rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nieznany list Zygmunta Vogla do króla Stanisława Augusta oraz kilka refleksji o edukacji malarza

Artykuł prezentuje odnaleziony w zabiorach Archiwum Narodowego w Krakowie list Zygmunta Vogla (1764-1826), przyszłego akwarelisty, do króla Stanisława Augusta. Pismo, pochodzące z roku 1786, jest wielce interesujące, gdyż przynosi garść nieznanych, a nawet zaskakujących informacji do biografii tego ważnego artysty, wskazuje też – jak się zdaje – kluczowy moment w jego życiu. Okazuje się, że już wtedy miał on kłopoty ze wzrokiem i prosił króla o wyrażenie zgody na opuszczenie Malarni zamkowej, gdzie się kształcił, i wcielenie do korpusu inżynierów wojsk koronnych. Zainteresowanie Vogla zagadnieniami inżynieryjnymi wynikło z jego wcześniejszych kontaktów z Christianem Gottfriedem Deyblem von Hammerau, oficerem w korpusie pontonierów, oraz Janem Ferdynandem Naxem, budowniczym królewskim, zajmującym się spławnością polskich rzek, którzy wystąpili w roli nauczycieli architektury cywilnej i wojskowej. Suplika nie została spełniona, gdyż monarcha, doceniając wrodzony talent i zdobyte umiejętności malarskie, odwiódł go od tego zamiaru, wsparł wypłacaną co miesiąc pensją, a wkrótce – po swoim powrocie z podróży do Kaniowa w roku 1787 – zatrudnił do utrwalania w akwarelowych widokach architektonicznych pomników narodowej przeszłości, z czego Vogel wywiązał się znakomicie i został mianowany królewskim „rysownikiem gabinetowym”. W spisanej przez malarza po latach autobiografii pojawił się obraz „najważniejszej chwili” w jego życiu – przypadkowej rozmowy ze Stanisławem Augustem, który wziąwszy młodzieńca pod swoją opiekę, pokierował dalszymi jego losami. Publikowany list do króla dowodzi jednak pewnej mistyfikacji popełnionej przez Vogla, monarsze zainteresowanie nie było bowiem zupełnie przypadkowe, lecz zostało sprowokowane wystosowaną do tronu petycją.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy służb specjalnych. Wybrane zagadnienia

Dyscyplina służbowa to jeden z warunków prawidłowego funkcjonowania służb specjalnych. W niniejszym artykule przybliżono tę problematykę wskazując m. in. sankcje, które zostaną nałożone na funkcjonariusza służb specjalnych (cywilnych i wojskowych) w sytuacji, gdy dopuści się przewinienia dyscyplinarnego, które musi mieć związek ze służbą i wykonywanymi czynnościami służbowymi. I chociaż wydaje się, że stosowanie procedur związanych z postępowaniem dyscyplinarnym nie powinno budzić zastrzeżeń, to jednak w praktyce powstaje szereg wątpliwości w toku prowadzonych postępowań. Dlatego też coraz częściej w literaturze przedmiotu podnosi się, by kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej służb mundurowych (a więc nie tylko służb specjalnych) uregulować we wspólnym akcie normatywnym.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kontrowersje wokół projektowanych zmian w zakresie sposobu rozliczania dotacji na zadania publiczne realizowane przez organizacje pozarządowe

Niniejsze opracowanie zawiera próbę oceny projektowanych zmian w zakresie rozliczania dotacji celowych udzielanych podmiotom prowadzącym działalność pożytku publicznego w ramach stosunku zlecenia publicznoprawnego. Artykuł nie pretenduje do przedstawienia spójnego i zupełnego modelu rozliczania dotacji budżetowych, a jedynie stanowić ma przyczynek do dyskusji na temat cech tej instytucji prawnej oraz możliwych kierunków zmian w zakresie mechanizmów takiego rozliczenia.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Podstawy instytucjonalne konieczne do rozwoju sektora energetyki jądrowej w Polsce

Wprowadzenie do krajowego miksu energetycznego energii jądrowej jest wyzwaniem o wysokim stopniu złożoności, wymagającym wieloaspektowych przygotowań w szczególności w sferze prawnej, społecznej i technologicznej. Jednym z podstawowych zadań spoczywających na ustawo-dawcy, warunkującym powodzenie całego przedsięwzięcia, jest prawidłowe określenie kompetencji i wzajemnych zależności organów administracji publicznej działających w sektorze energetyki jądrowej. W obowiązującym stanie prawnym kluczowa rola w rozwoju energetyki jądrowej przypisana została Radzie Ministrów, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki, Pełnomocnikowi Rządu do spraw Polskiej Energetyki Jądrowej, Prezesowi Państwowej Agencji Atomistyki oraz Zakładowi Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych.


W niniejszej pracy autor koncentruje się na wskazaniu pozycji ustrojowej wymienionych podmiotów oraz wyodrębnieniu i ocenie tych kompetencji, które odgrywają zasadnicze znaczenia dla osiągnięcia celu, jakim jest budowa elektrowni jądrowej w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wyłączenie wiernych ze wspólnoty z Kościołem. Aspekty prawne i teologiczne

W artykule scharakteryzowane zostały typy przestępstw przeciwko wierze i jedności Kościoła. Szczegółowo analizie poddano przestępstwa: herezji, schizmy i apostazji, których popełnienie przez wiernych powoduje wyłączenie ze wspólnoty z Kościołem. Autor wyjaśnił różnicę między grzechem i przestępstwem oraz zaznaczył, że w kościelnym prawie karnym karalne jest popełnienie przestępstwa, a nie sam grzech. Opisał także związane z tymi przestępstwami kary – ekskomuniki i interdyktu. Wymienił skutki odnoszące się do zaciągnięcia wskazanych kar przez podmiot czynny przestępstwa, czyli sprawcę.


Autor przypomniał również dyspozycję kan. 1357 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r. oraz dokonał jego interpretacji. Zauważył przy tym, że celem misji Kościoła nie jest karanie ludzi, ponieważ system kar w Kościele ma charakter leczniczy, który prowadzi do nawrócenia.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Obliczanie czasu w prawie kanonicznym. Wybrane zagadnienia

Czas jest miarą bytu zjawisk i zdarzeń, jest on podstawą porządku oraz organizacji i planowania działań w życiu społecznym i religijnym. Czas ma niebagatelne znaczenie w sferze prawnej. Wpływa on na powstanie, trwanie, zmianę czy też wygaśnięcie praw i obowiązków. Przepisy prawa kanonicznego często wymieniają czas, np. żądają określonego wieku do zawarcia sakramentalnego małżeństwa, święceń, do przyjęcia urzędu kościelnego. Ustanawiają terminy sądowe, określają czas na podjęcie określonych czynności prawnych, korzystanie z uprawnień, spełnianie obowiązków. Dlatego wśród norm ogólnych prawa kanonicznego znalazły się normy obliczania czasu. Pierwotnie czas ustalano w sposób prosty: według wschodu i zachodu słońca, południa i zapadania zmroku. W późniejszym okresie zaistniała potrzeba i konieczność dokładniejszego pomiaru czasu. Stało się to możliwe dzięki wynalezieniu zegara i ułożenie kalendarza. Świadectwa pierwotnego Kościoła dowodzą, że pierwsi chrześcijanie oddawali cześć Bogu na modlitwie w określonej porze dnia odmierzając swój religijny czas dniem Pańskim. Obecnie obowiązującym w Kościele katolickim i w większości krajów świata jest kalendarz zwany gregoriańskim, który wprowadził papież Grzegorz XIII w 1582 r. Ponadto Kościół katolicki korzysta z kalendarza liturgicznego. Zasadą obowiązującego prawa kanonicznego jest, że ilekroć zachodzi potrzeba ustalenia lub obliczenia czasu, należy kierować się przepisami zawartymi w obu kodyfikacjach Jana Pawła II (łacińskiej i wschodniej).

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Facoltà speciali all’indomani della riforma del diritto penale canonico. Linee di sviluppo normativo

Autor niniejszego artykułu analizuje treść szczególnych Uprawnień nadanych przez papieża Benedykta XVI trzem dykasteriom Kurii Rzymskiej celem udoskonalenia i szybszego uskutecznienia procedur in poenam względem tych wiernych, zwłaszcza duchownych, którzy dopuścili się poważnych przestępstw przeciwko wierze i obyczajom.


Krytyczna refleksja tak nowych factispecies, jak i zaproponowanych procedur prawnych koncentruje się na ukazaniu nie tylko prowizorycznego charakteru szczególnych Uprawnień, i stawia sobie za cel również wskazanie możliwych rozwiązań karnoprawnych w świetle zapowiedzianej w 2010 r. gruntownej reformy Księgi VI obowiązującego Kodeksu Prawa Kanonicznego.


Rozwiązania przyjęte przez Kongregacje Doktryny Wiary, Duchowieństwa i Ewangelizacji Narodów, zwłaszcza w kwestii przeniesienia do stanu świeckiego duchownych – uznanych winnymi zarzucanych im przestępstw – budzą wśród doktryny uzasadnione pytania dotyczące spójności norm kanonicznych, wskazując na konieczność promulgacji ius novissimum, regulującego ten aspekt życia Kościoła.


Uzyskane wnioski sugerują, że reforma winna gwarantować domniemanemu przestępcy prawo do obrony, uwzględniając równocześnie konieczność efektywniejszego działania ze strony kompetentnej władzy kościelnej poprzez aktualizację odpowiednich dróg proceduralnych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wykorzystywanie testów genetycznych w sprawach z zakresu spornej filiacji

Sprawy z zakresu spornej filiacji odgrywają szczególną rolę wśród procesów cywilnych. Procedura dowodowa w powyższych sprawach jest nieodzownie związana z dowodami natury biologicznej, wśród których szczególną rolę odgrywa dowód z badań DNA, który prawidłowo przeprowadzony pozwala ze stuprocentową pewnością na wykluczenie ojcostwa oraz z prawdo-podobieństwem graniczącym z pewnością jego ustalenie.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O normatywnym charakterze przyczynowości na płaszczyźnie ontologicznej w prawie karnym

Autor czyni rozważania na temat ontologicznej przyczynowości w prawie karnym. Analizuje dotychczas powstałe teorie kauzalności pod kątem logiczno – metodologicznym, a także z punktu widzenia zdobyczy nauk przyrodniczych. Dochodzi do wniosku, iż koncepcje przyczynowości powstałe na tej płaszczyźnie stanowią w istocie teorie odpowiedzialności karnej, a sama przyczynowość w prawie karnym ma charakter czysto normatywny, podobnie jak w przypadku przestępstw materialnych z zaniechania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Charakterystyka wyniku kontroli jako rozstrzygnięcia kończącego postępowanie kontrolne. Problemy interpretacyjne

Wynik kontroli stanowi specyficzny rodzaj rozstrzygnięcia procesowego, który obecnie w świetle dominującej linii orzeczniczej zaskarżalny jest tylko w przypadku, gdy kształtuje prawa i obowiązki beneficjenta wyniku. Tym samym za zaskarżalny nie jest uznawany taki wynik, z którego w sposób oczywisty nie wynika, iż kształtuje prawa i obowiązki adresata. Ponieważ ustawa o kontroli skarbowej nie zawiera definicji wyroku, taki stan prawny oznacza, że o tym czy dany wynik podlega zaskarżalności, czy też nie, ostatecznie decyduje interpretacja jego treści dokonana przez sąd administracyjny. Takie rozwiązanie, zdaniem Autorki, w oczywisty sposób narusza konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawa oraz dostatecznej określoności prawa.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Charakter prawa unijnego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i sądów konstytucyjnych państw członkowskich

Niniejszy artykuł podejmuje próbę wykazania zależności pomiędzy stanowiskami Trybunałów Konstytucyjnych państw członkowskich i Trybunału Sprawiedliwości w kwestii definiowania pod-stawowych zasad prawa unijnego. Przedmiot rozważań ograniczono do najbardziej problematycznego zagadnienia, jakim bezsprzecznie jest zasada pierwszeństwa prawa unijnego. Natomiast ich zakres odnosi się do orzeczeń sądów konstytucyjnych najbardziej reprezentatywnych dla oma-wianego zagadnienia. Konsekwentnie pracę podzielono na trzy części.


Pierwsza odnosi się do początku istnienia UE gdzie współpraca między państwami założycielskimi koncentrowała się wokół kwestii gospodarczych. W tej części odwołano się do orzecznictwa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego oraz Włoskiego Sądu Konstytucyjnego.


Druga dotyczy nadal współpracy w obrębie kwestii gospodarczych, ale dialog między Trybunałem Sprawiedliwości i trybunałami konstytucyjnymi nabiera odrębnego charakteru. Pojawia się pierwszy punkt różnicujący poglądy obydwu wskazanych podmiotów. Wspólnoty europejskie wykonując swoje kompetencje ocierają się o sferę praw i wolności jednostki, praw fundamentalnych chronionych przez konstytucje państw członkowskich. Ten okres charakteryzuje się przyjęciem kompromisu pomiędzy Trybunałem Sprawiedliwości i trybunałami konstytucyjnymi.


Trzeci okres związany jest już z powstaniem UE, a tym samym rozszerzeniem jej kompetencji na nowe obszary, które do 1992 r. stanowiły domenę państwa narodowego. W tym kontekście pojawia się problem zakresu kompetencji oraz relacji konstytucja – prawo unijne. W tej części omówiono również orzeczenia polskiego Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zasady pierwszeństwa, aby ukazać podejście państw nowo przyjętych do UE. Tym samym konsekwentnie odwołano się do orzecznictwa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego oraz polskiego Trybunału Konstytucyjnego.


Rozważania zawarte w niniejszym artykule dowodzą, iż mimo rozbieżności w pojmowaniu i źródle zasady pierwszeństwa, trybunały konstytucyjne i Trybunał Sprawiedliwości dążą do odnalezienia płaszczyzny wzajemnej współpracy. Trybunały konstytucyjne nie wyłączają kompetencji Trybunału Sprawiedliwości, a jedynie wskazują granice jego swobody jurydycznej. Trybunał Sprawiedliwości natomiast akceptuje różnorodność kulturową i systemową państw członkowskich, dokonując wykładni prawa unijnego przy jej poszanowaniu.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Broken heroes... Kitsch or art? Reception of Igor Mitoraj’s works

Pokonani bohaterowie... Kicz czy sztuka? Recepcja prac Igora Mitoraja
Artykuł stanowi podsumowanie recepcji twórczości Igora Mitoraja w jego ojczyźnie, z której wyemigrował w latach 60. XX wieku.
Mitoraj to jeden z niewielu polskich rzeźbiarzy światowej sławy, w dodatku odnoszących sukcesy finansowe. Jego rzeźby zdobią miejsca publiczne w Europie, Azji i Ameryce. Jednak odbiór prac Mitoraja w kraju ojczystym był dwojaki – przez jednych były cenione, przez innych krytykowane. Artystę posądzano o konformizm, tworzenie sztuki komercyjnej, a nawet kicz.
Kim zatem był Igor Mitoraj? Jak oceniana jest jego sztuka kilka lat po śmierci artysty? W niniejszym artykule oprócz przeglądu dzieł Mitoraja pragnę przedstawić epizodyczne tło niejednoznacznego odbioru jego rzeźb w Polsce. Korzystam z informacji zawartych zarówno w artykułach publikowanych w czasopismach specjalistycznych, jak i artykułach prasy codziennej.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Uprawnienia funkcjonariuszy Straży Granicznej w kontekście ochrony wolności i praw człowieka

Zadania państwa w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego realizują organy administracji publicznej. Jednym z nich jest Straż Graniczna, której funkcjonariusze zostali wyposażeni w szereg uprawnień, mających zapewnić efektywne wykonywanie nałożonych na nią zadań. Korzystanie z uprawnień zostało poddane ścisłej kontroli, ponieważ mogą prowadzić do ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela. Realizacja zadań w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego musi być wykonywana w sposób możliwie najmniej inwazyjny z poszanowaniem wolności i praw. Straż Graniczna jest formacją, która ma służyć zarówno dobru człowieka, jak i państwa (wspólnej sprawy) – dobra wspólnego wszystkich obywateli.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Regulacje prawne dotyczące sprawowania Eucharystii przez kapłana uzależnionego od alkoholu

Artykuł poświęcony został analizie norm prawnych dotyczących sprawowania Eucharystii i przyjmowania Komunii św. przez kapłana uzależnionego od alkoholu. Materiał badawczy stanowią przede wszystkim dokumenty wydane przez Stolicę Apostolską. Kongregacja Nauki Wiary umożliwiła kapłanom obarczonym chorobą alkoholową sprawowanie Mszy św. i zastosowanie w niej, jako ważnej materii eucharystycznej, moszczu winnego. Mogą oni także przyjąć Komunię św. na dwa sposoby: przez zanurzenie (per intinctionem) lub tylko pod postacią chleba. Zezwolenia na użycie moszczu, dla poszczególnego kapłana, wydaje ordynariusz.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zarys sporu o ratyfikację Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

Artykuł prezentuje istotę sporu o ratyfikację Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Autor opisuje kontekst prawny oraz przedstawia ideową genezę zagadnienia, fundamentem którego jest ideologia gender.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Sive aliquid pharetris Augustus parcet eois. Wschodnia polityka Rzymu w poezji Propercjusza

Propercjusz, jeden z najważniejszych poetów epoki augustowskiej, sięgał nieraz w swoich utworach do tematyki politycznej. Jednym z wątków poruszanych przez niego w II, III i IV księdze elegii są stosunki rzymsko-partyjskie. Propaganda augustowska wykorzystywała temat zemsty za klęskę pod Carrhae w roku 53 przed Chr. i zapowiadała podbój monarchii Arsakidów. Poeci tej epoki również nawiązywali do rzymskiej polityki wobec Partów. W artykule pokazano, jak na przestrzeni lat zmieniało się podejście Propercjusza do tematyki partyjskiej i jak na obraz Partów wpływała aktualna sytuacja polityczna.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Cyfrowa przyszłość edycji źródłowych

Edycje źródeł stanowią podstawowe narzędzie pracy. Ich przygotowywanie jest zawsze żmudnym procesem, a zarazem próbą dla wydawców. Ponad 30 lat temu humaniści zaczęli korzystać z techniki cyfrowej podczas tworzenia edycji. Od 20 lat można mówić o e-edytorstwie jako odrębnej dziedzinie badawczej. Nadal głównym problemem pozostaje opracowanie jednolitych zasad, które umożliwiają jak najpełniejsze zbudowanie aparatu krytycznego. Wśród wielu propozycji na szczególną uwagę zasługuje Text Encoding Initiative (TEI), który jest szeroko stosowany do tworzenia rozmaitych edycji. W artykule przedstawiono niektóre problemy związane z budowaniem aparatu krytycznego przy pomocy TEI.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Prawne aspekty ochrony zdrowia dzieci w Polsce

Artykuł przybliża wybrane aspekty ochrony zdrowia dzieci, przedstawia podstawy prawne funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce, definicję pojęcia dziecka – odbiorcy świadczeń opieki zdrowotnej, prawa dziecka jako pacjenta, kwestie związane z wyrażeniem zgody na udzielenie świadczenia medycznego, zakres gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej, odpowiedzialność lekarzy i zakładów leczniczych oraz priorytety i wyzwania w ochronie zdrowia dzieci.

 

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Armia rzymska… ale jaka? O wiarygodności uwag Polybiosa z Megalopolis na temat organizacji exercitus Romanus

W powszechnym mniemaniu badaczy antyku Historiae autorstwa Polybiosa uchodzą za wyjątkowo wiarygodne źródło do rekonstrukcji organizacji republikańskiej armii rzymskiej. Problem polega na tym, że nie tylko nie posiadał on deklarowanego doświadczenia wojskowego, ale również nie zawsze opisywał to, co miał okazję zaobserwować. W treści VI księgi jego dzieła znajdują się wywody o charakterze modelowym, co stanowi spuściznę specyficznego gatunku literackiego nazywanego tactica. Polybios był autorem traktatu zaliczanego do tego nurtu. Co więcej, w innych fragmentach swego dzieła dopuścił się archaizacji, przedstawiając obraz rzymskich sił zbrojnych prawdopodobnie z IV wieku przed Chr. Wszystko to sprawia, że bezkrytyczne powielanie jego wywodów może doprowadzić do zniekształcenia obrazu badanego zjawiska. 

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Uwagi co do zgodności z Konstytucją obecnych rozwiązań ustawowych odnośnie do możliwości powołania się przez lekarza na klauzulę sumienia

Przedmiotem artykułu jest analiza stanu prawnego związanego z uprawnieniem lekarza do od-mowy przeprowadzenia świadczenia medycznego i powołania się przez niego w tym celu na klauzulę sumienia. Omówiono różne stanowiska w tym zakresie. Opisano  warunki, jakie lekarz musi wypełnić, by powołać się na klauzulę sumienia. Szczegółowej analizie poddane zostały przepisy prawa, w tym przede wszystkim ustawa o zawodzie lekarza. Zajęto się również problematyką zgodności tych przepisów z Konstytucją.


Na wstępie opracowania omówiono międzynarodowe akty prawne, które dotyczą wolności su-mienia i wyznania. Następnie przedstawiono dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w tego typu sprawach, stanowisko Komitetu Bioetyki Polskiej Akademii Nauk z dnia 12.11.2013 r. i odmienne poglądy Naczelnej Rady Lekarskiej. Zaprezentowano możliwości nowych rozwiązań prawnych w tej dziedzinie. Przedstawiono również postulaty i propozycje, które zmierzają do rozwiązania sytuacji konfliktowych, jak podpisywanie umów między Narodowym Funduszem Zdrowia a świadczeniobiorcami, które zawierałyby zapisy chroniące sumienie lekarza z jednej strony, a interes pacjenta polegający na uzyskaniu świadczenia z drugiej lub stworzenie listy lekarzy, którzy nie udzielają niektórych świadczeń, przy zachowaniu konstytucyjnych reguł gwarancji sumienia i wyznania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Nietolerancja, error czy hallucinatio – nowe odczytanie łacińskiego dyskursu religijnego z IV wieku

Kwestiom tolerancji i nietolerancji religijnej chrześcijaństwa w IV wieku po Chr. należy się nowe odczytaniem przede wszystkim z ujęciem nowych wyników badań historyczno-kulturowych i literaturoznawczych. W artykule został poddany ocenie dyskurs religijny zwłaszcza Firmicusa Maternusa oraz ocena pisarstwa i działalności św. Filastra przez potomnych. Obaj twórcy byli oryginalnymi pisarzami w środowisku chrześcijańskim IV wieku. Pierwszy zamiast wchodzić w spory teologiczne, które zdominowały literaturę chrześcijańską tego okresu,  nie waha się wyrazić zdecydowanych poglądów wobec krwawych obrzędów różnych kultów, postrzeganych przezeń jako duże zagrożenie osobiste, społeczne i państwowe. Drugi w opisie różnic rozumienia chrześcijaństwa widzi nie tylko zło, ale zaburzenia świadomości. Obaj przez potomnych zostaną ocenieni jako ci, którzy dostrzegli, iż ludzie poszukujący w zakresie religii, nie zawsze świadomie dążą do zła, ale mogą błądzić i ulegać złudzeniom (παρερμηνεῖαι, hallucinationes, errores).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Historyk religii rzymskiej wobec współczesnych paradygmatów badawczych

Artykuł ma na celu przedstawienie współczesnych metod badawczych wykorzystywanych przez historyków religii rzymskiej. Autor analizuje takie podejścia jak postkolonializm, teorię sieci, praktyki hermeneutyczne oraz ekonomię religijną.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Prowno-społeczne aspekty zabójstw dzieci narodzonych i aborcji na Śląsku w latach 1742-1914

Artykuł ma charakter przeglądowy. W pierwszej części Autor prezentuje przegląd poglądów na temat przerywania ciąży od czasów starożytnych aż do nowożytnych, kładąc szczególny akcent na rozwój terminologii i ukryte w niej znaczenia. Dowodzi, że szczegółowa penalizacja czynu, jakim było przerywanie ciąży – utożsamiane do czasów nowożytnych z zabójstwem – uzależnione było od chronologii ciąży. Dokonuje również rozróżnienia między aborcją (przerwaniem ciąży) a zabójstwem dziecka już narodzonego. Obydwa czyny w prawie pruskim były obwarowane wysokimi karami, z karą śmierci włącznie. W drugiej części artykułu omawia praktyczne aspekty ochrony życia nienarodzonych i zjawisko przerywania ciąży oraz zabójstwa dzieci narodzonych dokonywane przez matki, położne i znachorów.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne