rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Budżet partycypacyjny jako szansa redukcji społecznych problemów miast

Wielość problemów w miastach polskich skutkuje niską jakością życia mieszkańców. Dokumentację
tego stanu zawierają lokalne Strategie Rozwiązywania Problemów Społecznych, skupiające
uwagę na kategoriach upośledzonych społecznie, zagrożonych marginalizacją. Korzystnym
rozwiązaniem byłoby takie skonstruowanie zasad budżetów partycypacyjnych, które w znacznym
stopniu uwzględniałoby potrzeby tych środowisk. Przegląd zadań przyjętych w budżetach
obywatelskich (edycja 2015) wskazuje, że zwycięskie projekty nie są nastawione na środowiska
wymagające wsparcia (ludzi starszych, osoby z dysfunkcjami), także zaniedbane społecznie, zagrożone
marginalizacją. Tym samym środowiska te tracą część szans wynikających z wdrażania
budżetu. Artykuł uwzględnia analizę wniosków przyjętych w ramach budżetów partycypacyjnych
Warszawy, Krakowa, Lublina i Z ielonej Góry.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Dzieciństwo w Bullerbyn czy z tiger mothers? Bycie dzieckiem a stawanie się szczęśliwym dorosłym – zastrzeżenia wobec stosowania perspektywy inwestycji społecznych w polityce społecznej

Polityka społeczna wobec dzieci została zdominowana przez perspektywę
inwestycji społecznych. Nie kwestionując jej zasadności, ten artykuł wskazuje
na jej ograniczenia. Inwestycje w dzieci przynoszą korzyści dziecku,
jego rodzinie oraz całemu społeczeństwu, opierają się jednak na budzących
wątpliwości założeniach: (1) podrzędności dzieciństwa; dzieciństwo traktowane
jest jako podrzędna wobec dorosłości faza życia, (2) efektywności
i selekcji; należy inwestować tak, by zwrot z inwestycji był największy;
(3) przewagi konkurencyjnej; celem inwestowania w dziecko przez rodziców
jest zdobywanie przez nie przewagi konkurencyjnej w życiu dorosłym;
(4) dominacji perspektywy rynku pracy; inwestować należy w to, co przydaje
się w wykonywaniu pracy zawodowej; (5) nierówności talentów (powiązane z poprzednim), niektóre obszary aktywności ludzkiej, talenty i umiejętności
człowieka są mniej ważne niż inne, dlatego należy skupić się na tych najważniejszych;
(6) wiedzy o przyszłości; współcześni ludzie posiadają wiedzę
na temat tego co będzie człowiekowi potrzebne w przyszłości; (7) stałości
modelu dorosłości; to co dziś uważa się za „bycie dorosłym” pozostanie
niezmienne w przyszłości.
Konsekwencją przyjęcia tych założeń jest polityka: wspierająca „stawanie
się” dorosłym kosztem „bycia” dzieckiem; skierowana głównie do najuboższych
dzieci, gdyż w tej grupie zwrot z inwestycji jest największy; przedkładająca
umiejętności i talenty przydatne na rynku pracy nad inne; oparta na
normatywnych oczekiwaniach dotyczących dorosłości oraz tego jak będzie
wyglądać przyszłość; zachęcająca do zdobywania przewagi konkurencyjnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Pozycja stratyfikacyjna jednostki a subiektywna ocena położenia społecznego. Przyczynek do analizy stopnia zgodności skal pomiarowych

Podstawowym celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie natury metodologicznej:
w jakim stopniu wyznaczanie pozycji jednostki w strukturze społecznej za pomocą tzw. kryteriów
obiektywnych (dochodu, pozycji zawodowej, wykształcenia) zbieżne jest z subiektywną oceną
własnego położenia społecznego oraz jakie czynniki przyczyniają się do zaistniałych rozbieżności.
Ogólniejsze pytanie dotyczy możliwości eksplanacyjnych modeli konstruowanych z uwzględnieniem
kryteriów obiektywnych i modeli uwzględniających kryteria subiektywne.
Artykuł mieści się w nurcie szeroko rozumianej problematyki dotyczącej przeobrażeń struktury
społecznej. Kanwą teoretyczną dla analiz empirycznych są tu socjologiczne teorie struktury i ruchliwości
społecznej. Empirycznej ilustracji dostarczą dane pochodzące z longitudinalnych badań
socjologicznych [Lubuskiego Sondażu Społecznego (2005 i 2009) oraz Polskiego Generalnego
Sondażu Społecznego (2005, 2008)].
Wyniki badań empirycznych jednoznacznie wskazują, że następują zmiany uwarunkowań
percepcji własnego położenia społecznego w kierunku zmniejszenia roli zawodu przy jednoczesnym
wzroście znaczenie czynników pozazawodowych, wśród których istotną funkcję pełnią
subiektywne oceny własnej sytuacji, konteksty porównawcze oraz kategorie (grupy) odniesienia.
W artykule zestawione zostaną miary położenia jednostki w strukturze społecznej, oszacowane
rozbieżności i wskazane możliwe obszary pozwalające te rozbieżności wyjaśnić.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Nobliści śląscy i śląski burmistrz. Collage jako technika narracji socjologicznej

Autor w prezentowanym artykule próbuje ukazać kontrastujące elementy
relacji przedstawione przez różnych autorów, przy różnych okazjach społecznych
odnoszących się do skomplikowanych relacji lokalnych polityków i ich następstw
w środowisku lokalnym. Prezentowany przypadek opisuje sytuację społeczności
lokalnej małego śląskiego miasteczka rządzonego przez 12 lat przez burmistrza
wywodzącego się z mniejszości niemieckiej. Decyzja o nadaniu imienia Śląskich
Noblistów Polsko-Niemieckiej Szkole Podstawowej przyczyniła się do silnej
krystalizacji antagonizmu w środowisku lokalnym. Uważna analiza biografii
noblistów ukazała, że jeden z nich wg opinii polskich mieszkańców badanej
społeczności był zbrodniarzem wojennym.
Projekt nadania szkole imienia Noblistów został powstrzymany ponieważ kandydatura
jednego z nich (Fritza Habera) została zakwestionowana. Taka decyzja
została podjęta pomimo tego, że popiersie Fritza Habera zostało uhonorowane na
wystawie Wielkich Ludzi Wrocławia przez władze lokalne tego miasta.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Dystynkcja na szklanym ekranie? Telewizja, praktyki odbiorcze a struktura społeczna

W artykule autor rozważa, na ile telewizja jest polem praktyk dystynktywnych. Postawione zostaje
pytanie, w jakim stopniu telewizyjny gust i praktyki korespondują z pozycjami zajmowanymi w
strukturze społecznej. Telewizja może być traktowana jako element kultury masowej lub popularnej,
jednakże oba ujęcia wydają się przyjmować założenie, iż praktyki odbiorcze tracą ugruntowanie w
społecznej stratyfikacji. Artykuł odnosi się do bieżącej debaty nad adekwatnością klas społecznych
do opisu życia społecznego. Bazując na danych ilościowych i jakościowych dotyczących preferowanych
programów TV i gatunków, czasu spędzanego na oglądaniu telewizji i towarzyszących mu
nawyków, wskazano, iż pozycja społeczna pozostaje ważnym czynnikiem wyjaśniającym zmienność
praktyk odbiorczych. Bliższa analiza ujawnia, że ilość oglądanej telewizji zależy nie tylko od pozycji
społecznej i wieku ale także od dostępu do sieci i kapitału społecznego, co sugeruje, iż telewizja
może rekompensować deficyty w kontaktach społecznych. Ponadto wybór programów i gatunków
telewizyjnych wiąże się z ugruntowanymi klasowo dyspozycjami i orientacjami. Publiczność
z „dolnych” rejonów przestrzeni społecznej poszukuje treści „realistycznych” i emocjonalnych
oraz traktuje telewizję jako „towarzysza” życia (telewizja strukturyzuje życie codzienne), podczas
gdy użytkownicy mediów z wyższych warstw społecznych są zorientowani bardziej „kulturalnie”
i instrumentalnie. Wyniki potwierdzają tezę, iż społeczna sytuacja widzów pozostaje w relacji z ich
praktykami kulturowymi, nawet jeśli praktyki są „zwyczajne” i mają miejsce w sferze prywatnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Perspektywa framing analysis – oferta analityczna dla badań nad dyskursem?

Analiza dyskursu oferuje oprzyrządowanie badawcze odnoszące się m.in. do ustalania zawartości
przekazów medialnych, reguł debat publicznych, społecznej konstrukcji rzeczywistości,
sposobów przedstawiania wydarzeń i problemów społecznych w mediach czy wpływu dyskursu
medialnego na opinię publiczną. Artykuł prezentuje, w jaki sposób analiza dyskursu może zostać
uzupełniona analizą ramowania (framing analysis). Perspektywa ta, choć stosuje odmienną terminologię
oraz alternatywne instrumentarium metodologiczne, bada często te same materiały i pozostaje
zainteresowana podobnymi zagadnieniami. W szczególności analiza ramowania jest pomocna
w badaniach schematów interpretacyjnych zawartych w przekazach medialnych i w różnych formach
działań zbiorowych, np. aktywności tzw. nowych ruchów społecznych. Analiza ramowania
zwraca uwagę na praktyki kształtowania dyskursu publicznego i odpowiada na potrzebę badań
nad społecznymi procesami przypisywania znaczeń.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Polityka Unii Europejskiej wobec uniwersytetów w budowaniu gospodarki opartej na wiedzy (GOW)

W niniejszym opracowaniu staram się pokazać zaangażowanie Unii Europejskiej
w proces budowy europejskiej gospodarki opartej na wiedzy i jej politykę
wobec uniwersytetów w procesie budowy europejskiej gospodarki opartej na
wiedzy i wyjaśnić cztery tezy.
– W polityce unijnej wobec uniwersytetów europejskich w ramach tworzenia
gospodarki opartej na wiedzy Komisja Europejska (KE) stara się wpłynąć nie
tylko na uwarunkowania zewnętrzne działalności uniwersytetów, w tym charakter
relacji między uczelniami, a rządami państw członków Unii, ale także na
uwarunkowania wewnętrzne pod hasłem modernizacji uniwersytetów
– Ingerencja Unii Europejskiej obejmuje nie tylko problemy leżące formalnie
w jej kompetencjach, ale także w sposób pośredni kwestie nie objęte jej
uprawnieniami (kształcenie na poziomie wyższym należy do kompetencji rządów
krajowych członków UE), chociaż oficjalnie realizuje zasadę tzw. otwartej
koordynacji
– Zarówno treść, jak i język dokumentów Komisji Europejskiej dotyczących
uniwersytetów, a związanych z realizacją strategii Lizbońskiej i budową GOW
znajduje się wyraźnie pod wpływem innych równoległych procesów przełomu
tysiąclecia tzn. dominacji idei neoliberalizmu, postępującej globalizacji oraz
nowego zarządzania sferą publiczną (NPM).
– Retoryka i argumentacja dokumentów unijnych często wyraźnie odbiega
od języka jakim posługują się przedstawiciele uniwersytetów. Przykłady takich
językowych i merytorycznych rozbieżności można zaobserwować śledząc stanowiska Europejskiego Stowarzyszenia Uniwersytetów EUA zajmowane wobec
kolejnych kluczowych dokumentów Komisji Europejskiej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Subiektywna jakość życia a status społeczno-ekonomiczny. Na przykładzie mieszkańców Łodzi

Artykuł stanowi głos w dyskusji dotyczącej subiektywnej jakości życia, ujmując ją w perspektywie
zróżnicowania strukturalnego. Przedmiotem analiz jest subiektywna jakość życia
mieszkańców Łodzi w wymiarze globalnym (ogólne zadowolenie z życia) oraz w ujęciu dziedzinowym.
Głównym celem artykułu było ustalenie zależności między dziedzinowymi a globalnymi
wskaźnikami subiektywnej jakości życia oraz analiza subiektywnej jakości życia w kontekście zróżnicowania statusu społeczno-ekonomicznego. Analizy przeprowadzone zostały w oparciu
o dane zgromadzone w trakcie badań surveyowych przeprowadzonych w latach 2011–2012 na
reprezentatywnej próbie mieszkańców Łodzi. W opisywanym projekcie badawczym zadowolenie
z życia analizowane było na podstawie klasycznego narzędzie pomiarowego – drabiny Cantrila.
Drugim komponentem oceny dobrostanu psychicznego była analiza zadowolenia z 12 sfer życia.
Poszczególne pytania, które weszły w skład modułu, zostały opracowane przez zespół realizujący
projekt w oparciu o ustalenia empiryczne i teoretyczne z dotychczasowych badań. Na podstawie
analiz korelacyjnych oraz metodą regresji liniowej i hierarchicznej regresji liniowej ustalono, że
subiektywna jakość życia jest silnie skorelowana z oceną własnej pozycji społecznej; subiektywna
jakość życia oraz ocena własnej pozycji społecznej są skorelowane z SES; obiektywne zmienne
składające się na status społeczno-ekonomiczny i złożony wskaźnik SES mają mniejszą moc eksplanacyjną
niż ocena własnej pozycji społecznej dokonywana przez respondentów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Sytuacje trudne w wywiadzie telefonicznym

W artykule przedstawiam wyniki badania metodologicznego, jakie
przeprowadziłem wśród ankieterów telefonicznych współpracujących z czołowymi
polskimi agencjami badawczymi. W projekcie starałem się ustalić,
jak bardzo różne czynności wykonywane w studiu CATI są dla ankieterów
stresujące. Ponadto, zależało mi na identyfikacji strategii, jakie stosują ankieterzy,
gdy napotykają na kłopotliwych respondentów.
Wyniki badania pokazują, że stresujące dla ankieterów są dwa rodzaje
zadań: czynności związane z ryzykiem przerwania wywiadu przez respondenta
oraz czynności powodujące poznawcze obciążenie ankietera. Strategie
wdrażane przez ankieterów w trakcie rozmowy z trudnym respondentem
zależą od rodzaju kłopotliwej sytuacji. W przypadku, gdy respondent ma trudności
ze zrozumieniem pytań, większość ankieterów destandaryzuje przebieg
wywiadu, upraszczając słownictwo i składnię. Reakcje ankieterów w innych
sytuacjach (respondenci niechętni, zirytowani, cechujący się dużą aktywnością
uboczną) są bardziej skomplikowane i zależą od szeregu czynników

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Psychologiczne i społeczne aspekty poparcia dla autorytarnej polityki

Główne pytanie, na które szukamy odpowiedzi w tym artykule, dotyczy czynników, które mogą wyjaśnić poparcie dla autorytarnej władzy Zjednoczonej Prawicy, utrzymujące się w polskim społeczeństwie. Autorytarne rządy rozumiane są jako taki sposób rządzenia, w którym istnieją demokratyczne instytucje (wolne wybory, sejm i senat, różne partie, organizacje społeczne, czy rzecznik praw obywatelskich), ale ich wpływy są stopniowo ograniczane, tak by rządzący mogli maksymalizować swoją władzę. Regułami autorytarnego systemu są zwykle: tworzenie własnych elit, ograniczanie wpływów opozycji, zastraszanie i represjonowanie przeciwników, jednostronna agresywna propaganda [por. Inglehart, Norris 2016; Levitsky, Way 2010; Przeworski 2017]. Dwa badania, prowadzone w 2016 roku na ogólnopolskich losowych próbach osób dorosłych (badanie 1: n = 1019; badanie 2: n = 1063), w których mierzono stosunek do autorytarnej władzy za pomocą dwóch skal oraz stawiano pytania o zgodę na jednopartyjność, wykazały predyktywną dla stopnia akceptacji tej władzy rolę kilku zmiennych mentalnych. Konserwatywny światopogląd, prawicowy autorytaryzm, narcyzm grupowy, akceptacja niczym nieograniczonej wolności sprzyjają poparciu autorytarnej władzy (wyniki wielozmiennowych analiz regresji – badanie 1); wysoka ważność dwóch zasad moralnych: troski/krzywdy oraz sprawiedliwości osłabia poparcie dla autorytarnej władzy, natomiast ważność zasad wspólnotowych: lojalności grupowej, autorytetu i świętości – wzmacnia to poparcie (badanie 2).

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Antoniny Kłoskowskiej teoria i socjologia kultury

Pierwsza część tomu zawiera teksty o charakterze wspomnieniowym począwszy
od refleksji samej Antoniny Kłoskowskiej przedstawionej w opisie
jej osobistych wspomnień cytowanych przez Annę Matuchniak-Krasuską
(„Pamiątki i wspomnienia o Profesor Antoninie Kłoskowskiej”) na podstawie
materiałów zgromadzonych w archiwum profesor Kłoskowskiej. Tekst
Jolanty Kulpińskiej („Antonina Kłoskowska i łódzka socjologia. Znaczące
wydarzenia”) stanowi komentarz na temat ówczesnych polityczno-społecznych
warunków kształtujących możliwości uprawiania nauk społecznych
w trudnych latach 50. 60. i 70. Elżbieta Tarkowska tytułując swoją refleksję
„Wspomnienie o Antoninie Kłoskowskiej: Kultura i Społeczeństwo” przedstawiła
przede wszystkim warszawski okres aktywności naukowej profesor
Kłoskowskiej ze szczególnym akcentem położonym na jej pracę jako redaktora
naczelnego pisma Kultura i Społeczeństwo. Ostatni w tej części tekst
Zbigniewa Bokszańskiego zatytułowany „Antoniny Kłoskowskiej teoria
i socjologia kultury” zawiera charakterystykę jej intelektualnej biografii.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Antonina Kłoskowska i łódzka socjologia. Znaczące wydarzenia

Pierwsza część tomu zawiera teksty o charakterze wspomnieniowym począwszy
od refleksji samej Antoniny Kłoskowskiej przedstawionej w opisie
jej osobistych wspomnień cytowanych przez Annę Matuchniak-Krasuską
(„Pamiątki i wspomnienia o Profesor Antoninie Kłoskowskiej”) na podstawie
materiałów zgromadzonych w archiwum profesor Kłoskowskiej. Tekst
Jolanty Kulpińskiej („Antonina Kłoskowska i łódzka socjologia. Znaczące
wydarzenia”) stanowi komentarz na temat ówczesnych polityczno-społecznych
warunków kształtujących możliwości uprawiania nauk społecznych
w trudnych latach 50. 60. i 70. Elżbieta Tarkowska tytułując swoją refleksję
„Wspomnienie o Antoninie Kłoskowskiej: Kultura i Społeczeństwo” przedstawiła
przede wszystkim warszawski okres aktywności naukowej profesor
Kłoskowskiej ze szczególnym akcentem położonym na jej pracę jako redaktora
naczelnego pisma Kultura i Społeczeństwo. Ostatni w tej części tekst
Zbigniewa Bokszańskiego zatytułowany „Antoniny Kłoskowskiej teoria
i socjologia kultury” zawiera charakterystykę jej intelektualnej biografii.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Działania pozorne w procesie stanowienia prawa na przykładzie ustawy o lobbingu

Artykuł prezentuje przykłady działań pozornych w procesie stanowienia
prawa. Autorki ogniskują swoje zainteresowanie wokół ustawy o działalności
lobbingowej, która miała uregulować zjawisko lobbingu w Polsce. Podstawę
empiryczną artykułu stanowią badania zrealizowane przez Program Przeciw Korupcji
Fundacji im. Stefana Batorego, w skład których wchodziły: badanie opinii
parlamentarzystów oraz wywiady swobodne z dziennikarzami i profesjonalnymi
lobbystami. W artykule wskazuje się na występowanie działań pozornych w trakcie:
tworzenia ustawy lobbingowej, wpisywania na listę oficjalnych lobbystów,
stosowania Oceny Skutków Regulacji i konsultacji społecznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Jak badać opinię publiczną w internecie? Ewaluacja wybranych technik badawczych

Niniejszy artykuł zawiera próbę porównania i ewaluacji dwóch klasycznych
i internetowych technik badań opinii: ankiet internetowych oraz internetowych
grupowych wywiadów zogniskowanych. Przeprowadzona analiza
uwzględnia następujące wymiary: metodologiczny (odnoszący się do mniej
lub bardziej ugruntowanych standardów wykonywania badań), techniczno-
-organizacyjny (informatyczny i praktyczny) oraz etyczny (ogniskujący się na
dyspozycjach formułowanych w branżowych kodeksach etycznych badaczy
lub innych uregulowaniach normatywnych). Zadaniem tekstu jest porządkowanie
dorobku teoretycznego i praktycznego badań opinii w Internecie
oraz – w efekcie – wskazanie obszarów wymagających dalszych refleksji
i prac. Analizy ujawniły znaczną asymetrię w wymiarze metodologicznym
pomiędzy klasycznymi i internetowymi technikami badań opinii na niekorzyść
tych ostatnich oraz asymetrię w wymiarze techniczno-organizacyjnym
na niekorzyść technik klasycznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wielokulturowe miasta

Wielokulturowe miasta pojawiły się wraz z początkiem procesu urbanizacji. Wielość kultur w miejskiej przestrzeni występowała zarówno w miastach starożytnych, nowoczesnych, jak i współczesnych global cities. Wielokulturowość
miast odczytujemy przez pryzmat cech kulturowych i społecznych mieszkańców, a także miejskiej architektury. Fundamentem wielokulturowości miast jest zjawisko migracji, które kieruje rzesze ludzi w ich granice.
Przynoszą oni ze sobą zróżnicowane wzorce kulturowe, które eksponują ubiorem, językiem, zachowaniem, stylem i standardem życia. Ale wielokulturowość miast to także rozmaitość dostrzeganej i podziwianej architektury.
To ona obiektywizuje kulturowe zróżnicowanie miejskiej przestrzeni, na które składają się budowle sakralne, nekropolie czy wydzielone współcześnie przestrzenie gett i gated communities. Zjawisko wielokulturowości stanowi
specyfikę miast, które nauczyły się z nią żyć w harmonii. Jest ona szczególnie potrzebna współczesnym global cities, które charakteryzują się nieznanym w przeszłości poziomem kulturowej różnorodnoćsi.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Droga do „szarej strefy”. Społeczne mechanizmy wykluczenia

„Szara strefa” jest zjawiskiem wieloaspektowym, którego zrozumienie wymaga odniesienia do
czynników społecznych, politycznych, gospodarczych i z zakresu polityki regionalnej. W badaniach
nad „szarą strefą” dominuje jednak podejście ekonomiczne, koncentrujące się na identyfikacji jej
rozmiaru i czynników ją kształtujących. W badaniu, którego rezultaty prezentujemy w artykule,
znalazł się obszerny moduł poświęcony społecznemu wymiarowi „szarej strefy”, a w szczególności
trajektoriom zawodowym nierejestrowanych pracowników oraz społecznym postawom wobec niej.
Wnioski z badań sugerują, że „szara strefa” jest swoistym i w pełni zalegitymizowanym systemem
społecznym, zapewniającym nie tylko korzyści finansowe, ale również społeczne i psychologiczne.
Mechanizmy rekrutacji do niej wiążą się z wadliwością systemu edukacji, niską mobilnością
w połączeniu z regionalnym zróżnicowaniem rynku pracy, dynamicznym rozwojem sektora usług
i niskim zaufaniem do instytucji publicznych. Biorąc pod uwagę aktualne trendy – szczególnie jeśli
idzie o system emerytalny, należy się spodziewać utrwalania i rozrostu „szarej strefy”.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne