rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Społeczno-ekonomiczne przesłanki integracji Czarnogóry z Unią Europejską

The subject of the analysis conducted in the article is the current social and economic situation of Montenegro – one of the candidate countries for the membership of the European Union. The research problem -is important due to the fact, that the Balkan countries are an enclave surrounded on all sides by the EU Member States. On the other hand, EU Member States have awareness of the increasingly visible influence of Russia, China or Turkey in this region, which in the future may threaten the EU’s policy of stabilisation and democratisation of the region, as well as reduce the sense of security in European societies. The article aims to determine the premises that will indicate the opportunities and threats to further socio-economic development of Montenegro and its proper economic prosperity, which can lead to accession in 2025. The future of accession to the EU depends on the fulfillment of socio-economic criteria, which were partly achieved as a result of the first stage of the country’s transformation process. Montenegro can also use the experience of the past – gained as a federal state – in this process, however, on the other hand, the quality of integration with Serbia will not be a valuable experience for entering the structures of the community with great economic, social and organisational potential. Przedmiotem analizy w artykule jest aktualna sytuacja społeczna i gospodarcza Czarnogóry – jednego z państw kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej. Aktualność problematyki wynika, z jednej strony, z faktu, że kraje bałkańskie stanowią enklawę otoczoną ze wszystkich stron krajami członkowskimi UE. Z drugiej strony, państwa członkowskie UE są świadome coraz bardziej widocznych wpływów Rosji, Chin czy Turcji w tym regionie, które w przyszłości mogą zagrozić prowadzonej przez UE polityce stabilizacji i demokratyzacji regionu, a także obniżają poczucie bezpieczeństwa w społeczeństwach europejskich. Artykuł ma na celu określenie przesłanek, które pozwolą wskazać szanse i zagrożenia dla dalszego rozwoju społeczno-gospodarczego Czarnogóry i uzyskania przez nią odpowiedniej koniunktury. Powinno to doprowadzić do uzyskania akcesji w 2025 roku. Przyszłość akcesji do UE uwarunkowana jest spełnieniem kryteriów społeczno-ekonomicznych, które częściowo zostały osiągnięte w wyniku przeprowadzonego pierwszego etapu procesu transformacji kraju. Czarnogóra może w tym procesie wykorzystać także doświadczenia z przeszłości, które zdobyła jako państwo federacyjne, jednak z drugiej strony jakość integracji z Serbią nie będzie tutaj wartościowym doświadczeniem dla wchodzenia do struktur wspólnoty o wielkim potencjale gospodarczym, społecznym i organizacyjnym.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Mechanizm judycyzacji polityki Unii Europejskiej a zjawisko partycypacji publicznej w Polsce

This article is the result of a study concerned with the question of whether the “politics judicialisation phenomenon”, present within the EU, can also be found in the Polish system of creating public policies by non-state actors. The analysis conducted allows to observe that Polish entities show interest in using this tool. However, they have insufficient substantive preparation to make full use of this kind of rights. In the Polish conditions it is difficult to put it in practice because, unlike in common law countries, Poland has no established practice of judicial law-making and, further, using court adjudications to influence public decision-making. It is also connected with the still limited knowledge of Polish entities about the EU and its procedures. The conclusions are made on the basis of, among others, a qualitative analysis of all plaints filed directly by Polish non-state actors to the EU judiciary in the years 2004-2013 and a quantitative analysis of prejudicial questions originating in Poland. Niniejszy artykuł prezentuje wynik badania, którego głównym celem była odpowiedź na pytanie: czy zjawisko judycyzacji polityki występujące w ramach UE może być wykorzystywane także i na płaszczyźnie rodzimego systemu kreowania polityk publicznych przez podmioty niepubliczne? Przeprowadzona analiza pozwala zauważyć, iż polskie podmioty wykazują chęć do posługiwania się tym właśnie narzędziem. Nie są jednak w pełni przygotowane merytorycznie do czerpania z tego rodzaju posiadanych uprawnień. W polskich warunkach zastosowanie judycyzacji jest o tyle trudne albowiem nie ma tu, jak chociażby w krajach common law, utrwalonej praktyki sądowego kreowania prawa, ale też i – w dalszej kolejności – wykorzystywania rozstrzygnięć sądowych do wpływania na kreowanie decyzji publicznych. Nakłada się to również na wciąż niewielką wiedzę polskich podmiotów o UE i zasadach jej działania. Wyciągane i prezentowane w artykule wnioski oparte są m.in. na jakościowej ocenie wszystkich skarg składanych bezpośrednio przez polskie podmioty niepubliczne do pionu sądowego UE w latach 2004–13, a także ocenie liczby pytań prejudycjalnych kierowanych z Polski przypisanych do poszczególnych kategorii spraw.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Znaczenie kompetencji językowych na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej

The aim of this article is an attempt to answer the question to what extent language skills improve the economic development of businesses operating in the EU internal market and the employability of the EU citizens. The results of research and analyses, as well as case studies indicate the growing economic importance of multilingualism. Language skills have a significant impact on the development of business activity / enterprise as well as obtaining satisfactory employment and developing one’s career in the internal market, and language barrier impede or preclude development of a business activity or career. The analyses also highlight a large gap between the awareness of the EU citizens about the importance of foreign languages and growing demand in the EU market for high linguistic competences and the actual indicators of language skills of the EU citizens. Appropriate actions aimed at full exploitation of the EU multilingualism should be undertaken mainly by the EU institutions and member states. Celem niniejszego artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie w jakim stopniu umiejętności językowe wpływają na rozwój gospodarczy przedsiębiorstw działających na unijnym rynku wewnętrznym oraz na zatrudnialność obywateli Unii Europejskiej. Wyniki badań i analiz oraz studia przypadków wskazują na rosnącą rolę gospodarczego znaczenia wielojęzyczności. Umiejętności językowe mają duży wpływ na rozwijanie działalności gospodarczej/przedsiębiorstwa oraz uzyskanie zadowalającego zatrudnienia i rozwijanie kariery zawodowej, a bariery językowe utrudniają lub uniemożliwiają rozwijanie działalności lub kariery. Analizy wskazują także na duży rozdźwięk pomiędzy świadomością obywateli UE co do znaczenia znajomości języków obcych i rosnącym popytem rynku UE na wysokie kompetencje językowe a rzeczywistymi wskaźnikami umiejętności językowych obywateli UE. W związku z powyższym konieczne są działania uelastyczniające rynek pracy i umożliwiające pełne korzystanie z unijnej wielojęzyczności. Szczególną rolę w tym zakresie mają do odegrania instytucje unijne oraz państwa członkowskie.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wielopoziomowy konstytucjonalizm Unii Europejskiej a stosowanie praw podstawowych

The aim of the article is to analyse the application of fundamental rights in the complex political and legal system of the European Union, which can be described as a multilevel constitutionalism. Because the standards of individual protection are created both at the level of national constitutions as well as at the supranational, EU level, it is possible that individual fundamental rights will be understood differently in the Member States. The article tries to answer the question how to solve such an interpretation conflict. A way out is suggested in the form of the need to conduct a constitutional dialogue on the understanding of fundamental rights. The conditions necessary to conduct such a dialogue are also identified. It will lead to achieving the European constitutional consensus. The article puts forward a thesis that the development of a European consensus as to the understanding of fundamental rights leads irrevocably to the formation of a European constitutional identity. Celem artykułu jest analiza sposobu stosowania praw podstawowych w złożonym systemie polityczno-prawnym Unii Europejskiej, który można określić jako wielopoziomowy konstytucjonalizm. Standardy ochrony jednostki są kreowane zarówno na poziomie konstytucji narodowych, jak i na poziomie ponadnarodowym, unijnym, dlatego możliwa jest sytuacja, gdy poszczególne prawa podstawowe będą odmiennie rozumiane w państwach członkowskich. Możliwa jest także kolizja rozumienia narodowego prawa podstawowego z jego ujmowaniem na poziomie UE. Autor artykułu stara się odpowiedzieć na pytanie, jak rozwiązywać taki konflikt interpretacyjny. Zwraca uwagę na konieczność prowadzenia dialogu konstytucyjnego dotyczącego rozumienia praw podstawowych. Wskazuje także, jakie warunki są niezbędne do prowadzenia dialogu, który będzie sprzyjać osiąganiu europejskiego konsensusu konstytucyjnego. W artykule stawiana jest teza, że wypracowywanie konsensusu europejskiego co do rozumienia praw podstawowych prowadzi nieodwołalnie do kształtowania się europejskiej tożsamości konstytucyjnej, odmiennej od tożsamości konstytucyjnych państw członkowskich.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Życie z pasją, czyli jak odkryć pracę, która się nie nudzi

Celem tego eseju jest uświadomienie, jak ważnym aspektem jest odnalezienie pasji w wykonywanej przez nas pracy. Przedstawia interesującą ścieżkę kariery, jaką może być praca w instytucjach unijnych. Esej może być inspiracją do podjęcia takiej formy zatrudnienia. Dane wykorzystane w eseju zostały opracowane na podstawie rozmowy przeprowadzonej z urzędnikiem unijnym. The aim of this essay is to promote the importance of work with passion. It describes an interesting alternative that can be taken thanks to the EU institutions. The essay also contains information about the benefits of such employment. Essay is based on the interview with the EU official

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zastosowanie analizy sieci społecznych w badaniach elit parlamentarnych (na przykładzie eurodeputowanych z Polski).

The purpose of this article is to present the possibilities of using social network analysis (SNA) in the study of the European Parliament elite. This study focuses on organisational connections between Polish members of the European Parliament (seventh term). Official organisational relationships of Polish MEPs include common membership in: political groups, authorities of parliamentary committees and delegations, Parliament’s Bureau, Conference of Presidents, Conference of Committee (and Delegation) Chairs. UCInet and Netdraw programmes were used to calculate SNA’s basic measures and to prepare graphical presentation of relational network created by the Polish MEPs. On this basis main characteristics of the network were presented and MEPs who had the best network locations were distinguished. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania analizy sieci społecznych (SNA) do badań elit Parlamentu Europejskiego. Badanie koncentruje się na analizie organizacyjnych powiązań polskich eurodeputowanych siódmej kadencji. Za takie związki uznano: wspólną przynależność do grup politycznych, kierownictwa komisji i delegacji parlamentarnych, Prezydium PE, Konferencji Przewodniczących, Konferencji Przewodniczących Komisji (Delegacji). Do sporządzenia obliczeń podstawowych miar SNA oraz przygotowania prezentacji graficznych wykorzystano programy UCInet i Netdraw. Opierając się na wyliczeniach przedstawiono podstawowe właściwości tej struktury oraz wyróżniono eurodeputowanych, którzy posiadali najlepsze położenie w sieci.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
O (nie)rzetelności inkwizycyjnego procesu karnego w świetle prawa europejskiego

The article deals with one of the elementary principles of the criminal trial – reliability of the trial – in conventional and constitutional terms. The author analyses the concept of fair trial and details the most important elements. Then she considers whether the currently existing model of the criminal trial in Poland, rich in inquisitional institutions, is compatible with the principle of a fair trial. She analyses the norms of the Code of Criminal Procedure, compares these regulations with principles of impartiality, objectivity and equality of procedural parties that are part of the concept of a fair trial. Artykuł dotyczy jednej z elementarnych zasad procesu karnego – rzetelności procesu – w ujęciu konwencyjnym i konstytucyjnym. Autorka analizuje pojęcie fair trial, zarówno sensu stricto, jak i sensu largo, wyszczególniając jego najistotniejsze elementy. Następnie rozważa, czy obecnie funkcjonujący w Polsce model procesu karnego, bogaty w instytucje o charakterze inkwizycyjnym, nie stoi w sprzeczności z zasadą rzetelnego procesu. Aby udzielić odpowiedzi na stawiane przez siebie pytania, analizuje normy Kodeksu postępowania karnego, zestawiając je w szczególności z zasadami bezstronności, obiektywizmu oraz równości stron procesowych, stanowiącymi części składowe pojęcia rzetelnego procesu.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Współpraca eurodeputowanych w ramach grupy politycznej Europejskich Konserwatystów i Reformatorów

The aim of the article is to investigate a cooperation between the Members of the European Parliament in the European Conservatives and Reformist Group. ECR Group was formed in the European Parliament in 2009 and the biggest parties in ECR are the British Conservative Party and Polish Law and Justice. United Kingdom will leave the European Union and the question is whether the ECR group is enough institutionalised to survive after Brexit? The Author of the article uses the analysis of the scholar literature, reports and ECR’s political programs, and tries to find answers to the following research questions: how did the conservative parties cooperate within the ECR? What is the internal structure of the ECR group? What positions were held by ECR in the European Parliament? Artykuł został poświęcony grupie Europejskich Konserwatystów i Reformatorów, działającej w Parlamencie Europejskim od 2009 r. Jedną z dominujących partii w grupie EKR jest brytyjska Partia Konserwatywna oraz polska partia Prawo i Sprawiedliwość. W związku z wyjściem Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej powstaje pytanie, czy grupa jest na tyle zinstytucjonalizowana, żeby przetrwała po opuszczeniu jej przez torysów? Korzystając z literatury przedmiotu, a także raportów i sprawozdań, przygotowanych przez Parlament Europejski, autorka stara się znaleźć odpowiedzi na następujące pytania badawcze: jak doszło do nawiązania współpracy partii konserwatystów w ramach EKR? Jak wygląda wewnętrzna organizacja grupy EKR? Jakie funkcje sprawowali przedstawiciele EKR w Parlamencie Europejskim?

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Głupota, amoralność i regres społeczny – czyli o ochronie praw zwierząt w Polsce w stosunku do innych państw Unii Europejskiej

The paper concerns the protection of animal rights in Poland, at the level of legal provisions and application of norms. The author puts forward a thesis according to which the development of animal protection in Poland is weak and retarded in relation to the majority of European Union countries. For this purpose, the author compares selected regulations from Polish law to the legislation of other European countries. Finally, the author answers the question if animal safety and protection in Poland can be characterised by the words “stupidity, immorality and social regression”. Esej dotyczy ochrony praw zwierząt w Polsce, zarówno na poziomie przepisów prawnych, jak i w zakresie ich stosowania. Autorka stawia tezę, zgodnie z którą rozwój ochrony zwierząt w Polsce jest nikły i uwsteczniony w stosunku do większości krajów Unii Europejskiej. W tymże celu autorka porównuje wybrane regulacje z prawa polskiego do prawodawstwa innych państw europejskich. Na koniec autorka odpowiada na pytanie, czy bezpieczeństwo i ochronę zwierząt w Polsce można scharakteryzować słowami „głupota, amoralność i regres społeczny”.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Nauka o polityce w świetle Ustawy 2.0 i aktów wykonawczych

The article aims to analyze changes in public (administrative) law, including the introduction of a new act of law (the so-called “Law 2.0”) on higher education and science in 2018 in Poland. Together with the accompanying introductory law and executive acts, Law 2.0 established not only a new legal regime, but also forced institutional changes, that will be analysed in the second part of this article. In addition to the analysis, the article is also presents author’s conclusions de lege lata and de lege ferenda. Artykuł ma na celu dokonanie analizy zmian prawa publicznego (administracyjnego) polegających na wprowadzeniu nowej ustawy (tzw. Ustawy 2.0) o szkolnictwie wyższym i nauce w 2018 roku w Polsce. Wraz z towarzyszącymi jej: ustawą wprowadzającą oraz aktami wykonawczymi, Ustawa 2.0 ustanowiła nie tylko nowy reżim prawny, ale też wymusiła zmiany instytucjonalne, które zostały poddane analizie w drugiej części niniejszego artykułu. Prócz analizy artykuł jest również prezentacją autorskich wniosków de lege lata oraz de lege ferenda.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Znaczenie unijnego systemu wjazdu/wyjazdu dla wzmocnienia bezpieczeństwa i skutecznego zarządzania granicami zewnętrznymi

The European Union strives for modern and effective border management through the use of the new technologies. This study concerns the adopted on 30 November 2017 EU Entry/Exit System. This system, which is expected to become fully operational by 2020, should contribute to the acceleration of border controls at the external borders of the Schengen area and increase the freedom of movement while enhancing the Union’s internal security. In addition, it is currently replacing the existing system of manual stamping of passports and will register electronic data on entries/exits (and information on refusal of entry) of third-country nationals who have been granted a short-term stay in the Schengen area. Unia Europejska dąży do skutecznego zarządzania granicami dzięki wykorzystywaniu najnowocześniejszych technologii. Niniejsze opracowanie dotyczy przyjętego 30 listopada 2017 roku unijnego systemu wjazdu i wyjazdu. System, który stanie się w pełni operacyjny do 2020 roku, powinien przyczynić się do przyspieszenia kontroli granicznych na granicach zewnętrznych strefy Schengen i zwiększyć swobodę przemieszczania, przy jednoczesnej poprawie poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego Unii. Ponadto zastępuje obecnie istniejący system ręcznego umieszczania odcisków pieczęci w paszportach i będzie rejestrował w formie elektronicznej dane dotyczące wjazdów/wyjazdów (oraz informacje o odmowie wjazdu) obywateli państw trzecich, mających zezwolenie na pobyt krótkoterminowy w strefie Schengen.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Inicjatywa ludowa na przykładzie wybranych państw europejskich

Niniejsza publikacja koncentruje się na instrumencie demokracji bezpośredniej, jakim jest inicjatywa ludowa. W pierwszej części artykułu ukazano podstawowe rodzaje inicjatyw ludowych oraz wyjaśniono najważniejsze zasady ich stosowania. W części drugiej zaprezentowano praktyczne wykorzystanie inicjatywy ludowej na przykładzie trzech państw europejskich: Szwajcarii – państwa o najdłuższej tradycji korzystania z demokracji bezpośredniej, Włoch – państwa posiadającego najwięcej form inicjatywy ludowej i Polski – państwa tzw. nowej demokracji. Zostały ukazane podstawowe rodzaje inicjatyw obywatelskich, stosowanych w wymienionych krajach oraz dane dotyczące liczby składanych projektów ustawodawczych. Głównym celem artykułu jest skompilowanie dostępnej wiedzy na temat inicjatywy obywatelskiej, gdyż brakuje polskojęzycznej literatury na ten temat. Zgromadzone informacje i dane statystyczne zarówno ze źródeł polskich, jak i zagranicznych mają stworzyć możliwie pełny obraz inicjatywy obywatelskiej jako jednego z istotnych instrumentów demokracji bezpośredniej. The present publication concentrates on the instrument of direct democracy, namely popular initiative. The fi rst part of the article presents fundamental types of popular initiatives and explains the most signifi cant rules of their adaptation. The second part presents practical use of popular initiative on the example of three European countries: Switzerland – the country which has the longest history of direct democracy, Italy – the country which has the largest number of popular initiatives forms, and Poland – the country of a so-called new democracy. Moreover, this part shows basic types of citizens’ initiatives used in the given countries and the data regarding numbers of legislative bills introduced. Since there is no Polish literature regarding the subject, the main goal of the article is to compile the available knowledge on civic initiative. The collected information and statistics coming both from Polish and foreign sources attempt to create a possibly complete image of popular initiative as one of signifi cant instruments of direct democracy.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Kreacja strategicznej pozycji Europy. Polityczne aspekty integracji gospodarczej i walutowej w procesie tworzenia Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej

W artykule wskazuje się i omawia główne czynniki polityczne i gospodarcze, które miały wpływ na uruchomienie procesów integracji gospodarczej i walutowej w EWG. Pokazuje, że po pierwsze utworzenie podstaw UGW w postaci Europejskiego systemu walutowego było krokiem w celu przełamania ogólnego impasu w integracji europejskiej spowodowanego pierwszym kryzysem naftowym w 1973 r. Po drugie pierwowzór UGW według Pierre’a Wernera stanowił ważny mechanizm antykryzysowy w EWG w latach 70. XX wieku.

Czasopismo: Przegląd Europejski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne