rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Klanowa struktura spłeczna a krajobraz polityczno-gospodarczy północnego Kaukazu

Na Kaukazie Północnym od dawna ustaliły się dwie warstwy życia społecznokulturowego: zewnętrzna i wewnętrzna. Warstwa zewnętrzna formalnie wprowadza społeczeństwa w państwowy system ideologiczny i gospodarczy, podczas gdy wewnętrzna (obejmująca m.in. tukhumy i tejpy), istniejąc niezależnie od pierwszej jest realnym źródłem duchowej i etnicznej identyfikacji narodów kaukaskich. Zmieniona pod wpływem władzy radzieckiej tradycyjna struktura społeczeństw górskich obecnie
doprowadza do nepotyzmu i korupcji w nominacjach na stanowiska w administracji, zwłaszcza niższego szczebla. Struktura wewnętrzna społeczeństw Kaukazu Północnego różni się od siebie, a w każdej republice istnieje etniczna specyfika. Związki klanowe często mają wpływ nie tylko na tworzenie się elit w republikach, ale są podłożem nieustannej rywalizacji o władzę i wpływy. Obowiązują niepisane umowy między najbardziej wpływowymi klanami, mającymi oparcie we własnych społecznościach. Jest ona najbardziej wyraźna w republikach wieloetnicznych: Dagestanie, Kabardyno-Bałkarii i Karaczajo-Czerkiesji.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Rosyjsko- chińska rywalizacja o surowce energetyczne zachodniego Turkiestanu

Artykuł przedstawia najważniejsze problemy związane z produkcją, przesyłem gazu ziemnego oraz ropy naftowej w państwach Zachodniego Turkiestanu, czyli byłej radzieckiej Azji Środkowej, obejmującej Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenię,
Tadżykistan oraz Kirgizję. Kraje te, ze względu na obecność wielkich złóż surowców, znalazły się w kręgu zainteresowań rosyjskich firm energetycznych, koncernów zachodnich oraz zmagającej się z deficytem gazu ziemnego i ropy naftowej ChRL. Z czasem to właśnie „Państwo Środka” okazało się najbardziej zdeterminowanym graczem, skutecznie starającym się o dostęp do surowców energetycznych Turkiestanu. Autor artykułu analizuje możliwości rosyjsko – chińskiej współpracy w
zagospodarowaniu tych złóż. Ta rosyjsko – chińska rywalizacja ma również istotne znaczenie dla europejskiego rynku paliw. Perspektywa realizacji projektów przesyłu turkmeńskiego gazu ziemnego i kazachskiej ropy do Europy oddala się, co umacnia
pozycję Federacji Rosyjskiej w europejskim sektorze energetycznym

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Zamach stanu w Egipcie (2013) i w Turcji (2016)- podstawy sukcesu i porażki

Zamach stanu jako zjawisko polityczne w perspektywie XXI w. przechodzi swoisty renesans. Spośród licznych prób jedne kończą się sukcesem (np. Egipt w 2013 r., Tajlandia w 2014 r.), podczas gdy inne prowadzą do porażki (Ekwador 2001 r., Turcja
2016 r.). Celem opracowania jest odpowiedź na pytanie: Jakie są przyczyny przegranej puczystów w Turcji w 2016 r. oraz zwycięstwa w Egipcie w 2013 r.? Ze względu na nieznaczną liczbę publikacji dotyczących teoretycznych aspektów omawianego zagadnienia pomocniczo niezbędne będzie również wyklarowanie odpowiedzi na pytanie czym właściwie jest zamach stanu oraz różne jego odmiany? Podstawą sukcesu egipskich zamachowców były zarówno problemy gospodarcze, wewnątrzspołeczne konflikty o podłożu religijnym i kulturowym, jak dominująca rola armii w przestrzeni społecznej i politycznej tego kraju. Zaś niepowodzenie tureckich wojskowych w lipcu 2016 r. wynikało przede wszystkim ze stopniowo ograniczanego wpływu sił zbrojnych na życie polityczne Turcji w okresie
rządów AKP tj. od 2002 r. Dodatkowo systemowe usytuowanie wojska jako swoistego strażnika dziedzictwa Ataturka” w okresie względnej stabilności ekonomicznej i społecznej ograniczyły możliwości operacyjne zbuntowanej części armi

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Priorytety bezpieczeństwa w Afryce według generała Mhammeda Ould Abdel Aziza

Pokój i bezpieczeństwo jest troską wszystkich państw świata niezależnie od tego do jakiego kręgu kulturowego należą. Dotyczy to także państw muzułmańskich tworzących grupę G5 Sahel, które wspólnie zwalczają nielegalną imigrację oraz
zagrożenia terrorystyczne. Pokazuje to, że podejście państw do problemów demograficznych, przemytu narkotyków, zorganizowanej przestępczości, nie jest zależne od religii, lecz od potrzeb gospodarczych i bezpieczeństwa narodowego

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Geneza i anatomia konfliktów wewnętrznych w Birmie

Od czasu uzyskania niepodległości w 1948 roku Birma znajduje się w stanie wojny domowej. Podłożem konfliktów jest zróżnicowanie etniczno-religijne oraz generujący powszechną opozycję niedemokratyczny system rządów. Birma jest państwem zdominowanym pod względem polityczno-ekonomicznym przez buddyjskich Bamarów
(Birmańczyków). Powoduje to rewindykacje mniejszości narodowych: Szanów, Karenów, Kaczinów, Czinów, Karenni i Monów. Obecnie najbardziej dyskryminowaną grupą są muzułmanie Rohingya. Dalsze prześladowania w stosunku do tej wspólnoty mogą doprowadzić do powstania lokalnych organizacji fundamentalistycznych oraz zaktywizować regionalne komórki Al-Kaidy. Zawarte w latach 2011-2013 porozumienia z ugrupowaniami rebelianckimi nie gwarantują natychmiastowego wygaszenia sporów i pełnej stabilizacji państwa, gdyż siły rządowe ciągle odpowiedzialne są za brutalne akcje pacyfikacyjne i nagminne łamanie praw człowieka.
Wydarzeniem o epokowym znaczeniu dla historii Birmy były wybory parlamentarne z 8 listopada 2015r. W pełni potwierdziły one legitymizację partii opozycyjnych. Główne ugrupowanie antyreżimowe Narodowa Liga na Rzecz Demokracji odniosło druzgocące zwycięstwo nad popieraną przez rząd i kręgi wojskowe Partią Jedności, Solidarności i Rozwoju. Głównym zadaniem nowych władz Birmy będzie pokojowe rozwiązanie
konfliktów etniczno-religijnych, zagrażających integralności i spoistości wewnętrznej państwa

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Polityka zagraniczna Demokratycznej Kampuczy w latach 1975-1979

W 1975 roku w Kambodży doszło do obalenia rządu proamerykańskiego generała Lon Nola, a władzę w państwie przejęła marksistowska partyzantka tzw. Czerwonych Khmerów. Wskutek przewrotu mieszkańców miast zmuszono do migracji na wieś, gdzie mieli rozpocząć nowe życie w zgodzie z koncepcją samowystarczalności i odnowy moralnej. W kolejnych latach komunistyczny reżim Pol Pota przyczynił się do śmierci
milionów obywateli Kambodży poprzez zbrodniczą politykę ich eksterminacji, szerzący się głód i spowodowane nim choroby oraz niewolniczą pracę. Pomimo przyjęcia doktryny izolacjonizmu, nawet tak niedostępne państwo prowadziło własną politykę zagraniczną i utrzymywało kontakty ze światem zewnętrznym. Poniższy artykuł ma za zadanie przybliżyć obraz relacji Demokratycznej Kampuczy z zagranicą w okresie od
1975 do 1979 roku. W pracy skupiono się na stosunkach z państwami regionu Azji Południowo-Wschodniej, najbliższymi partnerami dyktatury Pol Pota oraz z ważniejszymi państwami trzecimi.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Morze Południowochinskie jako miejsce rywalizacji geopolitycznej i wyścigu zbrojeń morskich w Azji południowo-wscodniej

Artykuł koncentruje się na problemie znaczenia geopolitycznego Morza Południowochińskiego, jak też kwestii istniejących tam sporów terytorialnych. Wyjaśnia nie tylko dlaczego wspomniany akwen ma tak duże znaczenie geopolityczne, ale również ukazuje
modernizację marynarek wojennych krajów zaangażowanych w spory terytorialne na Morzu Południowochińskim. W pierwszej części artykułu omówiono strategiczny wymiar Morza
Południowochińskiego, jak też spory terytorialne występujące w tym regionie. Część druga dotyczy zbrojeń morskich krajów zaangażowanych w spory terytorialne (Wyspy Spratly,
Wyspy Paracelskie, Rafa Scarborough), natomiast kolejna przedstawia aktualną sytuację polityczną w regionie.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Walka z cyberzagrożeniami jako wyzwanie stojące przed globalnym niebezpieczeństwem

Artykuł jest analizą wpływu nowego rodzaju zagrożeń, płynących z cyberprzestrzeni na współczesne bezpieczeństwo międzynarodowe i relacje międzynarodowe. Jego celem jest także dokonanie oceny, czy działania prowadzone w cyberprzestrzeni są relewantne z punktu widzenia analiz geopolitycznych. Tekst zawiera opis kluczowych zagrożeń, które wynikają z przeniesienia życia społecznego do cyberprzestrzeni.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Architektura rozwiązań prawnych w zakresie zrzeszeń branżowych oraz izb gospodarczych w sektorze zbrojeniowym

Opracowanie zawiera analizę struktury organizacyjno-prawnej gospodarek wybranych państw. Jest to przegląd porównawczy sporządzony w oparciu o dostępne informacje oraz źródła
prawa, prezentujący kwestie związane z organizacją funkcjonowania zrzeszeń korporacyjnych i branżowych przedsiębiorców. Z racji obszerności zagadnienia zastrzega się, iż niniejszy tekst ma charakter kompilacyjny, zbiorczo traktujący informacje ze źródeł powszechnie dostępnych. Nie uwzględnia on niektórych szczegółowych regulacji prawnych obowiązujących w konkretnych państwach, względnie rozwiązań stosowanych w wybranych modelach organizacyjnych izb branżowych. W szczególności skoncentrowano się na sektorze zbrojeniowym, rozpatrywanym z perspektywy całości gospodarki, w odniesieniu do przyjętych modeli (prywatno i publiczno-prawnych, korporacyjnych) oraz zgodności z normami międzynarodowymi.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wpływ polityki partnerstwa wschodniego na geopolityczną przyszłość Ukrainy

Położona w samym sercu Europy, mając dobrą lokalizację geograficzną oraz bogate zasoby naturalne, Ukraina jest buforem między ambitną Rosją a światem zachodnim, zmuszona do ciągłego stosowania podwójnych standardów w swojej działalności politycznej pod wpływem czynników, które nie zawsze są ukraińskimi interesami narodowymi. Idea narodowa jest tym czynnikiem, który chroni Ukraińców przed wynarodowieniem, określa charakter i perspektywy rozwoju narodu ukraińskiego.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Etniczno-kulturowe i geopolityczne uwarunkowania ekspansji Albańczyków

Od deklaracji niepodległości Kosowa w 2008 roku Albańczycy są narodem dysponującym dwoma państwami. Przedmiotem artykułu są okoliczności powołania do istnienia obu państw albańskich, ich geopolityczne znaczenie, a także możliwe dalsze konsekwencje politycznej i militarnej pomocy, jakiej Albańczykom udziela Zachód. Ekspansja albańska w zachodniej części Bałkanów ukazana jest jako element geopolitycznej rywalizacji Zachodu ze Wschodem i dążeń cywilizacji zachodniej do uzyskania wpływów na wschodnim brzegu Adriatyku. Autorzy sugerują, że żadna ze stron konfrontacji nie wyjdzie z niej zwycięsko. Rywalizacja przyczyni się natomiast do ułatwienia i przyspieszenia ekspansji islamu, który dla Albańczyków stanowi główną religię. Kontekstem dla przeprowadzonych analiz jest obszerna krytyka fundamentów albańskiej tożsamości narodowej, czyli historii Skanderbega, tzw. hipotezy iliryjskiej, oraz roli Kościoła katolickiego w rozwoju albańskiego języka i literatury

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wydobycie bogactw minralnych w krajach NATO i w obszarze postsowieckim

Artykuł stanowi analizę górnictwa państw z dwóch kręgów kulturowych: Zachodu (Europa, Ameryka Pn., Australia i Nowa Zelandia) i Wschodu (Rosja i obszar postsowiecki). Analiza dotyczy zmian w wielkości produkcji większości surowców mineralnych. Uwzględniono zakres czasowy obejmujący zarówno czasy prosperującej gospodarki światowej (2001-2007) oraz czasy kryzysu (2008-2012). Dane do porównania zaczerpnięte zostały z dwóch źródeł: USGS oraz BGS. Celem analizy porównawczej na zebranych danych jest przedstawienie perspektyw rozwoju gospodarki światowej, w tym zmian równowagi geoekonomicznej i roli bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego w tych dwóch blokach państw. Artykuł zilustrowano specjalnie przygotowanymi mapami gospodarczymi i ma za zadanie stanowić podstawę dla dalszej dyskusji nad bezpieczeństwem i geopolityką oraz przyszłością relacji obydwóch bloków.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Idee i czyny: Węgierska Republika Rad 1919 roku jako przykład totalitarnego reżimu rewolucyjnego

W artykule autorstwa Grzegorza Baziura pt: Idee i czyny: Węgierska Republika Rad 1919 r. jako przykład totalitarnego reżimu rewolucyjnego Autor opisał dzieje i losy Węgierskiej Republiki Rad i jej reperkusje na Słowacji w postaci Słowackiej Republiki Rad. SRR była próbą „eksportu rewolucji” z opanowanych przez komunistów Węgier do ówczesnej Czechosłowacji w celu połączenia się z bolszewicką Rosją, której wojska prowadziły walki na Ukrainie przeciwko wojskom gen. Antona Denikina, a na Białorusi oddziałom Wojska Polskiego. Autor opisał okoliczności bezkrwawego zdobycia władzy w Budapeszcie przez węgierskich komunistów i totalitarny system, który stworzyli oni w okresie między marcem a sierpniem 1919 r. Autor opisał system represji i liczne zbrodnie, których dopuścił się reżim Béli Kuna, a także narastanie oporu ze strony społeczeństwa w kraju, jak i rolę węgierskiej emigracji politycznej w Wiedniu. W dalszej części tekstu omówiono przygotowania wojskowe państw Ententy do pacyfikacji komunistycznych Węgier, wojnę o Słowację od kwietnia do lipca 1919 r. i okoliczności ostatecznej klęski reżimu Kuna na początku sierpnia 1919 r. Końcową część artykułu Autor poświęcił sytuacji na Węgrzech po zdławieniu komunistycznego eksperymentu, omawiając sytuację polityczną kraju po pacyfikacji rewolucji: biały terror antykomunistyczny i jego reperkusje społeczne oraz objęcie rządów przez admirała Miklosa Horty`ego jako regenta, co było kontynuacją monarchii na Węgrzech.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Geopolityczne znaczenie Czeczenii w polityce Federacji Rosyjskiej

Artykuł przedstawia znaczenie geopolityczne Czeczenii dla Rosji, problemy jakie rodzi utrzymanie panowania nad tym obszarem, oraz cenę jaką Federacja Rosyjska zapłaciła za zachowanie strefy wpływu na Kaukazie Północnym. W artykule poruszono kwestie związane z bezpieczeństwem energetycznym, terroryzmem, przeciwdziałaniem działaniom separatystycznym w regionie zestawione z imperialną polityką Rosji.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Zmiany w postrzeganiu przestrzeni a geopolityka we współczesnej Rosji

W artykule scharakteryzowano specyficzne postrzeganie przestrzeni (terytorium) przez Rosjan oraz podjęto próbę określenia korzystnego wariantu geopolityki Rosji na początku XXI wieku. Zwrócono uwagę, jak rozumienie przestrzeni rozpowszechnione w zbiorowej świadomości wpływa na geopolitykę kraju. W przypadku Rosji może ono bowiem w pewnym stopniu utrudniać wykorzystanie przez państwo pełni własnego potencjału. Na początku XXI wieku obserwuje się próby stopniowego odchodzenia od tradycyjnych nurtów geopolitycznych w kierunku nowych rozwiązań dotyczących sfery ekonomicznej i kulturowej. Mogą one stanowić szansę na wejście na ścieżkę rozwoju. Ponadto zbiór czynników historycznych, politycznych i kulturowych sprawia, że Rosja jako kraj rozwija się nadal bardziej w kontekście przestrzeni (utrzymania rozległego terytorium), a mniej pod innymi względami, np. ekonomicznym i kulturowym. Potencjał kraju – na skutek przypisywania zbyt dużego znaczenia przestrzeni – nie jest w pełni wykorzystywany

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Procesy megalopolizacyjne i ich konsekwencje demograficzno-społeczne oraz geopolityczne

Za jedną z najbardziej charakterystycznych cech współczesnej urbanizacji
uważa się tzw. procesy megalopolizacji. Polegają one na formowaniu się wielkich
aglomeracji i metropolii liczących po kilkanaście milionów mieszkańców. Te wielkie
koncentracje osadnicze przyjęły nazwę „megalopolis”. Nie tylko są one wielkimi
skupiskami ludności, lecz również pełnią różnorodne funkcje ekonomiczne i polityczne.
Pierwsze z nich powstały w Europie i w Ameryce Północnej. Obecnie najwięcej ich jest
na wschodzie i południu Azji. Najważniejsze z nich nazywane są w literaturze
miastami światowymi lub miastami globalnymi. Znaczenie ich jest coraz większe i ich
rozwój przynosi wiele pozytywnych i negatywnych implikacji społecznych i
gospodarczych. Z tego też powodu stały się obiektem analiz i ocen naukowych, także w
zakresie geopolityki.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Wojny i podboje jako mechanizmy transferu innowacji (od Sargona Wielkiego do Wehrnera von Brauna)

Artykuł omawia historię wojen i podbojów, od odległej starożytności do czasów współczesnych, które były impulsem lub umożliwiły transfer szeroko rozumianych innowacji (technicznych, kulturowych, społeczno-ekonomicznych, naukowych). Wojny i podboje wpływały na transfer innowacji na różne sposoby: uczenie się od przeciwnika, uczenie się od sojusznika, uczenie się od pokonanych i od zwycięzców, grabież przedmiotów, które stały się zalążkami rozwoju technologii i wiedzy, branie jeńców, którzy swoje umiejętności przekazywali zwycięzcom, likwidowanie przez podbój politycznych barier dla handlu i migracji ludności. Artykuł nie daje ostatecznej odpowiedzi na temat bilansu wojen i podbojów dla rozwoju ludzkości.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Odrodzenie ekonomicznego nacjonalizmu – od neoprotekcjonizmu do nowego modelu geoekonomicznego świata

Obecne spowolnienie w handlu międzynarodowym, pozornie tylko związane z kryzysem pandemicznym, w rzeczywistości ma swoje korzenie w długim kryzysie gospodarczym i finansowym, który rozpoczął się już w 2007 r. Kryzys ten od kilkunastu lat przyczynia się do stymulowania nacjonalizmu gospodarczego i przyjmowania przez poszczególne państwa polityki neoprotekcjonistycznej. Nawet jeśli w debacie publicznej, również na polu akademickim, nadal dominuje tematyka “globalizacji”, główne mocarstwa światowe oraz regionalne organizacje gospodarcze poprzez wdrażanie polityki neoprotekcjonistycznej, doprowadziły do długotrwałej fazy „deglobalizacji”. Charakteryzuje się ona tendencją do wykorzystania granic politycznych w celu zamknięcia gospodarek. Regionalne bloki handlowe oraz główne mocarstwa próbowały w ten sposób odwrócić tendencję globalizacyjną, jaka miała miejsce w okresie u schyłku okresu gospodarki dwubiegunowej. Miało to poważne konsekwencje dla regionów rozwijających się i „gospodarek wschodzących”, w których stagnacja polityczna i gospodarcza pogłębiła się, rodząc nowe zagrożenia dla globalnej stabilności. We współczesnej geografii rozwoju głównymi podmiotami stały się obecnie względnie zamknięte i zrównoważone „superregiony”, których pojawienie się oznacza przeprojektowanie ogólnej równowagi geoekonomicznej świata.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Rozwój sił zbrojnych CHRL w ujęciu geostrategicznym

Chiny od kilku lat są państwem posiadającym największy potencjał gospodarczy mierzony wielkością PKB. Rozbudowa siły militarnej nie idzie jednak tak szybko jak zmiany wskaźników finansowo-gospodarczych, ponieważ zależna jest od czasochłonnych procesów technologicznych i przemysłowych leżących u podstaw rozwoju uzbrojenia oraz procedur wdrożeniowych. Niniejszy artykuł ma za zadanie analizę procesów modernizacji i rozbudowy chińskiej armii. Głównym pytaniem badawczym opracowania jest, czy chińska armia jest w stanie stawić czoła armii USA i jej sojuszników w razie walki o hegemonię, do której predestynuje Chiny ich pozycja gospodarcza. Z punktu widzenia geostrategii istotna jest nie tylko ilościowa i jakościowa ocena możliwości chińskiej armii ale także jej rozmieszczenie. Opracowanie ma za zadanie uzupełnić wiedzę w tym zakresie poprzez prezentację szczegółowych danych również w postaci graficznej.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przywództwo Niemiec w Unii Europiejskiej w świetle teorii ról społecznych oraz wybranych działań militarnych

Pojęcie przywództwa w naukach o stosunkach międzynarodowych często definiowane jest w kategorii hegemonii, dominacji i mocarstwowości. W prezentowanym artykule przedstawiono odmienną koncepcję przywództwa kooperatywnego, opierając ją na podejściu interakcyjnym opisanej wcześniej teorii ról społecznych. Przyjęte rozumienie przywództwa zakłada, iż dane państwo odgrywając rolę lidera, opiera swoje działania na współpracy z grupą innych państw, a jednocześnie kieruje ich zachowaniem dla realizacji szczególnych celów przez określony czas. Przyjęte ramy teoretyczne pozwoliły na szczegółową analizę problemu przywództwa Niemiec w Unii Europejskiej, szczególnie w zakresie działań dyplomatycznych w ramach inicjowanych formatów minilateralnych. Celem artykułu było zdefiniowanie głównych determinantów roli Niemiec jako lidera UE, który swoje przewodnictwo opiera na ścisłej kooperacjiminilateralnej z poszczególnymi państwami członkowskimi. Minilateralizmzostał zdefiniowany w 2009 r. przezMoisésaNaíma. Autor określił tę formę współpracyjako najmniejszą z możliwych liczbę państw, dzięki której można uzyskać jak największy wpływ na rozwiązanie danego problemu.W artykule przedstawiono minilateralizm jako narzędzie legitymizacji przywództwa. Wykorzystując w badaniach metodę porównawczą oraz studium przypadku zweryfikowano główne założenia i potwierdzono, iż miernikiem przywództwa kooperatywnego Niemiec jest zdolność udziału w koalicjach oraz postrzeganie tego państwa jako atrakcyjnego koalicjanta. We wszystkich wskazanych formatach minilateralnych (projekty WPBiO w ramach sojuszu z Francją; Trójkąt Weimarski; Grupa Normandzka; format E3+3) uwaga została skoncentrowana między innymi na kształtowaniu się przywódczej roli Niemiec.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Szanse i zagrożenia dla pozycji Unii Europejskiej jako gracza na arenie międzynarodowej w perspektywie krótkookresowej

Celem artykułu jest określenie kierunków przemian Unii Europejskiej w najbliższym czasie w kontekście roli UE jako gracza na arenie światowej, wskazanie szans i zagrożeń dla pozycji UE, a także określenie głównych konkurentów w skali globalnej. W artykule dokonano analizy programu prezydencji niemieckiej w Radzie UE, przypadającej na II półrocze 2020 r., pod kątem jej potencjalnego wpływu na kształt i rolę UE jako globalnego gracza. Celowi wzmocnienia Europy, wyznaczonemu przez Niemcy podczas ich przewodniczenia w Radzie UE, będą towarzyszyć nierozwiązane dotąd problemy. Najistotniejsze z nich to kwestie związane z granicami niezależności i suwerenności państw członkowskich, zakresem kształtowania przez nie polityki zagranicznej, w tym polityki gospodarczej oraz problemy dotykające w sposób niesymetryczny poszczególne państwa w związku z globalnymi kryzysami. Czas prezydencji Niemiec w Radzie UE może zatem stanowić decydujący okres zarówno dla tempa i zakresu wewnętrznej integracji UE, jak i dla wzmocnienia lub osłabienia jej pozycji na arenie międzynarodowej w dłuższej perspektywie.

Czasopismo: Przegląd Geopolityczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji