rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ocena częstotliwości spożycia warzyw i owoców wśród studentów trójmiejskich uczelni

Celem badań było oznaczenie ilości porcji warzyw i owoców spożywanych codziennie uczelni oraz ocena częstotliwości
ich spożycia przez studentów trójmiejskich uczelni. Badania przeprowadzono na grupie 180 osób wykorzystując kwestionariusz
częstotliwości spożycia. Badane studentki, podobnie jak studenci, sięgały najczęściej po 1 do 2 porcji warzyw oraz
2 porcje owoców dziennie. Do najczęściej spożywanych codziennie warzyw należały: pomidory, marchew oraz cebula.
W przypadku owoców najczęściej wybierano jabłka, banany, cytryny oraz mandarynki. Stwierdzono zbyt niskie spożycie
zarówno warzyw jak i owoców w stosunku do zaleceń żywieniowych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zastosowanie metod statystycznych w badaniach chemicznych

Jakość danych pomiarowych ma zasadniczy wpływ na uzyskanie wiarygodnych wyników. Stosując metody statystyki matematycznej możliwe jest ograniczanie wybranych etapów pracy chemika np. przy klasyfikacji liczebnego zbioru wyników pomiarowych. Metody statystyczne są również wykorzystywane przy wstępnej ocenie jakości uzyskanych danych. W tym przypadku należy sprawdzić czy dane otrzymane z pomiarów nie zawierają tzw. błędów grubych lub wyników znacząco odbiegających od pozostałych, mogących zafałszować wynik doświadczenia. Analiza danych, które podlegają przetwarzaniu technikami chemometrycznymi, polega na ujawnieniu cech najbardziej ze sobą powiązanych. Chemometria stosowana jest w celu stworzenia matematycznego modelu zależności między badaną cechą i licznym zbiorem zmiennych objaśniających. Przy modelowaniu należy dokonać identyfikacji modelu, zbadać jego istotność i adekwatność oraz określić zdolność prognostyczną. Uzyskany model zależności można wykorzystywać do optymalizacji układu, prognozowania wartości zmiennych zależnych na podstawie znanych zmiennych opisujących.
Metody statystyczne znalazły zastosowanie w badaniach chemicznych do gromadzenia i przetwarzanie informacji o związkach chemicznych w celu sprawniejszego zarządzania przepływem informacji. Pozwalają przewidywać fizykochemiczne i biologiczne właściwości związków. Metody statystyczne są również wykorzystywane do zarządzania jakością w analizie chemicznej zanieczyszczeń np. pozostałości pestycydów w żywności.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Depresja a nadwaga i postrzegany wygląd ciała wśród młodzieży mieszkającej na terenach podmiejskich

Celem artykułu jest zbadanie związku między depresją i nadwagą wśród młodzieży mieszkającej na terenach podmiejskich
oraz sprawdzenie, w jakim stopniu akceptacja wyglądu ciała może być czynnikiem pośredniczącym. Badania
przeprowadzono na próbie 322 uczniów (dziewczęta – 51,2%, chłopcy – 48,8%) w wieku 16 – 19 lat uczęszczających do
dwóch szkół ponadgimnazjalnych w Radzyminie. Nadwagę mierzono skalą masy ciała Body Mass Index (BMI) i zgodnie
z zaleceniami WHO przyjęto następujące kategorie: BMI < 20 niedobór wagi, 20 < BMI < 25 – waga w normie, BMI > 25
– nadwaga lub otyłość. Pytanie dotyczące akceptacji wyglądu ciała zawierało cztery możliwości odpowiedzi: jestem w sam
raz / nie ważę odpowiednio, ale akceptuję siebie / nie akceptuję siebie, jestem za chudy(a) / nie akceptuję siebie, jestem za
gruby(a). Poziom depresji mierzono skalą depresji Becka (BDI – Beck Depression Inventory). Wbrew oczekiwaniom nasze
badania wykazały związek między depresją i nadwagą jedynie w przypadku chłopców. Z kolei dziewczęta – zgodnie z oczekiwaniami
– niżej akceptowały wygląd swojego ciała niż chłopcy. Ponadto znaczny odsetek dziewcząt, których masa ciała
mieściła się w normie, a nawet tych, u których występował niedobór wagi, postrzegał siebie jako grube. Istnienie związku
pomiędzy akceptacją wyglądu ciała a depresją stwierdzono jedynie w przypadku dziewcząt. Nasze badania wskazują na to,
że brak akceptacji własnego ciała, zwłaszcza przez dziewczęta, w większym stopniu powoduje pojawienie się depresji niż
rzeczywista nadwaga.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zastosowanie wysokiego cisnienia w atmosferze helu do obnizenia zanieczyszczenia mikrobiologicznego przypraw ziolowych

Celem pracy było zbadanie możliwości zastosowania technologii wysokociśnieniowej (HPP) oraz podwyższonej temperatury w atmosferze gazu szlachetnego - helu - do redukcji zanieczyszczenia mikrobiologicznego w przyprawach ziołowych: owocach kolendry i nasionach kminku. Badane produkty poddawano działaniu ciśnienia 800 MPa i 1 000 MPa przez 30 minut w zakresie temperatur od 60 do 121°C. Stwierdzono redukcję mikroflory tlenowej o 2 cykle logarytmiczne, przy całkowitej inaktywacji bakterii z grupy coli oraz drożdży i pleśni. Zaobserwowano, że skuteczność procesu w atmosferze helu zależy od wilgotności środowiska i zabieg pozwala na redukcję zanieczyszczenia mikrobiologicznego przynajmniej przy 20% zawartości wody. Zastosowanie procesu HPP w atmosferze helu może być wykorzystanie do poprawy jakości mikrobiologicznej przypraw ziołowych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zachowania żywieniowe mężczyzn w wieku 20-60 lat w świetle antropometrycznych wskaźników stanu odżywienia

Celem badań była analiza zachowań żywieniowych mężczyzn w zależności od wybranych antropometrycznych wskaźników
stanu odżywienia (BMI i obwód pasa OT). Próbę stanowili mężczyźni w wieku 20-40 lat (n=592) i 40-60 lat (n=802)
pracownicy HTS w Krakowie. Wskaźniki stanu odżywienia ustalono na podstawie pomiarów antropometrycznych, a zachowania
żywieniowe opisano na podstawie autorskiego kwestionariusza. Statystyczną analizę danych przeprowadzono
z wykorzystaniem testu niezależności chi2. Badania dowiodły istnienia zależności pomiędzy wskaźnikami antropometrycznymi
(BMI i obwód pasa OT) a niektórymi zachowaniami żywieniowymi mężczyzn. Spożywanie 1-2 posiłków częściej dotyczyło
mężczyzn o wyższym BMI, a 4-5 posiłków - osób z prawidłowym BMI (p<0,01). Mężczyźni młodsi o prawidłowej masie
ciała deklarowali większą regularność spożywania posiłków niż otyli (p<0,05). Badania nie wykazały zależności pomiędzy
wskaźnikami BMI i OT a częstością konsumpcji warzyw, owoców, ryb oraz produktów „Fast-food”. Stwierdzono tendencję
do ograniczania spożywania wyrobów cukierniczych przez mężczyzn otyłych (wg BMI), niezależnie od wieku, w porównaniu
do osób o prawidłowej masie ciała (p<0,05). Prawidłowość ta potwierdzona została także w grupie mężczyzn młodszych
w kategoriach OT (p<0,05). Potwierdzono zatem zależności między parametrami somatycznymi a niektórymi zachowaniami
żywieniowymi mężczyzn wieku 20-60 lat. Mężczyźni otyli wykazują zarazem tendencję do racjonalizacji niektórych zachowań
żywieniowych, służących redukcji nadmiernej masy ciała.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Proby pomiarow malych radioaktywnosci za pomoca spektrometru Tristan-1024

W pracy przedstawiono sposób pomiaru aktywności cezu i potasu-40 w próbach środowiskowych za pomocą spektrometru gamma Tristan-1024 polegający na uwzględnieniu wpływu efektu Comptona na kształt obserwowanego widma, a następnie policzeniu impulsów w odpowiednich przedziałach energetycznych. Wykonane pomiary wykazały, że możliwe jest szybkie zmierzenie aktywności K-40 powyżej 30 Bg/kg oraz aktywności izotopów cezu Cs-137 i Cs-134 rzędu kilku Bq/kg w tzw. „świeżej" próbie bez konieczności stosowania kosztownej preparatyki

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Badanie zawartości niklu i chromu w suplementach diety wspomagających odchudzanie

Rynek suplementów diety rozwija się w szybkim tempie na całym świecie, również w Polsce. Dużym popytem cieszą się
preparaty stosowane pomocniczo w terapii odchudzającej. Stosowanie suplementów diety mających na celu redukcję masy
ciała jest wynikiem trendów związanych ze zdrowym trybem życia oraz rosnącą dbałością o kondycję i wygląd zewnętrzny
człowieka. Suplementy diety wyprodukowane na bazie surowców naturalnych zawierają często znaczne ilości związków
mineralnych, w tym mikroelementy niezbędne dla człowieka m. in. nikiel i chrom. Przedmiotem badań było 16 wybranych
suplementów diety wspomagających odchudzanie, w których oznaczano poziom niklu i chromu. Próbki mineralizowano
„na sucho” w temp. 480˚C. Popioły rozpuszczano w 15%-owym wodnym roztworu HCl (Suprapur, Merck). Zawartość
badanych pierwiastków oznaczono w spektrometrze absorpcji atomowej Pye Unicam SP192: nikiel – metodą ekstrakcyjną
z fazy organicznej, a chrom – bezpośrednio z mineralizatu. Oznaczone ilości niklu mieściły się w zakresie, średnio od 0,11
μg/g w suplemencie Nivelazione - kapsułki na noc” do 3,35 μg/g w preparacie Teavera, a chromu od 0,12 μg/g (Adipobon
mono) do 22,93 μg/g (Chitobon – preparat z dodatkiem chromu). Zawartości niklu i chromu w badanych suplementach diety
były zróżnicowane, zależały od składu preparatu. Kapsułki niektórych suplementów, np. te z dodatkiem chromu organicznego,
zawierały ilości Cr przekraczające dawkę AI dla tego pierwiastka.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Związki halogenoorganiczne – stare i nowe zagrożenia dla ludzi

Związki halogenoorganiczne (pestycydy chloroorganiczne, PCB, PBDE) są trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi
(TZO) szeroko rozpowszechnionymi w środowisku. Ich stabilność fizyko-chemiczna i lipofilność są odpowiedzialne za kumulowanie
się tych związków w organizmach ludzkich. Żywność, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego, jest głównym źródłem
narażenia populacji generalnej na pestycydy chloroorganiczne i PCB. Natomiast podstawowym źródłem narażenia człowieka
na PBDE jest również żywność, ale także kurz lub frakcja respirabilna powietrza w pomieszczeniach zamkniętych. Trwałe
zanieczyszczenia organiczne należące to tej grupy związków są obecne w różnych stężeniach w tkance tłuszczowej, wątrobie,
łożysku, a nawet we krwi i mleku kobiecym. Związki halogenoorganiczne mogą zakłócać homeostazę układu hormonalnego
i wchodzić w reakcje jako antagoniści lub agoniści z receptorami androgenowymi, estrogenowymi lub progesteronowymi.
Większość z tych związków wykazuje właściwości antyandrogenne, estrogenne i antyestrogenne.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena spożycia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych N-3 wśród zdrowych dorosłych osób w odniesieniu do aktutalnych norm żywienia

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (PUFA) zajmują szczególne miejsce w rozważaniach na temat efektów
biologicznych składników diety. Ich rodzaj i ilość w diecie wpływa na przebieg licznych procesów biochemicznych determinując
rozwój i działanie organizmu. Celem pracy była ocena spożycia n-3 PUFA, ze szczególnym uwzględnieniem długołańcuchowych
wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (LCn-3 PUFA) oraz wskazanie ich źródeł w diecie badanych.
Badania przeprowadzono w grupie 182 dorosłych osób. Oceny spożycia n-3 PUFA dokonano w oparciu o trzydniowe zapisy
spożycia. Dane analizowano przy użyciu programów komputerowych Dieta 2 i Dieta 4 oraz Tabel składu i wartości odżywczej
żywności. Rozkłady spożycia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w odniesieniu do aktualnych norm, wskazują, że
diety ponad 40% badanych zawierają poniżej 1g ALA, a diety ponad 50% badanych mniej, niż 100 mg LCn-3 PUFA, przy
czym ok. 60% spożywało średnio dziennie mniej niż 10 mg DHA.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zastosowanie polimerów z odwzorowaniem cząsteczkowym do oznaczania pozostałości chloramfenikolu w mleku w proszku metodą LC-MS/MS

Przedstawiono metodę oznaczania chloramfenikolu w mleku proszku. Próbki były oczyszczane przy zastosowaniu polimerów z odwzorowaniem cząsteczkowym (МІР). Analizę przeprowadzono w układzie LC-ESI-MS/MS z zastosowaniem kolumny Luna C 18 Phenomenex. Jako standard wewnętrzny zastosowano CAP-d5. Metodę zwalidowano zgodnie z kryteriami decyzji Komisji nr 2002/657/WE. Średni odzysk próbek wzmocnionych na poziomie 0,3 µg/kg mieścił się w zakresie 104-111%. Limit decyzyjny (CCα) i zdolność wykrywania (CCß) wynosiły odpowiednio 0,06 µg/kg i 0,09 µg/kg.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Oznaczanie histaminy w konserwach rybnych metoda kolorymetryczna wg Hardy-Smitha

Metodą kolorymetryczną wg Hardy-Smitha, uwzględniającą etap oczyszczania wyciągu z konserwy na kolumnie jonowymiennej, oznaczono zawartość histaminy w 79 próbkach konserw rybnych. W 18% zbadanych próbek konserw (sardynki jugosłowiańskie) zawartość histaminy przekraczała 20 mg/100 g produktu.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena wartosci odzywczej bialka poddanego zabiegom technologicznym.Zmiany w zawartosci biologicznie aktywnych aminokwasow-metioniny,cysteiny i tauryny pod wplywem sterylizacji

Zbadano wpływ sterylizacji na wartość odżywczą dwóch gatunków białka: mleka (kazeiny) i ryb (dorsza). Metodą chemiczną i biologiczną (strawność, przyswajalność i wydajność wzrostowa), określono poziom dostępnej metioniny i cysteiny w wątrobie i moczu zwierząt doświadczalnych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Oznaczanie pozostałości zieleni malachitowej i leukomalachitowej w tkance mięśniowej ryb metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC)

Zieleń malachitowa (MG) i leukomalachitowa (LMG) jest przedmiotem monitoringu w mięśniach ryb, dla których
minimalna wymagana wartość graniczna wydajności metody analitycznej (MRPL) wynosi 2 μg/kg. Próbki ekstrahowano
mieszaniną buforu i acetonitrylu. Oczyszczanie próbek prowadzono metodą SPE na kolumienkach SCX. Do rozdziału MG
i LMG stosowano kolumnę chromatograficzną Luna Phenyl-Hexyl Phenomenex. Próbki były fortyfikowane LG i LMG w
zakresie 2 – 25 μg/kg. Współczynniki zmienności powtarzalności (CV%) były niższe niż 14% dla MG i 16% dla LMG. Średni
odzysk był w zakresie 65 – 83% dla MG i 70 – 73% dla LMG. Opracowana metoda spełnia wymagane kryteria metody
do oznaczania pozostałości MG i LMG w próbkach tkanki mięśniowej ryb.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zawartosc Ca, Mg, Fe i Cu w wybranych gatunkach ziol i ich naparach

W suchej masie i naparach 6 gatunków ziół (rumianek pospolity, lipa drobnolistna,
skrzyp polny, melisa lekarska, mięta pieprzowa, dziurawiec zwyczajny)
oznaczono metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej (ASA) Ca, Mg, Fe, Cu.
Stwierdzono, że badane pierwiastki w różnym stopniu ulegają ekstrakcji do naparów.
Wysoki stopień ekstrakcji do naparu wykazywał Ca i Mg, a niski Cu i Fe.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Badania przezywalnosci Heliobacter pylori w mleku

W związku z brakiem doniesień na temat występowania Heliobacter pylori w żywności oraz źródeł infekcji i sposobu przenoszenia tych bakterii na ludzi przeprowadzono badania nadprzeżywalnością H. pylori w mleku przechowywanym w temperaturze pokojowej oraz w lodówce w temperaturze 5-TC.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Biochemiczne mechanizmy neurotoksyczności kadmu

Kadm (Cd) zaliczany do metali ciężkich jest jednym z ważniejszych składników zanieczyszczających środowisko życia
ludzi i zwierząt. Ekspozycja środowiskowa na kadm może prowadzić do wchłaniania jego związków do organizmu i toksycznego
oddziaływania na układ nerwowy. W artykule przedstawiono różne poglądy dotyczące biochemicznych mechanizmów
neurotoksycznego działania kadmu. Opisano zaburzenia w komórkowym systemie antyoksydacyjnym, wytwarzanie
reaktywnych form tlenu i azotu, zaburzenia w produkcji energii w szlakach metabolicznych, zmiany w metabolizmie amin
biogennych, aminokwasów neuroprzekaźnikowych i jonów wapnia oraz inhibicję białek enzymatycznych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Opracowanie metody oceny podatnosci materialow kontaktujacych sie z woda przeznaczona do spozycia na powstawanie obrostow mikrobiologicznych

Przeprowadzono badania mające na celu sprawdzenie przydatności skonstruowanego
przy udziale Politechniki Warszawskiej prototypu urządzenia przepływowego
oraz metody oznaczania ogólnej liczby mikroorganizmów i poziomu ATP
w wymazach do oceny podatności materiałów na tworzenie obrostów mikrobiologicznych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zawartosc wybranych metali w owocach lesnych w zaleznosci od miejsca pozyskania

Oznaczono zawartość Pb, Cd, Cu, Zn, Fe i Mn w próbkach owoców leśnych: borówki czarnej, maliny właściwej i poziomki pospolitej, pozyskanych w woj. lubelskim, na obszarach uznanych za potencjalnie wolne od zanieczyszczeń (Skierbieszowski Park Krajobrazowy) i na terenach potencjalnie zanieczyszczonych (Cementownia Rejowiec S.A.). Analizowane owoce pochodzące ze stanowisk bardziej narażonych na emisję zanieczyszczeń charakteryzowały się wyższą zawartością ołowiu (z wyj. maliny właściwej) oraz pozostałych metali, niż badane surowce z terenu Gminy Kraśniczyn. Spośród analizowanych owoców najniższą zawartość Pb, Zn, Fe, Mn odznaczała się borówka czarna, natomiast największą zawartością Pb, Zn i Mn charakteryzowała się poziomka pospolita. Zawartość kadmu w analizowanych surowcach roślinnych była wysoka.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Wiedza żywieniowa oraz wybrane elementy stylu życia otyłych osób z rozpoznanym obturacyjnym bezdechem w czasie snu

Celem pracy była ocena wiedzy żywieniowej i i wybranych elementów stylu życia pacjentów otyłych z rozpoznanym OBS, leczonych w Dolnośląskim Centrum Chorób Płuc Akademii Medycznej we Wrocławiu. Ocenę stanu wiedzy żywieniowej przeprowadzono wśród 49 chorych, w tym 12 kobiet i 37 mężczyzn z rozpoznanym OBS, leczonych w Dolnośląskim Centrum Chorób Płuc we Wrocławiu. Do oceny wiedzy żywieniowej i wybranych elementów stylu życia wykorzystano autorski, standaryzowany kwestionariusz opracowany w Zakładzie Żywienia Człowieka Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Zawierał on różne pytania, dotyczące m.in. rodzaju aktywności fizycznej, częstości palenia papierosów. Mimo wykazanej częściowo dobrej wiedzy żywieniowej, jej wykorzystanie przez chorych na OBS w życiu codziennym budzi wiele zastrzeżeń. Może to prawdopodobnie wynikać z nie wiązaniem wiadomości o prawidłowym żywieniu z własnym stanem zdrowia. Stwierdzona w badanej grupie chorych na OBS otyłość i niska aktywność fizyczna, świadczą o konieczności włączenia do procesu leczenia indywidualnego poradnictwa dietetycznego.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena spożycia kwasów tłuszczowych i cholesterolu w wybranej grupie studentów

Celem niniejszej pracy była analiza spożycia kwasów tłuszczowych i cholesterolu. W badaniu wzięło udział 143 studentów.
Podczas zbierania danych zastosowano metodę 3-dniowego bieżącego notowania. Badanie przeprowadzono na
przełomie 2007 i 2008 roku. Średnie spożycie tłuszczu ogółem odpowiadało 92,7% normy. Spożycie nasyconych, jednonienasyconych
i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych odpowiadało realizacji zaleceń odpowiednio na poziomie 99,4%,
71,2% i 73,3%. Średnie spożycie cholesterolu było zgodne z zalecanym poziomem 300 mg (91,0%). Czynnikiem, który istotnie
różnicował spożycie wszystkich omawianych składników pokarmowych była płeć, w przypadku spożycia tłuszczów ogółem,
nasyconych kwasów tłuszczowych oraz jednonienasyconych kwasów tłuszczowych stan zdrowia badanych, a dodatkowo
w przypadku spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych również miejsce zamieszkania. W przypadku mężczyzn odnotowano
zbyt wysoki udział tłuszczu (37,9%) w dostarczaniu energii z całodziennym racjami pokarmowymi oraz nadmierne o 58%
spożycie cholesterolu.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena stosowania używek ze szczególnym uwzględnieniem spożycia kofeiny w wybranej grupie kobiet karmiących piersią

Wprowadzenie. Biorąc pod uwagę negatywny wpływ używek, w tym alkoholu, nikotyny oraz nadmiernego spożycia kofeiny
na organizm dziecka i matki, bardzo ważnym elementem profilaktyki jest zaprzestanie lub ograniczenie ich stosowania,
zwłaszcza w okresie ciąży, i laktacji.
Cel badań. Celem pracy była ocena spożycia alkoholu, palenia papierosów, narażenia na dym tytoniowy oraz spożycia
kofeiny w wybranej grupie kobiet karmiących piersią z województwa mazowieckiego.
Materiał i metoda. Badanie przeprowadzono w okresie od września 2010 do marca 2011 roku, wśród 102 kobiety w wieku
od 19 do 38 lat. Informacje o spożyciu alkoholu, paleniu tytoniu oraz narażeniu na dym tytoniowy uzyskano metodą wywiadu
kwestionariuszowego. Do oceny spożycia kofeiny zastosowano metodę 3-dniowego bieżącego notowania i metodę
częstotliwości spożycia. Źródłem informacji o zawartości kofeiny w spożywanych produktach były dane literaturowe,
a w przypadku napojów energetyzujących dane producenta zamieszczone na etykietach.
Wyniki. Spośród wszystkich badanych kobiet (n=102), aż 17% respondentek deklarowało spożycie alkoholu, 6% palenie
papierosów, a 15% bierne narażenie na dym tytoniowy. Średnie spożycie kofeiny, w grupie tzw. „konsumentów kofeiny”
(n=94) wynosiło 127,4 ±76,0 mg/os/dzień dla metody 3-dniowego bieżącego notowania i 163,4 ±100,6 mg/os/dzień dla
metody częstotliwości spożycia. Współczynnik korelacji pomiędzy zastosowanymi metodami wynosił r=0,71 (p<0,001).
Głównymi źródłami kofeiny niezależnie od zastosowanej metody zbierania danych były: herbata czarna, która dostarczała
około 60% kofeiny oraz kawa mielona (około 20%) i kawa instant (około 13%).
Wnioski. Mimo powszechnej wiedzy nt. szkodliwości palenia papierosów/narażenia na dym tytoniowy oraz spożycia
alkoholu i produktów bogatych w kofeinę, część respondentek nie zaprzestała stosowania tych używek w okresie laktacji,
co wskazuje to na konieczność prowadzenia edukacji w tym zakresie.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu