rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Jawność postępowania karnego a prywatność jego uczestników w sprawach o przestępstwa na tle seksualnym. Aspekt prawnoporównawczy

Artykuł dotyczy problemu kolizji prawa do prywatności z zasadą jawności zewnętrznej oraz z niektórymi innymi zasadami procesu karnego w sprawach, w których przedmiotem postępowania jest przestępstwo na tle seksualnym. Autorka, przedstawiając uregulowania polskie na tle regulacji hiszpańskich oraz odwołując się do kampanii społecznych i rozwiązań funkcjonujących w innych krajach europejskich, stara się wykazać, jak ważna jest ochrona godności i prawa do intymności ofiary w kontekście zapobiegania wtórnej wiktymizacji oraz przedstawić mechanizmy zapewniające taką ochronę. Autorka analizuje również kwestię ochrony prawa do prywatności oskarżonego. Jako że zasada jawności zewnętrznej jest ściśle związana z dostępem mediów do procesu, opracowanie poświęcone jest także problemowi sprawozdawczości radiowo-telewizyjnej w kontekście rozwoju nowych mediów, ze szczególnym uwzględnieniem spraw, których uczestnikami są osoby publiczne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O przesłuchaniu pokrzywdzonych przestępstwami z art. 197–199 k.k. Studium z zakresu stosowania prawa

Przedmiot podjętych rozważań stanowi problematyka stosowania art. 185c § 2 k.p.k., zgodnie z którym osoby pokrzywdzone przestępstwami z art. 197–199 k.k. przesłuchiwane są w charakterze świadków na posiedzeniu sądowym. Przepis ten wprowadza szczególny tryb przesłuchania świadka pokrzywdzonego przy prowadzeniu postępowań w sprawach o przestępstwa seksualne. Intencją prawodawcy jest zagwarantowanie ofiarom tych przestępstw wyższego standardu ochrony. W wyniku analiz przedstawiono ustalenia poczynione przez Rzecznika Praw Obywatelskich w ramach postępowania mającego określić, w jaki sposób cele prawodawcy są realizowane w praktyce. Zauważono, że niejednokrotnie pomiędzy zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa a przesłuchaniem osoby pokrzywdzonej upływa kilkadziesiąt dni. W następstwie tego intencja prawodawcy nie może zostać zrealizowana. Podjęte analizy zakończone zostały refleksją teoretycznoprawną poświęconą skuteczności przepisów prawa. W konkluzji wskazano, że skuteczność wymaga w szczególności wzięcia pod uwagę relacji zachowań adresatów do założonych przez prawodawcę celów.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Granica ingerencji w sferę intymną osób poniżej 15. roku życia. Zgoda nieletniego poniżej 15. roku życia na obcowanie płciowe a sankcja z art. 200 § 1 Kodeksu karnego

Opracowanie dotyczy przedmiotu ochrony z art. 200 § 1 kodeksu karnego, jakim jest wolność seksualna osób poniżej 15. roku życia. Podstawowym jego celem jest udzielenie względnie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, kiedy sprawca jest zaledwie kilka lat starszy od pokrzywdzonego oraz w momencie, gdy ofiara sama inicjuje czynności seksualne dorosły młodociany powinien być karany zgodnie z sankcją z ww. przepisu. Mając na uwadze stale obniżający się wiek inicjacji seksualnej młodzieży, gdy osoba, która nie ukończyła 15. roku życia, dobrowolnie poddała się czynności seksualnej z osobą nieznacznie starszą (powyżej 17. roku życia, ponieważ taką granicę wieku wprowadza kodeks karny, by móc sprawcy przypisać popełnienie czynu zabronionego), powstaje dysonans prawny, moralny i obyczajowy. Z jednej bowiem strony są przepisy penalizujące takie zachowanie, z drugiej to nieletni sam przekroczył granicę ingerencji w swoją sferę intymną. W sytuacji, gdy ofiara zgadza się na kontakty seksualne albo sama zachęca czy inicjuje obcowanie płciowe lub inną czynność seksualną, neguje to cel, który przyświecał ustawodawcy kryminalizującemu takie zachowania. Tym niemniej przepisy obowiązują, w związku z czym warto przybliżyć tę tematykę w odniesieniu nie tylko do zachowania nagannego w kontekście prawnym, ale także z punktu widzenia socjologii czy obyczajności.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Bezzasadność karania stosunków kazirodczych a kwestia potomstwa

W artykule postawiona została teza, że penalizacja stosunków kazirodczych jest bezzasadna ze względu na niespójność, jaką tworzy w systemie prawa. Z jednej strony bowiem ustawodawca ma obowiązek być neutralny światopoglądowo, nie powinien zatem kształtować prawa w oparciu o jakieś osobiste lub nawet podzielane przez część społeczeństwa tabu kulturowe – a gdyby miał to robić, powinien dokonać tego także w innych przypadkach, co mogłoby doprowadzić na przykład do penalizacji zdrady małżeńskiej. Z drugiej strony – jeśli penalizacja stosunków kazirodczych ma mieć podłoże eugeniczne, to w celu zachowania spójności systemu prawa należałoby karać również stosunki między osobami ciężko chorymi na choroby genetyczne i dziedziczne, wszak one również stanowią zagrożenie dla puli genowej. W konkluzji potwierdzono tezę, że penalizacja stosunków kazirodczych – przynajmniej w kształcie zaproponowanym przez ustawodawcę obecnie, bez dostosowania reszty systemu prawa – jest nieuzasadniona.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Tatarzy z Bohonik i Kruszynian. Tożsamość, asymilacja, współczesne wyzwania

Tatarzy osiedleni w Bohonikach i Kruszynianach przeszli długi proces asymilacji, zachowując pewne cechy kultury swych przodków i przyswajając wiele elementów kultury miejscowej. Wielowiekowe tradycje wojskowe pogłębiły ich więź z Polską, która jest dla nich jedyną ojczyzną. Podczas badań przeprowadzonych w 2015 roku zostały postawione na nowo pytania o ich tożsamość etniczną, której kluczowymi elementami są wyznawany islam oraz wspólne pochodzenie. Skupiono się również na aktualnych problemach, z jakimi musiała zmierzyć się społeczność tatarska. Artykuł wskazuje równocześnie na charakterystyczne i unikatowe cechy tatarskiego islamu, przesiąkniętego wpływami lokalnymi.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Doktryna katarska – ewangeliczne chrześcijaństwo czy import ze Wschodu?

Głównym celem artykułu jest weryfikacja coraz popularniejszej w obecnych czasach interpretacji genezy katarskiej doktryny, zakładającej, że powstała ona w oderwaniu od wpływów bogomilskich, jedynie w oparciu o odmienną interpretację Pisma Świętego. Według tej koncepcji interpretacyjnej istniejącej już od lat 50. XX wieku katarzy byli ewangelicznymi reformatorami, dążącymi do odnowy Kościoła w oparciu o Pismo Święte Nowego Testamentu. Kontakty z bogomiłami mieli nawiązać dopiero w XIII wieku, kiedy ich doktryna była całkowicie ukształtowana. Dokładna analiza źródeł wskazuje jednak, że taka interpretacja jest trudna do utrzymania i to nie tylko ze względu na jednoznaczne wzmianki świadczące o kontaktach katarsko-bogomilskich począwszy od lat 60. XII wieku Również szczegółowa analiza fundamentów doktryn katarskich, będących wyznacznikiem tej herezji na poziomie teologii, kosmologii, antropologii, chrystologii i sakramentologii wskazuje jednoznacznie, że nie mogły się one rozwinąć bez wpływów bogomilskich, jedynie na podstawie analizy Pisma Świętego. Uderzające podobieństwa kluczowych wątków mitologii katarskiej do ich bogomilskich odpowiedników, jak również analogie na poziomie egzegezy biblijnej wskazują jednoznacznie, że doktryna kataryzmu nie mogła powstać niezależnie na Zachodzie, lecz była importem ze Wschodu.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Grecy we Lwowie: zapomniani obywatele

Lwów będący ważnym centrum życia ekonomicznego na pograniczu polsko-ukraińskim daje doskonałą okazję do badań nad historią małych grup etnicznych mieszkających na tym terenie od czasów wczesnego średniowiecza. O Grekach jako zwartej grupie, posiadających własną tożsamość etniczną, a mieszkających na stałe we Lwowie, możemy mówić od drugiej połowy XVI wieku. Chociaż przybywali tutaj już po upadku Konstantynopola w 1453 roku, to przez długi czas jako chrześcijanie prawosławni zmuszeni byli wybierać między utratą tożsamości religijnej a przyłączeniem się do grona prawosławnych Rusinów. Zróżnicowanie Greków mieszkających we Lwowie w XVI i XVII wieku – poddanej analizie w niniejszym artykule – odzwierciedla aktywność tej grupy, wśród której wyróżnić można kupców, przyjeżdżających czasowo, kupców posiadających stałe placówki, nauczycieli, rzemieślników i innych.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Chrześcijańskie Kościoły w Angoli i angolskie polityki tożsamości. Przypadek Kościoła Bom Deus

Artykuł koncentruje się na procesach tożsamościowych obecnych na gruncie chrześcijaństwa w Angoli. Analizie zostały poddane upolitycznione angolskie tożsamości narodowe, którym przeciwstawiają się religijne i społeczne tożsamości zapośredniczone w społecznych wyobrażeniach, pamięci, przestrzeni czy emocjach. Głównym celem artykułu jest zwrócenie uwagi na to, jak w ten sposób ujmowane tożsamości wychodzą naprzeciw upolitycznionym konstrukcjom angolskości, a przez to jak wpływają na dynamikę społeczną współczesnej Angoli. Analiza opiera się na studium przypadku Kościoła Bom Deus.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Władcy Rzeczypospolitej wobec Kościoła prawosławnego po soborze brzeskim 1596 roku

Po Soborze Trydenckim (1545–1563) w odrodzonym i silnym Kościele katolickim wzmogła się działalność misyjna. Realizujący ideę jedności kościelnej na ziemiach ruskich państwa polskiego Król  Zygmunt III okazał swą aprobatę dla soboru brzeskiego i nakazał, aby urzędnicy państwowi, wojewodowie, starostowie, burmistrzowie oraz radcy poddali się decyzjom soboru. Ograniczenie praw zraziło ludność ruską do Kościoła rzymskiego oraz unickiego. Choć postulaty w obronie praw Kościoła prawosławnego były zgłaszane od samego początku unii  na sejmach, a ich głównym celem było skasowanie unii oraz reaktywowanie prawosławnej hierarchii cerkiewnej, to los ludności prawosławnej systematycznie ulegał pogorszeniu.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Owce, rekruci i machorka. Wokół „Zbioru prac i materiałów” Mychajła Zubryckiego

W 2013 roku lwowskie wydawnictwo „Litopis” opublikowało pierwszy tom dzieł zebranych ukraińskiego historyka i etnografa Bojkowszczyzny, jednocześnie księdza greckokatolickiego – Mychajła Zubryckiego (1856–1919). Publikacja wzbudziła zainteresowanie osobą Zubryckiego i jego spuścizną, ale także podsyciła – istniejący od pewnego czasu w środowisku intelektualnym – dyskurs badawczy dotyczący relacji historyk – „mała ojczyzna”. Artykuł ma za zadanie zapoznać polskiego czytelnika z powyższym wydawnictwem, ale także zapytać o możliwość jego wykorzystania w namysłach historycznych i historiograficzno‑metodologicznych.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Islam i chrześcijaństwo w konserwatywnej myśli rosyjskiej XIX stulecia

W rosyjskiej myśli konserwatywnej XIX stulecia islam był elementem filozofii historii, która ujmowała historię narodu i państwa w perspektywie historycznej i kulturowej. Ponadto prezentowała przeszłość, teraźniejszość oraz przyszłość Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Konserwatyzm stworzył przy tym wizję szczególnego rozwoju Rosji jako ogniwa łączącego Wschód z Zachodem. Żądanie zapewnienia Rosji wyjątkowej pozycji w cywilizowanym świecie, odpowiadającej jej osiągnięciom i możliwościom nie mogło być zrealizowane bez uwzględnienia złożonych relacji między chrześcijaństwem a islamem w historii Rosji i bez uwzględnienia tradycji, które rozwijały się na jej terytorium. Konserwatywna myśl historiozoficzna odnosząca się do islamu nie była bynajmniej jednorodna, co potwierdzają poglądy czołowych przedstawicieli – Piotra Czaadajewa, Mikołaja Danilewskiego i Konstantina Leontjewa.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Zagrożenie buntem chłopskim w południowo‑wschodnich województwach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1788–1789

Jednym z wielu problemów z jakim w XVIII wieku zmagały się struktury administracji państwowej, samorządowej i prywatnej w południowo‑wschodnich województwach Rzeczypospolitej Obojga Narodów było rozbójnictwo, występujące na tamtych terenach pod określeniem hajdamaczyzny, oraz związane z nim zagrożenie buntem ludności ukraińskiej. Po raz ostatni obawy z tym związane dały o sobie znać w czasie obrad Sejmu Czteroletniego. Obawiano się, że podobnie jak w 1768 roku Rosja popchnie chłopstwo przeciwko szlachcie, w celu wywołania chaosu w południowo‑wschodnich województwach Rzeczypospolitej, a tym samym doprowadzi do przerwania obrad sejmowych i przywróci swoje zwierzchnictwo nad krajem. Za agitarorów uważano duchowieństwo prawosławne, rosyjskich kupców, kozaków, a nawet księży grekokatolickich.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Druki lwowskich wydawców w XVII wieku na rzecz odrodzenia nauczycielskiej posługi kapłana w metropolii kijowskiej

Lwowskie typografie już w pierwszej połowie XVII wieku podjęły starania o rozpropagowanie i wzrost poziomu nauczania w metropolii kijowskiej. Reformatorzy ze Lwowa prowadzili krucjatę na rzecz odnowy zwyczaju przepowiadania słowa Bożego m.in. poprzez dobór i druk odpowiednich patrystycznych dzieł przekładowych oraz rozmaitych ksiąg cerkiewnych, które eskortowane były przez nauki paratekstowe, przeznaczone dla kapłanów (w tym również dla cerkiewnych nauczycieli). Włożyli wiele wysiłku w uformowanie nauczycieli, odznaczających się odpowiednim poziomem wiedzy i moralnymi walorami. Starania te były ważną częścią składową reformy podjętej także w innych ośrodkach oświatowo-wydawniczych (lub przez samodzielnych wydawców) i ukierunkowanej na odrodzenie nauczycielskiej posługi kapłana w metropolii kijowskiej.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Od „Arabskiej Wiosny” do „koptyjskiej zimy”: chrześcijański głos z Egiptu

Stanowiący około 10-procentową mniejszość w ponad 80-milionowym Egipcie, ortodoksyjni Koptowie są najliczniejszą chrześcijańską wspólnotą w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Ich relacje z muzułmańską większością nigdy nie były pozbawione napięć, jednak rewolucja, która 11 lutego 2011 roku przyniosła kres 30-letnich rządów Husniego Mubaraka, na krótko zbliżyła wyznawców dwóch wielkich religii do siebie. Wraz z dojściem do władzy fundamentalistów muzułmańskich w 2012 roku sytuacja Koptów wyraźnie się pogorszyła: masakra w Maspiro, podpalenia kościołów m.in. w Sul oraz Idfu, ataki na siostry zakonne, salaficka propaganda antychrześcijańska, wreszcie kontrowersje wokół rekonwersji z islamu na chrześcijaństwo są na to dowodem. Śmierć patriarchy Szinudy III i konieczność wyboru nowego przywódcy duchowego czyni położenie Koptów jeszcze trudniejszym.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Misja władcy Trzeciego Rzymu w Posłaniu do wielkiego księcia Wasyla III

W artykule została podjęta kwestia wizji Trzeciego Rzymu i szczególna rola jego władcy, którą opisał Filoteusz (ok. 1465–1542) w liście Posłanie do wielkiego księcia Wasyla III. Autorka prezentuje w pracy tło  historyczne i domniemane powody, przyczyniające się do wzrostu potęgi Księstwa Moskiewskiego w XV i XVI wieku. Ponadto przedstawia, jak pskowski mnich w liście do Wasyla III kreuje go na jedynego sukcesora prawosławnych wartości i jakie cechy według Filoteusza powinien mieć najpotężniejszy władca chrześcijańskiego świata – władca Trzeciego Rzymu.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
„Ród ruski”, „ród wareski” i narodowość staroruska

Studia nad dziejami dawnej Rusi charakteryzują się obecnie uwzględnianiem różnorodności poszczególnych jej regionów, co stanowi pewne odejście od ukształtowanego w drugiej połowie XIX wieku założenia o „jednolitej narodowości staroruskiej”. Zakładało one istnienie wspólnego przodka dzisiejszych Rosjan, Ukraińców oraz Białorusinów. Nowe ustalenia na temat czynników wpływających na konsolidację staroruskiego społeczeństwa wymagają od badacza – w celu dokonania przekonującego rozstrzygnięcia problemu zbiorowej samoidentyfikacji w średniowieczu – sięgnięcia po te zabytki piśmiennictwa, w których ujawnić się mogły explicite historyczne podstawy dokonywania przez zbiorowości ludzkie dawnej Rusi identyfikacji swoich członków lub wzajemnego przeciwstawiania się sobie. Specyficzna struktura państwa staroruskiego składającego się z „włości” kijowskiej i nowogrodzkiej oraz pojawiające się w zabytkach piśmienniczych określenia typu „ród ruski”, „ród wareski” każą zastanowić się nad znaczeniem i konotacjami, jakie niesie ze sobą projektowana „narodowość staroruska”.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Działalność misyjna jezuitów rezydencji malborskiej w świetle wykazu konwertytów z lat 1662–1679

Po zakończeniu II wojny północnej (1656– 1660) jezuici rezydencji malborskiej pełnili posługę duszpasterską na obszarze spustoszonej diecezji pomezańskiej. Pracę rozpoczęli niezwłocznie po zakończeniu działań wojennych w ekstremalnych warunkach bytowych. Misjonarze, kaznodzieje i operariusze wyruszali do opuszczonych przez duchowieństwo świeckie parafii na Żuławach Malborskich i w Prusach Górnych oraz na pograniczu z luterańskimi Prusami Książęcymi. Jednym z głównych zadań jezuitów malborskich była rekatolizacja obszaru diecezji, której dokonywali poprzez pracę misyjną i konwersje na katolicyzm miejscowych innowierców, głównie luteran. Owoce pracy misyjnej jezuitów rezydencji malborskiej w latach 1662–1679 poznajemy dzięki tekstowi źródłowemu zatytułowanemu Series eorum Qui Societatis Jesu opera ab Anno Salutis 1662 ad 1678, Fidem Catholicam sunt amplexi in Polonia, który powstał w ramach sprawozdań Fructus Spiritualis przygotowywanych dla utworzonej w 1622 roku Kongregacji Propagandy Wiary w Rzymie. Jest on przedmiotem analizy w niniejszym artykule.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Tożsamość etniczna społeczności ar-Rūsīja w świetle pochodzenia ich kultowych posągów i sposobu ich rozmieszczenia w miejscu kultu

Źródła arabskie zawierające informacje o społeczności określanej jako ar-Rūs odgrywają istotną rolę w sporze między normanistami i antynormanistami. Informacje przekazane przez arabskich podróżników oraz historyków dostarczają nie tylko lakonicznych wzmianek o ludzie noszącym taką nazwę, lecz dodatkowo zawierają cenne i obszerne charakterystyki obyczajów, stosunków społecznych oraz religii. Pozwalają zatem uzyskać różnorodne dane dotyczące czynników składających się na tożsamość tego wczesnośredniowiecznego ludu. Nie dziwi zatem, że arabskie dane dotyczące ludu ar-Rūs interesują zarówno historyków Słowian, jak również archeologów czy etnologów. W niniejszym artykule poddano rozważaniom materiał pochodzący z relacji z podróży do Bułgarów kamskich Ahmada ibn Fadlāna (1. poł. X wieku) w celu odpowiedzi na pytanie o to, z kulturą jakiego ludu można wiązać obyczaje oraz formy kultu Rusów.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Druk ulotny na temat objawień Maryjnych w Dzierzgowie w roku 1664

Jan Myszkowski w czasie bitwy pod Beresteczkiem (1651) otrzymał bizantyjską ikonę Matki Bożej. Ikona była wykonana na przełomie XVI i XVII wieku. Obraz ten trafił do kościoła parafialnego w Dzierzgowie na terenie diecezji krakowskiej. W roku 1664 na obrazie pojawiły się łzy, które uznano za zjawisko cudowne. Biskup krakowski Andrzej Trzebicki wydelegował do Dzierzgowa komisję, która badała okoliczności wydarzenia. W związku z objawieniami wydrukowano anonimowe opowiadanie o tych wydarzeniach. Opowieść o objawieniach w Dzierzgowie została wydana w postaci druku złożonego z dwóch kart. Druk obecnie znany jest tylko z jednego egzemplarza. Praca poświęcona temu źródłu złożona jest z omówienia i edycji krytycznej. Wespazjan Kochowski, opracowując dzieje Polski, dokonał własnej interpretacji cudownego wydarzenia. Jego zdaniem łzy pojawiły się na obrazie z powodu niesprawiedliwego traktowana polskiego magnata Jerzego Lubomirskiego przez dwór królewski. W tej interpretacji Matka Boża płakała w Dzierzgowie, gdy król Jan Kazimierz i królowa Ludwika Maria Gonzaga przygotowywali skierowane pod adresem Jerzego Lubomirskiego niesprawiedliwe oskarżenie o zdradę. 

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Religijność żołnierzy w świetle artykułów wojskowych – założenia metodologiczne

Wojskowe akta normatywne, choć stanowią przedmiot badań historyków wojskowości, jak dotąd w niewielkim stopniu były wykorzystywane jako źródło historyczne do badań nad przemianami pobożności oraz religijności żołnierzy. Tego typu badania odnosić się mogą do trzech wyraźnie określonych fenomenów, takich jak: instytucja kapelanów wojskowych, ceremonie religijne oraz propagowanie koncepcji Boga. Artykuł stanowi zatem próbę zaprezentowania założeń metodologicznych umożliwiających wydobycie ze źródeł – artykułów wojskowych – informacji wykraczających poza treść formalnie konotowaną przez przepis prawny. Podstawę zaprezentowanych analiz stanowią badania poświęcone rozwojowi polskich i litewskich praw wojskowych w okresie do połowy XVII wieku.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
„Chrześcijańska krucjata” w Chinach. Tajpingowie w świetle relacji Johna Scartha

 W artykule zostaje poruszona kwestia religii tajpingów w oparciu o pracę Johna Scartha z 1860 roku, czyli jeszcze przed klęską odniesioną przez Hong Xiuquana. Jest to specyficzne ujęcie tematu, z tego względu, że autor nie ukrywa się z sympatią w stosunku do przedstawicieli tego ruchu. Stoi on w kontrze do dominującej wówczas narracji przedstawiającej tajpingów jako rewolucjonistów i bandytów. Do teraz ten obraz jest często obecny, marginalizując przy tym rolę religii w ich ruchu lub przedstawiając ją w przerysowany sposób jako dziwaczną synkretyczną religię. Scarth łagodzi ten przekaz, skupiając się przede wszystkim na chrześcijańskich korzeniach tej doktryny, obalając przesądy oraz wyjaśniając nieporozumienia. Nie ma jednak wątpliwości, że jego życzliwa postawa często ma związek z niewiedzą na temat szczegółów teologii tajpingów. Obraz, który przedstawia, łączy się z jego specyficzną wizją soteriologii i działania Boga w ludzkiej historii. W tym kontekście rewolucja Hong Xiuquana miała rangę nie tylko polityczną i niepodległościową w stosunku do Mandżurów, ale była to rewolucja religijna, obalająca władzę legitymizującą bałwochwalstwo.

Czasopismo: Orientalia Christiana Cracoviensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii