rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przekaz rodzinny ADHD. Zdolność do refleksji rodzica a obraz kliniczny zaburzenia dziecka

Artykuł poświęcony jest społecznym czynnikom odpowiedzialnym za rodzinny przekaz objawów ADHD. Zostały przedstawione kierunki badań nad sposobem funkcjonowania w roli rodzicielskiej osób z ADHD. Pokazano, że większość badań koncentruje się na zachowaniach rodziców z ADHD i ich dzieci, bardzo nieliczne prace dotyczą właściwości psychicznych rodziców i mechanizmów przekazu międzypokoleniowego. Przedstawiono materiał kliniczny pochodzący z pracy psychologa z dzieckiem z ADHD i jego matką prezentującą objawy tego zaburzenia. Pokazano, jak w świetle istniejącej wiedzy można wyjaśnić związek między funkcjonowaniem matki a obrazem klinicznym dziecka i jakiej wiedzy brakuje. We wnioskach sugeruje się, że dalsze badania nad zrozumieniem społecznego przekazu ADHD wymagają wniknięcia w takie zagadnienia, jak zdolność do refleksji i do mentalizacji u rodziców z ADHD i ich dzieci.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Negatywne wydarzenia w życiu dzieci i młodzieży – między ryzykiem wystąpienia depresji a wzrostem potraumatycznym

Celem opracowania było dokonanie przeglądu teorii i badań nad znaczeniem negatywnych wydarzeń w patogenezie depresji u dzieci i młodzieży oraz wystąpieniu wzrostu pourazowego. Teorie poznawcze zakładają istnienie związków między wydarzeniami życiowymi a charakterystycznymi przejawami depresji: poczuciem obniżonych kompetencji, bezwartościowości, niską samooceną, wewnętrznym negatywnym stylem atrybucji. Postulują one również różnice między- płciowe w mechanizmach podatności na depresję. W artykule przedstawiono rolę wydarzeń życiowych w wystąpieniu pierwszego epizodu depresji i jej nawrotów, z uwzględnieniem stresorów psychologicznych oraz zjawiska rozniecania. Doświadczanie wielu jednocześnie występujących negatywnych wydarzeń oraz nie- konstruktywne radzenie sobie ze stresem stanowią ważne czynniki ryzyka depresji. Depresja rodzica (rodziców), ich utrata (rozwód, śmierć, również samobójcza) to jedne z ważniejszych czynników ryzyka depresji, opisywane przez systemowe teorie rodziny oraz teorię przywiązania. Trauma opuszczenia przez postaci przywiązania i nieprzepracowana żałoba przekształcają się w depresję. Osierocenie ma związek z często występującą w depresji autodestruktywnością oraz rozpadem wiary w dobroć świata. Pustka obiektualna i utrata nadziei na doświadczanie dobrej bliskiej relacji odpowiada załamaniu depresyjnemu. Również czynniki społeczno-ekonomiczne (ubóstwo, postawa „mieć” nad „być” u rodziców) obniżają funkcję rodziny jako źródła bezpieczeństwa i przewidywalności w życiu. Nie u wszystkich dzieci doznających traumatycznych wydarzeń rozwija się depresja. Ich konsekwencją może być wzrost pourazowy, związany z dotychczasową adaptacją, możliwościami poznawczymi, poczuciem kompetencji, świadomością i zdolnością wyrażania swych stanów, wsparciem dorosłych. Jednak osoby doświadczające wzrostu pourazowego często przeżywają depresyjne uczucia i wewnętrznie zmagają się z urazem.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Interakcje w triadzie matka-ojciec-dziecko w diagnozie i terapii dzieci urodzonych ze skrajnym wcześniactwem

Skrajne wcześniactwo stanowi czynnik ryzyka zaburzeń rozwoju nie tylko ze względu na skutki niedojrzałości biologicznej dziecka i powikłania medyczne, szczególnie te negatywnie wpływające na rozwijający się układ nerwowy, ale również poprzez możliwe związki z jakością relacji rodzice-dziecko. Chociaż badania nad interakcjami rodziców z dziećmi urodzonymi przedwcześnie są prowadzone od wielu lat, to jednak w znacznej mierze dotyczą diady, a ich wyniki są niejednoznaczne, a czasem wręcz sprzeczne. Artykuł jest próbą wykazania, że analiza interakcji triadycznych pozwala zarówno na lepsze zrozumienie trudności rozwojowych skrajnych wcześniaków, jak i na znalezienie nowych sposobów wspierania rozwoju tej szczególnej grupy dzieci. Omówione zostaną wybrane wyniki analiz interakcji sześciomiesięcznych niemowląt z rodzicami, a także implikacje zastosowania analizy interakcji triadycznych w praktyce klinicznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Uzależnienia od gier video u dzieci – mity czy rzeczywistość?

W związku z powszechnymi doniesieniami klinicystów i badaczy naukowych o uzależnieniach adolescentów i osób dorosłych od gier video i Internetu, a także najnowszymi zmianami w DSM-5 w zakresie uzależnień behawioralnych autorki poruszają rzadko podejmowane przez badaczy zagadnienia związane ze szkodliwym korzystaniem z gier video przez dzieci, a w szczególności kryteria diagnostyczne uzależnienia od gier według DSM-5 i związane z nimi kontrowersje, skalę problemu, czynniki ochronne i ryzyka oraz ich dynamikę w rozwoju nieprzystosowawczych wzorców korzystania przez dzieci z gier video. Artykuł zawiera analizę wyników najnowszych światowych badań nad uzależnieniem od gier wśród dzieci, ich porównanie z wynikami analogicznych badań w populacji młodzieży i dorosłych. W swoich rozważaniach autorki opierają się również na nielicznych badaniach longitudinalnych przeprowadzonych w Europie i Azji. W podejściu do omawianego problemu utożsamiają się z perspektywą psychopatologii rozwojowej, nie zapominają jednak o najnowszych koncepcjach neurobiologicznych rozumienia uzależnień od gier. Artykuł zawiera postulaty i kierunki dalszych badań naukowych nad nieprzystosowawczym korzystaniem z gier video przez dzieci.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola postaw rodzicielskich w kształtowaniu wczesnych nieadaptacyjnych schematów. Badania populacji nieklinicznej

Cel. Wczesne nieadaptacyjne schematy rozumiane są jako poznawczo-emocjonalna wiedza o sobie, tworzona w sytuacji deprywacji podstawowych potrzeb związanych z bezpieczeństwem i rozwojem dziecka. Potrzeby te mogą nie być zaspokajane w adekwatny sposób ze względu na postawy rodzicielskie prezentowane przez rodziców dziecka. Celem badań było określenie, czy istnieje wpływ postaw rodziców na nasilenie schematów u dzieci. Materiał i metoda. Przebadano 435 osób, które uzupełniły Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodzicielskich, KPR-Roc M. Plopy oraz Kwestionariusz Schematów J. Younga w wersji skróconej YSQ-S3. Do analiz zastosowano dwuczynnikową analizę wariancji. Wyniki. Istotne zależności odkryto dla wpływu postaw matki na niemal wszystkie grupy schematów, zwłaszcza obszar Rozłączenia i odrzucenia oraz Osłabionej autonomii. Postawy ojca nie mają wpływu na nasilenie schematów, podobnie jak niezgodność pomiędzy postawami ojca i matki. Postawy pozytywne stanowią zabezpieczenie, obniżając nasilenie schematów, postawy negatywne zwiększają ich nasilenie. Słowa kluczowe: wczesne nieadaptacyjne schematy, postawy rodzicielskie

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Doświadczenie nastoletniego macierzyństwa a wybrane aspekty funkcjonowania dorosłych kobiet

Doświadczenie macierzyństwa w okresie adolescencji traktować można jako wydarzenie niepunktualne i nienormatywne, a tym samym wydarzenie krytyczne i sprawiające wiele trudności. Przegląd badań oraz przyjęte założenia teoretyczne stały się podstawą przypuszczeń o istnieniu różnic między dorosłymi kobietami, które doświadczyły nastoletniego macierzyństwa, a kobietami, które pierwszego macierzyństwa doświadczyły w dorosłości, w zakresie prezentowanych postaw rodzicielskich, satysfakcji z życia oraz samooceny. Wyniki badania Kwestionariuszem Postaw Rodzicielskich, Skalą Satysfakcji z Życia oraz Wielowymiarowym Kwestionariuszem Samooceny przeprowadzonego wśród 227 kobiet znajdujących się w fazie dorosłości wskazują na występowanie istotnych różnic w funkcjonowaniu w obszarze niektórych postaw rodzicielskich oraz samooceny między kobietami, które doświadczyły nastoletniego macierzyństwa, a kobietami, które pierwszego macierzyństwa doświadczyły w dorosłości. Różnice w obszarze poziomu satysfakcji z życia okazały się nieistotne statystycznie.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ręczność, praksja i język: nowe spojrzenie na delikatną triadę

Ludzie najczęściej wykazują dominację prawej ręki w spontanicznym wykonywaniu drobnych codziennych czynności oraz dominację lewej półkuli w kontroli złożonych działań manualnych i w posługiwaniu się językiem. Jeśli te zachowania łączy wspólna specjalizacja w korze mózgowej, to powinny one być podobnie zorganizowane w mózgu bez względu na ręczność. Ponieważ większość dotychczasowych badań nad tymi zależnościami skupiała się na osobach praworęcznych i rzadkich przypadkach osób ze zwierciadlanie odwróconą lateralizacją funkcji, siła tych zależności nadal pozostaje niejasna. Na przykładzie danych pochodzących od 63 osób (27 praworęcznych, 15 oburęcznych i 21 leworęcznych) przebadanych za pomocą funkcjonalnego obrazowania rezonansem magnetycznych (fMRI) wykazujemy, że zależność między ręcznością a praksją oraz ręcznością a językiem jest znacząco słabsza niż bezpośrednia zależność pomiędzy praksją a ję- zykiem. Wyniki te wspierają ideę, że preferencja ręki jest kontrolowana przez mózg względnie niezależnie od funkcji manualnych wyższego rzędu i zdolności do używania języka.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Znaczenie neuronauki dla zrozumienia problemów i poprawy funkcjonowania dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi

Intensywny rozwój badań i poszerzanie wiedzy w obszarze neuronauk stanowi ogromną pomoc i otwiera nowe możliwości lepszego zrozumienia problemów funkcjonowania dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi. Niniejszy artykuł pokazuje kilka przykładów problemów rozwojowych o różnych mechanizmach, które dzięki uzyskanym w ostatnich latach wynikom badań są znacznie lepiej rozumiane, a dzieci nimi dotknięte otrzymują istotnie lepszą terapię. W artykule zostały omówione badania mikrobioty jelitowej w autyzmie, badania terapii genisteiną w mukopolisacharydozach oraz badania rezonansem funkcjonalnym w dysortografii stanowiące podstawę do stworzenie efektywnego treningu ortograficznego. O znaczeniu badań neurobiologicznych w diagnostyce klinicznej mówi też idea the Research Domain Criteria (RDoC).

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rozwój funkcjonalny mózgu na przykładzie korowych mechanizmów percepcji twarzy i mowy u niemowląt

Percepcja mowy obejmuje informacje pochodzące z wielu zmysłów. Integracja informacji polimodalnych jest jednym z procesów składowych przetwarzania języka i ma istotne znaczenie dla percepcji mowy nie tylko w dorosłości, ale także od pierwszych miesięcy życia. W niniejszym artykule prezentujemy wybiórczy przegląd najważniejszych badań nad mózgowymi korelatami percepcji twarzy i mowy w pierwszym roku życia. Stanowią one ilustrację tego, jak wczesne do- świadczenia percepcyjne kształtują funkcje mózgu w odniesieniu do istotnych bodźców społecznych o charakterze polimodalnym. W artykule przedstawiamy zmiany koncepcji organizacji funkcji mózgu w ostatnich dekadach, a także znaczenie procesów rozwoju dla rozumienia sposobu wyłaniania się specyfiki funkcjonalnej kory mózgowej. Następnie omawiamy zachodzące równolegle w rozwoju procesy ograniczania biegłości percepcyjnej dla twarzy i dźwięków mowy oraz ich korelaty mózgowe. Na koniec przybliżamy badania wspierające tezę, że rozwój funkcjonalny kory prowadzi do wyłaniania się polimodalnych reprezentacji bodź- ców społecznych w mózgu już we wczesnym dzieciństwie.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Inteligencja emocjonalna i motywacja osiągnięć u kobiet na stanowiskach kierowniczych

Celem badania było sprawdzenie, czy kobiety zajmujące stanowiska kierownicze posiadają specyficzny repertuar cech z zakresu inteligencji emocjonalnej oraz motywacji osiągnięć. Badanie przeprowadzono na próbie 100 kobiet – 50 kierowniczek i 50 podwładnych (wiek M = 39,04). Do badania zmiennych psychologicznych wykorzystano: Inwentarz Motywacji Osiągnięć LMI H. Schulera i M. Prochaski, w polskiej adaptacji W. Klinkosza i A.E. Sękowskiego (2013), oraz Dwuwymiarowy Inwentarz Inteligencji Emocjonalnej DINEMO A. Matczak i A. Jaworowskiej (2006). Przeprowadzone badania pokazały, że istnieją różnice w obszarze motywacji osiągnięć pomiędzy kierowniczkami i podwładnymi. Okazuje się, że kierowniczki różnią się od innych pracownic w czynniku pewności siebie, a także w cechach, takich jak dominacja, dbanie o prestiż i zaangażowanie. Interesujące jest również to, że wiele czynników inteligencji emocjonalnej istotnie koreluje z czynnikami motywacji osiągnięć w grupie kierowniczek. Zebrane dane można wykorzystać w celach rekrutacji oraz wsparcia rozwoju zawodowego i osobistego.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kurt Lewin, konstrukty psychologiczne i źródła poznawczej aktywności mózgu

Zrozumienie związków umysł-mózg-środowisko to jedno z najważ- niejszych zagadnień psychologii. Kurt Lewin, zainspirowany przez fizykę, próbował analizować wzorce interakcji człowiek-środowisko, tworząc psychologię opartą na topologii i przestrzeniach wektorowych. Nadszedł już czas, by sformułować jego ambitne cele, poszukując sposobów interpretacji obiektywnie mierzalnych procesów zachodzących w mózgu za pomocą odpowiednich konstruktów psychologicznych. Konstrukty psychologii poznawczej i społecznej można powiązać z neurofenomiką, podobnie jak to się robi w psychiatrii, zagnieżdżając ich znaczenie w rzeczywistości fizycznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Związek samooceny ze skutecznością tranzycji z systemu edukacji na rynek pracy

W artykule podjęto problem wpływu nasilenia samooceny na skuteczność tranzycji z edukacji na rynek pracy. Pod uwagę zostały wzięte dwie fazy przebiegu tranzycji według modelu Nicholsona i Westa: przygotowania i starcia. Przeprowadzone badanie miało charakter podłużny. Wzięły w nim udział 73 osoby (41 kobiet i 32 mężczyzn). Średnia wieku badanych osób wynosiła M = 24,72; SD = 0,88. Badani to osoby w okresie tranzycji ze szkoły do pracy. Pierwszego pomiaru dokonano na kilka tygodni przed opuszczeniem uczelni wyższej, a drugiego – gdy osoby badane były już od pół roku na rynku pracy. W badaniach wykorzystano Skalę Samooceny SES Rosenberga, w polskiej adaptacji Łaguny, Lachowicz-Tabaczek i Dzwonkowskiej. Osoby posiadające pracę na różnych etapach tranzycji cechują się wyższym poziomem samooceny. Zaobserwowano zmiany w poziomie samooceny na poszczególnych etapach tranzycji. Dodatkowo poziom samooceny na etapie przygotowania do tranzycji pozwala przewidywać posiadanie zatrudnienia po pół roku od opuszczenia systemu edukacji.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Percepcja postaw rodzicielskich przez młodzież a jej trudności w procesie podejmowania decyzji zawodowych

Celem prezentowanego badania była analiza związku pomiędzy trudnościami, jakie w procesie podejmowania decyzji pojawiają się wśród młodzieży w różnym wieku, a jej percepcją postaw rodzicielskich. W badaniu, mającym charakter kwestionariuszowy, wzięło udział 300 uczniów ostatnich klas gimnazjum i liceum (dwie grupy po 150 osób każda, łącznie 162 dziewcząt i 138 chłopców). Wykorzystano w nim Kwestionariusz Podejmowania Decyzji Zawodowych Gatiego oraz Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców KPR-Roc Plopy. W wyniku analizy skupień wyłoniono po dwa skupienia postaw rodzicielskich dla każdej z czterech grup badanych (dziewczęta i chłopcy, gimnazjaliści i licealiści). Okazały się one powiązane z różnymi kategoriami trudności decyzyjnych. Na przykład dziewczęta, zarówno gimnazjalistki, jak i licealistki, prezentują lepsze wskaźniki gotowości do podejmowania decyzji zawodowych, gdy oboje rodzice oceniani są przez nie jako akceptujący i dający autonomię, a ojcowie jako ochraniający. Z kolei chłopcy gimnazjaliści lepiej radzą sobie z podejmowaniem decyzji, gdy rodzice nie koncentrują się na nich wychowawczo, czyli gdy oceniają matki jako mniej akceptujące i ochraniające, stawiające niższe wymagania, a ojców jako mniej ochraniających i dających dziecku wyższą autonomię. Badanie nie potwierdziło wcześniejszych doniesień, iż dziewczęta prezentują większe trudności decyzyjne niż chłopcy. Wykazano również, że młodzież starszą charakteryzuje niższy poziom trudności decyzyjnych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zależność i wsparcie od partnera a więź matki z dzieckiem w okresie prenatalnym

Celem badań było określenie, czy charakter związku z partnerem, zależność od niego oraz ocena otrzymywanego wsparcia stanowią o więzi emocjonalnej matki z dzieckiem w okresie prenatalnym. Badaniu poddano kobiety w ciążach fizjologicznych, ze zdiagnozowanymi wadami rozwojowymi płodu oraz z innymi zagrożeniami. Zastosowano: Kwestionariusz „Więź z dzieckiem w okresie ciąży” (Fetal Attachment Scale – FAS) M.S. Cranley w adaptacji E. Bielawskiej-Batorowicz, Skalę Wsparcia Społecznego K. Kmiecik-Baran, Skalę Zależności od Małżonka SZM M.E. Babiuch i O. Kriegelewicz oraz wywiad własnej konstrukcji. Charakter relacji z partnerem nie różnicuje nasilenia więzi matki z dzieckiem. Badane oceniają wsparcie od partnerów na podobnym poziomie niezależnie od stanu zagrożenia ciąży lub jego braku. Silniej zależne od partnerów są ciężarne, u których dzieci wykryto wadę. W grupie z wadami wrodzonymi nie znaleziono istotnych predyktorów więzi emocjonalnej. U matek w ciążach z innymi zagrożeniami wysokie wsparcie instrumentalne od partnera sprzyja podporządkowywaniu się interesom dziecka. Badane w ciążach zdrowych, które wysoko oceniają wsparcie instrumentalne, chętniej podejmują rolę rodzicielską. Natomiast trudniej im podporządkować się interesom dziecka, gdy są bardziej zależne od partnera.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Gotowość szkolna dzieci przedszkolnych: czy sześcioletnie dzieci są dojrzałe do podjęcia nauki szkolnej?

Artykuł stanowi raport z badań własnych dotyczących problematyki gotowości szkolnej dzieci sześcioletnich. W pierwszym kroku analizowano, jaki jest poziom kompetencji szkolnych sześciolatków mierzonych Skalami Inteligencji i Rozwoju (IDS). Drugi etap obejmował sprawdzenie, jak kompetencje odpowiadające wymiarom podskal IDS_SR oceniają matki badanych dzieci przy zastosowaniu Kwestionariusza Gotowości Szkolnej Dziecka przez Rodziców (KGSD-R) i w jakim stopniu oceny te korelują z wynikami pomiaru skalą IDS. Badania objęły 68 matek i 68 ich dzieci. Kryterium włączenia dziecka do próby stanowił wiek, tj. ukończone sześć lat (6; 0-6; 11). Dobór do próby odbywał się przy użyciu metody „kuli śnież- nej”. Na podstawie uzyskanych rezultatów można wnioskować, że badane dzieci prezentują przeciętny poziom gotowości szkolnej, wystarczający do podjęcia nauki szkolnej. Ponadto generalnie im dzieci są starsze, tym wyższe wyniki uzyskują w podskalach IDS_SR. Subiektywne oceny matek w umiarkowanym stopniu korelują z wynikami pomiaru obiektywnego, a zastosowane narzędzie natomiast wymaga dalszego doskonalenia.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zaburzenia uwagi u osób z przewlekłą niewydolnością nerek: implikacje dla poznawczego starzenia

Zaburzenia uwagi oraz spowolnienie psychoruchowe należą do najczęściej obserwowanych następstw przewlekłej niewydolności nerek i związanej z nią dializoterapii. Choć mechanizm powstawania tychże problemów nie został jednoznacznie określony, wiele danych wskazuje na związek deficytów uwagi i spowolnienia psychoruchowego w tej grupie pacjentów zarówno z postępującą neurointoksykacją wywołaną chorobą nerek, jak i nasilającymi się zaburzeniami naczyniowymi, zwłaszcza u pacjentów poddawanych wieloletniej hemodializoterapii. Wraz z wiekiem obserwuje się też obniżenie filtracji kłębuszkowej oraz wzrost zachorowań na choroby układu krążenia, czemu towarzyszy również pogarszanie się procesów uwagi i sprawności psychomotorycznej. W artykule zaprezentowane zostały dane neuropsychologiczne, biochemiczne i psychofizjologiczne świadczące o tym, że badania pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek mogą przyczynić się do stworzenia metamodelu poznawczego starzenia, który pozwoli lepiej zrozumieć funkcjonowanie poznawcze i związany z nim poziom aktywności dnia codziennego zarówno osób w podeszłym wieku, jak i szerokiej grupy pacjentów z różnego typu przewlekłymi chorobami somatycznymi.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Dyspozycje podmiotowe studentek sprzyjające podejmowaniu zachowań zdrowotnych

Celem podjętych badań jest odpowiedź na następujące pytanie: Jakie dyspozycje podmiotowe młodych kobiet są istotnymi czynnikami ułatwiającymi podejmowanie zachowań zdrowotnych? Założono, że szczególne znaczenie dla podejmowania zachowań zdrowotnych będą miały następujące dyspozycje (zasoby) podmiotowe: samoocena, inteligencja emocjonalna i reakcja na trudności. Badania przeprowadzono na próbie 139 studentek, w wieku od 19 do 23 lat (M = 19,82, SD = 1,21). Użyto następujących metod: Inwentarz Zachowań Zdrowotnych Juczyń- skiego (IZZ), Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej (INTE), Skalę Samooceny SES Rosenberga i kwestionariusz Brief COPE Carvera. Dyspozycje podmiotowe sprzyjające zachowaniom zdrowotnym zostały określone za pomocą analizy regresji metodą krokową. W przyjętym modelu najistotniejsze okazały się dwa czynniki: wykorzystanie emocji w myśleniu i działaniu (β = 0,41) oraz poczucie humoru (β = 0, 23), które wyjaśniają łącznie około 25% zmienności zachowań zdrowotnych zbadanych studentek. Uzyskane wyniki pokazują, że zdolność wykorzystania emocji w działaniu oraz radzenia sobie z trudnymi sytuacjami poprzez poczucie humoru są istotnie związane z podejmowaniem zachowań zdrowotnych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wstępna charakterystyka psychometryczna polskiej adaptacji Skali Podatności na Nudę (BPS)

Celem artykułu jest prezentacja właściwości psychometrycznych polskiej adaptacji Skali Podatności na Nudę (Boredom Proneness Scale, BPS), autorstwa Farmera i Sundberga. W przeprowadzonym dwuetapowym badaniu udział wzięli studenci Uniwersytetu Śląskiego i osoby dorosłe (N = 622). Nie udało się uzyskać struktury czynnikowej zbliżonej do żadnego z proponowanych w literaturze modeli. W związku z powyższym przeprowadzono EFA, w której wyodrębniono siedem czynników współtworzących podatność na nudę. Ze względu na niewielką liczbę itemów wchodzących w skład poszczególnych czynników podjęto decyzję o skróceniu narzędzia. W efekcie uzyskano 12-itemowe narzędzie, zawierające dwa czynniki wchodzące w skład podatności na nudę – Wewnętrzną i Zewnętrzną Stymulację. Struktura ta została potwierdzona za pomocą CFA w kolejnym badaniu. Skrócone narzędzie cechowało się zadowalającym poziomem trafności kryterialnej i zgodności wewnętrznej. Wyniki te sugerują, że skrócona wersja BPS może być wykorzystywana w badaniach naukowych jako satysfakcjonująca miara podatności na nudę. Należy jednak uwzględnić pewne ograniczenia niniejszych badań.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia