rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Roślinność, uwilgotnienie i walory przyrodnicze łąk w rejonie Kanału Rudzkiego

W pracy określono roślinność rzeczywistą łąk, występujących w rejonie Kanału Rudzkiego i na tej podstawie ustalono ich uwilgotnienie oraz walory przyrodnicze. Łąki te powstały w wyniku odwodnienia torfowisk, spowodowanego wykopaniem Kanału Rudzkiego w drugiej połowie XIX w. Kanał ten przejął wody rzeki Ełk w rejonie Modzelówki, sprawnie odprowadzając je krótszą trasą do Biebrzy. Na terenach przyległych do tego Kanału przeważają siedliska silnie odwodnione, zidentyfikowane jako świeże i suche okresowo nawilżane (84,3% powierzchni). Zaledwie 11,7% powierzchni przypada na siedliska silnie wilgotne, mokre, silnie mokre i zabagniające się. Po przeszło 100 latach funkcjonowania Kanału na przyległych do niego obszarach wykształciły się pospolite zbiorowiska łąkowe z wiechliną łąkową i kostrzewą czerwoną (Poa pratensis-Festuca rubra), rzadziej łąki wyczyńcowe (Alopecuretum pratensis). Na glebach mineralno-murszowych, murszowatych oraz lokalnie na czarnych ziemiach wykształciły się zbiorowiska łąk zaliczanych do związku Arrhenatherion i zbiorowiska pastwiskowe zaliczane do związku Cynosurion. Walory przyrodnicze tych fitocenoz są małe, odpowiadające (w 10-stopniowej skali) II-III klasie waloryzacyjnej. Większe (umiarkowane) są walory przyrodnicze bogatszych florystycznie zbiorowisk łąk kaczeńcowych związku Calthion palustris. Krajobraz urozmaicają nieużytkowane rolniczo wyrobiska torfowe, zarośnięte różnorodną roślinnością mezo- i higrofitową, z licznym udziałem zakrzewień wierzbowych i zadrzewień brzozowych, oraz pagórki piaszczyste z suchymi murawami, zaliczanymi do związku Vicio lathyroides-Potentillion argenteae.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilans składników nawozowych w diecie krowy mlecznej

Obliczono bilans składników nawozowych w diecie krowy w celu opracowania zmian w strategii nawożenia w gospodarstwach ukierunkowanych na wyłączną produkcję mleka. Badania oparto na rzeczywistej technologii żywienia krów mlecznych w Zakładzie Doświadczalnym IMUZ w Falentach, w którym przeciętna wydajność mleka od krowy wynosiła 8 700 dm ³ · rok<sup>-1</sup>. Bilans obejmowałdietę krowy o wydajności  7 000, 8 000 i 10000dm ³ · rok<sup>-1</sup>. W rocznych odchodach od jednej krowy pozostawało z diety 115-180 kg N, 22-34 kg P, 103-131 kg K, 21-29 kg Mg, 44-63 kg Ca i 12-16 kg S. Te ilości fosforu i azotu pozostające w gospodarstwie mogą stanowić zagrożenie dla środowiska, a ilości potasu mogą powodować zwiększanie się jego zawartości w paszy z gospodarstwa, co może być niekorzystne dla zdrowotności krów. W intensywnych gospodarstwach ukierunkowanych na wyłączną produkcję mleka obserwuje się systematyczny nadmiar składników nawozowych. Gospodarstwa te wymagają innej strategii nawożenia i odpowiedniego doradztwa nawozowego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Węgiel organiczny w glebie łąkowej na tle jej użytkowania, nawożenia i uwilgotnienia

Oceniono zmiany zawartości węgla organicznego, utlenialnego (C-org) oraz rozpuszczalnego węgla organicznego (RWO), oznaczonego w wyciągu z gleby za pomocą 0,01 mol CaCl<sub>2</sub> dm<sup>-3</sup>, w mineralnej glebie dwóch doświadczeń łąkowych w ponad 20-letnim okresie badań. Przebieg i kierunek tych zmian w czasie użytkowania jako łąki kośnej oraz po jego zaniechaniu rozpatrzono na tle dawki i formy nawozu azotowego oraz odczynu jako skutku następczego wpływu wapnowania, a także stosowania saletry wapniowej. Zmiany zawartości C-org w glebie łąkowej użytkowanej kośnie zależały, w głównej mierze, od jej zasobności w węgiel i części ilaste oraz od panujących w niej warunków wilgotnościowych, kształtowanych poziomem wody gruntowej. W glebie łąkowej ubogiej w C-org stwierdzono jego akumulację w miarę upływu lat. W glebie łąkowej zasobnej w C-org i części ilaste oraz w warunkach sprzyjających mineralizacji materii organicznej istnieje możliwość ubytku węgla w miarę upływu lat. Zaniechaniu rolniczego użytkowania łąki kośnej towarzyszyło zmniejszenie zawartości RWO, czemu sprzyjała obecność jonów wapnia w glebie i uprzednie jej nawożenie saletrą wapniową. Ta mobilna forma węgla może być dobrym oraz prostym w oznaczeniu wskaźnikiem jego dynamiki w szeroko pojętym środowisku przyrodniczym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilans węgla w ekosystemie łąkowym na średnio zmurszałej glebie torfowo-murszowej

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów strumieni emisji CO<sub>2</sub> w ekosystemie łąkowym na glebie torfowo-murszowej. Badania prowadzono w latach 2008-2011 w dolinie Noteci. Pomiar strumieni CO<sub>2</sub> prowadzono metodą komór zamkniętych statycznych, z wykorzystaniem miernika dyfuzyjnego. Mierzono ogólną aktywność respiracyjną ekosystemu TER oraz wymianę ekosystemu netto NEE. Ogólna aktywność respiracyjna ekosystemu łąkowego na glebie torfowo-murszowej wynosiła średnio 2240 mg·m-²·h-¹, natomiast wartość wymiany ekosystemu netto -767 mg·m-²·h-¹. Obliczono, że w okresie wegetacyjnym rośliny pobierały średnio 78,9 Mg·ha-¹ CO<sub>2</sub>, natomiast emisja CO<sub>2</sub> z ekosystemu wynosiła 90,8 Mg·ha-¹. Stwierdzono, że ekosystem łąkowy był emiterem netto CO<sub>2</sub>. Straty węgla, wyrażone w ekwiwalencie CO<sub>2</sub>, wynosiły średnio w okresie badań 21,8 Mg·ha-¹. Oznacza to ubytek 5,9 Mg·ha-¹ węgla lub stratę 10,6 Mg·ha-¹ masy organicznej o zawartości 56% węgla.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena skuteczności oczyszczania ścieków wiejskich w środowisku glebowo-roślinnym na podstawie badań lizymetrycznych

W pracy przedstawiono wyniki badań redukcji ładunku azotu odprowadzanego ze ściekami po ich glebowo-roślinnym oczyszczaniu w okresie od kwietnia 2009 r. do marca 2011 r. W pracy dokonano analizy skuteczności eliminacji azotu ogólnego w wyniku glebowo-roślinnego oczyszczania ścieków. W doświadczeniu zastosowano dwa gatunki roślin wieloletnich należących do grupy roślin energetycznych: miskant olbrzymi (Miscanthus giganteus Greef et Deu.) oraz ślazowiec pensylwański (Sida hermaphrodita (L.) Rusby). Badania prowadzono w lizymetrach o średnicy 1,0 m i głębokości 1,3 m, wypełnionych piaskiem gliniastym. W doświadczeniu zastosowano 2 warianty obciążenia gleby ściekami (I - 1200 mm·r-¹ i II - 1600 mm·r-¹). Wyniki badań z obu wariantów świadczą o dużej skuteczności usuwania azotu ogólnego zawartego w ściekach w poszczególnych miesiącach, wynoszącej od 84 do 100%. Wskazały również na wpływ warunków atmosferycznych determinujących wielkość odcieków, a co za tym idzie - ilość składników wymywanych z gleby

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rola obszarów wiejskich w tworzeniu i wykorzystaniu zasobów wodnych w Polsce

Za obszary wiejskie przyjęto tereny znajdujące się poza granicami administracyjnymi miast. Są to obszary o bardzo zróżnicowanym stopniu zagospodarowania i zainwestowania, w których tworzą się zasoby wody. O ich wielkości decydują głównie opady atmosferyczne, natomiast jakość i rozdział na poszczególne fazy obiegu wody wynika z cech środowiska oraz ze stanu i charakteru działalności gospodarczej.  Celem pracy jest przedstawienie, na tle struktury użytkowania gruntów, stanu wykorzystania wody i jej jakości oraz wskazanie roli obszarów wiejskich w ochronie zasobów wody w Polsce. Sygnałem do pracy było pojawienie się długotrwałej i głębokiej niżówki w okresie lata 2003 r. Podstawę opracowania stanowiły publikowane materiały IMGW oraz dane statystyczne GUS. Dokumentują one stan i poziom wykorzystania zasobów wody i środowiska w pierwszym roku trzeciego tysiąclecia.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ warunków siedliskowych na emisję metanu z gleby torfowo-murszowej w dolinie Noteci

W pracy przedstawiono wyniki badań emisji metanu z gleby torfowo-murszowej. Badania prowadzono w latach 2010-2011 na stacji lizymetrycznej w dolinie Noteci. Celem pracy było określenie wpływu warunków siedliskowych na emisję CH<sub>4</sub> z gleby torfowo-murszowej w dolinie Noteci. Pomiary emisji CH<sub>4</sub> prowadzono metodą komorową za pomocą miernika fotoakustycznego. Stwierdzono, że emisja metanu z gleby torfowo-murszowej była zależna od poziomu wody gruntowej. Największą emisję CH<sub>4</sub> (średnio 6,95 mg·m-²·h-¹) stwierdzono w warunkach pełnego wysycenia profilu glebowego wodą. Wraz z obniżeniem poziomu wody gruntowej wartość emisji CH<sub>4</sub> malała. W warunkach poziomu wody gruntowej utrzymywanego na głębokości 25, 50 i 75 cm średnia emisja metanu wynosiła odpowiednio 5,22, 3,08 i 1,84 mg·m-²·h-¹. Stwierdzono także, że nawożenie mineralne powodowało zwiększenie emisji CH<sub>4</sub>. W wariancie nawożonym emisja CH<sub>4</sub> była dwukrotnie większa niż w wariancie bez nawożenia mineralnego. Oszacowano także wartość emisji CH<sub>4</sub> z użytkowanych łąkowo gleb torfowo-murszowych w Polsce. Wartość tej emisji wynosi około 61,2 tys. t, co stanowi 3,38% ogólnej emisji tego gazu oraz 9,53% emisji ze źródeł rolniczych w 2008 r.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efekty podsiewu łąk grądowych w zróżnicowanych warunkach siedliskowych

Celem pracy była ocena efektów podsiewu łąk grądowych mieszankami traw i roślin bobowatych w różnych warunkach meteorologicznych. Badania prowadzono w trzech doświadczeniach łąkowych zlokalizowanych na terenie północno-wschodniej Polski. Renowację łąk wykonano wiosną 2012 r. metodą podsiewu bezpośredniego mieszankami nasion traw i roślin bobowatych. Efektywność podsiewu oceniano poprzez zmiany składu botanicznego runi, wielkość plonów biomasy oraz plonów białka ogólnego i cukrów rozpuszczalnych. Wyraźny efekt podsiewu uzyskano w dwóch doświadczeniach,w których były korzystne warunki glebowe i meteorologiczne. Nastąpiło wzbogacenie składu gatunkowego runi, poprawa jej wartości użytkowej, zwiększenie plonów biomasy, białka i cukrów rozpuszczalnych. Przeprowadzone badania wykazały, że powodzenie renowacji poprzez wzbogacenie runi metodą podsiewu intensywnymi odmianami gatunków traw i bobowatych nie zawsze jest skuteczne i zależy w dużym stopniu od przebiegu warunków pogodowych po przeprowadzonej renowacji.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Historia i rozwój badań Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego nad rozpoznaniem i ochroną siedlisk mokradłowych

Celem pracy jest ukazanie ewolucji podejścia do ekosystemów mokradłowych w działalności badawczej Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych, przekształconego w 2009 r. w Instytut Technologiczno-Przyrodniczy. Ewolucję tę kształtowała sytuacja polityczna i gospodarcza Polski. Co interesujące, największy postęp w badaniach podstawowych, dotyczących siedlisk i gleb hydrogenicznych, nastąpił w okresie realizacji badawczych programów rządowych, zorientowanych na melioracje wielkich kompleksów bagiennych Polski w dolinach Biebrzy, Narwi, Noteci i na Polesiu. Zmniejszenie presji produkcyjnej spowodowało ukształtowanie się podejścia ekologicznego do obszarów mokradłowych. Jednocześnie zaowocowało wieloma pracami o charakterze inwentaryzacyjnym i porządkującym istniejące dane. Praca ma charakter przeglądowy. Ukazano w niej poszczególne fazy orientacji badawczej Instytutu i zilustrowano je odpowiednimi pozycjami literatury. Zakresem pracy nie objęto badań nad właściwościami i przemianami chemicznymi gleb hydrogenicznych i semihydrogenicznych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena bezpośredniej emisji N<sub>2</sub>O z gleb użytkowanych rolniczo województwa wielkopolskiego w latach 1960-2009 według metodologii IPCC

Koncentracja podtlenku azotu (N<sub>2</sub>O) w atmosferze zwiększyła się z 270 ppb w okresie preindustrialnym do 322 ppb w 2008 r. Główną przyczyną tego wzrostu jest emisja N<sub>2</sub>O z gleb użytkowanych rolniczo. W niniejszej pracy, wykorzystując dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), estymowano wielkość emisji N<sub>2</sub>O metodą zalecaną przez IPCC - Intergovernmental Panel on Climate Change. Estymacja ta dotyczy wyłącznie gleb, na których uprawiane są: zboża, ziemniaki, buraki oraz kukurydza. Określono roczną emisję bezpośrednią z gleb użytkowanych rolniczo w województwie wielkopolskim w latach 1960-2009. W okresie tym stwierdzono wzrost emisji, wynikający przede wszystkim ze wzrostu nawożenia azotowego, zależność ta jest zdeterminowana na poziomie R² = 0,88. Roczna emisja bezpośrednia N<sub>2</sub>O z gleb użytkowanych rolniczo w województwie wielkopolskim zwiększyła się z 0,91 kg N<sub>2</sub>O-N·ha-¹ w 1960 r. do 2,35 kg N<sub>2</sub>O-N·ha-¹ w 2009 r., średnia wartość tej emisji we wspomnianym okresie wynosiła 1,80 ± 0,10 kg N<sub>2</sub>O-N·ha-¹·rok-¹.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stan zachowania łąk wilgotnych (zw. Calthion) na tle uwarunkowań topograficznych centralnej części Borów Tucholskich

Odpowiedni poziom wody na użytkach zielonych z jednej strony umożliwia ich rolnicze użytkowanie, z drugiej - zapewnia właściwy rozwój roślin i odpowiednie plonowanie. Realizowany w drugiej połowie XX w. program melioracji przyczynił się do rolniczego zagospodarowania wielu niedostępnych wcześniej miejsc. Sukcesywne obniżanie poziomu wód gruntowych, intensyfikacja produkcji doprowadziły, niestety, do znacznych przekształceń fitocenoz łąkowych. Obecnie w centralnej części Borów Tucholskich tylko niewielki odsetek łąk można określić jako wartościowe pod względem przyrodniczym. Są to głównie pozostałości większych niegdyś kompleksów łąk wilgotnych: Angelico-Cirsietum oleracei R.Tx. 1937 em. Oberd. 1967, Scirpetum silvatici Ralski 1931, Caricetum cespitosae (Steffen 1931) Klika et Šmarda 1940. Materiał badawczy stanowią 153 zdjęcia fitosocjologiczne, wykonane w latach 2006-2010 metodą Brauna-Blanqueta na użytkach zielonych centralnej części Borów Tucholskich. Z zebranego materiału wyselekcjonowano powierzchnie z dobrze zachowanymi zbiorowiskami łąk wilgotnych (zw. Calthion) i przedstawiono je w formie tabeli syntetycznej. Analizie poddano również warunki topograficzne opisujące lokalizację poszczególnych płatów. Wynika z niej, że funkcjonowaniu zbiorowisk łąk wilgotnych na terenie objętym badaniami sprzyja przede wszystkim: bliskość cieku, niewielka szerokość dna doliny oraz duże deniwelacje w stosunku do terenów przyległych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przestrzenna ocena niekorzystnych uwarunkowań gospodarowania na terenach rolniczych

W Polsce produkcja rolna jest prowadzona na prawie 60% powierzchni kraju. Znaczna część tej działalności ma miejsce na terenach objętych różnymi formami ochrony lub wykazującymi niekorzystne warunki dla produkcji rolniczej. Stwarza to wiele ograniczeń dla intensyfikacji produkcji rolnej i zmniejsza konkurencyjność polskiego rolnictwa. Ograniczenia te mają różny charakter, różny też jest stopień ich dokuczliwości dla rolnika. Bardzo często utrudnienia różnego typu nakładają się w danym obszarze. Celem pracy jest próba przedstawienia przestrzennego rozkładu tych ograniczeń z zastosowaniem narzędzi GIS. Rozpatrywano takie elementy jak: gleby, tereny chronione z uwagi na wysokie walory przyrodnicze, mokradła, strefy ochronne zbiorników wód podziemnych itp. W końcowej części analizy sumowano różne oddziaływania na działalność rolniczą, wyznaczając rozkład przestrzenny uwarunkowań przyrodniczych i wynikających z ustanowionych stref ochronnych. Z analizy wynika, że najtrudniejsze warunki gospodarowania są w województwach: podkarpackim, lubelskim oraz w małopolskim (ponad 80% gruntów rolnych tych województw leży w obszarach o utrudnionej produkcji rolnej). Najmniej niekorzystne warunki są w województwie kujawsko-pomorskim (około 53% powierzchni gruntów rolnych w obszarach o utrudnionej produkcji rolnej).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena produktywności ekosystemów łąkowych na podstawie pomiarów fotosyntezy brutto

Celem pracy było określenie produktywności ekosystemów łąkowych na podstawie pomiarów fotosyntezy brutto. Badania prowadzono w latach 2008‒2013 na sześciu stanowiskach zaliczonych do czterech kompleksów wilgotnościowo-glebowych. Fotosyntezę brutto określano metodą komorową. W okresie badań rośliny pobierały średnio w okresie wegetacyjnym od 1,08 kg C-CO<sub>2</sub>•m<sup>-2</sup> na ekstensywnie użytkowanym kompleksie mokrym do 1,76 kg C-CO<sub>2</sub>•m<sup>-2</sup> na intensywnie użytkowanym kompleksie wilgotnym. Stopień wykorzystania, pobranego w procesie fotosyntezy, węgla w plonie roślin był zależny od intensywności użytkowania łąk. Największy stopień wykorzystania węgla stwierdzono na kompleksie wilgotnym użytkowanym intensywnie jako łąka trzykośna – 20,7%, a najmniejszy na kompleksie mokrym użytkowanym ekstensywnie – 12,5%. Stwierdzono, że metoda oceny produktywności ekosystemów łąkowych na podstawie pomiaru fotosyntezy umożliwia porównywanie ich względnej produkcyjności niezależnie od intensywności użytkowania.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie techniki sztucznych sieci neuronowych (ANN) do prognozowania stężenia mineralnych form azotu w wodach górnej Narwi

Celem prezentowanych w pracy badań było skonstruowanie sztucznej sieci neuronowej do prognozowania stężenia nieorganicznych form azotu w wodach górnej Narwi w zależności od niektórych charakterystycznych cech zlewni. Badania wód Narwi prowadzono w latach 2001-2005, pobierając raz w miesiącu próbki z 10 zlokalizowanych na rzece stanowisk kontrolnych. W czasie 5 lat badańuzyskano 1800 wyników (3 formy azotu). W próbkach wody badano stężenie azotu amonowego, azotu azotanowego (III) i azotu azotanowego (V). Na potrzeby pracy skorzystano z automatycznego projektanta sieci neuronowych zawartego w pakiecie statystycznym Statistica 8.0. Do projektowania sieci wykorzystano algorytm ze wsteczną propagacją błędów. Na podstawie zgromadzonych danych wejściowych i wyjściowych przetestowano 1000 sieci i wybrano jedną w czasie procesu uczenia sieci na zadanej puli wyników liczbowych. Wartości współczynników korelacji r i porównanie stężenia zmierzonego i prognozowanego analizowanych parametrów upoważniają do stwierdzenia, że zaprojektowana sieć umożliwia ograniczoną prognozę wartości stężenia mineralnych form azotu na podstawie zaimplementowanych zmiennych wejściowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie szeregów czasowych do oceny różnic temperatury powietrza mierzonej metodą klasyczną i automatyczną

W pracy porównywano wyniki pomiarów średniej t<sub>p</sub>, maksymalnej t<sub>max</sub> i minimalnej t<sub>min</sub> temperatury powietrza metodą klasyczną i automatyczną na terenie Obserwatorium Uniwersytetu Przyrodniczego Wrocław-Swojec w okresie 2000-2009. Analizowano ich dobowe wartości. Pomiary standardowe wykonywano za pomocą termometru stacyjnego i termometrów ekstremalnych, umieszczonych w klatce meteorologicznej 2 m ponad powierzchnią gruntu. Średnią dobową t<sub>p</sub> obliczano z czterech terminów pomiarowych (1, 7, 13, 19 CET), a wartość z godziny 1 w nocy uzyskiwano z termohigrografów dobowych. Jednocześnie prowadzono pomiary za pomocą automatycznej stacji meteorologicznej Campbell. Elektroniczny czujnik temperatury powietrza MP 100A Rotronik umieszczony był w tej samej klatce meteorologicznej, co przyrządy manualne. Sensor zaprogramowano na pomiar co 60 s oraz na zapisywanie ekstremalnych wartości temperatury powietrza wraz z terminem, w którym wystąpiły. Na podstawie wartości minutowych obliczano średnie godzinne, a z nich - średnie dobowe. W większości przypadków, w latach 2000-2009, termometry cieczowe wskazywały wyższą temperaturę niż czujniki elektroniczne. Średnie różnice między tymi wartościami wynosiły +0,8°C w przypadku t<sub>p</sub> oraz +0,9°C w przypadku t<sub>max</sub> i +1,1°C w przypadku t<sub>min</sub>. Największe różnice były równe: +4,4°C (t<sub>p</sub>), +12,5°C (t<sub>max</sub>) i +10,5°C (t<sub>min</sub>). Tak duże wartości notowano incydentalnie. Szeregi czasowe różnic nie podlegały sezonowym zmianom, co potwierdziła analiza autokorelacji i autokorelacji cząstkowej. Transformacja danych automatycznych spowodowała zbliżenie skorygowanych średnich dobowych wartości temperatury powietrza do danych klasycznych. Wyraźnie też zwiększyła się częstość występowania różnic w środkowych zakresach wartości.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość mineralnych form azotu w długotrwale odwodnionej płytkiej glebie torfowo-murszowej i mineralno-murszowej

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące zawartości mineralnych form azotu w głęboko odwodnionych płytkich glebach organicznych po około 20 latach od momentu obniżenia poziomu wody gruntowej. Podjęto też próbę oszacowania ubytków azotu mineralnego w wyniku wymywania w okresie jesienno-zimowym. 
Średnia w wieloleciu zawartość N-NH<sub>4</sub> w poszczególnych warstwach i terminach kształtowała się w zakresie od 6,0 do 8,4 mg&#183dm-&#179, natomiast średnia zawartość N-NO<sub>3</sub> - od 3,3 do 13,2 mg&#183 m-&#179 gleby. W glebie torfowo-murszowej ubytki azotu mineralnego w wyniku wymywania w okresie jesienno-zimowym 2000/2001 wyniosły około 80 kg&#183ha-&#185.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ renaturyzacji ujściowego odcinka Rudni na zawartość form azotu w wodach jej zlewni

Przeanalizowano jakość wód podziemnych (studziennych oraz płytkich gruntowych) i powierzchniowych w zlewni małej, renaturyzowanej rzeki Podlasia - Rudni. Na podstawie analiz hydrochemicznych stwierdzono, że mimo obserwowanej w ostatnich latach intensyfikacji produkcji rolnej, wody zlewni Rudni zachowują bardzo dobry lub dobry stan wg aktualnej klasyfikacji wód podziemnych i powierzchniowych. Średnie stężenie azotanów (V) w wodach Rudni (1,54-4,71 mg·dm<sup>-3</sup>)  jest znacznie mniejsze od poziomu podawanego w dyrektywie azotanowej w odniesieniu do wód zagrożonych. Budowa geologiczna zlewni i porowy charakter wód podziemnych, sprzyjające szybkiej migracji azotanów do pierwszego poziomu wodonośnego, wymagają podjęcia działań ograniczających penetrację tych jonów. Przeprowadzone zabiegi renaturyzacyjne Rudni i utrzymujący się na terenie zlewni wysoki poziom wód gruntowych stworzyły dogodne warunki dla procesu denitryfikacji, co przyczyniło się do eliminacji azotanów (V) z wód powierzchniowych w dolnym biegu rzeki. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że warunki hydrometeorologiczne istotnie wpływają na stężenie form azotu, szczególnie mineralnego, we wszystkich badanych typach wód zlewni. Zwiększone opady ponad przeciętną powodowały nawet trzykrotne zwiększenie stężenia azotanów (V) w wodzie powierzchniowej i wodach studziennych badanej zlewni.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka