rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Galicyjska wersja panslawizmu czeskich badaczy Lwowa w ujęciu Eugena Cehelskiego

Artykuł poświęcony jest czesko-ukraińskim związkom w dziedzinie sztuki, w tym sztuki muzycznej XIX wieku. Szczególne miejsce w historii badań nad kulturą słowiańską w Galicji zajmuje panslawistyczna etyczno-filozoficzna teoria czeskich badaczy i muzyków, która powstała w latach 40. i była kontynuowana do końca lat 70. XIX wieku. Wśród jej autorów byli Czesi, działający we Lwowie oraz w innych miastach Galicji: Karol Władysław Zapp (1812–1871), Vaclav Dunder (1811–1872), Ludwig Ritter von Rittersberg (1809–1858), Maks Konopásek (1820–1879). Głów- ne idee ich prac, napisanych we Lwowie, podane są w niniejszym artykule w ujęciu ukraińskiego badacza Eugena Cehelskiego (1912–1980), który poświęcił problemowi „lwowskiego panslawi- zmu” pracę doktorską (Praga, 1936). Praca ta powstała w wyniku kilku bodźców: rozwoju muzy- kologii, tudzież folklorystyki, zarówno polskiej, jak i ukraińskiej, we Lwowie; intensywnych relacji panslawistycznych o różnej proweniencji w Pradze i w Galicji; wielce sprzyjających wa- runków społecznych (m.in. zainteresowanie problemami narodowościowymi w kulturze); inspira- cji wywołanych wysokim poziomem nauk humanistycznych na Uniwersytecie Karola, także sze- rokim zakresem tematycznym badań. Główne zagadnienia, które próbuje zbadać Cehelski, to: kultura muzyczna Galicji w kontekście wielonarodowych więzi integracyjnych; wpływ czeskich muzyków, którzy pracowali i przebywali w Galicji, na rozwój kształcenia zawodowego, wyko- nawstwa i myśli muzycznej, a także na działalność amatorskich towarzystw muzycznych; poszu- kiwanie wspólnych korzeni kultur słowiańskich; debata wokół problemów ogólnosłowiańskiego panslawistycznego ruchu w filozofii i jej zastosowanie wobec kultury muzycznej. Dla Cehelskiego najbardziej istotnym okazał się fakt, iż na fali romantycznego uniesienia i zainteresowania korze- niami swego narodu odbywa się głębsze zrozumienie wspólnych cech, jednakowo charaktery- stycznych dla każdego z narodów słowiańskich.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Muzyka Chopina w międzywojennym Wiedniu

Celem artykułu było zebranie najważniejszych wiadomości dotyczących recepcji muzyki Chopina w Wiedniu w XX-leciu międzywojennym. Rzut oka wstecz na sprawy chopinowskie w Wiedniu początku XX stulecia i czasów I wojny światowej pozwolił wyróżnić kilka najważniejszych działów tej recepcji, kontynuowanych w latach 1918–1939. Są to: życie koncertowe, nurt muzyki popularnej, chopinowskie „intermedia” (taniec, teatr, film) oraz piśmiennictwo muzyczne – popularne i profesjonalne. Przytoczone w artykule źródła zostały zinterpretowane z uwzględnieniem tła społeczno-politycznego. Najważniejszy wniosek wypływający z przeglądu źródeł dotyczy dwutorowości przebiegu wiedeńskiej recepcji Chopina w omawianym okresie: muzyka polskiego kompozytora podlegała z jednej strony funkcjonalizacji prowadzącej do nadmiernej eksploatacji i łączącej się z tym trywializacji wybranej części jego dorobku, drugiej – była przedmiotem mistrzowskich interpretacji pianistycznych oraz uważnej refleksji ze strony fachowych krytyków muzycznych. W celu uniknięcia nadmiernych uogólnień i uproszczeń autorka proponuje na koniec spojrzenie na dorobek międzywojennej Chopinologii i „chopinofanii” wiedeńskiej z szerszej perspektywy recepcji Chopina w ośrodkach niemieckojęzycznych.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Twórczości Eugeniusza Stankowicza – inspiracje doby globalizmu

Niniejszy artykuł, o charakterze popularnonaukowym, przedstawia w zarysie meandry współczesnej muzyki ukraińskiej oraz charakteryzuje twórczość ukraińskiego kompozytora Eugeniusza Stankowicza [Євген Станкович, ur. 1942 w Swaliawie na Zakarpaciu – Ukraina]. W opracowaniu zagadnienia autorka wykorzystuje jedynie ukraińską literaturę przedmiotu. W omówieniu twórczości Stankowicza koncentruje się na charakterystyce warsztatu kompozytorskiego, języku muzycznym oraz związkach jego utworów z dziełami innych twórców.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Kwartety smyczkowe – testament Góreckiego zakorzeniony w tradycji

Kwartety smyczkowe, nazywane przez Góreckiego „muzyką na cztery instrumenty”, napisał kompozytor specjalnie dla amerykańskiego zespołu muzyków Kronos Quartet. Wszystkie trzy powstały w „okresie późnym” twórczości, jako symbol intymnej wypowiedzi kompozytora w latach 1988–1990–1994 (2005). Interesujący jest los zwłaszcza kwartetu ostatniego, który czekał na swą premierę aż dekadę. Kwartety te, ze względu na użyty w nich materiał muzyczny odwołujący się do dziedzictwa polskiej kultury stanowić mogą rodzimy testament. Odwołania te są różne: od aluzji do renesansowych źródeł, poprzez wątki Chopinowskie, autonomiczności gatunku Górecki nadał utworom tytuły, które sugerują rodzaj zacytowanego autentyku. Artykuł ma na celu przedstawienie stopnia tych nawiązań.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Władysław Żeleński w Pradze

Artykuł szczegółowo omawia praski okres działalności Władysława Żeleńskiego, jednego z najważniejszych polskich kompozytorów i pedagogów muzycznych drugiej połowy XIX i początku XX w. Autor wyjaśnia m.in. powody wyjazdu Żeleńskiego do Pragi w roku 1859, jak również koncentruje się na jego muzycznej edukacji w tym mieście. Czytelnik zaznajomić się może z kulisami studiów doktorskich Żeleńskiego na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola, jak i jego działalnością w praskim ruchu studenckim. Nadto w porządku chronologicznym przedstawione zostały wszystkie dostępne wzmianki dotyczące działalności twórczej Żeleńskiego w tym okresie – tak powstałych dzieł, jak i koncertów, podczas których były one wykonywane. Przywołane zostają również praskie wydania kompozycji Żeleńskiego oraz głos polskiej fachowej prasy muzycznej, szczególnie relacje korespondentów ze stolicy Czech, m.in. Franciszka Stevicha, a także recenzje utworów Żeleńskiego pióra Józefa Sikorskiego. Na zakończenie poruszona zostaje kwestia obecności Żeleńskiego w czeskim życiu muzycznym już po wyjeździe kompozytora z Pragi, co miało miejsce w roku 1866.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Występy Sergiusza Rachmaninowa w Polsce

Celem artykułu jest zaprezentowanie informacji na temat kilkunastu koncertów, jakie zagrał w Polsce (w Warszawie i miastach prowincjonalnych – Łodzi, Wilnie) Sergiusz Rachmaninow przed pierwszą wojną światową oraz w dwudziestoleciu międzywojennym. Autorzy rekonstruują prezentowany w Polsce repertuar pianisty oraz przytaczają głosy krytyki, uznając za szczególnie ważne te, które ilustrują tło społeczno-polityczne recepcji sztuki wielkiego Rosjanina.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Antyfony maryjne Antona Aschnera

Artykuł omawia postać mało znanego słowackiego kompozytora Antona Aschnera (ur. 1732 roku) oraz wybrane aspekty jego twórczości. Na początku autorka przedstawia stan badań nad tym tematem. Następnie przybliża dzieje życia i twórczości, z której zachowały się tylko kompozycje sakralne, a wśród nich opracowania maryjnych antyfon.
Antyfony maryjne w XVIII wieku należały do najbardziej lubianych form muzycznych w gatunku muzyki sakralnej. Miało to związek z rozpowszechnioną wówczas duchowością maryjną, jak również z codzienną praktyką liturgiczną w ramach oficjum modlitewnego. Z tego punktu widzenia nie dziwi fakt, iż niemal połowa kompozycji sakralnych Antona Aschnera – kapelmistrza, kompozytora i nauczyciela muzyki w Kremnicy – to utwory o tematyce maryjnej. Wśród nich znajdują się opracowania czterech wielkich antyfon maryjnych – Alma Redemptoris Mater, Ave Regina coelorum, Regina coeli oraz Salve Regina, których omówienie stanowi główną refleksję niniejszego artykułu. Opracowania muzyczne Aschnera tych modlitw skierowanych do Matki Bożej przeznaczone są na skład tzw. kirchentrio, które w pewnych przypadkach poszerzone zostało o instrumenty dęte blaszane oraz kotły. Warstwę wokalną tworzą głosy solowe i chóralne.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Koncert fortepianowy d-moll op. 60 „Słowiański” Feliksa Nowowiejskiego w świetle twórczości fortepianowej kompozytora

Artykuł przybliża mało znane, niepublikowane dzieło z ostatnich lat twórczości wybitnego pol- skiego kompozytora Feliksa Nowowiejskiego. Omówienie tego utworu poprzedzają paragrafy przedstawiające wyniki dotychczasowych badań nad całą twórczością fortepianową tego kompo- zytora. Charakterystyka muzyki fortepianowej uwzględnia jej trzy etapy, ustalone przez pionier- skie badania Hermenegildy Ratajczak, przeprowadzone w latach 70. XX wieku. Konkluzje ba- daczki zostały uzupełnione komentarzami wykonawczyni pierwszego nagrania płytowego komple- tu dzieł fortepianowych Nowowiejskiego autorstwa Magdaleny Adamek-Kurgan oraz jej wnio- skami z badań nad twórczością fortepianową kompozytora, a także wynikami badań Ilony Dulisz, prowadzonymi nad juweniliami kompozytora, a także wynikami analiz własnych autorki artykułu, dokonanych głównie na podstawie źródeł rękopiśmiennych. Uwzględniono też literaturę porów- nawczą o charakterze kontekstowym.
Zasadnicza treść dotycząca największego dzieła fortepianowego Nowowiejskiego przedstawio- na jest w trzech paragrafach. Odnosi się ona architektoniki, języka dźwiękowego, faktury i instru- mentacji Koncertu, ze wskazaniem na ogólną stylistykę oraz cechy indywidualne. Rozważania analityczne są ilustrowane przykładami nutowymi, kopiowanymi z autografu dzieła. Z badań wynika wniosek końcowy: Koncert fortepianowy d-moll „Słowiański” op. 60 Feliksa Nowowiej- skiego prezentuje syntezę doświadczeń twórczych w dziale twórczości fortepianowej kompozyto- ra. W sensie ideowym wyraża patriotyczną postawę twórcy i realizację jego założenia wspólnoty słowiańskiej, podaną językiem muzyki.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Edukacja muzyczna w dwudziestoleciu midzywojennym na amach miesicznika Muzyka w Szkole

Rozwój życia muzycznego w dwudziestoleciu międzywojennym, wzrost zainteresowania sztuką muzyczną wśród ogółu społeczeństwa, upowszechnianie muzyki w ramach m.in. wychowania muzycznego w szkołach, a także znacząca rola muzyki polskiej, spowodowały szerokie dyskusje na tematy związane z edukacją muzyczną Jednym z forów toczącej się dyskusji były polskie czasopisma, a wśród nich miesięcznik pedagogiczno-muzyczny pt. „Muzyka w Szkole”. Artykuły publikowane w tym czasopiśmie w dwudziestoleciu międzywojennym stanowią obecnie wielką wartość historyczną, są źródłem wiedzy o polskiej edukacji muzycznej tego okresu. Analiza materiału źródłowego wykazała, że muzyka była przedmiotem wielu cennych dyskusji prowadzonych na łamach tego periodyku. Poruszana problematyka dotyczyła m.in. znaczenia rozwoju muzycznego dziecka i jego wszechstronnej edukacji muzycznej, jak też kompetencji ówczesnych nauczycieli muzyki. Zamieszczane w czasopiśmie artykuły miały przyczynić się do większego zaintereso- wania i motywacji do uczenia się muzyki.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Refleksja egzystencjalna i patriotyczna w twórczości Augustyna Blocha

Twórczość Augustyna Blocha nosi piętno swoistej dychotomii. Z jednej strony pojawiają się w niej wątki żartobliwe, podszyte autoironią i humorem, z drugiej zaś głęboko refleksyjne, naznaczone piętnem lęku przed śmiercią, poruszające problematykę sensu ludzkiej egzystencji. W tym nurcie muzyki na wskroś poważnej kompozytor podejmuje także próbę rozliczenia się z traumatycznymi przeżyciami czasu wojny, zaznacza swój sprzeciw wobec zakłamania komunistycznego reżimu. Dotyka tak istotnych wątków, jak nienaruszalność godności jednostki ludzkiej oraz prawa narodu do samostanowienia. Tematyka utworów Blocha sytuujących się w tym nurcie ma dwojakie źródło. Z jednej strony są to przemyślenia wyrastające z tradycji religijnej, tu kompozytor wprost odwołuje się do istoty Boga, wykorzystując teksty modlitewne i biblijne – np. Ajelet córka Jeftego, Albowiem nadejdzie światłość Twoja, Nie zabijaj! Z drugiej zaś refleksje twórcy podążają ścieżką na wskroś świecką, bazującą na poezji i filozofii egzystencjalnej – np. Espressioni, Wordsworth Songs. Oba zakresy tematyczne przemyśleń kompozytora, które odwołują się do sensu istnienia jednostki uwikłanej w sytuację graniczną, uzupełnia tematyka patriotyczna w takich utworach, jak: Poemat o Warszawie, Oratorium, czy wspomniane już wcześniej Nie zabijaj! Te trzy dzieła dobitnie komentują dramatyczne wydarzenia historyczne: tragedię osamotnionych w walce powstańców warszawskich, wprowadzenie stanu wojennego oraz zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki. Te osobiste doświadczenia mają swój szerszy wymiar w kontekście pokoleniowym. Niszczące działanie wojennej traumy, kolejne lata spędzone w zawłaszczającym wszelką indywidualność reżimie, stały się udziałem całej generacji.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Wojciech Łukaszewski jako krytyk muzyczny

Artykuł omawia prace publicystyczne Wojciecha Łukaszewskiego (1936–1978) – kompozytora, pedagoga, dyrektora częstochowskiej szkoły muzycznej w latach 1971–1978, krytyka muzycznego i animatora muzycznego. Na początku artykułu skrótowo omówiono ważniejsze prace naukowe o Łukaszewskim. Obejmują one artykuły naukowe, hasła w słownikach i encyklopediach, prace magisterskie. Więcej na ten temat autor pisze w swoim artykule Stan badań nad życiem i działalnością Wojciecha Łukaszewskiego (1936–1978), „Seminare. Poszukiwania naukowe” 2013, nr 34, s. 351–365.
Krytykę muzyczną Łukaszewski uprawiał razem z kompozycją i pracą pedagogiczną. Było to jednak jego dodatkowe zajęcie. Prowadził on działalność publicystyczną w latach 1968–1977. Współpracował z redakcjami takich gazet, jak: dziennik „Życie Częstochowy”, tygodnik „Gazeta Częstochowska” i dwutygodnik „Ruch Muzyczny”. Wykaz recenzji Łukaszewskiego obejmuje 122 pozycje. Najwięcej z nich ukazało się na łamach „Życia Częstochowy”. Jest to 115 tekstów, w tym 99 to relacje z koncertów (przede wszystkim regularne recenzje koncertów odbywających się w Filharmonii Częstochowskiej), audycji szkolnych, czasem przeglądów zespołów amatorskich, a także refleksje z wyjazdów zagranicznych. 16 recenzji to sprawozdania z odbywających się w Częstochowie festiwali: Festiwalu Młodzieży Muzycznej Jeunesses Musicales i Ogólnopolskiego Festiwalu Skrzypcowego im. Grażyny Bacewicz. W „Ruchu Muzycznym” Łukaszewski opublikował sprawozdania z trzech pierwszych Ogólnopolskich Festiwali Skrzypcowych (1968, 1969, 1970). Natomiast w „Gazecie Częstochowskiej” (1968, 1972, 1975) pisał o Społecznym Ognisku Muzycznym w Częstochowie. Zebrane prace publicystyczne ukazały się w 2009 r. w książce Łukaszewskiego pt. Muzyczne interludia. Recenzje, sprawozdania, refleksje, wywiady, red. M.T. Łukaszewski, Musica Sacra Edition, Warszawa 2009.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
„Zwycięzca śmierci wraca na czas”. Refleksje wokół utworu Advent w wykonaniu grup Dead Can Dance i Armia

Rozważania zawarte w artykule koncentrują się na zestawieniu dwu wariantów utworu Advent, wykonanego pierwotnie przez grupę Dead Can Dance, a odtworzonego kilkanaście lat później w nowym wymiarze tekstowym przez zespół Armia. Owo zestawienie uwzględnia poszerzone tło kontekstowe, odwołujące się do genealogii obydwu formacji, intertekstualnej i intermedialnej specyfiki ich twórczości oraz eksponujące horyzont aksjologiczny urzeczywistniony w tytułach i tekstach utworów.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Kwartety smyczkowe Władysława Żeleńskiego

Głównym celem artykułu jest przedstawienie twórczości polskiego kompozytora Władysława Żeleńskiego (1837–1921) na obsadę kwartetu smyczkowego, w kontekście jego biografii. Omówiona w pracy część twórczości kompozytora obejmuje następujące dzieła:
1. Wariacje na oryginalny temat g-moll op. 21 (1869);
2. Kwartet smyczkowy F-dur op. 28 (1875);
3. Kwartet smyczkowy A-dur op. 42 (po 1880).
W rozwiązaniu niniejszej problematyki można wyróżnić dwa etapy. Pierwszy dotyczy omó- wienia stanu, istniejącej wyłącznie w języku polskim, literatury przedmiotu na ten temat, która jest uboga i przeważnie ogranicza się do ogólnych uwag stylo-krytycznych, nie zawsze słusznych. Brakuje prac, które by w sposób całościowy szczegółowo omawiały wszystkie utwory należące do twórczości kameralnej Żeleńskiego. Niniejsza praca jest zatem pierwszą próbą w tym zakresie. Drugi etap dotyczy analizy muzycznej, w wyniku której omówione zostały: forma, technika kompozytorska, strona wyrazowa oraz recepcja.
W utworach na kwartet smyczkowy Żeleńskiego dominuje liryczna kategoria wyrazowa. Wiodącą rolę odgrywa faktura, w której współdziałanie instrumentów ciągle zmienia się we wzajemnych relacjach. Kolejną właściwością zasługującą na uwagę są nawiązania do polskiej muzyki ludowej. Przejawia się to w stosowaniu charakterystycznych kwart lidyjskich i kwint burdonowych. Nadto kompozytor wprowadza stylizacje tańców niepolskich siciliany i tarantelli, co ma miejsce w Wariacjach na oryginalny temat op. 21. Mniejszą rolę w kształtowaniu narracji odgrywa harmonika. Nie zawiera ona nowatorskich rozwiązań, zwłaszcza w dwóch pierwszych dziełach. Między kwartetami F-dur op. 28 a A-dur op. 42 miała miejsce ewolucja techniki kompozytorskiej, co zaowocowało w drugim z utworów – pogłębionym rozwojem harmoniki dur-moll, silnym zróżnicowaniem faktury i wprowadzeniem partii wirtuozowskich. Styl Żeleńskiego w kwartetach smyczkowych reprezentuje nurt klasycyzujący. Stanowi syntezę klasycznych form z neoromantycznym kształtowaniem narracji muzycznej. Dzieła na kwartet smyczkowy Żeleńskiego reprezentują wysoką wartość artystyczną, tworząc zarazem podwaliny polskiej kameralistyki w II połowie XIX wieku.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Wykonania muzyki Władysława Żeleńskiego w Wiedniu

Ciekawym, całkowicie dziś nieznanym wątkiem w biografii Władysława Żeleńskiego (1837– 1921) były liczne próby zdobycia przez tego kompozytora uznania na arenie międzynarodowej. Jednym z głównych ośrodków muzycznych, w którym działania te były realizowane, okazał się, obok czeskiej Pragi, Wiedeń – miasto w powszechnej świadomości pozostające „muzyczną stolicą” Europy Środkowej, politycznie zaś będące stolicą Przedlitawii (austriackiej części Austro- -Węgier). Artykuł poświęcony został wiedeńskim wykonaniom utworów muzycznych Władysława Żeleńskiego, a za początek opowieści przyjął autor premierę Sechs Charakterstücke op. 17 na fortepian, która miała miejsce 21 grudnia 1871 roku. W artykule wyjaśnione zostały przyczyny ewidentnej klęski, jaką poniosła polska muzyka – a wraz z nią Władysław Żeleński – na słynnej Wystawie Muzyczno-Teatralnej, która odbyła się latem i wczesną jesienią roku 1892. Zrelacjono- wane zostały też – będące bezpośrednią reakcją na owo niepowodzenie – tzw. „koncerty rehabili- tacyjne” kompozytora z roku 1893, omówiona została również obecność utworów tegoż twórcy na estradach wiedeńskich w czasie I wojny światowej oraz w okresie międzywojennym. Niejako na marginesie przedstawione zostały oczekiwania zachodniej krytyki wobec muzyki polskiej (a sze- rzej: słowiańskiej). Niniejszy tekst pozwala zrozumieć trudną sytuację kompozytorów słowiań- skich pragnących osiągnąć artystyczny i komercyjny sukces w Wiedniu w okresie istnienia imperium austro-węgierskiego.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Zajęcia muzyczne z elementami muzykoterapii w procesie resocjalizacji nieletnich dziewcząt

Już podczas 5-letnich studiów pedagogicznych o specjalności opiekuńczej i resocjalizacyjnej pojawił się pomysł połączenia zainteresowań naukowych z zajęciami oraz zainteresowaniami prywatnymi – muzycznymi. Zamysł przekształcił się w projekt badawczy, który dotyczył wykorzystania zajęć muzycznych z elementami muzykoterapii w procesie resocjalizacji nieletnich. W myśl tego postanowiono przeprowadzić badania, których celem było poznanie opinii nieletnich oraz kadry pedagogicznej na temat zajęć muzycznych z elementami muzykoterapii prowadzonych w wy- branych młodzieżowych ośrodkach wychowawczych (MOW). Przedsięwzięcie badawcze pozwoliło potwierdzić tezę, że zajęcia muzyczne z elementami muzykoterapii mogą stanowić skuteczną technikę terapeutyczną w procesie resocjalizacji nieletnich, wg opinii dziewcząt biorących w nich udział oraz kadry pedagogicznej.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika
Elementy rodzimego folkloru w polskich sonatach skrzypcowych XX wieku

Artykuł ukazuje inspiracje folklorystyczne zawarte w polskich sonatach skrzypcowych powsta- łych w XX wieku: Rozważania analityczne dotyczą 8 dzieł z I połowy i 3 z II połowy XX wieku. Większość tych kompozycji należy do nurtu tzw. „zapomnianej muzyki polskiej”. Oto ich wykaz z datowaniem:
— Michał Józefowicz, Sonata d-moll na skrzypce i fortepian op. 12 (1902),
— Henryk Melcer, Sonata G-dur na skrzypce i fortepian (1907),
— Józef Szulc, Sonata a-moll na skrzypce i fortepian op. 61 (przed 1908),
— Franciszek Brzeziński, Sonata D-dur na skrzypce i fortepian op. 6 (1910),
— Witold Friemann, Sonata e-moll „Polska” na skrzypce i fortepian op. 15 (1913),
— Stefan Bolesław Poradowski, 3 Sonatiny na dwoje skrzypiec op. 11a (1923),
— Alfred Gradstein, Sonatina C-dur na skrzypce i fortepiano (1937),
— Stanisław Wisłocki, Sonata F-dur na skrzypce i fortepian (1942),
— Jerzy Kolasiński, Sonatina na skrzypce i fortepian „alla rustica” (1971),
— Jerzy Młodziejowski, Sonata na dwoje skrzypiec (1972),
— Joanna Bruzdowicz, I Sonata „Il Ritorno” na skrzypce solo (1990).
Omówienie tych utworów następuje w porządku chronologicznym. Celem przeprowadzonych analiz jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Które elementy polskiego folkloru zaistniały w sonacie polskiej XX wieku?
2. W jaki sposób zostały zastosowane, a więc jakie techniki kompozytorskie wykorzystano w ich opracowaniu?
3. Jaką funkcję nadali tym utworom poszczególni twórcy?
Każdy z utworów poddany jest analizie rozpatrującej wymienione wcześniej problemy badawcze i zilustrowany przykładami nutowymi. Z badań wynika, że w tym gatunku zaistniały cztery elementy polskiego folkloru, zastosowane w odmienny sposób przez różnych twórców. Należą do nich:
— cechy melorytmiczne tańców mazurowych (w strukturach tematów oraz jako stylizacja w funkcji części sonaty – w 6 utworach),
— stylizacje krakowiaka w funkcji finału sonaty – w 2 utworach,
— nawiązanie do charakteru poloneza (cechy melorytmiczne tematów w 2 utworach),
— stylizacja śpiewów góralskich, tzw. „Wierchowej nuty” w funkcji części wolnej – w 1 utworze.

Czasopismo: Edukacja Muzyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, pedagogika