rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zaburzenia konotacji jako wskaźnik rozpadu systemu językowego

W prezentowanym artykule autor skupia się nad zaburzeniami spójności wypowiedzi. Opisuje je posługując się pojęciem konotacji. Konotacja jest terminem, który utrwalił się w nauce w kilku znaczeniach. Autor dokonuje przeglądu tych znaczeń oraz wskazuje, jak zjawisko konotacji wiąże się z zaburzeniami językowymi. Początki badań nad konotacją w wymiarze filozoficzno-logicznym sięgają XIX wieku i wiążą się z pracami J.S. Milla. Za twórcę językoznawczej teorii konotacji uważany jest K. Bühler. W obrębie samego językoznawstwa konotacja była postrzegana różnie, a wiedza na jej temat rozwijała się wraz z rozwojem tej dyscypliny. Badania N. Chomsky’ego wskazują, że to związki formalne i semantyczne pomiędzy wyrazami użytymi w wypowiedzi determinują jej spójność. Sam N. Chomsky nie używał pojęcia konotacji, ale w prezentowanych przez niego pracach przedstawił dwa poziomy zaburzeń spójności. Zasady konotacji są tam prezentowane jako reguły subkategoryzacji i selekcji. Jak zaznacza autor artykułu, właściwości konotacyjne czasowników są czynnikiem determinującym schemat składniowy. Artykuł przedstawia propozycję włączenia badań nad konotacją w obręb problematyki logopedycznej. Autor wskazuje na występowanie zaburzeń konotacji w schizofazji, afazji i otępieniu. Należy zaznaczyć, że rozpad związków konotacyjnych prezentuje się w każdym z tych zaburzeń inaczej. Zaburzenia konotacji związane są z nieprawidłowym funkcjonowaniem mózgu, a zwłaszcza z zaburzeniami w okolicy czołowo-skroniowej.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Rola środowiska rodzinnego i szkolnego w terapii dziecka z zaburzeniami przetwarzania słuchowego

Coraz więcej pacjentów zgłasza się z podejrzeniem centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego. Do postawienia prawidłowej diagnozy niezbędny jest interdyscyplinarny zespół specjalistów, który dokona dokładnych badań oraz rzetelnej analizy otrzymanych wyników. Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego to problem występujący u pacjentów z prawidłową czułością słuchu, a ich trudności nie wynikają również z zaburzeń funkcji poznawczych i językowych, choć mogą z nimi współwystępować. Specjaliści zalecają trzy uzupełniające się podejścia, które umożliwiają poprawę funkcjonowania dziecka z centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego. Jednym z nich jest modyfikacja środowiska domowego oraz szkolnego. Niniejszy artykuł jest rozwinięciem tego zagadnienia,
przedstawia także rolę najbliższego otoczenia w procesie terapii dziecka z centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego. Wskazówki w nim zawarte mają swoje zastosowanie także w terapii
pacjentów z trudnościami w percepcji słuchowej.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Rozwój językowy a rozwój psychomotoryczny dzieci z padaczką

Przyczyny padaczki wieku rozwojowego są przyczynami zaburzeń rozwoju języka, a także zmysłów i ruchu. W ocenie logopedycznej rozwój kompetencji językowej i komunikacyjnej powinien być oceniany na tle szeroko rozumianego rozwoju psychomotorycznego. Standardy postępowania logopedycznego w przypadku dzieci z padaczką wymykają się standardom postępowania w poszczególnych zaburzeniach językowych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia mowy u pacjentów onkologicznych regionu głowy i szyi w diagnozie i terapii logopedycznej. Studium przypadku

Nowotwory regionu głowy i szyi to zmiany chorobowe w obrębie kompleksu ustno-twarzowego. Strukturalne i czynnościowe zaburzenia poszczególnych narządów orogardła powodują trudności w oddychaniu, połykaniu i w wymowie. Celem artykułu jest omówienie zaburzeń mowy u pacjentów onkologicznych regionu głowy i szyi po radykalnych operacjach chirurgiczno-rekonstrukcyjnych. Rodzaj zaburzeń językowych zależy od zaawansowania choroby nowotworowej, zakresu ubytku pooperacyjnego oraz indywidualnych umiejętności kompensacyjnych pacjenta. Największe odchylenia od normy występują w trakcie realizacji głosek [k, g, l, r], natomiast najsłabsze podczas fonacji samogłosek. Nadrzędnym celem logopedycznego postępowania terapeutycznego jest usprawnienie połykania, artykulacji i fonacji oraz umiejętności komunikacyjnych chorego z otoczeniem. Reedukacja czynności prymarnych i sekundarnych pacjenta onkologicznego po przebytym zabiegu rekonstrukcyjnym w obrębie twarzoczaszki sprawia, że współczesna logopedia jest integralną częścią leczenia onkologicznego.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Pre-, peri- i wczesne postnatalne uwarunkowania dobrostanu dzieci z desonoryzacją

W pracy przedstawiono wybrane wyniki własnych badań nad desonoryzacją w dyslalii dotyczące pre-, peri- i wczesnych postnatalnych uwarunkowań dobrostanu dzieci z desonoryzacją. Zgromadzony materiał badawczy pochodzi od 30 osób w wieku od 4,7 do 17,8 lat. Z uzyskanych danych wynika, że zdecydowana większość (75%) badanych z desonoryzacją jest urodzona z ciąży wysokiego ryzyka, a zatem przeważającą część tej grupy stanowią dzieci z grupy wysokiego ryzyka. U większości badanych osób z desonoryzacją w okresie pre- i/lub peri-, i/lub wczesnym postnatalnym występują pojedynczo lub grupowo czynniki zagrażające dobrostanowi dziecka, w tym prawidłowemu rozwojowi jego mowy.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Otologiczne i audiologiczne uwarunkowania dobrostanu dzieci z desonoryzacją

W pracy przedstawiono wyniki własnych badań nad desonoryzacją w dyslalii dotyczące otologicznych i audiologicznych uwarunkowań dobrostanu dzieci z zaburzeniami w realizacji dźwięczności fonemów obstruentalnych. Materiał badawczy pochodzi od 30 osób z desonoryzacją w wieku od 4,7 do 17,8 lat. Na podstawie specjalistycznych badań lekarskich stwierdzono, że w omawianej
grupie u 80% badanych dzieci występują nieprawidłowości w obrębie błony bębenkowej dotyczące jej koloru, refleksu świetlnego, położenia i przezierności. U 53% badanych osób w audiometrii impedancyjnej uzyskano dane wskazujące na wysiękowe zapalenie ucha środkowego i/lub dysfunkcję trąbki słuchowej. Także u 53% badanych dzieci stwierdzono w audiometrii tonalnej obustronny lub jednostronny niedosłuch przewodzeniowy. Z przeprowadzonych badań wynika, że w przypadku zaburzeń desonoryzacyjnych koniecznym warunkiem logopedycznego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego jest badanie laryngologiczno-audiologiczne i specjalistyczne leczenie.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Sprawności interakcyjne dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami rozwoju – autyzm i niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym

Niniejszy artykuł stanowi próbę zastosowania teorii interakcji do analizy zachowań 8-letniego dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami rozwoju – autyzmem i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Autyzm, rozumiany jako całościowe zaburzenie rozwojowe, w zdecydowanej większości przypadków współwystępuje z niepełnosprawnością intelektualną, która dotyczy nie tylko sfery poznawczej, ale również możliwości społecznych i adaptacyjnych. Stąd w artykule podjęto próbę zróżnicowania mechanizmów doprowadzających do interferencji objawów zaburzeń interakcji dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami rozwoju.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego – aktualne możliwości terapii dostępne w Polsce

Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego, czyli trudności z analizą informacji w wyższych piętrach drogi słuchowej przy prawidłowo funkcjonującej części obwodowej układu słuchowego, stanowią istotny problem wielu dzieci, ale także dorosłych. Aby zaproponować pomoc takim osobom, niezbędne jest dokonanie szczegółowej diagnozy, m.in. w celu wykluczenia niedosłuchu czy upośledzenia umysłowego. Daje ona podstawę do wprowadzenia odpowiedniego treningu słuchowego dostosowanego do aktualnych potrzeb i możliwości pacjenta. Artykuł stanowi przegląd dostępnych obecnie w Polsce możliwości terapii. Omawia także różne podejścia terapeutyczne, m.in. tradycyjne, wykorzystujące ćwiczenia różnych funkcji słuchowych oraz specjalne treningi słuchowe, takie jak: metoda Tomatisa, Indywidualna Stymulacja Słuchu K. Johansena IAS, Metoda Warnkego, SPPS – Stymulacja Polimodalnej Percepcji Sensorycznej, Neuroflow – aktywny trening słuchowy oraz GoBrain – Zabawa z dźwiękami.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Neurobiologiczne mechanizmy zachowań emocjonalnych i wolicjonalnych a strategie terapii logopedycznej

Przyjąć należy, że możliwości językowe i umysłowe człowieka są stopniowalne, co wynika zarówno z praw ewolucji gatunku ludzkiego, jak też z etapów rozwoju każdej jednostki. Porządek
następowania kolejnych faz w procesie kształtowania się czynności psychicznych określony jest zasadą: od najbardziej pierwotnych do coraz bardziej złożonych. Ta hierarchia opiera się na uwarunkowaniach neurobiologicznych – w procesach formowania i odbioru wypowiedzi uczestniczą wszystkie piętra organizacji mózgu, począwszy od najstarszej części, czyli pnia, który jest związany
z gotowością do mówienia i automatyzacją przebiegów głosowych, poprzez układ limbiczny, który reguluje emocjonalno-motoryczny aspekt wypowiedzi, aż po układ najmłodszy, czyli korowy, który odpowiada za planowanie językowe. W artykule zaprezentowano strategie, jakie należy przyjąć w stymulowaniu, kształtowaniu i odbudowie zachowań językowych u dzieci i dorosłych z zaburzeniami mowy o podłożu neurologicznym. Strategie te wynikają z ewolucyjnych i ontogenetycznych praw rozwoju i działania układu nerwowego u człowieka.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Ocena czynności jedzenia i picia w mózgowym porażeniu dziecięcym na potrzeby postępowania logopedycznego

W zespole mózgowego porażenia dziecięcego (mpdz) jednym z częściej występujących objawów są trudności w przyjmowaniu pokarmów i napojów. Czynności jedzenia i picia to złożone procesy, które poza prawidłowym funkcjonowaniem motorycznym obszaru orofacjalnego wymagają również synchronizacji z oddychaniem, stabilności posturalnej, w tym kontroli głowy, oraz szeregu innych sprawności motorycznych. W wyniku mózgowego porażenia dziecięcego funkcjonowanie pacjenta we wszystkich tych obszarach może być zaburzone, co przejawia się trudnościami w jedzeniu i piciu, wpływając na stan odżywienia, a przez to na stan somatyczny i psychiczny pacjenta. Celem pracy jest przedstawienie narzędzia do oceny umiejętności jedzenia i picia u osób z mózgowym porażeniem dziecięcym, komplementarnego wobec systemów służących ocenie lokomocji (GMFCS), manipulacji (MACS) i komunikacji (CFCS), która jest istotnym elementem wielospecjalistycznej diagnozy zaburzeń w zespole dziecięcego porażenia mózgowego na potrzeby postępowania logopedycznego.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Nazwy geograficzne w świadomości językowej osoby niepełnosprawnej intelektualnie. Studium przypadku

W artykule przedstawiono możliwości językowe mężczyzny z niepełnosprawnością intelektualną umiarkowanego stopnia w zakresie definiowania nazw geograficznych. Zasadniczym celem było zrekonstruowanie, na podstawie wypowiedzi badanego, takich pojęć jak: pustynia, ocean, góry, wieś i miasto , które przybrały postać definicji kognitywnej. Biorąc pod uwagę to, że rozmówca posługiwał się wiedzą zdroworozsądkową i wykorzystywał język potoczny, starałyśmy się wykazać, że powstałe eksplikacje znaczeń są wynikiem „dobrej” i „rozszerzonej” kategoryzacji zbudowanej na podstawie „ujęzykowionych doświadczeń”.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Orofacjologopedia

Autorka przedstawia motywacje, które skłoniły ją do zaproponowania nazwy – „orofacjologopedia” – dla pewnej grupy zaburzeń mowy związanych z wadliwą budową i/lub funkcją obwodowych narządów mowy. Opisuje przedmiot orofacjologopedii, a również wskazuje na najważniejsze problemy związane z badaniami tego wycinka logopedii. Przypomina także różne kryteria wyodrębnienia innych specjalności logopedycznych, co staje się tłem dla podejmowanych rozważań. Wskazuje na korzyści płynące z nazwania charakterystycznych objawów i przyczyn zaburzeń związanych z anomaliami anatomicznymi i dysfunkcjami czynności prymarnych, a także parafunkcjami związanymi z przestrzenią orofacjalną. Odnosi się też do niewystarczającego kształcenia logopedycznego w zakresie dyslalii, jakie jest obecne w niektórych uczelniach wyższych w Polsce.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
W trosce o stan rozwoju wyższych funkcji słuchowych u dzieci – propozycja przesiewowych diagnoz na podstawie platformy APD Medical

W artykule przedstawiono wyniki oceny funkcji słuchowych w grupie pięćdziesięciorga dziewięciorga w wieku 7–10 lat. Badania przeprowadzono na platformie diagnostyczno-terapeutycznej
APD Medical, która umożliwia wykonanie: testu reakcji słuchowej i wzrokowej, adaptacyjnego, jednosylabowego testu rozumienia mowy w szumie, testu sekwencji częstotliwości, adaptacyjnego
testu rozdzielczości czasowej układu słuchowego, adaptacyjnego testu rozdzielczości częstotliwościowej oraz rozdzielnousznego testu liczbowego. Uczestnicy zostali zakwalifikowani do diagnozy
na podstawie badań audiometrycznych i ankietowych. Uzyskane wyniki zestawiono z wartościami normatywnymi testów wyższych funkcji słuchowych platformy diagnostyczno-terapeutycznej
APD Medical.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Analiza akustyczna głosek [s], [z], [š] i [ž] u pacjentów Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej UM w Lublinie operowanych z powodu wady szkieletowej klasy III wg Angle’a

W artykule przedstawiono wyniki badań obrazujących, w jaki sposób zabieg operacyjny przeprowadzony w obrębie aparatu artykulacyjnego, wykonany u osób z wadą szkieletową klasy III wg Angle’a celem przywrócenia prawidłowych warunków anatomicznych, wpływa na wymowę głosek sybilantnych [s], [z], [š] i [ž]. Wykorzystując program PRAAT, wykonano analizę akustyczną głosek wyizolowanych z nagrania tekstu przeczytanego przez każdego pacjenta przed operacją i 3 miesiące po operacji. Zmierzone parametry to: 1) środek ciężkości widma (ang. center of gravity), 2) częstotliwość odcięcia szumu oraz 3) czas trwania poszczególnych głosek. Ze wstępnych doniesień wynika, że zmiana warunków anatomicznych układu stomatognatycznego powoduje również zmianę sposobu artykulacji badanych głosek sybilantnych, ale bez zastosowania terapii logopedycznej nie u wszystkich następuje całkowita poprawa jakości wymowy.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Pomutacyjna niestabilność głosu – opis przypadku

Pomutacyjna niestabilność głosu (PNG) – puberfonia, jest schorzeniem występującym rzadko. W pracy przedstawiono przypadek rehabilitacji logopedycznej pacjenta ze zdiagnozowaną pomutacyjną niestabilnością głosu. Pacjent został objęty opieką przez lekarza foniatrę, logopedę oraz psychologa. Wdrożono indywidualnie dostosowaną terapię logopedyczną. Przed rozpoczęciem rehabilitacji oraz po jej zakończeniu pacjent dokonywał samooceny głosu przy użyciu kwestionariusza Voice Handicap Index (VHI), skali dyskomfortu traktu głosowego Vocal Tract Discomfort (VTD) oraz kwestionariusza Oceny Jakości Życia zależnej od głosu Voice-Related Quality of Life (V-RQOL). Rehabilitację głosu prowadzono przez 6 miesięcy. W jej wyniku uzyskano niski, stabilny głos. Pozytywny efekt terapeutyczny u pacjenta był wynikiem ścisłej współpracy interdyscyplinarnego zespołu.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Dyskusja po dyskusji na konferencji w Chorzowie, czyli o niektórych problemach logopedii w Polsce

Prezentowany tekst został zainspirowany dyskusją, jaka się odbyła podczas logopedycznej, międzynarodowej konferencji w Chorzowie we wrześniu 2017 roku. Naukowcy dyskutowali na temat ważnych problemów związanych z teorią i praktyką logopedyczną. Kilku uczestników tej wymiany zdań postanowiło kontynuować rozmowę i podzielić się swoimi opiniami dotyczącymi nauki i praktyki logopedycznej, a także kształcenia młodych adeptów logopedii.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia funkcji językowych i innych funkcji poznawczych w otępieniu semantycznym

Artykuł ma na celu opis specyfiki zaburzeń językowych i poznawczych oraz zmian w zachowaniu i osobowości w otępieniu semantycznym (SD). SD, znane również jako wariant semantyczny afazji pierwotnej postępującej (svPPA), jest postępującym zaburzeniem neurodegeneracyjnym, charakteryzującym się utratą pamięci semantycznej. Pacjenci z SD mają zazwyczaj trudności
z aktualizacją wcześniej znanych wyrazów oraz rozpoznawaniem znajomych obiektów i twarzy. Objawy kliniczne obejmują anomię, wielomodalne zaburzenia rozumienia znaczeń wyrazów, afazję
z zachowaną płynnością mowy i wzrokową agnozję asocjacyjną. Mowa pacjentów z SD charakteryzuje się pauzami niezbędnymi do znalezienia brakujących wyrazów, zmniejszoną częstotliwością występowania wyrazów samoznaczących, obecnością parafazji semantycznych, zwiększonym stosunkiem czasowników do rzeczowników oraz wielością powtórzeń. Wraz z postępem
choroby zmiany zachowania i osobowości są często postrzegane jako podobne do tych obserwowanych w otępieniu czołowo-skroniowym.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia semantyczne i pragmatyczne – problemy terminologii

Autorka dokonuje przeglądu terminologii związanej z zaburzeniami semantycznymi i pragmatycznymi. Wskazuje, że zaburzenia te stanowią wyzwanie diagnostyczne, zwłaszcza gdy przyczyny i mechanizmy zaburzeń nie są jeszcze w pełni rozpoznane, a opisy objawów nie są wystarczająco pogłębione. Wymienia inne przyczyny trudności w diagnozowaniu, do których zalicza: brak pełnej zgodności między potrzebami praktyki, zmieniającym się stanem wiedzy a obowiązującymi klasyfikacjami medycznymi; brak szczegółowych norm rozwojowych dla rozwoju semantycznego i pragmatycznego (dla każdego języka naturalnego); trudności w ocenie i diagnozie zjawisk dotyczących sfery psychicznej; trudności w różnicowaniu subtelnych form zaburzeń czy trudności z normą. Na podstawie literatury przedmiotu omawia rozumienie terminu „zaburzenie semantyczno-pragmatyczne” (SPD), jego historię oraz próby dookreślania relacji SPD z autyzmem, zespołem Aspergera i SLI. Przedstawia podejście ukierunkowane na jednostki nozologiczne i podejście deskryptywne, przekrojowe. Referuje zmiany w diagnozowaniu zaburzeń autystycznych oraz według DSM-V. Porusza problem nazywania zaburzeń mowy w rozmowach z rodzicami, w okresie prediagnostycznym i postdiagnostycznym, gdy zaburzenie, według kryteriów medycznych, zostało wykluczone.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Edytorski aspekt logopedycznych wierszy w książkach obrazkowych

Artykuł wskazuje edytorskie i typograficzne aspekty publikacji wierszy o naprawczym działaniu logopedycznym. Została w nim między innymi zwrócona uwaga na czytelność pajdialnej edukacji opozycji głoskowych, abecedariusza, znaczeniową rangę litery (grafemu)/głoski czy nieobecności artykulacyjnej głosek w nagłosie lub wygłosie Pajdialna edukacja świata przedstawionego – opowiastki o śmiesznym zdarzeniu piekarza z przyklejonymi baczkami (mimicry), oparta jest w wierszu E. i W. Szwajkowskich na powtarzalnym nagromadzeniu słów/wyrazów (ilinx) ćwiczących tą swoistą magią (alea) opozycje głoskowe „b – p”: „baczki – paczki”, „bułek – półek” itp.; pajdialna edukacja świata przedstawionego wierszy z tomiku M. Brykczyńskiego Alfabestia zbudowana jest na Brzechwowskim „świecie na opak”: humorystycznie personifikuje rozmaite wygłupy (ilinx) głosek/liter (grafów), oparte na błędnej nieobecności artykulacyjnej głosek w nagłosie lub wygłosie. Zaś w świecie przedstawionym wiersza Fik A. Frączek ilinxowo – nagromadzeniem słów/wyrazów: „panna Wika, / z wielką frajdą kozły fika” (bałagani), pajdialnie wyjawia się odbiorcy rangę różnicy brzmienia i znaczenia głosek/grafów (bezdźwięczna – dźwięczna) „f – w”, a edukacja świata przedstawionego w wierszu Domki dla ptaków Frączek jest oparta na codziennym, potocznym, humorystycznym nieporozumieniu językowym (mimicry), polegającym na różnicy znaczeniowej słów/wyrazów „dudki – butki”, wynikającej z opozycji głosek dźwięcznej – bezdźwięcznej: „d – t”. Natomiast ogólnemu (mimicrycznemu) rozruszaniu aparatu mowy dziecka może służyć świat przedstawiony tomiku M. Kusty-Galewskiej Z muchą na luzie ćwiczymy buzie, czyli zabawy logopedyczne dla dzieci, jeśli upośledzenie dotyczy nie pojedynczego zjawiska mowy, ale ogólnego jej pobudzenia. Omówienie jest też próbą analizy edytorskiej kilku wybranych tomików wierszy logopedycznych, pozwalającej wskazać aspekty oceny nabywcom takich wydań. Wydawcom zaś podpowie
trafne rozwiązania w zakresie projektowania typografii takich publikacji.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Wpływ wybranych zaburzeń morfologiczno-czynnościowych w obszarze ustno-twarzowym na jakość artykulacji u dzieci w wieku 5–7 lat

Prezentowane w niniejszym artykule badania dotyczą korelacji warunków morfologiczno-czynnościowych i artykulacji u dzieci w wieku od 5 do 7 lat. Wyniki tych badań potwierdzają, że istnieje związek między występowaniem zaburzeń morfologiczno-czynnościowych a nieprawidłową artykulacją, w szczególności realizacjami o typie deformacji. Korelacja ta jest najsilniejsza w odniesieniu do złożonych zaburzeń motorycznych. Wykazano ponadto, że u większości dzieci, u których stwierdza się wady zgryzu, obserwuje się także nienormatywne realizacje.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia