rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola GIS w ocenie historycznych opracowań kartograficznych na przykładzie Wyżyny Częstochowskiej

W ostatnich latach oberwany jest wzrost zainteresowania problematyką badawczą z pogranicza geografii i historii, tzw. geohistoria. Przedmiotem analiz są m.in. zmiany użytkowania terenu, dynamika procesów przyrodniczych czy krajobrazowe następstwa hydro-meteorologicznych zjawisk ekstremalnych w czasach historycznych. Analiza map dawnych służy pozyskaniu informacji o rozwoju regionu, (infrastrukturalnym, urbanistycznym, osadniczym itd.). GIS historyczny (hGIS) wykorzystuje mapę jako podstawę informacji, natomiast jako narzędzie jej przetwarzania – specjalistyczne oprogramowanie komputerowe. Nie wszystkie mapy historyczne są jednakowo przydatne. Dlatego celem niniejszego opracowania jest analiza wiarygodności wybranych opracowań kartograficznych dotyczących ziem polskich. Przeprowadzono analizę 14 map Wyżyny Częstochowskiej i jej obrzeży z lat 1685-1984. Oceniano m.in.: dokładność treści map, zgodność czasu opracowania, poprawność historyczną treści mapy, ocenę wartości i wiarygodności.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wizualizacje jako wszechstronne, krajobrazowe narzędzie służące ekonomii, edukacji, ochronie i kreowaniu przestrzeni

Artykuł traktuje o różnych sposobach wykonywania analiz widokowych służących ochronie krajobrazu. Celem autora jest przedstawienie szerokiego zakresu wykorzystania wizualizacji stanowiących często punkt wyjściowy do dalszych analiz widoków i następnie do kształtowania zasobów wizualnych. Przedstawiono przykłady współczesnych sposobów analiz umożliwiających prawidłowe zarządzanie zasobami widokowymi odnoszącymi się do różnych form krajobrazów i ich elementów. Uwzględniono zarówno metody analiz na podstawie zdjęć, jak również cyfrowej kartografii, powiązanej niekiedy z trójwymiarowymi modelami terenu i sposobem jego użytkowania. Jak można zauważyć wykorzystanie technik opartych na systemach GIS, cechujących się dużą dokładnością, jest coraz szerzej stosowane w ochronie krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kapliczki i krzyże w miejskim krajobrazie Warszawy

Tradycja stawiania w krajobrazie polskim kapliczek czy krzyży znana jest od początków chrześcijaństwa. Z upływem czasu forma i treść kapliczek, krzyży doskonaliła się. Także i miejsce usytuowania stawało się charakterystyczne dla konkretnej kapliczki, wiązało się z jej formą i treścią. Krzyże stawiano na rozstaju dróg, a kapliczkę z figurą św. Jana Nepomucena lokalizowano nad wodą. Zmiany w krajobrazie wynikające z silnej jego urbanizacji spowodowały zatarcie dawnych tradycyjnych lokalizacji kapliczek i krzyży. Celem artykułu jest ukazanie dawnego i współczesnego kontekstu krajobrazowego dla kapliczek zlokalizowanych w miejskim krajobrazie Warszawy oraz określenie czy i jak zmieniło się postrzeganie tych znaków sacrum w dzisiejszych uwarunkowaniach funkcjonowania miasta.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
O definiowaniu pojęć dotyczących krajobrazu – kilka uwag metodologicznych

Publikacja zawiera omówienie istoty definiowania, rodzajów, sposobów oraz procedur tworzenia definicji. Zwraca uwagę na doniosłość typologii i eksplikacji. Informacje te stanowią zbiór uwag metodologicznych uczynionych w związku z projektem – pilotowanym przez Komisję Krajobrazu Kulturowego PTG – opracowania (nazwanego tu roboczo) słownika pojęć krajobrazowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Jak rozwijać obszary wiejskie, aby przeciwdziałać kryzysowi zagospodarowania przestrzennego?

W Polsce wzrost gospodarczy i współczesnych standardów cywilizacyjnych odbywa się kosztem zatracenia wiejskiej specyfiki, unifikacji, zubożenia zasobu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, okaleczenia krajobrazu i generowania wszelkich możliwych konfliktów przestrzennych, szczególnie widocznych w otoczeniu wielkich miast. Pogarsza to funkcjonalność obszarów wiejskich i zdecydowanie ogranicza potencjalne możliwości przyszłego ich wykorzystania – rozwoju wielofunkcyjnego lub ukierunkowanego na wykorzystanie walorów przyrodniczych, krajobrazowych i dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Elementy krajobrazu przemysłowego czynnikiem destynacji turystycznej regionu. Studium na przykładzie „Szlaku zabytków techniki województwa śląskiego”

Opracowanie jest próbą pokazania jak właściwie wybrane elementy krajobrazu przemysłowego mogą być wykorzystane do stworzenia oryginalnego produktu turystycznego, który w prezentowanym przypadku stał się czynnikiem zmiany wizerunku regionu, jego promocji i destynacji turystycznej. Na wstępie zaprezentowano teorię krajobrazu i jego typologię. Ze względu na zakres opracowania pokazano bliżej krajobraz kulturowy. Szczególnie ciekawym typem krajobrazu kulturowego cennym z racji możliwości wykorzystania go dla celów turystyki jest krajobraz przemysłowy, którego klasycznym i bogatym w formy i treści przykładem jest Górny Śląsk To właśnie tu wykorzystując wybrane elementy (zabytki) krajobrazu przemysłowego staraniem władz województwa śląskiego, samorządów i organizacji turystycznych powstał „Szlak Zabytków Techniki” jako markowy produkt turystyczny regionu, który aktualnie obejmuje 36 wybrane obiekty nawiązujące do historii i tradycji dziedzictwa przemysłowego województwa Śląskiego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Walory krajobrazowe rzeki Łyny w Olsztynie i ich wykorzystanie w planowaniu zagospodarowania przestrzennego obszarów nadrzecznych

Rzeka jak również pasmo struktury miejskiej z rzeką związane, to istotne składniki krajobrazu miasta – niejednokrotnie przesądzające o jego charakterze i estetycznej jakości. Rzeka jako relatywnie duża, płaska, pusta przestrzeń stanowi zawsze dogodne przedpole widokowe do oglądania większych fragmentów zabudowy. Organiczny narys rzeki tworzy wyrazisty kontrast w stosunku do geometrycznej, antropogenicznej struktury miejskiej. Związki krajobrazowe rzeki z miastem zawsze istniały, lecz nie zawsze miały istotne, w pełni uświadomione znaczenie dla jego życia. Jako pierwszy przejaw takiego uświadomienia należy przyjąć fakt, iż archiwalne, panoramiczne wizerunki miast bardzo często są widokami z przeciwległego brzegu rzeki. Na percepcję krajobrazu rzeki w mieście niewątpliwy wpływ miały zapewne inne aspekty. W wielu miastach europejskich styk miasta z rzeką świadczy, iż w okresie jego kształtowania, okiełznanie groźnego żywiołu rzeki traktowane było jako cel najważniejszy, zaś cele ekologiczne w ogóle nie były brane pod uwagę. Brzegi Sekwany w Paryżu, czy Tamizy w Londynie, choć niewątpliwie pięknie urządzone, nie mają niemal nic prócz tafli wody, co przypominałoby o naturalnym krajobrazie doliny. Teraz, gdy technokratyczne metody regulacji rzek i zabudowy doliny nie budzą entuzjazmu, w dobie renesansu metod respektujących prawa ekologiczne, spojrzenie na rzekę w mieście ulega dalszej ewolucji. W wielu miastach rzeka i jej dolina staje się kanwą systemu zieleni miejskiej. Zielone brzegi rzeki jako miejsce wypoczynku to z pewnością propozycja zasadniczo różniąca się od XIX‐wiecznych kamiennych bulwarów. To dwa całkiem inne rodzaje krajobrazu, świadczące o różnym stosunku do rzeki. W niniejszym artykule podjęto analizę roli rzeki w mieście na przykładzie Olsztyna. Celem opracowania jest przedstawienie i ocena strategii zagospodarowania terenów nadrzecznych Łyny w Olsztynie.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Obce inwazyjne gatunki roślin w krajobrazie dolin Świdra i Rządzy

Celem pracy było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy istnieje charakterystyczny zbiór obcych inwazyjnych gatunków roślin związanych z dolinami małych rzek mazowieckich oraz jakie typy zbiorowisk roślinnych i związane z nimi sposoby użytkowania ziemi w dolinach gatunki te preferują. Do badań wytypowano doliny Świdra i Rządzy. W dolinie Świdra zanotowano występowanie 14 gatunków inwazyjnych, zaś w dolinie Rządzy – 11. Gatunki te odnajdywano wzdłuż całej długości Świdra, natomiast wzdłuż Rządzy tylko na odcinkach najgęściej zaludnionych, w sąsiedztwie zabudowy. Wśród gatunków inwazyjnych dominowały: klon jesionolistny (Acer negundo), kolczurka klapowana (Echinocystis lobata), niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora) i nawłoć późna (Solidago gigantea). Gatunki inwazyjne koncentrowały się na brzegach rzek, w zbiorowiskach gdzie powstaje najwięcej luk, takich jak okresowo zalewane ziołorośla czy prześwietlone bory mieszane oraz użytkowane rekreacyjnie łęgi.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dobre praktyki krajobrazowe na przykładzie wybranych konkursów europejskich i ogólnopolskich

Zmiany społeczno-gospodarcze ostatnich lat zaowocowały nowymi perspektywami w zakresie kształtowania krajobrazu. Poprzez aktywizację społeczności lokalnych i zwiększenie możliwości finansowania przedsięwzięć przestrzennych obserwujemy znaczące zmiany w krajobrazie. Na przykładzie wybranych konkursów europejskich (Europejska Nagroda Krajobrazowa, EDEN) i ogólnopolskich (Najlepiej Zagospodarowana Przestrzeń Publiczna w Polsce, Polska Pięknieje) przedstawiono kryteria oceny zgłaszanych projektów krajobrazowych/przestrzennych oraz wybranych laureatów wymienionych konkursów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany rozmieszczenia terenów leśnych na obszarze doliny dolnej Warty od XVIII do XX w.

Analiza bazuje na reinterpretacji danych kartograficznych od XVIII do końca XX w. Jako podstawę analizy przyjęto skalę 1: 100 000 w pięciu niezależnie kartowanych mapach. Zmiany zasięgu terenów leśnych rozpatrywano na odcinku od Gorzowa Wielkopolskiego do Kostrzyna nad Odrą. Celem pracy jest próba odtworzenia zmian terenów leśnych i skorelowanie tego procesu z wydarzeniami politycznymi i gospodarczymi. Krajobraz analizowanego obszaru charakteryzuje się dużą czasową i przestrzenną dynamiką, który determinowany były głównie przez czynniki antropogeniczne. Odnotowano wzrost terenów leśnych kosztem łąk, pastwisk oraz terenów pól. Na obszarze doliny dolnej Warty od drugiej połowy XVIII w. zaobserwowano gwałtowne zmiany warunków hydrologicznych, związane z pracami melioracyjnymi i regulacją całej doliny, pływając także na zmiany zasięgów terenów leśnych. Po drugiej wojnie światowej nastąpiło przerwanie ciągłości kulturowej w wyniku przesiedleń ludności.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Presja turystyczna na tle walorów krajobrazowych Polski

Celem badań było wyznaczenie regionów o wysokich walorach wizualnych krajobrazu, które dotychczas w niewielkim stopniu były przedmiotem zainteresowania turystów i które w przyszłości mogą częściowo odciążyć od nadmiernego ruchu i zagospodarowania turystycznego. Wykorzystano dane GUS dotyczące liczby miejsc noclegowych i udzielonych noclegów oraz liczby ludności w latach 2004-2008, jak również skorzystano z oceny atrakcyjności wizualnej krajobrazu (Śleszyński, 2007). Ocenę przeprowadzono w granicach mezoregionów fizycznogeograficznych (Kondracki i Richling, 1994). Badania wykazały koncentrację czynników presji turystycznej na obszarach atrakcyjnych wizualnie (wybrzeże Bałtyku, Tatry, Beskidy, Sudety, część pojezierzy). Równocześnie, udało się zidentyfikować blisko 40 mezoregionów, zajmujących ponad 6% powierzchni Polski, w których zlokalizowano jedynie 1,3% miejsc noclegowych i udzielono 1% ogólnopolskich noclegów turystycznych (głównie pojezierza).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Charakterystyczne krajobrazy kulturowe „małych ojczyzn” w świadomości ich mieszkańców. Historia zapisana w krajobrazie

Mała ojczyzna, „własny region” to określona przestrzeń geograficzna, indywidualna dla każdego człowieka, zbliżona do obszaru gminy, wraz ze społecznością ją zamieszkującą, jej wytworami cywilizacyjnymi i dziedzictwem historyczno-kulturowym. Obszar ten leży w sferze możliwości poznania przez mieszkańców, którzy mają poczucie przynależności terytorialnej, historycznej, kulturowej i społecznej, poczucie powiązania wspólnymi dziejami, które wytworzyły wspólną kulturę, tradycje, obyczaje, język, formy życia, zorganizowały przestrzeń i umożliwiły nawiązanie więzi społecznych. Małe ojczyzny posiadają charakterystyczne krajobrazy, które są nośnikiem pamięci społecznej i tożsamości mieszkańców. Są one ostatnim ogniwem długiego łańcucha przeobrażeń. Aby uczynić je w pełni zarozumiałymi, należy wyjaśnić ich pochodzenie, przeanalizować kontekst historyczny, kulturowy i społeczny – w odniesieniu do lokalnej społeczności. Takie spojrzenie na krajobraz ożywia go, nadaje sens i pozwala w pełni rozumieć. Krajobraz można analizować z pomocą różnych "kluczy", takich jak: trwałość zapisu, rodzaj przekazu, rozpowszechnienie informacji w lokalnej społeczności, wielkość i rozległość zapisu oraz klucz chronologiczny – czyli odniesienie do okresu historycznegoz którego pochodzi zapis w krajobrazie.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Miasto – użytkownicy przestrzeni publicznej – pomniki. Wzajemny dialog w sferze wyobraźni

Wypowiedzi dotyczące wartości materialnie nie istniejących muszą budzić podejrzenia, zwłaszcza gdy dotyczą krajobrazu kulturowego, który jest strukturą materialną. Jednak nasza wyobraźnia pozwala dostrzegać w krajobrazie zjawiska mające moc duchowego oddziaływania. Jest to często wykorzystywane przez twórców pomników, rzeźb, kompozycji przestrzennych. Rolą takich obiektów jest właśnie pobudzanie wyobraźni w sferze przeżycia. W przestrzeni publicznej miast powstają one jako celowe działania reżyserskie. Reżyseria przestrzeni może być podporządkowana celom estetycznym, politycznym, wspomaganiu tożsamości miasta czy tworzeniu narodowej jedności. Obiekty te są pożądanym społecznie dopełnieniem krajobrazu. Jednak przestrzeń publiczna miast wypełniana obiektami infrastruktury, reklamami, nieprzemyślanym decyzjami urbanistycznymi staje się niejednokrotnie niszcząca dla ich oddziaływania. Artykuł jest opisem czynników i sytuacji przestrzennych niszczących duchowe wartości pomników. Poligon badawczy to przestrzeń publiczna Warszawy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zarządzanie zasobami krajobrazu kulturowego parków krajobrazowych na przykładzie parku krajobrazowego Pojezierza Iławskiego

Parki krajobrazowe obejmują obszary chronione ze względu na ich wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe w celu zachowania oraz popularyzacji tych walorów w warunkach zrównoważonego rozwoju. Obiekty te stanowią bardzo ważny składnik systemu obszarów chronionych w Polsce. Parkiem krajobrazowym kieruje dyrektor powołany przez wojewodę, po zasięgnięciu opinii Wojewódzkiej Rady Ochrony Przyrody i to do jego kompetencji należy zarządzanie ochroną przyrody, walorami krajobrazowymi oraz wartościami historycznymi i kulturowymi parku. Zadania te wykonuje Służba Parku Krajobrazowego. Podstawą zarządzania parkiem jest plan ochrony. Reguluje on sprawy związane z ochroną przyrody, kształtowaniem krajobrazu i użytkowaniem terenu, dla którego został sporządzony1. Przestrzeń historycznie ukształtowana w wyniku działalności człowieka, zawierająca wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze podlega, zgodnie z polskim ustawodawstwem2, ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Zarządzanie zasobami krajobrazu kulturowego parków krajobrazowych w Polsce nie jest zadaniem łatwym. Zwracając uwagę na duże zainteresowanie społeczeństwa incestycjami na obszarach o szerokim spektrum wartości, słusznym wydaje się wznowienie dyskusji na temat sprawności zarządzania krajobrazem kulturowym tych terenów. Celem pracy jest przedstawienie podstawowych problemów związanych z zarządzaniem zasobami krajobrazu kulturowego na przykładzie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Wyniki opracowano w oparciu o szczegółową wizję terenu połączoną z badaniami ankietowymi wśród mieszkańców Parku oraz analizę literatury. Badania przeprowadzono w latach 2003 – 2007.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany powierzchni leśnej wybranych terenów osadniczych Ziemi Lubuskiej w latach 1822 -2003

Badania nad szatą roślinną różnych typów osadniczych prowadzone są na terenie zachodniej Polski od 2007 r. Wśród 140 analizowanych osad na terenie Ziemi Lubuskiej dominują owalnice (65) oraz ulicówki (25). Szczegółowe studia roślinności na poziomie kompleksów zbiorowisk przeprowadzono w 33 obiektach o najlepiej zachowanej strukturze, z których większość powstała w XIII i XIV wieku. W niniejszym opracowaniu dane te zostały uzupełnione o charakterystykę przemian krajobrazu w otoczeniu 15 z tych wsi, dla których dostępne były historyczne materiały kartograficzne. Szczególną uwagę zwrócono na zmiany powierzchni leśnej, jako wskaźnika natężenia antropopresji. Wykorzystano w tym celu mapy z lat 1822-1828, 1933-1938 oraz 2003. Dla każdego przedziału czasowego obliczony został udział powierzchniowy lasów. Uzyskane wyniki potwierdzają tendencję wzrostu powierzchni leśnej w ostatnich dziesięcioleciach, przy jednoczesnej wyraźnej dynamice przemian krajobrazu w całym analizowanym okresie. Podobny udział powierzchniowy lasów na mapach z lat 1822-28 i współczesnych nie oznacza trwałości kompleksów leśnych. W całym okresie objętym badaniami obserwowane jest powstawanie i zanikanie powierzchni leśnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Propozycja metody wyznaczania tła krajobrazowego w oparciu o wskaźnik dominacji form pokrycia terenu

Zaprezentowana w pracy propozycja delimitacji tła krajobrazu Pomorza oparta została o numeryczną mapę form pokrycia terenu. Przedstawiono w niej autorską metodę umożliwiającą wyznaczenie obszarów o dominującym tle krajobrazowym i kartograficzną ich prezentację. Wykorzystano w niej jedną z modyfikacji metody przestrzennej średniej ruchomej. Stosując założenia przedstawione w pracy, dla każdej z komórek przypisano tzw. wskaźnik dominacji. W celu uzyskania mapy tła krajobrazowego, dla każdego sposobu użytkowania obliczenia wykonano oddzielnie, a następnie strefy dominującego krajobrazu nałożone na siebie. W zależności od przyjętego promienia poszukiwań wartości wskaźnika dominacji i utworzone na ich podstawie mapy tła krajobrazowego różnią się od siebie, stąd przyjęcie danego promienia poszukiwań powinno uwzględniać przydatność danej mapy np. do analiz przyrodniczych lub wynikać ze skali danego opracowania.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Komunikacja trolejbusowa a krajobraz kulturowy miasta Tychy

W artykule przedstawiono zarys rozwoju komunikacji trolejbusowej w Tychach oraz wybrane elementy krajobrazu kulturowego tego miasta roztaczające się wzdłuż tras linii trolejbusowych. Przebieg tras trolejbusowych daje możliwość poznania jedynego w swoim rodzaju miasta zaplanowanego i konsekwentnie realizowanego jako miasto o dominującej funkcji mieszkaniowej. W zagospodarowaniu przestrzeni Tychów odzwierciedlają się wszystkie tendencje urbanistyczno-architektoniczne realizowane w Polsce po II wojnie światowej, od socrealizmu charakterystycznego dla lat 50. XX w., poprzez wielokondygnacyjne bloki z „wielkiej płyty” do deweloperskich osiedli jedno- i wielorodzinnych XXI w. Podróż trolejbusem umożliwia poznanie różnorodnych architektonicznie i funkcjonalnie osiedli tworzących niepowtarzalny krajobraz miasta zaplanowanego jako „ sypialnia” dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Współczesne zmiany krajobrazu kulturowego doliny Ropy na podstawie analizy materiałów kartograficznych

Artykuł przedstawia współczesne zmiany w krajobrazie kulturowym doliny Ropy, związane z budową i funkcjonowaniem zbiornika retencyjnego Klimkówka, w oparciu o analizę materiałów kartograficznych. W opracowaniu porównano krajobraz kulturowy doliny Ropy z okresu poprzedzającego budowę zbiornika (stan z 1977 roku) z okresem po jego uruchomieniu (stan z 2009 roku). Zmiany krajobrazu kulturowego przeanalizowano pod kątem zmian użytkowania i zagospodarowania przestrzennego rozpatrywanego obszaru. Zaznaczono także, że dodatkowym impulsem wpływającym na ewolucję krajobrazu doliny Ropy są przemiany społeczno-gospodarcze zachodzące na obszarze całych polskich Karpatach.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zróżnicowanie roślinności w obrębie porzuconych cmentarzy ewangelickich na terenie gminy Ryn

W pracy przedstawiono zróżnicowanie roślinności w obrębie wybranych porzuconych cmentarzy ewangelickich, które po II wojnie światowej utraciły swój pierwotny charakter. Obiekty te ulegają spontanicznej sukcesji roślinności, w wyniku czego wkomponowały się w krajobraz i straciły swój pierwotny charakter obszaru sakralnego. Do badań wytypowano różnowiekowe cmentarze. Na wszystkich obiektach stwierdzono występowanie 197 gatunków roślin naczyniowych reprezentujących różne jednostki syntaksonomiczne. Różnorodność gatunkowa jest związana z wiekiem cmentarzy oraz ich sąsiedztwem z obszarami leśnymi i uprawami rolnymi. Na trzech cmentarzach obserwuje się zaawansowane procesy zarastania i formowania się lasów. Na pozostałych cmentarzach dominują płaty sztucznie wprowadzonych ozdobnych gatunków roślin spotykanych na obiektach sakralnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zrównoważone zarządzanie obszarami eksploatacyjnymi

Rozwój zrównoważony jest elementem globalnej strategii rozwoju państw i warunkiem postępu cywilizacyjnego, choć nie brak także krytycznych głosów odnoszących się do możliwości jego wdrożenia Działalność człowieka jest nierozerwalnie związana z przekształcaniem środowiska przyrodniczego. Największe przekształcenia środowiska są związane z eksploatacją surowców mineralnych i ich przetwarzaniem. Autor pragnie ocenić możliwości i skuteczność stosowania zasad zrównoważonego rozwoju w stosunku do obszarów intensywnej działalności górniczej. Eksploatacja surowców wywiera znaczący wpływ na środowisko naturalne oraz krajobraz. Zamierzeniem autora jest krytyczna analiza zasad zarządzania krajobrazem eksploatacyjnym i poeksploatacyjnym, kształtującym się w wyniku górnictwa odkrywkowego. Podstawowe zadanie dla polityki zrównoważonego rozwoju w górnictwie nie wiąże się z pytaniem czy prowadzić eksploatację, ale co zrobić z obszarem powstałym po jej zakończeniu. Idea zrównoważonego rozwoju wydaje się tu jak najbardziej pożądana pod warunkiem, że nie równoważymy tego, co zostało wyeksploatowane w złożu tylko rekompensujemy przyrodzie to, co zostało zniszczone.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka