rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przypadek Polski: od modernizacji imitacyjnej do zrównoważonego rozwoju?

Koncepcja zrównoważonego rozwoju jako koncepcja systemowa wzbudza wiele wątpliwości poprzez zestawienie w nazwie wyrazów o sprzecznych znaczeniach. Pojęcie to, pochodząc pierwotnie z leśnictwa, w XXI wieku immanentnie związane jest z etyczno-ekonomiczną koncepcją podstawowych potrzeb i ideą ograniczonych możliwości globalnego systemu ekologicznego. Trafnie i skrótowo meritum problemu nadmiernego zużywania środowiska naturalnego i nasilającej się antropopresji oddaje określenie „granice wzrostu”. Polska, przechodząc transformację systemową, jak dotąd więcej ma wspólnego z modernizacją imitacyjną niż ze zrównoważonym rozwojem. Stąd też nie do przecenienia jest rola edukacji: przyrodniczej, ekologicznej, sozologicznej i środowiskowej w działaniach na jego rzecz. Edukacja, zarówno formalna, jak i nieformalna, kształtuje pożądane społecznie potrzeby, postawy i wzory zachowań, ujmując je w oczekiwane i przydatne środowiskowo i ekologicznie wartości moralne i zasady etyczne. W oparciu o nie z kolei formułować można strategie działań wychowawczych, proekologicznych, które zorientowane byłyby na egzystencję ekohumanistyczną. Konkludując, powodzenie zrównoważonego rozwoju – nie tylko gospodarki – staje się możliwe dzięki wiedzy: przyrodniczej, ekologicznej, sozologicznej, ekonomicznej i etycznej.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Idea zrównoważonego rozwoju w sferze edukacji globalnej i kulturowej

Artykuł podejmuje problem atrakcyjności koncepcji zrównoważonego rozwoju dla szeroko rozumianej sfery edukacji. Ta nowa idea, kojarząca się raczej ze światem biznesu i ekonomią, mieści wiele ciekawych treści, które mogą być z powodzeniem wykorzystywane w procesach nauczania. Koncepcja zrównoważonego rozwoju dotyka bowiem tak aktualnych problemów społecznych, jak m.in. świat wartości, tolerancja wobec odmienności, zjawisko wykluczenia czy harmonijny rozwój indywidualny i społeczny. Wiele postulatów oraz rozwiązań wypracowanych w ramach koncepcji równowagi w rozwoju spotyka się z dużym zainteresowaniem edukacji. Koncepcja zrównoważonego rozwoju może okazać się inspiracją dla tworzenia nowych treści w szerokim nurcie edukacji, wpływając na poszerzenie jej pola badawczego, oraz zapoczątkować zmiany wykorzystywanych przez pedagogikę metod, tym bardziej że idea ta ma dziś zasięg wyraźnie globalny.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zachowania seksualne młodzieży a programy profilaktyczne z obszaru seksualności

Artykuł dotyczy związku między zachowaniami seksualnymi młodzieży a programami proﬁlaktycznymi. Kładzie nacisk na uwarunkowania wczesnej inicjacji seksualnej, zależności inicjacji oraz konkretne programy proﬁlaktyczne z obszaru ryzykownych zachowań seksualnych. Ponadto opisuje czynniki chroniące, ryzykowne oraz takie, które w jednych badaniach ewaluacyjnych przyczyniają się do realizacji założonych celów proﬁlaktycznych, a w innych przynoszą odwrotny skutek. Oprócz uwarunkowań i zależności zachowań seksualnych młodzieży porusza również kwestię obecnych polskich programów proﬁlaktycznych z obszaru seksualności.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zagrożenie ekskluzją społeczną w krajach Unii Europejskiej i możliwości jej przeciwdziałania za pomocą wielokulturowych form oddziaływań psychoterapeutycznych oraz nowatorskiej pracy dydaktycznej

Artykuł podejmuje tematykę kryzysu polityki społecznej w krajach należących do UE. Systemy opieki społecznej UE, wzorowane w dużej mierze na welfare state, wykazują w ostatnich kilku latach niepokojące oznaki niewydolności, czego wynikiem jest nasilające się zjawisko narastania różnic majątkowych i pauperyzacji szerokich rzesz społecznych. Negatywne procesy zdają się mieć związek z kryzysem ekonomicznym, który trapi globalną gospodarkę od 2008 r., przyczyniając się do zaostrzania się rozmaitych konﬂiktów i powstawania nowych napięć, w tym etnicznych. W artykule znaczną uwagę poświęcono prezentacji kreatywnych form przeciwdziałania ekskluzji społecznej, zwłaszcza w obszarze psychoterapii i pedagogiki.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rozważania nad analizą podejścia do systemu edukacji przez Nową Partię Pracy. Polityka oświatowa Anglii a system dydaktyczny

Artykuł dotyczy próby zredukowania nierówności w zakresie osiągnięć edukacyjnych na etapie nauczania obowiązkowego, ale i dalszego, przez Nową Partię Pracy. Autorka skupia się na rządach T. Blaira, ale ujmuje także krótko pierwsze lata rządów G. Browna. Koncentruje się na ujęciu ﬁnansowym i wprowadzanych na tym polu nowych rozwiązaniach pomocowych. Podkreśla, że najwięcej zyskały dzieci z rodzin niepełnych, gdyż Partia Pracy za element wyjściowy do zmian uznała wyniki wcześniejszych badań, które udowadniały, iż dzieci żyjące w biedzie cechuje niska samoocena oraz są niejako z góry skazane na niepowodzenia szkolne, a później w środowisku pracy, i ogólnie należą do grupy o zwiększonym prawdopodobieństwie szeroko rozumianego niepowodzenia życiowego. Artykuł przedstawia podejście laburzystów do likwidacji biedy przez duże zmiany w systemie edukacyjnym, m.in. wprowadzenie programu wczesnego wspomagania i tworzenie centrów wczesnego doskonalenia. Artykuł zwraca uwagę na przekładanie się tych poczynań na ewentualne zmiany w samej polityce oświatowej i wskazuje na wiele problemów dotyczących ingerencji władz centralnych w proces dydaktyczny, np. postrzeganie wyników egzaminów przez pedagogów i rodziców/opiekunów.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
System dydaktyczny Józefa Kalasantego

Praca przybliża postać Józefa Kalasantego, duchownego katolickiego żyjącego na przełomie XVI i XVII w. Poglądy Kalasantego, ukształtowane przez renesansowy humanizm, wywarły niebagatelny wpływ nie tylko na postrzeganie samego procesu nauczania, ale również na określenie roli państwa w organizacji bezpłatnej oświaty dla najbiedniejszych warstw społecznych. W czasach Kalasantego system edukacji, częściowo zorganizowany przez władze świeckie, nie funkcjonował na tyle sprawnie, aby zapewnić równy dostęp do zdobycia wykształcenia. Dlatego w niniejszym artykule oprócz przedstawienia postaci Józefa Kalasantego podjęto próbę przedstawienia stworzonego przezeń systemu dydaktycznego, ukierunkowanego na bezpłatne i powszechne kształcenie.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Kulturowa koncepcja kształcenia w ramach języka polskiego jako przedmiotu edukacji szkolnej

Przedmiotem artykułu jest prezentacja kulturowej koncepcji kształcenia pojmowanej jako wychowanie językowe w ramach języka polskiego jako szkolnego przedmiotu nauczania. Koncepcja obejmuje klasy IV–VI szkoły podstawowej, I–III gimnazjum i I–III liceum. Na każdym poziomie stanowi wyraz tej samej ﬁlozoﬁ i kształcenia. Jej wykładnią praktyczną są prace kompleksowo zaprojektowane i wykonane w ramach tego samego zespołu. Obejmują one programy i podręczniki szkolne – na każdą klasę dwie książki dla ucznia ściśle z sobą skorelowane: do kształcenia kulturowo-językowego oraz do kształcenia kulturowo-literackiego, a także książki nauczyciela, czasopismo, serię książek z zakresu metodyki lektury i podręczniki projektujące naukę tworzenia wypowiedzi pisemnych. Koncepcja projektuje spiralny układ problemów proponowanych do rozważenia jako podstawowe wyznaczniki kondycji ludzkiej, łączy ujęcie klasyczne z rozpoznaniami dotyczącymi stanu kultury współczesnej. Akcentuje wagę tego, co trwa, oraz tego, co dotyczy tu i teraz.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Edukacja zdrowotna jako ukryty wymiar wychowania fizycznego

Wychowanie ﬁzyczne realizowane w szkołach, choć nie nadąża za coraz szybszymi przeobrażeniami społeczno-kulturowymi, zawsze było nośnikiem wartości prozdrowotnych. Kategoria zdrowia istnieje w dużym zakresie w bogatym dorobku teorii wychowania ﬁzycznego, natomiast nie występuje w zauważalnym wymiarze praktyki szkolnej. Celem pracy było ukazanie problemów związanych z realizacją edukacji zdrowotnej w ramach szkolnego wychowania ﬁzycznego. W wyniku ostatniej reformy oświatowej edukacja zdrowotna w ramach wychowania ﬁ zycznego zajmuje znaczące miejsce jak nigdy wcześniej w szkolnictwie, czego jednak wciąż nie do końca uświadamiają sobie uczniowie, rodzice i nauczyciele. W pracy zwrócono uwagę na konieczność zmian w kształceniu kadr kultury ﬁzycznej i wsparcia nauczycieli odpowiednim motywacyjnym systemem doskonalenia zawodowego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Samokształcenie studentów w ramach procesu dydaktycznego w szkole wyższej. Komunikat z badań nad percepcją nauki własnej

W artykule przedstawiono różne sposoby rozumienia pojęcia samokształcenia w ramach procesu dydaktycznego w szkole wyższej. Przyjęto, że rozumienie tego pojęcia zależy od stosowanego modelu pracy dydaktycznej: technologicznego, humanistycznego lub krytycznego. Artykuł zawiera także wyniki badania nad postrzeganiem przez studentów pedagogiki ich samokształcenia w ramach procesu dydaktycznego w szkole wyższej. Z przeprowadzonej analizy czynnikowej wynika, że studenci opisują analizowane pojęcie w pięciu wymiarach. Badano także związek między rokiem studiów i trybem studiowania (stacjonarne, niestacjonarne) oraz sposobem, w jaki studenci postrzegają naukę własną

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wyłanianie się podmiotu w autopojetycznie pojmowanej szkole

Istotą artykułu jest próba dookreślenia podmiotowości w systemie autopojetycznym, jakim może być szkoła. Na początku postaramy się dookreślić znaczenie rozumienia podmiotu i podmiotowości. Poszukując ich źródłowych odniesień, odwołamy się do myśli Arystotelesa i Kartezjusza, by następnie poddać je krytyce jako niespełnione oczekiwania nowożytnej i współczesnej cywilizacji. Jednak, powołując się na poglądy M. Heideggera, okazuje się, że podmiot może być traktowany zgoła inaczej, niż opisuje to dotychczasowa literatura przedmiotu. Przybliżając zatem inne ujęcie podmiotu, postaramy się wykazać, że wyłania się na styku jego związku z osobowością, co sugeruje, że to właśnie kształcenie i kształtowanie powinny być traktowane jako najważniejsza dziedzina ludzkiej wiedzy. Dopełnienie tej tezy będzie zatem wymagało wyjaśnienia takich pojęć, jak osobowość i praktyka edukacyjna. Skoro zatem praktyka edukacyjna jest tak istotna dla kształtowania osobowości i wyłaniania się podmiotu, to w dalszej części naszej wypowiedzi położymy nacisk na zinstytucjonalizowaną formę praktyki edukacyjnej, czyli nauczanie klasowo-lekcyjne, traktowane jako układ autopojetyczny. Wyjaśnienie znaczenia tego układu będzie stanowić kolejną fazę rozważań, a ich celem będzie obrona poglądu, że to, co zostanie wniesione do klas szkolnych w postaci zasobów i reguł na początku każdego roku szkolnego, będzie się przekładać na kształtowanie i kształcenie osobowości, a tym samym na możliwości samodoświadczania „się” podmiotowości. Ponieważ pogląd ten może budzić pewne zastrzeżenia, powołamy się na rozważania dotyczące istnienia tzw. podmiotu rekonstruującego, a więc takiego, który wpisany jest w sens istnienia np. projekcji ﬁ lmowej, spektaklu teatralnego, czytanej książki. Całość zakończymy wnioskami.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rola i znaczenie relacji wychowawca – wychowanek z perspektywy założeń pedagogiki ignacjańskiej

Pedagogika ignacjańska, podkreślając konieczność kształtowania pozytywnych relacji między wychowawcą a wychowankiem, wpisuje się w nurt pedagogiki personalistycznej. W niniejszym artykule przedstawiono historyczne uwarunkowania pedagogiki ignacjańskiej, zakorzenionej w wielowiekowej tradycji edukacyjnej Towarzystwa Jezusowego. Wychowanie jezuickie wyraża się w bogatej ofercie szkół i uniwersytetów, które kształcą dzieci i młodzież na wszystkich kontynentach w duchu łacińskiej maksymy cura personalis. Dialog ucznia z wychowawcą stanowi podstawowy aspekt wychowania jezuickiego. Wychowanie to rozumie się jako drogę, na której nauczyciele towarzyszą uczniom w ich wzroście i rozwoju, tak by z biegiem czasu stawali się ludźmi dla innych. W artykule omówiono ponadto związek pedagogiki ignacjańskiej z Ćwiczeniami duchownymi, opracowanymi przez św. Ignacego, i zaprezentowano trzy ważne składowe tej pedagogiki, którymi są: doświadczenie, reﬂeksja i zdolność działania.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Konsumpcjonizm wśród młodzieży akademickiej – zagrożenie dla idei zrównoważonego rozwoju w warunkach polskich?

Konsumpcja to jedna z kluczowych współczesnych kategorii analitycznych. Badacze rzeczywistości społeczno-kulturowej diagnozują, że żyjemy w cywilizacji konsumpcyjnej, czy też społeczeństwie konsumpcyjnym. Zjawiska i procesy w nim występujące przez część analityków są rozpatrywane jako zagrożenie dla zrównoważonego rozwoju (w wymiarze ekologicznym, ekonomiczno-gospodarczym oraz społecznym). Dyskurs krytyczny wokół konsumpcji ogniskuje się m.in. na: nadmiernej eksploatacji zasobów środowiska naturalnego, urynkowieniu (władzy rynku), zmniejszaniu poziomu zaangażowania obywateli, kreowaniu fałszywych potrzeb konsumentów czy kultury konsumpcyjnej. Kluczowe zagrożenie dla idei zrównoważonego rozwoju stanowią zmiany aksjologiczne, przyjmowanie konsumpcyjnego stylu życia – postawy konsumpcjonizmu. W artykule podjęto próbę ustalenia, czy stopień nasilenia tej postawy w pokoleniu młodych Polaków może stanowić zagrożenie dla realizacji idei zrównoważonego rozwoju w naszym kraju. Kwestię zilustrowano wynikami badań nad syndromem konsumpcyjnym (kategoria Zygmunta Baumana) wśród studentów UAM.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Digital divide jako bariera w realizowaniu rozwoju zrównoważonego

Idee rozwoju zrównoważonego można przedstawić jako wielodyscyplinarną koncepcje, w której sztandarowe miejsce zajmuje człowiek. Doktryna rozwoju zrównoważonego w aspekcie społecznym dąży do sprawiedliwości społecznej, zakładając partycypację każdego człowieka w kształtowaniu rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Dlatego jednym z głównych celów rozwoju zrównoważonego jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, które w momencie rozwoju technologii informacyjnej i telekomunikacyjnej rozszerzyło swoje rozważania o nierówności cyfrowe. W artykule dokonano przeglądu pojęć i genezy rozwoju zrównoważonego, powstania cywilizacji i społeczeństwa informacyjnego, wykluczenia społecznego, w tym cyfrowego. W oparciu o klasyfikację wymiarów wykluczenia społecznego wg Jana van Dijka oraz dane z raportu Diagnoza społeczna 2015 podjęto próbę przyjrzenia się sytuacji wykluczenia cyfrowego w Polsce. Celem było ukazanie obecnych realiów wykluczenia cyfrowego w społeczeństwie polskim oraz zwrócenie uwagi na wzrost wtórnego poziomu wykluczenia cyfrowego, w porównaniu do poziomu pierwotnego. Poziom wtórny związany jest z faktycznym wykorzystywaniem narzędzi informatycznych, a przecież korzystanie z nowych technologii jest warunkiem uczestniczenia w życiu zarówno społecznym, zawodowym, jak i kulturalnym. Jest to warunek udziału w zrównoważonym rozwoju, tak z punktu widzenia jednostki, jak i państw.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Metody kształcenia w e-learningu akademickim w edukacji zrównoważonego rozwoju

Celem artykułu jest rozpoznanie stopnia wykorzystania metod kształcenia w e-learningu akademickim i ich zależności ze skutecznością kształcenia, w odniesieniu do rekomendacji zawartych w dokumencie Edukacji dla Zrównoważonego Rozwoju (EZR). Na potrzeby artykułu wykorzystano wyniki badań opinii nauczycieli, które zebrano podczas badań ankietowych w szkołach wyższych, kształcących na kierunkach ekonomicznych w województwie śląskim. W pierwszym etapie rozważań odniesiono się do roli e-learningu i metod kształcenia rekomendowanych dla EZR. W tym kontekście rozwinięto wątek Edukacji dla Zrównoważonego Rozwoju, aby wyjaśnić celowość poruszonego tematu, tj. wagi metod kształcenia dla skuteczności nauczania-uczenia się. Ponadto, zdefiniowano e-learning i metodę. Wyszczególniono i krótko scharakteryzowano metody, które były poddawane analizie w temacie e-kształcenia. W rozważaniach odniesiono się do problemu skuteczności kształcenia: dokonano próby zdefiniowania pojęcia oraz analizy zależności metod i skuteczności kształcenia. W jej wyniku dostrzeżono, które metody preferują nauczyciele ze względu na częstotliwość i korelację ze skutecznością kształcenia.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Teoria malarstwa abstrakcyjnego a Platońska koncepcja sztuki

Tezą artykułu jest twierdzenie, że w założeniach teoretycznych malarstwa abstrakcyjnego odnajdujemy Platońską koncepcję sztuki. Jest to interesująca zbieżność, tym bardziej że jest ona niezależna, nie wynika z inspiracji abstrakcjonistów filozofią Platona, czy odwoływania się do jego koncepcji sztuki. Także Platon nie zakładał rozwoju takiego kierunku w sztuce, a mimo to u podstaw teoretycznych malarstwa abstrakcyjnego odnajdujemy te same prawdziwościowe, poznawcze założenia co w Platońskiej koncepcji sztuki. Określają one zarówno jej istotę, jak i funkcję oraz wartość. Stanowią także wyraz negatywnego stosunku Platona do malarstwa naśladowczego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Instytucje kultury w procesie edukacyjnym dzieci i młodzieży szkolnej w latach 1990–2015. Wprowadzenie do zagadnienia

W artykule podjęto zagadnienie dotyczące szkoły przyszłości, która wskutek przemian cywilizacyjnych będzie zmieniać się, wchodząc w coraz bardziej formalne relacje z otoczeniem, a zwłaszcza z instytucjami kultury, organizacjami i sferą przedsiębiorczości gospodarczej. W przekonaniu autora, wyrosłym także z fragmentarycznych badań, w procesie edukacyjnym przyszłości, tradycyjna szkoła (budynek i wszystko, co się w nim dzieje – fabryka edukacyjna) stanie się tylko jednym z wielu równoprawnych segmentów procesu edukacyjnego. Jego zdaniem, partnerami (elementami) pierwszego stopnia w edukacji mogą stać się instytucje kultury. Zagadnienie to jednak wymaga wielu badań i wieloaspektowego dyskursu społecznego. Dlatego intencją autora jest wywołanie zagadnienia, które w przyszłości może okazać się ważne w procesie edukacyjnym.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Od metodologii normatywnej do metodologii będącej samowiedzą nauki

Autorka przypomina, że metodologia, której celem jest racjonalna rekonstrukcja czynności badawczych, określa kryteria pozwalające odróżnić wytwory naukowe od nienaukowych, pełni więc funkcję normatywną. Autorka dokonała analizy pierwszych podręczników z zakresu metodologii badań pedagogicznych, chcąc sprawdzić, czy i w jakim zakresie realizowały normatywną funkcję metodologii. Okazało się, że metodologia sprowadzona była w nich do wymiaru metodyczno-technicznego (bez argumentacji ﬁ lozoﬁ czno-teoretycznej), a normatywny charakter pozytywistycznego modelu badań relatywizowany był przez odwoływanie się do specyﬁ ki przedmiotu badań pedagogicznych. W dalszej części opracowania autorka zauważa, iż pozycja metodologii zmieniła się wraz z nasilaniem się w nauce kryzysu reprezentacji i kryzysu legitymizacji. Zwolennicy najbardziej radykalnych stanowisk stwierdzają, że nie wiadomo, co reprezentują twierdzenia naukowe ani co je uzasadnia. Czyli wiedza naukowa nie reprezentuje świata, tylko go konstruuje, a konstrukcje te nie są neutralne, lecz czemuś/komuś służą. Dlatego zaangażowane badania społeczne nie powinny opisywać świata, tylko go zmieniać. Pojawia się tu pytanie: Jaką funkcję w tych warunkach może pełnić metodologia? 

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Współczynnik humanistyczny nauk pedagogicznych

Rekonstrukcja tzw. współczynnika humanistycznego F. Znanieckiego pozwala na jednoznaczne oznaczanie pedagogiki jako nauki specjalnej w ramach nauk o kulturze z własnym współczynnikiem humanistycznym. Ów współczynnik w pedagogice przybiera formułę takiego ujęcia teoretycznego, które określa ta okoliczność, że ujmuje ona podmiotowo pewne stany rzeczy konstatowane obiektywizująco przez potoczne doświadczenie społeczne-pedagogiczne. W propozycji przedkładanej chodzi o uspołeczniony wariant tego współczynnika ujęty w kategoriach świadomości społecznej (naukowej) wraz z jego przesłankami interpretacyjnymi: czynnościami edukacyjnymi, teorią wartości, wartościowaniem w edukacji oraz założeniem o racjonalności czynności edukacyjnych.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
„Bycie podmiotem” w edukacji – wizja oczekiwana czy fakt?

Rozważania nad „byciem podmiotu” w edukacji zostały przeze mnie przedstawione na trzech płaszczyznach: 1) jak być powinno, 2) jak jest i 3) co zrobić, żeby było lepiej. Na pierwszej płaszczyźnie podjęłam próbę teoretycznych ustaleń idei podmiotu w edukacji: zwróciłam uwagę na istotę relacji między nauczycielem a uczniem w edukacji podmiotowej, a także na potrzebę dokonywania świadomych wyborów pozwalających na zachowanie autonomii. Na płaszczyźnie jak jest, przez odwołanie się do autentycznych doświadczeń edukacyjnych studentów (zapisanych w postaci ekspresji słownych i muzycznych) oraz badań empirycznych, podałam w wątpliwość istnienie podmiotowości jako wartości realizowanej. Ostatnia płaszczyzna dotyczyła warunków umożliwiających przejście od postulowanego do praktykowanego „bycia podmiotem”. Jednym z nich jest potrzeba zmian w zakresie kształcenia nauczycieli.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Ku rekonstrukcji koncepcji podmiotu według Julii Kristevej

Tekst jest próbą rekonstrukcji koncepcji podmiotu według J. Kristevej. Przybliża jej fenomen, który polega na tym, że naukowo podporządkowane pisarstwo francuskiej autorki tworzy estetyczny wymiar psychanalizy w jej niuansach semiotycznych i symbolicznych. Wkrótce może się okazać, że ów wymiar jest niezbędny w pedagogicznym myśleniu i postępowaniu. Tym bardziej konieczna jest analiza prac M. Klein i S. Freuda, na którą wskazuje Kristeva, nam pedagogom zależy bowiem na dostępie do podmiotu, do jego życia psychicznego, by współdziałać w tworzeniu szans na zmiany w jego życiu i życiu społeczeństwa.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia