Mapa sozologiczna obszarów zurbanizowanych w skali 1:10 000

Podjęty temat z zakresu kartografii tematycznej, dotyczy rozwinięcia treści mapy sozologicznej. Prace związane z powstaniem, ewolucją i praktycznym wykorzystaniem mapy w skali 1:50 000 prezentowane były już wielokrotnie np. przez S. Żyndę (1999), J. Kijowską i S. Żyndę (2007) oraz R. Ławniczaka i J. Kubiaka (2009). Informacje o tej mapie dostępne są ponadto poprzez serwis WWW Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie.
Autorzy podejmują natomiast próbę prezentacji kartograficznej form ochrony i degradacji środowiska przyrodniczego w formie mapy wielkoskalowego. Problematyka dotyczy głównie obszarów zurbanizowanych i silnie przekształcanych przez człowieka. Opracowanie to wykonane w postaci analogowej, a także w formie numerycznej, jest odpowiedzią na oczekiwania użytkowników tego systemu dotyczące zwiększenia dokładności i szczegółowości mapy. W tym celu zaproponowano skalę 1:10 000, której wybór uzasadniony jest dostępnością innych materiałów źródłowych niezbędnych do prawidłowego opracowania mapy. Zastosowanie większej skali dla mapy sozologicznej, pozwala przede wszystkim na: 
•	poszerzenie charakterystyki jakościowej, zwłaszcza form użytkowania terenu,
•	zmianę typu geometrycznego niektórych obiektów (zastosowanie regionów zamiast punktów),
•	zmniejszenie stopnia generalizacji prezentowanego obszaru, tym samym skartowanie większej liczby szczegółów, 
•	precyzyjniejszą lokalizację kartowanych obiektów,
•	większe możliwości analityczne systemu.
Na prezentowane w artykule wyniki składają się doświadczenia zebrane w trakcie wykonywania różnorodnych opracowań (realizowane prace magisterskie, wykonywanie opracowań ekofizjograficznych podstawowych gmin).
Mapa sozologiczna w skali 1:10 000 stanowi rozwinięcie treści mapy sozologicznej opracowanej w skali 1:50 000. Jest ona traktowana jako materiał źródłowy, toteż wiele elementów jej treści zostało bezpośrednio przeniesione do mapy wielkoskalowej. W treści nowej mapy znalazły się ponadto niektóre elementy zaczerpnięte z mapy hydrograficznej w skali 1:50 000, mające związek z degradacją i ochroną wód powierzchniowych i podziemnych. 
Zachowana została główna struktura legendy – treść tematyczna uszeregowana jest w oparciu o takie same poziomy informacyjne. Zwiększeniu oraz pewnym modyfikacjom uległy natomiast grupy występujących tu elementów.
Zakres treści mapy analogowej jest nieco węższy w stosunku do jej wersji numerycznej, z uwagi na ograniczenia redakcyjne wpływające na czytelność, np. liczba stosowanych barw, liczba nakładających się deseni, duża liczba stosowanych linii zasięgu itp. Ograniczeń tych nie ma wersja cyfrowa. W wersji cyfrowej zachowano tę samą strukturę warstw tematycznych co na mapie w skali 1:50 000, ale rozbudowano o nowe warstwy, dodając ponad 40 nowych wydzieleń.
Przedstawiona propozycja rozszerzonej treści mapy wymaga dalszej dyskusji. Istotne jest precyzyjne zdefiniowanie poszczególnych warstw tematycznych, gdyż w dynamicznym środowisku przyrodniczym, przy dużej skali mapy częstym problemem będzie właściwe zakwalifikowanie niektórych obszarów, a ma to znaczenie w późniejszych pracach analitycznych. Wydaje się celowe podjęcie prac nad opracowaniem instrukcji, która ostatecznie zdefiniuje zakres treści mapy, jej formę graficzną dla wersji analogowej i strukturę baz danych dla wersji numerycznej.

Czasopismo: Polski Przegląd Kartograficzny
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku