rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Skład, kwalifikacje i liczebność poselstw uczestniczących w kongresie westfalskim

W kongresie westfalskim (1643-1648) wzięły udział 194 oficjalne przedstawiciel-stwa dyplomatyczne, z czego 178 pochodziło z Rzeszy Niemieckiej, a pozostałe z 16 innych państw europejskich. Uczestnicy rokowań pokojowych odznaczali się wysokim profesjonali-zmem i posiadali często wykształcenie prawnicze (nawet doktoraty i profesury). Największe doświadczenie w prowadzeniu negocjacji mieli reprezentanci państw europejskich, wśród których można było spotkać osoby zatrudnione w służbie dyplomatycznej od ponad 20 lat.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wilkierz rady miasta Wolsztyna z 1471 roku

Uchwalane w miastach rządzących się prawem niemieckim statuty (Willküre) znane są głównie z miast dużych. Artykuł przynosi publikację tekstów pochodzących z małego miasta Wolsztyn w Wielkopolsce: zatwierdzenia przywilejów przez dziedzica miasta (1469) oraz staututu przyjętego przez radę (1471).

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Trudne życie na wolności Korespondencja Karola Buczka z Gerardem Labudą z lat 1954-1956

Autor przedstawia korespondencję dwóch historyków, Karola Buczka i Gerarda Labudy, z lat 1954-1956. Listy te pisane były od momentu wyjścia K. Buczka z więzienia w 1954 r. aż do zawieszenia mu kary więzienia w połowie 1956 r. Pokazują one stan ducha krakowskiego historyka, jego myśli, niepewność co do przyszłości, a także próbę powrotu do życia naukowego.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Święcenia duchowieństwa w późnośredniowiecznych Prusach

Celem artykułu jest analiza problematyki święceń duchowieństwa w diecezjach pruskich w późnym średniowieczu (XIV – I poł. XVI wieku). Omówiono warunki przystąpienia do święceń i proces ordynacji, a także związaną z nim dokumentację. Istotną częścią artykułu jest także analiza jedynego znanego wykazu wyświęconych z terenu Prus, pochodzącego z diecezji pomezańskiej i datowanego na lata 1480-1481. Został on wydany w edycji, obok kilku innych źródeł dotyczących święceń.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Uwięzienie Żydów w księstwach świdnickim i jaworskim w 1381 roku

W artykule przeanalizowano kontekst powstania nieznanej wzmianki źródłowej na temat uwięzienia Żydów w księstwach świdnickim i jaworskim w 1381 r. Uwzględniono interpretację podobnych przekazów z terenu Rzeszy oraz rozważono powiązanie z innymi przejawami postępowania wobec Żydów księżnej Agnieszki i króla Wacława IV.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Pieczęcie starostów księstw oświęcimskiego i zatorskiego do 1563 roku

W artykule omówiono pieczęcie kolejnych starostów księstw oświęcimskiego i zatorskiego z lat 1516-1562. Pozwalają one zaobserwować proces wykształcania się urzędo-wego charakteru pieczęci (początkowo do uwierzytelniania czynności urzędowych używano pieczęci prywatnych). Były one zapewne przeznaczone wyłącznie na potrzeby urzędów sta-rościńskich w Oświęcimiu i Zatorze. Potrzeba sporządzania odrębnych tłoków pieczęci na użytek obu księstw wynikała zapewne z faktu, że każda transakcja dotycząca nieruchomości w księstwach musiała zostać zatwierdzona dokumentem starosty i sędziego ziemskiego z ich pieczęciami.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Studia nad wybranymi pieczęciami z herbem miasta Poznania

Trzy prezentowane studia dotyczą wybranych zagadnień związanych z pieczę-ciami, na których umieszczony został herb Poznania. Są wśród nich pieczęcie poznańskich dominikanek, nowożytne pieczęcie miejskie oraz pieczęć z okresu powstania styczniowego.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Mater Polonia. Z badań nad oficjum brewiarzowym ku czci św. Stanisława ze Szczepanowa Dies adest celebris autorstwa Wincentego dominikanina

Artykuł dotyczy dziejów powstania oficjum brewiarzowego ku czci św. Sta-nisława ze Szczepanowa Dies adest celebris autorstwa dominikanina Wincentego (połowa XIII w.). Analizie źródłoznawczej zostały poddane niektóre części oficjum, w tym również hymn Gaude mater Polonia. Autor dowodzi, że oficjum wraz z hymnem powstało w środowi-sku polskich dominikanów i należy je interpretować w kontekście trzynastowiecznych debat filozoficzno-teologicznych.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Raz jeszcze o pieczęci wielkiej miasta Sandomierza

Artykuł przedstawia krytyczne rozważania nad pieczęcią wielką miasta Sandomierza. Przyjąć należy, że zachowany do dziś typariusz powstał w latach 1297-1300 (może: 1292-1300), a w latach 1320-1343 został przerobiony. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Der „Krönungssturm“ König Sigismund von Luxemburg, Großfürst Witold von Litauen und das gescheiterte politische Bündnis zwischen beiden Herrschern

Artykuł dotyczy sporów o planowaną koronację wielkiego księcia litewskiego Witolda (1429-1430). Zawiera analizę dokumentu koronacyjnego (krytyczną edycję w aneksie), instrukcji dla wysłanników króla rzymskiego na Litwę oraz identyfikację osób wchodzących w skład delegacji. Autor podkreśla znaczenie przewidzianej koronacji księcia Witolda jako podstawy do zawarcia sojuszu politycznego pomiędzy Litwą a krajami związanymi z królem Zygmuntem. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Donos na dominikanina. Studium historyczne i edycja tekstu listu denuncjacyjnego Stanisława ze Skarbimierza i akt sprawy brata Mikołaja z Brześcia z około 1421 roku

Artykuł dotyczy procesu denuncjacyjnego przeciwko byłemu prowincjałowi dominikanów krakowskich Mikołajowi z Brzezia z około 1421 r. Jego kazania oburzyły krakowskich duchownych, których prokuratorem stał się Stanisław ze Skarbimierza. Sprawa stanowi odbicie napięć związanych z poczuciem zagrożenia przez husytyzm.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Najstarszy dokument hebrajski na ziemiach polskich (1485) i jego tłumaczenia

Prezentowany artykuł przybliża treść oraz kontekst wystawienia najstarszego zachowanego na ziemiach polskich dokumentu hebrajskojęzycznego, spisanego w gminie krakowskiej w 1485 r. W aneksie zamieszczona została jego edycja wraz z tłumaczeniem na język polski oraz jego przekłady na łacinę i niemiecki sporządzone w 1492 r. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wynagrodzenia profesorów z Polski na Uniwersytecie Bolońskim w drugiej połowie XV wieku

Artykuł jest poświęcony omówieniu wynagrodzeń profesorów pochodzących z Polski wykładających na Uniwersytecie Bolońskim w drugiej połowie XV w. Oparty jest na analizie zachowanych w Archiwum Państwowym w Bolonii wykazów wynagrodzeń wykładowców bolońskiej wszechnicy (od 1470 r.) oraz zachowanych w tymże archiwum wykazów kar finansowych nakładanych na tych wykładowców, którzy zaniedbywali odbywanie zajęć. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Królewski dokument rozejmu ze Świdrygiełłą z 20 VIII 1431 roku

Głównym celem niniejszego artykułu jest publikacja niewydanego dotąd w pełnym tekście dokumentu wystawionego przez króla Władysława Jagiełłę w sprawie rozejmu z wielkim księciem litewskim Świdrygiełłą, zawartego pod Łuckiem 20 VIII 1431 r. Dokument został przekazany stronie litewskiej, w XVII w. padł łupem wojsk rosyjskich i dziś przechowywany jest w Moskwie. Szczególna uwaga poświęcona została gwarantom rozejmów z 20 i 26 VIII 1431 r., wśród których przeważali możni z Wielkopolski. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Mieszczanie, rycerze, burgrabiowie. Kariera śląskiej rodziny von Reussendorf w czasach przedhusyckich

Artykuł poświęcony jest śląskiej rodzinie Reussendorfów od końca XIII do początku XV w. Była to rodzina mieszczańska wywodząca się z Lwówka, która weszła do stanu rycerskiego, a za sprawą służby dla książąt awansowała do elity majątkowej w księstwie świdnicko-jaworskim. Artykuł przedstawia genealogię, rozwój majątku oraz pozycję społeczną rodziny. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
O początkach kościoła i parafii w Tuligłowach. Przyczynek do historii struktur Kościoła łacińskiego w diecezji przemyskiej

Początki i rozwój organizacji Kościoła katolickiego na Rusi są słabo rozpoznane, a wymagają studiów nad poszczególnymi parafiami. Artykuł dotyczy kościoła we wsi Tuligłowy, uważanego za jeden najstarszych w diecezji przemyskiej. Powstał on faktycznie w drugiej połowie XV w., prawie sto lat później niż dotąd sądzono. Następnie przejęli go, korzystając ze sfałszowanych dokumentów, bożogrobcy z Miechowa. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Dokumentacja konsystorska z XV i początku XVI wieku odkryta w katedrze gnieźnieńskiej

W artykule zaprezentowano informacje o odkrytym w 2015 r. w katedrze gnieźnieńskiej licznym zbiorze dokumentów papierowych z XV i początku XVI w. Jak wskazuje wstępna inwentaryzacja, powstał on w związku z działalnością konsystorza gnieźnieńskiego i składają się na niego m.in. mandaty oficjałów, pisma procesowe pełnomocników stron czy zeznania świadków. Najlepszą analogię do znaleziska stanowią znane z archidiecezji Canterbury i York kolekcje tzw. cause papers. Tekst zamyka edycja sześciu przykładowych dokumentów. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Zakon Krzyżacki wobec koronacji elektora brandenburskiego Fryderyka III na króla w Prusach

Protest Zakonu Krzyżackiego wobec koronacji elektora brandenburskiego Fryderyka III na króla w Prusach w 1701 r. przebił się na forum ogólnoniemieckie i europejskie. O jego niepowodzeniu zadecydowała ówczesna sytuacja międzynarodowa. Narastający konflikt habsbursko-burboński o sukcesję hiszpańską zmusił cesarza Leopolda I do opowiedzenia się po stronie Hohenzollerna. 

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Listy i korespondencja do władz jako źródło do badań dziejów PRL

Artykuł przedstawia nowe możliwości zastosowania korespondencji do władz centralnych w Warszawie. W PRL-u Polacy napisali dziesiątki milionów listów, skarg, próśb, a także donosów zaadresowanych do władz partyjnych i administracji państwowej, gospodarczej oraz spółdzielczości. Zachowane oryginalne listy, jak również powstałe na ich podstawie okresowe, tematyczne oraz problematyczne analizy mogą posłużyć jako cenne źródło do badań dziejów społecznych, gospodarczych, politycznych i kulturalnych PRL.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Mąż stanu polskiej emigracji. Władysław Anders w latach 1945–1970

W artykule przedstawiono pięć priorytetów związanych z powojenną działalnością gen. Władysława Andersa. Najważniejsze dotyczyły przyszłości Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, działalności władz RP na emigracji, oceny sytuacji międzynarodowej i w sowietyzowanej Polsce, zbrodni katyńskiej i ukarania winnych jej popełnienia oraz godnego upamiętnienia polskich żołnierzy poległych w II wojnie światowej.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Niemcy wobec Włoch w pierwszej fazie II wojny światowej (wrzesień 1939 – czerwiec 1940 r.)

Cel studium stanowi przedstawienie polityki Niemiec wobec Włoch w okresie miedzy atakiem niemieckim na Polskę 1 IX 1939 r. a przystąpieniem Włoch do wojny 10 VI 1940 r. Był to okres trudny dla stosunków bilateralnych ze względu na decyzję Mussoliniego o nieprzystąpieniu do wojny (non belligeranza), mimo więzów sojuszniczych z Niemcami. Dodatkowe trudności wywołało zacieśnienie stosunków niemiecko-sowieckich, a zwłaszcza atak ZSRR na Finlandię. Poprawa stosunków niemiecko-włoskich nastąpiła dopiero w związku z wyrażaną przez Mussoliniego gotowością w miarę szybkiego przystąpienia do wojny.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„Dobrze jest już wtedy, gdy nie jest bardzo źle”…, czyli o sytuacji wsi ukraińskiej po Wielkim Głodzie

W artykule przeanalizowano sytuację wsi ukraińskiej po Wielkim Głodzie z lat 1932–1933. W 1934 r. nadal występował głód, oczywiście w znacznie mniejszych proporcjach aniżeli w 1933 r. Od połowy 1934 r. sytuacja zaczęła się względnie stabilizować, choć poziom życia nie przypominał ten z czasów NEP-u.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Setna rocznica rewolucji bolszewickiej w 1917 r.

Wielki przewrót w Rosji w roku 1917 przyniósł światu doniosłe konsekwencje. Zapewne nawet w decydujący sposób określił oblicze XX w., bo przecież trudno wyobrazić sobie faszyzm i narodowy socjalizm bez bolszewizmu. Poza tym państwo sowieckie było doniosłym aktorem II wojny światowej (największej z dotychczasowych) i zimnej wojny dwóch supermocarstw, jakie z niej się wyłoniły. Wszystko to sprawia, że nie sposób nie powrócić do wydarzeń sprzed stulecia – nie w rocznicowej konwencji, bowiem my Polacy nie mamy czego czcić – ale w imię lepszego poznania spraw już ogólnie znanych oraz refleksji wokół tych, które nie były zbyt uczęszczane przez historiografię polską.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kulisy mianowania oraz odwołania płk. SG Pawła Aleksandrowicza ze stanowiska attaché wojskowego przy Poselstwie Polskim w Tokio

Mianowanie w maju 1920 r. płk. Pawła Aleksandrowicza attaché wojskowym przy Poselstwie RP w Tokio wydawało się w pełni uzasadnione i korzystne z punktu widzenia interesów państwa oraz sił zbrojnych. Jego odwołanie z placówki – oficjalnie motywowane względami finansowymi – w rzeczywistości było jednak wynikiem krytycznej oceny jej efektywności oraz konfliktu z kierownikiem placówki dyplomatycznej, skutkując ostatecznie wdrożeniem postępowania dyscyplinarnego, karnego i honorowego.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Jan Czochralski – pionier światowej elektroniki i inżynierii materiałowej

Artykuł ma na celu przedstawienie sylwetki Jana Czochralskiego, światowej sławy naukowca XX w. Jego głównym osiągnięciem było wynalezienie metody uzyskiwania monokryształów, do dziś stosowanej w produkcji układów scalonych wielkiej skali integracji. Po zakończeniu II wojny światowej Czochralski całkowicie bezpostawnie został oskarżony o kolaborację z Niemcami. W 2019 r. the Institute of Electrical and Electronics Engineers przyznał metodzie Czochralskiego najwyższej rangi miano Milestone (Kamień Milowy).

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kształcenie organistów do 1992 r. w wybranych polskich diecezjach

Niniejszy artykuł zawiera informacje na temat położenia i kształcenia organistów w wybranych diecezjach polskich od XIX w. do 1992 r. Diecezje pogrupowano według istniejącej wówczas struktury politycznej tych ziem, tzn. według mapy zaborów. W ostatniej części tekstu dokonano porównania zebranych informacji w formie tabeli oraz analizy poszczególnych zagadnień odnoszących się do organistów.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Odrodzenie i kształtowanie się ruchu anarchistycznego w Polsce od lat osiemdziesiątych XX w.

Artykuł przedstawia historię ruchu anarchistycznego w Polsce od lat osiemdziesiątych XX w. Pierwszą grupą anarchistyczną w Polsce po II wojnie światowej był Ruch Społeczeństwa Alternatywnego, który powstał w 1983 r. W 1989 r. została utworzona Federacja Anarchistyczna. Najważniejsze czasopisma anarchistyczne w tym okresie to: „Mać Pariadka”, „Inny Świat” i „Przegląd Anarchistyczny”. W polskiej myśli anarchistycznej dominowały anarchokomunizm i anarchosyndykalizm.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Obraz intelektualisty we współczesnym dyskursie filmowym lat 1968–1990

W artykule zamierzam zaprezentować obraz polskiego inteligenta na wybranych motywach filmowych. Kino PRL wykreowało osobny typ inteligenta, który pojawiał się w wielu filmach. Nie był jednak typem jednorodnym, gdyż szlachetnemu asystentowi czy profesorowi przeciwstawiano cynicznego docenta. Postaram się uchwycić cechy wspólne i odpowiedzieć na pytanie, czy możemy mówić o pewnym spójnym wizerunku intelektualisty w ówczesnym kinie Polski Ludowej, czy też omawiane typy różnią się od siebie.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Warianty biografii Zbigniewa Herberta (1924–1998)

Zbigniew Herbert był jednym z najwybitniejszych poetów polskich XX w. W artykule poddano analizie trzy monografie mu poświęcone, autorstwa Joanny Siedleckiej, Andrzeja Franaszka, Rafała Żebrowskiego. Uwzględniono edycje korespondencji oraz wspomnień o poecie. Pokazano różnice w ujmowaniu biografii Herberta na tle sporów o historię najnowszą.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wokół polityki pamięci i sprawiedliwości okresu przejściowego w krajach Europy Wschodniej

Celem artykułu jest krytyczna analiza książki Secret Agents and the Memory of Everyday Collaboration in Communist Eastern Europe, wydanej pod redakcją Pétera Apora, Sándora Horvátha i Jamesa Marka. W pierwszej części przedstawiono rozmaite ujęcia sprawiedliwości tranzycyjnej, w drugiej – ukazano społeczno-polityczne warunki powstawania instytucji pamięci w Europie Wschodniej, zaś w ostatniej – przeanalizowano istniejące ujęcia badania komunistycznej przeszłości oraz wybrane studia przypadków.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
O pożytkach płynących z lektury publicystyki politycznej. Refleksje na marginesie najnowszego wyboru pism Ignacego Matuszewskiego

Przedmiotem recenzji jest wybór pism Ignacego Matuszewskiego, opracowany i opatrzony wstępem przez Sławomira Cenckiewicza. Autor zebranych tekstów był postacią niezwykłą – zwolennik Piłsudskiego, organizator wywiadu, dyplomata i minister II Rzeczypospolitej, a także czołowy publicysta obozu pomajowego i jego lider na emigracji po 1939 r. W zebranych artykułach jawi się jako wybitny myśliciel polityczny, przede wszystkim jednak – jako wielki patriota Niepodległej Polski.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Ideologia wpisana w modę, czyli metody socjalistycznych władz na implementowanie nowej ideologii poprzez „politykę odzieżową” (na przykładzie wybranych państw środkowoeuropejskich i Związku Sowieckiego)

Celem tekstu jest zobrazowanie sytuacji społeczno-ideologicznej w PRL, wybranych krajach środkowoeuropejskich oraz ZSRS poprzez analizę mody, jej funkcji w przestrzeni kulturowej oraz związków z polityką komunistycznych władz traktujących ją jako broń przeciwko wrogom i pomost porozumienia między zubożałym społeczeństwem a elitą władz. Na przykładzie typowych dla problemu ideologizacji mody trendów i motywów ukazane zostały sposoby kreowania tożsamości narodowej socjalistycznych społeczeństw. The purpose of the article is to picture the socio-ideological situation in the Polish People’s Republic, selected Central Eastern European countries and the USSR through an analysis of fashion, its functions in the cultural space, and its links with policy of the communist authorities who regarded it as a weapon against foes and a platform of agreement between the pauperised society and the elite of power. On the basis of examples typical of the problem of ideologisation of fashion of trends and of motifs, the author presents ways of creating of national identity in socialist countries.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Nielegalna emigracja Żydów z Polski 1944–1947 – kontekst międzynarodowy

Artykuł dotyczy nielegalnej emigracji Żydów z Polski w latach 1944–1947 w szerokim kontekście międzynarodowym. Nielegalna emigracja Żydów zyskała po wojnie zorganizowany charakter (Bricha) i objęła swym zasięgiem praktycznie całą Europę. Akcja została wymierzona w Wielką Brytanię, która od 1920 r. sprawowała mandat nad Palestyną i prowadziła politykę ścisłego ograniczania żydowskiego osadnictwa w tym regionie. Bliski Wschód stał się głównym kierunkiem wyjazdów. Ocenia się, że do końca 1947 r. Europę Środkowo-Wschodnią opuściło ok. 250 tys. Żydów, w tym 140 tys. z Polski. The article deals with the subject of illegal emigration of Jews from Poland in 1944–1947 presented in the broad international context. Underground emigration of Jews after the war had turned into an organised effort (Bricha) that in actual fact covered the whole Europe. The action was carried out against the British who, from 1920 on, ruled Palestine under a mandate and limited Jewish immigration, introducing specific quotas. The Middle East was the main destination of Jews. It has been estimated that, by the end of 1947, ca. 250 thousand Jews left Central Eastern Europe, including 140 thousand Jews from Poland.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Żandarm w służbie Selbstschutzu. Otto Oberländer i zbrodnia niemiecka w Sadkach koło Nakła nad Notecią w 1939 r.

W 1939 r. do okupowanej Polski wysłano ok. 750 niemieckich żandarmów. Część z nich wzięła udział w eksterminacji polskiej ludności cywilnej. Jednym z nich był Otto Oberländer, żandarm z Sadek, który przyczynił się do śmierci 86 Polaków. Do tej pory w historiografii dotyczącej niemieckiego aparatu represji brakuje opisu ich działalności w okupowanej Polsce. In 1939 ca. 750 German military policemen or gendarmes were sent to occupied Poland. Some of them took part in the extermination of Polish civilians. One of those was Otto Oberländer, a military policeman from the village of Sadki, who contributed to the killing of 86 Poles. There has been no study so far in the Polish historiography on the German apparatus of repression in Poland that describes their operations in the occupied Polish country.

Czasopismo: Dzieje Najnowsze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne