rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Urbanizacja Małopolski na przełomie wieków XIII i XIV pod rządami Leszka Czarnego, Przemysła II i Wacława II Czeskiego: kompozycje i programy układów lokacyjnych

Artykuł niniejszy jest kontynuacją wcześniejszej publikacji autora, poświęconej urbanizacji Małopolski pod rządami Bolesława Wstydliwego (Krasnowolski, 2004–2005, s. 36–37, 38–39). Zarazem jest to rozwinięcie tematu obszernej pracy autora sprzed kilkunastu lat (Krasnowolski, 2004) . Omawiany okres zamyka się zasadniczo w ćwierćwieczu, w latach 1279–1306. Pierwsza z tych dat to początek panowania Leszka Czarnego jako następcy Bolesława Wstydliwego, druga - zajęcie Krakowa przez Władysława Łokietka, konkurującego skutecznie z władcami Czech, wykorzystującego śmierć Wacława III (Wyrozumski, 1992, s. 200–201). Ówczesną urbanizację uznać można za kontynuowanie polityki miejskiej Bolesława Wstydliwego, przy nieco mniejszej dynamice działań, co wynikało z niestabilności politycznej.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Multisensoryczne przestrzenie nauki i rekreacji dla dzieci - studium przypadku i możliwości aplikacji wniosków

Kwestia dostępności środowiska życia człowieka i dostosowywania go do (bardzo różnorodnych) potrzeb użytkowników nie jest nowa, jednak nie w każdym zakresie udało się już wypracować odpowiednie wzorce i wytyczne uniwersalnego projektowania. Dostępne dla wszystkich użytkowników i odpowiadające ich zróżnicowanym potrzebom otwarte strefy nauki i rekreacji stanowią przejaw nowego sposobu myślenia o roli przestrzeni miejskich. Artykuł ma na celu zarówno przybliżenie rozwiązania modelowego - Darrell’s Dream Boundless Playground, jak i określenie wytycznych, które mogłyby stać się pomocne dla tworzenia kolejnych, wolnych od barier, przestrzeni tego rodzaju.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Atmosfera architektury w humanizacji teorii i metod projektowych

W artykule omówiono badania nad atmosferą architektury, stawiające w centrum ludzki odbiór przestrzeni, a przez to poszerzające humanistyczny aspekt teorii i projektowania architektonicznego oraz urbanistycznego. Odnosząc badania własne do aktualnej wiedzy autorka przedstawia różne definicje atmosfery i metodologie jej opisu, które coraz mocniej wchodzą w obszar neurofizjologii i psychologii, ale też w nowym świetle wartościują kontemplację, opisy literackie, zdjęcia, scenografię.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Arata Isozaki - Sfinx, Edyp czy ciągle zmieniejący się Kamo No Chōmei naszych czasów?

Arata Isozaki - laureat Nagrody Pritzkera w 2019 roku, dziękując za przyznanie nagrody stwierdził, iż jego artystycznym credo jest „Zmiana”. Niniejszy artykuł poświęcony jest dyskusji nad postawami artystycznymi architekta w jego karierze, która charakteryzuje się konsekwentnym dążeniem do rzucania wyzwania światu swoją wyrafinowaną architekturą, kreatywnym duchem i dowcipem.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sztuka architektury a sztuka kulinarna

Sztuka architektury i sztuka kulinarna to dziedziny, pomiędzy którymi znaleźć można liczne związki o charakterze społecznym i przestrzennym. W niniejszej publikacji wymienione zostaną najważniejsze z nich oraz omówione rozwiązania, które promują umiarkowanie w stosowaniu zasobów, przestrzeni i środków estetycznych, bazują na wiedzy wynikającej z kontekstu i ludzkiej skali czy wskazują na konieczność zwolnienia tempa życia, co - w obliczu współczesnych przemian cywilizacyjnych - stanowi szczególnie doniosłe wyzwania.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wstęp do nowej filozofii urbanistyki

W artykule zarysowano ideę, której rozwinięcie mogłoby - zdaniem autora - posłużyć jako „filozoficzne wzmocnienie” interdyscyplinarnych nurtów współczesnej teorii urbanistyki. Zakładając, że refleksja na temat kulturowych aspektów ładu urbanistycznego - na tle filozofii miejskich wartości - pomoże w konceptualizacji polityk reagujących skuteczniej na dzisiejszy kryzys w środowisku miejskim, autor podejmuje próbę wyartykułowania pytań, które uznaje za ważne w dialogu między urbanistami i filozofami. Uwagę skupia na problematyce filozoficznego podłoża nowej, kulturalnej konstrukcji urbanistycznej miasta pierwszej połowy XXI wieku. Ideę tego kulturowego projektu nazwano Miastem Wartości 21 (MW-21).

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przemiany stylistyczne w twórczości Zahy Hadid

Zaha Hadid była jedną ze star-architektów, starając się w swoich bardzo licznych projektach i realizacjach spełniać misję poszukiwania nowych kształtów, niejednokrotnie szokując ekstrawaganckimi formami nie mieszczącymi się w tradycyjnym pojmowaniu otaczającej nas rzeczywistości. Autorka artykułu przedstawia propozycję podziału jej twórczości na trzy tendencje: inspirację konstruktywizmem, biomorfizmem, ekspresjonizmem.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wpływ otoczenia na aktywną percepcję budynków - studium przypadku

Tematem referatu jest przedstawienie wyników własnych badań na temat oceny warunków środowiskowych w wybranych budynkach uniwersyteckich - w zakresie relacji budynek–otoczenie. Celem przeprowadzonych badań było studium behawioralnego i emocjonalnego zaangażowania użytkowników w miejsca studiowania i jego wpływ na ocenę funkcjonowania budynków i formowanie postulatów dotyczących poprawy istniejącego środowiska. Badania przeprowadzono w 5 budynkach, w kilku ośrodkach akademickich (Politechnika Krakowska, Akademia Sztuk Pięknych, Politechnika Lubelska, Uniwersytet Warszawski), przy użyciu techniki kwestionariuszowej; respondentami byli studiujący w badanych budynkach (N=184). Najliczniejszą grupę badanych stanowili studenci architektury; ponadto respondentami byli studenci: malarstwa, rzeźby, psychologii i architektury krajobrazu. Analiza wyników - obok sformułowania głównych wniosków dotyczących kształtowania „przestrzeni dla studentów” (w tym zarówno miejsc do pracy indywidualnej, jak i przestrzeni rekreacyjnych) - ujawniła istotną rolę otoczenia w zakresie sposobu użytkowania i opisu badanych budynków. „Lokalizacja” i generalnie „zewnętrzne” elementy należące do najbliższego „otoczenia”, takie jak ogród, zieleń i mała architektura służąca rekreacji, a także zewnętrzne „krawędzie” budynku - w tym m.in. elewacja i dach (!), a także bezpośrednie powiązania widokowe, stanowiły najliczniejszą grupę wśród wszystkich wymienianych przez respondentów „silnych stron” analizowanych budynków . Znaczący i zastanawiający wyjątek w tej grupie stanowi - najnowszy wśród analizowanych - budynek WICA (Wschodnie Innowacyjne Centrum Architektury) w Lublinie, najlepiej oceniany pod względem funkcjonalnym, ale też opisywany przy pomocy najbardziej neutralnych określeń (w skali „pozytywności”), którego studenci (N=31) w swoich ocenach i opisie zachowań nie uwzględniają (lub nie zauważają) relacji budynek–otoczenie. Analiza wyników ujawniła zindywidualizowany behawioralnie (analiza miejsc przebywania) i emocjonalnie (analiza miejsc ulubionych i treści znaczeniowych [w tym: lista przymiotnikowa]) obraz poszczególnych budynków, na który wpływ obok „oceny funkcjonalności” zdaje się także mieć „przyjazne” otoczenie. Stanowią o nim - jak wynika z analizy treści ankiet - zarówno wybrane relacje na poziomie urbanistycznym (dostępność, komunikacja, bliskość usług), jak również jakość (piękno i użyteczność) architektury krajobrazu.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Budynek dominion tower w Moskwie jako przykład punktowej ingerencji architektonicznej w istniejącą strukturę urbanistyczną

Trwająca transformacja ekonomiczna rynku moskiewskiego w kierunku świadczenia usług i handlu powoduje konieczność rewitalizacji wielu dzielnic. Studium przypadku - budynku Dominion Tower - pokazuje, że rozwiązania z zakresu architektury i urbanistyki obiektów, których budowę można zakwalifikować do trendu punktowej ingerencji architektonicznej w istniejącą strukturę urbanistyczną, mogą mieć decydujące znaczenie w powodzeniu przedsięwzięcia mającego na celu aktywizację struktur miejskich.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rotunda św. Mikołaja w Przemyślu - badanie struktur materiału budowli.

W artykule, który można potraktować jako kontynuację badań mających na celu określenie lat budowy rotundy pw. św. Mikołaja w Przemyślu, podjęto kolejną próbę wskazania okresu wzniesienia świątyni w oparciu o aktualny stan badań oraz z wykorzystaniem precyzyjnej aparatury badawczej. Badania ukierunkowane zostały na określenie struktur materiału budowli na drodze analiz składu chemicznego i krystalicznego pobranych próbek zapraw. Podjęto również próbę określenia miejsca kamieniołomu, z którego pozyskiwano materiał do budowy świątyni, wykorzystując narzędzia do oceny ich składu chemicznego i krystalicznego. Rozpoznanie składu próbek przeprowadzono w oparciu o badania in situ oraz laboratoryjne (analizy instrumentalne). Wyniki badań pozwoliły określić skład chemiczny i krystaliczny zapraw, skład chemiczny i krystaliczny kamieni oraz porównać z innymi datowanymi obiektami.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przekształcanie krajobrazu miast garnizonowych w Polsce w okresie dwudziestolecia międzywojennego (1918–1939).

Przekształcenia krajobrazu miast garnizonowych w dwudziestoleciu międzywojennym prowadzono w różnych lokalizacjach oraz różnych formach: od skali urbanistycznej (kompozycje urbanistyczne projektowane i uzupełniane) przez architektoniczną (nowe budynki) do detalu (pomniki i obiekty małej architektury). Działania były celowo kontrastowane z zastaną strukturą pozaborową oraz harmonijnie komponowane w odniesieniu do nowych inwestycji.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Współczesne tendencje w kształtowaniu przestrzeni publicznych w Budapeszcie

W artykule przedstawiono przegląd zrealizowanych w Budapeszcie na przestrzeni ostatnich lat projektów przestrzeni publicznych - placów, bulwarów, skwerów i ogrodów - implementujących współczesne tendencje w architekturze krajobrazu i projektowaniu miejskim. Znajdują się one w historycznym centrum miasta, wchodząc w bezpośrednie - często kontrowersyjne - relacje przestrzenne z zabytkową zabudową. Prezentowane obiekty wyróżnia nowoczesna forma i estetyka oraz wysoka jakość rozwiązań projektowych. Wykorzystują współczesne, ahistoryczne materiały i nowoczesne technologie. Kreatywnie i nowocześnie aranżują tworzywo roślinne i wodę. Tworzą atrakcyjne, przyjazne, sprzyjające społecznej integracji miejsca rekreacji w otoczeniu zieleni, jednocześnie eksponujące zabytki i przybliżające je współczesnym odbiorcom.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kurczące się miasta jako proces przemiany miast w świetle wybranych aspektów

Opracowanie dotyczy miast o dużym ubytku liczby mieszkańców, który prowadzi do procesu ich wyludniania, nazywanego procesem kurczenia (ang. ‘shrinking cities’). W badaniach tych procesów najczęściej analizuje się aspekty demograficzne, społeczne i gospodarcze. Natomiast dopiero aspekty przestrzenne pozwalają na określenie specyfiki procesu kurczenia się danych ośrodków. Celem artykułu jest ocena wskaźników oraz zobrazowanie skali zróżnicowania procesu kurczenia się wybranych miast.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Tereny zieleni a potencjał rekreacyjno-wypoczynkowy na przykładzie Krakowa

Artykuł dotyczy problematyki planowania terenów rekreacyjno-wypoczynkowych w kontekście terenów zieleni. W pracy przeanalizowano wskaźniki urbanistyczne dotyczące terenów sportowo-rekreacyjnych i zieleni, a także aktualny potencjał rekreacyjny terenów zieleni Krakowa. Zakres czasowy pracy obejmuje okres od 1945 do 2021 roku. Wskazano zagrożenia, jakie mogą nieść za sobą interpretacje rankingów dotyczących stopnia zazielenienia miast oraz przedstawiono wnioski. Najistotniejszym z nich jest konkluzja, że Kraków dysponuje ogromnym, choć nierównomiernie rozłożonym potencjałem rekreacyjno-wypoczynkowym, który można wykorzystać w planowaniu terenów rekreacyjnych. Mimo tego, ciągle zauważalne są asymetrie w dostępie do takich terenów. Praca zwraca również uwagę na rewizję pojęcia „zieleni dostępnej” i podejmuje próbę jej redefinicji.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Miasto pośrednie wokół Krakowa - zagrożenie czy szansa w przyszłym rozwoju

Artykuł prezentuje fenomen miasta pośredniego zdefiniowany przez Thomasa Sievertsa w jego książce pt. Zwischenstadt (tytuł wydania angielskiego: Cities Without Cities). Jest to - według autora - nowa forma osadnicza, która tworzy się pomiędzy obszarami zwartych miast historycznych. Thomas Sieverts, choć nie jest entuzjastą takiego rozwoju, uważa że jest on nieunikniony. Skoro tak, to musimy zmienić dotychczasowy system wartościowania - traktować miasto pośrednie nie tylko jako zagrożenie, ale również jako szansę nowego rozwoju i nowe wyzwanie planistyczne. Miasto pośrednie rozwija się także w naszym regionie - wokół Krakowa. W artykule wskazano niektóre elementy tego rozwoju - także te, które stwarzają szansę na pozytywne przemiany.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Interwencja spowodowana pandemią jako możliwość budowy planu naprawczego dla otoczenia obiektu służby zdrowia w Wieliczce

Artykuł przedstawia działania związane z interwencją w strukturę miasta, wynikające z sytuacji kryzysowej spowodowanej pandemią. Jest to próba budowy planu naprawczego dla otoczenia przychodni w Wieliczce oparta o metody projektowania w niedługim okresie czasu. Plan uwzględnia szeroki zakres problemowy, nie tylko ten wynikający bezpośrednio ze skutków pandemii.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Nadbrzeża Nowego Jorku jako pole gry współczesnej urbanistyki

W ciągu ostatniego ćwierćwiecza zaniedbane, poprzemysłowe nadbrzeża Nowego Jorku zostały przekształcone w pełne życia parki, place zabaw, bulwary i promenady. Wzdłuż udostępnionych dla publiczności nadbrzeży poprowadzone zostały ścieżki rowerowe i piesze, a brzegi East River spięła trasa popularnego tramwaju wodnego. W artykule omówiona zostanie historia, mechanizmy i skutki tego procesu, u źródeł którego leżą zręczna polityka władz miejskich i odpowiednio wykorzystywane narzędzia planistyczne.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dom polski betonowy. Tradycja i innowacja detalu architektonicznego

Artykuł omawia przykłady realizacji betonowych domów w Polsce po 2000 roku. Jest także prezentacją tezy, że po dziesięcioleciach odrzucenia betonu jako materiału, w którym można mieszkać, stał on się na nowo tworzywem pośredniczącym w poszukiwaniach nowych struktur mieszkalnych w polskim krajobrazie. Ważnym elementem w tej mentalnej transformacji jest przekonanie o istocie znaczenia form i technologii betonowego detalu architektonicznego.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
„Nie z piękności na papierze sądzić o rzeczy należy, ale z przystosowania optyki i perspektywy” - o percepcji i kształtowaniu elementów krajobrazu opisanych 205 lat temu w dziele Sebastiana Sierakowskiego

W artykule przedstawione zostały „prawa widzenia” budowli w przestrzeni krajobrazu opisane w jednym z pierwszych polskojęzycznych podręczników z dziedziny architektury i budownictwa, napisanym i wydanym w 1812 roku w Krakowie przez Sebastiana Alojzego Sierakowskiego (1743–1824) - duchownego, architekta i naukowca, sprawującego ważne urzędy publiczne w odchodzącej w przeszłość dawnej Polsce przełomu XVIII i XIX wieku. Opisane sugestywnym i barwnym językiem zasady percepcji obiektów tworzą rodzaj oryginalnego zbioru reguł odwołujących się do pojęć z zakresu optyki, perspektywy i kompozycji, które zasługują na uważną analizę i odczytanie na nowo w kontekście trwających dyskusji nad stanem polskiego krajobrazu i systemem planowania miast.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kompozycja urbanistyczna osiedli mieszkaniowych z 2 połowy XX wieku jako wartość zagrożona

Osiedla mieszkaniowe 2 połowy XX wieku niosą w sobie znaczący potencjał wynikający z ich całościowego założenia urbanistycznego, którego podwalinę stanowiła myśl modernistyczna. Układ urbanistyczny wraz z zasadami kompozycji w dużym stopniu stanowią o ich charakterze i tożsamości, a także decydują o sposobie funkcjonowania. Celem artykułu jest omówienie uwarunkowań przeobrażeń takich osiedli oraz zagrożeń dewastacji ich układów urbanistycznych, jakie te przekształcenia za sobą pociągają. Dokonano tego poprzez odniesienie się do wybranych osiedli krakowskich. Przedstawiono również dobre praktyki na przykładzie osiedli niemieckich, w których przeobrażenia te są skutkiem kompleksowego i całościowego podejścia prowadzącego do wydobycia i wzmocnienia walorów osiedli, a eliminacji elementów, które stanowiły o ich słabości. W pracy zastosowano metodę krytyczną i porównawczą prowadzącą do wyników badań stanowiących treść niniejszego artykułu.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ochrona wartości kulturowych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na przykładzie Kazimierza w Krakowie

Przedmiotem artykułu jest sposób uwzględnienia i ochrony walorów kulturowych w planach zagospodarowania przestrzennego po 1980 roku dla Kazimierza w Krakowie. Ponadto publikacja wspomina o dokumentach stymulujących rozwój tego obszaru, które - wraz z wymienionymi planami - w sposób synergiczny wykreowały współczesny obraz dzielnicy. Artykuł obrazuje ponadto zmiany w warsztacie planisty na przestrzeni ostatnich 40 lat oraz wymienia autorów poszczególnych dokumentów, które po uchwaleniu stają się „anonimowym dobrem wspólnym”, będącym podstawą zagospodarowania przestrzeni.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Idea piękna i architektura miasta. O estetyce formy miejskiej i etyce rozwoju

W artykule zarysowano ideę urbanistyczną - próbę skojarzenia architektonicznego i filozoficznego myślenia o formie miejskiej - akcentującą estetyczne i etyczne aspekty rozwoju. Autor nawiązuje do teorii architektury miasta Aldo Rossiego i pojęcia architektoniki, jakie Immanuel Kant wprowadził w Krytyce czystego rozumu. Starano się wykazać, że studiowanie wzajemnych relacji między ideą piękna, architekturą miasta i etyką rozwoju może być przydatne w dalszych poszukiwaniach nowej formuły planowania miast i regionów.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Potrzeba weryfikacji obecnych trendów rozwoju miast - ze szczególnym uwzględnieniem Krakowa

Ograniczenie aktywności we wszystkich dziedzinach życia z powodu pandemii koronawirusa to dobry moment do refleksji nad niekorzystnymi tendencjami przebudowy i rozbudowy polskich miast, a zwłaszcza Krakowa. W artykule zwrócono uwagę na fakt, że atrakcyjność turystyczna i biznesowa Krakowa jest przyczyną nadmiernego dogęszczania tkanki miejskiej nowymi inwestycjami. Natomiast podporządkowanie zabytkowego śródmieścia funkcji turystycznej narusza niektóre ponadczasowe wartości Krakowa oraz ogranicza uczestnictwo mieszkańców w użytkowaniu historycznego śródmieścia. We wnioskach zwrócono uwagę na potrzebę korekty obecnych działań przestrzennych na rzecz trwałych zasad kształtowania środowiska miejskiego.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Pawilony wystaw „Cepelia” i BWA na terenach wystawowych w Częstochowie - autorska wizja Włodzimierza Ściegiennego

Próba zdefiniowania i analizy architektury powstałej po 1945 roku to temat wciąż aktualny. Popularyzacja wiedzy o architekturze powojennego modernizmu to cześć procesu budowania świadomości społecznej, naszej zbiorowej tożsamości. Wiele istniejących jeszcze przykładów architektury powojennego modernizmu, zwłaszcza tych w mniejszych ośrodkach, nadal nie doczekało się należytej ochrony i udokumentowania. Ich wartość nie jest społecznie doceniana, a istnienie nadal jest zagrożone. Celem artykułu jest przedstawienie jednej z ważniejszych realizacji Włodzimierza Ściegiennego - Pawilonów wystaw „Cepelia”, a także niezrealizowanego planu zagospodarowania dla całego obszaru terenów wystawowych w Częstochowie.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ślady pamięci w krajobrazie Islandii

Miejsca pamięci, jako szczególne obiekty architektoniczne, posiadają swoją symboliczną formę i metaforykę. Historia projektu Everything to Eternity Kristinna E. Hrafnssona i Studia Granda to refleksja nad procesem projektowym pomnika tragicznie zmarłej dziewczyny. Ukazuje proces, w wyniku którego z indywidualnego zlecenia powstało miejsce, które łączy dziedzictwo Islandii z współczesnością, nadając nowy, społeczny wymiar zaprojektwanej przestrzeni. Pomnik jest hołdem, ale też drogowskazem i tłem dla miejsca pamięci na półwyspie Álftanes w Islandii. Znaczenie projektu w kontekście artystycznym, architektonicznym, urbanistycznym i ekologicznym jest wskazówką dla projektantów, w jaki sposób interpretować kontekst miejsca, tworząc nową formę.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
O monumentalizmie - problem stylu i stylowości w architekturze

Wydaje się, że architektura jest sposobem zapamiętywania wydarzeń, ludzi, obyczajów, przez co staje się magazynem przeszłości dla przyszłości, elementem kultury. Tradycja architektury wykształciła szereg form odpowiednich dla konkretnej funkcji i lokalizacji. Czy współczesność niesie zagrożenia dla ich estetyki? Praca stanowi rozważania o stylu w architekturze oraz odnosi się do sensu jego istnienia w czasie współczesnych wyzwań. Szczególną uwagę poświęca się monumentom - to one opisują historię i współczesność architektury. Badania mogą doprowadzić do odpowiedzi na pytanie, czy współczesna architektura może być monumentalna, nawet jeśli nie wyraża tradycyjnego języka budownictwa.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka