rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
TATUAŻE W POLICJI NA PRZYKŁADZIE REGULACJI WYBRANYCH PAŃSTW EUROPEJSKICH

W XXI w. możemy zaobserwować przeobrażenia wynikające z niezwykłej jak dotychczas w historii ludzkości skali postępu cywilizacyjnego. Także w świadomości społecznej zachodzą gruntowne przemiany dotyczące wielu obszarów życia społecznego, zwłaszcza tych, gdzie dotychczas dominowały stereotypowe, konserwatywne poglądy. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu wytatuowaną osobę utożsamiano z kryminalistą, w najlepszym zaś razie z określoną subkulturą. Obecnie, w związku z różnymi trendami w modzie, także w dziedzinie tatuażu, osoby z „rysunkami na ciele” nie budzą już tyle negatywnych emocji.
Zagadnienie posiadania tatuaży przez policjantów dotychczas nie było przedmiotem zainteresowania naukowego. W niniejszym opracowaniu przedstawiono fenomen zjawiska na przykładzie prawodawstwa wybranych państw europejskich w aspekcie policyjnej pragmatyki służbowej.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
PRZEJMOWANIE WŁADZY PREZYDENCKIEJ W STANACH ZJEDNOCZONYCH

Artykuł omawia procedurę przekazywania władzy prezydenckiej w USA. Jest to złożony i wieloetapowy proces, w trakcie którego prezydent-elekt Stanów Zjednoczonych przygotowuje się do przejęcia kontroli nad administracją federalną USA od urzędującego prezydenta. Procedura ta formalnie rozpoczyna się w chwili, gdy znany jest zwycięzca listopadowych wyborów i trwa do dnia inauguracji, kiedy to prezydent-elekt składa przysięgę. W artykule omówiono zarówno kluczowe rozwiązania ustawy o przekazywaniu władzy prezydenckiej z 1963 roku (tj. weryfikacja kandydatów na stanowiska w nowej administracji, czy zasady organizowania codziennych briefingów z zakresu informacji mających znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego USA), jak i niepisane zwyczaje panujące w tym czasie.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
GLOSA CZĘŚCIOWO APROBUJĄCA DO UCHWAŁY SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW SąDU NAJWYŻSZEGO Z 22 PAŹDZIERNIKA 2019 R.

Uchwałą z 22 października 2019 r. skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (I NSNZP 2/19) odmówił uznania „więzi rodzinnych” za dobro osobiste w rozumieniu art. 23 k.c. oraz uznał, że bliskim poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego rozstroju zdrowia, nie przysługuje zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. W ocenie autora całkowite wykluczenie dochodzenia zadośćuczynienia przez bliskich poszkodowanego czynem niedozwolonym, który doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu, de lege lata wydaje się ograniczeniem zbyt daleko idącym i systemowo sprzecznym oraz podważającym poczucie bezpieczeństwa prawnego. Glosowana uchwała uwypukla potrzebę stworzenia regulacji, nieodnoszącej się do konstrukcji dóbr osobistych, będącej podstawą dochodzenia zadośćuczynienia przez osoby najbliższe poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu prowadzącego do zerwania więzi rodzinnych w stopniu zbliżonym do skutku śmiertelnego.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
ODPOWIEDNIE STOSOWANIE PRZEPISÓW KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO DO ROZPATRYWANIA PETYCJI

Ustawa o petycjach nie reguluje w sposób kompleksowy postępowania w sprawach dotyczących petycji i w zakresie nieuregulowanym odsyła do odpowiedniego stosowania kodeksu postępowania administracyjnego. Odesłanie zawarte w art. 15 jest odesłaniem zewnętrznym, dalszym, ogólnym, typu dynamicznego. Postępowanie w sprawie petycji nie jest jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym i nie zmierza do rozpatrzenia sprawy administracyjnej, lecz ma cechy samodzielnego jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego uproszczonego. Ze względu na specyfikę postępowania petycyjnego odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego zawiera w sobie trzy możliwości działania: stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wprost, z pewnymi modyfikacjami oraz wyłączenie ich stosowania z powodu bezprzedmiotowości oraz sprzeczności regulacji zawartej w kodeksie postępowania administracyjnego z przepisami ustawy o petycjach. Przepisy jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego będą stosowane w ograniczonym zakresie, między innymi w sprawach doręczeń, obliczania terminów, a także przez stosowanie niektórych zasad ogólnych. W szerszym zakresie odpowiednio stosowane będą przepisy działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na zbliżony charakter petycji oraz skarg i wniosków.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
GLOSA DO WYROKU NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z 10 LIPCA 2019 ROKU

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lipca 2019 r., II OSK 2195/17, «Lex» nr 2753259, stwierdził, że nie ma podstawy prawnej do żądania przez organ nadzoru budowlanego złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowlane. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 50-51 pr.bud. organ nie może tego badać w toku prowadzonych przez siebie czynności dowodowych. Przedstawiony przez NSA pogląd prawny jest zgodny z aksjologią konstytucyjnego systemu ochrony prawa własności, gdyż w przeciwnym razie, kwestia tytułu inwestora do nieruchomości przeznaczonej na cele budowlane pozostałaby poza kontrolą właściwych organów administracji.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
TRYB I GRANICE ZMIANY KONSTYTUCJI GHANY Z 1992 R.

Celem opracowania jest przybliżenie problematyki formalnych i materialnych ograniczeń zmiany obecnie obowiązującej, uchwalonej prawie 30 lat temu, Konstytucji Ghany, będących interesującym wyrazem transformacji z autorytaryzmu do demokracji. Ponieważ Ghana to państwo, które w zachodnich rankingach stanu demokracji, praworządności i przestrzegania praw człowieka od lat sytuuje się w ścisłej czołówce afrykańskiej – a w najnowszych osiąga wyniki bardzo podobne do Polski – warto tym bardziej przyjrzeć się jej bliżej. Na artykuł składają się: krótka charakterystyka historii ustroju Ghany, jej Konstytucji i systemu politycznego; szczegółowe omówienie zagadnienia wewnętrznej hierarchii postanowień konstytucyjnych oraz kolejnych etapów – w znacznej mierze oryginalnej – procedury ich zmiany; próba identyfikacji granic zmiany Konstytucji, w tym analiza będących wyrazem sprawiedliwości tranzytywnej niezmienialnych postanowień amnestyjno-indemnizacyjnych; przedstawienie i ocena toczącej się w ubiegłej dekadzie debaty nad zmianą Konstytucji, obejmującej również problematykę zasad i granic jej zmiany. Tekst kończą wnioski dotyczące sztywności tej Konstytucji, wynikającej z czynników zarówno prawnych, jak i pozaprawnych.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
POŻYCZKA MORSKA CALLIMACHUSA ‒ UWAGI NA MARGINESIE TEKSTU SCAEVOLI D. 45,1,122,1

Przedmiotem analizy w niniejszym artykule jest tekst pochodzący z digesta Scaevoli traktujący o pożyczce udzielonej Callimachusowi na zakup towarów transportowanych drogą morską w kontekście rekonstrukcji stanu faktycznego będącego przedmiotem rozważań jurysty. Szczególne zainteresowanie romanistów wzbudzało m.in. ustalenie, dlaczego Callimachus pozostał zobowiązany do zwrotu pożyczki morskiej pomimo, iż statek, na którym transportował towary zakupione ze środków pochodzących z tej pożyczki zatonął. Zdaniem autorki jednak ustalenie tej okoliczności nie ma żadnego znaczenia dla analizowanego przez jurystę zagadnienia. Jej zdaniem bowiem meritum rozważań Scaevoli stanowi druga część tekstu koncentrująca się na możliwości modyfikacji pierwotnych ustaleń między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą w pożyczce morskiej, przez agenta wierzyciela podróżującego z pożyczkobiorcą i nadzorującego prawidłową realizację postanowień kontraktu przez tego ostatniego. W tej części zaś jurysta z góry zakłada, że bohater kazusu, Callimachus, popadł w zwłokę ze zwrotem pożyczki, a więc nie wywiązał się ze zobowiązań wynikających ze złożonej agentowi pożyczkodawcy stypulacji.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
PODŻEGANIE NA GRUNCIE POLSKIEGO PRAWA KARNEGO

Artykuł ten dotyczy problematyki podżegania jako formy zjawiskowej czynu zabronionego na gruncie regulacji obowiązującego kodeksu karnego z 1997 r. Autor dokonuje kompleksowej analizy znamion podżegania na tle pozostałych postaci zjawiskowych oraz przedstawia ogólne koncepcje odpowiedzialności za przestępcze współdziałanie, ze szczególnym uwzględnieniem teorii Juliusza Makarewicza. Ponadto w artykule poruszone zostały zagadnienia związane z podżeganiem, które budzą największe rozbieżności i kontrowersje w doktrynie oraz orzecznictwie. Struktura tekstu obejmuje w pierwszej kolejności przedstawienie sprawczych postaci współdziałania, uregulowanych w art. 18 § 1 k.k., a więc jednosprawstwa, współsprawstwa, sprawstwa kierowniczego i sprawstwa polegającego na wydaniu polecenia. Analizie poddane zostało również pomocnictwo jako forma zjawiskowa mająca, w odróżnieniu, niesprawczy charakter. Zasadnicza część artykułu obejmuje zagadnienie podżegania jako odrębnego czynu zabronionego, w tym przede wszystkim kompleksowe omówienie wszystkich elementów strony przedmiotowej i podmiotowej tego czynu zabronionego. Niezostały pominięte także kwestie związane z wymiarem kary dla podżegacza. Autor skupił się również na ważkiej problematyce „krzyżowania się” podżegania z formami stadialnymi czynu zabronionego.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
KONSTYTUCYJNE GWARANCJE OCHRONY JĘZYKA PAŃSTWOWEGO A PRAWA MNIEJSZOŚCI W ESTONII

W niniejszym opracowaniu dokonano analizy estońskich przepisów konstytucyjnych i ustawowych odnoszących się do statusu języka państwowego i mniejszości narodowych. Począwszy od lat 90. XX w. odbudowę estońskiej państwowości silnie powiązano z ochroną języka tytularnego. W okresie dominacji radzieckiej w administracji państwowej i wśród urzędników, jak również w kluczowych sektorach gospodarki przeważał język rosyjski. Istotnie zmieniła się także struktura społeczna – znaczący odsetek mieszkańców stanowiła ludność rosyjskojęzyczna. Władze niepodległej Estonii uznały za priorytet wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych sytuujących język państwowy jako podstawowy język komunikacji. Konieczne stało się równocześnie zabezpieczenie praw mniejszości narodowych, o przestrzeganie których upominała się społeczność międzynarodowa. Opracowanie stanowi próbę oceny, w jakim stopniu w przypadku Estonii udało się zrównoważyć wartości konstytucyjne – ochronę języka państwowego i zasadę niedyskryminacji.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
ODRZUCENIE W IMIENIU DZIECKA SPADKU, KTÓREGO PASYWA WYCZERPUJĄ LUB PRZEWYŻSZAJĄ WARTOŚĆ AKTYWÓW. UWAGI NA TLE UCHWAŁY SĄDU NAJWYŻSZEGO Z 22 MAJA 2018 R., III CZP 102/17

Przedmiotem rozważań jest uchwała Sądu Najwyższego z 22 maja 2018 r., III CZP 102/17, w której stwierdzono, że „złożenie przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka”. Autorka poddaje analizie odrzucenie spadku w imieniu dziecka jako czynność zarządu jego majątkiem, wskazując na kryteria podziału na czynności zwykłego zarządu i przekraczające ten zarząd. Zauważa, że wskazywane w tym kontekście w doktrynie i orzecznictwie czynniki nie pozwalają na zaliczenie odrzucenia zadłużonego spadku do czynności przekraczających ten zarząd. Wskazuje ponadto na skutki złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu opiekuńczego, poddając krytycznej analizie funkcje sankcji bezwzględnej nieważności dla ochrony dobra dziecka w tych przypadkach. Istotnym zagadnieniem są rozważania poświęcone zadaniom i roli notariusza przy dokumentowaniu oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
UDZIAŁ JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W PROCESIE FINANSOWANIA OCHRONY ZDROWIA

Problematyka organizacji oraz finansowania systemów ochrony zdrowia stanowi jeden z istotnych aspektów funkcjonowania współczesnych państw. Poświęca się jej wiele uwagi, co znajduje swoje odzwierciedlenie również w systemach prawnych, które w coraz szerszym zakresie odnoszą się do poszczególnych aspektów ochrony zdrowia. Istotnym elementem definiującym system ochrony zdrowia danego państwa jest przyjęty model jego organizacji oraz finansowania. Determinuje on oczywiście w znacznej mierze kształt przyjmowanych w państwie rozwiązań organizacyjnych oraz zasad finansowania świadczeń opieki zdrowotnej. Pozostaje jednocześnie w związku z realizacją prawa do ochrony zdrowia, a w tym zakresie z zapewnieniem dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W niniejszym opracowaniu analizie poddano strukturę źródeł finansowania systemów ochrony zdrowia – ze szczególnym uwzględnieniem środków publicznych przeznaczonych na ten cel przez jednostki samorządu terytorialnego.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
DOPUSZCZALNOŚĆ SĄDOWEJ KONTROLI OCENY OKRESOWEJ ORAZ ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ Z PRACOWNIKIEM SAMORZĄDOWYM JAKO KONSEKWENCJA OCENY OKRESOWEJ

Artykuł dotyczy kontroli okresowej pracownika samorządowego, której negatywny wynik może prowadzić do rozwiązania z nim umowy o pracę. Natomiast ustawa o pracownikach samorządowych nie przewiduje odwołania od negatywnej oceny okresowej do sądu pracy. Możliwe będzie to jedynie w razie rozwiązania z nim umowy o pracę. W artykule omówiono dotychczasowe orzecznictwo sądowe w tym zakresie oraz poglądy przedstawicieli doktryny.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
UWAGI KRYTYCZNE O NOWYM ŚRODKU ZAPOBIEGAWCZYM, PRZEWIDZIANYM W ART. 276A K.P.K.

Niniejszy artykuł poświęcony został w całości nowemu środkowi zapobiegawczemu, który ustawodawca wprowadził do procesu karnego na podstawie niedawno uchwalonej ustawy antycovidowej. W opracowaniu dokonano szerokiej analizy art. 276a k.p.k., w kontekście karnoprocesowego statusu pokrzywdzonego. Wykreowany środek zapobiegawczy stanowi novum w obowiązującej procedurze karnej, dlatego też problematyka jego zastosowania, ocena wpływu na kodeksową koncepcję środków zapobiegawczych i jego relacja do pozostałych środków wolnościowych nie została dotychczas szerzej eksplikowana. Na podstawie ostatnich kilkunastu lat tendencje ustawodawcze wskazują wprost, że rola pokrzywdzonego w procesie karnym ulega stopniowemu wzmacnianiu. Niewątpliwie ustanowienie środka nieizolacyjnego, którego beneficjentem jest określona grupa społeczna, nakreśla nowy kierunek polskiej procedury karnej.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
WADLIWOŚĆ SKŁADU SĄDU JAKO BEZWZGLĘDNA PRZYCZYNA ODWOŁAWCZA

Artykuł poświęcony został problematyce wadliwości kompozycji składu orzekającego w sprawach karnych w kontekście zaktualizowania się bezwzględnych przyczyn odwoławczych. W opracowaniu analizie poddano dyspozycje art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., jak również omówiono występujące na kanwie rzeczonej regulacji rozbieżności interpretacyjne. W publikacji sformułowano także postulaty de lege ferenda odnoszące się do bezwzględnych przyczyn odwoławczych związanych z wadliwą kompozycją składu sądu. W tym zakresie w artykule zaproponowano między innymi wprowadzenie definicji legalnych pojęć, o których mowa w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., jak również zgłoszono postulat uzupełnienia obowiązującej regulacji karnoprocesowej o domniemanie, oparte na konstrukcji domniemania formalnego, zgodnie z którym to domniemaniem w razie powstania wątpliwości, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie procesowe w zakresie obsady sądu stanowi względną, czy bezwzględną przyczynę odwoławczą, należy domniemywać, że uchybienie to stanowi uchybienie, o którym mowa w art. 439 § 1 k.p.k.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
AKTUALNA LINIA ORZECZNICZA W ZAKRESIE ODPOWIEDZIALNOŚCI ODSZKODOWAWCZEJ KOŚCIELNYCH OSÓB PRAWNYCH ZA PRZESTĘPSTWA PEDOFILII OSÓB DUCHOWNYCH I KONSEKROWANYCH

Przedmiotem niniejszej pracy jest analiza dyspozycji wybranych sentencji polskiego orzecznictwa w sprawach wnoszonych przez ofiary pedofilii przeciwko kościelnym osobom prawnym, z którymi krzywdziciele nieletnich związani są w formalny sposób. Zgodnie z koncepcyjnymi założeniami pracy eksploracja wyroków została dokonana w oparciu o kryteria, które z punktu widzenia teoretycznoprawnego uprawniają do sformułowania ogólnych zasad, jakimi kierują się sądy w rozpoznaniu tego rodzaju spraw. Jednocześnie analiza orzecznictwa zaowocowała szeregiem praktycznych sądów i sugestii, użytecznych w pragmatycznym oglądzie sporów przeciwko polskim instytucjom wyznaniowym o uregulowanej sytuacji prawnej.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
STATUS FUNKCJONARIUSZA POLICJI PEŁNIĄCEGO SŁUŻBĘ NA STANOWISKU RADCY PRAWNEGO – WYBRANE ZAGADNIENIA

Niniejszy artykuł został w całości poświęcony problematyce związanej ze statusem policjanta pełniącego służbę na stanowisku radcy prawnego. Co do zasady funkcjonariusze Policji nie są uprawnieni do wykonywania tego zawodu, chyba że pełnią służbę na stanowisku służbowym radcy prawnego. Status policjanta radcy prawnego regulowany jest zarówno ustawą o radcach prawnych, jak i ustawą o Policji. Normy zawarte w obu aktach prawnych wzajemnie się uzupełniają. Skoncentrowano zatem uwagę na omówieniu kwestii odnoszących się do praw i obowiązków szczególnej grupy policjantów pełniących służbę na stanowisku służbowym radcy prawnego. Wykazano, że pełnienie przez policjanta służby na tym stanowisku nie modyfikuje kształtu stosunku służbowego ani też nie zwalnia go z obowiązków ustanowionych w pragmatyce służbowej dla wszystkich funkcjonariuszy.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘PERICULUM VERBUM GENERALE EST’: RISK ALLOCATION IN THE COMMENTARIES OF JACQUES CUJAS

Jacques Cujas był jednym z najwybitniejszych znawców prawa w XVI wieku. Artykuł analizuje zasady odpowiedzialności oraz znaczenie ryzyka (periculum) w komentarzach do prawa rzymskiego, napisanych przez tego francuskiego humanistę.
Tekst koncentruje się wokół dwóch zaskakujących interpretacji ryzyka. Pierwsza z nich dotyczy osoby (inspector), która utraciła rzecz przyjętą do wyceny. W tym przypadku Cujas posługuje się terminem ryzyka w różnych znaczeniach. Jedno jest ogólne i obejmuje wszystkie zdarzenia, którym nie da się zapobiec. Drugie zaś ogranicza się wyłącznie do kradzieży. Rozróżnienie to jest fundamentalne dla oceny skutków prawnych utraty rzeczy. Inspector będzie musiał ponosić ryzyko kradzieży (periculum furti), ale nie ryzyko innych zdarzeń, w szczególności stanowiących siłę wyższą.
Drugi omawiany przykład dotyczy złożonej problematyki rozkładu ryzyka w kontrakcie sprzedaży. W jednym z wczesnych komentarzy Cujas zgadza się z rzymską zasadą periculum emptoris, nakładającą ryzyko utraty rzeczy na kupującego. Zarazem jednak, omawiając poszczególne przypadki, przypisuje ryzyko różnym stronom transakcji, co otwiera mu drogę do późniejszej całkowitej zmiany stanowiska (periculum venditoris).
 

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
GLOSA DO WYROKU SĄDU NAJWYŻSZEGO Z 21 CZERWCA 2017 R. CZYN CIĄGŁY A STOSOWANIE USTAWY NOWEJ

Glosa dotyczy zagadnienia poruszonego przez Sąd Najwyższy związanego z kwestią określenia właściwego prawa do oceny czynu ciągłego w przypadku zmiany stanu prawnego w okresie tego czynu. W omawianym zakresie wątpliwości przedstawione przed Sądem Najwyższym dotyczyły tego, w jakiej relacji do czynu ciągłego pozostaje zakaz retroaktywnego działania prawa karnego. Stanowisko przedstawione przez Sąd Najwyższy, wskazujące, że do czynu ciągłego zastosowanie znajduje ustawa nowa, należy ocenić jako pozytywne, co zostanie rozwinięte w niniejszej glosie.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
GLOSA DO POSTANOWIENIA SĄDU NAJWYŻSZEGO Z 3 WRZEŚNIA 2020 R., V KO 57/20

W komentowanym postanowieniu Sąd Najwyższy sformułował tezę, że pojęcie udziału sędziego w sprawie, w rozumieniu przesłanek wyłączenia z art. 40 § 1 pkt 3 k.p.k., oznacza wystąpienie sędziego w sprawie, której rozpoznanie nastąpiło w całości albo choćby w części z udziałem osób wskazanych w art. 40 § 1 pkt 3 k.p.k., tzn. co najmniej rozpoczęło się albo rozpoczęte trwało, ewentualnie nastąpiło podjęcie przez te osoby innych czynności równoznacznych z zajęciem stanowiska w sprawie. Tezy tej nie można zaaprobować. Podzielić natomiast można stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym aplikant adwokacki (radcowski) działający z upoważnienia obrońcy lub pełnomocnika jest także uczestnikiem postępowania, w związku z udziałem którego może mieć zastosowanie wyłączenie sędziego w trybie art. 40 § 1 pkt 3 k.p.k., chociaż występuje on na podstawie instrukcji udzielającego upoważnienia i w granicach jego pierwotnego umocowania.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
‘PRIMUM NON NOCERE’. KAZIMIERZ KOLAŃCZYK WOBEC REFORMY STUDIÓW PRAWNICZYCH Z 1975 R.

Od roku 1975 zaczął obowiązywać nowy program studiów prawniczych, który wywodził się z projektu firmowanego przez Jana Baszkiewicza. Zakładał on jako podstawową „zasadę elastyczności”, która miała oznaczać między innymi swobodę wydziałów w kształtowaniu sekwencji przedmiotów w toku studiów. Projekt przewidywał jednak również daleko idące modyfikacje w zakresie przedmiotów, które znalazły się w programie. Jedną z takich zmian była likwidacja prawa rzymskiego w ramach przedmiotów wykładanych na studiach prawniczych. Ta modyfikacja spotkała się ze sprzeciwem środowiska romanistów i historyków prawa. W niniejszym artykule zwrócono uwagę na kwestię postrzegania tej reformy przez Kazimierza Kolańczyka, jednego z czołowych badaczy prawa rzymskiego w powojennej Polsce. Ten uczony w wystąpieniu podczas posiedzenia Rady Wydziału Prawa i Administracji UAM w Poznaniu w dosadny sposób skrytykował planowaną reformę. Spostrzeżenia tego uczonego, zawarte w nieznanym dotąd szerszemu gronu odbiorców wystąpieniu, stanowią ważne źródło związane z postrzeganiem przez środowisko naukowe reformy studiów wprowadzonej w życie w 1975 r. W opracowaniu przedstawione zostały również założenia tej reformy, a także okoliczności związane z jej przygotowywaniem.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
UNIKATOWY SARKOFAG MŁODEGO MEDIOLAŃSKIEGO ADWOKATA Z CZASÓW RZYMSKICH

W kolekcji mediolańskiego Civico Museo Archeologico zachował się wyjątkowy sarkofag młodego prawnika – Gajusza Waleriusza Petronianusa (zmarł w wieku 23 lat). Eksponat ten jest bardzo ważny dla badań nad prawem rzymskim, gdyż przedstawienia jurystów w sztuce starożytnej są bardzo rzadkie. Sarkofag został ozdobiony scenami opowiadającymi o najważniejszych momentach w życiu mediolańskiego prawnika. Widzimy go zarówno podczas odpoczynku, jak i w trakcie aktywności przed sądem. Materiał wizualny stanowi ważny suplement do tego, co materiał pisany mówi nam na temat dnia codziennego mniej dostojnych rzymskich jurystów.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne