rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Aktywność fizyczna i zwyczaje żywieniowe a profil lipidowy osocza młodych mężczyzn i kobiet

Dotychczasowe dane dotyczące wpływu aktywności fizycznej na profil lipidowy młodych kobiet są niejednoznaczne.
Celem niniejszych badań była ocena profilu lipidowego młodych kobiet i mężczyzn o zróżnicowanej aktywności fizycznej z
uwzględnieniem ich zwyczajów żywieniowych. W badaniach wzięły udział 202 osoby - 54 studentki i 53 studentów Akademii
Wychowania Fizycznego oraz 46 studentek i 49 studentów uniwersytetu. Spożycie energii, białka, tłuszczów i węglowodanów
oszacowano wykorzystując program komputerowy FOOD 2. Stężenia TG, TC oraz HDL-C oznaczono metodami kolorymetrycznymi
z zastosowaniem gotowych zestawów firmy Randox (Wielka Brytania). Wysoka aktywność fizyczna młodych
kobiet niekorzystnie wpływa na profil lipidowy, charakteryzujący się wyższym stężeniem cholesterolu całkowitego i frakcji
LDL-cholesterolu w porównaniu z kobietami o niskiej aktywności fizycznej i mężczyznami o wysokiej aktywności fizycznej.
Wpływ wysokiej aktywności fizycznej młodych mężczyzn na profil lipidowy jest mniej jednoznaczny. Wysoka aktywność
fizyczna korzystnie wpływa na stężenie frakcji HDL-cholesterolu, nie wpływając na stężenie frakcji LDL-cholesterolu. Ale
jednocześnie u aktywnych mężczyzn wyższa jest częstość występowania granicznie dużych i dużych stężeń cholesterolu całkowitego.
Średnie spożycie energii w dziennych racjach pokarmowych mężczyzn i kobiet o wysokiej aktywności fizycznej
pokrywało odpowiednio 82% i 72,2% zalecanego spożycia. Wydaje się, że u obu płci wysoka aktywność fizyczna i niskie w
stosunku do zapotrzebowania spożycie energii w dziennych racjach pokarmowych odgrywają istotną rolę w występowaniu
nieprawidłowego profilu lipidowego.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zachowania żywieniowe uczniów szkoły podstawowej w opinii dzieci i ich rodziców

Celem pracy było porównanie opinii uczniów i ich rodziców dotyczących zachowań żywieniowych zbadanych dzieci.
Przebadano 97 uczniów klas czwartych i 87 rodziców tych dzieci. Narzędziem badawczym w pracy był kwestionariusz,
wypełniany oddzielnie przez rodziców i uczniów, zawierający pytania na temat: liczby i częstości spożywania przez dzieci
posiłków w ciągu dnia, częstości spożywania przez dzieci produktów typu fast food oraz korzystania z produktów oferowanych
w sklepiku szkolnym. Badanie wykazało, że opinie rodziców na temat zachowań żywieniowych ich dzieci nie odpowiadają
rzeczywistości. Ważnym miejscem kształtowania prozdrowotnych zachowań dzieci i młodzieży staje się środowisko szkolne,
w którym konieczna jest zmiana polityki żywieniowej w tym: metod i zakresu nauczania zasad racjonalnego żywienia, poprawa
organizacji posiłków wydawanych w szkołach, korzystna zmiana asortymentu produktów spożywczych oferowanych
w sklepikach szkolnych oraz systematyczne szkolenie osób mających wpływ na zachowania żywieniowe uczniów.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Wszechobecne związki perfluorowane

Związki perfluorowane są pochodnymi węglowodorów, w których wszystkie bądź część atomów wodoru zostały zastąpione
atomami fluoru. Ze względu na ich właściwości, są one powszechnie wykorzystywane w różnych gałęziach przemysłu.
Związki perfluorowane znalazły się w centrum zainteresowania z powodu licznych doniesień na temat ich toksyczności i
niekorzystnego wpływu na zdrowie człowieka, jak również wielu sprzecznych doniesień na temat ich kancerogenności.
Znajdują się one w wielu powszechnie stosowanych produktach codziennego użytku, między innymi w takich handlowych
produktach jak Gore-Tex®, Teflon®, Stainmaster®. Najbardziej prawdopodobnymi sposobami przedostawania się związków
perfluorowanych do organizmu człowieka jest droga pokarmowa, inhalacyjna i w mniejszym stopniu kontakt ze skórą.
Perfluorooktanosulfonian (PFOS) został wpisany na listę Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych (TZO).

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena sposobu żywienia dzieci i młodzieży z wybranego domu dziecka

Celem pracy była ocena zawartości podstawowych składników pokarmowych, wybranych składników mineralnych i
witamin w całodziennych racjach pokarmowych dzieci i młodzieży w wieku 7-18 lat, w czterech porach roku, zamieszkujących
jeden z poznańskich domów dziecka. Badaniami objęto okres od lipca 2007 roku do maja 2008 roku. Sposób żywienia
oceniano w oparciu o raporty magazynowe (jadłospisy dekadowe). Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono nieprawidłowy
rozkład energii dostarczanej wraz z poszczególnymi składnikami. W badaniach stwierdzono zbyt wysoką podaż
energii (o 24%), białka (o 102%), tłuszczu (o 28%) i cholesterolu (o 45%) oraz cynku (o 47%), miedzi (o 71%), witaminy
A (o 102%) i witamin z grupy B (od 44% do 163%). Zbyt niskie spożycie dotyczyło potasu i wapnia (o 20%) oraz witaminy
C (o 19%). Badania nie wykazały istotnych statystycznie zależności pomiędzy zawartością poszczególnych składników
pokarmowych w diecie a porą roku.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Promieniotwórczość naturalna potasu 40K w wodach leczniczych i naturalnych wodach mineralnych oraz ocena dawek

Wody lecznicze i naturalne wody mineralne często charakteryzują się podwyższoną mineralizacją. Ze wzrostem mineralizacji
rosną także stężenia naturalnych izotopów promieniotwórczych stanowiących jedno ze źródeł narażenia ludności
na promieniowanie jonizujące. Głównymi celami pracy było: (1) określenie stężenia izotopu potasu 40K w próbkach wody,
(2) obliczenie obciążających dawek skutecznych (efektywnych) spowodowanych spożyciem wód zawierających potas 40K,(3)
zbadanie korelacji pomiędzy stężeniem potasu 40K a zawartością rozpuszczonych substancji stałych (TDS). Stężenia radioizotopu
potasu 40K w badanych próbkach oznaczono metodą spektrometrii gamma. Otrzymane stężenia miały wartości z
przedziału od 0,65 do 28,42 Bq/dm3. Pomierzone wartości porównano z wartościami obliczonymi na podstawie analiz składu
fizykochemicznego wody, które wyniosły od 0,07 do 22,87 Bq/dm3. Obliczona dawka skuteczna (efektywna) wynikająca ze
spożycia wody zawierającej radionuklid potasu 40K o stężeniu 2,26 Bq/dm3 była równa 294 nSv/kurację, zaś dawka spowodowana
wchłonięciem drogą inhalacyjną wody zawierającej 40K o stężeniu 1,45 Bq/dm3 osiągnęła wartość 9 nSv/kurację.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Badania nad zawartością furanu w przetworach dla niemowląt metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas

Furan jest związkiem organicznym powstającym podczas obróbki termicznej żywności, w badaniach na zwierzętach
wykazuje działanie kancerogenne. Celem pracy było badanie zawartości furanu w przetworach warzywnych i warzywno-
-mięsnych przeznaczonych dla niemowląt. Do badań wykorzystano chromatograf gazowy sprzężony ze spektrometrem
mas (GC-MS). Oznaczono zawartość furanu w 48 próbkach przetworów gotowych do spożycia. We wszystkich badanych
próbkach wykryto furan w zakresie stężeń od 13,2 do 91,1 μg/kg, a średnia jego zawartość wynosiła 43,3 μg/kg. Dokonano
oceny stopnia narażenia niemowląt na furan występujący w żywności. Oszacowana wielkość narażenia wyniosła od 0,23
do 1,77 μg/kg m.c./dzień przy średniej zawartości furanu w przetworach od 35,3 do 52,2 μg/kg i nie przekroczyła wartości
ADI równej 2 μg/kg m.c./dzień.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Badania wplywu chlorfenwinfosu na aktywnosc aminotransferaz osoczowych i watrobowych w warunkach in vitro

W badaniach in vitro wykazano, że chlorfenwinfos w dawce 8,5 µg/cm3 osocza lub homogenatu wątrobowego szczura nie wykazuje istotnego wpływu na aktywność aminotransferaz w osoczu i w cytozolu wątrobowym.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Sfałszowane inhibitory fosfodiesterazy typu 5 – narastające zagrożenie dla zdrowia publicznego

Sfałszowane leki, wyroby medyczne i suplementy diety stanowią narastający i bardzo poważny problem dla zdrowia publicznego na świecie. W Europie w ostatniej dekadzie związany jest on przede wszystkim z rejestracją inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5) stosowanych na dysfunkcję erekcji. Do grupy tej należą Viagra, Levitra i Cialis. Ocenia się, że ok. 2,5 min mężczyzn w Europie narażonych jest na sfałszowane produkty zawierające sildenafil, tyle samo co kupujących go w legalnej sieci dystrybucji. Zgodnie z deklaracjami Rady Europy fałszowanie produktów leczniczych i suplementów diety; na każdym etapie, od ich wytwarzania do podawania pacjentom, jest poważnym przestępstwem kryminalnym, które zagraża ludzkiemu życiu. Powoduje też zachwianie wiarygodności narodowych systemów ochrony zdrowia i nie może być traktowane jedynie jako naruszanie praw własności intelektualnej. W Polsce problem monitorowany jest przez Narodowy Instytut Leków, wykonujący badania skriningowe nielegalnych i sfałszowanych produktów metodami tandemowej spektrometrii mas i rentgenowskiej dyfrakcji proszkowej.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Kofeina - powszechny składnik diety i jej wpływ na zdrowie

Kofeina jest składnikiem żywności regularnie spożywanym przez większość populacji. Jej głównym źródłem w diecie
jest kawa, herbata i napoje typu cola. W ostatnim okresie nastąpił znaczny rozwój rynku produktów z kofeiną, zwłaszcza
z grupy napojów energetyzujących i suplementów diety. Substancja ta od lat budzi wiele dyskusji, czy ma pozytywny,
czy negatywny wpływ na zdrowie, a grupą szczególnych obaw są dzieci. Działanie kofeiny w organizmie polega przede
wszystkim na pobudzeniu ośrodkowego układu nerwowego, dlatego jest ona uważana za najczęściej spożywaną substancję
psychoaktywną. Działanie fizjologiczne kofeiny i brak właściwości odżywczych powoduje duże zainteresowanie jej wpływem
na zdrowie, zwłaszcza w odniesieniu do ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Wyniki badań naukowych nie dają
jednoznacznej odpowiedzi, wskazując na wiele czynników endogennych i środowiskowych wpływających na metabolizm
kofeiny i indywidualne reakcje organizmu. Niemniej w świetle aktualnego stanu wiedzy umiarkowane spożycie kofeiny (do
400 mg dziennie) przez zdrowe osoby dorosłe nie jest związane z ujemnymi skutkami zdrowotnymi. Należy jednak brać
pod uwagę także inne, współistniejące zachowania zdrowotne stylu życia. Nadmierne spożycie kofeiny może wywoływać
niekorzystne efekty, takie jak zbytnią pobudliwość, bezsenność, ból głowy, problemy żołądkowe. Według Międzynarodowej
Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń Stanu Zdrowia WHO objawy wywołane spożyciem dużych ilości kofeiny zakwalifikowane
są do działu zaburzeń umysłowych i zaburzeń zachowania, powodowanych przez substancje stymulujące. W organizmie
kobiet ciężarnych metabolizm kofeiny jest znacznie wydłużony, a kofeina i jej metabolity swobodnie przechodzą przez
łożysko do płodu. Z tego powodu kobietom w okresie ciąży zaleca się ograniczenie spożycia kofeiny. Kontrola ilości kofeiny
zalecana jest także w diecie dzieci i młodzieży, przede wszystkim z uwagi na jej oddziaływanie na ośrodkowy układ
nerwowy, znajdujący się w okresie intensywnego wzrostu i dojrzewania, gospodarkę wapniową w organizmie i czas snu.
Średnie spożycie kofeiny w krajach europejskich kształtuje się w granicach 280–490 mg dziennie. Największe jest w krajach
skandynawskich, co wynika z dużej konsumpcji kawy. Dane dotyczące spożycia kofeiny w Polsce są nieliczne. W latach
90-tych poprzedniego stulecia oszacowano, że statystyczny Polak spożywa 141 mg kofeiny dziennie. Obecnie w grupie
kobiet z regionu warszawskiego stwierdzono średnie spożycie na poziomie 251 mg, a 15% badanych kobiet spożywało ponad
400 mg kofeiny w ciągu dnia. Osoby palące tytoń spożywają więcej kofeiny niż niepalące, podobnie jak osoby cierpiące na
zaburzenia psychiczne. W odniesieniu do wielkości spożycia kofeiny należy pamiętać, że jej zawartość w naparach kawy
i herbaty w dużym stopniu uzależniona jest od metody parzenia, a zawartość kofeiny w napojach energetyzujących może
być znacznie zróżnicowana, co należy brać pod uwagę w dziennej puli kofeiny w diecie.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Porównanie zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) w pieczywie

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne są grupą szeroko rozpowszechnionych w środowisku kancerogenów,
powstających podczas niepełnego spalanie substancji organicznych. Ze względu na ich potencjał kancerogenny należy zwracać
na nie szczególną uwagę. Stanowią one zanieczyszczenie w różnych rodzajach żywności, takich jak: produkty mleczne,
wędzone i grillowane mięso, warzywa, owoce, oleje, kawa, herbata i zboża. Przetwarzanie żywności w wysokiej temperaturze
prowadzi do zwiększenia w niej poziomu WWA. Główną drogą przedostawania się WWA do organizmu człowieka jest dieta,
a najwięcej dostarczają ich oleje i tłuszcze, produkty zbożowe i warzywa. Celem niniejszej pracy była analiza zawartości
23 WWA w wybranych gatunkach pieczywa. Procedura analityczna została oparta na ekstrakcji n–heksanem w aparacie
Soxhleta i oczyszczaniu ekstraktów na kolumnach wypełnionych florisilem. Rozdział chromatograficzny przeprowadzono
wykorzystując chromatograf gazowy HP 6890 sprzężony ze spektrometrem mas HP 5973. Całkowita zawartość WWA okazała
się niska i mieściła się w zakresie od 2,61 μg/kg do 43,4 μg/kg. Ponadto wyniki wskazują na różnice w ich zawartości
pomiędzy skórką a miękiszem.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zawartość kwasów fenolowych w częściach jadalnych wybranych odmian jabłek

Owoce i warzywa są cennym źródłem wielu substancji odżywczych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Do najchętniej spożywanych owoców w wielu krajach Europy, w tym także w Polsce, należą jabłka. Prozdrowotne
właściwości jabłek związane są między innymi z zawartością w nich związków polifenolowych, w tym kwasów fenolowych
wykazujących właściwości antyoksydacyjne. Stężenie tych związków zależy od wielu czynników, w tym: odmiany, klimatu,
dojrzałości, warunków glebowych i zabiegów agrotechnicznych. Celem przeprowadzonych badań było porównanie stężenia
kwasów fenolowych i epikatechiny w odmianach jabłek Szampion i Jonica, zebranych w różnych sadach na terenie Lubelszczyzny.
Analizę związków fenolowych przeprowadzono za pomocą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC),
dokonując ich rozdziału na kolumnie RP C18 Symmetry (Waters). Dominującym kwasem fenolowym w jabłkach odmiany
Szampion był kwas chlorogenowy. W miąższu jabłek odmiany Jonica, zebranych w sadach w Puławach i Lublinie w najwyższym
stężeniu występował kwas chlorogenowy, zaś w pozostałych próbach (sad Stryjno i Góra Markuszowska) - kwas
homowanilinowy. Spośród odmian Jonica i Szampion pochodzących z różnych sadów z terenu Lubelszczyzny najwyższą
zawartość epikatechiny stwierdzono w miąższu odmiany Szampion zebranej w sadzie w Puławach oznaczono – 13,12 mg/kg
s.m epikatechiny. Generalnie, niezależnie od miejsca zbioru, jabłka odmiany Szampion uznano za lepsze źródło kwasów
fenolowych i epikatechiny niż jabłka odmiany Jonica.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Konstruowanie wzorcow do preferencyjnego oceniania zapachow

Na przykładzie wyników badań polegających na porównywaniu zapachów 14 substancji przez dużą grupę osób, przedstawiono metodę konstruowania skali uciążliwości zapachów, sposoby interpretacji zastosowanych metod statystycznej analizy preferencji oraz sposób wstępnego wyboru 6 wzorców zapachowych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zawartosc skladnikow mineralnych w rybach wedzonych

Zbadano zawartość makroelementów: wapnia, fosforu, potasu, sodu i magnezu, mikroelementów: miedzi, cynku, żelaza, manganu, chromu, selenu i jodu w następujących rybach wędzonych: szprot, makrela, pikling, łosoś bałtycki i norweski oraz pstrąg. Najwięcej wapnia, fosforu żelaza, cynku, miedzi i manganu zawierały wędzone szproty. Zawartość wapnia w pozostałych gatunkach ryb była znacznie niższa, a zawartość fosforu zbliżona do jego zawartości w szprocie. Selen i fluor stwierdzano na zbliżonym wysokim poziomie we wszystkich badanych rybach, natomiast zawartość jodu była wysoka, choć zróżnicowana. Najwięcej jodu zawierały wędzone łososie i pstrągi, natomiast najmniej pikling, szprot i makrela. Oszacowano udział ryb w zalecanym dziennym spożyciu składników mineralnych w odniesieniu do zalecanego dziennego pobrania.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Zachowania zdrowotne dzieci i młodzieży związane z postrzeganiem własnych proporcji ciała

Celem pracy jest analiza wyobrażeń, zamiarów oraz działań związanych z własnymi proporcjami ciała w powiązaniu
z obiektywną oceną proporcji wagowo-wzrostowych 816 uczniów szkół polkowickich (w tym 362 chłopców i 454 dziewcząt)
w wieku od 10 do 15 lat. U badanych dokonano pomiarów wysokości i masy ciała, które posłużyły do wyliczenia wskaźnika
masy ciała BMI. Wykorzystując zaproponowane przez Cole‘a i wsp. (2000) wartości graniczne dla nadwagi i otyłości, określono
częstość występowania wśród badanej populacji zjawiska nadmiernej masy ciała. Informacje dotyczące wyobrażeń
o własnych proporcjach ciała oraz deklarowanych działaniach z nimi związanych, uzyskano na podstawie wybranych pytań
zawartych w kwestionariuszu Youth Risk Behavior Survey (YRBS). Częstość występowania nadwagi w badanej populacji
wynosi u chłopców 17,7% a u dziewcząt 12,8%. Zagrożenie otyłością rozpoznano u 4,7% chłopców oraz 4,4 % dziewcząt.
Wśród uczniów z nadwagą 42,2 % chłopców oraz 67,2% dziewcząt jest świadomych zaburzeń w proporcjach wagowo-
-wzrostowych. W grupie osób otyłych, problem nadmiernej masy ciała dostrzega 88,9% chłopców oraz 75% dziewcząt.
Wśród uczniów z nadwagą i otyłością 67,9% chłopców i 85,9% dziewcząt deklaruje chęć obniżenia masy ciała, a najczęściej
wybieranymi metodami są ćwiczenia fizyczne i dieta niskokaloryczna. Dziewczęta w porównaniu do chłopców częściej
deklarują chęć obniżenia masy ciała, a najbardziej popularną metodą wykorzystywaną do tego celu są ćwiczenia fizyczne.
Należy wyjaśniać uczniom znaczenie dla zdrowia właściwej masy ciała oraz zapoznawać z obiektywnymi metodami
oceny proporcji ciała i bezpiecznymi sposobami ich zmiany.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Toksykogenomika w ocenie zagrożeń substancji chemicznych

Zmiany jakie dokonały się w ostatnich latach w Europejskiej legislacji substancji chemicznych wskazują na pilną potrzebę
wprowadzania nowych, alternatywnych metod badania substancji chemicznych. Możliwości takie stwarza toksykogenomika,
dziedzina nauki łącząca wiedzę z zakresu toksykologii, nauki zajmującej się badaniem właściwości czynników toksycznych
i negatywnymi skutkami ich oddziaływania na zdrowie i środowisko z genomiką, nauką o budowie i funkcjonowaniu genomów.
Nowe strategie badawcze w toksykologii (transkryptomika, proteomika, metabolomika) stwarzają warunki do oceny
zagrożeń związanych z oddziaływaniem substancji chemicznych zarówno o uznanym potencjale toksycznym jak również
tych, które mogą posiadać taki potencjał.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Oznaczanie baru w naturalnych wodach leczniczych techniką ICP-OES. Część I. Wody ujmowane na terenach uzdrowisk w Polsce

Obowiązujące w Polsce najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) baru w naturalnych wodach mineralnych, naturalnych
wodach źródlanych oraz wodach stołowych wynosi 1 mg/l, podczas gdy NDS tego pierwiastka w naturalnych wodach
leczniczych przeznaczonych do kuracji pitnych i inhalacji wynoszą odpowiednio 1,0 i 10,0 mg/l, przy czym wymagania te
odnoszą się do kuracji trwających powyżej 1 miesiąca. Ww. wartości NDS baru w spożywanych wodach zostały wyznaczone
z uwzględnieniem aktualnych kryteriów Światowej Organizacji Zdrowia WHO, określających wytyczną dotyczącą najwyższego
dopuszczalnego stężenia tego pierwiastka w wodzie przeznaczonej do spożycia na poziomie 0,7 mg/l. W pracy przedstawiono
opracowaną i zwalidowaną metodę oznaczania baru techniką optycznej spektrometrii emisyjnej ze wzbudzeniem w plazmie
indukcyjnie sprzężonej, którą zastosowano do oznaczeń tego pierwiastka w 45 naturalnych wodach leczniczych pobranych
z ujęć znajdujących się na terenach 24 gmin uzdrowiskowych z obszaru całej Polski. Oznaczone stężenia baru zawierały
się w zakresie 0,0036 - 24,0 mg/l. Do kuracji pitnych, inhalacji i kąpieli stosowane są wody o stężeniach baru odpowiednio
z zakresów: 0,0036 - 0,073 mg/l, 0,0036 - 1,31 mg/l i 0,0036 - 24,0 mg/l (niektóre z analizowanych wód stosowane są
jednocześnie do kuracji pitnych, inhalacji i kąpieli). W jedenastu analizowanych wodach zawartość baru była wyższa niż
1 mg/l, lecz wody te zostały głównie dopuszczone do kontaktu zewnętrznego (kąpieli) i w dwóch przypadkach do zabiegów
inhalacyjnych (stężenia baru - 1,08 mg/l i 1,31 mg/l). Sposób kwalifikacji wód do odpowiednich zabiegów oparty m.in.
na wynikach oznaczeń baru jest adekwatny do wymagań przedstawionych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13
kwietnia 2006 r. w sprawie zakresu badań niezbędnych do ustalenia właściwości leczniczych naturalnych surowców leczniczych
i właściwości leczniczych klimatu, kryteriów ich oceny oraz wzoru świadectwa potwierdzającego te właściwości.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Indukowana fenobarbitalem hipermetylacja rejonu promotorowego genu p53 w watrobie szczurow szczepu Wistar

Indukowane niegenotoksycznymi kancerogenami (NGCs) zmiany metylacji DNA rozpatrywane są jako mechanizm ich toksycznego, w tym rakotwórczego działania. Zbadano wpływ fenobarbitalu (PB), na poziom metylacji regionu promotorowego genu p53 w wątrobie szczurów szczepu Wis tar. Zmiany metylacji genu p53 korelowano z syntezą DNA, aktywnością metylotransferaz DNA (DNMTs) oraz z masą wątroby. Samce szczurów szczepu Wistar otrzymywały PB w dawce wynoszącej 98,2 mg/ kg m.c. x dzień-1 jednorazowo, 3-krotnie i 14-krotnie. Wykazano, że PB wywoływał hipermetylację w badanych sekwencjach rejonu promotorowego genu p53. Indukowana PB hipermetylacja genu występowała w przebiegu całego okresu doświadczalnego. Stymulację syntezy DNA, która poprzedzała wzrost masy wątroby oraz indukcję DNMTs, wykazano tylko po 1 i 3 dawkach związku. Kontynuowanie narażenia zwierząt na PB (14 dawek) nie wywoływało zmian w syntezie DNA i aktywności DNMTs w porównaniu do kontroli. Przypuszcza się, że indukowana PB de novo metylacja rejonu promotorowego genu p53, nie była związana z aktywnością DNMTs.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Ocena zdrowotna nasion z wiesiolka

Przedstawiono skład chemiczny nasion wiesiołka i zawartego w nich oleju, działanie lecznicze preparatów z wiesiołka oraz kryteria jakości zdrowotnej nasion.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu