rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Projekt medytacji chrześcijańskiej według J. Maina w Polsce. Próba oceny dogmatyczno-pastoralnej

Powstawanie grup medytacyjnych działających na podstawie nauki J. Maina staje się okazją do głębszej analizy tej propozycji oraz jej oceny w świetle nauki chrześcijańskiej, jak również badań religioznawczych i psychologicznych. Punktem wyjściowym dyskusji na ten temat stała się w 2013 roku publikacja E. Christie Medytacja chrześcijańska w szkołach. Przewodnik dla nauczycieli i rodziców, rozpowszechniana przez polskie środowisko Światowej Wspólnoty Medytacji Chrześcijańskiej (WCCM).Idea medytacji stanowi niewątpliwie w rzeczywistości współczesnego świata, zwłaszcza w społeczeństwach zlaicyzowanych, konsumpcyjnych czy jedynie tradycyjnie religijnych (ukierunkowanych na rytualizm), ważny impuls w kwestii kontemplacji. Nie można jednak przejść obojętnie wobec wyraźnych lub pośrednich zapożyczeń z praktyk buddyjskich czy jogicznych, które są obecne w nauczaniu WCCM. Duchowość chrześcijańska i praktyki dalekowschodnie mają bowiem zupełnie inny punkt wyjścia i punkt dojścia. Dla ochrzczonych jakakolwiek modlitwa, w tym również medytacja, jest darem Boga, sposobem budowania osobistej relacji z Trójjedynym, a cel stanowi jedność z Nim, przy zachowaniu autonomii i tożsamości dwóch relacyjnych podmiotów – Boga i człowieka. Tymczasem w praktykach buddyjskich czy jogicznych istotna jest aktywność człowieka (dojście do bezruchu, zapanowanie nad myślami, działaniem ciała), a cel określony jest jako doświadczenie pokoju, harmonii, jedności ze sobą, całym światem, siłą wszechświata.W związku z tym trudno czegoś uczyć się w wymiarze duchowym od tych tradycji filozoficzno-religijnych, a w czasach zamętu i wyraźnej promocji New Age oraz związanych z tym praktyk i treści z Dalekiego Wschodu postawa chrześcijan winna być zdecydowanie jednoznaczna.Dlatego rodzą się następujące postulaty wobec środowiska WCCM: wyraźne powiązanie medytacji z życiem sakramentalno-eklezjalnym; zaniechanie praktyk wspólnych medytacji z buddystami; oczyszczenie nauczania z treści sugerujących synkretyzm; zaniechanie czerpania z duchowości niechrześcijańskiej; głębsze osadzenie nauczania w doktrynie i życiu Kościoła.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
,,Czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?" - czynienie uczniów jako gwarancja pozytywnej odpowiedzi na pytanie Jezusa

Misja głoszenia Ewangelii poprzez czynienie uczniów jest nakazem, który dotyczy Kościoła i każdego z jego członków, którzy na mocy chrztu mają udział w prorockiej, kapłańskiej i królewskiej misji Chrystusa. Apostołowie nie powołali „szkoły uczniów”, ale dla wspólnot, które zakładali, stali się nauczycielami. Czyniąc uczniami następne pokolenie, przekroczyli granice miejsca i czasu.Człowiek staje się uczniem Jezusa, odpowiadając natychmiast na zaproszenie Jezusa do pójścia za Nim, jedynym Nauczycielem, pozostawiając wszystko, co przeszkadza i biorąc swój krzyż. Proces formacji obejmuje poznanie treści wiary, prowadzi do przyjęcia wobec nich konkretnej postawy i weryfikuje się w postępowaniu zgodnym z wyborem. W szkole Jezusa formacja ucznia nie ogranicza się jedynie do przemiany osobistej, ale prowadzi do odkrycia swego miejsca we wspólnocie uczniów – Kościele i uzdalnia do podjęcia odpowiedzialności za formowanie następców. Nieuwzględnienie tego wymiaru formacji prowadzi zawsze do kryzysu wiary.Czynienie uczniów jest nie tylko zaproszeniem do głoszenia Dobrej Nowiny, ale strategią ewangelizacji, którą realizował Jezus w czasie swej publicznej działalności. Odkąd przywrócił człowiekowi godność dziecka Bożego, Jego uczniowie realizują podstawowe powołanie do bycia płodnymi matkami i ojcami rodząc do nowego życia w Chrystusie uczniów – synów i córki Boga – i, podobnie jak ich Mistrz, oddają za nich życie. �ynącą z wiary.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duchowość bez Boga a życie „jakby Bóg był"

Nie istnieje człowiek jednowymiarowy. Pragnienie wpisane w naturę ludzkiego bytu jest silniejsze od głoszonych ideologii czy redukcyjnych koncepcji antropologicznych. Zdają sobie z tego sprawę również ci, którzy metodycznie usiłują wykluczyć Boga ze sfery ludzkich poszukiwań. Przykładem tego jest propozycja A. Comte-Sponville’a stworzenia duchowości bez Boga. Próbuje w niej wykazać, że takie pojęcia jak wiara czy duchowa więź można zastąpić ich odpowiednikami: wiernością, czy wizją więzi jako dzielenia bez podziałów.W niniejszym artykule próbuje się wykazać niekonsekwencje takiego podejścia oraz postawić jako tezę godną rozważenia koncepcję życia „jakby Bóg był”. Duchowość bowiem w rozumieniu autora artykułu stanowi „życie życia”, siłę napędową nadającą ostateczny sens i celowość egzystencji. Takie rozumienie duchowości domaga się wiary w wymiarze osobowym – człowiek potrzebuje bowiem takiego punktu przylgnięcia, do którego może odnieść się całym sobą: rozumem i wolą. Przeciwwagą do propozycji duchowości bez Boga jest życie „jakby Bóg był”. W takim podejściu nie chodzi bynajmniej o udawanie życia wiary, lecz o przypomnienie, że wykluczanie Boga z horyzontu poszukiwań jest wyłącznie arbitralną decyzją człowieka, a co za tym idzie, ma niewiele wspólnego z racjonalnością bytu. Konsekwencją przyjęcia tej propozycji jest konieczność powtórnego zdefiniowania takich pojęć jak wiara, wolność, komunikacja oraz przywrócenie właściwej relacji pomiędzy wiarą a rozumem. Dalszą konsekwencją jest przeświadczenie, że jedynym sposobem „odczarowania” świata jest jego ponowne „oczarowanie” nadzieją płynącą z wiary.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Między niewiarą wierzących i wiarą niewierzących. Złożoność problematyki moralnej współczesnego ateizmu

Zjawisko ateizmu jest przedmiotem licznych studiów i publikacji, zarówno z zakresu socjologii, antropologii i filozofii, jak i teologii, zwłaszcza fundamentalnej i dogmatycznej. Tradycyjnie wyróżnia się ateizm teoretyczny i praktyczny. Ateizm teoretyczny oznacza zaprzeczenie egzystencji Boga. Taki ateizm może być tolerancyjny, kiedy nie ma żadnych zamiarów misjonarskich oraz walczący, kiedy rozumie się jako naukę, którą rozpowszechnia się dla szczęścia ludzkości i forma walki z religią jako szkodliwym zamieszaniem. Ateizm praktyczny zwany indyferentyzmem występuje w przypadku życia, w którym z teoretycznego uznania istnienia Boga nie wyciąga się żadnych dostrzegalnych konsekwencji. Współcześnie pisze się o tzw. nowym ateizmie, w ramach którego wyróżnia się ateizm argumentatywny, opierający się na pytaniach kierowanych do teizmu o racje wiary w Boga. Inną odmianą jest ateizm kulturowy, będący wielopłaszczyznowym zjawiskiem, u którego podłoża leży krytyka chrześcijaństwa wyrażana w formie niedyskursywnej, współczesnej hedonistycznej i konsumpcjonistycznej kultury sprawiającej, że chrześcijaństwu trudno znaleźć posłuch. Wyróżnia się także ateizm denuncjatorski, występujący w różnych wariantach i opierający się na uznawaniu ludzi wierzących za niedorzecznych, niemoralnych i godnych politowania. Już te ogólne rozróżnienia potwierdzają, że może istnieć sytuacja, w której człowiek deklarujący się za osobę wierzącą, poprzez swoje życie i postawy może praktycznie zaprzeczać istnienia Boga, a więc być ateistą. W związku z tym rodzi się pytanie, czy może istnieć sytuacja, w której osoba deklarująca się za ateistę, może praktycznie charakteryzować się wiarą w Boga?Współczesne zjawisko ateizmu jest złożone, wiąże się, podobnie jak w przeszłości z systemami filozoficznymi i światopoglądowymi oraz posługuje się różnymi racjami rozumowymi dla uzasadnienia swoich twierdzeń i przekonań. W dużej mierze wyjaśnienie istoty ateizmu zależy od pojęcia Boga, które leży u jego podstaw. W tekście nie chodzi o analizę złożonych przyczyn, uzasadnień i skutków współczesnego zjawiska ateizmu, ale o wyjaśnienie wspomnianego rozróżnienia między niewiarą wierzących i możliwością wiary niewierzących, które w sposób wyraźny występuje we współczesnym dyskursie na temat ateizmu. Chodzi głównie o ukazanie napięcia istniejącego pomiędzy tymi postawami wobec Boga oraz analizy związanych z nimi istotnych problemów natury moralnej, które ogniskują się w pytaniu o problem winy i odpowiedzialności człowieka za taką czy inną postawę wobec Boga. Na końcu chodzi o ukazanie istotnego wezwania moralnego, jakie rodzi się w związku ze złożonym zjawiskiem ateizmu, a jest nim postawa dialogu tych dwóch różnych podejść do wiary w Boga.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czego wierzący może się nauczyć od niewierzącego o moralności?

Etycy i moraliści upatrujący podstaw moralności w religii często twierdzą o swoich kolegach po fachu nie odwołujących się do takich podstaw, że tym ostatnim brakuje solidnego gruntu dla obiektywnie wiążących norm moralnych. Twierdzą też, że skuteczny program wychowania moralnego wymaga kontekstu przekonań religijnych. Artykuł stawia tezę, że moralność jednostki – rozumiana jako całokształt jej działań i postaw – nie mająca podstaw w religii nie jest gorzej ugruntowana od moralności osoby, która taką podstawę posiada. Jest tak dlatego, że ani filozoficzna, ani teologiczna normatywna teoria moralności nie jest podstawą dla działań i postaw jednostek. Źródło zbudowania moralnego znajduje się w praktyce społecznej, na którą składa się między innymi przykład dawany przez wychowawców i inne znaczące osoby, wytwory kultury i praktyka życia politycznego.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ewangelizacja tęsknot na dziedzińcu pogan

W obliczu słabnącej roli Kościoła w życiu społecznym (sekularyzacja), połączonej z osłabieniem wiary tych, którzy kiedyś przyjęli Ewangelię, papież Jan Paweł II wezwał wspólnotę wierzących w Jezusa Chrystusa do nowej ewangelizacji. Świat nieustannie się zmienia i to w coraz szybszym tempie, pojawiają się nowe wymagania czasu, pośród których należy wymienić tak zwany nowy ateizm. Odradzający się ateizm stanowi niewątpliwy znak czasu, a jednocześnie wołanie o zaspokojenie niezbywalnych tęsknot człowieka. Papieskie wołanie o nową ewangelizację, podejmowane także przez obecnego następcę świętego Piotra, dowodzi jednak, że jest konieczna pogłębiona refleksja nad tym podstawowym zadaniem Kościoła. Problem ten podejmuje niniejszy artykuł. Autor wychodzi z założenia, że jeśli dzieło ewangelizacji ma być skuteczne, to wydaje się być uzasadnionym postulat uważnego wsłuchania się w to, co do powiedzenia mają ateiści, w ich racje, obawy i tęsknoty. W myśli ateistycznej przewijają się dwa podstawowe motywy, dwie często ze sobą połączone i zbiegające się w jedno, choć bez trudu rozróżnialne, tęsknoty: tęsknota za sensem i nadzieja ostatecznego spełnienia. Niniejsze opracowanie stara się je tak wydobyć i sformułować, by następnie spojrzeć na nie w nowy sposób z perspektywy Ewangelii.Ojcowie II Soboru Watykańskiego pragnęli szczerego dialogu z niewierzącymi, uznawanymi przez wiele wieków za ludzi mniej wartościowych od wierzących i moralnie złych. Wolę tę uroczyście deklarował kardynał Henri de Lubac SJ, podejmując wątek istotny dla ateistycznego humanizmu, jakim jest swoiście pojęty kult człowieka. Ateizm odsłania braki ludzi wierzących: sztywny konformizm, słodkawy sentymentalizm, umysłowe lenistwo. Rzetelnie prowadzony dialog ma pobudzać do metodycznego wysiłku refleksji nad własną wiarą i życiem, uwzględniając jego nieuchronne skutki: mianowicie konieczność konfrontacji i stawienia czoła tak argumentom jak i prezentującym je osobom. Nierzadko będzie to też okazja do pogłębienia cnoty pokory, nie mówiąc o własnej wierze, wystawionej na poważną próbę.W tej sytuacji musi zadziałać szeroko pojęte duszpasterstwo, które nie powinno zamykać się do działań jedynie w stosunku do już nawróconych i pozostających w żywym związku z Kościołem jako wspólnotą wiary. Objawiają się współczesne „areopagi” nowej ewangelizacji: rodzina, edukacja, praca zawodowa, kultura, media czy życie społeczno-polityczne. Cały Kościół jest na nowo powołany do umocnienia profilu swojej wiary w kontekście wyzwania ze strony sekularyzmu i ateizmu.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Homo religiosus a homo novus. Kiedy duchowość religijną można utożsamiać z chrześcijańską? Przykład praktycznego zastosowania w Papui Nowej Gwinei.

Człowiek jest z natury osobą religijna. Ma potrzebę transcendencji. Jednakże nie zawsze człowiek religijny jest tożsamy z chrześcijaninem. Nie można również utożsamiać duchowości religijnej z duchowością chrześcijańską. Człowiek religijny staje się nowym człowiekiem poprzez spotkanie z Chrystusem. Duchowość chrześcijańska to forma relacji z Bogiem osobowym objawionym w Jezusie Chrystusie. Przykładem uchrystusowienia są misje prowadzone w Papui Nowej Gwinei. Tam postać Bikmana przywódcy klanu, może dokonać chrystoformizacji i przyjmując Chrystusa przeszczepić duchowość chrześcijańską jako formę życia wspólnoty, której jest liderem.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Eurosieroctwo jako problem  społeczno-moralny

Sieroctwo niezależnie od przyczyny jego powstania jest zawsze dla dziecka stanem niezwykle trudnym pod względem psychologicznym i społecznym zagrażającym prawidłowemu rozwojowi i kształtowaniu się tożsamości. Eurosieroctwo stanowi problem w wymiarze społecznym ze względu na jego zakres, różnorodne formy występowania, trudności zapobiegania i rozpoznawania sytuacji, które je powodują oraz możliwości kompensacji.Nieobecność choćby jednego z rodziców utrudnia proces wychowawczy. Rozłąka może być przyczyną depresji, braku poczucia bezpieczeństwa, zaburzeń zachowania, które z czasem się pogłębiają. Bliskość fizyczna to niezbędny element budowania więzi z dzieckiem. Rodzice choćby jak bardzo się starali, to rozmowy telefoniczne czy video rozmowy przez Internet nie zastąpią kontaktu z dzieckiem na żywo. Czułość, rozmowy, dotyk, przytulanie to czynności niezwykle ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Warto przypomnieć, że żadne pieniądze nie są w stanie zrekompensować dziecku braku rodzica wtedy, gdy jest mu najbardziej potrzebny, gdy kształtuje się jego osobowość i psychika. Dlatego ważne jest uczulanie rodziców na zło, jakie mogą wyrządzić swoim dzieciom, wyjeżdżając za granicę. Trzeba podkreślić, iż dziecko ma prawo do wychowania. Prawo to może być najlepiej urzeczywistniane wtedy, gdy matka nie podejmuje pracy poza domem, lecz zajmuje się wychowaniem. Dzieci, by mogły rozwijać się jako osoby odpowiedzialne, dojrzałe moralnie i religijnie, by mogły być zrównoważone psychicznie, potrzebują miłości oraz uczucia matczynego i ojcowskiego. Ważnym zadaniem Szkoły i Kościoła jest trwać przy rodzinie, wspomagać ją i umacniać w hierarchii wartości młodych ludzi.Dobra szkoła - to przede wszystkim mądra szkoła, której zadaniem jest ukazanie młodym ludziom jak być człowiekiem naprawdę. Szkoła wymaga inwestycji i poświęcenia dla młodego człowieka. Dlatego właśnie w dzisiejszym świecie, w którym człowieczeństwo ulega destrukcji, Jezus potrzebuje swoich ludzi. Każdy  z nas winien przemyśleć czy ważniejszy jest pieniądz czy człowiek. Kiedyś Pedagog z Nazaretu zapyta: Co zrobiłeś aby oni byli wartościowymi ludźmi?

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Bogactwo - nędza w nauczaniu papieża Franciszka

Papież Franciszek preferuje wybór tzw. „opcji fundamentalnej”, co w Jego rozumieniu jest tożsame z wybórem podstawowym. W etyce wychowawczej przyznaje się szczególne znaczenie pewnym decyzjom ludzkim, które są zdolne kształtować całe życie moralne i duchowe człowieka i oddziaływać na szczegółowe wybory i poszczególne czyny. Papież nawiązując do tego sposobu myślenia odwołuje się do Ewangelii miłosierdzia, pragnąc tym samym uwrażliwić wspólnotę Kościołą i ludzi dobrej woli na ubogich i potrzebujących. 

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Współczesna dynamika kwestii ekologicznej. Z nauczania bł. Jana Pawła II i Benedykta  XVI

Chrześcijaństwo, zgodnie z myślą biblijną, wyrażoną już w Księdze Rodzaju, a także i innych księgach, zawsze jest zainteresowane kwestiami ekologicznymi. Jest to zwyczajna odpowiedzialność za świat i wszystkie jego dzieła, a zwłaszcza ożywiona florę i faunę. Nie można jednak problematyki ekologicznej postrzegać tylko w kategoriach technicznych czy organizacyjnych oraz prawnych. To ostatecznie nie wystarcza i czasem buduje tylko złudzenie zatroskania. Wydaje się bowiem, że jednak podstawowym jest etyczno-moralny charakter kwestii ekologicznej, a więc jej znamiona antropologiczne. To wpisanie jej w ducha odpowiedzialności człowieka jako konkretnej osoby w konsekwencji zazwyczaj czyni z niej podstawowego aktora tej sfery życia ludzi i świata. Oczywiście nie można tutaj pominąć społecznych znamion kwestii ekologicznej. Człowiek bowiem to istota społeczna, a więc zawsze żyje i spełnia się w różnorodnych społecznościach i wspólnotach. Ostatecznie całokształt bogactwa współczesnego świata wyzwala oczekiwanie nowej solidarności ekologicznej. Jest to zatem wręcz odpowiedzialność globalna.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sprzeciw sumienia wobec wyzwań współczesnej ekologii

Człowiek powinien działać zgodnie z sumieniem i wolnością. Nie wolno go zmuszać, aby postępował wbrew swojemu sumieniu. Sumienie to, w konkretnej sytuacji, gdy człowiek musi podjąć decyzję o działaniu lub niedziałaniu, wyraża zgodę lub dezaprobatę, zwaną w tym opracowaniu sprzeciwem sumienia. Dotyczy on wybranych zagadnień współczesnej ekologii. W tym też kontekście zostały rozważone takie zagadnienia jak: sprzeciw sumienia wobec uprawy i przetwarzania roślin transgenicznych (GMO), wobec budowy elektrowni atomowych, wobec działalności Partii Zielonych i wreszcie sprzeciw sumienia wobec „sprzeciwu sumienia”.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sprzeciw sumienia w kulturze

Kościół od zawsze przywiązywał dużą wagę do świata kultury, widząc w niej miejsce i pomoc w ewangelizacji. Wielu chrześcijan aktywnie włączało się i nadal włącza w działania kulturalne, które nadawały chrześcijański charakter światu, w którym żyjemy. Współcześnie jednak pod wpływem przemian, związanych z silnym wpływem laicyzacji, niektóre nurty kulturowe dystansują się do dziedzictwa chrześcijańskiego, a nawet je wyraźnie kontestują. Pojawia się pytanie: jak powinien zachować się chrześcijanin w obliczu takich zjawisk? Czy powinien nadal aktywnie uczestniczyć w wymianie kulturalnej, czy też powinien się od nich dystansować? Jak korzystać z osiągnięć kulturalnych, które posiadają dwuznacznie moralny charakter? Jak pozostać wierny swojemu sumieniu, a jednocześnie nie rezygnować z misji ewangelizacyjnej na areopagach współczesnej kultury? Próbę poszukiwania odpowiedzi na te pytania podejmuje niniejszy artykuł.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sprzeciw sumienia wobec wyzwań współczesnego zarządzania

Człowiek potrzebuje żyć i pracować zgodnie z pewnymi zasadami i wartościami, w  harmonii ze swoim sumieniem. Wyraża sprzeciw sumienia w wypadku działań naruszających jego godność. Należy podkreślić, że prawo sumienia jest nadrzędne wobec prawa stanowionego. Natomiast sprzeciw człowieka w organizacji jest reakcją jego sumienia na praktyki niezgodne z misją przedsiębiorstwa. Dlatego jakość organizacji przejawiająca się w jej celu i funkcjach powinna być weryfikowana przez standardy etyczne.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rola religii w życiu współczesnych społeczeństw w ujęciu przedstawicieli Ośrodka Myśli Politycznej

Artykuł jest poświęcony zagadnieniu roli religii w życiu współczesnych społeczeństw w ujęciu wybranych autorów publikujących w Ośrodku Myśli Politycznej. Religia stanowi dla nich niezbędny dla państwa fundament aksjologiczny, wokół którego możliwe jest zbudowanie wspólnoty obywatelskiej. Zapewnia ona państwu wartości potrzebne do prawidłowego funkcjonowania, których jego instytucje same nie są w stanie wytworzyć. Odniesienie do transcendencji pozwala ponadto na pogłębioną interpretację losów danego społeczeństwa na przestrzeni dziejów. Współcześnie chrześcijaństwo stanowi jedyną liczącą się alternatywę dla dominujących w świecie zachodnim prądów liberalnych. Zapewnia ponadto ciągłość między  europejskim dziedzictwem kulturowym a współczesnością. Poglądy omawianych autorów sytuują się w ramach nurtu konserwatywnego.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Sprzeciw sumienia w życiu Kościoła

W niniejszym przedłożeniu wskazano na płaszczyzny sprzeciwu sumienia w Kościele, kryteria rozeznawania jego autentyczności oraz miejsce i formę jego wyrażania. Sprzeciw sumienia w Kościele polegający na profetycznej misji wzywania do nawrócenia, obok płaszczyzny indywidualnej w formie czytelnego świadectwa życia ma też swój wymiar społeczny w postaci działań na rzecz wyeliminowania niewłaściwych postaw w łonie Kościoła i na zewnątrz. W rozeznawaniu sytuacji skłaniającej chrześcijanina do okazania sprzeciwu sumienia istotne jest nastawienie na to, by słuchać bardziej Boga niż ludzi. Winno to dokonywać się klimacie wiary i miłości. Postawa sprzeciwu wymaga odwagi, ale też roztropności w dobieraniu narzędzi i form wyrażania niezgody na zło.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wschodnie katolickie utożsamienie obrządkowe

Katolickie Kościoły wschodnie ze względu na swoje zróżnicowanie obrządkowe wnoszą odrębny wkład w całościowe dziedzictwo chrześcijańskie. Każdy obrządek wschodni emanuje samodzielnym i autentycznym zbiorem cech liturgiczno-kultycznych typowych dla określonego nurtu tradycyjnego. Posiadanie własnych przymiotów praktyki sakramentalno-rytualnej jest nieodłącznie związane z przywilejem działania Kościoła partykularnego i wpływa bezpośrednio na kształtowanie jego tożsamości. Jakkolwiek elementy zewnętrzne i obrzędowe w Kościele wschodnim spełniają rolę pomocniczą, lecz są one niezbędne i niezastąpione. Ich moc odziaływania przyczynia się najczęściej do pełniejszej integracji wspólnoty wiernych i jej zjednoczenia modlitewnego. Powoduje prawdziwe zespolenie tychże wiernych wokół idei jednego i rodzimego obrządku, który jawi się dla nich życiodajna siłą duchową. W artykule podjęto ważne aspekty formułowania się tożsamości obrządkowej w obrębie Katolickich Kościołów wschodnich. Wskazując zarazem na uwarunkowania duszpasterskie, które niekiedy wymuszają na wschodnich katolikach dostosowanie się do rodzaju eksperymentu obrządkowego.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne