rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Tożsamość religijna w dobie mediatyzacji religii

Zasadniczym celem podjętym w artykule jest przedstawienie koncepcji tożsamości religijnej Leona Dyczewskiego w dobie mediatyzacji religii i pokazanie dynamiki procesu mediatyzacji w kontekście pandemii COVID-19. Tematyka wpisuje się w nurt współczesnego dyskursu o tożsamości religijnej w dobie pandemii, otwierając nowe interesujące pola problemowe. Artykuł ma trójdzielną strukturę – w pierwszej części jest omówiona koncepcja tożsamości religijnej w ujęciu Leona Dyczewskiego, następnie przybliżone zagadnienie mediatyzacji religii wraz z odniesieniami do najważniejszych konsekwencji dla tożsamości religijnej. W części trzeciej dokonano empirycznej analizy dyskursów religijnych w Internecie w okresie pandemii COVID-19. Przekazy są traktowane jako produkty medialne konstruujące elementy treściowe tożsamości religijnej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Kryzys informacji w zmediatyzowanej sferze publicznej – od mediów tradycyjnych do hybrydowych platform komunikacyjnych

Wolny obieg informacji w otwartej i nieskrępowanej sferze publicznej stanowi jeden z fundamentów dobrze funkcjonujących demokracji. Dla ich właściwego funkcjonowania niezbędny jest dostęp do rzetelnych informacji, które – docierając do obywateli – pozwalają im podejmować właściwe decyzje i kontrolować władzę. Analizując proces produkcji informacji w tradycyjnych i nowych mediach, należy uwzględnić wiele czynników: wydawców – właścicieli mediów, reklamodawców – biznes, technologie komunikacyjne, instytucje public relations, a obecnie algorytmy. Ważnym elementem są też konsumenci i prosumenci treści medialnych, którzy w mniej lub bardziej kompetentny sposób starają się uczestniczyć w medialnym biegu informacji. Pojawienie się platform komunikacyjnych redystrybuujących informacje zrewolucjonizowało relacje między elitami, mediami i opinią publiczną. Co ważniejsze, przyczyniło się do dalszego kryzysu sfery publicznej, zaufania i defragmentaryzacji społeczeństw. Zdezorientowani obywatele są bombardowani informacjami, których źródeł nie potrafią ocenić, a dezinformacja, fake newsy i postprawda na trwałe weszły do popularnego słownika, wypierając „niemodną” propagandę i cenzurę. Przedmiotem artykułu będzie analiza aktualnego stanu mediasfery – poprzez pryzmat słabości tradycyjnego dziennikarstwa, niedostatecznych kompetencji odbiorców i niekontrolowanego przepływu informacji sterowanego przez przemysł zarządzania uwagą.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Pamięć zbiorowa i dziennikarstwo newsowe

Głównym celem artykułu jest analiza relacji między dziennikarstwem newsowym a pamięcią zbiorową. Uwzględniając podstawowe zasady funkcjonowania dziennikarstwa newsowego, ukazano tu specyfikę form odniesień do przeszłości, jakie pojawiają się w medialnych materiałach informacyjnych. Jako najbardziej znaczące procesy określające sposoby obecności treści pamięci w newsach wskazano typifikację, premediację i remediację. Omówiono także główne typy odwołań do przeszłości funkcjonujące w obrębie dziennikarstwa newsowego.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Funkcje mediów w demokracjach

Przekonanie o skuteczności i sile oddziaływania mediów powoduje, że politycy, specjaliści od komunikacji medialnej i teoretycy demokracji wykorzystują media do działań promocyjnych, służących do kształtowania i przekonywania opinii publicznej oraz do jej doskonalenia poprzez edukację i upodmiotowienie. Okazuje się jednak, że odczytanie licznych konceptualizacji funkcji mediów zależy od sposobu pojmowania demokracji, postrzegania polityki oraz roli, jaką w systemie ma odgrywać opinia publiczna. Artykuł umieszcza różnorodne koncepcje celów, które winny przyświecać mediom (od nurtu „społecznej odpowiedzialności” tzw. komisji Hutchinsa przez konceptualizacje Gurevitcha, Blumlera, Zallera po nurty „dziennikarstwa uczestniczącego” i „dziennikarstwa publicznego”) w kontekście trzech podstawowych typów demokracji: liberalnej, elitystycznej i uczestniczącej, deliberacyjnej. Taka typologizacja demokracji i funkcji mediów pozwala lepiej zrozumieć obserwowane tendencje do zawłaszczania mediów przez polityków i transnarodowe koncerny, procesy koncentracji mediów oraz nadzieje na odrodzenie dziennikarstwa i sfery publicznej w mediach społecznościowych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Eksperyment medialny w kształceniu kompetencji dziennikarskich

Artykuł przedstawia koncepcję eksperymentu medialnego jako narzędzia wpierającego rozwój kompetencji dziennikarskich. Opiera się na założeniu, że praca we współczesnych mediach wymaga nie tylko podstawowych umiejętności warsztatowych, ale także twórczych rozwiązań w zakresie nowych form przekazu i organizacji treści. Formą kształcenia umiejętności kreatywnych jest eksperyment medialny polegający na realizacji nieschematycznego zadania dziennikarskiego. Artykuł zawiera opis tak zaaranżowanej sytuacji dydaktycznej, zakładane efekty oraz przykładowe realizacje. Prezentowana koncepcja stanowi wprowadzenie do dalszych badań aplikacyjnych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Stawka i konflikt jako mechanizmy budowania suspensu w filmach o Jamesie Bondzie. Raport z badań

Stawka odgrywa istotną rolę przy intensyfikowaniu konfliktu pomiędzy protagonistą a antagonistą, a co za tym idzie: emocjonalnej reakcji odbiorcy na ten konflikt. W filmach o Jamesie Bondzie stosowany jest schemat fabularny zapobiegania tragedii, gdzie główny bohater ma powstrzymywać złoczyńcę przed realizacją moralnie złego planu. Modyfikowanie stawki odbywa się przez maskowanie stawki rzeczywistej, zwiększanie negatywnych konsekwencji porażki, zwiększanie pozytywnych konsekwencji zwycięstwa oraz zmniejszanie możliwości osiągnięcia celu. Ponad to filmy te cechuje globalny charakter konfliktu, który uwydatnia się na dwóch poziomach − na poziomie skali zagrożenia, gdzie cele publiczne (konsekwencje polityczne, ekonomiczne, społeczne, humanitarne) są ważniejsze niż cele prywatne (konsekwencje emocjonalne, moralne), oraz na poziomie formy zagrożenia, gdzie stawka konfliktu jest osadzona na lęku fantastycznym. Absurdalność i karykaturalność zagrożeń jest urzeczywistniana przez przedstawianie ich w kontekście konfliktu wartości (np. dobro kontra zło).

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Konflikt na Ukrainie w niemieckim dyskursie parlamentarnym

Artykuł stanowi analizę narracji parlamentarnej niemieckich deputowanych do Bundestagu, prowadzonej na przestrzeni dwóch lat (od 2012 do 2014 r.) w związku z kryzysem na Ukrainie. Badania nad dyskursem miały za zadanie wskazać na najważniejsze dla niemieckich parlamentarzystów wątki oraz preferowane przez rząd federalny metody rozwiązania sporu na linii Kijów−Moskwa. Opracowanie to stanowi próbę wyjaśnienia, dlaczego rząd A. Merkel zaangażował się w konflikt, jaką widział w nim swoją rolę i jakie korzyści własne? Celem artykułu było również zarysowanie ewolucji poruszanych w trakcie debaty wątków w kontekście strategicznych interesów narodowych (głównie gospodarczych) Niemiec i kształtowania przez nich własnej polityki zagranicznej, która gwarantowałaby im maksymalizację własnych wpływów przy jednoczesnym unikaniu ostrego starcia z Rosją. To bowiem mogłoby negatywnie odbić się na wskaźnikach ekonomicznych Niemiec, czego one za wszelką cenę starały się uniknąć. Prezentowana perspektywa pozwala zatem, przynajmniej częściowo, zrozumieć zarówno niemiecką taktykę soft power, jak i pewną uległość kanclerz wobec W. Putina i jego zaborczej polityki na Ukrainie.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Czynności ludzkie jako obiektywny wymiar badań nauk humanistycznych. Analiza porównawcza koncepcji Kazimierza Twardowskiego i Floriana Znanieckiego

Artykuł jest analizą koncepcji czynności ludzkich dwóch wielkich polskich myślicieli – Kazimierza Twardowskiego i Floriana Znanieckiego. Tekst ma charakter analityczno-syntetyczny z pogranicza historii idei i metodologii. Głównym problemem artykułu jest ukazanie, jakie podejście badawcze w naukach społecznych wynika z koncepcji czynności ludzkich Twardowskiego i Znanieckiego. Prezentują oni odmienne sposoby konceptualizacji czynności ludzkich, które uzupełniają się logicznie i wyznaczają dopełniające się obszary opisu zachowań człowieka. Twardowski dąży do obiektywnego opisu czynności ludzkich jako sytuacji logiczno-semiotycznych zawartych w wytworach człowieka. Taka perspektywa oglądu daje podstawy naukowego ich traktowania, różnego od odkrywania ukrytych, deterministycznych zależności przyczynowo-skutkowych, właściwych dla zjawisk przyrodniczych. W podejściu Znanieckiego czynności traktowane są jako tworzywo kultury, czyli ładu stosunków pomiędzy wszystkimi uzewnętrznianymi ludzkimi doświadczeniami. Stanowi to podstawę humanistycznego rozumienia ludzkich zachowań, które upodobnia się do przyczynowo-skutkowego myślenia w naukach przyrodniczych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Rodzina migracyjna beneficjentem sieci wsparcia w Polsce

W artykule podjęto zagadnienie sieci wielorakiego wsparcia bezpieczeństwa społecznego rodziny migracyjnej w Polsce. Opisano podmioty, od których rodzina w rozłące, w różnych sytuacjach życiowych, otrzymuje pomoc. Rodzaj tej pomocy dostosowany jest do jej adresatów: dzieci, młodzieży, rodziny i społeczności lokalnej. Głównym celem niniejszego artykułu jest ukazanie sieci wielorakiego wsparcia udzielanego rodzinie w rozłące migracyjnej w ramach polityki społecznej, na poziomach – naukowym i praktycznym. W katalogu sieci wielorakiego wsparcia wyróżniono: państwo, samorząd terytorialny (dzieci, rodzina, seniorzy, szkoła), związki wyznaniowe (Kościół) oraz media.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Transgraniczne przeniesienie siedziby spółki

W artykule poruszone zostały zagadnienia związane z mobilnością spółek w obrębie Wspólnoty Europejskiej. Problematyka ta wywołuje szereg kontrowersji zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Konserwatywne stanowisko Trybunału popierające działania Państw Członkowskich w odniesieniu do formułowanych zakazów przenoszenia siedziby na terytorium innego Państwa Członkowskiego może być wszakże postrzegane jako dozwolone ograniczenie w ramach generalnie obowiązującej swobody przedsiębiorczości.

Czasopismo: Przedsiębiorstwo we współczesnej gospodarce - teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Problemy użycia języka religijnego we współczesnych mediach

W dyskusjach na temat dyskursu religijnego w mediach podkreślane jest napięcie czy rozbieżność między komunikatywnym świeckim i zlaicyzowanym językiem współczesnych mediów, a bardziej hermetycznym i tradycyjnym językiem opisującym sytuacje związane z przeżyciem religijnym, czyli z sacrum. Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, jaki powinien być język religijny mediów. Problem badawczy brzmi: czy ma być on dostosowany do współczesnego języka polskiego, uwzględniający potoczność, czy jednak bardziej archaiczny, teologiczny, odwołujący się do kodów biblijnych i kulturowych? Podejmując temat sposobów przekazywania w mediach treści religijnych, należy wziąć pod uwagę dwa elementy: 1) język religijny był i jest językiem przekazu (głoszenia), akcentującym żywy kontakt z odbiorcą i dbającym o komunikatywność; w pewnym stopniu dostosowywał się w przeszłości do odbiorcy; współczesne media, które same gwałtownie się rozwijają, ten proces adaptacji przyśpieszają, jednak proces ten należy do natury języka religijnego; 2) twórcy czy pierwsi nauczyciele wielkich religii (pomijając małe religie ezoteryczne) posługiwali się językiem mówionym, zbliżonym do potocznego, zrozumiałym, dostosowanym do słuchaczy (ich nauka czy objawienie zostały spisane później); oni też są wzorem inkulturacji, jaką wciąż przechodzi język religijny, nie rezygnując przy tym ze swej specyfiki i sakralności. Należy nadmienić, że pytania badawcze stawiane w niniejszym artykule dotyczą jedynie języka religijnego przekazów medialnych, nie zaś języka oficjalnej komunikacji religijnej. W tym artykule zastosowano metodę badawczą polegającą na krytycznej analizie piśmiennictwa źródłowego, połączonej z przedstawieniem autorskiej kategoryzacji cech języka religijnego.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne, psychologia
Połanieccy po słoweńsku – wśród przyrody i we wnętrzach. Semantyka i stylistyka w przekładzie

Celem artykułu jest przedstawienie badań nad problemami translacji zaobserwowanymi w słoweńskim przekładzie Rodziny Połanieckich Henryka Sienkiewicza, autorstwa Petera Miklavca. Wybór ekwiwalentu w języku docelowym nastręczał niekiedy tłumaczowi trudności, por. bociany [SI, s. 33] – čaplje [MI, s. 48]; jak żuraw [SI, s. 305] – kakor čaplja [MII, s. 181]; lelek [SI, s. 35] – siva čaplja [MI, s. 51]; orzechowy kredens [SI, s. 6] – orehova miza ‘stół’ [MI, s. 5]; między sosnami [SI, s. 133] – med smrekami ‘świerkami’ [MI, s. 201]. Materiał poświadcza konkretyzację, np. tatarak [SI, s. 21] – muškat ‘rodzaj tataraku, kalamus’ [MI, s. 29] oraz generalizację, np. pudlem [SI, s. 292] – kózek ‘piesek’ [MII, s. 161]. Przekład frazy Połaniecki – że ja, który pochodzę z roli [SI, s. 50] – Polaneški „da jaz, dasi sem kmetiškega stanu” [MI, s. 72] jest błędny, ponieważ główny bohater pochodzi z rodziny szlacheckiej. Nacechowane stylistycznie wyrażenia mogą podlegać w translacji neutralizacji stylistycznej, np. oddaj mi się w łapy [SI, s. 340] – zaupaj mojim rokam [MII, s. 235]. Przeprowadzona analiza potwierdza semantyczną i stylistyczną odmienność przekładu wobec oryginału, np. być chłopcem młynarskim [SI, s. 285] – biti moka v mlinu [MII, s. 150]. Tłumacz pozostawił niektóre frazy w postaci oryginalnej, np. po vsaki tretji besedi ‘Panie dobrodzieju’ [MII, s. 181]. Zarówno oryginał, jak i przekład cechuje animizacja alpejskiej przyrody, ale metaforyzacja uzyskała bardzo udany kształt w translacji, por. jezioro wygładziło się […] zdawało się drzemać [SI, s. 79] – jezerska gladina […] se je kazala, kakor bi dremala [MI, s. 116].

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zwierzęta w wybranych tekstach polskiego, rosyjskiego i białoruskiego lekarowania

Artykuł dotyczy obecności zwierząt w ludowych tekstach magicznych, ich leczenia lub miejsca w społeczeństwie. Autorka stwierdziła, że – niezależnie od języka zamowy czy tekstu leczniczego – wiele z nich wymienia przy leczeniu rośliny (też wymaga ich użycia). Często były one wcześniej zbierane o konkretnej porze, święcone w czasie różnych świąt religijnych (najczęściej 15 sierpnia), a następnie suszone i przechowywane w wyznaczonych do tego miejscach. Używano ich w razie choroby ludzi, a także zwierząt domowych (najczęściej krów, koni, rzadziej świń, owiec czy kóz, a wyjątkowo kur). Na inne zwierzęta (pies, kot, kury) przenoszono choroby ludzi. W przekonaniu ludzi rośliny były również pomocne w wypadku chorób zesłanych przez złe siły, czarownice i wiedźmy.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Burka w ludowej interpretacji. Na przykładzie wypowiedzi mieszkańców wsi regionu lubelskiego

Artykuł dotyczy słowa burka, a także form pokrewnych: burek, burczak, burczanka i burocha. Burka to w gwarach Lubelszczyzny nazwa wieloznaczna, określająca pięć pokrewnych desygnatów i notowana w pięciu różnych znaczeniach: 1) ‘okrycie wierzchnie z grubego, ciemnego sukna lub filcu, mające postać peleryny z kapturem, używane podczas podróży’, 2) ‘duża chusta wełniana w kratę, z frędzlami, zakładana przez kobiety na ramiona i na głowę’, 3) ‘ciepła spódnica wełniana’, 4) ‘wełniany lub lniany fartuch do pasa’, 5) ‘fartuch do pasa zakładany do pracy w polu i w gospodarstwie’. Układy terenowe zostały przedstawione na dołączonej mapie, a analizy językowe oparte na obserwacji zachowań językowych 800 osób w wieku 70–90 lat, mieszkańców 400 wsi Lubelszczyzny.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Relacja pomiędzy poziomem znajomości języka docelowego a wyborem preferowanych struktur gramatycznych i temporalnych oraz perspektywy aspektualnej w przypadku osób niebędących rodzimymi użytkownikami języka angielskiego i niemieckiego

Celem artykułu jest analiza preferowanych przez uczestników badania sposobów konstruowania wydarzeń i perspektywy aspektualnej w językach angielskim oraz niemieckim. Przedstawiono w nim teoretyczne aspekty nauki drugiego języka, takie jak analiza błędów, analiza kontrastywna, fosylizacja, stabilizacja, interjęzyk. Zagadnienia te zostały uwzględnione w niniejszym badaniu. Badanie to skupia się na relacjach pomiędzy poziomem znajomości języka docelowego w przypadku języka angielskiego oraz niemieckiego a wyborem preferowanych konstrukcji temporalnych i struktur gramatycznych przez uczestników badania, którzy nie są rodzimymi użytkownikami tych języków. Ponadto w artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy język wyjściowy (aspektualny i nieaspektualny) wpływa na wybór perspektywy aspektualnej.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Żywotność zapożyczeń wschodniosłowiańskich w gwarach polskich z okolic Lubaczowa (na podstawie pola tematycznego CZŁOWIEK)

Celem artykułu jest zweryfikowanie stopnia żywotności wyrazów wschodniosłowiańskich w gwarach polskich z okolic Lubaczowa. Bazując na własnych badaniach terenowych, skonfrontowałam materiał pozyskany z kartoteki SGP z nowszymi badaniami, uwzględniając zróżnicowanie pokoleniowe respondentów. Pozyskany materiał został zweryfikowany przez badanych z trzech grup pokoleniowych, co dało mi podstawę do wiarygodnego prześledzenia zmian. Omówienie dotyczy pola tematycznego CZŁOWIEK, nazw stopni pokrewieństwa, nazw zawodów i nazw części ciała.
Utrzymujące się w gwarach polskich z okolic Lubaczowa elementy wschodniosłowiańskie ulegają różnym zmianom językowym, które prowadzą do modyfikacji znaczeń leksemów i przesunięć w ich strefie pragmatycznej. Na żywotność wschodnioslawizmów w gwarach polskich ma wpływ brak ich odpowiedników w języku polskim czy obecność form pokrewnych słowotwórczo. Przeobrażenia cywilizacyjno-kulturowe oddziałują na język mieszkańców wsi oraz powodują stopniowe zanikanie gwar.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O pograniczach słowotwórstwa i leksykologii – na wybranych przykładach form gwarowych

Autorka omawia zjawiska językowe sytuujące się na pograniczu słowotwórstwa i leksykologii, przede wszystkim semantyki i etymologii, na podstawie derywatów funkcjonujących w polskich gwarach. Prezentowane są przykłady homonimii, polisemii i synonimii derywatów, których interpretacja słowotwórcza i kategorialna musi uwzględniać ich znaczenie leksykalne. Przedmiotem omówienia są również rezultaty semantycznych przesunięć kategorialnych (np. nazwy czynności, które stały się nazwami środków czynności: palenie, regulacja) oraz nazwy, dla których określenie typu derywacji – semantycznej czy morfologicznej – wymaga arbitralnych rozstrzygnięć (np. nazwy środków czynności typu łapka, koziołek). Na pograniczu słowotwórstwa i leksykologii znajdują się także derywaty, których analiza wymaga poszukiwań o charakterze etymologicznym. Są to wyrazy o aktualnie nieczytelnej strukturze, dla których wyrazy motywujące można wskazać na podstawie dociekań etymologicznych, opartych na zbiorach leksykograficznych. W analizie derywatów gwarowych zmuszeni jesteśmy do wykorzystywania narzędzi semantyczno-leksykalnych i etymologicznych, a niekiedy nawet do wyjścia poza system językowy w poszukiwaniu czynników nazwotwórczych.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ocena sprawności i kompetencji językowych, komunikacyjnych i kulturowych kobiety ze zdiagnozowanym zespołem psychoorganicznym

Zespół psychoorganiczny to odchylenie w stanie psychicznym, uwarunkowane uszkodzeniem lub dysfunkcją struktur mózgu. Wiąże się on z występowaniem zaburzeń psychicznych przejawiających się w sferze behawioralnej, społeczno-emocjonalnej, poznawczej i komunikacyjnej. W artykule opisano przypadek 68-letniej kobiety, u której rozpoznano zespół psychoorganiczny. Obserwowane u niej zmiany dotyczą znacznych dysfunkcji w zakresie kompetencji i sprawności interakcyjnych, komunikacyjnych i językowych.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Co jedzą i jak gotują Polacy na Brasławszczyźnie? Słownictwo i słowotwórstwo gwarowe

Przygotowywanie jedzenia jest nieodłącznym składnikiem kultury narodowości i komponentem językowego obrazu świata. Szczególnie bogate i różnorodne są tu obszary pograniczne, zwykle wieloetniczne i wielojęzykowe, dające możliwość obserwacji wzajemnych wpływów kulturowo-językowych. Cechą charakterystyczną słownictwa kulinarnego na takich obszarach jest nie tylko występowanie wariantów fonetycznych i leksykalnych różnych nazw, ale także leksyka dotycząca przygotowywania specyficznych potraw lokalnych, tradycyjnych czy też znanych w całej Słowiańszczyźnie. Polacy na Brasławszczyźnie przygotowują więc zarówno białoruskie bliny, botwinę, pomaczkę, sołoduchę, tłuczaniki, jak i tradycyjne potrawy polskie: kluski, zacierki, pęcak, kisiel, a często także potrawy, które różnią się tylko nazwą pęcak i pęsak, kluski i klocki. W artykule podjęto próbę pokazania frekwencji par synonimicznych (wyraz rodzimy – zapożyczenie, wyraz podstawowy  – zdrobnienie) na podstawie elektronicznego korpusu tekstów mówionych ludności polskiej z Brasławszczyzny (np. zupa – sup, kasza – krupy, herbata – czaj). Słownictwo w tym opracowaniu jest postrzegane zarówno w aspekcie kulturowym, jak i językowym – od strony nominacji oraz zjawisk derywacji zachodzących w polszczyźnie brasławskiej. Przedstawiono formanty rzeczownikowe, za których pośrednictwem tworzone są nazwy kulinariów, a także czasowniki i derywaty nazywające procesy związane z przygotowywaniem jedzenia.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo