rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Badania hydromorfologii cieków nizinnych za pomocą metody MHR

Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60 wymaga wykonania monitoringu hydromorfologicznego rzek. Kraje członkowskie we własnym zakresie opracowują metodyki, zapewniające dokonanie oceny stanu i potencjału ekologicznego w przedziale 5 klas jakości. Przedstawiono wyniki badań pilotowych, wykonanych w Polsce za pomocą nowej metody MHR (Monitoring Hydromorfologiczny Rzek). Obejmowały one 11 jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) o łącznej długości 358,2 km, znajdujących się w różnych częściach kraju. Badania obejmowały jednolite części wód, głównie nizinne cieki naturalne. Określone współczynniki jakości ekologicznej (WJE) umożliwiają ocenę stanu ośmiu i potencjału ekologicznego trzech jednolitych części wód powierzchniowych. Wskazują również, które z 4 elementów i 16 wskaźników w największym zakresie wpływają na wynik oceny.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania i czynniki rozwoju produkcji w łąkarskich gospodarstwach ekelogicznych ze szczególnym uwzględnieniem subwencji

Badania przeprowadzono w latach 2004-2008 w ekologicznych łąkarskich gospodarstwach rolnych. Powierzchnia gospodarstw wynosiła od 3 do 300 ha (średnio 45,60 ha), a poziom ich zainwestowania w środki trwałe był niski i średni w stosunku do średniego zainwestowania gospodarstw w Polsce. Nadwyżka bezpośrednia w większości z nich miała w latach badań wyraźną tendencję zwyżkową, zarówno w przeliczeniu na ha UR, jak i na osobę zatrudnioną w gospodarstwie. Czynnikiem istotnie wpływającym na wyniki ekonomiczne tych gospodarstw były dotacje, które stanowiły średnio 39,6% nadwyżki bezpośredniej. W okresie badań ich rola nie wykazywała tendencji zniżkowych. Najkorzystniejsze wyniki ekonomiczne uzyskiwały gospodarstwa nastawione na produkcję mleka i bydła opasowego. Ważnym czynnikiem była mleczność chowanych krów. Gospodarstwa, w których mleczność krów była większa niż 4000 l·szt.-¹ uzyskiwały większą nadwyżkę bezpośrednią. Dobre, a nawet lepsze wyniki ekonomiczne w przeliczeniu na osobę (ok. 65 000 zł), uzyskały gospodarstwa o większej powierzchni UR i niewielkich zasobach pracy, chowające bydło ras mięsnych, jednak w przeliczeniu na ha UR nadwyżka bezpośrednia była w nich mniejsza (ok. 2 000 zł). Wielkość stada wpływała dodatnio na nadwyżkę bezpośrednią w przeliczeniu na osobę i była większa w gospodarstwach utrzymujących więcej niż 10 krów (zakup do chowu jałówek lepszej jakości hodowlanej oraz efekt skali produkcji). W tej grupie znajdowały się też gospodarstwa nastawione na chów bydła mięsnego. Nie zaobserwowano zależności między liczbą krów a wielkością nadwyżki bezpośredniej na ha UR. Wraz ze zwiększaniem się liczby krów w gospodarstwie ich mleczność wzrastała i w gospodarstwach chowających mniej niż 10 krów wynosiła 3518 l, natomiast w gospodarstwach utrzymujących więcej niż 10 sztuk ok. 3923 l od sztuki.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wymywanie pierwiastków śladowych z gleby w zależności od rodzaju nawożenia łąki górskiej

Oceniono wpływ zróżnicowanego nawożenia (organicznego i mineralnego) na stężenie wybranych pierwiastków śladowych w odciekach glebowych pochodzących z łąki górskiej. Spośród badanych pierwiastków śladowych najmniejsze stężenie w odciekach glebowych wykazano dla niklu, większe dla miedzi i manganu, a największe dla żelaza. Dużo większe stężenie pierwiastków wykazano na obiektach z nawożeniem organicznym (koszarzeniem) niż mineralnym. Największą zawartość niklu, manganu i żelaza oznaczono w odciekach glebowych w obiekcie z koszarem luźnym, a miedzi z koszarem ciasnym. Największe sumaryczne wymycie miedzi, manganu i żelaza stwierdzono w obiekcie z koszarem ciasnym, a niklu w obiekcie z koszarem luźnym. Według norm, odcieki glebowe były bardzo dobrej jakości (Cu, Ni, Mn), natomiast pod względem zawartości żelaza - wodą dobrej jakości (obiekt kontrolny, NPK, koszar luźny) oraz zadowalającej jakości (koszar ciasny).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Obecność substancji humusopodobnych w roślinności torfotwórczej

W badaniach wykorzystano metodę długożyciowej fotoindukowanej luminescencji (DFL) w celu wykazania podobieństwa między alkalicznymi roztworami substancji humusowych (SH) wyekstrahowanych z próbek torfu niskiego (turzycowego) i wysokiego (sfagnowego) a wyciągami "substancji humusopodobnych", uzyskanych z próbek gatunków roślin z rodzajów Carex i Sphagnum. Wyciągi zarówno z torfu, jak i roślin torfotwórczych wykazują zjawisko długożyciowej fotoindukowanej luminescencji w zakresie widzialnym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kształtowanie się stosunków wodnych na zalesionych gruntach porolnych we Wrocławiu w okresach mokrych

W pracy przedstawiono wyniki analizy geostatystycznej danych z monitoringu stosunków wodnych. Badania prowadzono w latach hydrologicznych 2001-2010 na zalesionych gruntach porolnych, leżących w dolinie cieku Ługowina, w granicach administracyjnych miasta Wrocławia. W okresie tym zaobserwowano kilkakrotnie nadmierne uwilgotnienie siedlisk leśnych w sezonie wegetacji, wywołane opadami atmosferycznymi, przekraczającymi 200% normy miesięcznej. Najwyższe poziomy wody odnotowano w lipcu 2009 r., a stany płytsze o ok. 50 cm od średnich z analizowanej dekady utrzymywały się przez około miesiąc. Do skali i długotrwałości zaburzeń stosunków wodnych, obserwowanych w tym okresie, mógł przyczynić się stan koryta głównego cieku, powodujący pogorszenie warunków odbierania i odprowadzania nadmiaru wody poza obiekt.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Użyteczność deterministycznych metod optymalizacji globalnej do szacowania parametrów w zagadnieniach hydrologicznych

Numeryczne metody optymalizacji, powszechnie stosowane w zagadnieniach hydrologicznych, nie gwarantują wyznaczenia minimum globalnego funkcji celu. Ich popularność wiąże się z tym, że mogą one być stosowane w zagadnieniach, w których liczba zmiennych decyzyjnych jest stosunkowo duża. W pracy dokonano przeglądu metod deterministycznych, które umożliwiają znalezienie optimum globalnego w przypadku, gdy funkcja celu ma więcej niż jedno minimum lokalne. Metody te mogą być podzielone na dwie kategorie: asymptotycznie kompletne oraz kompletne. Podczas gdy algorytmy należące do obu klas są w stanie generować ciąg rozwiązań przybliżonych zbieżny do rozwiązania zagadnienia optymalizacji globalnej, to tylko dla algorytmów należących do drugiej z wymienionych kategorii są dostępne nieheurystyczne kryteria stopu. Przykłady przedstawione w pracy ilustrują możliwości zastosowania metod asymptotycznie kompletnych do szacowania parametrów w modelach procesów hydrologicznych, takich jak: modele różniczkowe przepływu wód gruntowych, modele hydrauliczne wchodzące w skład modeli hydrodynamicznych wykorzystywanych do modelowania zasobów wód powierzchniowych, modele typu opad-odpływ czy też integralne modele zlewni.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przekształcenia śródpolnych mokradeł Pojezierza Dobrzyńskiego w świetle archiwalnych materiałów kartograficznych

Mokradła w środkowej części Pojezierza Dobrzyńskiego były intensywnie przekształcane w wyniku rozwoju osadnictwa i rolnictwa. Podstawowym zabiegiem, prowadzącym do likwidacji mokradeł, było odprowadzenie wody za pomocą rowów. Dzięki zachowanym archiwalnym materiałom kartograficznym można, począwszy od XVIII w., prześledzić proces przekształceń mokradeł i sieci rowów melioracyjnych. Pomimo długotrwałej presji na środowiska podmokłe w badanym regionie zachowały się różne typy małych zbiorników wodnych i mokradeł śródpolnych. Stopień zaawansowania zaniku mokradeł jest uzależniony od rejonu badań i okresu, dla którego obliczono zmiany. Obecnie udział mokradeł w powierzchni terenu wynosi ok. 11% i jest mniejszy od średniej krajowej (13,9%) (DEMBEK i in. 2000). Pozostałości małych mokradeł na terenach rolniczych, jako cenne siedliska, powinny być chronione przed zabudową, niewłaściwym zagospodarowaniem i zniszczeniem. Wobec braku dostępu samorządów lokalnych do specjalistycznych opracowań, pomocne w planowaniu rozwoju, zagospodarowaniu przestrzennym i w ochronie środowiska mogą być także lokalne analizy archiwalnych planów i map.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zachwaszczenia zbóż ozimych uprawianych w siewie czystym i z wsiewką seradeli (Ornithopus sativus L.) w systemie ekologicznym

Celem badań była ocena zachwaszczenia zbóż ozimych, uprawianych w siewie czystym i z wsiewką seradeli (Ornithopus sativus L.) w systemie ekologicznym. Badania przeprowadzono w latach 2011 i 2012, w gospodarstwie indywidualnym w rejonie Włodawy (woj. lubelskie) i w PODR Szepietowo (woj. podlaskie). Badania obejmowały oznaczenie świeżej i powietrznie suchej masy chwastów oraz ocenę ich składu gatunkowego i liczebności poszczególnych gatunków. Opisano również strukturę zbiorowisk chwastów za pomocą wskaźników ekologicznych – indeksu różnorodności Shannona oraz indeksu dominacji Simpsona. Badania wykazały, że gatunek zboża i wsiewka seradeli miały znaczący wpływ na liczebność, skład gatunkowy flory segetalnej oraz świeżą i suchą masę chwastów. W obu latach badań czyste zasiewy zbóż charakteryzowały się większym zachwaszczeniem niż mieszanki z seradelą. Najmniej konkurencyjne w stosunku do chwastów było żyto (Secale L.) uprawiane w siewie czystym. Najmniejszą liczbą gatunków niepożądanych na 1 m&#178 oraz najmniejszym zróżnicowaniem gatunkowym charakteryzowała się pszenica orkisz (Triticum spelta L.) uprawiana z wsiewką seradeli.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Oddziaływanie spiętrzenia Odry stopniem wodnym w Brzegu Dolnym na przepływy cieku Jeziorka w latach 1971-2010

Stosunki hydrologiczne w cieku Jeziorka, położonym w dolinie Odry, są kształtowane warunkami fizjograficznymi i meteorologicznymi oraz stanami wody w Odrze. Koryto Odry poniżej jazu w Brzegu Dolnym charakteryzuje się systematycznie postępującą w dół rzeki erozją liniową, co oddziałuje na stany wody w rzece i przepływy w Jeziorce. W pracy przedstawiono ocenę zasobów wód Jeziorki na odcinku Głoska-Brodno 1 w latach 1971-1989 i 1995-2010. Analiza zależności przyrostu przepływów ΔQ na odcinku Głoska-Brodno 1 od różnicy stanów wody ΔH w Odrze i Jeziorce wykazała, że dla różnicy stanów ponad 2,0 m średnie roczne i półroczne przepływy w przekroju dolnym (Brodno 1) są mniejsze niż w górnym (Głoska).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ nawożenia i deszczowania na plnowanie runi łąkowej oraz masę korzeni

Badania prowadzono latach 2008-2010 na łące trwałej położonej na glebie mineralnej, zaliczanej do czarnej ziemi zdegradowanej. Prowadzono trzykośny system użytkowania. Celem pracy było rozpoznanie wpływu nawożenia oraz uwilgotnienia gleby na plonowanie runi łąkowej oraz masę korzeni zlokalizowanych w górnych warstwach gleby łąki. Wilgotność na obiektach deszczowanych utrzymywano na poziomie 60-100% PPW, stosując deszczowanie. W każdym pokosie określano plony runi, a jesienią w 2008 i 2010 r. biomasę korzeni. Próbki gleby o objętości 0,5 dm³ do oznaczania masy korzeniowej pobierano z górnych warstw profilu glebowego 0-10 i 10-20 cm, i po wypłukaniu oraz wysuszeniu ważono. Masę korzeniową oraz plony runi łąkowej poddano ocenie statystycznej.  Zwiększenie dawki azotu powyżej 60 kg·ha-¹ powodowało istotny wzrost plonowania runi łąkowej. Nawodnienie nie zawsze dawało wyraźny efekt w postaci wzrostu plonowania, co było związane z wysoką sumą opadów atmosferycznych, które w 2010 r. spowodowały wyższe plony na niektórych obiektach bez nawodnień w stosunku do obiektów nawadnianych. Nie stwierdzono wyraźnego wpływu nawożenia na masę korzeni. Ilość masy korzeniowej w warstwie gleby 0-10 cm z obiektów nienawadnianych była większa w porównaniu z obiektami nawadnianymi, a w warstwie 10-20 cm obserwowano tendencję odwrotną.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Woda jako źródło rozprzestrzeniania gatunków Phytophthora w środowisku

Celem badań było określenie współzależności między stanem zdrowotnym roślin uprawianych pod osłonami i w szkółkach pojemnikowych, a występowaniem Phytophthora spp. w zbiornikach wodnych, z których pobierana jest woda do podlewania. Badania prowadzono przez cały rok w 4 obiektach pod osłonami i w 6 szkółkach pojemnikowych. Do wykrywania gatunków tego rodzaju użyto liści pułapkowych różanecznika (Rhododendron sp.) 'Nova Zembla'. W zbiornikach wodnych w szklarniach wykryto P. plurivora, P. citrophthora, P. cryptogea, P. tropicalis i P. lacustris, podczas gdy w szkółkach dodatkowo P. cambivora i P. cinnamomi. Mimo występowania P. cactorum, P. capsici i P. nicotianae var. nicotianae na porażonych roślinach, w zbiornikach wodnych nie stwierdzono tych gatunków. W wodzie w szklarniach najczęściej wykrywano P. plurivora, a w szkółkach tenże gatunek oraz P. cinnamomi i P. citrophthora.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenie środowiska i upraw ogrodniczych nowymi gatunkami Phytophthora wyizolowanymi z wody

Celem badań było wykrywanie Phytophthora spp. w wodzie w rejonach sadowniczych oraz ocena chorobotwórczości wybranych izolatów dla roślin. Do izolacji gatunków Phytophthora z wody użyto liści pułapkowych różanecznika 'Nova Zembla'. Przynależność gatunkową określano na podstawie cech morfologicznych oraz stosując metody molekularne. W rzekach i stawach stwierdzono 4 gatunki Phytophthora, z dominacją P. lacustris. Występował on we wszystkich analizowanych źródłach wody, niezależnie od terminu detekcji. P. plurivora, jeden z najczęściej występujących gatunków tego rodzaju, wyizolowano z wody i osadów dennych rzeki Jeziorka. Z kolei P. citrophthora stwierdzono w stawach w Kozietułach i Cielądzu, oprócz P. gonapodyides, gatunku uznawanego za saprotrofa. Inokulacja 2 izolatami P. lacustris pędów i korzeni wierzby powodowała rozwój nekrozy (ok. 3 mm) na dobę. Zarówno P. lacustris, jak i P. citrophthora kolonizowały pędy badanych odmian jabłoni i gruszy, ale nekroza rozwijała się ok. 3-krotnie wolniej niż na organach wierzby.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dynamika relacji opad-odpływ w potokach Biała Woda i Czarna Woda w roku hydrologicznym 2010

Praca dotyczy związku przyczynowo-skutkowego, zachodzącego między wartością opadów atmosferycznych a dynamiką odpływu wód powierzchniowych z małych zlewni górskich. Analizowano zlewnie dwóch dobrze rozpoznanych potoków: Biała Woda oraz Czarna Woda, będących źródłowymi dopływami potoku Grajcarek, uchodzącego do Dunajca w miejscowości Szczawnica. Zlewnie te są do siebie podobne pod względem cech hydrograficznych, różnią się natomiast sposobem użytkowania terenu. Zlewnia Czarnej Wody jest zlewnią bardziej zalesioną. W celu szczegółowego rozpoznania relacji opad-odpływ wybrano rok hydrologiczny 2010. Zarejestrowano wówczas na stacji klimatologicznej w Jaworkach (Małe Pieniny, 600 m n.p.m.) sumaryczne opady atmosferyczne, przekraczające 1602 mm, przy czym w półroczu letnim ponad 1202 mm (75% opadu rocznego), a w półroczu zimowym 400 mm (25% opadu rocznego). W podanych warunkach meteorologicznych rejestrowano też wysokie przepływy, a także bardzo wysokie średnie odpływy jednostkowe, które w omawianym roku hydrologicznym wynosiły od 29,3 do 32,0 dm³·s-¹·km-². Znając strukturę użytkowania obu zlewni badawczych można stwierdzić, że w warunkach długotrwałych i wysokich opadów atmosferycznych powierzchnie leśne dobrze spełniają funkcje ochronne płytkich gleb górskich, jednak okrywa roślinna i glebowa nie różnicuje już tak wyraźnie odpływów.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Sinice (Cyanobacteria) w środowisku słodkowodnym

Sinice są organizmami najczęściej tworzącymi zakwity, pojawiające się niekiedy na powierzchni zbiorników wodnych. Duża zdolność przystosowania się do różnych warunków sprawia, że są one bardzo trudne do wyeliminowania. Warunki panujące obecnie w polskich akwenach sprzyjają ich masowemu występowaniu. Czynnikiem szczególnie przyczyniającym się do nadmiernego rozwoju sinic jest postępująca eutrofizacja zbiorników wodnych, gdyż organizmy te wymagają do wzrostu obecności dużej ilości substancji biogennych (zwłaszcza fosforu) w wodzie. Zakwity są niekorzystnym zjawiskiem, zwłaszcza w przypadku zbiorników zaporowych, służących do magazynowania wód. Stwarzają także inne zagrożenia, w tym możliwość zanieczyszczenia wody szkodliwymi toksynami. Istnieje wiele metod umożliwiających eliminację sinic ze zbiornika wodnego, jednak żadna nie jest w pełni efektywna.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zarządzanie ryzykiem w procesie zbioru i zakiszania runi łąkowej

Ryzyko jest zjawiskiem towarzyszącym każdemu rodzajowi podejmowanych działań, w tym również działaniom związanym z procesem zbioru i konserwacji pasz objętościowych. Ten rodzaj ryzyka nazwano ryzykiem kiszonkarskim i zdefiniowano jako możliwość (prawdopodobieństwo) uzyskania wysokiej jakości kiszonki, zaś pojęcie zarządzania ryzykiem określono jako ciąg czynności, związanych z uzyskaniem kiszonki o optymalnych parametrach jakościowych. Przyczyny powstawania ryzyka kiszonkowego rozpatrywano w trzech płaszczyznach: surowcowej, fermentacyjnej i technologicznej. W ramach strategii zarządzania ryzykiem opracowano ogólną macierz ryzyka kiszonkarskiego, w której określono najważniejsze działania, minimalizujące to ryzyko, oraz przedstawiono propozycje strategii zarządzania tym ryzykiem w kolejnych etapach procesu produkcji kiszonki. Bazując na obserwacjach i wynikach badań przeprowadzonych w latach 2008-2010 w dwóch gospodarstwach (A i B), dokonano oceny procesu zarządzania ryzykiem kiszonkarskim, wykorzystując zmodyfikowaną analizę FMEA procesu. Jej celem było wskazanie i ocena ryzyka, związanego z punktami największej wrażliwości, występującymi w czasie procesu zbioru i zakiszania w obu gospodarstwach. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że poziom ryzyka kiszonkarskiego w gospodarstwie B jest prawie dwukrotnie wyższy niż w gospodarstwie A. Znalazło to potwierdzenie w gorszej jakości kiszonek, uzyskanych w gospodarstwie B.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Jakość kiszonek z runi łąkowej z dodatkiem biologicznych stymulatorów fermentacji

Celem badań była ocena jakości, wartości pokarmowej oraz przydatności żywieniowej kiszonek z podsuszonej runi łąkowej, zakiszanych w dużych belach cylindrycznych z dodatkiem wybranych biologicznych dodatków kiszonkarskich, zawierających kultury bakterii kwasu mlekowego. W kiszonkach oceniano zawartość suchej masy, wartość pH, skład chemiczny, liczebność wybranych mikroorganizmów oraz stabilność tlenową. Kiszonki testowano również w doświadczeniach żywieniowych na jałówkach. Zastosowane dodatki bakteryjne spowodowały zwiększenie zawartości kwasu mlekowego i octowego oraz zmniejszenie zawartości kwasu masłowego. Spośród obu zastosowanych dodatków większą efektywnością pod względem oddziaływania na proces zakiszania i jakość kiszonek charakteryzował się preparat mikrobiologiczno-enzymatyczny. Dodatki te nie miały jednak istotnego wpływu na stabilność tlenową kiszonek ani też na ich pobranie i przyrosty masy ciała zwierząt żywionych dawkami z udziałem tych pasz.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ warunków wodnych na aktywność respiracyjną gleb pobagiennych bez pokrywy roślinnej

W pracy przedstawiono wyniki 7-letnich badań aktywności respiracyjnej gleb pobagiennych zaliczonych do czterech prognostycznych kompleksów wilgotnościowych: mokrego, wilgotnego, posusznego i okresowo suchego, utrzymywanych w warunkach całkowitego braku pokrywy roślinnej. Emisja CO<sub>2</sub> była oznaczana metodą komorową. Aktywność respiracyjna gleb pobagiennych była zależna od warunków wodnych panujących na poszczególnych kompleksach wilgotnościowych. Największą aktywność respiracyjną stwierdzono na kompleksach wilgotnym i posusznym – odpowiednio 0,51 i 0,47 g•m<sup>-2</sup>•h<sup>-1</sup> CO<sub>2</sub>, następnie na okresowo suchym – 0,42 g•m<sup>-2</sup>•h<sup>-1</sup>, a najmniejszą na kompleksie mokrym – 0,33 g•m<sup>-2</sup>•h<sup>-1</sup>. Największą aktywność respiracyjną stwierdzono w warunkach utrzymywania wilgotności gleby na poziomie polowej pojemności wodnej. Gleby pobagienne utrzymywane w warunkach braku pokrywy roślinnej były znaczącym źródłem emisji CO<sub>2</sub>. Wartość emisji CO<sub>2</sub> w okresie wegetacyjnym wynosiła od 11,9 Mg•ha<sup>-1</sup> na kompleksie mokrym do 19,4 Mg•ha<sup>-1</sup> na kompleksie wilgotnym. Emisja ta wiązała się z mineralizacją masy organicznej – od 5,8 Mg•ha<sup>-1</sup> na kompleksie mokrym do 9,5 Mg•ha<sup>-1</sup> na kompleksie wilgotnym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu sanitarno-bakteriologicznego zbiornika wodnego „Balaton” zlokalizowanego w centrum Bydgoszczy

Zbiorniki wodne coraz częściej stają się integralną infrastrukturą dużych miast, pełniąc ważne funkcje estetyczne i rekreacyjne. Nie są one jednak objęte systematycznym monitoringiem mikrobiologicznym. Celem niniejszej pracy była ocena stanu sanitarno-bakteriologicznego zbiornika wodnego „Balaton” położonego w centrum Bydgoszczy. Analizy sanitarne obejmujące liczebność wybranych grup mikroorganizmów wykonane zostały zgodnie ze standardami Polskich Norm. Dodatkowo badania poszerzono o oznaczenie ogólnej liczby bakterii (OLB) oraz ocenę aktywności błony cytoplazmatycznej komórek bakterioplanktonu, wykorzystując w tym celu zestaw barwników fluorescencyjnych LIVE/DEAD® BacLightTM Bacterial Viability Kit. Wykonane badania wykazały, że zasadniczy wpływ na ilość drobnoustrojów miała pora roku. Największą liczbę bakterii psychrofilnych, mezofilnych oraz enterokoków kałowych odnotowano latem, a najmniejszą jesienią. Wyjątek stanowiły bakterie z grupy coli oraz Escherichia coli, których najmniejszą liczbę odnotowano w sezonie wiosennym. Podobne zależności stwierdzono na podstawie analizy ogólnej liczby komórek bakterii, wśród których aktywność błony cytoplazmatycznej wynosiła od 91,5% latem do 72,3% wiosną. Analiza taksonomicznego zróżnicowania dominujących szczepów bakterii wykonana metodą BIOLOG® wykazała, że wszystkie badane izolaty należały do klasy Gammaproteobacteria.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka