rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Davida Harveya teoria akumulacji przez wywłaszczenie. Nowe perspektywy badawcze – przypadek Jasona W. Moore’a

W niniejszym artykule zrekonstruowana została teoria akumulacji przez wywłaszczenie (APW) Davida Harveya, mająca na celu wyjaśnienie specyfiki akumulacji kapitału w warunkach neoliberalnego kapitalizmu. Sięgając do myśli Marksa oraz Róży Luksemburg, Harvey zaproponował imponującą teorię jakościowej zmiany w obrębie kapitalistycznego sposobu produkcji. Jak jednak przekonywali jego krytycy, koncepcja Harveya zmaga się z przedstawionymi w niniejszym tekście problemami. Rozwiązaniem tych problemów może być szkoła „ekologii-światowej”, przeanalizowana na przykładzie jednego z jej przedstawicieli, Jasona W. Moore’a. Rozwiązując problemy, o których pisali Bin i Ras, wspomniana koncepcja stwarza możliwości, by APW stała się teorią ukazującą pewne kontinuum zmian ilościowych w obrębie kapitalizmu. Innymi słowy, perspektywa badawcza Moore’a wyznacza nowe perspektywy zastosowania APW.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Potęga współczesnych Chin. Zarys problemu

Współczesna potęga Chin opiera się na tradycyjnych źródłach: wielkości terytorium i demografii, skali gospodarki, sprawnej armii oraz czynnikach soft power (kulturze, polityce zagranicznej, wartościach, dyplomacji publicznej). Budując swą hegemonię, Chiny pokazały, że tylko państwo, które ma znaczne zasoby, jest w stanie zyskać przywództwo we współczesnym świecie. Warunkiem podstawowym takiej pozycji jest jednak zrównoważony rozwój poszczególnych zasobów energetycznych, gdyż dopiero wówczas można uzyskać i utrzymać długotrwałą światową hegemonię. Dla świata istotne jest zaś, czy Chiny uzyskają hegemonię poprzez obalenie istniejącego porządku, czy też będą starały się utrzymać istniejący ład, budując przywództwo na jego bazie.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Charakterystyka jednostki o charakterze autorytarnym (Erich Fromm), o osobowości autorytarnej (Theodor Adorno), o osobowości twardej (Hans Eysenck) oraz dogmatycznej (Milton Rokeach) i cechy wspólne dla tych konstruktów teoretycznych

Artykuł podejmuje temat stworzonych przez Ericha Fromma, Theodora Adorno, Hansa Eysencka i Miltona Rokeacha teorii charakteryzujących osobowości szczególnie podatne na wpływ autorytaryzmu, zwalczające demokrację. W jego pierwszej części znajduje się charakterystyka tych osobowości, konkretnie jednostek o charakterze autorytarnym (Erich Fromm), o osobowości autorytarnej (Theodor Adorno), o osobowości twardej (Hans Eysenck) oraz dogmatycznej (Milton Rokeach). W drugiej części artykułu staram się znaleźć cechy wspólne dla tych konstruktów teoretycznych. W większości jest to jednak krytyka błędnego (moim zdaniem) myślenia przy tworzeniu tych teorii. Zauważyłem, że twórcy większości spośród nich, nie tylko opisują typy osobowości szczególnie podatne na wpływ autorytaryzmu, ale przede wszystkim je potępiają. W praktyce sprowadza się to do atakowania skrajnej prawicy. Jednak należy zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii, które negują takie nastawienie. Z autorytaryzmem nie można utożsamiać tylko prawicy. Sam podział prawica– –lewica nie jest zbyt ostry. Z kolei autorytaryzm nie zawsze oznacza brak humanitaryzmu, nietolerancję, prześladowania. Większość powyższych konstruktów teoretycznych wskazuje błędnie, że cechy polityczne człowiek nabywa pod wpływem otoczenia, środowiska. Natomiast nie są one jakoś dziedziczone, uwarunkowane genetycznie. Ponadto uważam, że tylko pewna, mniejsza część społeczeństwa ma sprecyzowane poglądy polityczne. I tylko wśród nich występuje grupa ludzi o skłonnościach autorytarnych. Ta część społeczeństwa, która ma niesprecyzowane poglądy polityczne może koniunkturalnie poprzeć pewną opcję polityczną, nawet autorytarną, jeżeli zapewni ona jej korzyści. Założenie, że polityczne działania społeczeństwa wynikają z wewnętrznych cech jednostek, to kolejny punkt, z którym trudno się zgodzić. W rzeczywistości decyduje skuteczność ekipy rządzącej.

Czasopismo: Cywilizacja i Polityka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, psychologia
Wypalenie rodzicielskie – nowe spojrzenie na przemęczonych rodziców. Przegląd literatury oraz badań

Treść artykułu jest przeglądem zagranicznych badań, które doprowadziły do opisania i zbadania zjawiska, jakim jest wypalenie rodzicielskie. Przedstawia on historię tego, w jaki sposób rozwinął się ogólny zamysł badań na ten temat; cechy charakterystyczne wypalenia rodzicielskiego oraz jego przyczyny. Artykuł prezentuje również najnowsze badania związane z czynnikami, które mogą wpływać na dane zjawisko. Są to badania zagraniczne, gdyż w Polsce konstrukt wypalenia nie był jak dotąd poruszany, choć jest to ważne zjawisko dla nauk humanistycznych i społecznych.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Działania podopiecznych destabilizujące relacje w rodzinnym domu dziecka

Artykuł w sposób opisowy przedstawia problematykę znaczenia działań podopiecznych na destabilizację relacji w rodzinnym domu dziecka. Autorka artykułu przedstawia najpierw zmienność relacji w rodzinnych domach dziecka, a następnie prezentuje wyniki badań etnograficznych. Zaprezentowane analizy ukazują zależności pomiędzy działaniami podopiecznych a zaburzeniami relacji z pracownikami i innymi wychowankami rodzinnych domów dziecka. W artykule zostały przedstawione wybrane czynniki zakłócające relacje w rodzinnym domu dziecka, takie jak: agresja i autoagresja, bierność i wycofanie oraz postawa roszczeniowa podopiecznych rodzinnych domów dziecka.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Zrozumieć niepojęte” – specyfika odbioru i przetwarzania bodźców sensorycznych u dzieci ze spektrum autyzmu

Artykuł przybliża problematykę nietypowego funkcjonowania sensorycznego dzieci ze spektrum autyzmu. Redefinicja autyzmu zawarta w Klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-5, włączenie do kryteriów diagnostycznych hiper- lub hiporeaktywności, stanowi uzasadnienie przyjęcia sensorycznej perspektywy w procesie wieloprofilowej diagnozy dziecka oraz planowaniu oddziaływań tak edukacyjnych, jak i terapeutycznych. Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji teorii integracji sensorycznej według Jean A. Ayres oraz ukazania w jej świetle trudności sensorycznych, z którymi borykają się dzieci ze spektrum autyzmu. W tym celu przybliżono typologię zaburzeń przetwarzania sensorycznego Lucy Jane Miller oraz Winnie Dunn. Specyficzny odbiór wyrażeń zmysłowych zakłóca lub niekiedy uniemożliwia uczestnictwo w życiu przedszkola czy szkoły, utrudnia uczenie się, dlatego tak ważne jest eliminowanie sensorycznych barier oraz kształtowanie przyjaznego sensorycznie środowiska. W artykule zwrócono uwagę na konieczność uwzględnienia sensorycznych potrzeb dzieci ze spektrum autyzmu w procesie organizacji ich kształcenia oraz terapii jako jednego z istotnych czynników warunkujących ich rozwój psychoruchowy i społeczno-emocjonalny. Omówiono także implikacje praktyczne.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Reakcja Turcji na agresję Rosji w Ukrainie

Celem publikacji jest analiza reakcji Turcji na agresję Rosji w Ukrainie. W ramach badań, po pierwsze, zidentyfikowane zostaną następujące zmienne niezależne warunkujące reakcję Turcji na agresję Rosji w Ukrainie: geostrategiczne znaczenie Morza Czarnego, wielowymiarowa współpraca Turcji z Ukrainą, współzależność Turcji i Rosji, kryzys gospodarczy w Turcji. Po drugie, omówiona zostanie strategia owej reakcji wraz z uzasadnieniem jej wyboru. Po trzecie, przeanalizowane zostaną działania dyplomatyczno- polityczne, militarne i humanitarne podejmowane przez Turcję w odpowiedzi na wojnę w Ukrainie. Przyjęto założenie metodologiczne, zgodnie z którym reakcja Turcji na agresję Rosji w Ukrainie (zmienna zależna) warunkowana jest przez zmienne niezależne funkcjonujące jednocześnie na dwóch poziomach: systemu międzynarodowego i wewnątrzpaństwowego. W artykule weryfikacji poddane zostaną cztery hipotezy badawcze.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Amerykańscy Polacy na frontach Wielkiej Wojny: współczesny symbol i treść

Założeniem niniejszego artykułu jest zebranie w sposób systematyczny dotychczasowych ustaleń badawczych związanych z dokumentowaniem działań Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia walczących w szeregach Amerykańskiego Korpusu Ekspedycyjnego (American Expeditionary Forces, AEF). Celem artykułu jest wskazanie przede wszystkim wymiaru historycznego, militarnego i politycznego owego zaangażowania. Artykuł stanowi studium z polityki historycznej, mające przełożenie na współczesne realia i koncepcje politycznych rozwiązań. Za narzędzia badawcze posłużyły m.in. metody: historyczna, porównawcza, statystyczna, analizy zawartości prasy, w tym szczególnie prasy polonijnej. Tematyka wymagała w sposób szczególny podejścia problemowego, ale zarazem chronologicznego, dokumentującego polityczne i społeczne procesy bezpośrednio związane z wojną, zachodzące po jej zakończeniu oraz przekładające się na współczesne wydarzenia. Niniejsza publikacja zakłada szerszą eksplorację tego zagadnienia.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Dlaczego jest tak dobrze, skoro jest tak źle – aglomeracyjna aktywność integracyjna samorządów w Czechach i Polsce

Realizując cel artykułu – rozpoznanie trwałości współpracy samorządów w aglomeracjach na przykładzie Czech i Polski – starano się ustalić: jaka jest przyszłość kooperacji aglomeracyjnej? Czy partnerstwa Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych spełniają rolę kreowania kultury współpracy? Jakiego rodzaju bariery muszą przełamać samorządy w związku z działaniami integracyjnymi w aglomeracjach? W artykule wykorzystano metody: porównawczą i sondażu diagnostycznego (techniki ankiety online w Czechach i ankiety pocztowej w Polsce). Badania empiryczne przeprowadzono wśród członków struktur Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Stwierdzono, że problemy integracji w aglomeracjach to: trudności finansowe mniejszych gmin, dominująca pozycja głównego miasta/miast, styl przywództwa, zaufanie, obawy przedstawicieli władz o ograniczenie samodzielności, wpływ poglądów politycznych na relacje.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Ewolucja wybranych elementów systemu politycznego Pierwszej i Drugiej Republiki Litewskiej

Korzenie litewskiego systemu politycznego poprzedzają o kilka dekad powstanie nowoczesnego państwa litewskiego w 1918 r. Przez ponad sto lat przed uzyskaniem niepodległości Litwa była zintegrowaną częścią imperium carskiej Rosji, a w latach 1940–1991 republiką związkową ZSRR. Po ponownym odzyskaniu niepodległości w 1991 r., kształtując nowy system polityczny, litewskie elity polityczne postanowiły nawiązać do wzorców systemowych i instytucjonalnych z krótkiego okresu funkcjonowania demokratycznych rządów w I Republice Litewskiej. Celem pracy jest analiza ewolucji systemu politycznego Litwy i poszczególnych elementów wpływających na jego przemiany w latach 1920–1926 i 1990–2020. Przeprowadzona analiza umożliwiła wykazanie podobieństw i różnic w poszczególnych okresach ewolucji demokracji, co było niezwykle pomocne przy wskazywaniu kierunków rozwoju systemów politycznych i ich poszczególnych elementów.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Marketyzacja w wersji soft. Ewolucja audiowizualnej reklamy politycznej w polskich kampaniach parlamentarnych 2005–2019

W artykule omówiony został problem ewolucji audiowizualnej reklamy politycznej w polskich kampaniach parlamentarnych w latach 2005–2019 pod kątem występowania kwestii programowych, personalizacji scentralizowanej oraz funkcji retorycznych spotów. Z analizy zawartości spotów wyborczych wynika dość niezmienny w kolejnych kampaniach, właściwy dla wszystkich partii (niezależnie od ich wielkości), marketingowy standard ofert wyborczych, wyrażający próbę łączenia wrażliwości na ważne dla wyborców potrzeby z rozbudowaną warstwą symboliczną, angażującą odbiorcę emocjonalnie w celach wizerunkowych. W większości spotów przeważa nacisk na korzyści psychologiczne i społeczne kosztem korzyści funkcjonalnych (ekonomicznych). Zmiana w kampaniach dotyczy jedynie wzrostu znaczenia pojawiających się w nich apeli atakujących przeciwników politycznych. Ich rola pozostaje jednak drugorzędna, niezależnie od pozycji partii na rynku politycznym.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Dyskurs racji versus dyskurs emocji, czyli o szturmie na Kapitol w mediach publicznych Polski, Rosji i Niemiec

Artykuł przedstawia wyniki analizy relacji medialnych w krajach europejskich na temat wydarzeń ze stycznia 2021 roku w Stanach Zjednoczonych. Kongres USA obradował nad zatwierdzeniem wyników wyborów prezydenckich, kiedy tłum zwolenników Donalda Trumpa wdarł się do budynku. Autorki porównały telewizyjne serwisy informacyjne stacji publicznych w trzech krajach: w Polsce, Rosji i Niemczech. Posługiwały się analizą zawartości w jej wymiarze ilościowo- -jakościowym oraz metodami jakościowymi (Krytyczna Analiza Dyskursu), a także analizą porównawczą. Wyniki badań pozwoliły na wskazanie dominujących typów dyskursu w mediach publicznych w styczniu 2021 roku. Autorki wykazały zróżnicowany charakter stosowanych narracji (instrumentalizacja dyskursu versus kronikarski styl narracji), języka (nacechowanie emocjonalne versus informacyjność) oraz kontekstualizacji polidoniesień medialnych (osadzanie w kontekstach historycznych, społecznych czy kulturowych).

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przesłanki strategiczne prowadzenia w Polsce kampanii wyborczych opartych na odwołaniach do kompetencji i uczciwości

Artykuł niniejszy prezentuje koncepcję kampanii walencyjnej, czyli opartej na odwołaniach do pozaprogramowych elementów wizerunku, takich jak kompetencja i uczciwość. Analiza obejmuje przesłanki do wykorzystywania w kampanii odniesień do tych charakterystyk, wynikające z pozycji strategicznej ugrupowań. W części empirycznej zaprezentowano wyniki pomiaru częstotliwości tych odwołań w przedwyborczej retoryce aktorów uczestniczących w parlamentarnych kampaniach wyborczych w Polsce w latach 2007–2019. Wykorzystano do tego celu zbiór danych Comparative Campaign Dynamics Dataset. Wyniki wskazują, że wysoka częstotliwość argumentów związanych z kompetencją wynika przede wszystkim z korzystnej pozycji partii w sondażach oraz wcześniejszego udziału w rządach, a do uczciwości odwołują się przede wszystkim partie nowe oraz – wbrew oczekiwaniom – uwikłane w przeszłości w skandale.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Proces zmiany polityki młodzieżowej w Polsce wywołany działalnością Młodzieżowego Strajku Klimatycznego

Polityka młodzieżowa w Polsce zaczęła się rozwijać w związku z wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Od tego momentu możemy mówić o zjawisku europeizacji polityki młodzieżowej. 15 marca 2019 roku młodzież zaczęła się angażować w ruch społeczny, jakim jest Młodzieżowy Strajk Klimatyczny (MSK). W artykule postawiono następującą hipotezę badawczą: działalność MSK wskazuje, że polityka młodzieżowa w Polsce ulega procesowi „klimatyzacji”. Aby potwierdzić hipotezę, postawiono następujące pytania badawcze: Jakie czynniki wpływają na zainteresowanie kwestiami klimatu wśród młodzieży? Czy młodzież skupiona wokół MSK była aktywna przed działalnością w MSK? Czy działalność w MSK jest powiązana z inną aktywnością społeczną/ polityczną młodzieży? Czy MSK ma wpływ na decyzje polityczne? W wyniku analizy literatury i przeprowadzonego badania potwierdzono hipotezę badawczą.

Czasopismo: Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Opinia prawna w sprawie dopuszczalności składania petycji przez jednostki samorządu terytorialnego

Zgodnie z artykułem 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ustawą o Petycjach jednostki samorządu terytorialnego i ich władze nie są upoważnione do składania petycji do Sejmu. Przepisy te nie wykluczają jednak sytuacji, w której osoby pełniące funkcję publiczną we władzach jednostek samorządu terytorialnego składają indywidualne lub zbiorowe petycje.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze BAS
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Białka surowicze mięsa czerwonego jako przyczyna anafilaksji u dorosłych

Wprowadzenie: Wzrost częstości reakcji anafilaktycznych w ostatnich 20 latach dotyczy zarówno dorosłych jak i dzieci, jednak jego dokładna skala nie została dotychczas określona. Jedną z ważnych rodzin białek alergenowych mogących odpowiadać za wywołanie anafilaksji stanowią albuminy surowicze zwierząt charakteryzujące się wysoką reaktywnością krzyżową nawet z białkami surowicy odległych gatunkowo zwierząt.
Cel: Celem pracy była ocena częstości występowania alergii na białka surowicze mięsa czerwonego z zastosowaniem diagnostyki molekularnej opartej na komponentach u osób po przebytej reakcji anafilaktycznej o nieustalonej etiologii oraz charakterystyka kliniczna osób uczulonych.
Materiał i metoda: Badanie miało charakter prospektywno-obserwacyjny. Kryteria włączenia objęły chorych po przebyciu przynajmniej jednej reakcji anafilaktycznej, u których na podstawie przeprowadzonych badań (wywiad, punktowe testy skórne z alergenami pokarmowymi i wziewnymi, diagnostyka internistyczna) wykluczono inne przyczyny dolegliwości. U wszystkich badanych przeprowadzono diagnostykę komponentową (FABER) umożliwiającą ocenę obecności przeciwciał skierowanych przeciwko 244 ekstraktom i molekułom alergenowym. oraz ocenę tolerancji spożycia mięsa czerwonego.
Wyniki: Do badania włączono 28 chorych (22 kobiety i 6 mężczyzn, średnia wieku 39 ± 14,6 lat), którzy przebyli przynajmniej jedną reakcję anafilaktyczną o nieznanej przyczynie. U 12 (43%) chorych wystąpił więcej niż jeden epizod reakcji anafilaktycznej. U 11 (39%) osób współistniały cechy innej choroby alergicznej. Żadna z badanych osób nie zgłaszała w wywiadzie związku wystąpienia anafilaksji ze spożyciem mięsa. U 2 osób (8%) stwierdzono przeciwciała przeciwko albuminom surowiczym zwierząt. Wszyscy badani tolerowali mięso pieczone, gotowane i wędzone.
Wnioski: Białka surowicze stanowią rzadką przyczynę uczulenia u osób dorosłych, ale ze względu na dużą reaktywność krzyżową tej grupy białek i dużą aktywność biologiczną należy rozważać ich udział we wszystkich przypadkach anafilaksji pokarmowej o nieustalonej dotychczas etiologii.

Czasopismo: Alergia Astma Immunologia - przegląd kliniczny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Zajęcia taneczne z młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną jako forma terapii pedagogicznej

W artykule przedstawiam obraz pewnego podejścia do tańca i sposobu jego postrzegania, który może stać się ważnym narzędziem do niesienia pomocy w edukacji. Zawarte tu informacje i wiedza są efektem mojej pracy badawczej na studiach licencjackich, która została zrealizowana w roku akademickim 2017/2018 w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi na kierunku taniec, specjalności pedagogika tańca. Tytuł pracy badawczej to Terapeutyczne funkcje zajęć tanecznych z młodzieżą z niepełnosprawnością intelektualną.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Chrystusiki Frasobliwe… Kapliczka autorstwa Jędrzeja Wowry w zbiorach Muzeum Miejskiego

Dzięki uprzejmości prof. Witolda Brostowa, mieszkającego w USA syna poetki i pisarki Janiny Brzostowskiej, zbiory muzeum wzbogaciły się o wyjątkowo cenny obiekt - drewnianą kapliczkę dłuta Jędrzeja Wowro, pochodzącą najpewniej z lat 30. XX wieku. Pełnoplastyczna rzeźba Chrystusa Frasobliwego w kapliczce składa się z kilku części mocowanych ze sobą za pomocą gwoździ. Towarzyszą jej typowe dla twórczości Wowry motywy - ptaszki i drzewa.

Czasopismo: Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Wadowiczanin, O. Hipolit Putek (1910-1982). Karmelitański misjonarz, który przez prawie 40 lat pracował w Indiach

Nota biograficzna o. Hipolita Putka OCD (1910-1982), karmelity bosego z Wadowic, misjonarza pracującego w Indiach. O. Hipolit pracował najpierw w Quilon (Kollam) na Wybrzeżu Malabarskim, a następnie w Seminarium Misyjnym w Alwaye (do 1974 r.). Ostatnie lata życia spędził w Polsce, we wspólnocie karmelitańskiej w Poznaniu, gdzie zmarł w 1982 r.

Czasopismo: Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Wadowicka Usługowa Spółdzielnia Pracy - zarys historii

Artykuł jest poświęcony jednej z działających  w Wadowicach po II wojnie światowej instytucji: Wadowickiej Usługowej Spółdzielni Pracy (wcześniej działającej jako Wielobranżowa Spółdzielnia Pracy Wadowice). Tekst jest kolejnym z cyklu historii spółdzielni omawianych przez Andrzeja Kotowieckiego w numerach 23 (2021 rok) i 24 (2022 rok) rocznika naukowego "Wadoviana". Rozwój powojennej spółdzielczości był przede wszystkim efektem socjalistycznej gospodarki zakładającej likwidację drobnej wytwórczości kupieckiej i rzemieślniczej. Szansą na przetrwanie był ruch spółdzielczy, na ziemi wadowickiej działający już w okresie galicyjskim. W latach  50. cztery mniejsze spółdzielnie połączono w Powiatową Spółdzielnię Usług Rzemieślniczych, której nazwę zamieniono na  Powiatową Spółdzielnię Usług Wielobranżowych, produkującej między innymi obuwie i konfekcję. Instytucja prężnie rozwijała się w latach 60. i 70. rozbudowując infrastrukturę, zakłady i magazyny, i opierając kadry na absolwentach szkół z praktyczną nauką zawodu. Kryzys przyszedł w latach 80. a przede wszystkim po uchwaleniu przez Sejm ustawy o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości. Według stanu na 2022 rok na majątek spółdzielni składają się tylko cztery zakłady usługowe (pod koniec lat 70-tych było ich blisko 80). Z charakteru wielobranżowej organizacji współczesna Spółdzielnia opiera się przede wszystkim na trzech branżach: metalowej, motoryzacyjnej oraz remontowo-budowlanej.

Czasopismo: Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, ekonomia i finanse
O. Władysław od Narodzenia NMP (Mieczysław Kluz) OCD

Nota biograficzna o. Władysława od Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Mieczysława Kluz OCD (1925-1995), karmelity bosego, doktora prawa kanonicznego i autora licznych publikacji.

Czasopismo: Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Ocena zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w zakresie udostępniania pytań z egzaminów lekarskich

W stanowisku do Trybunału Konstytucyjnego Sejm wniósł o uznanie przepisów ustawy, które normują zasady udostępniania pytań z Lekarskiego Egzaminu Końcowego, Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego oraz Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego, za niezgodne z Konstytucją. Będąca autorem wniosku Naczelna Rada Lekarska stwierdziła, że pytania egzaminacyjne z przywołanych egzaminów stanowią informację publiczną, do której dostęp gwarantowany jest konstytucyjnie. W stanowisku podzielono tę konstatację i argumentację NRL, stwierdzając, że zaskarżone przepisy nie spełniają warunków zasadności ograniczenia dla ochrony porządku publicznego czy praw innych osób.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze BAS
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne