rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czasowniki mentalne i czasowniki emocji w opisie semantyczno-syntaktycznym

Mental and emotional verbs in semantic and syntactic descriptionThe main issue of this article concerns relations between the semantic plane of the sentence, which is presented by means of notions of predicate argument structure, and the plane of formal realisation of this structure. The existing attitudes to the studied verb classes are presented. Then rules governing the model of description used are specified (the article has been written within an elaborate scientific grant concerning Bulgarian, Polish and Russian). Obligatory semantic features of both classes are pointed out, followed by an elaboration on the scope of analysis of semantic and syntactic phenomena. This scope is determined by basic semantic sentence categories on which comparative, including contrastive, research is based. Drawing on examples of particular units studied, I then discuss the effectiveness of the analysis which enables comparing differences between sets of sentence structures allowable for each class studied. Those differences stem from semantic differences typical of those classes. Czasowniki mentalne i czasowniki emocji w opisie semantyczno-syntaktycznymTematyka artykułu dotyczy relacji między płaszczyzną semantyczną zdania, ujętą w terminach struktury predykatowo-argumentowej, a płaszczyzną realizacji formalnej tej struktury. Zarysowane zostały dotychczasowe podejścia do opisu badanych klas czasowników oraz sprecyzowano ustalenia dotyczące zastosowanego w artykule modelu opisu (artykuł powstał w związku z realizacją obszernego grantu dotyczącego języka bułgarskiego, polskiego i rosyjskiego). Wskazano obligatoryjne dla obu klas cechy semantyczne oraz scharakteryzowano zakres analizy zjawisk semantyczno-składniowych. Zakres ten wyznaczają podstawowe semantyczne kategorie zdaniowe, których badanie stanowi podstawę dla porównań, także porównań konfrontatywnych. Zaprezentowane zostały przykłady opracowania wybranych jednostek oraz wskazana skuteczność analizy, która pozwala ukazać różnice między zbiorami dopuszczalnych dla każdej z badanych klas struktur zdaniowych. Różnice te wynikają z charakteryzujących te klasy różnic semantycznych.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Walencja rosyjskich czasowników mentalnych w świetle składni eksplikacyjnej

Valency of Russian mental verbs in the light of explicative syntaxThe subject of this article are syntactic (distributional) properties of Russian mental verbs (verbs of knowledge, understanding and thinking) in a synchronistic view. These units are studied using the theoretical model of explicative syntax. The author distinguishes some distributional patterns noted in the source material, and describes them, taking into account the meaning of the lexical class (mental verbs), as well as their frequency (functionality). Walencja rosyjskich czasowników mentalnych w świetle składni eksplikacyjnejPrzedmiotem niniejszego artykułu są składniowe (dystrybucyjne) właściwości rosyjskich czasowników mentalnych (czasowników wiedzy, rozumienia i myślenia) w ujęciu synchronicznym. Jednostki te są badane za pomocą teoretycznego modelu składni eksplikacyjnej. Autor wyróżnia odnotowane w materiale źródłowym wzorce/modele dystrybucyjne, opisując je przy uwzględnieniu znaczenia klasy leksykalnej (czasowników mentalnych), jak również ze względu na ich częstotliwość (funkcjonalność).

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: Dorota Filar, "Narracyjne aspekty językowego obrazu świata. Interpretacja 'marzenia' we współczesnej polszczyźnie", Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013, 224 ss.

Review: Dorota Filar, Narracyjne aspekty językowego obrazu świata. Interpretacja marzenia we współczesnej polszczyźnie, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013, 224 pp.This article is a review of Dorota Filar’s study entitled Narracyjne aspekty językowego obrazu świata. Interpretacja marzenia we współczesnej polszczyźnie (Narrative Aspects of Linguistic Worldview: An Interpretation of marzenie ‘a dream’ in Contemporary Polish), in which she attempts to capture the meaning of a word in “an expanded, dynamic form with a narrative structure”. Her volume includes both general theoretical considerations and results of detailed semantic analyses.Rec.: Dorota Filar, Narracyjne aspekty językowego obrazu świata. Interpretacja marzenia we współczesnej polszczyźnie, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013, 224 ss.Artykuł stanowi recenzję monografii będącej próbą ujęcia znaczenia słowa w „rozbudowaną, dynamiczną formę o strukturze narracyjnej”. Praca autorstwa Doroty Filar zawiera zarówno ogólne rozważania teoretyczne, jak i wyniki szczegółowych badań semantycznych.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Konstrukcje z predykatami percepcji w języku słowackim i ich ekwiwalenty w języku polskim

Constructions with predicates of perception in Slovak and theirs equivalents in PolishThe aim of this paper is to present a special type of syntactic constructions in Slovak language, namely, the accusativus cum infinitivo. Constructions of this kind are connected with predicates of visual and auditory perception: Videl Petra bežať., Počul Evu spievať. In the traditional Slovak syntax, the infinitive in this constructions is characterized as a particular sentence element, so-called “doplnok” ‘predicate complement.’ The Polish equivalents of these constructions are subordinate clauses or participle constructions. The second part of the paper presents a Polish-Slovak comparative analysis of these predicates as propositional (semantic) sentence structures, based on Stanisław Karolak’s model. Konstrukcje z predykatami percepcji w języku słowackim i ich ekwiwalenty w języku polskimArtykuł jest próbą opisu szczególnego typu konstrukcji składniowych występujących w języku słowackim, tj. accusativus cum infinitivo, które łączą się z predykatami percepcji wzrokowej i słuchowej: Videl Petra bežať., Počul Evu spievať. Bezokolicznik w takich konstrukcjach jest w tradycji słowackiej opisywany jako odrębna część zdania, tzw. „doplnok”. W języku polskim konstrukcje oddawane są przez zdania podrzędne lub konstrukcje imiesłowowe. W drugiej części artykułu zaprezentowano opis tych predykatów w duchu składni semantycznej w oparciu o model Stanisława Karolaka w ujęciu porównawczym słowacko-polskim.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Środki obrazowania wydarzeń rewolucji godności na Ukrainie (na podstawie publikacji "Мистецький Барбакан: Трикутник 92: Антологія")

Imaging the events of the Ukrainian Revolution of Dignity (based on the anthology Mystets’kyĭ Barbakan: Trykutnyk 92: Antolohiia)The source of the analysed material is the anthology Mystets’kyĭ Barbakan, only 300 copies of which have been printed. It is a collection of works of literature, journalism, and art from the period of the Ukrainian Revolution of Dignity (the so-called Maĭdan) of 2013–2014. We focus on the works of art containing both words and images and we combine approaches from language and cultural studies: the imaging devices used in these selected works have been analyzed using the tools of poetics of literature and media, as well as linguistic methodology. Środki obrazowania wydarzeń rewolucji godności na Ukrainie (na podstawie publikacji Мистецький Барбакан: Трикутник 92: Антологія)Źródłem materiału do badania jest antologia Mystećkyj Barbakan, która ukazała się nakładem zaledwie 300 egz. Jest zbiorem tekstów literackich i publicystycznych, a także dzieł artystycznych z okresu rewolucji godności (tzw. Majdanu) na Ukrainie w latach 2013–2014. Analiza wybranych utworów artystycznych zawierających dwa składniki – słowo i obraz – została dokonana w oparciu o podejście lingwistyczno-kulturoznawcze: sposób obrazowania w wybranych pracach przeanalizowany został za pomocą narzędzi poetyki literatury i mediów, a także metodologii badań językoznawczych.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Charakterystyka językowa polskiej gwary górali bukowińskich

Characteristic features of the Polish dialect of Bukovinian highlandersThe aim of this article is to examine the language characteristics of the Polish dialect of highlanders living in Carpathian Bukovina. The directions of the group’s migration are also presented in a sociolinguistic perspective. The phonetic, inflectional and word-formative features of the Bukovinian highlanders’ dialect were compared with the corresponding ones in the general Polish language. The Bukovinian highlanders’ dialect came into contact with the following language systems: among non-Slavic languages – German and Romanian; among Slavic languages – the general Polish language, Slovak, Ukrainian and Russian. The Bukovinian highlanders’ dialect is still open to influences of the local state languages – Ukrainian and Romanian; the general Polish language has also a big influence on it. Charakterystyka językowa polskiej gwary górali bukowińskichCelem tego artykułu jest zarysowanie charakterystyki językowej polskiej gwary górali zamieszkujących Bukowinę Karpacką. Zaprezentowano również kierunki migracji tej grupy w ujęciu socjolingwistycznym. Scharakteryzowano cechy fonetyczne, fleksyjne, słowotwórcze mowy górali bukowińskich w porównaniu z językiem ogólnopolskim. Systemy językowe, z którymi gwara weszła w kontakt, to – wśród języków niesłowiańskich – niemiecki i rumuński oraz – wśród języków słowiańskich – język ogólnopolski, słowacki, ukraiński, rosyjski. Mowa górali bukowińskich jest w dalszym ciągu otwarta na wpływy języków państwowych: ukraińskiego i rumuńskiego. Duży wpływ na ich gwarę ma również język ogólnopolski.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Taronimy w komizmie językowym w "Wojnie polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną" Doroty Masłowskiej i ich przekład na język rosyjski

Taronyms in linguistic humour in Dorota Masłowska’s Snow white and Russian red and their translation into RussianErroneous mixing of linguistic units is one of the most common departures from the norm in novels. This linguistic device has two functions: 1) it presents the characters in the novel, 2) it constitutes a great source of puns and linguistic humour. Such misused words are known as taronyms. This paper presents their use in Dorota Masłowska’s Snow white and Russian red (Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną) with reference to adverbs. The taronyms were identified among paronyms, synonyms, antonyms and adverbs from the same thematic group. Next, it was analyzed if and how this taronymy was reflected in the Russian translation of the presented novel. Taronimy w komizmie językowym w Wojnie polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną Doroty Masłowskiej i ich przekład na język rosyjskiJednym z powszechnie stosowanych odstępstw od normy w powieści jest mylne użycie wyrazów. Ten zabieg pełni dwie funkcje: 1) jest charakterystyką bohaterów, 2) jest świetnym źródłem gier słownych i środkiem tworzenia komizmu językowego. Wyrazy mylone to taronimy. W niniejszym artykule przedstawione zostało użycie taronimów w Wojnie polsko-ruskiej w obrębie przysłówków. Wyodrębniono stosunki taronimiczne wśród paronimów, synonimów, antonimów i przysłówków z tej samej grupy tematycznej. Następnie przeanalizowano, czy i jak zjawisko taronimii jest odzwierciedlone w tłumaczeniu powieści na język rosyjski.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
O odpowiednikach gr. ὁ ναόϛ, ἡ ἐκκλησία, τό ἁγίασμα, τό ἁγιαστήριον, ἡ ἁγιωσύνη w psałterzowych redakcjach cerkiewnosłowiańskich

On the equivalents of the Greek ὁ ναόϛ, ἡ ἐκκλησία, τό ἁγίασμα, τό ἁγιαστήριον and ἡ ἁγιωσύνη in CS Psalter redactionsThe paper refers to the lexical variety of translations reflected in CS redactions of the Book of Psalms. It is focused on semantic and quantitative analysis of the use of Slavonic equivalents of the Greek ὁ ναόϛ, ἡ ἐκκλησία, τό ἁγίασμα, τό ἁγιαστήριον and ἡ ἁγιωσύνη (i.e., of vocabulary with the denotations: ‘sanctuary, temple, place of living/habitation of God’ and also ‘community of the faithful with the Lord, Church’) in selected representative CS redactions of the Book of Psalms: archaic, mixed (archaic and Russian), Russian (or East-Bulgarian), Norov, Athonite and Cyprian. The paper shows resemblances as well as differences among the confronted Psalters in the choice of the words considered and gives explanation of the uses observed. O odpowiednikach gr. ὁ ναόϛ, ἡ ἐκκλησία, τό ἁγίασμα, τό ἁγιαστήριον, ἡ ἁγιωσύνη w psałterzowych redakcjach cerkiewnosłowiańskichArtykuł dotyczy leksykalnej wariantywności przekładów zawartych w cs. redakcjach Księgi Psalmów. Koncentruje się na semantycznej i ilościowej analizie użyć słowiańskich odpowiedników gr. ὁ ναόϛ, ἡ ἐκκλησία, τό ἁγίασμα, τό ἁγιαστήριον, ἡ ἁγιωσύνη (tj. słownictwa z zakresu oznaczeń ‘świętego przybytku, budynku świątynnego, miejsca zamieszkania/przebywania Boga’, a także ‘zgromadzenia wiernych z Panem, Kościoła’) w wybranych reprezentantach cs. redakcji psałterzowych: archaicznej, mieszanej (archaiczno-ruskiej), ruskiej (albo wschodniobułgarskiej), norowskiej, atońskiej i cyprianowskiej. Eksponuje zarówno podobieństwa, jak i różnice w doborze rozpatrywanych leksemów w porównywanych psałterzach oraz podaje interpretację zaobserwowanych użyć.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: Maciej Rak, Kazimierz Sikora (red.), "Słowiańska frazeologia gwarowa", Księgarnia Akademicka, Kraków 2016, 277 ss.

Review: Maciej Rak, Kazimierz Sikora (eds.), Słowiańska frazeologia gwarowa, Księgarnia Akademicka, Kraków 2016, 277 pp.The article is a review of a collective volume devoted to various aspects of Slavic dialectal phraseology and paremiology. The work, edited by M. Rak and K. Sikora, contains both general theoretical studies and results of more detailed research. Rec.: Maciej Rak, Kazimierz Sikora (red.), Słowiańska frazeologia gwarowa, Księgarnia Akademicka, Kraków 2016, 277 ss.Artykuł stanowi recenzję pracy zbiorowej poruszającej różnorodne aspekty słowiańskiej frazeologii i paremiologii gwarowej. Praca pod redakcją M. Raka i K. Sikory zawiera zarówno ogólne rozważania teoretyczne, jak i wyniki bardziej szczegółowych badań.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: Jana Marková, "Religiöse Konzepte im tschechischen nationalen Diskurs (1860–1885)", Georg Olms Verlag, Hildesheim – Zürich – New York 2016, 371 ss.

Review: Jana Marková, Religiöse Konzepte im tschechischen nationalen Diskurs (1860–1885), Georg Olms Verlag, Hildesheim – Zürich – New York 2016, 371 pp.The article reviews a book, which analyzes a portion of Czech national discourse of the second half of the 19th century, looking into the vocabulary it used to express concepts characteristic of the discourse of religion. The research material is constituted by the Czech texts from the period, concerning mostly two events of great importance to the Czech national movement. One of the events was the 1868 laying of the foundation stone for the National Theatre in Prague; the other – the 1873 centennial of the lexicographer, writer and linguist Josef Jungmann. Rec.: Jana Marková, Religiöse Konzepte im tschechischen nationalen Diskurs (1860–1885), Georg Olms Verlag, Hildesheim – Zürich – New York 2016, 371 ss.Artykuł stanowi recenzję książki, w której przedstawiono analizę tekstów będących częścią czeskiego dyskursu narodowego drugiej połowy XIX wieku pod kątem zawartego w nim słownictwa, które wyraża pojęcia charakterystyczne dla dyskursu religijnego. Materiału badawczego dostarczają pochodzące z epoki czeskojęzyczne teksty, które dotyczą głównie dwóch wydarzeń o doniosłym znaczeniu dla czeskiego ruchu narodowego. Pierwszym z nich jest uroczyście obchodzona ceremonia położenia w 1868 roku kamienia węgielnego pod budowę gmachu Teatru Narodowego w Pradze, drugim – przypadający w 1873 roku jubileusz stulecia urodzin leksykografa, pisarza i językoznawcy Josefa Jungmanna.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: Roman Tymoshuk, Wojciech Sosnowski, Maciej Jaskot, Yurii Ganoshenko, "Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej", KJV Digital Sp. z o.o., Warszawa 2018, 312 ss.

Review: Roman Tymoshuk, Wojciech Sosnowski, Maciej Jaskot, Yurii Ganoshenko, Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej, KJV Digital Sp. z o.o., Warszawa 2018, 312 pp.The article is a review of a novel lexicographic work, whose authors collate most frequent phraseologisms of the Polish and Ukrainian languages, based on the material of the spoken language of the young generation of both languages’ native speakers as well as on texts of electronic communication and popular culture. Rec.: Roman Tymoshuk, Wojciech Sosnowski, Maciej Jaskot, Yurii Ganoshenko, Leksykon aktywnej frazeologii polskiej i ukraińskiej, KJV Digital Sp. z o.o., Warszawa 2018, 312 ss.Artykuł stanowi recenzję nowatorskiej pracy leksykograficznej, której autorzy zestawiają ze sobą najczęściej występujące związki frazeologiczne języków polskiego i ukraińskiego, za materiał przyjmując język mówiony młodego pokolenia rodzimych użytkowników obu języków oraz teksty komunikacji elektronicznej i kultury popularnej. 

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
"Wortbildung und Internet / Словообразование и интернет / Tvorba riječi i internet" (Institut für Slawistik der Karl-Franzens-Universität Graz, 22–25.03.2016). XVII Międzynarodowa Konferencja Naukowa Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów

Wortbildung und Internet / Словообразование и интернет / Tvorba riječi i internet [Word-Formation and the Internet] (Institut für Slawistik der Karl-Franzens-Universität Graz, 22–25.03.2016). 17th International Conference of the Word-Formation Commission of the International Committee of SlavistsThe article is a report of the 17th International Conference held on March 22–25, 2016, at the Institute of Slavic Studies, University of Graz, by the Word-Formation Commission of the International Committee of Slavists. The subject matter of the conference – Word-Formation and the Internet – proved apt due to its topicality. The authors describe each presentation delivered during this academic event. Wortbildung und Internet / Словообразование и интернет / Tvorba riječi i internet (Institut für Slawistik der Karl-Franzens-Universität Graz, 22–25.03.2016). XVII Międzynarodowa Konferencja Naukowa Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie SlawistówArtykuł stanowi sprawozdanie z XVII Międzynarodowej Konferencji Naukowej zorganizowanej w dniach 22–25 marca 2016 roku w Instytucie Slawistyki Uniwersytetu w Grazu przez Komisję Słowotwórczą przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Tematyka konferencji Słowotwórstwo i internet okazała się bardzo trafna ze względu na jej aktualność. Autorki omawiają poszczególne referaty uczestników tego wydarzenia naukowego.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
"Gramatika kaszëbsczégò jãzëka" – rozpoznanie i opracowanie struktury współczesnego literackiego języka kaszubskiego. Odpowiedź na głosy krytyki

The Grammar of the Kashubian Language – recognition and description of the structure of the contemporary Kashubian. Response to criticismThe article is a response to criticism of Hanna Makurat’s book titled The Grammar of the Kashubian Language; the book, published in 2016, is the first normative description of contemporary Kashubian. The Kashubian newspaper Skra has published a review which questioned the substantive content of the entire book. The author of the review showed incompatibilities between the book and Friedrich Lorentz’s Pomeranian  Grammar, which was published in 1927–1937. However, the reviewer did not take into account the fact that Lorentz described the system of 76 Kashubian dialects, while Hanna Makurat described the system of contemporary Kashubian literary language, which evolved and developed standard forms. What is more, this review, written by an amateur, became the basis for the publication by the Kashubian Language Council of the statement – not supported by any arguments – that Hanna Makurat’s book was not a normative grammar. Due to lack of arguments, the Kashubian Language Council, after a month and a half, removed this statement from its website. Gramatika kaszëbsczégò jãzëka – rozpoznanie i opracowanie struktury współczesnego literackiego języka kaszubskiego. Odpowiedź na głosy krytykiArtykuł stanowi odpowiedź na krytykę, z jaką spotkała się książka Hanny Makurat Gramatika kaszëbsczégò jãzëka, wydany w 2016 roku pierwszy normatywny opis współczesnego języka kaszubskiego. Kaszubska gazeta „Skra” opublikowała recenzję, która podaje w wątpliwość istotną część zawartych w książce ustaleń. Autor recenzji wskazał niezgodności między książką Makurat a Gramatyką pomorską Friedricha Lorentza, którą opublikowano w latach 1927–1937. Recenzent nie wziął jednak pod uwagę, że Lorentz opisywał system 76 gwar kaszubskich, Makurat zaś opisała system współczesnego kaszubskiego języka literackiego, który dopracował się form standardowych. Omawiana recenzja, której autor jest amatorem, stała się na dodatek powodem opublikowania przez Radę Języka Kaszubskiego niepopartego żadnymi argumentami oświadczenia, że gramatyka Hanny Makurat nie ma charakteru normatywnego. Wobec braku argumentów po upływie półtora miesiąca Rada Języka Kaszubskiego usunęła oświadczenie ze swojej strony internetowej.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo