rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Bolesław Gepner (1835-1913) ‒ uczeń Albrechta von Graefego oraz ordynator Instytutu Oftalmicznego w Warszawie

Artykuł przedstawia biografię oraz dorobek naukowy polskiego okulisty Bolesława Gepnera (1835-1913). W 1858 roku ukończył Akademię Medyko-Chirurgiczną w Petersburgu. W latach 1865-1867 pracował w Berlinie w klinice okulistycznej Albrechta von Graefego. W latach 1891-1913 był lekarzem naczelnym Instytutu Oftalmicznego w Warszawie. Był prezesem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego w latach 1885-1888 i 1897-1899. Od 1883 roku był współwłaścicielem „Gazety Lekarskiej”. Opublikował razem z Witoldem Jodko- Narkiewiczem tłumaczenie i streszczenie podręcznika okulistyki Louisa de Weckera. Był również ojcem wybitnego polskiego okulisty Bolesława Ryszarda Gepnera (1863-1923).

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Promocja zdrowia w zakładach pracy o dużym udziale starszych pracowników. Sytuacja w Polsce

WstępW ciągu najbliższych dekad proces starzenia się ludności Polski znacznie się nasili. Spowoduje to kurczenie się zasobów pracy.
Zwiększenie wśród personelu udziału starszych pracowników o gorszym zdrowiu może osłabić niektóre parametry funkcjonowania
zakładów pracy (np. doprowadzić do wzrostu absencji chorobowej). Jednym ze sposobów radzenia sobie z takimi wyzwaniami
jest promowanie zdrowia pracowników. W artykule sprawdzono, czy firmy o dużym odsetku starszych pracowników, tj. w wieku
≥55 lat, są bardziej świadome starzenia się ludności i zainteresowane promowaniem zdrowia załogi niż organizacje zatrudniające
głównie młodszy personel.Materiał i metodyPróbę stanowiło 926 firm mających świadomość udziału osób ≥55 r.ż. wśród swojego
personelu, wyłonionych z reprezentatywnej próby 1000 firm z Polski zatrudniających ≥50 pracowników. Analizy prowadzono
w 4 grupach zakładów: niezatrudniających osób w tym wieku (N = 43), organizacjach, w których stanowią one <1/4 załogi (N = 493),
1/4–1/2 personelu (N = 335) i >1/2 pracowników (N = 55). Przeprowadzono standaryzowane wywiady osobiste (bezpośrednie) przy
użyciu systemowego wspomagania komputerowego (<i>computer-assisted personal interviews</i> – CAPI) z reprezentantami zarządów (październik–
listopad 2017 r.).WynikiOrganizacje z najwyższym udziałem starszych pracowników są najbardziej świadome procesu starzenia
się ludności i jego konsekwencji, mają duże poczucie sensu inwestowania w zdrowie podwładnych, chętniej od zakładów niezatrudniających
osób ≥55 r.ż. analizują potrzeby zdrowotne personelu w różnym wieku, zwiększają zaangażowanie w promowanie zdrowia
w ostatnich latach i powszechniej wdrażają takie działania. Problem polega na ich słabszym w stosunku do zakładów niezatrudniających
pracowników ≥55 r.ż. zainteresowaniu ewaluacją przedsięwzięć prozdrowotnych oraz rozeznaniu ich efektów.WnioskiMimo
relatywnie najpowszechniejszej świadomości starzenia się ludności i realizacji promocji zdrowia duża grupa organizacji zatrudniających
głównie starszych pracowników bagatelizuje omawiany proces demograficzny. Dodatkowo wiele firm promujących zdrowie załogi robi
to z zupełnie innych pobudek niż ograniczanie następstw starzenia się ludności. Skłania to do wniosku o potrzebie uświadamiania pracodawców
o nieuchronności starzenia się ludności oraz wskazywania im promocji zdrowia jako narzędzia ograniczania skutków tego
procesu. Ważne jest także zachęcanie kadry zarządzającej do ewaluowania przedsięwzięć prozdrowotnych.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Doktor Adolf Tochterman (1892-1955) – radomski lekarz, żołnierz wrześniowy i społecznik

W artykule przedstawiono życie i działalność Adolfa Tochtermana – polskiego lekarza, uważanego za jednego z najbardziej zasłużonych lekarzy dla społeczeństwa miasta Radomia. Autor dotarł do wszystkich dostępnych źródeł informacji, o których istnieniu wiedział. Oprócz materiałów typowo archiwalnych, szeroko wykorzystał wspomnienia żyjących pacjentów Adolfa Tochtermana oraz członków jego rodziny. Ponadto zebrał liczne lokalne publikacje dotyczące osoby Adolfa Tochtermana (zwłaszcza w lokalnej prasie), wyjaśniając wiele wątpliwości i nieścisłości dotyczących jego życiorysu (w szczególności przynależności narodowej, działalności naukowej, relacji z niemieckimi władzami okupacyjnymi w latach 1939-1945). Wyniki prac autora pozwoliły na całościowe przedstawienie sylwetki Adolfa Tochtermana jako lekarza, organizatora lokalnej służby zdrowia, oficera Wojska Polskiego, osoby prywatnej, człowieka, który przeżył trzy wielkie wojny, w których niósł pomoc rannym i chorym.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Bolesław Ryszard Gepner (1863-1923) – okulista i współzałożyciel Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi

Poniższa praca przedstawia postać polskiego okulisty Bolesława Ryszarda Gepnera (1863-1923) wraz z jego dorobkiem naukowym. W 1888 roku ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. W 1889 wyjechał zagranicę i pracował jako okulista w Heidelbergu, Frankfurcie nad Menem i Berlinie. Od 1891 roku pracował w Instytucie Oftalmicznym w Warszawie, a w 1900 roku został tam ordynatorem nadetatowym. W 1908 roku powstało w Warszawie Towarzystwo Okulistyczne, a Gepner został jego wiceprzewodniczącym. W latach 1921-1923 pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. W 1911 roku został współzałożycielem Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Warszawie. Był synem Bolesława Gepnera (1835-1913) wybitnego polskiego okulisty, prezesa i członka honorowego Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
System wartości polskich kierowców a bezpieczeństwo na drodze. Raport z badań

WstępCelem głównym badań było opisanie hierarchii wartości kierowców ze szczególnym uwzględnieniem wartości istotnych
z punktu widzenia bezpieczeństwa na drodze, czyli bezpieczeństwa osobistego, społecznego oraz pokory i przystosowania do reguł,
a także relacji między nimi a liczbą wypadków i kolizji, w których uczestniczyli. Celem dodatkowym było określenie znaczenia
zmiennych socjometrycznych (wieku, płci, stażu w kierowaniu pojazdem, wykształcenia, pozostawania w związku, liczby dzieci) dla
hierarchii wartości kierowców.Materiał i metodyZastosowano <i>Portretowy kwestionariusz wartości</i> (<i>Portrait Value Questionnaire</i>)
autorstwa Schwartza, w polskiej adaptacji Cieciucha. Badania przeprowadzono w grupie 704 kierowców (356 kobiet i 348 mężczyzn;
w wieku 18–77 lat), z których 303 w drugim etapie badań pytano o liczbę wypadków oraz kolizji, w których brali udział lub
które spowodowali.WynikiBadani kierowcy w znacznym stopniu cenili życzliwość i bezpieczeństwo, nad wartością dyscypliny
przeważała jednak potrzeba samostanowienia, zwłaszcza u mężczyzn i młodych kierowców. Liczba wypadków i kolizji okazała się
istotna dla wartościowania bezpieczeństwa w kontekście społecznym, przy czym obserwowana współzależność mogła być dwukierunkowa.
Spośród zmiennych kontrolowanych dla hierarchii wartości szczególne znaczenie miały wiek i płeć kierowców.WnioskiHierarchia wartości badanych kierowców wskazuje na cenienie w znacznym stopniu życzliwości i bezpieczeństwa, nad wartością
dyscypliny (pokora, poszanowanie reguł) przeważa jednak potrzeba samostanowienia (kierowanie sobą w działaniu), zwłaszcza
u mężczyzn i młodych kierowców. Głównym ograniczeniem badań był sposób gromadzenia danych wyłącznie na podstawie samoopisu
– z tego powodu uzyskane wyniki mogą być obciążone potrzebą aprobaty społecznej.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Bronisław Ziemiński (1860-1915) ‒ współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Okulistycznego

Artykuł przedstawia biografię oraz dorobek naukowy polskiego okulisty Bronisława Ziemińskiego (1860- 1915), współzałożyciela Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. Studiował na Uniwersytecie w Dorpacie. W latach 1884 i 1885 pracował w klinice prof. Raehlmanna. W 1884 roku uzyskał stopień doktora. W 1892 roku został ordynatorem etatowym Instytutu Oftalmicznego w Warszawie. W 1908 roku został prezesem i współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dla Królestwa Polskiego. W 1909 roku wydał podręcznik pt. Zarys okulistyki.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Wytyczne do przeprowadzania swoistych wziewnych testów prowokacyjnych: stanowisko Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (ERS) w kontekście polskich doświadczeń

W procesie diagnostyczno-orzeczniczym bardzo istotne jest zastosowanie metod obiektywnych o jak największej swoistości, ponieważ
rozpoznanie choroby zawodowej implikuje konsekwencje natury medycznej i prawnej. Swoiste wziewne testy prowokacyjne
(<i>specific inhalation challenge</i> – SIC) są niezastąpionym narzędziem diagnostycznym w rozpoznawaniu schorzeń alergicznych układu
oddechowego (takich jak nieżyt nosa, astma) oraz alergicznego zapalenia spojówek i ostrych uogólnionych reakcji alergicznych,
także o etiologii zawodowej. W 2014 r. zespół ekspertów Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (European
Respiratory Society) opublikował wytyczne do przeprowadzania SIC stosowanych w diagnostyce chorób zawodowych układu oddechowego.
Autorzy niniejszej publikacji omawiają europejskie wytyczne w kontekście polskich doświadczeń z ośrodka referencyjnego,
tj. z Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. W artykule szczegółowo
opisano przebieg SIC oraz kryteria oceny otrzymanych wyników w diagnostyce astmy zawodowej.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Maria Starorypińska-Lewenstamowa (1890-1965) – okulistka pracująca w Warszawie i w Łodzi

Celem pracy jest przybliżenie sylwetki Marii Starorypińskiej- Lewenstamowej (1890-1965). Była lekarzem okulistą, specjalizującym się w placówkach medycznych w Europie. Jej najważniejsze prace naukowe dotyczyły między innymi zmian barwnikowych oka, zmian gruźliczych naczyniówki oraz rogówki, guzów podsiatkówkowych oraz zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Janina Frankowska-Bukowska (1890-1957) – pionier okulistyki dziecięcej w Polsce

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie sylwetki Janiny Frankowskiej-Bukowskiej (1890-1957), która była okulistą i pionierem okulistyki dziecięcej w Polsce. Doświadczenie zawodowe zdobywała w Instytucie Oftalmicznym oraz Klinice Ocznej w Warszawie. W swoich pracach naukowych skupiała się głównie na okulistyce dziecięcej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Fluorouracyl i doksorubicyna – kardiotoksyczne cytostatyki w miejscu pracy

Celem pracy jest analiza potencjalnych zagrożeń zawodowych związanych z fluorouracylem (FU) i doksorubicyną (DOX). Przegląd
piśmiennictwa przeprowadzono, korzystając z faktograficznych i bibliograficznych baz naukowych obejmujących czasopisma
recenzowane oraz z tzw. szarej literatury. W Polsce od 2014 r. trwa proces ustalania dopuszczalnych poziomów narażenia
zawodowego dla wybranych leków przeciwnowotworowych, a podstawą do wyznaczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń
jest zwykle stężenie ekwiwalentne 0,1% najmniejszej znalezionej w piśmiennictwie dawki terapeutycznej. Stosuje się także
współczynniki niepewności, które uwzględniają: mechanizm działania cytostatyku, dynamikę metabolizmu, ocenę klasyfikacji
i oznakowania pod kątem właściwości rakotwórczych, mutagennych oraz genotoksycznych, szkodliwego działania na rozrodczość,
działania toksycznego na narządy, zdolność kumulacji cytostatyku, ocenę działania łącznego z innymi cytostatykami,
postać fizykochemiczną oraz kompletność danych. Jeśli jest to możliwe, szacuje się ryzyko wystąpienia dodatkowego nowotworu.
W Unii Europejskiej kluczowym rozwiązaniem prawnym dotyczącym zdrowia publicznego, ukierunkowanym na problematykę
nowotworów zawodowych, jest dyrektywa CMD (carcinogens and mutagens directive). Omawiane cytostatyki wykazują działanie
genotoksyczne i są zaliczone do grupy leków niebezpiecznych. Ich poważnym działaniem ubocznym jest zagrażające życiu uszkodzenie
serca. W przeprowadzonej analizie wykazano, że włączenie leków niebezpiecznych do wykazu substancji podlegających
wymaganiom dyrektywy CMD jest całkowicie uzasadnione. Procedura klasyfikacji i oznakowania cytostatyków powinna zostać
zharmonizowana w całej Unii Europejskiej: zapewniłoby to rzetelne i wiarygodne zarządzanie ryzykiem.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Sylwetka jednego lekarza Friedrich Karl Hermann Entress (1914-1947) Absolwent Uniwersytetu Poznańskiego, lekarz obozowy SS

W pracy przedstawiono szkic biograficzny dotyczący urodzonego w Poznaniu absolwenta Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego, niemieckiego lekarza Friedricha Entressa, lekarza kilku hitlerowskich obozów w latach 1940-1945, osądzonego i straconego po II wojnie światowej. Istotne uzupełnienie biogramu stanowią – wydobyte z materiałów pamiętnikarskich – relacje więźniów obozów, którzy w różnych okolicznościach zetknęli się z tym lekarzem.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Feliks Rymowicz (1870-1905) ‒ docent okulistyki w Kazaniu

Artykuł w całości poświęcony został biografii i analizie dorobku naukowego Feliksa Rymowicza (1870-1905), który był wybitnym lekarzem okulistą. W 1893 roku ukończył Akademię Medyko-Chirurgiczną w Petersburgu jako laureat. W 1896 roku otrzymał stopień doktora medycyny. W latach 1897-1903 kierował oddziałem ocznym w Szpitalu Wojskowym w Kazaniu. W latach 1898‒1903 był asystentem przy katedrze patologii ogólnej na Uniwersytecie Kazańskim. W 1905 roku został czynnym członkiem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego oraz został powołany do służby wojskowo-lekarskiej na Dalekim Wschodzie.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Nefropatia mezoamerykańska – nowe wyzwanie dla lekarzy medycyny pracy

Nefropatia mezoamerykańska (<i>mesoamerican nephropathy</i> – MeN) to endemiczna forma przewlekłej choroby nerek (PChN), która
nie ma związku z czynnikami ryzyka rozwoju PChN, takimi jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze. Występuje przede wszystkim
u mężczyzn zatrudnionych w rolnictwie, wykonujących ciężką pracę fizyczną w gorącym i suchym klimacie. Od końca lat 90. XX w.
zanotowano znaczący wzrost liczby zachorowań na PChN w Ameryce Środkowej i południowym Meksyku, a częstość jej występowania
w tym regionie jest prawie 9-krotnie wyższa niż w Stanach Zjednoczonych. Najwyższa na świecie śmiertelność z powodu
PChN jest w Salwadorze: w latach 1984–2005 wzrosła 10-krotnie. Patofizjologia MeN pozostaje niewyjaśniona. W materiale histopatologicznym
obecne są przewlekłe zmiany cewkowo-śródmiąższowe, którym mogą towarzyszyć zmiany w kłębuszkach nerkowych.
Na rozwój choroby mają istotny wpływ powtarzany cyklicznie stres cieplny, związane z nim nadmierne pocenie się oraz odwodnienie.
Choroba stanowi ważny problem społeczny i ekonomiczny oraz wyzwanie w zakresie diagnostyki, terapii i profilaktyki dla
lekarzy wielu specjalności, szczególnie dla lekarzy medycyny pracy.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Konrad Mikołaj Rumszewicz (1850-1927) – docent okulistyki z Kijowa

Artykuł opisuje biografię oraz dorobek naukowy polskiego okulisty Konrada Mikołaja Rumszewicza (1850‒1927). W 1874 roku ukończył studia na Uniwersytecie św. Włodzimierza w Kijowie. W latach 1877‒1879 był kierownikiem oddziału ocznego Szpitala Wojskowego w Kijowie. W 1880 roku uzyskał stopień doktora medycyny. W 1904 roku został wiceprezesem Towarzystwa Lekarskiego Oftalmologicznego w Kijowie. W 1907 roku został prezesem Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Kijowie.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, historia
Krzyżujące się kompetencje (skill mix) w zawodach medycznych i okołomedycznych

Problemem wielu systemów ochrony zdrowia jest niedobór kadr medycznych, przede wszystkim lekarzy i pielęgniarek. Ich liczba,
kompetencje i uprawnienia warunkują dostępność usług medycznych i ich jakość. Zapotrzebowanie na usługi medyczne zwiększa
się wraz z postępującym procesem starzenia się populacji, wzrostem liczby zachorowań na choroby przewlekłe i ciągłymi reformami
systemów zdrowotnych. Koszty pracownicze w ochronie zdrowia są kosztami najbardziej obciążającymi system, dlatego
trzeba tworzyć efektywne zespoły pracowników sektorowych, korzystając z dostępnych zasobów. Wymienione czynniki skutkują
racjonalizacją zatrudnienia lub nadawaniem nowych uprawnień medycznych i okołomedycznych nowym grupom profesjonalistów,
czego wynikiem jest zjawisko krzyżowania się kompetencji (<i>skill mix</i>). Dobrze przygotowane i wdrożone krzyżujące się
kompetencje pozwalają poprawić jakość opieki nad pacjentem, zwiększyć jego zadowolenie i uzyskać lepsze wyniki kliniczne.
W procesie krzyżowania się kompetencji dochodzi do zamiany sprawowanych dotychczas ról. Gdy jedni profesjonaliści rozbudowują
istniejące role, inni są zobowiązani do przyjęcia niektórych aspektów poprzedniej roli. Przy krzyżowaniu się kompetencji
często pojawiają się też nowe role, nowe zawody, których zakres opracowuje się tak, aby pasowały one do obowiązującej praktyki.
Najczęściej krzyżujące się kompetencje dotyczą personelu pielęgniarskiego i położniczego oraz lekarzy i ratowników medycznych.
Aby przeciwdziałać niedoborowi lekarzy w Polsce, wprowadzono zmiany, których celem jest zwiększenie dostępu do świadczeń
medycznych: m.in. pielęgniarki i położne uzyskały prawo do wypisywania recept i ordynacji medycznej, ratownicy medyczni –
prawo do wykonywania medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych, a fizjoterapeuci – prawo do realizacji
samodzielnej wizyty fizjoterapeutycznej. Powstał także nowy zawód – koordynator medyczny.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Trendy nadumieralności mężczyzn w wieku produkcyjnym w województwie o najwyższych współczynnikach zgonów w Polsce

WstępW 2014 r. natężenie przedwczesnych zgonów w województwie łódzkim wynosiło 40 na 10 000 osób i było najwyższe w kraju
(średnia dla Polski: 32). Nadumieralność mężczyzn przed 65 r.ż. pozostaje poważnym problemem medycznym i społecznym. Celem
pracy była analiza trendów czasowych nadumieralności mężczyzn w wieku produkcyjnym w województwie łódzkim ogółem i według
najważniejszych przyczyn zgonów.
Celem pracy jest analiza trendów czasowych nadumieralności mężczyzn w wieku produkcyjnym w województwie łódzkim ogółem i według najważniejszych przyczyn zgonów.Materiał i metodyMateriał badawczy stanowią dane o 144 589 zgonach mieszkańców województwa
łódzkiego w wieku 20–64 lat w latach 1999–2014. Obliczono rzeczywiste i standaryzowane współczynniki umieralności,
a także wskaźniki nadumieralności mężczyzn ogółem i według przyczyn. Do standaryzacji posłużyła metoda bezpośrednia według
standardowej populacji europejskiej. Badanie trendów czasowych przeprowadzono za pomocą analizy regresji joinpoint. Oszacowano
średnioroczne procentowe tempa zmian.WynikiW latach 1999–2014 w województwie łódzkim wskaźnik nadumieralności
mężczyzn w wieku produkcyjnym zmniejszył się z 2,9 do 2,8. W 2014 r. głównymi przyczynami zgonów mężczyzn w wieku 20–64 lat
były choroby układu krążenia (19,1 na 10 000 osób), nowotwory złośliwe (16,6) i przyczyny zewnętrzne (12,3). U kobiet były nimi
nowotwory złośliwe (11,1), choroby układu krążenia (5,1) i choroby układu trawiennego (2,1). W badanym okresie wskaźnik nadumieralności
mężczyzn w wieku 20–64 lat osiągał najwyższe wartości z powodu zewnętrznych przyczyn zgonu (5,1–7,3) i chorób
układu krążenia (3,0–3,7). Największe tempo spadku wskaźnika nadumieralności w latach 1999–2014 odnotowano w przypadku
nowotworów złośliwych, średnio 1,4% rocznie (p < 0,05). Najszybszy wzrost dotyczył natomiast zewnętrznych przyczyn zgonu, średnio
1,0% rocznie (p < 0,05).WnioskiMimo redukcji natężenia zgonów w obu grupach płci zwiększyła się nadumieralność mężczyzn
z powodu zewnętrznych przyczyn zgonu i chorób układu krążenia.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Ocena roli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w aktywizacji zawodowej osób z problemami zdrowotnymi, realizowanej poprzez wydawanie orzeczeń o celowości przekwalifikowania zawodowego

WstępWprowadzenie renty szkoleniowej do systemu ubezpieczeń społecznych miało na celu przywrócenie na rynek pracy osób,
które z powodu choroby stały się niezdolne do wykonywania dotychczasowego zawodu. Osoby te – po specjalistycznym szkoleniu
– mogą uzyskać nowe kwalifikacje pozwalające na aktywność zawodową na ogólnym rynku pracy. Celem badania była
ocena roli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w aktywizacji zawodowej osób z problemami zdrowotnymi, realizowanej
poprzez wydawanie orzeczeń o celowości przekwalifikowania zawodowego. Materiał i metody: Analizie poddano 460 akt spraw,
w których w 2009 r. wydano orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczas
wykonywanym zawodzie.Materiał i metodyAnalizie poddano 460 akt spraw,
w których w 2009 r. wydano orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczas
wykonywanym zawodzie.WynikiZ wydanych orzeczeń 40,9% zostało wystawionych niezgodnie z zasadami orzekania
o niezdolności do pracy i obowiązującymi przepisami prawa. Grupę badaną stanowiły osoby deklarujące w większości (72,4%)
wykształcenie zasadnicze. Nie ujawniono istotnych różnic w zakresie płci, wieku i miejsca zamieszkania pomiędzy osobami,
które przekwalifikowano (N = 89), a tymi, które takiego szkolenia nie odbyły (N = 252). Spośród 89 przekwalifikowanych w ciągu
6 miesięcy po zakończeniu szkolenia 13 osób ponownie pobierało rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jedna osoba pobierała
rentę i wykonywała pracę zarobkową. Aż 51 (57,3%) osób z grupy przekwalifikowanej było bezrobotnych. Po 12 miesiącach liczba
osób bezrobotnych zmalała do 31.WnioskiSkuteczność renty szkoleniowej jako narzędzia aktywizacji zawodowej osób z problemami
zdrowotnymi, wyrażana liczbą osób przekwalifikowanych, które wróciły na rynek pracy, jest niska. Ponad 80% osób nie
zmienia wykonywanego zawodu, część z nich ponownie składa wniosek o świadczenie rentowe. Duża liczba nieprawidłowych
orzeczeń oraz brak współpracy pomiędzy instytucjami realizującymi przekwalifikowanie zawodowe, czyli ZUS a urzędami pracy,
jest powodem niewielkiej skuteczności renty szkoleniowej. W celu jej zwiększenia konieczne jest przeprowadzenie zmian organizacyjnych
i legislacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem poszerzenia wiedzy lekarzy orzekających w ZUS i lekarzy służby medycyny
pracy, jak również poprawa współpracy pomiędzy wszystkimi instytucjami zaangażowanymi w aktywizację zawodową
osób z problemami zdrowotnymi.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne