rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zagadnienie obecności Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej w publikacjach Światowej Federacji Luterańskiej

Artykuł „Zagadnienie obecności Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej w publikacjach Światowej Federacji Luterańskiej” prezentuje, jak w latach 1947-2010, tj. od I Zgromadzenia Ogólnego w Lund po XI Zgromadzenie Ogólne w Suttgarcie, publikacje tej największej światowej organizacji zrzeszającej Kościoły luterańskie odnoszą się do kluczowego motywu luterańskiej nauki o Wieczerzy Pańskiej. Temat ten był przedmiotem szczególnego zainteresowania w czasie dwóch pierwszych Zgromadzeń Ogólnych (Lund, Hanower). W rozważaniach o obecności Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej na przestrzeni badanego okresu można wyróżnić następujące motywy: kategoria „Słowa” (w tym w kontekście liturgicznym i pneumatologicznym), relacja ciała i krwi Chrystusa do elementów sakramentu, a także konteksty eklezjologiczny (w tym praktyczny: misji i diakonii) oraz eschatologiczny.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Fenomen sakralny twórczości wokalnej Aleksego Turenkowa

Artykuł realizuje trzy zasadnicze cele publikacji poświęconych praktycznym problemom wykonawstwa i przygotowania chóralnego: 1. Prezentację stylistyki danego kompozytora; 2. ogólną charakterystykę jego dorobku kompozytorskiego; 3. problemy wykonawcze związane z realizacją tego dorobku. Aleksy Turenkow (1886-1945) to jeden z najpopularniejszych kompozytorów białoruskich, którego dzieła należą do tzw. „żelaznego repertuaru” chórów cerkiewnych, pojawiając się zresztą także na estradach koncertowych. Tworzył on nie tylko muzykę par excellence cerkiewną – w jego dorobku nie brak dzieł o charakterze koncertowym, lirycznych pieśni solowych czy większych form wokalno-instrumentalnych. W artykule nie tylko szczegółowo omawiono życiorys kompozytora, lecz także dokonano analizy jego twórczości oraz przekazano doświadczenia wykonawcze autora, udzielając szeregu rad przydatnych w pracy z chórem. Artykuł dzieli się więc na dwie części: biografi czną (teoretyczną) i praktyczną.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reformacja a zaistnienie, kryzys i perspektywy teologii Starego Testamentu

Artykuł ukazuje, w jaki sposób teologiczne założenia Reformacji przyczyniły się do powstania dyscypliny teologii biblijnej i teologii Starego Testamentu. Następnie przedstawia zarzuty, jakie stawiano teologii Starego Testamentu pod wpływem rozwoju biblistyki, a zwłaszcza historyczno-krytycznych metod egzegezy. W ostatniej części artykuł mówi o współczesnej potrzebie istnienia i rozwoju teologii Starego Testamentu.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Stary Testament/Tanach w chrześcijańskiej Biblii

W artykule zajęto się pytaniem o chrześcijańskie odczytywanie Biblii Hebrajskiej/Starego Testamentu, która jest jednocześnie pierwszą częścią kanonu chrześcijan i Pismem świętym Żydów (religii żydowskiej), po Auschwitz, za który teologia chrześcijańska ponosi współodpowiedzialniość. Punktem wyjścia jest prezentacja trzech współczesnych propozycji hermeneutycznych: Christopha Dohmena, Franka Crüsemanna i Waldemara Chrostowskiego. Chrystologiczna interpretacja Biblii Hebrajskiej jest możliwa jedynie świetle wiary wielkanocnej uczniów Jezusa, bez wiary wielkanocnej taka interpretacja byłaby nie do pomyślenia, bez społeczności chrześcijańskiej by nie istniała. Przy czym dla chrystologicznej interpretacji nie ma zasadniczego znaczenia, czy jej podstawą jest Biblia Hebrajska czy Septuaginta.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Perspektywy doktrynalne współczesnego judaizmu mesjanicznego

Praca ta ma na celu ukazanie założeń teologicznych judaizmu mesjanicznego jako młodego ruchu religijnego oscylującego pomiędzy chrześcijaństwem w wersji protestanckiej a judaizmem. Szczególna uwaga zwrócona została na główne kierunki obecnej w nim refleksji teologicznej ze wskazaniem głównych reprezentantów tych ujęć.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Liturgia w wolnych Kościołach protestanckich

Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu jest próba analizy liturgii nabożeństwa wolnych Kościołów tradycji protestanckiej. W pierwszej części autor wyjaśnia relacje terminologiczne pomiędzy liturgią a służbą Bożą odwołując się do Kościoła pierwotnego i biblijnego dziedzictwa łączącego wszystkie chrześcijańskie tradycje. W kolejnych częściach autor podejmuje próbę zdefiniowania istoty nabożeństwa niedzielnego w wolnych Kościołach, skupiając się na dominujących cechach i głównych obrzędach. Zwraca uwagę, iż jedną z cech wyróżniających nabożeństwo jest „zaplanowana spontaniczność” (planned spontaneity), która określa relacje pomiędzy elementami stałymi nabożeństwa a jego nieprzewidywalnością. Od XVII wieku struktura nabożeństwa złożona z czytania Pisma, modlitw i refleksji nad Słowem Bożym nie uległa zmianie, ale pneumatologiczny dynamizm pozwala na spontaniczność pozostającą zawsze w ryzach boskich nakazów (divine ordinance). Ponadto nabożeństwo charakteryzuje m.in. biblicyzm, brak sztywnych formuł liturgicznych, wolne modlitwy, aktywny udział wiernych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dzieje parafii unickiej p.w. św. Demetriusza Męczennika w Nedeżowie w świetle XVIII-wiecznych wizytacji kościelnych

Dzisiejszy Nedeżów położony jest w gminie Tomaszów Lubelski, w północnej części powiatu tomaszowskiego, w województwie lubelskim. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1409 roku. W okresie staropolskim administracyjnie związana była z powiatem i województwem bełskim. Po I rozbiorze Polski znalazła się w monarchii Habsburgów, w okresie napoleońskim w Księstwie Warszawskim, a po Kongresie Wiedeńskim w zależnym od Rosji Królestwie Polskim. 
		Pierwotnie funkcjonowała tam parafia prawosławna, a po zawarciu unii brzeskiej, unicka. Jako samodzielna jednostka kościelna przetrwała do końca XVIII wieku, kiedy została przez władze austriackie zdegradowana do miana cerkwi filialnej i włączona do parafii w Typinie, w której funkcjonowała do likwidacji unii. Przez pierwszy okres funkcjonowania parafia w Nedeżowie organizacyjnie przynależna była do dekanatu tyszowieckiego, a pod koniec XVII wieku do nowoutworzonej protopopii tomaszowskiej. 
Analizując protokoły powizytacyjne biskupów chełmskich, przedstawiono wygląd świątyni parafialnej i jej wyposażenie, a także zmiany jakie zachodziły w tym zakresie w badanym okresie. Ustalono, ze parochowi do utrzymania służyły grunty orne i łąki, dzięki którym prowadził gospodarstwo, a ponadto różnorodne opłaty od wiernych. Duchowny miał do swojej dyspozycji niewielką plebanię wraz z zabudowaniami gospodarczymi. W miarę możliwości określono beneficjum cerkiewne i pokazano zachodzące w nim zmiany w badanym okresie. Na koniec zwrócono uwagę na liczbę wiernych oraz odtworzono liczbę duszpasterzy pracujących w tej parafii.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dzieje Cerkwi prawosławnej na terenie diecezji grodzieńskiej do roku 1900

Artykuł przedstawia historię dziejów Cerkwi prawosławnej na Grodzieńszczyźnie od czasów pojawienia się Prawosławia na terenach współczesnej Białorusi. Prezentowany tekst ma formę przekroju prawie tysiącletniej tradycji Prawosławia na Rusi ze szczególnym uwzględnieniem terenów Wileńszczyzny i Grodzieńszczyzny. W artykule omówione zostały plemiona zamieszkujące dawniej te tereny oraz okres pojawienia się chrześcijaństwa w obrządku wschodnim w Grodnie. Artykuł przedstawia podział  historyczny, politykę poszczególnych państw i losy wiernych prawosławnych zamieszkujących tereny, które w latach 1900–1915 należały do diecezji grodzieńskiej. Znamiennym okresem historycznym w egzystencji Prawosławia i zarazem godzącym w jego niezachwiany status religii dominującej na terenach Kresów Wschodnich okazuje się być katolizacja oraz Unia Brzeska (1596 r.). Była propagowana z różnym nasileniem dzięki zmieniającej się w tym czasie władzy przez 243 lata, do ostatecznej jej kasaty w 1839 roku na Soborze w Połocku. Zabór rosyjski sprawił, iż granice Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny znalazły się pod panowaniem prawosławnej Rosji. Wiek XIX to przede wszystkim wpływ Imperium na restytucję Prawosławia na tych terenach oraz ich gwałtowny rozwój gospodarczy, ekonomiczny i konfesyjny. Grodno, stając się stolicą guberni, podnosiło status administracyjny swych terenów. Po powrocie unitów do Prawosławia Grodzieńszczyzna staje się ważnym zapleczem ekonomicznym diecezji wileńsko-litewskiej. Skutkiem tego jest ubieganie się wiernych o utworzenie samodzielnej diecezji Grodzieńskiej z siedzibą biskupa w Grodnie, co ostatecznie ma miejsce w 1900 roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Z dziejów parafii unickiej pw. św. Michała Archanioła w Perespie w XVIII wieku

Dzisiejsza Perespa, to wieś położona w gminie Tyszowce, powiecie tomaszowskim, w województwie lubelskim. Swoimi korzeniami sięga co najmniej początków XVI wieku. Pierwsza informacja o tej wsi, mówiąca że była opuszczoną pochodzi z 1531 roku. Wiadomo, że  funkcjonowała tam cerkiew prawosławna, która po raz pierwszy została odnotowana w 1570 roku. Działalność parafii prawosławnej potwierdzona jest przez dalszą cześć XVI wieku. Parafia unicka pw. św. Michała Archanioła była kontynuatorką parafii prawosławnej. Początkowo organizacyjnie przynależna była do dekanatu tyszowieckiego, zaś pod koniec XVIII wieku została włączona do protopopi z siedzibą w Grabowcu.
Z analizy protokołów powizytacyjnych wynika, że świątynia w tej wsi była budowlą drewnianą, nie najgorzej zaopatrzoną w utensylia. Przy cerkwi była usytuowana dzwonnica i cmentarz. Parochowi do utrzymania służyły grunty orne i łąki, dzięki którym prowadził gospodarstwo, oraz różnorodne opłaty od wiernych. Duchowny miał do swojej dyspozycji plebanię wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Dla badanego okresu ustalono personalia siedmiu proboszczów i określono, że szacunkowa liczba parafian wahała się pomiędzy 300 a 375 duszami.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Patriarcha Miron w posłudze Bogu, Prawosławiu, Ojczyźnie

Patriarcha Miron był jedną z najważniejszych osób w Rumuńskim Kościele Prawosławnym. Jego dokonania mają charakter historyczny. Jako przykład wspomnieć należy spowodowanie ogromnego zaangażowania osób świeckich w życiu kościelnym. Doprowadził do otwarcia Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego na świat przez organizowanie szeregu konferencji międzynarodowych, liczne podróże do Ziemi Świętej i aktywną pomoc siostrzanym Kościołom. Jakkolwiek docenić należy jego zdolności organizacyjne, w szczególności jednak podkreślić trzeba jego głęboką duchowość. Był znany, jako postać wspierająca prawosławie w Polsce; dobrym przyjacielem hierarchów Kościoła prawosławnego w Polsce. Jego śmierć została odnotowana długimi dniami żałoby kościelnej w naszym państwie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Celebracja misterium Bożego miłosierdzia w roku liturgicznym Kościoła Polskokatolickiego

Charakterystyczną cechą katolickiej myśli teologicznej ostatnich lat, jest zainteresowanie tematem miłosierdzia. Miłosierdzie Boże oprócz biblijno-dogmatycznego posiada również wymiar liturgiczny. Liturgia bowiem stanowi uprzywilejowane miejsce doświadczenia i głoszenia miłosierdzia Bożego. Dokonuje się to w ciągu całego roku liturgicznego. W rytmie i wydarzeniach czasu bowiem Kościół wspomina i przeżywa tajemnice zbawienia, doświadczając miłosierdzia Bożego, które najpełniej objawia nam Jezus Chrystus. Kościół wyraża i przeżywa swoją wiarę we wszystkich modlitwach, ale czyni to w sposób szczególny w modlitwach towarzyszących sprawowaniu Eucharystii w ciągu całego roku liturgicznego. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, w jaki sposób misterium Bożego miłosierdzia celebrowane i odsłaniane jest podczas sprawowania Mszy Świętej w Kościele Polskokatolickim w trakcie całego roku liturgicznego. Nie ma dnia, aby Kościół sprawując Eucharystię, nie odwoływał się do Boga miłosiernego. Mówią o tym modlitwy zawarte w Obrzędach Mszy Świętej Kościoła Polskokatolickiego. Kościół przy każdej okazji wkłada w usta szafarzy świętych misteriów głębokie wołanie ku miłosiernemu Bogu. Nie zależnie od wszelkich wezwań do miłosierdzia Bożego wprost zamieszczonych w Obrzędach Mszy Świętej, Najświętsza Ofiara jest w swej istocie najpotężniejszym błaganiem Boga o litość i miłosierdzie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Źródła i kierunki współczesnej żydowskiej refleksji bioetycznej

Współczesna debata bioetyczna jest w zasadzie nie do pomyślenia bez uwzględnienia kontekstu ekumenicznego czy nawet międzyreligijnego. Myśliciele zaangażowani w dialog uznają ją zazwyczaj za mało istotną. W rezultacie tematyka bioetyczna jest niemal nieobecna w oficjalnym dialogu chrześcijańsko-żydowskim. Chociaż – mimo antropologicznej bliskości – wiele Żydów i chrześcijan w kwestiach etycznych dzieli, to jednak żydowska bioetyka w pełni zasługuje na to, aby stać się przedmiotem zainteresowania chrześcijan. Niniejsza publikacja wychodzi naprzeciw temu zapotrzebowaniu i omawia źródła oraz tendencje dominujące we współczesnej żydowskiej refleksji bioetycznej. Szczególne miejsce w ramach podjętych rozważań zajmuje przedstawienie rabinicznej metody dialektycznej kazuistyki, która ukazuje charakterystyczny dla żydowskiej bioetyki sposób dowodzenia, argumentowania i rozwiązywania problematycznych zagadnień bioetycznych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Z badań nad polskim nurtem starokatolicyzmu

Do zainteresowań autora niniejszego artykułu (od 1971 roku) należy historia, nauka i położenie prawne Kościołów Starokatolickich Unii Utrechckiej, ze szczególnym uwzględnieniem Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (PNKK) w USA i Kanadzie oraz Kościoła Polskokatolickiego w Polsce. Publikacja przedstawia wzajemne relacje między PNKK w USA i Kanadzie a Kościołem Polskokatolickim oraz miejsce tegoż Kościoła w Unii Utrechckiej. Autor zwrócił szczególną uwagę na wpływ pierwszego biskupa PNKK Leona Grochowskiego na dzieje Kościoła Polskokatolickiego w Polsce, zwłaszcza na przebieg obrad V Synodu Ogólnopolskiego i wybór biskupów.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Misja historyczna monastycyzmu greckiego na obszarze Italii Bizantyjskiej

Samodzielność Italii Południowej pod względem eklezjalnym, wierność prawosławnym kanonom spowodowały napływ z Bizancjum dużej liczby duchowieństwa i mnichów. Greccy mnisi, którzy uciekli od arabskiej inwazji i ikonoklazmu na Półwysep Apeniński, odegrali dużą rolę w rozprzestrzenianiu bizantyjskich idei, tradycji liturgicznej i języka. Tak zwana misja historyczna monastycyzmu greckiego w  Italii Południowej, która objęła również hierarchię kościelną i duchowieństwo, była wypełniana w okresie najwyższego jej rozkwitu – w IX, X i XI wieku. Monastery, które powstały w tym okresie, wyróżniały się swoją myślą teologiczną, filozoficzną i literacką, były prawdziwymi azylami dla tradycji nauk i humanizmu helleńskiego. Największy rozwój w tym czasie miała hymnografia italo-bizantyjska w twórczości Świętych Ojców – mnichów greckich. Żywot i dzieła tych italo-greckich świętych podkreślają misję historyczną elementu bizantyńskiego w Italii Bizantyjskiej, który niezależnie od okresu upadku stał się łącznikiem z Bliskim Wschodem.    
Podczas gdy do tego czasu Bizancjum tkwiło w nieustannej walce z muzułmanami, którzy oszczędzali imperium jedynie w prowincjach Italii, nie nanosząc w sensie politycznym wyraźnych szkód, to wraz z pojawieniem się Normanów sytuacja uległa radykalnej zmianie politycznej. Właśnie ten czynnik posłużył zanikaniu zjawiska greckiego monastycyzmu na południu Italii.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Początki ruchu wolnych chrześcijan w Polsce do 1918 roku

W artykule przedstawiono powstanie ruchu wolnych chrześcijan w Polsce przed rokiem 1918 i odzyskaniem narodowej niepodległości. Była to kontynuacja wcześniejszego ruchu braci plymuckch zapoczątkowanego w Dublinie w 1830 roku. Początek działalności braci wolnych w Polsce związany jest z ożywieniem religijnym na przełomie wieków w niezależnych kręgach: neopietystycznych luteran na Śląsku Cieszyńskim oraz mariawickich rzymskokatolików w centralnej Polsce. Artykuł prezentuje sylwetki założycieli i istotne wydarzenia, które doprowadziły do powstania pierwszych zborów braci na Śląsku oraz Zrzeszenia Zwolenników Nauki Pierwotnych Chrześcijan w Warszawie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Charakterystyka śpiewów liturgicznych w nabożeństwach starotestamentowych i wczesnochrześcijańskich

Muzyka ze względu na niezwykłą siłę oddziaływania na człowieka oraz swoistą zdolność wyrażania ekspresji od zawsze wiązała się ze sferą sacrum. Już w Starym Testamencie śpiew psalmów był ważnym elementem celebracji ówczesnych nabożeństw. Śpiew liturgiczny cechowała ta prostota, jaka charakteryzowała formy wokalne starożytności. Formuły melodyczne zapamiętywano i przekazywano w tradycji ustnej, zaś utwory liturgiczne wykonywano w formie melorecytacji, oraz tradycyjnie pojętego śpiewu. Wykonywano go unisono, był diatoniczny i nie wykazywał cech enharmonicznych i chromatycznych. Za czasów króla Dawida wystąpił największy rozkwit śpiewu synagogalnego. Kształcono m.in. kantorów, wyodrębniono chóry, których wokal stał się bardziej urozmaicony i naprzemienny. Dla pierwszych chrześcijan śpiew również stanowił ważny środek w komunikacji z Bogiem. Chociaż zakorzeniona w świadomości wiernych tradycja judaistyczna w dalszym ciągu dominowała zarówno w obrzędowości, jak i towarzyszącym jej wyrazie muzycznym, to rosnąca wiara i przynależność religijna powodowały zmiany w dotychczasowej estetyce muzycznej. Nastąpił powrót do źródeł. Śpiewano hymny, psalmy i pieśni w muzycznie prostych melodiach, przez co uzyskiwano ekspresję tego, co uznawano za najważniejsze – słowa. Poprzez wspólne wysławianie Zmartwychwstałego Chrystusa wierni różnych kultur i narodów jednoczyli się w myśli i modlitwie, czerpiąc pocieszenie i duchową radość, a także kształtując swą nową tożsamość religijną.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Luteranizm a Państwo Izrael. Wypowiedzi wybranych międzynarodowych organizacji reprezentujących luteranów w latach 1948-2010

Tekst podejmuje zagadnienie zaangażowania rozmaitych luterańskich organizacji w kwestie egzystencji i kształtu współczesnego państwa Izrael. Refleksja przedstawiana w artykule dotyczy nie tylko działań instytucji „konfesyjnych” ale również tych spośród organizacji międzywyznaniowych, w których luteranie odgrywają znaczącą rolę. Spektrum zagadnień wyznaczone zostało przez następujące zagadnienia: istnienie państwa Izrael, ideologia syjonizmu i jej odziaływanie, etos państwa żydowskiego wobec religii funkcjonujących w tym państwie, koegzystencja religijna w państwie Izrael, pomoc humanitarna dla żydowskich ofiar Zagłady, pomoc humanitarna dla arabskich uchodźców - ofiar wojen izraelsko-arabskich, kwestia granic międzynarodowych i statusu prawnego Jerozolimy, problematyka praw człowieka. Spośród najbardziej wpływowych instytucji wymienianych w tekście - nie licząc lokalnych Kościołów luterańskich - wyróżnia się Światową Federację Luterańską,  Światową Radę Kościołów oraz komisję Kościół i Judaizm LEEKJ. Wypowiedzi wspomnianych organizacji są jednocześnie komentarzem do działań wielkich instytucji międzynarodowych, takich jak ONZ. W tekście przewija się kluczowe pytanie o solidarność z pokrzywdzonymi; czy można działać solidarnie wobec obu stron konfliktu?

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Eklezjologia Jürgena Moltmanna

Jürgen Moltmann jest zdecydowany krytykiem ścisłego powiązania Kościoła z państwem oraz chrześcijaństwa w roli religii publicznej, gdyż w takim przypadku Kościół występuje jako obrońca status quo, czyli zastanego porządku rzeczy, a tym samym ustępuje z roli rzecznika osób pokrzywdzonych i wykluczonych. Alternatywą nie jest jednak sprowadzenie chrześcijaństwa do roli religii prywatnej i indywidualnej pobożności. Kościół jest bowiem wspólnotą wyznawców Chrystusa zrodzoną przez Ewangelię o Królestwie Bożym, Ewangelia ta zaś zawiera obietnicę wyzwolenia z wszelkiego rodzaju zniewolenia oraz naprawienia krzywd. To oznacza, że misja Kościoła ma charakter publiczny i wymiar eschatologiczny oraz jest nastawiona na przemianę istniejących stosunków społecznych, nie może więc nigdy zrezygnować z roli profetycznej. Kościół jest ponadto wspólnotą, która poprzez chrzest nadaje swoim członkom nową tożsamość przekraczająca granice etniczne, ekonomiczne i polityczne. Pojmowanie Kościoła jako wspólnoty implikuje, że w jego misji uczestniczą wszyscy jego członkowie, a czynią to zarówno poprzez udział w nabożeństwie i komunii, a także poprzez codzienne działania, których celem jest praca na rzecz bliźnich i społeczeństwa.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rozważania o genezie cyrylickiego kijowskiego ewangeliarza pełnego z 1707 roku

Wśród wielu cyrylickich starych druków znany jest tylko jeden Ewangeliarz pełny. Został on wydrukowany w Kijowie w 1707 roku. Jego geneza związana jest ze świętą Górą Atos. Z zawartych we Wstępie informacji wiadomo tylko, że jakiś archimandryta ze św. Góry Atos podarował hetmanowi I. Mazepie Ewangelię, którą ten nakazał wydrukować. Nic więcej nie wiadomo o okolicznościach przekazania prezentu atoskiego, jego pochodzeniu i późniejszej historii. Artykuł jest próbą powiązania faktów historycznych z okolicznościami powstania jedynego cyrylickiego starego druku ewangeliarza pełnego i analizy późniejszej historii prezentu atoskiego.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Aspekty pedagogiczne w amerykańskim poradnictwie pastoralnym

Duszpasterstwo zawiera w sobie wyraźny kontekst pedagogiczny; edukacyjny i wychowawczy. Poradnictwo pastoralne powstało w stanach Zjednoczonych i tam obecnie najsilniej jest praktykowane we współczesnym Kościele w Ameryce. Pedagogika rogersowska oraz refleksja teologiczna Richarda Niebhura stanowią przestrzeń analizy aspektu pedagogicznego we współczesnym poradnictwie pastoralnym zarówno w jego teoretycznym , jak i praktycznym wymiarze. Pedagogiczne oddziaływania duchownych są bardziej skuteczne, a co bardziej istotne, znajdują potwierdzenie w miarę szybko podejmowanych przez jednostkę konkretnych zaangażowania i działań w przestrzeni społecznej. Jednym z bardziej znanych przykładów mogących stanowić ilustrację tego procesu jest tak zwany Ruch Sanktuaryjny (Sanctuary Movement) w Stanach Zjednoczonych omówiony w niniejszym tekście. Osoby zaangażowane w działalność Ruchu Sanktuaryjnego zdecydowanej większości deklarowały swój silny związek z Kościołem i wartościami chrześcijańskimi, podkreślały przy tym, że decydujący wpływ na ich decyzje miał kontakt z duchownym, do którego zwracali się ze swoimi osobistymi problemami, najczęściej nie będąc świadomi lub w najmniejszym stopniu zainteresowani cierpieniem, osamotnieniem, marginalizacją innych ludzi, z którymi przebywali w przestrzeni społecznej. W poradnictwie pastoralnym uruchamiany zostaje mechanizm transgresji indywidualnego, trudnego psychologicznie doświadczenia o wymiar społeczny, a co ważniejsze do podejmowania działań w kierunku poprawy czy zmiany  danego stanu rzeczy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne