rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Poszanowanie praw człowieka a zasoby kapitału społecznego

Społeczeństwa potrzebują do swojego istnienia i rozwoju zasobów w postaci: zaufania, wartości, norm rozbudowanych pionowych i poziomych sieci interakcji. Wielkość tych zasobów w istotny sposób zależy od typu ładu społecznego funkcjonującego w danym społeczeństwie. Demokratyczne państwo istnieje, rozwija się lub podlega degeneracji wraz z zasobami, którymi dysponuje. Zasób, jakim jest kapitał społeczny, stanowi jeden z kluczowych czynników decydujących o dyspozycji danego społeczeństwa do rozwoju i utrzymania ładu społeczno-moralnego opartego na demokratycznych zasadach życia społecznego i poszanowaniu praw człowieka.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
SAMOŚWIADOMOŚĆ W ROZWOJU DUCHOWOŚCI... DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

Tematyka duchowości człowieka jako istotnego wymiaru jego życia wkracza w obszar rozważań pedagogiki, w tym także do pedagogiki przedszkolnej.Trudności w aplikacji tego pojęcia w tej subdyscyplinie pedagogiki mogą być spowodowane myśleniem o dziecku jako o „niepełnym” człowieku, który dopiero w późniejszym okresie życia rozwija dojrzałe obszary własnego bytowania, jak choćby duchowość. Tymczasem analiza funkcjonowania dziecka w okresie przedszkolnym dowodzi, iż funkcjonuje ono w pełni w duchowym zakresie własnej egzystencji, ale też często – ze względu na szczególne właściwości tego okresu rozwojowego – przekracza w tym zakresie możliwości osób dorosłych. Prezentowany tekst ma na celu wskazanie w jaki sposób i w jakim stopniudziecko w wieku przedszkolnym osiąga umiejętność samoświadomości jako istotnego obszaru jego duchowego rozwoju.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Ignorantia iuris nocet. O powszechnej nieznajomości prawa

W niniejszej pracy autor zastanawia się nad poziomem znajomości prawa w społeczeństwie. W dzisiejszych stosunkach społeczno-prawnych obywatel winien znać obowiązujące przepisy i ich przestrzegać. Niemniej jednak obecna polityka państwa, w szczególności sposób przekazywania informacji o obowiązujących przepisach, niezrozumiały język aktów normatywnych i mnogość nowych regulacji utrudniają obywatelom bieżące śledzenie i rozumienie wprowadzanych przepisów prawnych. Nieznajomość prawa powoduje, iż często podmiotowe prawa obywateli są pogwałcane i nierespektowane. Co więcej, zachowanie niezgodne z przepisami prawa może również narazić daną jednostkę na dolegliwe sankcje, często niewspółmierne do popełnionego czynu, bądź jego zaniechania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki prawne
Prawa a ideologia. Prawa jednostki z perspektywy krytycznej myśli prawniczej i społecznej (wybrane zagadnienia)

Problematyka praw jednostki jest ewidentnie fundamentalnym zestawem zagadnień dla nowoczesnej myśli społecznej i prawniczej. Tryumf tej problematyki można chyba nawet uznać za jeden z wyznaczników filozoficznej moderny. Mainstreamowe podejście do praw jednostki jest jednoznacznie optymistyczne i afirmatywne. Oto ludzkość, realizując Kantowski postulat sapere aude, odkryła/stworzyła i twórczo rozwija najlepszy w dziejach zestaw normatywnych wyznaczników funkcjonowania jednostek i grup. Autor przyjmuje całkowicie odmienną perspektywę. Celem tekstu jest generalizująca interpretacja wątków poświęconych prawom jednostki w krytycznej myśli prawniczej i społecznej. Tę ostatnią Autor rozumie jako zespół emancypacyjnych dyskursów, którego prawniczą lokalną odmianę stanowi ruch krytycznych studiów nad prawem, nie tylko w wydaniu amerykańskim, lecz także europejskim (rozmaite teorie gender i queer, teorie postkolonialne, socjologia krytyczna, teorie komunikacyjne, teorie posthumanistyczne). Bezpośrednia intertekstualna genealogia wielu reguł przyjmowanych przez te dyskursy sięga do tzw. French theory, czyli myśli francuskich poststrukturalistów, a zwłaszcza M. Foucaulta, oraz do programów teorii krytycznej Szkoły Frankfurckiej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki prawne
Życie społeczno-polityczne w ujęciu przedstawicieli Ośrodka Myśli Politycznej - wybrane aspekty

Artykuł jest poświęcony wybranym elementom koncepcji życia społeczno-politycznego, wyłaniającej się z tekstów autorów publikujących w Ośrodku Myśli Politycznej. Autor omawia wybrane zagadnienia dotyczące sposobu rozumienia państwa przez omawianych autorów, propozycji jego reform, granic liberalnej demokracji oraz stosunku państwa do społeczeństwa obywatelskiego. Następnie prezentuje poglądy autorów związanych z OMP na temat wybranych uczestników życia publicznego: partii politycznych oraz mediów. Autorzy związani z Ośrodkiem akcentują potrzebę istnienia silnych instytucji państwowych zdolnych do realizacji ustalonej polityki. Wskazują na potrzebuje wypracowania modelu zarządzania, który określałby istotę polskiej wspólnoty politycznej i sposoby jej urządzenia, aby dla obywateli stanowiła wartość sama w sobie.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Relatywizm i Dusza Zachodu

Artykuł poświęcony jest związkowi idei i rzeczywistości na przykładzie relacji zachodzących na styku kultury Zachodu (z Europą jako jego główną tu egzemplifikacją) i innych kultur, których przedstawiciele bądź już Europę zamieszkują, bądź starają się tutaj osiedlić.
Zwracam uwagę na to, że nazbyt często formułowane są teorie dotyczące organizacji ładu społecznego, które nie uwzględniają, w należyty sposób, możliwości ich realizacji w realnym świecie. Ich autorami są intelektualiści, szczególna kategoria ludzi odgrywająca istotną rolę w życiu zachodnich społeczeństw.
Za punkt wyjścia posłużyło tu słynne zdanie przypisywane (niesłusznie) Wolterowi, który miał powiedzieć: „nie zgadzam się z tobą, ale do śmierci będę bronił twego prawa do posiadania własnego zdania”. Postać Woltera jest przykładem oświeceniowych filozofów-literatów, będących prekursorami współczesnych intelektualistów wnoszących nowe, „poprawne” idee do świata polityki i prawodawstwa; idee, które sprawiają, że Zachód stopniowo ale systematycznie zrywa więzi z własną historią i tradycją, tracąc tożsamość i zastępując fundamenty własnej kultury pozbawioną duszy abstrakcją.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
TROSKA O RODZINĘ NIESAMODZIELNEGO SENIORA

Pojawiająca się choroba, a co za nią idzie niesamodzielność seniora, nie dotyczy już tylko jego samego, lecz także wielu osób z jego najbliższego otoczenia. To członkowie najbliższej rodziny są tymi, którzy przez długi okres muszą zmagać się z różnego rodzaju obciążeniami i wyzwaniami. Zdarza się, że muszą przy tym nagle zrezygnować ze swojego dotychczasowego aktywnego życia. Towarzysząc cierpieniu seniora, sami często doświadczają negatywnych uczuć, w tym złości, poczucia skrzywdzenia, braku akceptacji czy niesprawiedliwości. W konsekwencji mogą popadać w apatię, w depresję lub wycofują się z życia społecznego, co dodatkowo pogłębia ich izolację. Jak temu zapobiegać? Jak wspierać rodzinnych opiekunów niesprawnych seniorów? W jaki sposób zapobiegać wypaleniu i nie ulec obciążeniom? Oto pytania, nad którymi warto podjąć gerontologiczną refleksję.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Realizacja edukacji przyrodniczej i matematycznej - kilka spostrzeżeń

Niniejszy artykuł zawiera rozważania na temat tego, czy można realizować zagadnienie dotyczące przyrody i matematyki w edukacji, czy realizacja ta może mieć miejsce już w wieku przedszkolnym oraz jak realizować zajęcia przyrodnicze i matematyczne, korzystając z dostępnych pomocy dydaktycznych. Autorzy stawiają następującą hipotezę: realizację edukacji przyrodniczej w połączeniu z edukacją matematyczną można rozpocząć u dzieci przedszkolnych (3–4 lata), wykorzystując dostępne środki dydaktyczne w postaci zabaw lub gier oraz innych elementów technicznych. W treści artykułu podawane są argumenty na popieracie tej hipotezy oraz przykłady środków dydaktycznych do jej realizacji.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Multigenetyczność dziennikarstwa w nauce i dydaktyce

Nauki o mediach funkcjonują jako autonomiczna dyscyplina naukowa od 2013 r. Ich autonomia oznacza nazwanie i opisanie przedmiotu badań oraz metodologii w stopniu umożliwiającym rozróżnienie tradycji badań fenomenologicznych (literaturoznawstwa i psychologii) oraz komunikologicznych (prasoznawstwo i socjologia). W tym kontekście wydaje się uprawnione zastosowanie terminu „multigenetyczność”. W artykule wskazano praktyczny zakres multigenetyczności na przykładzie kształcenia dziennikarskiego w uczelniach Lublina. Omówiono działanie Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej przez pryzmat aktywności sekcji badawczych, która decyduje o nowym paradygmacie dziennikarstwa. Przedstawiono także subdyscypliny i metodologię nauk o mediach. W świetle najnowszej refleksji teoriopoznawczej do subdyscyplin zalicza się m.in. historię mediów i medioznawstwa, język mediów, aksjologię, technologię, PR i marketing. Metody zaś cechuje interdyscyplinarność. W konkluzji stwierdzić można, że dyscypliny należące do tzw. otoczenia (np. historia, socjologia, politologia, ekonomia, prawo, kulturoznawstwo) obecne były u podstaw pierwszych studiów nad istotą dyscypliny nauki o mediach (w Polsce od połowy lat pięćdziesiątych XX wieku).

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Pomnik jako pole bitwy

Powstanie Warszawskie jest symbolem niezawisłości i sprzeciwu Polaków wobec wszelkich prób i form narzucenia obcej dominacji. Militarnie skierowane było przeciwko hitlerowskim Niemcom, politycznie przeciwko stalinowskiej Rosji. Dlatego po wojnie władza komunistyczna w Polsce przeciwdziałała powstającej legendzie powstania, widząc w niej zagrożenie dla podstaw własnej legitymizacji.
Walka stolicy zakończyła się tragiczną klęską. Jednak pamięć Powstania Warszawskiego okazała się niezwykle silna. Wykorzystywała własne nośniki pamięci historycznej, które zapewniły jej identyfikację i przetrwanie. Należały do nich m.in. kotwica – znak Polski Walczącej, piosenki powstańcze, groby i cmentarze, świadectwa chwały i heroizmu samych powstańców, ale przede wszystkim uroczystości rocznicowe. To one cyklicznie mobilizowały społeczeństwo do tworzenia własnej wersji historii i narodowej tradycji, alternatywnej wobec oficjalnej. Elementem tej konfrontacji stała się także trwająca wiele lat walka o postawienie w stolicy pomnika Powstania Warszawskiego.
Autor ukazuje historię konfliktu jako model polityki historycznej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Poziom rozwoju małych dzieci wychowawczych przez matki w warunkach izolacji więziennej w zależności od ich postaw rodzicielskich

W artykule przedstawiono informacje dotyczące funkcjonowania Domu Matki i Dziecka przy Zakładzie Karnym nr 1 w Grudziądzu. Znajdują się w niej także treści odnoszące się do czynników kształtujących poziom rozwoju dzieci w wieku do lat trzech i kształtujących postawy rodzicielskie. W ostatnim rozdziale zamieszczone zostały wstępne wyniki badań, które miały na celu sprawdzenie, czy wystąpi związek między poziomem rozwoju małych dzieci wychowywanych w więzieniu, a postawami rodzicielskimi prezentowanymi przez ich matki. Niestety, badania nie mogły zostać ukończone ze względu na zagrożenie epidemiologiczne. Wyniki są więc niepełne i nie wykazują związku pomiędzy badanymi zmiennymi.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
WYBRANE ASPEKTY KOMUNIKACJI W RELACJI TERAPEUTYCZNEJ... NAUCZYCIELA Z UCZNIEM

Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienie komunikacji w relacji terapeutycznej nauczyciela z uczniem. Tematyka terapii pedagogicznej dość często jest przedmiotem analiz teoretyczno-badawczych w aspekcie normatywnym, organizacyjnym, zdecydowanie rzadziej podejmowane są rozważania w obszarze komunikacji i języka tej specyficznej relacji. Struktura artykułu obejmuje tematykę relacji w wychowaniu i terapii, komunikacji werbalnej i niewerbalnej oraz przestrzeni komunikacyjnej. W języku zawiera się potencjał dla skutecznych działań wspierających i aktywizujących ucznia do pokonywania istniejących barier rozwojowych i edukacyjnych. Jak mówić i jak słuchać? Jak formułować komunikaty werbalne? Jak interpretować język i zachowania ucznia? Jak odczytywać tekst przestrzeni? Te pytania wyznaczają strukturę niniejszego artykułu.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
WYCHOWAWCZE ASPEKTY PRACY NAUCZYCIELA... W DĄŻENIU DO EDUKACJI WIELOKULTUROWEJ/ MIĘDZYKULTUROWEJ

Obserwuje się liczne migracje ludzi i stąd społeczeństwa, a także placówki edukacyjne stają się zróżnicowane kulturowo. Zjawisku wielokulturowości zwykle towarzyszą procesy o charakterze pozytywnym, ale także negatywnym. Procesy adaptacyjno-edukacyjne uczniów wielokulturowych nie zawsze przebiegająwłaściwie. Różnice językowe i kulturowe wpływają na całokształt funkcjonowania dziecka w szkole i często rodzą trudne sytuacje. W Polsce pomoc dzieciom cudzoziemskim organizowana jest zgodnie z prawem oświatowym. Kompetencje kulturowe nauczyciela przejawiające się w postaci postaw i działań, umożliwiają efektywną pracę w sytuacjach międzykulturowych. Nauczyciel edukacji wielokulturowej musi wyjść naprzeciw takim potrzebom i problemom, jak kultywowanie własnej tożsamości, języka i kultury, dialog międzykulturowy, ale także dyskryminacja czy wykluczenie społeczne i kulturowe. Przygotowanie nauczyciela do pracy w grupie wielokulturowej powinno koncentrować na kompetencjach osobowościowych, socjokulturowych, ale także innowacyjnych metodach i formach animacji życia społecznego w środowiskach zróżnicowanych kulturowo.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
WYPALENIE W PRACY ZAWODOWEJ NAUCZYCIELA

Wypalenie zawodowe stanowi czynnik, który skutecznie zakłóca wykonywanie zadań wynikających z funkcji zawodowej nauczyciela. Nie bez znaczenia pozostaje jego wpływ na zdrowie fizyczne oraz efektywność i zaangażowanie w pracę. Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza pojęcia wypalenia zawodowego, jego przyczyny, objawy oraz próba ustalenia profilaktyki zjawiska, w przypadku którego należy wykorzystać wszystkie możliwe strategie, pomagające nauczycielom przezwyciężyć ten stan. Ważne stają się również działania dotyczące poszukiwania różnych źródeł wsparcia społecznego, rozwoju nauczycielskich umiejętności rozpoznawania sygnałów wskazujących na wyczerpanie emocjonalne, które jest jednym z pierwszych objawów wypalenia zawodowego. Należy dążyć do wypracowania skutecznych metod przezwyciężania stresu zawodowego, wzmacniania samooceny nauczycieli oraz kreowanie ich pozytywnego wizerunku w społeczeństwie.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Nauczyciel-wychowawca klas młodszych

Artykuł poświęcony jest nauczycielowi wychowawcy klas młodszych. Treści przedstawiają osobowość i rolę nauczyciela w ujęciu teoretycznym. Rozważania dotyczą także istoty nauczania i osoby nauczyciela w świetle różnych koncepcji pedagogicznych, tj. behawioryzmu, koncepcji humanistycznej i konstruktywizmu. Ponadto przedstawiono funkcje, wymiary i style pracy pedagogicznej wychowawcy nauczania początkowego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
ZASTOSOWANIE HORTITERAPII W PRACY Z DZIEĆMI... Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ W STOPNIU UMIARKOWANYM

Przedmiotem niniejszego artykułu jest ukazanie znaczenia hortiterapii w pracy z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowany. Hortiterapia jest w Polsce nową metodą mającą charakter wspomagający. Polska nazwa hortiterapii to ogrodoterapia czyli metoda leczenia z wykorzystaniem ogrodów roślinnych. Jej zastosowanie jest bardzo szerokie, ponieważ dotyczy szeregu różnych chorób, zaburzeń psychicznych i niepełnosprawności. W artykule został również podjęta pedagogiczna i psychologiczna charakterystyka niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym. Podane są kryteria niepełnosprawności według klasyfikacji DSM-5. Trzecia część artykułu dotyczy aplikacji założeń teoretycznych hortiterapiido konkretnej pracy terapeutycznej z dziećmi niepełnosprawnymi intelektualne w stopniu umiarkowanym. Proponowana metoda odnosi się do sfery fizycznej, społecznej, emocjonalnej i poznawczej.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Kompetencje dyrektora istotne w zarządzaniu placówką oświatową

W artykule przedstawiono kompetencje dyrektora placówki oświatowej, które są niezbędne do sprawnego i skutecznego zarządzania nią. Autorka zwraca uwagę na umiejętności twarde, takie jak wiedza i kompetencje, umiejętności miękkie należące do kompetencji społecznych oraz predyspozycje osobowościowe dyrektora szkoły. Okazuje się, że wiedza specjalistyczna nie wystarczy do zbudowania zespołu i zarządzania nim czy osiągnięcia celów wymaganych dla powodzenia danej placówki edukacyjnej.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Między dobrem a złem. Do czego potrzebny jest socjolog

W zrelatywizowanym świecie, pełnym wszelkiego rodzaju samozwańczych mędrców chętnie doradzających innym, jak powinni się zachowywać, jeszcze chętniej oceniających błędy ich zachowania i najchętniej za ich plecami, potrzebni są socjologowie, którzy, trwając wiernie przy zasadach uprawianej przez nich nauki, pokazują światu, że trzeba obserwować, badać i analizować tylko to, co jest, co faktycznie istnieje: zarówno dobro, jak i zło, bez wytykania tego, czego nie ma, a co – jak się wydaje – być powinno, bez uporczywego pouczania o tym, co jest dobre, a co złe, i bez apodyktycznego oceniania cudzego postępowania w dychotomicznych kategoriach dobra i zła. Skrupulatne przestrzeganie tej metodologicznej zasady jest charakterystyczną cechą warsztatu naukowego Janusza Mariańskiego, kapłana i teologa, który jako socjolog religii i moralności zajmuje się badaniem wyłącznie faktów społecznych i rygorystycznie unika formułowania sądów wartościujących. Nie pyta on rozmówców o powstrzymywanie się od działania, które nie jest ich powinnością, ani tym bardziej o motywy takich zaniechań, lecz o faktyczne działania i kierujące nimi motywy, co zresztą powinno być regułą zachowania każdego dobrze wychowanego człowieka.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Kapitał społeczny czynnikiem konstytutywnym współczesnego ładu społeczno-moralnego

Społeczeństwa potrzebują do swojego istnienia i rozwoju zasobów w postaci: zaufania, wartości, norm, rozbudowanych pionowych i poziomych sieci interakcji. Wielkość tych zasobów w istotny sposób zależy od typu ładu społecznego funkcjonującego w danym społeczeństwie. Demokratyczne państwo istnieje, rozwija się lub podlega degeneracji wraz z zasobami, którymi dysponuje. Prezentowany artykuł jest próbą wykazania związków zachodzących między ładem społeczno-moralnym, kapitałem społecznym i więzią moralną jako szczególnym typem więzi społecznej. Zasób, jakim jest kapitał społeczny, stanowi jeden z kluczowych czynników decydujących o dyspozycji danego społeczeństwa do rozwoju i utrzymania ładu społeczno-moralnego, opartego na demokratycznych zasadach życia społecznego. Prowadzona analiza podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu kapitał społeczny jest zasobem konstytutywnym ładu społeczno-moralnego współczesnych społeczeństw.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Katolicka nauka społeczna w twórczości naukowej Janusza Mariańskiego

Janusz Mariański wniósł wkład w katolicką naukę społeczną, polegający na interpretacji nauczania społecznego Kościoła katolickiego i jego upowszechnianiu oraz zbadaniu w paradygmacie katolickiej nauki społecznej form i zakresu występowania struktur grzechu w Polsce w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. W tym paradygmacie badawczym zajmował się też demokracją, ekologią i społeczną gospodarką rynkową. Stwierdzono, że badania socjologiczne prowadzone przez Mariańskiego umożliwiły ustalenie i opisanie aktualnych kwestii społecznych. Ponadto niektóre z tych badań, jak w przypadku badań etosu bezrobocia, pozwoliły empirycznie potwierdzić tezy zawarte w nauczaniu społecznym Kościoła katolickiego.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Przemiany moralności w polskim społeczeństwie między mitem a rzeczywistością. W kręgu socjologii Janusza Mariańskiego

Janusz Mariański formułuje cztery scenariusze przemian moralności w społeczeństwie polskim – sekularyzacja, indywidualizacja, rekonstrukcja i rewitalizacja moralności. Wyniki badań socjologicznych wskazują, że obecnie najintensywniej realizującym się scenariuszem jest sekularyzacja, w rozumieniu autonomizacji religijności i moralności. Można przypuszczać, że w przyszłości nastąpi intensyfikacja procesów przemian moralności również w ramach pozostałych scenariuszy. Wskazują na to hipotezy braku i socjalizacji Ronalda Ingleharta. Obecne pokolenie młodzieży wzrasta w zgoła odmiennych warunkach bezpieczeństwa materialnego niż reprezentanci starszych kohort urodzeniowych, których młodość przypadała w okresie Polski Ludowej. Osłabione poczucie bezpieczeństwa fizycznego czy materialnego wiąże się z silniejszym rygoryzmem moralnym. Niepodważalność reguł moralnych sprawia bowiem, że świat społeczny jest bardziej przewidywalny, a w związku z tym bardziej bezpieczny, mimo zagrożeń bytu fizycznego i materialnego. Wzrastanie w warunkach bezpieczeństwa fizycznego i materialnego wywołuje efekt odwrotny – relatywizacja moralności jest łatwiejsza. Zgodnie z koncepcją Ingleharta społeczeństwo polskie czeka intensywniejsza faza przemian moralności na skutek wymiany pokoleniowej. Porównanie wyników badań Mariańskiego nad kondycją moralną młodzieży z wynikami badań w przekroju ogólnospołecznym nie uprawnia do wniosku, że przemiany te będą mieć charakter gwałtowny. Rzeczywiście młodzież w większym stopniu, niż dorośli opowiada się za relatywizacją moralności. Jednak w obszarze autonomizacji moralności, w kwestiach obyczajowości oraz zaufania społecznego jako spoiwa ładu moralnego różnice pomiędzy młodzieżą a dorosłymi nie mają charakteru międzypokoleniowej „przepaści”.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Problematyka jakości życia w dyskursie nauk społecznych

Artykuł porusza problematykę dotyczącą obszaru jakości życia, postrzeganego z kontekstu wybranych nauk społecznych. Autor tekstu przytacza terminologię przedmiotu, ukazuje istotę edukacji do wartości kształtujących dobrą jakość życia człowieka, społeczeństwa. Zachęca także do refleksji nad czynnikami istotnymi w towarzyszeniu człowiekowi w budowaniu satysfakcjonującej dla niego i innych osób jakości życia.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki, seria Edukacja - Rodzina - Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika