rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rozważania nad Srebrnym i czarnym Jana Lechonia. Wizja człowieka i relacje intertekstualne w lirykach – próba poszukiwania różnorodnych granic

W artykule przedstawione zostały trzy granice występujące w liryce Jana Lechonia. Wewnętrzny dramat jednostki, widoczny w wybranych poezjach w Srebrnym i czarnym (1924, powtórne wydanie w 1928), staje się głównym punktem interpretacji. Liryki skamandrytów są istotnym źródłem korespondencji dla utworów J. Lechonia. Dlatego jego liryka przedstawiona została na tle poetyckim znanych twórców międzywojennych, Juliana Tuwima, Władysława Sebyły, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i Kazimierza Wierzyńskiego. Miejsce poezji J. Lechonia w tej formacji poetyckiej zdaje się być szczególnie ważne. Dlatego tak istotne okazuje się wskazanie związków pomiędzy utworami wymienionych poetów, które określić można jako aluzje literackie oraz relacje wewnątrztekstualne, a wierszami J. Lechonia. Wyznaczają one potencjalną metodę lektury tych tekstów. Związki intertekstualne między niektórymi utworami, szczególnie widoczne w Wielkiej niedźwiedzicy (1923) Kazimierza Wierzyńskiego, w Rzeczy czarnoleskiej (1929) Juliana Tuwima, w Pieśniach szczurołapa (1930) Władysława Sebyły oraz w Surowym jedwabiu (1932) Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, są reminiscencją wizji człowieka ze Srebrnego i czarnego i stają się jedną z możliwych interpretacji tych liryków. W literaturze przedmiotu problem ten nie został dotychczas podjęty. Taki sposób lektury może być nową odsłoną liryki międzywojennej. W poezjach J. Lechonia interesująca jest także istota liryki i odgrywana przez nią rola. Można zaobserwować stopniową ewolucję poezji autora Srebrnego i czarnego. Dlatego należałoby oddzielić od siebie jego twórczość międzywojenną od powojennej. W niniejszej odsłonie przedstawione zostały różnice między kreacją człowieka we wczesnych lirykach i w późnych wierszach J. Lechonia. Najważniejszą wypadkową tego odczytania jest aspekt wielowymiarowości liryki poety na tle międzywojennego warszawskiego środowiska poetyckiego.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Czego nie mówi Sara Braga? Próba psychoanalitycznej interpretacji noweli Stefana Grabińskiego pt. W domu Sary

W niniejszym tekście autor stara się zrealizować dwa postawione sobie cele: po pierwsze, możliwie wyczerpująco zinterpretować nowelę Stefana Grabińskiego pt. W domu Sary, klasycznie analizując wszystkie występujące w niej motywy tak, by do zebranych wniosków innych interpretatorów dołożyć także swoje koncepcje. Stanowić ma to wszystko tło – punkt wyjścia – do realizacji celu drugiego: próby psychoanalitycznej interpretacji fabuły utworu, a w szczególności postaci tytułowej Sary. Zestawia wreszcie poczynioną w duchu Lacana psychoanalizę z faktami z biografii autora, by ocenić słuszność wysnutych przez siebie wniosków.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dualizm świata przedstawionego w Stolicy Cypriana Norwida

Dualizm świata przedstawionego wiersza Stolica Cypriana Norwida jest ważnym elementem budowy tego dzieła. Wielu badaczy zwróciło uwagę na ten fakt, jednak pozostał on na marginesie innych rozważań. Dotychczasowe interpretacje koncentrowały się na znaczeniu tytułu, motywie krzyża, na przeciwstawnych kolorach wskazanych w utworze lub nieregularnej strukturze Stolicy. Jednakże wizja kreacji świata przedstawionego, opartego na zasadzie dychotomii, wymaga uporządkowania i poszerzenia. W wymiarze aksjologicznym kontrasty manifestują się poprzez pary wartości: materialność i duchowość, prawda i fałsz, ruch i stabilność, stałość i przemijalność. Na płaszczyźnie tematów konflikty przedstawiają: krzyż i szklane okna, czarno-białe kolory oraz krzyż i balon. Płaszczyzna składniowa także ukazuje podziały za sprawą występowania zdań przeciwstawnych i rozłącznych. Wynika stąd, że kompozycja dualistyczna obecna jest na wielu poziomach utworu i stanowi ważny element wiersza Norwida Stolica.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Mickiewicz Witkacego

Wnikliwa lektura twórczości Witkacego przynosi zaskakujące wnioski. Okazuje się, że myśl Mickiewicza była dla niego niezwykle ważna. Stanisław Ignacy od najmłodszych lat wychowywał się w atmosferze uwielbienia dla dzieł romantycznych poetów. Poznawał je dzięki ojcowskiej interpretacji, która z pewnością miała wpływ na jego późniejszą twórczość. Nie podzielał jednak fascynacji ojca w pełni. Już jako młody pisarz prezentował własne, często odmienne poglądy na temat literatury romantycznej. Niejednokrotnie polemizował z utworami Mickiewicza, używając do tego szyderczego języka. Jednak były one dla niego jednocześnie niezwykle ważnym punktem odniesienia i miały wielką wartość artystyczną. Poglądy Witkacego na rolę sztuki czystej są zaskakująco podobne do Mickiewiczowskiej filozofii dramatu ze słynnej Lekcji XVI. Dramat, zdaniem romantycznego poety, ma „zniewalać do działania duchy opieszałe”. Według Witkacego teatr powinien poruszać współczesnego odbiorcę, budzić w nim uczucia metafizyczne. Im autor Niemytych dusz bardziej dojrzewał, tym wyraźniej ujawniała się w nim troska i odpowiedzialność za Istnienia Poszczególne, które można jeszcze ocalić od upadku wartości. To wyraźnie przypomina Mickiewiczowską troskę „każdego człowieka o każdego”.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Jeszcze o sporach o romantyzm u progu nowoczesności (Norwid i Baudelaire)

Artykuł dotyczy sporów pokolenia Norwida i Baudelaire’a z romantyzmem, które traktuję jako kontynuację polemik wewnątrzromantycznych. Jego celem jest prezentacja sposobów określenia się obu poetów wobec paradygmatu romantycznego ustanowionego przez „wielkoludów”: Mickiewicza i Hugo. Zaproponowana tu analiza komparatystyczna eksponuje nie tylko problemowy aspekt sporu, ale także dążenie do realizacji konkretnego, odmiennego od romantycznego modelu poezji. W przypadku Norwida i Baudelaire’a mamy wszak do czynienia ze znakomitymi poetami zakorzenionymi mocno w romantyzmie, z niego czerpiącymi, ale proponującymi – i to bardziej w praktyce niż w teorii – własną ścieżkę nowoczesnej poezji. Skupię się na wczesnych utworach pisarzy: Fanfarlo Baudelaire’a z jednej i wczesnych fantazjach i dramatach Norwida (Marzenie, Chwila myśli, Wieczór w Pustkach, Noc tysiączna druga...) z drugiej strony. Ambiwalentny stosunek obu pisarzy do romantyzmu – „twórcza zdrada”, zakładająca zarazem kontynuację i zerwanie ujawnia się w kreacji bohaterów – jeszcze romantycznych, ale poddających romantyczny idealizm, wyobraźnię, marzycielstwo wyraźnej krytyce. Ta krytyka ze względu na stygmantyzację romantyzmem staje się także samokrytyką.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego materialnego, prawa karnego wykonawczego, prawa karnego skarbowego i prawa wykroczeń 2017 r.

W artykule zostały poddane analizie uchwały i postanowienia Izby Karnej Sądu Najwyższego
zapadłe w trybie rozstrzygania zagadnień prawnych w zakresie prawa karnego materialnego,
prawa karnego wykonawczego, prawa wykroczeń i prawa karnego skarbowego za 2017 r.
Przedmiotem rozważań są: pojęcie „przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu
zabronionego”, będącego jednym z elementów usiłowania nieudolnego przestępstwa (art. 13
§ 2 k.k.); przesłanki orzekania o warunkowym przedterminowym zwolnieniu z reszty kary
pozbawienia wolności (art. 77 § 1 k.k.); znaczenie skazania za przestępstwo popełnione podczas korzystania przez skazanego z zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru,
(art. 138 § 1 pkt 8 k.k.w.) w aspekcie negatywnej przesłanki wymierzenia kary łącznej w trybie
wyroku łącznego (art. 85 § 3 k.k.); rozumienie groźby karalnej określonej w art. 190 § 1 k.k.,
stanowiącej jeden z elementów definicji groźby (art. 115 § 12 k.k.); pełnienie funkcji publicznej
przez osobę zatrudnioną w samodzielnym publicznym zakładzie opieki zdrowotnej (art. 115
§ 19 k.k.); odpowiedzialność za wprowadzanie do obrotu tzw. dopalaczy (art. 165 § 1 pkt 2 k.k.);
znaczenie prawnokarne przerw pomiędzy okresami, w których sprawca uporczywie uchyla
się od wykonania ciążącego na nim obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby
najbliższej lub innej osoby (art. 209 § 1 k.k.); stosowanie ustawy względniejszej dla sprawcy
w razie jej zmiany (art. 4 § 1 k.k.) do orzekania warunkowego zawieszenia wykonania kary
pozbawienia wolności w postępowaniu karnym wykonawczym (art. 152 k.k.w.); wykroczenie
spożywania alkoholu w miejscu publicznym (art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października
1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi); przepisy techniczne
w sektorze gier hazardowych a odpowiedzialność karno-skarbowa za przestępstwo z art. 107
§ 1 k.k.s. (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
(Dz.U. z 2015 r., poz. 612); określenie „w terminie płatności podatku” (art. 28 ust. 4 ustawy
z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Polskoromantyczne widma Josepha Conrada. Prolegomena do badań nad polskim obliczem pisarza

Studium, czerpiąc z doświadczeń badawczych najwybitniejszych interpretatorów intertekstualności w prozie Conrada, w tym m.in. Yves’a Hervoueta, dąży do ustalenia interpretacyjnego punktu zero w wypadku badania niejasnych, a wręcz podprogowych oddziaływań romantyzmu polskiego na pisarstwo Conrada. Są one tak wieloznaczne i zróżnicowane, że – czerpiąc z tytułu imponującej monografii Hervoueta The French Face of Joseph Conrad – należałoby je określić mianem aspektu, nawet – dominanty „polskiego oblicza pisarza”. By konteksty polskoromantyczne u Conrada doprecyzować oraz uwypuklić, trzeba byłoby przetworzyć klasyczne pojęcie intertekstualności, skrzyżowawszy je z tzw. metodologią hontologiczną, u której podstaw spoczywa Derridiańska teoria widm. Syntetyczne badanie intertekstualno-komparatystyczne tomu Opowieści niepokojące z 1898 roku wskazuje, że (oprócz odwołań do Flauberta czy Merimée) równie istotne pozostają dla ujęcia Conradowskiej intertekstualności konteksty polskoromantycznej szkoły litewskiej (Mickiewicz) i ukraińskiej (Słowacki). W toku analizy – jako dwa konkurencyjne kręgi intertekstualne – powinny być zawsze oddzielane od siebie i wyodrębniane.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Romantyczne antynomie idei rewolucji

Źródłem dziewiętnastowiecznych dyskursów na temat idei rewolucji były dwa wydarzenia, zmieniające radykalnie geopolityczny kształt Europy w ostatniej dekadzie XVIII wieku: Wielka Rewolucja Francuska i rozbiory Polski. Rewolucjonizm polski związany był z ideą odzyskania niepodległości, przyjmował więc najczęściej konserwatywną ideę pozostawienia wcześniejszych stosunków własnościowych i politycznych (Mickiewicz, Krasiński, Norwid); rewolucjonizm na zachodzie Europy radykalizował swe programy, ale nie realizował ich, osuwając się w system cezariański (I i II Cesarstwo we Francji). Rewolucja w myśli europejskiej XIX wieku była więc projektem ideowym tyleż radykalnym, co utrwalającym wcześniejsze modele władzy.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Cyganie, hipisi i dziennikarze (romantyzm i kontrkultury)

Tekst rozważa kilka interpretacji i ocen zjawiska kontrkultur. Rysuje związki współczesnych fal kontrkulturowych z XIX-wieczną cyganerią. Wskazuje odmienne inspiracje kontrkultur amerykańskich i europejskich. Zawiera szersze omówienie warszawskiej cyganerii (1838–1843) działającej w okresie największego terroru „nocy Paskiewiczowskiej”. Charakterystyka warszawskiej cyganerii w porównaniu z paryską – na zachodzie Europy cyganerie wiążą się z wizerunkiem żyjących poza i w opozycji do obyczaju, praw, stylu życia kultury panującej Cyganów-Romów. W Polsce „cyganie” wiążą się z wykluczonymi z tej kultury chłopami: „ludomania” krakowskiej cyganerii, radykalizm społeczny warszawskiej cyganerii. Polemizując z ocenami, które odmawiają kontrkulturom wartości, tekst podejmuje kwestie: kontrkultury a ruchy polityczne i kontrkultury a awangardy artystyczne. Kontrkultury nie są działaniem elit, profesjonalistów, polityków, artystów, choć czerpią inspiracje z kolejnych krytyk kultury. Wciąż pojawiające się pod różnymi nazwami ruchy młodzieżowe mogą być związane z polityką i sztuką, ale nie mieszczą się w nich. Są wyrazem dość powszechnego niepokoju egzystencjalnego i próbami odmiennego niż w kulturze panującej stylu życia. Mogą więc wyrastać z romantycznego postulatu „odrodzenia wewnętrznego człowieka”. Postulat ten pozostał w epoce niedookreślony, silnie emocjonalny, najdobitniej wyraża się w nim negacja. Postawy buntownicze kolejnych kontrkultur można uznać za czynnik dynamizujący kulturę europejską. Mają one także drugą, ciemną stronę – destrukcji i autodestrukcji.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Niejednoznaczny fundament. Wokół romantyzmu Słowackiego

Artykuł koncentruje się na dyskusjach wokół romantyzmu w kulturze słowackiej. Wskazuje na monolityczne i pluralistyczne interpretacje romantyzmu na gruncie słowackiego literaturoznawstwa i rozróżnia dwa paradygmaty światopoglądowe – tradycjonalistyczny i progresywny – które w kulturze słowackiej prowadzą z romantyzmem dialog. Szczególnie Niejednoznaczny fundament. Wokół romantyzmu słowackiego 103 ważnym głosem w dyskusji jest esej Michala Chorvátha Romantyczne oblicze Słowacji z 1939 roku, który rozwija tezę o długim trwaniu romantyzmu w kulturze słowackiej. Autorka śledzi krytyczne spory o romantyzm, żywotne zwłaszcza w okresie międzywojennym, które traktują romantyzm nie tylko jako zjawisko estetyczne, ale także jako formację kulturową i światopoglądową.

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Mickiewicz jako „przyrząd do grania”. Przypadek Jerzego Grotowskiego

Przedmiotem refleksji w artykule jest szczególny sposób lektury teatralnej twórczości Mickiewicza przez Jerzego Grotowskiego. Twórca Teatru Laboratorium, postrzegany tu przede wszystkim jako filozof kultury, buduje swoje koncepcje antropologiczne m.in. poprzez mediację z kulturą romantyczną. To, jak „używa” tekstów wielkich poprzedników, autoutożsamiajacy typ lektury utworów Mickiewicza czy Słowackiego, przekonuje, że Grotowskiemu nie chodziło o to, by zainscenizować romantyczny tekst, lecz by„wyrywać” z niego (też w sensie metaforycznym) to, co wydawało mu się przydatne i inspirujące – myśli, sceny, sytuacje i zbudować z nich sztukę potrzebną mu do istnienia oraz wspierającą rozumienie własnego istnienia. Paradoksalnie, taki bardzo podmiotowy sposób czytania zbliżał Grotowskiego do lektury, którą uprawiali sami romantycy

Czasopismo: Świat Tekstów. Rocznik Słupski
Dziedziny: sztuka, nauki humanistyczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, literaturoznawstwo
Procedury celne w prawie celnym Unii Europejskiej

W artykule dokonano analizy obowiązujących w Unii Europejskiej procedur celnych. Zdaniem Autorów, unijne procedury celne stanowią kompletną i przejrzystą podstawę prawną
dla współpracy unijnych przedsiębiorców z ich kontrahentami z państw trzecich. Pomimo
generalnie pozytywnej oceny uregulowań prawnych w tym zakresie, wskazane zostały mankamenty przyjętych rozwiązań. Dotyczy to zwłaszcza przyjętego stanu prawnego w zakresie
specjalnych procedur celnych szczególnego przeznaczenia i przetwarzania.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Problematyka przywilejów w systemie zabezpieczenia społecznego.

Autor obrazuje problematykę przywilejów dla wybranych grup zawodowych, uprawniających m.in. do wcześniejszej emerytury, na podstawie powoływanych regulacji prawnych.
Celem artykułu jest w szczególności udzielenie odpowiedzi na główne pytanie badawcze,
czy uprzywilejowane uprawnienia emerytalne dla wybranych grup zawodowych mają uzasadnienie w kontekście zasad określonych w konstytucji RP? Celem jest także wykazanie, że
tak obszerny zakres przywilejów polegających na zwolnieniu wybranych grup zawodowych
z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie i uprawniających do wcześniejszej emerytury
to czynniki bardzo kosztowne i destrukcyjne dla całego systemu i dla ogółu ubezpieczonych
w powszechnym systemie emerytalnym. W konkluzjach opracowania przedstawiono zapatrywania autora skłaniające do likwidacji większości powoływanych przywilejów i zbudowania powszechnego, jednolitego i spójnego modelu systemu zabezpieczenia społecznego,
obejmującego wszystkie grupy zawodowe. Wyjątek w tym zakresie mogłyby stanowić jedynie
szczególnie uciążliwe lub szkodliwe warunki pracy, znacząco wpływające na utratę zdrowia

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Mobilne oświetlenie stacji osobowych i materiałowych kolejek podwieszonych

W artykule przedstawiono opracowaną przez firmę Becker-Warkop sp. z o.o. innowacyjną technologię mobilnego oświetlenia stacji osobowych i materiałowych oraz trasy podczas przejazdu kolejek podwieszonych z napędem własnym. Omówiono rozwiązanie techniczne wraz z jego możliwościami konfiguracyjnymi, a także wymagania normowe wraz z opisem doświadczeń i dobrych praktyk pozyskanych podczas wdrożeń tej technologii.

Czasopismo: Mining – Informatics, Automation and Electrical Engineering
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ewolucja umowy o dofinansowanie projektu ze środków europejskich w polskim systemie prawnym

Zawarcie umowy o dofinansowanie projektu ze środków europejskich jest elementem
postępowania prowadzonego w ramach realizacji programów operacyjnych. Umowa określa zasady realizacji oraz finansowego rozliczenia planowanego projektu (przedsięwzięcia)
współfinansowanego ze środków publicznych, Ustawodawca określił strony takiej umowy
oraz ich zasadnicze prawa i obowiązki, a także istotne jej elementy. W efekcie można przyjąć,
że wyszczególnione zostały charakterystyczne elementy określające specyfikę umowy, której
przedmiotem jest dofinansowanie realizacji określonego projektu. Wobec pewnego zakresu
swobody w regulacji wzajemnych praw i obowiązków oraz braku regulacji umożliwiających
przypisanie takim umowom charakteru publicznoprawnego uznawano, że mają one charakter cywilnoprawny. Ze względu na specyficzne relacje stron umowy o dofinansowanie oraz
jej charakterystyczne postanowienia określone ustawowo uzyskała status umowy nazwanej
w polskim systemie prawnym. Wydaje się, że będzie ona podlegać dalszej ewolucji, choćby ze
względu na potrzebę zapewnienia należytej ochrony wnioskodawcy ubiegającego się o dofinansowanie.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przegląd zagrożeń od elektryczności statycznej w górnictwie węgla kamiennego

Zagrożenia wywołane elektrycznością statyczną są zaliczane do zagrożeń technicznych występujących w górnictwie węgla kamiennego. Zagrożenia te związane są z powstaniem nadmiarowego ładunku elektrycznego, będącego skutkiem większości czynności technologicznych. Największe zagrożenie stanowią wyroby z tworzyw sztucznych, kwalifikowanych jako materiały nieantyelektrostatyczne. Omówiono regulacje europejskiego i polskiego prawa dotyczące wymagań dla materiałów w zakresie ich właściwości antyelektrostatycznych. Przedstawiono wyniki badań prowadzonych w GIG pod kątem usystematyzowania procesu antystatyzacji tworzyw sztucznych. Udowodniono, że proces nadania tworzywu sztucznemu właściwości antyelektrostatycznych nie jest łatwy i jednorodny. Wprowadzona systematyka procesu antystatyzacji, czyli identyfikacja różnych metod realizacji procesu antystatyzacji, ma na celu uświadomienie producentom i odbiorcom istnienia wielu, często niepożądanych, właściwości modyfikowanych tworzyw sztucznych.

Czasopismo: Mining – Informatics, Automation and Electrical Engineering
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Środki zabezpieczające w tureckim prawie karnym

Niniejszy artykuł zawiera omówienie zarówno ogólnej konstrukcji normatywnej, jak i analizę przepisów odnoszących się do poszczególnych postaci środków zabezpieczających na
tle regulacji pozostałych sankcji zawartych w obowiązującym, tureckim kodeksie karnym
z dnia 26 września 2004 r. Odwołano się w tym zakresie również do innych tureckich aktów
prawnych, w tym do konstytucji tego państwa z 1982 r., poprzednio obowiązującego kodeksu
karnego z 1926 r. oraz ustawy o ochronie dzieci z 2005 r. Publikacja zawiera również wskazanie
uregulowań karnych innych państw, na których pośrednio wzorowano się, tworząc tureckie
przepisy o środkach zabezpieczających, zagadnienie ogólnych zasad, którym podporządkowane jest orzekanie środków zabezpieczających w tureckim kodeksie karnym, przedstawienie
różnic pomiędzy karami a środkami zabezpieczającymi, interpretację poszczególnych uregulo
wań poświęconych tym sankcjom oraz kształtujące się na tej podstawie wnioski, które mogą
mieć istotne znaczenie dla polskiej nauki prawa karnego w omawianym zakresie.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Grand Jury (Wielka Ława Przysięgłych) a udział czynnika społecznego w postępowaniu karnym na tle sprawy U.S. v. P. Manfort and R. Gates

Celem artykułu jest przedstawienie instytucji Grand Jury (Wielkiej Ławy Przysięgłych) szeroko
wykorzystywanej w amerykańskiej procedurze karnej i nieznanej poza tym krajem. W opracowaniu zaprezentowano jej podwójną funkcję, która obejmuje decydowanie o dopuszczalności
skargi kierowanej przez prokuratora do sądu oraz podejmowanie działań o charakterze śled-
234 KAROLINA KREMENS
IUS NOVUM
1/2019
czym. Przedstawiono argumenty wskazujące, iż pomimo tego, że w swoim założeniu miała
pełnić rolę ochronną, przeciwdziałając nadużywaniu władzy przez prokuratora, stała się narzędziem w jego rękach. Do powstania tego artykułu bezpośrednio przyczyniło się skierowanie
w dniu 27 października 2017 roku przez grand jury aktu oskarżenia do sądu federalnego przeciwko byłym współpracownikom Donalda Trumpa – Paulowi Manafortowi oraz Richardowi
Gatesowi. Jednocześnie jednak celem opracowania jest włączenie się do dyskusji o roli czynnika społecznego w procesie karnym w kontekście procedowanych w chwili obecnej projektów
uprawniających ławników do orzekania w postępowaniach przed Sądem Najwyższym.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prywatność w epoce Wielkiego Brata: podstawy prowadzenia programów masowej inwigilacji w systemie prawnym Stanów Zjednoczonych

Celem artykułu jest omówienie podstaw prawnych dla prowadzenia rozbudowanych programów inwigilacji elektronicznej przez służby specjalne Stanów Zjednoczonych. Zagadnienie
zostało omówione zarówno poprzez analizę prawa stanowionego, jak również aktualnego
orzecznictwa sądów federalnych. Przedstawiano i wyjaśniono kluczowe normy konstytucyjne,
a także wprowadzone rozwiązania ustawowe (w szczególności ustawę o nadzorze nad wywiadem obcym) oraz rozporządzenia wykonawcze prezydenta (w tym rozporządzenie 13355).
Odniesienie rozważań do ram prawnych obowiązujących w państwach UE posłużyło nie
tylko do zobrazowania pojawiających się różnic, ale również do poszukiwania przestrzeni
dla wypracowania wspólnych standardów prowadzenia działań inwigilacji elektronicznej, czy
szerzej – ochrony prywatności w cyberprzestrzeni – w sposób akceptowalny przez obie strony.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne