rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowelizacja kodeksu postępowania karnego a ochrona małoletniego podczas przesłuchania

W artykule zaprezentowano warunki oraz tryby przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego i świadka w świetle Ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie sposobu przygotowania przesłuchania przeprowadzonego w trybie określonym w art. 185a–185c Kodeksu postępowania karnego. W opracowaniu wykazano, że przepisy prawne zapewniają małoletniemu różne poziomy ochrony uzależnione od kryterium podmiotowego (wiek, pozycja procesowa – pokrzywdzony/świadek) oraz przedmiotowego (charakter popełnionego przestępstwa).

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Obowiązek zgłaszania przypadków przemocy wobec dzieci w praktyce lekarskiej

Pracownicy ochrony zdrowia odgrywają niezwykle ważną rolę w wykrywaniu przemocy i zaniedbań wobec dzieci, a ich aktywna postawa może skutecznie przyczynić się do zapobiegania kolejnym przypadkom stosowania przemocy wobec małoletnich.
Osoby doznające przemocy mają prawo oczekiwać, że lekarze prócz pomocy medycznej okażą im wsparcie i pomogą znaleźć wyjście z trudnej sytuacji. Lekarz ma codziennie bezpośredni kontakt z ludźmi. Jeśli cieszy się zaufaniem pacjentów, wykazuje motywację i ma odpowiednią wiedzę, może odegrać ogromną rolę w powstrzymaniu przemocy. Ustawiczne dokształcanie pracowników medycznych, organizowanie działań profilaktycznych i kampanii informacyjnych ma zasadnicze znaczenie we wzmocnieniu systemu ochrony dzieci.
Artykuł prezentuje najważniejsze zagadnienia z zakresu prawa oraz praktyczne aspekty działania lekarza w przypadku powzięcia wiadomości o podejrzeniu popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu na szkodę pokrzywdzonego dziecka.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Używanie substancji psychoaktywnych jako przejaw zachowań ryzykownych młodzieży szkolnej

Zachowania ryzykowne są nieodłączną częścią okresu dojrzewania. Podejmując ryzyko, młodzi ludzie uczą się samodzielności oraz zaznaczają swoją niezależność od rodziców i opiekunów. W ten sposób przygotowują się do zadań dorosłości. Z tych powodów na okres dojrzewania przypada największe nasilenie zachowań zagrażających zdrowiu i bezpieczeństwu młodych ludzi. Używanie substancji psychoaktywnych przez młodzież wiąże się z dużym ryzykiem zatruć, wypadków, urazów, uzależnień, zaburzeń psychicznych, konfliktów z prawem, problemów w relacjach z rodzicami oraz szkód rozwojowych. W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, alkohol jest najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną wśród młodzieży szkolnej. Na drugim miejscu znajduje się tytoń, na trzecim – marihuana, na czwartym – leki uspokajające i nasenne, a na piątym – substancje wziewne i dopalacze. W ostatnich kilkunastu latach w populacji 15-latków w Polsce spada nieco rozpowszechnienie wskaźników picia alkoholu i palenia papierosów oraz jednocześnie rośnie rozpowszechnienie używania marihuany. Na wysokim poziomie od lat znajduje się używanie przez polską młodzież leków psychoaktywnych i substancji wziewnych. Te tendencje w trendach używania substancji psychoaktywnych odzwierciedlają w dużym stopniu zmiany w społecznych postawach polskiego społeczeństwa
wobec różnych rodzajów substancji psychoaktywnych.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wykorzystanie seksualne dziecka. Wyniki Ogólnopolskiej diagnozy skali i uwarunkowań krzywdzenia dzieci.

W artykule poddano analizie ustalenia badawcze Ogólnopolskiej diagnozy skali i uwarunkowań krzywdzenia dzieci dotyczące doświadczeń wykorzystania seksualnego w dzieciństwie. Deklaracje nastolatków w wieku 13–17 lat ujawniły, że 20% z nich padło ofiarą wykorzystania seksualnego bez kontaktu fizycznego, a 7% – z kontaktem fizycznym. Zdecydowanie częściej wykorzystanie seksualne było doświadczeniem dziewczyn (bez kontaktu fizycznego: 27%, z kontaktem fizycznym: 10%) niż chłopców (bez kontaktu fizycznego: 16%, z kontaktem fizycznym: 5%). Wyniki Diagnozy zestawiono z doniesieniami z pierwszej edycji badania z 2012 r. Analiza umożliwiła ponadto wyróżnienie czynników zwiększających ryzyko wystąpienia przemocy seksualnej (płeć, wiek, lokalizacja szkoły, nadużywanie alkoholu oraz choroba psychiczna osoby mieszkającej z dzieckiem). Wykazano również, że doświadczanie wybranych form przemocy seksualnej zwiększa szanse na wystąpienie zachowań samouszkadzających wśród młodzieży.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Kary fizyczne w wychowaniu dzieci w percepcji rodziców odbywających karę pozbawienia wolności

Problem stosowania kar cielesnych wobec dzieci jest od wielu lat tematem burzliwych debat społecznych. Pojawiają się liczne argumenty zarówno za, jak i przeciw stosowaniu jednego z najpopularniejszych środków wychowawczych – klapsa. Każdy rodzic, również ten odbywający karę pozbawienia wolności, ma na ten temat swój własny pogląd. Rodzice odbywający karę pozbawienia wolności to swoista kategoria skazanych – są to osoby, które mimo pobytu w zakładzie karnym nie przestają pełnić roli rodzica, a ich oddziaływania wychowawcze są również kontynuowane po odbyciu kary.
W artykule porównano opinie 50 kobiet i 50 mężczyzn na temat skuteczności stosowania wobec dzieci wybranych kar cielesnych. Wszyscy badani to rodzice małoletnich dzieci do lat 18, którzy wychowywali je przed osadzeniem i utrzymują z nimi systematyczny kontakt również w trakcie pobytu w zakładzie karnym. Wykorzystując kwestionariusz ankiety własnego autorstwa, ustalono, że matki-więźniarki za wysoce skuteczne uznają kary w postaci krzyku, klapsa i zamykania dziecka w pokoju. Ojcowie natomiast zdecydowanie wyżej niż matki oceniali skuteczność
takich kar jak silne bicie ręką, bicie pasem oraz groźba ukarania dziecka
karą cielesną. Zarówno matki, jak i ojcowie skazani za czyny przeciwko rodzinie za wysoce skuteczne uznali kary w postaci krzyku, silnego bicia ręką, zamykania dziecka w pokoju, groźby ukarania karą cielesną lub złośliwych komentarzy kierowanych do dziecka.
Wyniki badań wyraźnie wskazują, że respondenci preferują w wychowaniu dzieci kary związane ze stosowaniem siły fizycznej. Zasugerowano, że w pracy penitencjarnej ze skazanymi rodzicami powinno się podnosić ich świadomość pedagogiczną m.in. poprzez kształtowanie umiejętności komunikacji z dzieckiem, właściwego doboru kar i nagród oraz naukę sposobów nieagresywnego reagowania na niewłaściwe zachowania dziecka.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Relacja lekarza z małoletnim, który doświadczył wykorzystania seksualnego. Uwarunkowania przebiegu kontaktu i jego znaczenie dla procesu diagnozy

Artykuł jest poświęcony zagadnieniu specyfiki kontaktu diagnostycznego lekarza z małoletnimi pacjentami i pacjentkami z doświadczeniem wykorzystania seksualnego. Omówiono cechy psychologicznego funkcjonowania małoletnich doświadczonych seksualnym wykorzystaniem, a także możliwe cechy i reakcje lekarza uruchomione w odpowiedzi na doświadczenia dziecka oraz przejawiane w związku z nimi zachowania. W odniesieniu do zarówno lekarza, jak i małoletniego pacjenta i jego opiekunów wyróżniono dwie grupy czynników determinujących przebieg kontaktu diagnostycznego – niezwiązane z doświadczeniem przez dziecko wykorzystania seksualnego oraz powiązane z takim doświadczeniem. Przeprowadzone analizy stały się podstawą sformułowania zaleceń praktycznych dla lekarzy. Omówiono je w odniesieniu do modeli relacji lekarz–pacjent zgodnie z klasyfikacją Szasza i Hollendera: modelu aktywność–bierność, kierownictwo–współpraca oraz obustronnego uczestnictwa. W konkluzjach wskazano także potrzebę rozwoju badań empirycznych odnoszących się do analizowanego zagadnienia, także w warunkach polskich.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Najlepiej pojęty interes dziecka – między teorią a praktyką

Omówienie często spotykanych napięć i możliwych rozwiązań na podstawie praktyk i strategii zabezpieczenia najlepiej pojętego interesu dzieci od 2004 r. Badanie przeprowadzone przez Children’s Rights Knowledge Centre na zlecenie Wydziału do Spraw Młodzieży rządu Regionu Flamandzkiego

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Przeciwdziałanie stosowaniu kar fizycznych przez rodziców – obiecujące strategie interwencji

Solidny, ciągle powiększający się zbiór danych empirycznych, które dowodzą, że kary fizyczne narażają dzieci na wysokie ryzyko rozmaitych negatywnych skutków, połączony z powszechnym uznaniem niezbywalnego prawa dzieci do ochrony i godności, doprowadził do powstania programów mających na celu zapobieganie stosowaniu kar fizycznych przez rodziców. W artykule opisano obiecujące programy i strategie opracowane na każdym z trzech poziomów interwencji – interwencji wskazującej, profilaktyki selektywnej i profilaktyki uniwersalnej – oraz skrótowo przedstawiono podstawy empiryczne każdego z nich. Wskazano również obszary dalszego rozwoju i ewaluacji programów.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Ośrodek dla Młodzieży i Rodzin (CJG) oraz ośrodki SPIL w Eindhoven, Holandia

Eindhoven to jeden z 415 okręgów miejskich na południu Holandii. Wsparcie dla rodziców oferowane jest tam za pośrednictwem położonego centralnie Ośrodka dla Młodzieży i Rodzin (CJG) oraz kilku ośrodków dzielnicowych (ośrodków SPIL). Skrót SPIL pochodzi od wyrazów Spelen (zabawa), Integreren (integracja) i Leren (nauka). W roku 2007 rząd krajowy wydał decyzję, na mocy której do 2011 roku w każdym okręgu miejskim miał powstać Ośrodek CJG. Ośrodki SPIL były tworzone jeszcze wcześniej. W Eindhoven CJG i ośrodki SPIL oferują usługi zarówno ogólnodostępne, adresowane do wszystkich rodzin, jak i skierowane do rodzin z grup ryzyka; ośrodki SPIL mają jednak zróżnicowany profil działalności zależnie od potrzeb rodziców i dzieci w danej okolicy.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Udział dzieci w postępowaniu karnym

W artykule przedstawiono wyniki badań aktowych dotyczących udziału w postępowaniu karnym małoletnich pokrzywdzonych czynami z art. 207 kk. Badania te zostały przeprowadzone przez Fundację Dzieci Niczyje w 2012 i 2013 r. w sądach i prokuraturach apelacji warszawskiej. Jednocześnie w artykule przedstawiono najważniejsze wnioski i rekomendacje płynące z tych badań.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Komercyjne wykorzystywanie seksualne dzieci w kontekście podróży i turystyki

W artykule przedstawiono problem komercyjnego wykorzystywania seksualnego dzieci w kontekście podróży i turystyki w Polsce i na świecie, opisano przykłady dobrych praktyk zapobiegania tej formie krzywdzenia dzieci oraz omówiono najważniejsze wnioski i rekomendacje dotyczące przeciwdziałaniu turystyce seksualnej na szkodę dzieci.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zapobieganie przemocy i wspieranie relacji wcześniak– opiekunowie

W Polsce wcześniaki stanowią ok. 6–7% wszystkich rodzących się dzieci. Chociaż gwałtownemu rozwojowi technologii medycznej i neonatologii zawdzięcza się zdecydowany wzrost przeżywalności dzieci urodzonych skrajnie przedwcześnie, to coraz częściej są podnoszone pytania o ich dalszy rozwój zarówno w rozumieniu indywidualnym, jak i oddziaływania na system rodzinny. Według badań dzieci zarówno urodzone przedwcześnie, jak i z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu częściej doświadczają różnych form przemocy ze strony opiekunów lub innych dorosłych w porównaniu z rówieśnikami urodzonymi o czasie. Wiadomo także, że matki dzieci urodzonych przedwcześnie znacznie częściej niż matki dzieci urodzonych o czasie przejawiają duże nasilenie lęku, niepokoju, a nawet objawów zespołu stresu pourazowego. Rozczarowanie, wynikające z bardzo dużej rozbieżności między oczekiwanym macierzyństwem a sytuacją przedwczesnego porodu, wzmacnia negatywny stan psychiczny rodzica. Kształtujące się na takiej bazie postawy rodzicielskie i stosowane metody wychowawcze mogą nie sprzyjać optymalnemu rozwojowi wcześniaka. Trudne zachowania dziecka i konieczność większych poświęceń rodziców – przy niesprzyjających warunkach społeczno-ekonomicznych – mogą stanowić znaczny czynnik ryzyka przemocy w rodzinie. W artykule poruszono problematykę wcześniactwa jako czynnika ryzyka krzywdzenia oraz opisano przykładowe programy profilaktyczne o charakterze prewencyjnym i interwencyjnym, uzupełnione o przykłady pochodzące z praktyki własnej.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Problem ucieczek dzieci w systemie opieki zastępczej

W artykule przedstawiono wyniki badania jakościowego dotyczącego sytuacji dzieci z doświadczeniem ucieczek w kontekście systemu ochrony dzieci w Polsce. W ramach badania przeprowadzono analizę danych zastanych oraz wywiady z ekspertami, z pracującymi z dziećmi profesjonalistami i z przebywającymi w placówkach opiekuńczo- wychowawczych dziećmi, które miały doświadczenie przynajmniej jednej ucieczki. W artykule omówiono między innymi przyczyny ucieczek oraz relacje dzieci z profesjonalistami i rodziną. Zaproponowano również rekomendacje służące poprawie sytuacji dzieci z doświadczeniem ucieczek w systemie opieki zastępczej.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
O trudnych doświadczeniach podopiecznych zawodowych rodzin zastępczych

Przedmiotem prezentowanych badań jest krzywdzenie dziecka w rodzinie i w konsekwencji konieczność przejęcia nad nim opieki przez zawodowe rodziny zastępcze o charakterze pogotowia rodzinnego. Opisywane skutki zaniedbań opiekuńczo-
wychowawczych dotyczą zdrowia fizycznego i psychicznego dzieci, trudności i deficytów rozwojowych, niedostatecznego przystosowania społecznego oraz braków w edukacji. Ponadto przedstawiono wyniki badań, które obrazują podejmowane przez zawodowych rodziców zastępczych działania na rzecz kompensowania poczucia osamotnienia wychowanków w środowisku lokalnym oraz przedszkolnym i szkolnym. Badania przeprowadzono metodą indywidualnych przypadków z uwzględnieniem strategii ilościowo-jakościowej, w 58 zawodowych rodzinach zastępczych z województwa śląskiego, pod których opieką znajdowało się 207 wychowanków. Uzyskane wyniki wskazują na wysoki poziom zaniedbań we wszystkich obszarach zadań opiekuńczo-wychowawczych. U przeważającej większości wychowanków zdiagnozowano poważne zaniedbania higieniczne, niedożywienie, deprywację poczucia bezpieczeństwa, efekty ujemnego wpływu środowiska pochodzenia na zachowania i prezentowane postawy społeczne oraz niski poziom kompetencji społecznych. W obszarze zaniedbań edukacyjnych należy zwrócić uwagę, że w przeważającej liczbie przypadków rodzice nie zapewniali dzieciom warunków do realizowania obowiązku szkolnego.
Podejmując działania na rzecz kompensowania poczucia osamotnienia wychowanków, rodzice zastępczy zwracają szczególną uwagę na ich integrowanie się z rówieśnikami
ze środowisk sąsiedzkich oraz nawiązywanie pozytywnych kontaktów ze środowiskiem przedszkolnym lub szkolnym. W bardzo wielu przypadkach działania te nie przynoszą zamierzonych efektów, z uwagi na negatywny stosunek otoczenia
społecznego oraz środowisk przedszkolnych i szkolnych (w szczególności nauczycieli) do pełnionej przez rodziców zastępczych funkcji oraz do dzieci znajdujących się pod ich opieką.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Uwarunkowania i profilaktyka samobójstw wśród dzieci i młodzieży w Polsce

Celem artykułu jest analiza problemu samobójstw wśród dzieci i młodzieży w kontekście uwarunkowań zamachów samobójczych oraz udzielania skutecznej pomocy osobom nimi zagrożonym. W artykule omówiono podstawowe definicje, statystyki i uwarunkowania zamachów samobójczych istotne w dokładnym zrozumieniu zagadnienia i, co najważniejsze, przedstawieniu form pomocy zarówno osobom predysponowanym do podjęcia decyzji o samobójstwie, jak i tym, które nieskutecznie próbowały zakończyć życie. Przedstawiono również sposoby radzenia sobie rodzin i rówieśników w okresie żałoby po stracie bliskiej osoby, formy profilaktyki samobójstw oraz zwrócono uwagę na to, że w proces niesienia pomocy młodym osobom, które napotkały problemy, powinno być zaangażowanych wiele jednostek, ponieważ tylko wspólna praca może przynieść pożądane efekty, czyli obniżenie do 2020 roku wskaźnika samobójstw o 20%.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wybrane problemy zgłaszalności przestępstw z art. 200 § 1 kk i ich praktyczne znaczenie dla kryminalizacji współżycia seksualnego nastolatków

Przestępstwo stypizowane w art. 200 § 1 Kodeksu karnego (kk) jest skrótowo określane mianem przestępstwa pedofilii. Tymczasem coraz powszechniej przyjmuje się, że czyny podlegające kwalifikacji prawnej ze wspomnianego przepisu w większości nie mają nic wspólnego z pedofilią w rozumieniu medycznych klasyfikacji diagnostycznych. Wprost przeciwnie – znaczny odsetek tych przestępstw to czyny polegające na współżyciu dwojga nastolatków, z których jedno ma mniej niż 15 lat, a drugie ukończony 17 r.ż. W tym kontekście dyskusyjne i problematyczne staje się określenie dobra prawnego chronionego przez przepis art. 200 § 1 kk, szczególnie w kontekście dostępnych danych o obniżającym się w Polsce wieku inicjacji seksualnej. Dodatkowo przeprowadzone przez autora badania empiryczne (analiza akt spraw sądowych) wskazują na pewien istotny aspekt praktyczny omawianego zagadnienia, a to w kwestii zgłaszalności tych czynów, w przypadku gdy uczestnikami aktywności seksualnej, realizującej znamiona omawianego przestępstwa jest dwoje nastolatków będących parą lub bliskimi znajomymi. Wyniki badań pozwalają twierdzić, że w takich przypadkach istotnie częściej niż gdy sprawcą przestępstwa jest członek rodziny lub osoba zupełnie obca zgłaszającym jest nie rodzic ofiary ani sam pokrzywdzony, ale ktoś inny (np. dyrektor szkoły). Okoliczność ta sugeruje, że same „ofiary” czynów, które można scharakteryzować jako partnerskie lub towarzyskie czynności seksualne, nie postrzegają się w kategorii osób pokrzywdzonych, co zbliża tę grupę przestępstw z art. 200 § 1 kk do tzw. przestępstw bez ofiar. Z kolei niezgłoszenie przestępstwa przez osoby najbliższe pokrzywdzonego (czy to z niewiedzy, czy z chęci zatajenia tego faktu i zastosowania innych metod wychowawczych niż prawo karne) rodzi pytanie o to, czy (przy przyjęciu, że aktywność seksualna osób poniżej 15 r.ż. jest niepożądana) prawo karne jest adekwatnym środkiem oddziaływania na wskazane zjawisko.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wysłuchanie dziecka w postępowaniu cywilnym – perspektywa psychologiczna

Z psychologicznej perspektywy wysłuchanie jest szczególną formą interakcji między dorosłym a dzieckiem. Jest trudną rozmową zarówno dla sędziego, jak i małoletniego. Wysłuchanie wymaga od sędziego wiedzy psychologicznej niezbędnej do nawiązywania kontaktu i prowadzenia rozmowy z dzieckiem znajdującym się w trudnej, konfliktowej sytuacji rodzinnej. Artykuł przedstawia propozycje takiego przeprowadzenia wysłuchania, aby umożliwiło ono sędziemu pozyskanie ważnych dla rozstrzygnięcia postępowania informacji na temat małoletniego i jego potrzeb, a równocześnie nie wikłało dziecka w konflikt rodziców, nie obciążało go poczuciem odpowiedzialności za decyzje sędziego i nie stanowiło doświadczenia urazowego.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Profilaktyka wykorzystywania seksualnego w Kościele katolickim

Artykuł ma charakter przeglądowy. Przedstawia działania prewencyjne podejmowane w Kościele katolickim w związku z kryzysem ujawnień wykorzystywania seksualnego osób małoletnich przez duchownych. Charakteryzuje kroki podejmowane przez Stolicę Apostolską obowiązujące w całym Kościele katolickim. Następnie omawia ochronę dzieci i młodzieży w niektórych Kościołach lokalnych, zwłaszcza w USA, by na końcu przedstawić rozwój myślenia o prewencji w Kościele w Polsce. Analizując sposób wdrażania prewencji w Kościele, zauważa się, że pierwszy etap działań ma charakter prewencji interwencyjnej. Z czasem przechodzi się do działań profilaktycznych o charakterze uniwersalnym. Artykuł wskazuje również na pytania, na które należy odpowiedzieć, aby działania prewencyjne w Kościele były podjęte w sposób bardziej kompleksowy.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Jak skutecznie ograniczyć cyberprzemoc rówieśniczą? – o efektywności metod aktywizujących kompetencje społeczne ze szczególnym uwzględnieniem empatii

Cyberprzemoc to odmiana przemocy rówieśniczej, realizowana w przestrzeni cyfrowej. Jej skala i negatywne skutki wskazują na potrzebę opracowania empirycznie potwierdzonych wytycznych dotyczących interwencji i profilaktyki. Celem tekstu jest prezentacja badań psychologicznych realizowanych w ramach projektu pt. Interdyscyplinarny Model Przeciwdziałania Agresji i Cyberprzemocy Technologicznej (IMPACT).
Praktyczny kierunek badań koncentrował się na identyfikacji kompetencji społecznych mogących ograniczyć angażowanie się w elektroniczną przemoc rówieśniczą. Integracja jakościowych i ilościowych rezultatów badań pozwoliła zidentyfikować istotne dla ograniczania cyberprzemocy wymiary psychologiczne dotyczące: 1) automatyzmów w postrzeganiu i regulacji zachowania, 2) rozpoznawania emocji, aktywizacji empatii i przyjmowania perspektywy, 3) samokontroli i 4) ukazywania wpływu specyfiki komunikacji zapośredniczonej przez komputer na zachowania przemocowe.
Kolejny etap badań eksperymentalnych sprawdzał skuteczność wyłonionych kompetencji oraz adekwatność opracowanych form ich aktywizacji. W niniejszym artykule skoncentrowano się na szczegółowym przedstawieniu wymiaru aktywizacji empatii, prezentując dwa badania eksperymentalne testujące skuteczność różnych form jej aktywizacji – poprzez przyjmowanie perspektywy ofiary oraz sprawcy cyberprzemocy. Okazało się, że tylko przyjęcie perspektywy ofiary efektywnie zwiększało częstość udzielania pomocy w obliczu aktu cyberprzemocy. Uzyskane rezultaty wskazują na złożoność i różnorodność kompetencji empatii oraz specyfikę jej regulacyjnej roli w grupie nastolatków. Zarazem uzasadniają konieczność odrębnego testowania efektywności wzbudzania różnych kompetencji społecznych (nie tylko empatii), dostosowując metody do specyfiki owych umiejętności. Prezentowane wnioski z badań posłużyły do opracowania innowacyjnego polskiego programu profilaktyki cyberprzemocy, który po zakończeniu projektu udostępniony zostanie do powszechnego, bezpłatnego użytku w szkołach.

Czasopismo: Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia