rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Motywacja do uczenia się a lęk przed matematyką w klasach starszych szkoły podstawowej

Motywacja do uczenia się stanowi jeden z ważniejszych czynników wpływających na osiągnięcia matematyczne uczniów. Może ona ulegać zmianom pod wpływem lęku przed matematyką. Wśród licznych typologii motywacji, ze względu na szczególne odniesienie do doświadczeń w uczeniu się, na uwagę zasługują motywacja samoistna i celowa. W artykule opisano efekty poszukiwań zależności między typami motywacji do uczenia się wyróżnionymi w modelu Amabile i in. (1994) a lękiem przed matematyką. W badaniach uczniów z klas IV (n = 43) i VI (n = 45) szkoły podstawowej zastosowano Inwentarz Orientacji Motywacyjnych (Amabile i in. 1994, Karwowski 2009) obejmujący 30 stwierdzeń, które dotyczą motywacji samoistnej i celowej, oraz Kwestionariusz Lęku Matematycznego składający się z 54 stwierdzeń (Mulhern, Rae 1998). W obu grupach wystąpiły umiarkowane dodatnie korelacje między motywacją samoistną a lękiem przed matematyką. W klasie VI istotna okazała się korelacja między klarownością celów jako aspektem motywacji celowej a lękiem przed matematyką. Nie uzyskano istotnych różnic w większości aspektów motywacji do uczenia się. Jedynie wyzwanie różnicowało grupy istotnie. Lęk przed matematyką oraz postrzeganie nauczyciela były istotnie większe w klasie IV. Uzyskane rezultaty mogą mieć znaczenie dla planowania edukacji matematycznej i jej rozwoju w kierunku redukcji lęku przed matematyką i zwiększenia się motywacji samoistnej u uczniów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Związki wczesnych nieadaptacyjnych schematów z poczuciem sensu życia i dobrostanem psychicznym

W niniejszym badaniu przebadano grupę 120 osób – studentów uczelni lubelskich. Wykorzystano Kwestionariusz Wczesnych Nieadaptacyjnych Schematów Younga, Skalę Osobistego Profilu Sensu Wonga oraz Skalę Dobrostanu Psychicznego Ryff i Keyes. Należy stwierdzić, iż istnieją związki między nieadaptacyjnymi schematami (EMS) a sensem i dobrostanem. Im wyższe nasilenie schematów, tym niższe poczucie sensu życia i mniejsza odczuwana jakość życia. Między schematem Izolacja Społeczna a wymiarami sensu i dobrostanu odnoszącymi się do relacji zachodzi wysoka korelacja ujemna. Schematy dotyczące sposobu, w jaki jednostka spostrzega samą siebie, jej relacji z innymi i radzenia sobie z otoczeniem, wiążą się z tymi wymiarami sensu i dobrostanu, które dotyczą relacji osoby do siebie, innych i świata. W kontekście dostępnej w psychoterapii tzw. terapii schematu interesującą perspektywą dla dalszych badań nad EMS, sensem i dobrostanem byłoby przebadanie osób, które zdecydowały się na terapię. Wykorzystanie powtarzalnego pomiaru dałoby odpowiedź na pytanie, czy i w jakim stopniu można modyfikować istniejący ujemny związek między tymi zmiennymi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Afekt i dobrostan polskich i japońskich seniorów

W artykule opisano wyniki badania, którego celem było ustalenie zależności między narodowością (polską i japońską) a dobrostanem emocjonalnym seniorów. W tym celu zbadano zakres i wzajemną relację uczuć pozytywnych i negatywnych seniorów. Pytano ich o różne reakcje związane z przeżywaniem i ekspresją gniewu. W badaniu wzięło udział 60 mężczyzn reprezentujących obie narodowości (Polacy: N = 30, średnia wieku 67,03; Japończycy: N = 30, średnia wieku 67,03). Zastosowano Kwestionariusz SPANE Eda Dienera i Roberta Biswasa-Dienera oraz Skalę DAR-5 Davida Forbsa. Analiza wyników nie wykazała istotnych różnic pomiędzy polskimi i japońskimi seniorami w zakresie dobrostanu emocjonalnego. Wskazała natomiast, że obie grupy respondentów różnią się w zakresie badanych wymiarów zachowań agresywnych. Wyniki te zostały zinterpretowane z perspektywy teorii społeczno-emocjonalnej selektywności.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Percepcja społeczna, stereotyp niepełnosprawności – perspektywa aktora i obserwatora

Artykuł dotyczy problematyki niepełnosprawności w kontekście stereotypów i postaw ujawnianych przez różne grupy społeczne (np. studenci, kobiety, mężczyźni, osoby niepełnosprawne). Prezentuje problemy terminologiczne dotyczące niepełnosprawności, stereotypów i piętna. Na podstawie wyników badań pokazuje percepcję i społeczny wizerunek niepełnosprawności uzewnętrzniany przez osoby bez stwierdzonej niepełnosprawności i niepełnosprawne (perspektywa obserwatora i aktora). Deklarowany stereotyp i autostereotyp powoli zmienia się w kierunku bardziej pozytywnym i prointegracyjnym. Podane zostały również propozycje poprawy wizerunku osób niepełnosprawnych w Polsce.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Preferowane cechy nauczyciela akademickiego kierunku pedagogika w opinii studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego i Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu

Niniejszy artykuł przedstawia wstępne wyniki badań, które na podstawie opinii studentów I i II stopnia kierunku pedagogika Uniwersytetu Rzeszowskiego i Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu (Czechy) pozwoliły określić pożądane cechy nauczyciela akademickiego na kierunkach pedagogicznych obu uczelni. Wyniki diagnozy mają charakter rozeznania badawczego i są częścią szerszych badań komparatystycznych, które prowadzone były na wspomnianych uniwersytetach. Badaniem objęto łącznie 355 studentów trybu stacjonarnego. Wyniki ankiety zostały posortowane, poddano je analizie statystycznej. Pozwoliło to na ustalenie ogólnego rankingu poziomu istotności poszczególnych cech nauczycieli akademickich kierunku pedagogika na obu uczelniach. Na podstawiestatystyk podano wstępne wnioski.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Samowychowanie a proces autorehabilitacji osób z niepełnosprawnością

Fenomen samowychowania jest ciągle rzadko podejmowanym przedmiotem rozważań w naukach o wychowaniu. Samowychowanie jest procesem polegającym na skierowaniu aktywności jednostki na siebie, na własny rozwój. Aktywność samowychowawcza jest świadomym kierowaniem sobą, własnym rozwojem, doskonaleniem się. Samowychowanie jest procesem możliwym do realizacji w życiu osób z niepełnosprawnością, chociaż w różnym stopniu i zakresie zależnym głównie od rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W Polsce autorami koncepcji autorehabilitacji są I. Obuchowska i C. Kosakowski. Autorehabilitacja to aktywność samowychowawcza osoby z niepełnosprawnością, czyli świadome kierowanie sobą i własnym rozwojem w celu realizacji indywidualnych dyspozycji, ideałów i potrzeb. Proces autorehabilitacji jest ściśle związany z kształtowaniem się tożsamości podmiotu jako człowieka z niepełnosprawnością, a więc z procesem samoakceptacji.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zagrożenie i lęk w społeczeństwie. Refleksje 40 lat po raporcie „Społeczeństwo wobec przemocy” i 70 lat po ustanowieniu Deklaracji Praw Człowieka

Ponad 41 lat temu ukazał się we Francji dokument przygotowany przez Komitet Badań nad Przemocą, Zbrodnią i Występkiem pt. „Społeczeństwo wobec przemocy”. W raporcie starano się naświetlić nie tylko przyczyny przemocy jako problemu społecznego, lecz także zawarto w nim wskazówki mające na celu ograniczenie jej występowania. W niniejszym opracowaniu na podstawie wspomnianego dokumentu Peyrefittego dokonano refleksji nad kierunkami podejmowanych przez lata działań na rzecz redukcji przemocy w kontekście międzynarodowym i krajowym. Przedstawiono również możliwe kierunki badań oraz oddziaływań psychologicznych w tym obszarze.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Gotowość do zmiany a nabywanie kompetencji międzykulturowych przez nauczycieli wczesnej edukacji – o potrzebie eksploracji zagadnienia

Współczesność to okres dynamicznych zmian na wielu płaszczyznach życia. Jedną z nich jest narastająca wielokulturowość społeczeństw. Adaptacja do dokonujących się przeobrażeń jest związana z formowaniem się nowych kompetencji profesjonalnych u nauczycieli wczesnej edukacji. W artykule scharakteryzowano psychologiczne uwarunkowania postaw nauczycieli wobec przemian w środowisku pracy, opisano przyczyny oporu wobec zmiany oraz podkreślono, że badanie gotowości do zmiany we wspomnianej grupie zawodowej to aktualny i interesujący temat do badań, dociekań naukowych oraz wieloaspektowych analiz.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
O podręcznikowej (homo)seksualności w kontekście polskim – od paniki moralnej do wojny kulturowej

W niniejszym opracowaniu nowy sposób regulowania intymności oraz wojna kulturowa stały się kontekstem analiz dla obecnej w podręcznikach do zajęć z zakresu wychowania do życia w rodzinie homoseksualności. Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat kwestie dotyczące homoseksualizmu występowały w tej grupie podręczników w zróżnicowanym kontekście i postaci. Homoseksualizm nazywano m.in. nietypowością seksualną, zaburzeniem, „kierunkiem” wyznaczającym drogę, z której młodzi ludzie mogą zawrócić czy – dopiero w ostatnich wersjach podręcznika – orientacją seksualną. Kontekstem dla wprowadzania zmian stały się opisane w pracy starcia pomiędzy podmiotami strzegącymi „starego” porządku a zwolennikami jego zmiany, sprzeciwiającymi się normatywnemu i obowiązkowemu charakterowi zachowań heteroseksualnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Samoocena i poczucie samotności a zadowolenie z życia u pensjonariuszy domów pomocy społecznej

Celem artykułu jest przedstawienie i przybliżenie problematyki wpływu samooceny i poczucia samotności na zadowolenie z życia u pensjonariuszy domów pomocy społecznej. Poziom zadowolenia z życia jest ściśle związany z samooceną danego człowieka. Wraz ze wzrostem pozytywnego postrzegania siebie, zwiększa się zadowolenie z życia i na odwrót. Poczucie osamotnienia u osób korzystających z całodobowych placówek świadczących pomoc jest ważnym wskaźnikiem i sygnałem do prowadzenia działań mających na celu minimalizację tego zjawiska.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Trudności i zagrożenia wynikające z angażowania wolontariuszy w działania pomocowe

Artykuł stanowi głos w dyskusji o trudnościach i zagrożeniach związanych z angażowaniem wolontariuszy w działania pomocowe. W opracowaniu przedstawiono teoretyczne ujęcia definicyjne podstawowych zagadnień oraz praktyczne wnioski z obserwacji działań wolontarystycznych. Szczegółowej analizie poddano etapy angażowania wolontariuszy we współpracę z organizacjami pozarządowymi i innymi instytucjami. W każdym stadium aktywności mogą wystąpić problemy wymagające niekiedy natychmiastowej reakcji. Implikacje diagnozy wymienionych przeciwności stanowią podstawę do efektywniejszego planowania i rozwoju działań wolontarystycznych charakteryzowanego sektora. Podjęta tematyka stanowi wkład w uzupełnienie fragmentarycznej wiedzy pragmatycznej o działalności wolontarystycznej w Polsce. Pamiętając, że wolontariat, stanowiąc jednostkowy kapitał ludzki wolontariuszy, sprzyja pomnażaniu ogólnego kapitału społecznego, zasygnalizowany temat powinien stanowić przedmiot dalszych dociekań.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Środowisko rodzinne a poczucie tożsamości osób w wieku późnej dorosłości na przykładzie Śląska Cieszyńskiego

Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie uwagi na rolę rodziny w kształtowaniu tożsamości osób w wieku późnej dorosłości. Na Śląsku Cieszyńskim rodzina zajmowała i zajmuje znaczące miejsce w życiu mieszkańców. Jest miejscem wychowania, kontaktów międzypokoleniowych, źródłem tradycji, transmisji wartości oraz kształtowania tożsamości dzieci i młodzieży, a także osób w wieku późnej dorosłości. Życie rodzinne staje się dla osób w wieku późnej dorosłości motorem, który napędza do podejmowania wielostronnej aktywności, a ta z kolei przyczynia się do ugruntowania istniejącego już poczucia tożsamości lub postrzegania własnej osoby w nowych kategoriach.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wychowanie w rodzinie źródłem kapitału społecznego

Celem artykułu jest ukazanie roli rodziny jako źródła kapitału społecznego. Z omówionych w opracowaniu funkcji rodziny wynika, iż jest ona instytucją, która wyposaża jednostkę w zdolności i umiejętności społecznego funkcjonowania, czyli w kapitał społeczny, i sama ów kapitał tworzy oraz jest jego dysponentem. Proces edukacyjno-wychowawczy, w efekcie którego tworzy się kapitał społeczny, kulturowy i ludzki, tkwi w zdolności do właściwego przygotowywania kolejnych pokoleń do życia w przyszłym społeczeństwie. Istotne dla budowania kapitału społecznego są takie czynniki, jak: współpraca, zaufanie, umiejętność współdziałania, wzajemne zrozumienie. Jednym z ważnych czynników w tym procesie są postawy rodzicielskie. Warunkiem właściwej realizacji celów edukacyjno-wychowawczych rodziny jest posiadana wiedza i doświadczenie rodziców.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zasada integracji jako sposób zapewnienia interdyscyplinarnych związków w szkoleniu profesjonalistów

Artykuł dotyczy pedagogicznych podstaw procesów integracyjnych w edukacji. Badany jest problem określania istoty, celów i poziomów integracji. Doceniono rolę interdyscyplinarnych powiązań nauk przyrodniczych jako obiektywnego czynnika kształtowania kompetencji uczniów i aktywizacji ich aktywności poznawczej. Uwzględniono genezę rozwoju tej koncepcji. Podkreślono kwestię znaczenia stosowania interdyscyplinarnych powiązań w procesie edukacyjnym. Stwierdzono także problem związany z definicją funkcji i klasyfikacją połączeń interdyscyplinarnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie optymizmu studentów pracy socjalnej

Praca socjalna polega na wspieraniu ludzi doświadczających trudności życiowych. Zawód pracownika socjalnego należy do kategorii profesji pomocowych, w których bliska relacja z drugim człowiekiem stanowi istotę zawodowej działalności, w konsekwencji czego pracownik może być narażony na konfrontowanie się z przykrymi emocjami czy cudzym cierpieniem. Studenci przygotowujący się do wykonywania tego zawodu powinni być wyposażeni w różne umiejętności, m.in. optymistyczne podejście do życia, gdyż takie nastawienie zdecydowanie ułatwia radzenie sobie z trudnościami i niepowodzeniami. Z przeprowadzonych badań wynika, że znaczny odsetek studentów pracy socjalnej ma stosunkowo niskie poczucie optymizmu we wszystkich analizowanych wymiarach. Skłonność do pesymistycznego postrzegania doświadczanych zdarzeń może skutkować niską efektywnością realizacji zadań, jak również negatywnymi konsekwencjami w zakresie zdrowia psychicznego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Inicjowanie zmian w diadzie pracownik socjalny – klient

Pracownik socjalny jest przygotowywany do profesjonalnego wprowadzania zmian w rodzinach doświadczających problemów, z którymi same nie mogą sobie poradzić. Podnoszenie poziomu jego kompetencji zawodowych w tym zakresie odbywa się zarówno podczas edukacji przygotowującej go do pracy, jak i w trakcie obligatoryjnego doskonalenia zawodowego. Jako inicjator zmian w rodzinie, może zwiększać szanse życiowe jej członków, a tym samym sprzyjać poprawie jakości ich życia. W jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej pracownicy muszą radzić sobie z dynamicznymi i intensywnymi zmianami. Ważny w ich profilu zawodowym jest zatem sposób postrzegania zmian oraz gotowość do radzenia sobie z nimi. Prezentowane analizy pozwalają określić stopień gotowości do zmiany wśród pracowników socjalnych oraz wspieranych przez nich członków rodzin, a także dokonać porównania jej poziomu w wyróżnionych grupach. Okazało się, że występują istotne różnice w zakresie trzech spośród siedmiu analizowanych cech, aczkolwiek w obu badanych grupach przeważają osoby o wynikach niskich.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rola wybranych sprawności fonologicznych w twórczości językowej dziecka

Celem prezentowanych badań jest analiza wierszy budowanych przez dzieci przedszkolne pod kątem jakości i częstości używania fonologicznych środków językowych. Ważnym aspektem jest opisanie wpływu wieku na rodzaj tworzonych wypowiedzi (proza, wiersz) oraz stosowanych środków językowych. Przedyskutowana zostanie rola, jaką odgrywają używane cechy fonologiczne (rymy i aliteracje) w rozwoju językowym dzieci. Wyniki badań wskazują, iż powinno się zadbać o to, by w programach dydaktycznych przedszkoli znajdowały się ćwiczenia z zakresu zabaw językowych, szczególnie dotyczących tworzenia i rozpoznawania rymów i aliteracji. Poprzez tego typu gry rozwija się ważna dla umiejętności czytania i pisania sprawność fonologiczna. W konsekwencji ma to znaczenie w doskonaleniu kompetencji językowej i korzystnie oddziałuje na dalszy proces edukacji dziecka w szkole.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ranga i prestiż zawodu pracownika socjalnego

Zawód jest jednym z najważniejszych wyznaczników miejsca jednostki w świecie społecznym, która przez to sytuuje się w strukturze społecznej. W niniejszym artykule główny punkt ciężkości został położony na obciążenia związane z zawodem pracownika socjalnego. Zawód ten ewoluował przez kilkadziesiąt lat rozwoju pracy socjalnej, a obecnie postrzegany jest jako profesja z określoną misją społeczną, której realizacja wymaga określonych predyspozycji, w tym osobowościowych. Niestety, jest to również zawód o niskiej pozycji wśród innych profesji, co potwierdzają badania licznych autorów specjalizujących się w kwestiach pomocy społecznej i pracy socjalnej. Niniejsze badania potwierdzają, iż w opinii przedstawicieli zawodów pomocowych prestiż zawodu pracownik socjalny w społeczeństwie polskim jest niski. Powody tej sytuacji to m.in. negatywny obraz zawodu w środkach masowego przekazu, niskie wynagrodzenie za pracę, zagrożenie wypaleniem zawodowym i ograniczone możliwości awansu zawodowego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Adaptacja polskiej wersji kwestionariusza Skala Praktyki Familiocentrycznej do badania jakości relacji pomiędzy profesjonalistami a rodzinami korzystającymi ze wsparcia instytucjonalnego

Artykuł wpisuje się w tematykę związaną z badaniami ewaluacyjnymi oraz tworzeniem rozwiązań opartych na wiedzy i dowodach naukowych. Zmiany zachodzące w politykach publicznych w obszarze społecznym wymagają naukowej oceny. Niestety, często brakuje odpowiednich narzędzi, szczególnie gdy oceniającymi są użytkownicy systemu. Wypełniając tę lukę, autorzy dokonali wyboru, a następnie adaptacji narzędzia pozwalającego na określenie jakości relacji pomiędzy profesjonalistami a rodzinami, które korzystają z usług systemu pomocowego – Skali Praktyki Familiocentrycznej (Family-Centered Practice Scale) stworzonej przez Carla J. Dunsta, Carol M. Trivette i Deborah W. Hamby z Orelena Hawks Puckett Institute (USA). Celem artykułu była adaptacja kulturowa polskiej wersji kwestionariusza oraz walidacja jego własności psychometrycznych. Skala składa się z dwóch wymiarów (relacyjnego i partycypacyjnego) i czterech podskal. W procesie dostosowania skali do uwarunkowań w Polsce dokonano adaptacji językowej i kulturowej, walidacji psychometrycznej oraz normalizacji skali. Otrzymane wyniki wskazują na wysoką trafność i rzetelność kwestionariusza, co oznacza, że skala ta może być stosowana do określenia jakości relacji pomiędzy pracownikami instytucji pomocowych a rodzinami.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Podstawowe przyczyny zagubienia polskiej pedagogiki. Część 1

Pedagodzy polscy wydają się być zagubieni w precyzyjnym formułowaniu własnej problematyki badań. Przyczyn jest wiele. Najważniejsze to: błąd antropologiczny, duża dynamika przemian cywilizacyjnych, trudności z interpretacją i rozumieniem zjawisk współczesnej cywilizacji wiedzy, nowe oczekiwania wobec edukacji, konieczność reorientacji metodologii badań. Autor zwrócił uwagę na trudności z identyfikacją i rozumieniem kierunków przemian cywilizacyjnych, ich dynamiki, kompleksowości oraz ich nowej jakości. W artykule wskazano również na najważniejsze obszary badań, które pilnie wymagają penetracji przez współczesnych pedagogów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Giętkość poznawcza i zdolność do planowania a spostrzeganie kontroli w sytuacjach sukcesów i niepowodzeń przez dzieci przedszkolne

Celem badań była analiza powiązań między giętkością poznawczą i zdolnością do planowania a poczuciem kontroli sukcesów oraz niepowodzeń wśród dzieci przedszkolnych. W badaniach wzięło udział 97 dzieci (Mmiesiące = 59) uczęszczających do lubelskich przedszkoli. Poczucie kontroli badano za pomocą Skali Poczucia Kontroli u Dzieci Przedszkolnych Barbary Szmigielskiej (1996), zdolność do planowania – drugą edycją Testu Wieży Londyńskiej TOL DX (Culbertson, Zillmer 2011), natomiast zdolność do przełączania się – próbą eksperymentalną wzorowaną na Dwuwymiarowym Teście Sortowania Kart dla Dzieci Philipa D. Zelazo (2006) oraz Teście Sortowania Kart z Wisconsin w polskiej adaptacji Aleksandry Jaworowskiej (2002). Założono, że wysoka sprawność w zakresie giętkości poznawczej oraz zdolności do planowania będzie współwystępować z bardziej wewnętrznym poczuciem kontroli zdarzeń. Dzieci lepiej planujące i umiejące płynnie zmieniać nastawienie w trakcie wykonywanej pracy charakteryzują się wyższą skutecznością podejmowanych działań. To z kolei powinno sprzyjać wyższej internalizacji sukcesów, zaś w przypadku niepowodzeń powinno prowadzić do opracowywania bardziej adaptacyjnych strategii ukierunkowanych na modyfikację własnych sposobów działania w celu uniknięcia porażek w przyszłości. Hipoteza się potwierdziła. Dodatkowe analizy prowadzone z podziałem na płeć nie wykazały różnic między dziewczynkami i chłopcami w zakresie analizowanych zmiennych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika