska rosyjskie interweniujące w Polsce przeciwko królowi Stanisławowi Leszczyńskiemu. Jednym z warunków kapitulacji było (patrz Sołowjew(1960)) wysłanie do Petersburga uroczystej deputacji złożonej z najznakomitszych obywateli miasta, co nastąpiło w roku następnym. Wtedy to, według Kopielewicza (1977), burmistrz miasta, Carl Leonhard Gottlieb Ehler, spotkał się z Eulerem, przekazując mu zadanie o mostach królewieckich. O burmistrzu Gdańska wspomina również Denes König (1936), pisząc, że Ehler, sam miłośnik matematyki, słyszał o tym zadaniu od Heinricha Kühna, profesora gimnazjum akademickiego w Gdańsku. W marcu 1736 Euler pisał do Marinioniego w Wiedniu o rozwiązaniu zadania. Zamieszczony w tym liście szkic mostów jest tym, który wszyscy znamy. Pisał też o swoim rozwiązaniu do Eulera, dodając, że nie widzi ani w problemie ani w swoim rozwiązaniu niczego, co mogłoby interesować profesjonalnego matematyka.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Umowy między małżonkami dotyczące praw udziałowych w spółkach kapitałowych

Zagadnienia statusu prawnego osób pozostających w związku małżeńskim i objętych wspólnością majątkową małżeńską jako uczestników spółek handlowych, zwłaszcza kapitałowych, wywołują w praktyce obrotu prawnego wiele kontrowersji. Zarówno kodeks spółek handlowych jak i przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące reżimy majątkowe małżeńskie nie zawierają szczególnego unormowania skutków prawnych nabycia (objęcia) praw udziałowych w spółkach przez małżonków, lub przez jednego z nich, a zwłaszcza przynależności tych praw do określonego majątku małżonków – wspólnego bądź osobistego. Wobec tych osób stosowane są mają więc zastosowanie ogólne przepisy k.s.h. o obejmowaniu / nabywaniu praw wspólnika spółki (praw udziałowych). Obowiązuje również ogólna zasada ustawowego małżeńskiego reżimu majątkowego wyrażona w art. 31 § 1 k.r.o. Omawiane w artykule zagadnienie ujawnia szerszy problem, powstający na styku prawa rodzinnego oraz prawa spółek, polegający na ustaleniu relacji prawnej między umowami majątkowymi małżeńskimi a umową spółki (czy szerzej: relacji przepisów prawa spółek handlowych do prawa rodzinnego), a w konsekwencji wpływu i skuteczności postanowień intercyzy – umowy między osobami, z których jedna ma status osoby trzeciej wobec spółki – na skład osobowy spółki: organizacji prywatnoprawnej, której ustrój współkształtowany jest postanowieniami umowy spółki.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Standaryzacja umów jako przejaw publicyzacji prawa prywatnego

Zachodzące przemiany cywilizacyjne wywierają przemożny wpływ na prawo umów. Transformacje krajowego prawa prywatnego powodują przewartościowania w sferze kontynentalnej (pozytywistycznej) myśli prawniczej. Dotyczy to w szczególności konstrukcji prawnych, chroniących interesy jednostkowe. Na ten stan wpływają głównie instytucje o anglosaskim rodowodzie, które wprowadzają do kontynentalnego, w tym krajowego, prawa prywatnego pragmatyzm w postaci m.in. powszechnego już stosowania umów przez przystąpienie (w postaci regulaminów, wzorców itd.) oraz tzw. ekonomicznej analizy prawa, akcentującej efektywność ekonomiczną regulacji prawnych (ekonomizacja prawa). W praktyce oznacza to powstawanie nowej europejskiej kultury prawnej. Jej istotą jest rezygnowanie z konstrukcji formalnych i dogmatycznych na rzecz formuł pragmatycznych i elastycznych („przyleganie do rzeczywistości”) oraz wzrost znaczenia prawotwórczej roli sądów.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prace Leonharda Eulera z algebry

Dzieła Eulera (Opera Omnia, vol. VI, 1921) zawierają 24 prace sklasyfikowane na początku XX wieku jako prace z algebry. Należałoby dodać do nich jeszcze jedną pracę, mianowicie (v. Opera Omnia, ser. I, vol. 26, 46-59), poświęconą twierdzeniu nazywanemu twierdzeniem Bezouta, które dziś formułujemy następująco: jeżeli dwie krzywe algebraiczne, stopnia odpowiednio m i n, przecinają się w skończenie wielu punktach, to liczba ich przecięć nie przekracza mn. Dziś twierdzenie to zaliczylibyśmy do geometrii algebraicznej, choć dowód Eulera jest czysto algebraiczny. Euler podał pełny opis macierzy ortogonalnych w przestrzeniach euklidesowych wymiaru 3, 4, i 5 [29]. Znamienne jest to, że matematyka XVIII stulecia nie dysponowała jeszcze ani pojęciem macierzy, ani tym bardziej pojęciem przekształcenia liniowego. Ponadto Euler zajmuje się zasadniczym twierdzeniem algebry w wersji rzeczywistej, liczbami zespolonymi, rozwiązywaniem równań algebraicznych przez pierwiastniki, różnymi zagadnieniami dotyczącymi numerycznego obliczania pierwiastków wielomianu i algorytmami rozkładu funkcji wymiernych na ułamki proste.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
W kierunku ograniczonej normatywnie sankcji sędziowskiej jako proporcjonalnej reakcji na wadliwość czynności prawnych (umów) w nowoczesnym obrocie prawnym

Podstawowym celem teoretyczno-prawnych rozważań jest wskazanie kierunku modernizacji mechanizmu kontroli legalności w nowoczesnym obrocie prawnym, u podstaw którego nadal znajduje się nadal tradycyjna, dogmatyczna sankcja nieważności z mocy prawa (ex lege) skutków prawnych wadliwej czynności prawnej (umowy), tj. czynności niezgodnej z prawem lub normami moralnymi. Wobec nieproporcjonalności i nieefektywności tej sankcji w nowych warunkach jurysprudencja i legislacja trafnie kierują swoją uwagę w stronę wywodzącej się z tradycji common law ograniczonej normatywnie sankcji sędziowskiej (structured discretion) jako proporcjonalnej i elastycznej reakcji na wadliwość czynności prawnej (umowy). Ustawowa sankcja sędziowska, która stała się podstawą reformy illegality w państwach common law, znalazła też wyraz w prawie modelowym UE (PECL, DCFR), a także – wpłynęła na projektowaną przez polską Komisję Kodyfikacji Prawa Cywilnego konstrukcję sankcji wadliwości czynności prawnych (umów) w nowym kodeksie cywilnym.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prace z teorii Galois przemyskiego nauczyciela Klemensa Hlibowickiego (1875-1907)

Artykuł ten opowiada między innymi o pracach matematyków narodowości ukraińskiej, wydrukowanych w czasopiśmie Stowarzyszenia naukowego imienia Szewczenki, które działało na terenach Państwa Austro-Węgierskiego, a później Polski w latach 1872-1939. W 1893 roku we Lwowie rozpoczęto wydawanie czasopisma Zapiski Stowarzyszenia naukowego imienia Szewczenki (dalej krótko Zapiski). Było to pierwsze czasopismo naukowe w języku ukraińskim. Na terytorium państwa rosyjskiego do 1917 roku używanie publicznie języka ukraińskiego było zabronione. Szczególnie zabronione było drukowanie książek, czasopism i gazet w języku ukraińskim.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Szeregi w pracach Eulera

Leonard Euler urodził się 15 kwietnia 1707 roku w Bazylei. W latach 1720-1723 odbył studia teologiczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Bazylei. Odnotujmy, że rozpoczynając studia miał zaledwie 13 lat! Dodatkowo studiował też matematykę i mechanikę pod kierunkiem Johana Bernoulliego. W 1725 roku napisał swoją pierwszą pracę naukową (miał wtedy tylko 18 lat).Omawianie szeregów w pracach Eulera rozbijemy na 4 części, a słynny rezultat o sumie odwrotności kwadratów wraz z uogólnieniami przedstawimy w części piątej.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Bolesław Wiewióra – pionier powojennej polskiej nauki o uznaniu nabytków terytorialnych

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, dlaczego książce Bolesława Wiewióry Uznanie nabytków terytorialnych w prawie międzynarodowym nie udało się zdobyć szerszego rozgłosu poza granicami Polski mimo wysokiego poziomu naukowego, nie ustępującego analogicznym monografiom zagranicznym publikowanym w tamtym czasie. Autor analizuje życiorys Bolesława Wiewióry, jego dorobek naukowy oraz osiągnięcia w zakresie nauki o uznaniu nabytków terytorialnych, w tym ich wartość dla polskiej doktryny prawa międzynarodowego.

Czasopismo: Studia Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Jan Śniadecki (1756 -1830) – uczony, mąż stanu, patriota

W roku 2006, 29 sierpnia, minęła dwustu pięćdziesiąta rocznica urodzin JanaŚniadeckiego, wybitnej postaci polskiego Oświecenia, uczonego, męża stanu i patrioty.Warto więc z tej okazji przypomnieć tę ważną postać dla polskiej nauki i kultury.Rocznica Śniadeckiego nie pozostała niezauważona. W Żninie, miejscu urodzin braciŚniadeckich, na przełomie sierpnia i września 2006 roku odbyły się uroczystościjubileuszowe. Ich kulminacją była sesja popularnonaukowa w dniu 9 września. Jejwynikiem jest publikacja [15].

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Józefa Hoene-Wrońskiego projekt reformy matematyki

Rzeczywistość życia splata się u Hoene-Wrońskiego nierozdzielnie z wydarzeniami symbolicznymi, wprowadzającymi wymiar metafizyczny, profetyczny i mistyczny oraz …komiczny i groteskowy. Pierwszym istotnym wydarzeniem, w tym ciągu intrygujących wydarzeń jest ucieczka w wieku 16 lat z domu, w celu wstąpienia do wojska (jest to rok 1792 – urodził się więc już po pierwszym rozbiorze Polski i wzrastał w czasie nieskutecznych prób uratowania niepodległości Ojczyzny). Dla zmylenia poszukiwań przyjmuje młody Józef nazwisko Wroński. Przyłącza się do insurekcji kościuszkowskiej i szybko awansuje do stopnia porucznika. Po klęsce pod Maciejowicami dostaje się do rosyjskiej niewoli i zaraz przechodzi na stronę wroga. Fortyfikacje Warszawy, które wcześniej przygotowywał do obrony przed wojskami rosyjskimi, teraz zdobywa. Po śmierci ojca i otrzymaniu spadku składa dymisję i występuje z wojska. Postanawia poświęcić się nauce. Chce studiować u Kanta w Królewcu, jednak, z powodu zaawansowanej starości filozofa, udaje się na studia do Halle i Getyngi. Następnie, po krótkim pobycie w Anglii, przyjeżdża do Francji i wstępuje do Legionów Dąbrowskiego. Jednak po przyjeździedo Marsylii rozstaje się z Legionami i definitywnie poświęca się pracy naukowej. Pisze pierwsze prace naukowe m. in. Krytykę czystego rozumu1, w której polemizuje z filozofią Kanta.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Kilka uwag o filozofii matematyki w Polsce przedwojennej

W XIX wieku nie było w Polsce znaczących prac na temat logiki i filozofii matematyki. Można tu wspomnieć jedynie o Józefie Marii Hoene-Wrońskim (1776–1853), ale jego pomysły nie znalazły uznania i kontynuatorów. Powodem tego była przede wszystkim niejasność jego prac i nieścisły język, jakim były napisane, jak również podporządkowanie matematyki mętnym w istocie ideom filozoficznym

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Matematycy Politechniki Lwowskiej, cz. II

W pierwszym okresie swego istnienia lwowska uczelnia techniczna działała podnazwą AkademiaTechniczna we Lwowie. Działalność matematyków z tamtego okresu(1844-1877) została przedstawiona w artykule [17]. Część druga została opracowanana podstawie cytowanej literatury, a także ustnych przekazów nieżyjących już przedwojennych asystentów Politechniki, Stanisława Leji i Kazimierza Szałajki.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Początki akademickiego ośrodka matematycznego na Górnym Śląsku

Ziemia Śląska, tak jak każda inna, rodzi talenty matematyczne. Jednak dopiero dobra edukacja pozwala im się rozwijać. Niestety, ubiegłe wieki nie sprzyjały głębszej edukacji na Górnym Śląsku, a brak własnej Alma Mater utrudniał zdobywanie wiedzy. Rodzili się na Śląsku utalentowani matematycy, którzy chcąc kontynuować matematyczną edukację musieli udać się do miast uniwersyteckich, często odległych od rodzinnej ziemi, do Wrocławia, Warszawy, Getyngi, Królewca, Krakowa. Wymieńmy kilka nazwisk znanych w świecie matematyków, którzy pochodzą z terenu będącego przedmiotem naszego zainteresowania.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Początki geometrii różniczkowej w Polsce

Współczesna geometria różniczkowa jest dziedziną niezwykle rozbudowaną i dzieli się na wiele różnych poddziedzin. Jej rezultaty znalazły ważne zastosowania w innych działach matematyki. Trudno sobie wyobrazić ogólną teorię względności bez przestrzeni pseudoriemannowskich i współczesną kosmologię bez geometrycznych modeli wszechświata. Również klasyczna mechanika przyjęła elegancką postać w języku teorii rozmaitości symplektycznych. Zaskakujące rezultaty Donaldsona o niewygładzalnych strukturachna R^4 możliwe były do uzyskania dzięki teorii Yanga-Millsa, której równania przejrzyście można sformułować się w języku obiektów geometrycznych. A są to tylko może najbardziej spektakularne przykłady wykorzystania geometrii różniczkowej.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Pół wieku geometrii intuitywnej

Elementy Euklidesa wywarły przemożny wpływ na matematykę, w szczególności na geometrię. Przez długie wieki przedmiotem zainteresowań i badań w zakresie geometrii były figury prostoliniowe i koła, mimo iż w niecałe pół wieku po Elementach Apoloniusz z Pergi w kilku księgach κονικα opisał własności stożkowych, a przy końcuIII w. p.n.e. Archimedes rozważał spirale. Arabscy kontynuatorzy w zakresie geometrii wnieśli niewiele znaczącego1 i dopiero w XVII w. rozbudziły się nieelementarne zainteresowania geometryczne.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Stromata Brosciana

Niniejszy tekst jest skróconą wersją referatu autora. 1 Zawiera on informacje, obserwacje i uwagi, wybrane z materiału przygotowywanego do przedstawienia w obszernej publikacji pod prowizorycznie w tej chwili zamyślanym tytułem: Jan Brożek, matematyk krakowski, na tle epoki. Tytuł zaś tu przyjęty nawiązuje jawnie do tytułu znanej książki Ludwika Antoniego Birkenmajera, Stromata Copernicana (z podtytułem – Studja, poszukiwania i materiały biograficzne) wydanego w Krakowie w roku 1924 (por.[8]). Taki bowiem właśnie charakter, studyjny przede wszystkim, ma niniejszy tekst, a zaczerpnięciepomysłu na tytuł z najlepszego wzorca nie będzie może poczytane autorowi za zuchwałość. Kolekcja prezentowanych tu „rozmaitości” jest bardzo niejednorodna i oprócz rzeczy w miarę ważnych zawiera też drobiazgi, ciekawostki i komentarze wychodzące poza sprawy, które zaliczyć należy do matematyki, czy też historii matematyki. Matematyka – jako „przedmiot wykładu”, omawiana explicite – jest tu zresztą „w mniejszości”

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Teoria liczb w pracach Lejeune Dirichleta

Piotr Gustaw Lejeune Dirichlet (poprawna wymowa: Dirikle) urodził się w 1805 roku w rodzinie emigrantów francuskich w Düren, w Nadrenii. W latach 1822-1827 żył w Paryżu jako nauczyciel domowy. W 1827 r. został z rekomendacji Humboldta docentem we Wrocławiu na podstawie rozprawy habilitacyjnej [2]. W 1829 roku przeniósł się na stanowisko profesora nadzwyczajnego w Berlinie, gdzie w 1839 r. został profesorem zwyczajnym. W 1855 r. został zaproszony jako następca Gaussa do Getyngi, gdzie zmarł w 1859 r.

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Wykłady profesorów Stanisława Zaremby i Kazimierza Żorawskiego w świetle notatek Antoniego Birkenmajera

Oryginalnie naszym celem, który doprowadził do powstania tego artykułu, była chęć przedstawienia stanu nauczania matematyki w wyższych uczelniach Lwowa i Krakowa na przełomie XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem teorii funkcji analitycznych. W omawianym okresie katedrę profesora matematyki w C.K. Uniwersytecie im. Cesarza Franciszka I we Lwowie zajmował Józef kniaź Puzyna (1856-1919), natomiast profesorami matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie byli Stanisław Zaremba (1863-1942) i Kazimierz Żorawski (1866-1953).

Czasopismo: Antiquitates Mathematicae
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: matematyka
Małżeństwa mieszkańców katolickiej parafii Mosty koło Jabłonkowa w „długim wieku XIX”

Głównym celem artykułu jest przedstawienie kwestii związanych z zawieraniem małżeństw w katolickiej parafii w Mostach koło Jabłonkowa w XIX wieku. W tekście omówiono liczbę zawieranych małżeństw oraz ich okoliczności, wpływ sytuacji społecznej i gospodarczej na liczbę małżeństw w latach 1791-1910. Punkt wyjścia dla rozważań stanowią badania metryk ślubnych. Ważnym celem opracowania jest wykazanie przydatności analizy demograficznej dla wyjaśnienia przyczyn i konsekwencji przemian demograficznych w kontekście postępującego procesu industrializacji.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Między agonem a antagonizmem. Chorwackie koncepcje idei polityki

Celem artykułu jest zaprezentowanie idei polityki rozwijającej się w nowoczesnym ujęciu od czasów oświecenia w kontekście pojęć agonizmu i antagonizmu w ujęciu belgijskiej filozofki Chantal Mouffe. Za materiał badawczy posłuży chorwackie piśmiennictwo polityczne (głównie z XIX i XX wieku), będące polem, na którym autorzy rozwijali rodzime wersje dominujących koncepcji polityki, wskazując jej cel, zakres i rolę społeczną w odniesieniu do lokalnych uwarunkowań. Prześledzenie zmian zachodzących w obrębie idei polityki pozwoli zademonstrować, w jaki sposób na chorwackim gruncie rozwijała się idea agonistyki i agonu politycznego.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Tak samo, tylko lepiej? Jana Křesadly potyczki literackie

„Odkryta” dla szerszego grona czytelników dopiero po 1989 roku twórczość literacka Jana Křesadly od początku budziła kontrowersje wśród czytelników i recenzentów, sam pisarz zaś traktowany był jako typowy outsider, ktoś, kto świadomie skazuje się na wegetację na peryferiach czeskiej kultury współczesnej. Na sytuację tę Křesadlo reagował, nieustannie wdając się w spory i polemiki z innymi prozaikami, używając do tego postmodernistycznych strategii narracyjnych bazujących na eksponowaniu intertekstualnego i autotelicznego charakteru literackiej reprezentacji oraz dążąc do parodystycznego ośmieszenia pisarskiej maniery swych adwersarzy (przede wszystkim Milana Kundery). Obszerne fragmenty jego dzieł odczytywać też można w kategoriach „powieści z kluczem”. Nie sposób jednak oprzeć się wrażeniu, że eksponowana w jego pisarstwie zależność od bardziej cenionych (w opinii powszechnej) autorów wypływa z opisywanego przez Harolda Blooma „lęku przed wpływem” i ze zrodzonej stąd potrzeby uwolnienia się od zbyt silnie narzucających się wzorców.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Poziom katecholamin w ślinie podczas stresu egzaminacyjnego i wysiłku poznawczego

By ustalić przydatność katecholamin w ślinie do badania stresu, pobrano próbki od 30 studentów przed egzaminem oraz w dniu pozbawionym stresorów. Następnie aby zbadać wpływ wysiłku poznawczego na poziomy katecholamin, przebadano 31 ochotników, którzy uczestniczyli w dwóch spotkaniach poświęconych realizacji różnych testów poznawczych. Za pomocą HPLC-ED zmierzono poziomy noradrenaliny, dopaminy i adrenaliny w ślinie. W grupie przed egzaminem zaobserwowano wyłącznie obniżony poziom dopaminy w porównaniu do dnia nieobciążonego stresorami.
W drugiej grupie wysiłek poznawczy wywołał podwyższenie poziomów wszystkich trzech katecholamin. Zważywszy na niejednoznaczne wyniki z dotychczasowych badań wydaje się, iż adrenalina i noradrenalina w ślinie mogą być stosowane jako markery aktywności współczulnej w badaniach psychologicznych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia