rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przyczyny występowania zatruć u pacjentów leczonych na oddziale toksykologii

Wprowadzenie: Ostre zatrucia często prowadzą do hospitalizacji i stanowią poważny problem zdrowotny. Celem pracy była ocena częstości i przyczyn zatruć u pacjentów hospitalizowanych na oddziale toksykologii oraz określenie czynników związanych z zatruciami. Materiał i metody: Badanie miało charakter retrospektywny. Analizie statystycznej poddano dane 759 pacjentów w wieku 15–91 lat przyjętych i leczonych w 2014 r. na Oddziale Toksykologii i Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Detoksykacji Szpitala im. Ludwika Rydygiera w Krakowie. Zbierano dane socjodemograficzne (wiek, płeć, stan cywilny i miejsce zamieszkania) i kliniczne (rodzaj zatrucia – przypadkowe, zamierzone: bez tendencji samobójczych, po próbach samobójczych; rodzaj substancji będącej przyczyną zatrucia; liczbę dni hospitalizacji; uczestniczenie w psychoterapii; liczbę hospitalizacji z powodu zatruć; choroby współistniejące). Wyniki: Średnia wieku hospitalizowanych pacjentów wynosiła 44,7 ± 14,5 roku. Większość stanowili pacjenci po zatruciu zamierzonym (88%), z których co piąty podjął próbę samobójczą (najczęściej lekami – 59,4%). Zatruciu przypadkowemu uległo 12% badanych (główną przyczyną były gazy – 50%). Z kolei alkohol był substancją powodującą zatrucie zamierzone bez tendencji samobójczych u 82,8% pacjentów. Płeć męska zwiększała istotnie prawdopodobieństwo zamierzonego zatrucia (ß = 0,624, p = 0,013), natomiast bycie kawalerem/panną (ß = -1,097; p = 0,002) lub wdowcem/wdową (ß = -2,219; p < 0,001) obniżało to prawdopodobieństwo w porównaniu do bycia osobą w związku małżeńskim. Ponadto wraz ze wzrostem wieku pacjentów nieznacznie spadało prawdopodobieństwo zamierzonego zatrucia (ß = -0,022; p = 0,032). Wnioski: Uzależnienia od alkoholu były najczęstszą przyczyną zatruć zamierzonych. Wśród zatruć o etiologii samobójczej dominowały zatrucia lekami, natomiast zatrucia przypadkowe spowodowane były gazami.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Ocena dostępności oraz składu suplementów diety zawierających ksantofile - luteinę, zeaksantynę i astaksantynę

Luteina, zeaksantyna i astaksantyna zaliczane są do ksantofili, czyli hydroksylowych pochodnych ka-
rotenów – związków o silnych właściwościach prozdrowotnych. Wpływają one na prawidłowe funkcjo-
nowanie wielu układów i narządów. Z uwagi na brak możliwości syntetyzowania wymienionych ksantofili
przez organizm człowieka oraz stosunkowo małe ich spożycie z żywnością powstaje coraz szersza gama
suplementów umożliwiających uzupełnianie niedoborów tych związków.
Celem pracy był przegląd suplementów diety zawierających luteinę, zeaksantynę oraz astaksantynę,
dostępnych od 5 lipca do 31 października 2019 roku na polskim rynku. Charakterystykę suplementów
diety przygotowano na podstawie informacji zamieszczonych na opakowaniach, ulotkach dołączonych do
tych opakowań, jak również znajdujących się na stronach internetowych aptek, sklepów zielarskich
i sklepów z odżywkami. W badanym okresie stwierdzono obecność 233 takich preparatów, w tym 72
z luteiną, 2 z zeaksantyną, 42 z astaksantyną, 105 z luteiną i zeaksantyną, 6 z luteiną i astaksantyną oraz 6
zawierających wszystkie 3 karotenoidy. Zawartość omawianych związków w zalecanej dziennej dawce
zależała przede wszystkim od wskazań do stosowania tych preparatów i wahała się w zakresie 0,02 ÷
40 mg luteiny, 0,032 ÷ 9 mg zeaksantyny oraz 0,005 ÷ 40 mg astaksantyny. Suplementy diety zawierające
luteinę (62 % preparatów) i zeaksantynę (84 % preparatów) były przeznaczone do stosowania w celu
zapewnienia prawidłowego widzenia. W przypadku preparatów z astaksantyną wskazywano działanie
kompleksowe oraz z przeznaczeniem dla osób ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego (po 28 %).

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Ocena spożycia podstawowych składników odżywczych przez osoby starsze z powiatu częstochowskiego

Celem pracy była ocena spożycia podstawowych składników odżywczych oraz wybranych witamin
z grupy B przez osoby starsze z powiatu częstochowskiego, na podstawie badań pilotażowych. Badaniem
pilotażowym objęto 20 osób powyżej 65. roku życia. Do oceny sposobu żywienia zastosowano jednora-
zowo metodę 24-godzinnego wywiadu żywieniowego oraz analizę ilościową.
Dieta kobiet i mężczyzn była uboga w białko (83 i 84 % realizacji normy) i węglowodany (87 i 89 %
realizacji normy). Kobiety spożywały prawidłowe ilości kwasów tłuszczowych n-3 (96 % realizacji nor-
my) i cholesterolu (102 % realizacji normy), mężczyźni spożywali odpowiednie ilości energii, kwasów
tłuszczowych jednonienasyconych (95 i 93 % realizacji normy). Obie grupy spożywały zbyt dużo kwasów
tłuszczowych nasyconych (realizacja normy: kobiety – 128 %, mężczyźni – 201 %), a mężczyźni dodat-
kowo deklarowali duże spożycie kwasów tłuszczowych ogółem i cholesterolu (116 i 201 % realizacji
normy). Stwierdzono prawidłowe spożycie tiaminy (B1) przez kobiety i mężczyzn, odpowiednio na po-
ziomie 92 i 98 % realizacji normy. W przypadku pozostałych witamin – ryboflawiny (B2), niacyny (B3)
i pirydoksyny (B 6) odnotowano ich nadmierne spożycie. Wykazane błędy żywieniowe o charakterze ilo-
ściowym wskazują na nieprawidłowości w odżywianiu się badanej grupy seniorów, dlatego posłużą do
zaplanowania i zrealizowania badań na reprezentatywnej grupie osób starszych, aby można było w pełni
ocenić stan odżywienia tej populacji. Konieczna jest także edukacja żywieniowa seniorów oraz ich opie-
kunów.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Wstępna ocena wyznaczników własnej motywacji i zaangażowania w profilaktyczną aplikację mobilną – wyniki badań fokusowych

Wprowadzenie: W ostatnich latach, wraz z postępem technologicznym, można zaobserwować znaczny wzrost zainteresowania wykorzystaniem nowoczesnych technologii do wzmacniania motywacji własnej w zakresie edukacji. Refleksje na ten temat pojawiają się w takich dziedzinach nauki jak: psychologia, pedagogika oraz medycyna. Szczególną uwagę poświęca się szeroko pojętemu zjawisku samokształcenia i takim jego wyznacznikom jak motywacja wewnętrzna czy autodeterminacja. Rozważania te są nie tylko teoretyczną odpowiedzią na zachodzące w świecie społeczno-technologicznym zmiany, ale także są źródłem wskazówek do projektowania i implementacji praktycznych rozwiązań. Wykorzystanie nowoczesnych technologii jest współczesnym wyzwaniem również w obszarze promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej. Artykuł stanowi refleksję na temat możliwości i ograniczeń aplikacji mobilnych wspierających procesy automotywacyjne w zakresie zmiany zachowań zdrowotnych. Materiał i metody: Artykuł zawiera przegląd podstawowych informacji na temat potencjału aplikacji mobilnych w obszarze zdrowia, a także jakościowy opis badań fokusowych użytkowników testujących aplikację Walk4Change. Wyniki: Respondenci wskazali podstawowe elementy wspierające motywację do wprowadzania i utrzymywania zmian w zachowaniach zdrowotnych w środowisku wirtualnym. Do podstawowych zmian należy zaliczyć responsywność aplikacji, możliwość rywalizacji z innymi użytkownikami, różnorodność zadań oraz kwestie związane ze stroną technologiczną (reklamy, działanie techniczne). Wnioski: Aplikacje mobilne mogą stanowić narzędzie służące wzmacnianiu automotywacji w odniesieniu do zmian zachowań zdrowotnych. Należy zwrócić uwagę na taką konstrukcję aplikacji i zawartych w nich zadań, która będzie zapewniała różnorodność oraz responsywność dla ich użytkowników.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Opinie i wiedza fizjoterapeutów o aromaterapii

Wprowadzenie: Celem badań było poznanie opinii i poziomu wiedzy fizjoterapeutów o istocie aromaterapii oraz możliwościach wykorzystywania olejków eterycznych w zabiegach leczniczych. Materiał i metody: Narzędziem badawczym była anonimowa ankieta internetowa umieszczona na portalu społecznościowym, która zawierała 10 pytań otwartych i zamkniętych. W badaniu wzięło udział 53 aktywnych zawodowo fizjoterapeutów. Wyniki: Aromaterapia może stanowić cenny dodatek do zabiegów fizjoterapeutycznych. Badania sondażowe wykazały, że przeważająca cześć respondentów posiadała niedostateczną lub bardzo słabą wiedzę o olejkach eterycznych. Wiedza ta korespondowała z częstotliwością stosowania zabiegów połączonych z aromaterapią – 72% badanych fizjoterapeutów osobiście nie korzystało z zabiegów, podczas których używa się olejków eterycznych. Chęć uczestnictwa w zabiegu połączonym z aromaterapią zadeklarowała znaczna większość badanych, najchętniej w postaci masażu, kąpieli czy inhalacji. Wnioski: Analiza wyników badań własnych wykazała niezadawalającą znajomość właściwości i zastosowań olejków eterycznych przez fizjoterapeutów. Pojawiające się publikacje dotyczące właściwości zdrowotnych olejków eterycznych i aromaterapii pozwalają sądzić, że zwiększa się zainteresowanie tą metodą wśród fizjoterapeutów oraz pacjentów. Fizjoterapeuci powinni ustawicznie wzbogacać wiedzę o możliwościach i sposobach wykorzystania olejków eterycznych w procesie terapii. Wyniki ograniczonych badań nie uprawniają do formułowania ogólniejszych, jednoznacznych wniosków, ale mogą być inspiracją do kontynuacji badań w przyszłości na szerszą skalę.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Klimat organizacyjny w środowisku pracy pielęgniarek i pielęgniarzy w czasie pandemii Covid-19

Wprowadzenie: Klimat organizacyjny stanowi ważny czynnik w systemie opieki zdrowotnej, ponieważ wpływa na efektywność i jakość świadczonej opieki. Celem pracy była diagnoza klimatu organizacyjnego w środowisku pracy pielęgniarek i pielęgniarzy podczas pandemii Covid-19. Materiał i metody: Badania przeprowadzono w okresie styczeń–marzec 2021 r. wśród 102 pielęgniarek i pielęgniarzy, którzy świadczyli opiekę nad pacjentami zakażonymi SARS-CoV-2 w szpitalach na terenie województwa małopolskiego. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego przy użyciu Kwestionariusza Klimatu Organizacyjnego Kolba. Do analizy danych zastosowano statystykę opisową oraz testy nieparametryczne. Wyniki: Ponad 75% badanych uważało, że pandemia miała niekorzystny wpływ na środowisko pracy. Klimat autokratyczny wskazywały częściej osoby powyżej 35 r.ż., a wspierający badani do 25 r.ż. Najwyżej oceniono konformizm, odpowiedzialność i wymagania (M = 5,07), a najniżej nagradzanie (M = 3,29). Wnioski: W środowisku pracy dominował klimat pośredni, który był zbieżny z oczekiwaniami badanych. Ocena klimatu organizacyjnego miała istotny związek z wiekiem, stażem pracy, wykształceniem oraz zajmowanym stanowiskiem. Najsłabszym ogniwem w budowaniu wspierającego klimatu podczas pandemii Covid-19 okazały się zorganizowanie, poczucie ciepła i poparcia oraz nagradzanie pracowników.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Skład i wartość odżywcza mleka klaczy i oślic w porównaniu z mlekiem krów

Wydajność oraz cechy fizykochemiczne mleka ssaków zależą od czynników genetycznych, fizjolo-
gicznych oraz środowiskowych. Ze względu na wartościowy skład chemiczny i potencjalnie prozdrowotne
właściwości na popularności zyskuje obecnie mleko klaczy i oślic. Zawartość białka w mleku klaczy (1,5
÷ 2,8 %) jest większa niż w mleku oślic (1,5 ÷ 1,8 %) i mniejsza niż w mleku krowim (3,1 ÷ 3,8 %). Mle-
ko klaczy polecane jest m.in. ze względu na zawartość laktoferyny (9,9 ÷ 10,0 % białek serwatkowych)
i lizozymu (6,6 ÷ 6,9 % białek serwatkowych) oraz immunoglobulin (18,7 ÷ 20,9 % białek serwatko-
wych). Udział białek odpornościowych w mleku krowim i oślim mieści się w zakresie odpowiednio: 10,1
÷ 11,7 % oraz 10,9 ÷ 11,2 % w stosunku do zawartości białek serwatkowych, natomiast lizozym w mleku
krów występuje w ilościach śladowych, podczas gdy w mleku oślic jego zawartość może wynosić nawet
20 %. Drugim po lizozymie składnikiem przeciwbakteryjnym jest laktoferyna. Najwięcej jej zawiera
mleko oślic (23,4 ÷ 25,1 % białek serwatkowych), następnie mleko klaczy (9,9 ÷ 10,0 % białek serwatko-
wych) i krów (7,8 ÷ 8,4 % białek serwatkowych). Zawartość laktozy w mleku oślic, klaczy i krów wynosi
odpowiednio: 5,8 ÷ 7,4 %, 5,8 ÷ 7,0 % oraz 4,4 ÷ 4,9 %, natomiast tłuszczu: 0,28 ÷ 1,82 %, 0,5 ÷ 2,0 %
oraz 3,5 ÷ 4,0 %. Mleko oślic jest bogate w witaminę C, a zawiera mniej witamin A i E. Charakteryzuje
się także większą zawartością witamin D3 i B2, zarówno w porównaniu z mlekiem krowim, jak i z mle-
kiem klaczy. Mleko krów i oślic charakteryzuje się większą zawartością sodu, wapnia i cynku niż mleko
klaczy. W mleku oślic obserwuje się także najmniejszą zawartość potasu i miedzi oraz największą – żela-
za. Najbogatsze w miedź i potas jest natomiast mleko krów. Wartościowy skład chemiczny mleka klaczy
oraz oślic czyni je interesującym dla technologów oraz dietetyków.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Żywe dawstwo nerki w Polsce w ujęciu medycznym, prawnym i etycznym

Przeszczepienie nerki pochodzącej od żywego dawcy jest preferowaną metodą leczenia schyłkowej niewydolności nerek z uwagi na lepsze wyniki krótko- i długoterminowe oraz uniknięcie negatywnych konsekwencji związanych z dializą. W artykule przedstawiono aspekty medyczne, prawne oraz etyczne związane z transplantacją nerek od żywych dawców. Omówiono proces kwalifikacji potencjalnego żywego dawcy, kryteria wykluczające potencjalnego dawcę, procedury związane z opieką po donacji, a także dylematy związane z transplantacją od żywych dawców. Dodatkowo przedstawiono założenia i sposób funkcjonowania programu wymiany par.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Nordic walking jako uniwersalny trening w rehabilitacji - przegląd doniesień

Konsekwencje braku aktywności fizycznej oraz siedzącego trybu życia coraz większego kręgu ludzi stanowią obciążenie systemu zdrowia publicznego w skali światowej. Niedostateczna ilość ruchu sprzyja powstawaniu wielu chorób, uciążliwych dolegliwości, obniżeniu jakości i długości życia. Trening marszowy bazuje na naturalnym ruchu, jakim jest chód. Przeprowadzono wiele badań wskazujących na korzyści płynące z treningu nordic walkingu w poszczególnych jednostkach chorobowych. Aktywność fizyczna ma działanie terapeutyczne wówczas, gdy forma ćwiczeń ruchowych zostanie dobrana stosownie do konkretnego przypadku. Poleca się wcześniejsze wykonanie odpowiednich badań oraz ustalenie właściwej intensywności treningu. W artykule dokonano przeglądu publikacji naukowych dotyczących wpływu nordic walkingu na zdrowie, opublikowanych w recenzowanych czasopismach, z wykorzystaniem baz PubMed, NCBI, PMC, ScienceDirect, Oxford Academic Journals i MDPI.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Wpływ dodatku inuliny na jakość sorbetów owocowych i warzywnych

Inulina jest naturalnie występującym prebiotykiem. Jej dodatek do deserów lodowych zwiększa ich
walory zdrowotne i nadaje produktom cech żywności funkcjonalnej. Jako substytut tłuszczu inulina obniża
wartość energetyczną produktu. Może być czynnikiem teksturotwórczym, poprawiającym konsystencję,
smarowność, stabilizującym, zagęszczającym a także może wpływać na smak i zapach produktów. Sorbe-
ty są chętnie spożywane, charakteryzują się atrakcyjnymi walorami smakowymi, niską wartością energe-
tyczną, są lekkostrawne i łatwo przyswajalne, dlatego mogą być cennym nośnikiem prebiotyków w diecie.
Dodatki prozdrowotne wprowadzane do sorbetów powinny podwyższać jakość sensoryczną produktu albo
nie wpływać na nią znacząco. Celem pracy była ocena wpływu inuliny na jakość sensoryczną i wybrane
cechy fizykochemiczne sorbetów owocowych i warzywnych. Oceniono jakość sensoryczną i technolo-
giczną sorbetów marchwiowych i truskawkowych w porównaniu z produktami bez dodatku inuliny. Uzy-
skano sorbety o zadowalającej jakości sensorycznej i dobrych właściwościach fizykochemicznych. Doda-
tek inuliny (2 i 4 %) do sorbetów marchwiowych wpłynął istotnie na ich kwasowość i parametry barwy.
Zwiększenie udziału inuliny wpłynęło na wzrost jasności barwy i obniżenie intensywności barwy czerwo-
nej i żółtej tych sorbetów. Dodatek inuliny nie wpłynął istotnie na parametry barwy sorbetów truskawko-
wych. Uzyskane wyniki świadczą o tym, że zawartość inuliny w mrożonych deserach lodowych powinna
być ustalana indywidualnie, w zależności od rodzaju sorbetu lodowego. W przypadku sorbetu marchwio-
wego optymalny jest 2-procentowy jej dodatek, a do sorbetu truskawkowego odpowiedni będzie
4-procentowy dodatek inuliny.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Wpływ miejsca pozyskania drewna na jakość i bezpieczeństwo zdrowotne kiełbas wędzonych

Celem pracy była ocena wpływu miejsca pozyskania drewna na zawartość wielopierścieniowych wę-
glowodorów aromatycznych oraz na jakość produktów mięsnych tradycyjnie wędzonych, badanych bez-
pośrednio po wyprodukowaniu i po 14 dniach przechowywania.
Materiałem doświadczalnym była modelowa kiełbasa z mięsa wieprzowego, wędzona w tradycyjnej
wędzarni w dwóch wariantach. W pierwszym wariancie do wędzenia użyto drewna pozyskanego z tere-
nów ekologicznych, natomiast w drugim – z terenów uprzemysłowionych. Oznaczenie wielopierścienio-
wych węglowodorów aromatycznych (WWA) wykonano za pomocą wysokosprawnej chromatografii
cieczowej z detekcją fluorescencyjną (HPLC-FLD). W badaniach określono również właściwości fizyko-
chemiczne, sensoryczne oraz jakość mikrobiologiczną kiełbas.
W badaniach wykazano, że stężenie benzo[a]pirenu oraz sumy 4WWA (benzo[a]pirenu, ben-
zo[a]antracenu, benzo[b]fluorantenu i chryzenu) w kiełbasie, bezpośrednio po wędzeniu drewnem pozy-
skanym z obszarów ekologicznych, nie przekraczało maksymalnych dopuszczalnych stężeń i wynosiło
0,97 μg/kg, a suma 4WWA – 8,05 μg/kg. Średnia zawartość benzo[a]pirenu w kiełbasie wędzonej drew-
nem pozyskanym z terenów uprzemysłowionych, bezpośrednio po wyprodukowaniu, wynosiła natomiast
2,41 μg/kg, a suma 4WWA – 14,87 μg/kg. Produkt taki, według wytycznych Rozporządzenia Komisji
Unii Europejskiej (UE) nr 835/2011, nie powinien być spożywany przez człowieka. Stwierdzono, że
kiełbasa wędzona drewnem ekologicznym charakteryzowała się istotnie niższym poziomem badanych
związków po 14 dniach przechowywania i nie przekraczała dopuszczalnych zawartości. Po uwzględnieniu
dopuszczalnego maksymalnego poziomu sumy 4WWA oraz benzo[a]pirenu w badanych kiełbasach
stwierdzono, że zawartość WWA w produktach mięsnych zależy od miejsca pozyskania drewna użytego
podczas procesu wędzenia.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Wpływ procesu zamrażania i rozmrażania na bezpieczeństwo mikrobiologiczne mleka kobiecego

Mleko kobiece uznawane jest za „złoty standard” żywienia dla noworodków ze względu na unikatowe
właściwości odżywcze i immunologiczne oraz źródło mikroflory stanowiącej podstawę do kształtowania
mikrobiomu człowieka. Działalność Banków Mleka przyczynia się do racjonalizacji dostępności mleka
kobiecego. Metodą utrwalania mleka w celu jego przechowywania jest zamrażanie. W pracy podjęto
próbę oceny jakości mikrobiologicznej mleka kobiecego nieutrwalonego oraz mleka poddanego zamraża-
niu i rozmrażaniu z zastosowaniem metody w nawiewie powietrza o temp. 37 ºC. Analizy wykonano
w kierunku: ogólnej liczby drobnoustrojów tlenowych mezofilnych (OLD), Escherichia coli, Staphylococ-
cus aureus, Cronobacter sakazakii, Listeria monocytogenes, Salmonella spp. Na podstawie uzyskanych
wyników stwierdzono, że w przypadku ogólnej liczby drobnoustrojów tlenowych mezofilnych 30 % pró-
bek mleka kobiecego przed zamrożeniem przekraczało maksymalną akceptowaną liczbę drobnoustrojów,
natomiast w przypadku mleka rozmrożonego było to 5 % prób. Liczba Staphylococcus aureus została
przekroczona w 10 % próbek mleka przed zamrożeniem i w 5 % próbek mleka rozmrożonego. Stwierdzo-
no, że proces zamrażania i prawidłowo przeprowadzony proces rozmrażania mogą stanowić istotny ele-
ment kształtowania jakości mikrobiologicznej mleka kobiecego. W próbkach mleka kobiecego poddanych
analizie nie wykryto bakterii patogennych: Listeria monocytogenes, Salmonella, Cronobacter sakazakii.
Bakterie E. coli również były nieobecne, co świadczy o dobrym stanie higieny i przestrzeganiu instrukcji
higieny postępowania z mlekiem.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Transseksualizm jako problem diagnostyczny

Transseksualizm jest zaburzeniem identyfikacji płciowej. Osoba transseksualna wyraża pragnienie życia i społecznej akceptacji w roli płci przeciwnej niż posiadana płeć biologiczna. Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu klinicznej niezgodności między psychicznym poczuciem płci a budową morfologiczno- -biologiczną (ustaloną badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi). Transseksualizm jest najprawdopodobniej spowodowany organicznymi i czynnościowymi zmianami w morfologii jąder podwzgórzowych, które powstały już po chromosomalnej determinacji kierunku rozwoju narządów płciowych. Niestety nie dysponujemy markerami biochemicznymi czy morfologicznymi, które pozwalałyby przyżyciowo potwierdzić charakter tych zmian. Diagnoza wymaga współpracy lekarza dysponującego doświadczeniem ginekologicznym, andrologicznym i endokrynologicznym z psychologiem i psychiatrą. Podstawowym pragnieniem osoby transseksualnej jest uzyskanie przez nią warunków do swobodnej społecznej egzystencji w płci odczuwanej. Konsekwentne uzgodnienie płci somatycznej (cielesnej) z odczuwaną wymaga sądowej korekty zapisów dotyczących płci w akcie urodzenia. Istnieje więc potrzeba ujednolicenia standardów diagnostycznych usprawniających rozpoznanie transseksualizmu dla specjalistów zajmujących się diagnostyką i leczeniem tych osób. Miałoby to również wpływ na przyspieszenie postępowania sądowego w celu uzyskania płci metrykalnej bez powoływania dodatkowych biegłych. Autorzy artykułu proponują zmianę nazewnictwa w odniesieniu do osób transseksualnych. Termin „transseksualistka” oznaczałby zespół wrodzonej dezaprobaty płci fenotypowej u kobiety (ZWDPF-K), zaś termin „transseksualista” zespół dezaprobaty płci fenotypowej u mężczyzny (ZWDPF-M). Terminy te obowiązywałyby w dokumentacji lekarskiej i wyznaczałyby kierunek odpowiedniej terapii hormonalnej (dla ZWDPF-M antyandrogeny i estrogeny, a dla ZWDPF-K androgeny). Powszechnie używany termin „transseksualizm” dla tego zaburzenia rozwojowego nic nie mówi o jego charakterze.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu