rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Obraz Polaków w szkoleniu światopoglądowym niemieckiej Policji Porządkowej w Generalnym Gubernatorstwie (1939–1945)

Artykuł dotyczy negatywnego i zgodnego z linią propagandy III Rzeszy obrazu Polaków, który był kreowany w szkoleniu światopoglądowym niemieckiej Policji Porządkowej w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945. Odwoływano się w nim do zakorzenionych w Niemczech pejoratywnych stereotypów, dehumanizując ludność okupowanego kraju, co nie pozostawało bez wpływu na postawy i zachowania funkcjonariuszy niemieckiej Policji Porządkowej. 

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Problem rozgraniczenia Sowietów z Finlandią, 1917–1922

Studium dotyczy jednego z ważnych epizodów rozpadu Imperium Rosyjskiego. Analizie poddano zmiany w polityce bolszewików wobec Finlandii, działania będące ich następstwem – od początkowego uznania niepodległości byłego Wielkiego Księstwa Finlandzkiego, przez próby objęcia go rewolucyjną „bratnią pomocą”, po traktat pokojowy wymuszony sytuacją po klęsce wojennej z Polską i załamaniu się koncepcji „przerastania rewolucji”.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Znaczenie munduru polskiego żołnierza w kultywowaniu tradycji i patriotyzmu wśród Polonii kanadyjskiej

Przez ponad sto lat głównym nośnikiem patriotyzmu wśród Polonii kanadyjskiej, obok polskiego kościoła, szkoły czy chóru, był mundur polskiego żołnierza. Czynnik ten niesłusznie był niedoceniany w badaniach nad Polonią kanadyjską. Kanada stanowiła ośrodek rekrutacyjny i treningowy dla Błękitnej Armii oraz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, odgrywających także olbrzymią rolę w promocji spraw polskich w Ameryce oraz wzmacniających uczucia patriotyczne Polonii. Po 1945 r. Kanada stała się bezpieczną przystanią dla tysięcy polskich żołnierzy niemogących powrócić do opanowanej przez komunistów Polski. Mundur i sztandar są nieodłącznym elementem, często najważniejszym, obchodzonych w Kanadzie polskich świąt narodowych i uroczystości patriotycznych. 

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obchody świąt państwowych i rocznic narodowych w działalności Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych

Artykuł dotyczy działalności Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Stanach Zjednoczonych, którzy będąc antykomunistami, manifestowali swoje przywiązanie do idei niepodległości Polski poprzez organizację uroczystych obchodów świąt państwowych i rocznic narodowych. Ta forma aktywności pozwalała im wyrażać swój sprzeciw wobec systemu politycznemu w PRL. Odtworzenie obrazu tejże aktywności członków SPK możliwe było przede wszystkim dzięki relacjom kombatanckim drukowanym w kwartalniku organizacyjnym SPK „Kombatant w Ameryce” i prasie polonijnej w Ameryce.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Profesor Wacław Komarnicki, poseł na sejm RP, jeniec obozu w Kozielsku, ocalony

Artykuł ukazuje sylwetkę prof. Wacława Komarnickiego, posła na sejm II RP, jednego z najwybitniejszych polskich prawników. Przedstawiono jego młodość, pracę naukową i dydaktyczną w Wilnie i Warszawie oraz zaangażowanie polityczne przed wybuchem II wojny światowej. Okres niewoli sowieckiej został scharakteryzowany i wzbogacony relacją z pobytu w obozach jenieckich w Kozielsku i Griazowcu. Przedstawiono działalność publiczną w Wielkiej Brytanii, gdzie był ministrem sprawiedliwości w dwóch rządach RP na uchodźstwie w latach 1942–1944.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Pozyskać Francję. Zabiegi Józefa Piłsudskiego o wsparcie Francji po I wojnie światowej

Artykuł dotyczy okresu po przyjeździe Piłsudskiego do Warszawy w listopadzie 1918 r. Francja była dla Piłsudskiego ważnym mocarstwem polityczno-militarnym. Znaczenie Francji w jego kalkulacjach wzrosło po zakończeniu I wojny, kiedy znalazła się w gronie decydentów przyszłego ładu światowego. Piłsudskiemu i jemu obozowi udało się porozumieć z Komitetem Narodowym w Paryżu i wspólnie występować wobec władz francuskich. Piłsudski wprawdzie zrealizował swój cel pozyskania Francji po I wojnie, ale stosunki z tym mocarstwem w dużym stopniu wiązały się z problemem rosyjskim i konfliktem polsko-bolszewickim.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obchody rocznic narodowych przez polskie uchodźstwo polityczne w Wielkiej Brytanii w świetle wydawnictw okolicznościowych Juliusza Ludwika Englerta

Niniejszy artykuł zawiera prezentację wyników badań nad pracami Juliusza L. Englerta jako kronikarza emigracji, grafika i współautora programów obchodów rocznic narodowych. Podstawę źródłową tych rozważań stanowi szeroki dorobek publikacyjny Englerta, dostępny głównie w archiwach i bibliotekach polskich w Wielkiej Brytanii. Prace kronikarza są doskonałym materiałem poglądowym na temat genezy, okoliczności i przebiegu obchodów ważnych dla polskiego uchodźstwa wydarzeń z historii Polski.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Aktywność Polskiego Ruchu Wolnościowego „Niepodległość i Demokracja” (PRW„NiD”) oraz publicystyka na łamach „Trybuny” w aspekcie upamiętniania wydarzeń historycznych i pielęgnacji polskości na obczyźnie

Artykuł ukazuje mechanizmy oraz praktyczne działania realizowane przez Polski Ruch Wolnościowy „NiD” i jego członków, zmierzające do utrzymania polskości w warunkach uchodźczych, w szczególności związane z pielęgnacją jubileuszów (3 Maja, 15 sierpnia, 11 listopada, choć nie tylko). Istotną rolę w tym aspekcie wyznaczono organowi prasowemu – „Trybunie” oraz innym wydawnictwom związanym z Ruchem. Wypada zaznaczyć, iż tytułowa tematyka była uwypuklana głównie w latach 1945–1956, zaś później jej rola malała.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Małoletni więźniowie obozów specjalnych NKWD (1939–1940)

Pomimo bogatej literatury, opracowań naukowych i publikacji źródłowych zbrodnia katyńska to wciąż zagadnienie, które kryje w sobie wiele niepodjętych przez badaczy aspektów. Jednym z nich jest los małoletnich więźniów trzech obozów specjalnych NKWD: w Starobielsku, Kozielsku i Ostaszkowie. W artykule spróbowano znaleźć odpowiedzi na podstawowe w tej kwestii pytania: kim byli chłopcy przebywający w tych obozach, dlaczego się w nich znaleźli, jak liczna to była grupa, jaki los ich spotkał.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wychowanie patriotyczne w działalności oświatowej polskiej emigracji niepodległościowej na przykładzie Wielkiej Brytanii w latach 1945–1990

Tematem artykułu jest emigracyjna działalność oświatowa wśród polskich uchodźców w Wielkiej Brytanii po 1945 r. Wychowanie patriotyczne stanowiło dla Polaków mieszkających poza granicami kraju jedno z najważniejszych zadań edukacyjnych kształcących tożsamość narodową. Nauka patriotyzmu opierała się na przekazywaniu wiedzy o Polsce, jej historii i kulturze, zwłaszcza poprzez symboliczne odwołania do polskiej tradycji, w tym świąt narodowych – 3 Maja i 11 listopada – nieuznawanych przez rząd socjalistyczny, a celebrowanych na obczyźnie w ramach troski o pamięć historyczną, tożsamość narodową i walkę o Niepodległą.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Książka w życiu dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie: jakie miejsce w życiu uczniów
klas I–III szkoły podstawowej zajmuje książka? Część teoretyczna zawiera ogólne
uwagi dotyczące etapów edukacji czytelniczej dzieci.
W części praktycznej zastosowano metodę sondażu diagnostycznego, opartą na
technice ankiety, i kwestionariusz ankiety jako narzędzie badawcze. Metoda ta pozwoliła na uzyskanie informacji na temat stosunku młodych respondentów do książ-
ki. Badania przeprowadzono wśród uczniów szkół podstawowych, usytuowanych
na terenie miasta i gminy Czerwionka-Leszczyny. Uzyskane wyniki, które zaprezentowano
w postaci tabel i opatrzono komentarzem słownym, przekonują, że wbrew
powszechnej opinii dzieci lubią czytać, sięgając po książkę nie tylko z motywów instrumentalnych,
ale przede wszystkim autotelicznych.
Artykuł może okazać się przydatny dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, bibliotekarzy
pracujących w szkole, aby wiedzieli, jakie książki znajdują się w centrum
zainteresowania młodych czytelników, a także wszystkich osób interesujących się zagadnieniem
czytelnictwa.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne, pedagogika
Poezja i pamięć: odzyskanie niepodległości, bohaterowie i święta narodowe w twórczości środowiska poetyckiego 2 Korpusu Polskiego

Poezja patriotyczna sięgająca do historii wskazuje relacje pomiędzy wydarzeniami z przeszłości a współczesnością, interpretując je zarazem. Rolę tę wypełniała twórczość środowiska poetyckiego działającego w 2 Korpusie Polskim, w okresie II wojny i pierwszych latach powojennych. Podejmowała ona wątki oparte na wojennych przeżyciach i doświadczeniach poetów: zesłańczych, tułaczych i typowo żołnierskich, wpisując je w tradycję literacką i doświadczenia poprzednich pokoleń walczących o niepodległość.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Święto Niepodległości 11 listopada i inne święta narodowe w działalności propagandowej i edukacyjnej rządu RP na obczyźnie (lata czterdzieste i pięćdziesiąte XX w.)

Artykuł traktuje o obchodach uroczystości świąt narodowych 3 Maja, 15 sierpnia i 11 listopada w warunkach polskiej Drugiej Wielkiej Emigracji. Chronologicznie uwzględniłem lata 1939–1956, od powołania do życia rządu RP we Francji, po wydarzenia w Polsce, które rozbudziły nadzieje Polaków na obczyźnie na demokratyzację kraju. W rozważaniach zwróciłem uwagę przede wszystkim na działalność rządu RP, z jednoczesnym odwołaniem się do niektórych inicjatyw prezydenta oraz partii, stronnictw politycznych i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Status prawny i kompetencje organów Narodowego Banku Polskiego

Cel pracy:
Celem podjętej analizy było przedstawienie stanu obecnego organizacji i działania Narodowego Banku Polskiego oraz postulatów dotyczących zmian, które mogłyby wzmocnić jego pozycję jako instytucji realizującej politykę pieniężną.

Materiał i metody:
Przedmiot rozważań artykułu zatytułowanego Organizacja i działanie Narodowego Banku Polskiego stanowią akty prawne, które są podstawą organizacji i działania Narodowego Banku Polskiego. Zastosowano metodę dogmatyczno-prawną oraz historyczno-prawną.

Wyniki:
Rada Polityki Pieniężnej -ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je - jedynie do wiadomości - Sejmowi. Ponadto organy tej najważniejszej instytucji finansowej współdziałają w kształtowaniu i prowadzeniu polskiej polityki dewizowej: Zarząd NBP przeprowadza okresową ocenę obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego, Rada Polityki Pieniężnej natomiast określa górne granice zobowiązań wynikających z zaciągania przez NBP pożyczek i kredytów w zagranicznych instytucjach bankowych i finansowych, zaś Prezes NBP posiada kompetencję rozstrzygania o udzielaniu indywidualnego zezwolenia dewizowego.

Wnioski:
Polski bank centralny w ciągu swojej długiej historii stał się bankiem nie tylko niezależnym, ale także spełniającym standardy europejskie, objawiające się chociażby w długości kadencji Prezesa NBP, czy też w przestrzeganych zasadach rachunkowości. Instytucja ta pełni trzy podstawowe role: banku państwa, banku emisyjnego oraz banku banków. W zakresie jego kompetencji leży w szczególności kształtowanie i realizacja polityki pieniężnej, co Narodowy Bank Polski czyni w sposób niezależny. Ponadto prowadzi własną gospodarkę finansową posiadając przywileje finansowe oraz przywilej upadłościowy.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne, pedagogika
Prezydenci RP na uchodźstwie wobec obchodów świąt narodowych

Celem jest zaprezentowanie stosunku prezydentów RP na uchodźstwie do obchodów świąt narodowych, jak rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja 1791 r. czy odzyskania niepodległości 11 XI 1918 r. Autor podsumował cele oraz sposoby świętowania przez głowy państwa w latach 1939–1990. Uwzględnione zostały medialne echa tych poczynań. W efekcie udało się uchwycić specyfikę obchodów w kolejnych kadencjach. Autor stawia tezę o istotnym ich znaczeniu nie tylko dla podtrzymania polskości na obczyźnie, ale także dla gry politycznej w wymiarze wewnętrznym i na arenie międzynarodowej.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Rola organizacji społecznych na polu mobilizacji politycznej polskiego wychodźstwa powojennego na przykładzie udziału emigracyjnego Związku Harcerstwa Polskiego w organizacji obchodów rocznic i świąt państwowych

Artykuł ukazuje rolę organizacji społecznych powstałych na emigracji politycznej Polaków po II wojnie światowej w dziedzinie mobilizacji politycznej polskiego wychodźstwa powojennego. Problematyka mobilizowania do działalności w życiu politycznym w tym środowisku została przedstawiona na przykładzie udziału Związku Harcerstwa Polskiego poza Polską w organizacji obchodów rocznic i świąt państwowych, w tym wpływu jego działalności na zaangażowanie oraz kulturę polityczną polskich emigrantów.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obchody Święta Niepodległości i rocznicy wybuchu powstania wielkopolskiego w środowisku byłych powstańców w Wielkiej Brytanii 1940–1989

W artykule przedstawiono działalność byłych powstańców wielkopolskich, którzy po zakończeniu działań wojennych w 1945 r. znaleźli się na Wyspach Brytyjskich. Pojawili się tam w wyniku ewakuacji Wojska Polskiego po upadku Francji, z Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, jak też z niemieckich obozów jenieckich, z których zostali uwolnieni w latach 1944– 1945. Środowisko to wykazało dużą aktywność polityczną i społeczną, angażując się w upamiętnienia rocznic narodowych. Szczególny nacisk kładli na kultywowanie wielkopolskiego czynu niepodległościowego w XIX w. oraz ukazanie genezy, przebiegu i znaczenia powstania wielkopolskiego 1918–1919. 

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obchody rocznicy odzyskania niepodległości oraz innych rocznic historycznych przez Stronnictwo Narodowe w Wielkiej Brytanii

Tematem artykułu są obchody rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości oraz innych rocznic historycznych (przede wszystkim rocznicy podpisania traktatu wersalskiego), organizowane po II wojnie światowej przez Stronnictwo Narodowe (SN) w Wielkiej Brytanii. 

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Teoria czy praktyka? Kontrowersje na temat kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej

Artykuł przedstawia rozważania na temat współczesnych koncepcji kształcenia
nauczycieli wczesnej edukacji, czyli nauczycieli przedszkoli oraz nauczycieli wczesnoszkolnych.
Główną tezą autorki jest pokazanie miejsca teorii i praktyki w systemie
kształcenia tej grupy nauczycieli. Według niej niezbędna jest dzisiaj rewizja obowią-
zujących strategii oraz założeń leżących u podstaw edukacji współczesnych nauczycieli,
redefinicja pełnionych przez nich funkcji i ról zawodowych.
Autorka opowiada się za koncepcją ścisłej interakcji między teorią i praktyką oraz
między miejscem odbywania praktyki i instytucją kształcącą. Tylko to może zapewnić
studentom korygowanie ich osobistych teorii działania i stworzy realną alternatywę
wobec tradycyjnego, techniczno-racjonalnego podejścia do kształcenia nauczycieli.
Praktykowanie przyszłych nauczycieli powinno zatem być traktowane jako źródło
wiedzy zawodowej, a nie stosowanie zapamiętanych reguł. W budowaniu własnej
koncepcji kształcenia nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej autorka wykorzystuje
głównie koncepcję refleksyjnej praktyki D.A. Schona oraz koncepcję J.E. Russella.
Konkluzją artykułu jest prezentacja podstawowych założeń nowego kierunku
studiów, przygotowywanego w Katedrze Pedagogiki Wieku Dziecięcego Uniwersytetu
Łódzkiego, o nazwie Pedagogika wieku dziecięcego.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne, pedagogika
Modele edukacji – między humanizmem a komercją

Obecnie funkcjonujące społeczeństwo informacyjne charakteryzuje się nowymi
warunkami działania ludzi i organizacji, produkuje, gromadzi, przetwarza i wykorzystuje
informacje, co można określić jako stopniowe powstawanie społeczeństwa
wiedzy, w którym wiedza, wypełniająca świadomość człowieka, jest rezultatem
powszechnej edukacji, daje zdolność skutecznego zarządzania własnym rozwojem. Ma się do czynienia z procesem tworzenia, przekazywania i dostarczania
wiedzy. Ważne jest zatem nauczanie umiejętności uczenia się i zdobywania wiedzy.
W sferze edukacji znajduje się klucz do przygotowania społeczeństwa do nowych
wyzwań i do rozwiązywania problemów współczesnego świata. Jednym z nich jest
rewolucja technologiczna, a zwłaszcza jej część informacyjna. Należy rozważyć,
jaki model kształcenia byłby najbardziej właściwy, odpowiadający wyzwaniom
XXI wieku.
Artykuł poświęcony jest bardzo ważnej zpunktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego
tematyce dotyczącej komercjalizacji (urynkowienia) usług edukacyjnych.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne, pedagogika
Obchody świąt państwowych w działalności Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii w latach 1946–1990

Tematem artykułu jest miejsce obchodów świąt państwowych w działalności Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii. Ukazano znaczenie, jakie obchody m.in. święta Konstytucji 3 maja, Święta Żołnierza i Święta Niepodległości odgrywały w pracy kulturalno-oświatowej Stowarzyszenia (zarówno centrali, jak i kół lokalnych). Praca ta ściśle wiązała się z propagowaniem patriotyzmu, co było szczególnie istotne w pracy wychowawczej z młodym pokoleniem emigracji.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Przepływy informacji w procesach społeczno-politycznych zmian w rozważaniach filozofów i socjologów na przestrzeni dziejów

Cel: Celem niniejszego artykułu jest analiza rozważań filozofów i myślicieli
(na przestrzeni dziejów) na temat przepływów informacji w procesach zmiany
i transformacji.
Metody: Do analizy został wykorzystany dorobek myślicieli tworzących w róż-
nych epokach i dziedzinach. Autor wybrał kluczowe prace i na ich podstawie pokazał
stosunek twórcy do procesów informacyjnych (a w szczególności ich przepływów)
w kontekście zmiany i transformacji.
Wyniki: Można zauważyć, że już od starożytności myśliciele rozpatrywali przepływy
informacji w kontekście zmiany i transformacji. Ten trend ulegał stopniowej
systematyzacji i ustrukturyzowaniu, by w czasach nowożytnych zakorzenić się
w wielu dziedzinach nauki (psychologia, socjologia, zarządzanie).
Omówienie: Niniejszy artykuł jest ciekawym retrospektywnym spojrzeniem na
rozważania filozofów naszej cywilizacji z perspektywy elementu, który na co dzień
jest obecny w wielu dziedzinach nauki i życia – przepływu informacji i zmiany. Patrząc
w przeszłość, możemy dostrzec elementy wiedzy dawno odkrytej, ale obecnie
zapomnianej. Taka refleksja nad istotnym elementem naszego obecnego życia może
być inspiracją do kolejnych badań i rozważań w wielu dziedzinach.

Czasopismo: Journal of Modern Science
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne, pedagogika
Stanowisko Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce wobec obchodzonych przez Polaków na obczyźnie świąt państwowych

Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, który działa od 4 VII 1943 r., był i jest jedną z najważniejszych instytucji archiwalno-naukowych, które istnieją poza granicami Polski. Prowadziła w nim swoją działalność przez kilka kolejnych dziesięcioleci duża grupa osób o orientacji piłsudczykowskiej, nastawionych zdecydowanie antykomunistycznie. Środowisko to czynnie pielęgnowało wśród Polonii amerykańskiej uroczystości narodowe, które w rządzonej przez komunistów Polsce były surowo zakazane.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kłusownictwo w Drugiej Rzeczypospolitej

W II Rzeczypospolitej problem kłusownictwa był bardzo poważnym wyzwaniem i nigdy nie został znacznie ograniczony. W latach 1918–1939 z tym przestępstwem bezskutecznie walczyli policja, straż leśna oraz myśliwi. Kłusownicy byli niebezpiecznymi i nieprzewidywalnymi ludźmi, często zabijali myśliwych, leśników, a także nie wahali się strzelać do policjantów. W międzywojennej Polsce działalność kłusowników poważnie zagrażała istnieniu populacji nawet pospolitych zwierząt.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Język a kultura w programie etnolingwistyki kognitywnej Jerzego Bartmińskiego. Między Sapirem a Malinowskim

W artykule stawiamy pytanie o charakter i kierunek relacji między językiem a kulturą w etnolingwistyce kognitywnej Jerzego Bartmińskiego. Naszą argumentację osadzamy w kontekście trzech pozytywnych sposobów wiązania języka i kultury: (i) wpływ obustronny (symetria), (ii) jednostronny wpływ języka na kulturę (dominacja językowa) oraz (iii) jednostronny wpływ kultury na język (dominacja kulturowa). Stwierdzamy, że z tych trzech idealizacji do metodologii Jerzego Bartmińskiego odnoszą się głównie dwie ostatnie możliwości, z których pierwszą identyfikujemy z Sapirem (kultura jest komponentem języka), a drugi z Malinowskim (język jest aspektem kultury). Bartmiński relację język–kultura nazwał „paradoksem wzajemnego uzależnienia”. Ostatecznie uważamy, że problem kierunku związków językowo-kulturowych upraszcza się wprawdzie w momencie przyjęcia koncepcji homo loquens, niemniej widzimy konieczność dalszych pogłębionych badań tego problemu.

Czasopismo: Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo