rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Układ przestrzenny Zbąszynka w świetle koncepcji miasta-ogrodu

Celem pracy jest analiza współczesnego układu przestrzennego Zbąszynka (z niem. Neu Bentschen) w odniesieniu do koncepcji miasta-ogrodu oraz form zieleni miejskiej. Podstawą przeprowadzonych studiów nad kształtowaniem się układu przestrzennego miasta była inwentaryzacja urbanistyczna, którą przeprowadzono w odniesieniu do poszczególnych wnętrz urbanistycznych, tj. ulic i placów. Dodatkowo badania uzupełniono o analizę materiałów archiwalnych, które umożliwiły określenie historycznego układu urbanistycznego i jego odniesienie do współczesnego rozwoju miasta. Przeprowadzone badania nad układem Zbąszynka oraz przegląd europejskich realizacji koncepcji miasta-ogrodu pozwoliły odpowiedzieć na następujące pytania badawcze: Czy w układzie przestrzennym Zbąszynka występują elementy, które nawiązują do koncepcji miasta-ogrodu oraz takie, które go od założeń niniejszej odróżniają? Ponadto czy współczesny rozwój Zbąszynka następuje zgodnie z zachowaniem historycznego układu przestrzennego?

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Fenomen krajobrazów kulturowych Podlasia

Podlasie leży na pograniczu kulturowym Europy Zachodniej katolicko-protestanckiej i Europy Wschodniej głównie prawosławnej. Od wieków zamieszkany przez zróżnicowaną etnicznie i narodowościowo ludność. Było przedmiotem rywalizacji politycznej sąsiadujących państw, dlatego w ciągu wieków obszar wielokrotnie zmieniał przynależność polityczną. Dzięki wyraźnej odrębności i niezłemu zachowaniu krajobrazy kulturowe Podlasia jest wdzięcznym tematem badawczym. Celem niniejszego artykułu jest na podstawie odtworzonych dziejów regionu odnalezienie punktów zwrotnych kształtowania się krajobrazów kulturowych Podlasia, Wykorzystanie tych analiz do przeprowadzenia regionalizacji historyczno-kulturowej północno-wschodniej Polski oraz porównanie jej z regionalizacją fizycznogeograficzną tego regionu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazy dźwiękowe regionu Górnośląskiego

Obszar, któremu poświęcony jest niniejszy artykuł jest aktualnie bardzo trudny do jednoznacznego zdefiniowania. Do niedawna funkcjonował w mowie potocznej, jak i literaturze specjalistycznej jako Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP). Dziś wraz ze zmianą modelu gospodarczego Polski, w szczególności województwa śląskiego, określenie to ma już charakter historyczny. Pojawiają się nowe konstrukcje terytorialne jak np. Górnośląski Zespół Metropolitalny obejmujący obecnie 14 miast (w planach docelowo 19), który to stanowi największy zespół miejski w Polsce. Zagadnienia dźwięków w krajobrazie będą rozpatrywane na obszarze dawnego GOP-u, który to swym zasięgiem obejmował miasta i gminy typowo śląskie, jak i zagłębiowskie. Celem artykułu jest identyfikacja i charakterystyka dźwięków tworzących warstwę multisesnsoryczną krajobrazów górnośląskich. Na tle charakterystyki czynników antopogenizacji przestrzeni autorka stara się opisać (skatalogować) zachowane dźwięki w krajobrazie Gornego Śląska oraz dokonać oceny obecnej kondycji warstwy dźwiękowej krajobrazu górnośląskiego. Podjęto także próbę określenia na ile dźwięk może być identyfikatorem regionu. Autorka wskazuje także na główne zagrożenia dla rodzimych dźwięków oraz dyskutuje możliwości odrodzenia bądź ochrony warstwy dźwiękowej, jako jednego ze sposobów pielęgnowania tożsamości mieszkańców regionu. Artykuł powstał na podstawie codziennych obserwacji, a także w oparciu o wywiady i relacje (wspomnienia mieszkańców miast śląskich i zagłębiowskich) oraz na podstawie analiz archiwalnych map, materiałów ikonograficznych, litograficznych i fotograficznych; wykorzystano także materiał zebrany przy wcześniej87 szych opracowaniach poświęconych problematyce krajobrazu kulturowego Górnego Śląska. Układ tekstu poprowadzi czytelnika przez krajobrazy Górnego Śląska metodą klasycznego metaplanu. Zgodnie z przyjętą formą prezentacji próbuje odpowiedzieć na pytania jak było (refleksja), jak jest (diagnoza), jak być powinno (prognoza), dlaczego nie jest tak jak być powinno (identyfikacja czynników ograniczających) i co należy zrobić aby stało się to co być powinno (działania).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Regionalizacja współczesnych krajobrazów historyczno – kulturowych Polski

Artykuł prezentuje regionalizację krajobrazów historyczno-kulturowych współczesnej Polski. Zaproponowany podział odnosi się do terytorialnego zróżnicowania materialnych przejawów kultury. Uwzględnia czas zasiedlenia, liczbę nawarstwień kulturowych, przebieg historycznych granic politycznych, zróżnicowanie współczesnej sieci osadniczej, strukturę krajobrazu. Skalą opracowania jest mapa 1:1000000, lub 1:1500000. Zaprezentowane zostały podstawy teoretyczne, sprecyzowano kryteria podziału dla każdego szczebla regionalizacji współczesnych krajobrazów historyczno-kulturowych. Regionalizacja przeprowadzona została metodą „od góry”, obejmuje środkowe stopnie hierarchicznego podziału. Postawiono tezę, że Polska nie stanowi obszaru granicznego kręgów cywilizacyjnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ogrody Działkowe (ROD) w przestrzeni dużego miasta. Przykład Łodzi

Rodzinne Ogrody Działkowe (ROD) stanowią miejsce wypoczynku mieszkańców dużych miast. W szczycie popularności – w końcu lat 80-tych XX w., udział Rodzinnych Ogrodów Działkowych w powierzchni dużych miast Polski sięgał od 2 do 5%, co świadczy o znaczącej roli jaką ogrody odgrywały w ich strukturze. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie lokalizacji Rodzinnych Ogrodów Działkowych w przestrzeni współczesnego wielkiego miasta (w tym przypadku Łodzi) oraz analiza otoczenia (sąsiedztwa) ogrodów, jako jednego z ważniejszych parametrów opisujących położenie dowolnego obiektu w przestrzeni miejskiej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Funkcjonowanie lokalnych form ochrony przyrody w miastach, na przykładzie Warszawy, Krakowa, Łodzi, Wrocławia i Poznania

Celem badań była identyfikacja problemów funkcjonowania lokalnych form ochrony przyrody na obszarach miast, a także wskazanie negatywnych skutków jakie wynikają z ich obiektowego traktowania. Przeprowadzone badania wykazały, że lokalne formy ochrony przyrody zajmują nierzadko znaczną powierzchnię. Średnia powierzchnia użytków ekologicznych w badanych miastach wynosi ponad dwadzieścia hektarów, największy zespół przyrodniczo-krajobrazowy pod względem powierzchni spełnia kryterium stawiane parkom narodowym. Analiza uwarunkowań formalnoprawnych ujawniła, że lokalne formy ochrony przyrody nie mają odpowiednich instrumentów zarządzania. Nie wyznacza się wokół nich otulin, nie ma obowiązku określania ochrony czynnej, a także sporządzania planów miejscowych. Skutkiem tego nie są one właściwie chronione przed zagrożeniami zewnętrznymi, a także nie są przystosowane do pełnienia funkcji społecznej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Bazy danych służby geodezyjnej i kartograficznej na potrzeby audytu krajobrazowego

Publikacja omawia zawartość i stan informatyzacji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego ze szczególnym uwzględnieniem jego części wojewódzkiej i centralnej w kontekście możliwości prowadzenia polityki przestrzennej i krajobrazowej w Polsce. Zwraca uwagę na podstawy prawne i standardy techniczne prowadzenia wybranych baz danych. Dokonuje szczegółowej analizy klas obiektów i ich atrybutów, mających szczególne znaczenie dla przeprowadzenia audytu krajobrazowego. Omawiane w publikacji bazy danych mogą i powinny stanowić referencję dla aktualnie istniejących i nowo powstających obiektów krajobrazu oraz ich atrybutów, korzystając w szczególności z usług danych przestrzennych. Przyjęcie takiego założenia, powinno w znaczący sposób wesprzeć i ułatwić prowadzenie wszelkich prac naukowo-badawczych i wdrożeniowych, związanych z regionalizacją fizycznogeograficzną Polski i przeprowadzeniem audytu krajobrazowego dla poszczególnych województw.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Planowanie bezpiecznych i „zielonych” systemów komunikacyjnych

Warunkiem zrównoważonych form rozwoju infrastruktury miejskiej, uwzględniających zarówno komfort, bezpieczeństwo oraz ład przestrzenny jest podejście wielokierunkowe, łączące to, co wynika z potrzeb, ale i obowiązków mieszkańców aglomeracji, a także w sposób harmonijny wpisuje się w otaczający krajobraz kulturowy. Konieczne jest, zatem opracowanie kompleksowych przedsięwzięć w zakresie planowania i projektowania przestrzeni miejskich. Spójne i kompleksowe wdrożenie koncepcji w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego nie tylko zmniejszy liczbę wypadków, ale powinno także przyczynić się do poprawy jakości i warunków życia w mieście oraz bardziej efektywnego podziału przestrzeni miejskiej i lepszego przepływu ruchu pieszych, czy rowerzystów. W pracy odniesiono się do koncepcji planowania infrastruktury komunikacyjnej opartej na zasadach strefowania oraz wspólnych przestrzeni, a także kształtowania terenów zieleni.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Problemy rewitalizacji dworców i obiektów komunikacji kolejowej

Rewitalizacja dworców oraz terenów kolejowych to bardzo istotne zagadnienie. Przywrócenie do „życia” miejsc, które nierzadko utraciły już swoją pierwotną funkcję warunkuje nie tylko polepszenie ich stanu z punktu widzenia estetyki, ale także stwarza możliwość rozwoju ekonomiczno-społecznego. Dworzec oraz jego otoczenie w strukturze miasta stanowi komunikacyjny, społeczny i architektoniczny punkt węzłowy, dlatego jego odnowa może wpłynąć na pozytywne zmiany w przestrzeni miejskiej. W pracy przedstawiono problematykę związaną z aktualnym stanem infrastruktury kolejowej oraz zwrócono uwagę na rewitalizację dworców europejskich i polskich. Wskazano przy tym podobieństwa i różnice w sposobie zagospodarowania tych obiektów. Istotne było też odniesienie się do odnowy dworców w średnich i małych miastach. Dlatego też zaproponowano zmiany w funkcjonowaniu i strukturze nieczynnego już obiektu w Bartoszycach oraz jego otoczenia.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wykorzystanie potencjału przemysłowego i poprzemysłowego na potrzeby turystyki. Przykład szlaku zabytków techniki województwa Śląskiego

Relikty dawnego przemysłu stanowią bogate źródło wiedzy i powinny być szeroko wykorzystane do celów naukowych oraz dydaktycznych. Na obszarze Górnego Śląska istnieją liczne obiekty poprzemysłowe, będące dziedzictwem tego regionu. Pozostałości po działalności przemysłowej, która rozwijała się tu od czasów średniowiecza (górnictwo kruszcowe) powinny być adaptowane do celów turystycznych i udostępniane szerokiemu kręgowi odbiorców. Znaczna część obiektów, które zostały przedstawione w artykule została już odpowiednio zagospodarowana jednakże jeszcze pozostaje wiele takich, które winny być zaadaptowane do potrzeb turystyki poprzemysłowej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Atlas Krieges-Carte von Schlesien Christiana Friedricha von Wrede jako źródło do rekonstrukcji krajobrazu kulturowego Dolnego Śląska w połowie XVIII w.

W artykule omówiono XVIII-wieczny atlas pt. Krieges-Carte von Schlesien autorstwa Christiana Friedricha von Wrede, który jest pierwszym szczegółowym opracowaniem kartograficznym dotyczącym terenu Dolnego Śląska. Na jego podstawie można zrekonstruować analizowany obszar pod kątem szeroko rozumianego krajobrazu kulturowego, a więc czynników naturalnych, gospodarczych oraz politycznych. Dzięki bogatej legendzie wprowadzonej przez autora kartografików, ukazującej wiele obiektów użyteczności publicznej, można odtworzyć sfery aktywności życiowej śląskiej ludności. Charakterystyce poddano również zagadnienie śląskiego osadnictwa wiejskiego, ze szczególnym uwzględnieniem ich rozplanowania przestrzennego. Na podstawie map przeanalizowano specyficzny układ przestrzenny wsi z trójkątnym nawsiem, nazwany owalnicą głogowską, która wykształciła się przede wszystkim w okolicach dolnośląskiego miasta Głogów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Toponimy dorzecza Giełczwi – zapis historii krajobrazu kulturowego

W wyniku przeprowadzonych badań w dorzeczu Giełczwi (Wyżna Lubelska) zebrano i zweryfikowano ponad 500 nazw geograficznych (toponimy), wśród których dominują nazwy miejscowości lub ich części, tzw. ojkonimy. Wśród nazw terenowych (mikrotoponimy) przeważają nazwy dzierżawcze i patronimiczne oraz pospolite typu: „Zarzecze” czy „Zalesie” – określające lokalizację obiektu. Nazw kulturowych, stanowiących bazę do odtworzenia historii krajobrazu kulturowego, jest stosunkowo mało, ok. 20% wszystkich zidentyfikowanych nazw. Najczęściej są to nazwy związane z gospodarką i kulturą rolną oraz ilustrujące rozwój sieci osadniczej. Zarejestrowano też nieliczne przykłady toponimów nawiązujących do wydarzeń historycznych, które identyfikują, np. pola bitew czy towarzyszące im nekropolie, jak np.: „Zabita Góra”, „Groby”, „Mogiła”, „Mogiłka”. Mało jest również nazw etnicznych (np. Mośkowizna czy Niemiecki Dół), a nazwy służebne i rodowe nie występują.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sieć kolejowa jako wyznacznik krajobrazów historyczno-kulturowych w obszarach przemysłowych

Artykuł stanowi uzupełnienie badań w zakresie wyodrębnienia krajobrazów kulturowych Polski. Do badań wybrano 5 przemysłowych i zurbanizowanych regionów historyczno-kulturowych Polski południowej. Historycznie obszar badań należał do 3 państw. Styk układów przemysłowych i osadniczych przyczynił się do intensywnego rozwoju kolei na tym obszarze. Kolej nie wpasowuje się w granice wyznaczonych regionów, a z racji istotnej roli kolei w rozwoju i funkcjonowaniu tego obszaru, tej rozbieżności nie należy pomijać. Stworzono bazę linii kolejowych funkcjonujących w 1989 r. i 2019 r., przyporządkowując linie lub ich fragmenty do poszczególnych regionów i na jej podstawie dokonano analiz. Badania dowiodły, że na tym obszarze zatarły się różnice w stopniu rozwoju sieci kolejowej pomiędzy dawnymi państwami, a region historyczno-kulturowy konurbacja katowicka należałoby rozdzielić na dwa podregiony: konurbację katowicką i konurbację Rybnicką.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ocena potencjału inspiracji artystycznych krajobrazu Kazimierza Dolnego i jego otoczenia

Współczesne metody oceny walorów estetycznych krajobrazu bazują na danych ilościowych (np. formy ukształtowania i pokrycia terenu), jakościowych (np. badania opinii publicznej) oraz odnoszących się do wrażeń emocjonalnych (np. krzywa wrażeń Wejcherta). Przyjmując hipotezę, iż prace malarskie oraz fotografia krajobrazowa stanowią źródła danych o przeżyciach estetycznych związanych z pejzażem, zaproponowano metodę oceny potencjału inspiracji estetycznych (artystycznych) krajobrazu. Badania prowadzono w Kazimierzu Dolnym. Analizowano odwzorowujące te tereny prace malarskie zgromadzone w tutejszych galeriach sztuki oraz prace fotograficzne zawarte w 2 albumach fotograficznych. Liczono, ile razy poszczególne miejsca i obiekty były uwieczniane, a liczbę odwzorowań przyjęto za wskaźnik potencjału inspiracji estetycznych/artystycznych krajobrazu. Przestrzenną zmienność wskaźnika przedstawiono w formie kartogramów zbudowanych na podstawie systemu jednostek architektoniczno – krajobrazowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazy pasterskie w Polsce i Europie – wybrane typy, przykłady i formy ich ochrony

Krajobrazy pasterskie mają współcześnie charakter reliktowy. Zmieniające się warunki społeczno-ekonomiczne powodują, że niemożliwe jest ich zachowanie w pierwotnej formie. W Polsce dla ochrony przyrody i krajobrazów pasterskich coraz częściej wykorzystuje się ekstensywny wypas owiec. Takie rozwiązanie stosowane jest w krajach europejskich już od wielu lat. Ma ono ogromne znaczenie nie tylko dla podtrzymywania różnorodności środowiska przyrodniczego, ale także dla zachowania lokalnych tradycji, funkcjonowania lokalnej gospodarki i podnoszenia jakości życia mieszkańców. Takie spojrzenie na znaczenie chowu zwierząt wpisuje się w koncepcję wielofunkcyjnego rolnictwa, która stanowi niezbędny warunek wdrażania idei zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany obszaru zabudowy mieszkaniowej w krajobrazie śródmiejskim Bytomia w okresie od XIX do XXI w.

Krajobraz wielkomiejski w przestrzeni geograficznej cechuje się istotnymi zróżnicowaniami. Jednym z elementów oddziałująccyh na te zmiany jest zabudowa mieszkaniowa. Dotyczy to szczególnie okresu ostatnich 200 lat. Dobrym przykładem takich zmian jest miasto Bytom w południowej Polsce. W artykule wskazano główne czynniki wpływajace na rozwój strefy zabudowy mieszkaniowej w dzielnicy śródmiejskiej Bytomia na poszczególnych etapach ewolucji układu osadniczego. Podstawą badań była szczegółowa analiza historyczno-geograficzna oparta na historycznych mapach badanego miasta oraz badaniach terenowych przeprowadzonych w 2019 r. Efektem przeprowadzonych analiz było wykonanie 5 map z różnych okresów historycznych prezentujących zmienność rozwoju strefy zabudowy mieszkaniowej w Bytomiu. Wykonane ujęcia kartograficzne dowodzą planowości i kunsztu urbanistycznego w polityce przestrzennej miasta w ciągu ostatnich 200 lat. Przeprowadzone analizy potwierdziły jednocześnie, znany także z literatury, fakt rozwoju centralnej części miasta w oparciu o klasyczny model Hoyta. W artykule zwrócono także uwagę na fakt przeszłych i współczenych zagrożen monumentalnej i historycznej zabudowy miasta, która stanowi kluczowy rdzen tego układu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zmiany sposobu użytkowania terenów rolniczych a zanikanie przyrodniczo cennych zbiorowisk roślinnych na przykładzie doliny środkowej Wisły

Przebadano zmiany zbiorowisk roślinnych doliny środkowej Wisły, od połowy XX wieku i ich przyczyny. Materiałem do analizy zmian były współczesne i historyczne mapy roślinności. Zmiany objęły ok. 36% badanego obszaru. Związane są zarówno z naturalnymi procesami środowiska w dolinie jak i z wpływem różnorodnych form antropopresji. Na całym odcinku doliny zaobserwowano zmiany roślinności świadczące o obniżaniu się poziomu wód gruntowych, które doprowadziło między innymi do zmniejszenia powierzchni wilgotnych łąk i lasów bagiennych. Obserwuje się ogólny wzrost antropizacji roślinności. Decydują o tym przede wszystkim przekształcenia w obrębie zbiorowisk roślinnych niezmieniające ich ogólnego charakteru (forma użytkowania pozostaje ta sama), ale wpływające na ich strukturę i różnorodność. Należą tu przede wszystkim procesy degeneracyjne w lasach oraz ewolucja łąk do typów intensywniej użytkowanych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz małych miast w województwie lubelskim. Część 1 – problemy kształtowania krajobrazu

Celem artykułu jest przedstawienie problemów kształtowania krajobrazów małych miast na przykładzie województwa lubelskiego. Na podstawie literatury opisano cechy charakterystyczne krajobrazu małego miasta. Następnie przeprowadzono badania sondażowe z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety skierowanego pocztą elektroniczną do władz 28 małych miast woj. lubelskiego. Na podstawie odpowiedzi przesłanych z 22 miast rozpoznano w jaki sposób samorządy badanych miast dbają o przestrzeń publiczną i krajobraz. Dodatkowo w badaniu poruszono kwestie jakości życia w mieście, rewitalizacji, pokrycia miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, atutów miasta, problemów i planów rozwojowych miasta oraz sieci Cittaslow. Uzupełnieniem ankiety był wywiad swobodny oraz obserwacje terenowe. W przypadku Rejowca Fabrycznego, stanowiącego jedyne miasto w województwie należące do sieci Cittaslow, sprawdzono korzyści z przynależności do sieci, zaś dla pozostałych preferencje w zakresie wstąpienia do sieci. Przeprowadzone badania wykazały, że władze lokalne większości małych miast woj. lubelskiego wykazują dbałość o przestrzeń publiczną i krajobraz. Jednak nie wykorzystują wszystkich możliwości kształtowania i ochrony krajobrazu, zwłaszcza tych, które związane są z instrumentami planowania przestrzennego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Prognozowane zmiany wybranych elementów krajobrazu kulturowego Polski do roku 2050. Szkic geograficzny – część 2

W artykule przedstawiono prawdopodobną ewolucję i prognozowany stan elementów/składników krajobrazu kulturowego Polski w 2050 r. Ekstrapolując obserwowane procesy przyrodnicze, trendy społeczno-gospodarcze i kulturowe, omówiono: uwarunkowane antropogenicznie efekty zmian szaty roślinnej i wód powierzchniowych, przewidywane krajobrazowe zmiany w strukturze upraw i własności w rolnictwie, efekty rozwoju osadnictwa, i alternatywnych źródeł energii. Przedstawiony scenariusz obejmuje także krajobrazowe skutki: globalizacji, oczekiwanego napływu imigrantów, multikulturowości i przeciwstawnych tendencji historycyzmu. Postuluje się wykonanie regionalnych i lokalnych prognoz zmian krajobrazowych oraz dalsze prace metodyczne, co pozwoli na lepszą ochronę walorów krajobrazu kulturowego Polski. Założenia teoretyczne i czynniki krajobrazotwórcze omówiono w poprzednim artykule Myga-Piątek, Plit, Plit 2019. Poniższy tekst jest jego kontynuacją.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Surowce skalne jako materiał budowlany – analiza zachowanych wyróżników regionalnych

Artykuł jest analizą krajobrazową cech budownictwa typowego dla różnych obszarów Polski, w których wykorzystano lokalne skalne surowce budowlane. Poruszona problematyka dotyczy zabudowy małomiasteczkowej i wiejskiej, w której lokalne surowce skalne stanowiły podstawowy budulec od co najmniej ostatnich 200 lat. Surowiec skalny jest wyznacznikiem regionalnym, który jest typowy dla budynków mieszkalnych, gospodarskich i przemysłowych, a także dla małej architektury oraz ogrodzeń na posesjach. Te szczególne – bo najczęściej małoskalowe elementy krajobrazu kulturowego Polski zaczynają mieć charakter reliktowy. W opracowaniu w niewielkim stopniu poruszono stosunkowo dobrze rozpoznane i udokumentowane budowle rezydencjalne, m.in.: zamki, pałace, warownie, które stanowią wyraźne historyczne składniki polskiego i europejskiego dziedzictwa narodowego. Obiekty te są obecnie spektakularnymi atrakcjami turystycznymi i zostały już objęte ochroną prawną i konserwatorską. W artykule podkreślono kierunki zmian w zastosowaniu surowców skalnych w budownictwie indywidualnym, a zwłaszcza współczesne tendencje zaniku tych elementów z krajobrazu kulturowego Polski lub ich znaczącej przebudowy i modernizacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka