rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kilka uwag na tle projektu ustawy zmieniającego powoływanie i funkcjonowanie rad seniorów

Artykuł stanowi wstępną ocenę planowanych zmian normatywnych w treści ustaw samorządowych, tj. ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym1 , ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym2 oraz ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa3 , w zakresie funkcjonowania rad seniorów. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie głównych problemów, mogących stanowić przyczynek do dalszej, pogłębionej dyskusji doktrynalnej. Zasadnicze modyfikacje prawne odnoszą się do możliwości wprowadzenia wskazanego instrumentu demokracji semibezpośredniej również na szczeblu powiatu oraz województwa, a także inicjatywy powołania rady seniorów na wniosek mieszkańców. Przeprowadzone rozważania zawierają konkretne postulaty de lege ferenda, a także określają, czy planowane zmiany nie naruszą istoty wskazanego instrumentu partycypacyjnego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
„Wstrząsające wspomnienie uzurpacji Bonapartego?” – uchwalenie zasad prawa spadkowego do kodeksu cywilnego Wolnego Miasta Krakowa

Powołując na Kongresie Wiedeńskim Wolne Miasto Kraków (1815–1846), mocarstwa opiekuńcze: Austria, Rosja i Prusy postanowiły, iż w miejsce obowiązującego dotychczas na jego terytorium prawa francuskiego i austriackiego zostaną uchwalone nowe kodeksy: cywilny, karny, procedury cywilnej i procedury karnej. Przedmiotem artykułu w jego pierwszej części jest analiza prac kodyfikacyjnych prowadzonych w Krakowie w latach 1816–1818 przez Zgromadzenie Reprezentantów oraz powołany przez nie Komitet Prawodawczy. Efektem tych prac, prowadzonych pod nadzorem kierowanej przez rezydentów mocarstw opiekuńczych Komisji Organizacyjnej, było uchwalanie w 1818 r. 297 zasad prawa do projektowanych, ale ostatecznie niewprowadzonych kodyfikacji. W drugiej części artykułu przedstawiono szczegółową analizę uchwalenia 31 zasad prawa spadkowego do przygotowywanego nowego kodeksu cywilnego, który miał zastąpić obowiązujący w Krakowie od 1810 r. Kodeks Napoleona (Code Napoléon). Analiza ta wskazuje, w jakim stopniu krakowscy legislatorzy zamierzali oprzeć swoją kodyfikację na rozwiązaniach przyjętych w prawie francuskim.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Kontynuatorzy teorii Leona Petrażyckiego

Motywacja do początku XIX wieku stanowiła nieodkryty obszar badań nauki. Idea wykorzystywania motywacji w psychologii, prawie czy w innych dziedzinach zrodziła się dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Leon Petrażycki był jednym z pierwszych uczonych, który dokonał przełomowej klasyfikacji zjawisk psychicznych. Wyróżnił wśród nich emocje, czucia, uczucia oraz procesy woli. Badania, które zostały przeprowadzone w tamtych czasach, wskazywały na powiązanie pomiędzy emocjami a motywacją. Sporo późniejszych pracowników naukowych kontynuowało rozmaite założenia wynikające z teorii Petrażyckiego. W literaturze wyróżnia się dwa okresy twórczości uczonego: petersburski oraz warszawski, dlatego też zasadne jest dokonanie podziału kontynuatorów Petrażyckiego w oparciu o te etapy jego działalności naukowej. W artykule krótko przedstawione zostały sylwetki wybranych przez autorkę badaczy, którzy inspirowali się ideami Petrażyckiego, m.in.: Jerzego Landego, Henryka Piętki, Mikołaja Timaszewa, Gieorgija Gurwicza, Michaiła Rejsnera. Ponadto dokonana została analiza ich twórczości w kontekście emocji oraz teorii motywacji zapoczątkowanej przez petersburskiego uczonego. Ukazane zostały również poglądy współczesnych zwolenników petrażycjanizmu.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Przestępstwa z użyciem przemocy w świetle regestru złoczyńców grodu sanockiego w latach 1562–1615

Publikacja przedstawia działalność przestępczą sprawców dokonujących przestępstw z użyciem przemocy w ziemi sanockiej pod koniec XVI i na początku XVII stulecia. Ukazuje specyfikę ówczesnego sądownictwa kryminalnego, a także przedstawia czynniki społeczne oraz geograficzne mające wpływ na kształtowanie się przestępczości. Omawia również typologię wzmiankowanych czynów przestępnych oraz ukazuje strukturę społeczną ówczesnych sprawców. Wskazuje także specyfikę świata przestępczego w postaci działających na badanym obszarze liczniejszych niż w innych częściach kraju towarzystw przestępczych.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Uniwersały Rady Nieustającej z lat 1775–1788. Część IV: Polityka społeczna

Obok materii sądowniczych i ekonomicznych działania Rady Nieustającej koncentrowały się wokół szeroko rozumianej polityki społecznej: rekrutacji studentów do Akademii Lekarskiej w Krakowie, zapobiegania żebractwu, włóczęgostwu i zbiegostwu chłopów z Rosji. Ponadto Rada Nieustająca działała w obszarze edukacji – wydawała uniwersały poświęcone gromadzeniu funduszy dla Komisji Edukacji Narodowej. Działania Rady Nieustającej nie zawsze były jednak skuteczne, bowiem władze miast i szlachta nie chciały podporządkować się nakazom zawartym w uniwersałach.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Wielka eksploatacja małych gruntów. Ingerencje władz niemieckich w postępowania działowe gospodarstw rolnych prowadzone przez sądy polskie (nieniemieckie) w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1939–1945

Artykuł ma na celu wskazanie jakimi sposobami organy władzy niemieckiej, administracyjne i sądowe, ingerowały w postępowania toczące się przed sądami polskimi (nieniemieckimi) w Generalnym Gubernatorstwie, których przedmiotem były działy gospodarstw rolnych. Teza artykułu zakłada, że władze niemieckie dokonywały ingerencji w funkcjonowanie sądów polskich (nieniemieckich) w przedmiotowym obszarze z powodu konieczności realizacji określonych celów politycznych w GG (efektywnej eksploatacji zasobów rolnych). Podstawowy materiał badawczy wykorzystany w artykule stanowią źródła archiwalne oraz źródła prawa. Analizując zachowane akta archiwalne oraz praktykę funkcjonowania sądownictwa w GG dostrzec można sposoby ograniczenia zjawiska rozdrabniania gospodarstw rolnych.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Dokumentowanie czynności przy opiekach „mniejszych” przez łódzki magistrat w latach 1832–1876

Z chwilą wprowadzenia Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego (1825 r.) pojawiło się rozróżnienie na opieki „większe” i „mniejsze”. Pierwsze urządzane były przy udziale sądów pokoju (dla bogatszych pupili), drugie – przy udziale urzędów lokalnych (dla uboższych). Dokumentowanie czynności opiek mniejszych było regulowane przepisami administracyjnymi. Dla nowej sprawy zakładane były osobne akta. Większość z nich zawierała pismo inicjujące ustanowienie opieki, jeden protokół posiedzenia rady familijnej i spis inwentarza majątku. Akta pupilarne rzadko dokumentowały więcej czynności. Na podstawie przesłanych wcześniej przez sądy i komisje rządowe wzorów, urzędnicy sporządzali protokoły posiedzeń rad familijnych i raporty o liczbie ustanowionych opiek. Raporty i korespondencja urzędowa między magistratem a organami sądowymi i administracyjnymi była dokumentowana w aktach generalnych.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Moje wspomnienia Stanisława Srzednickiego jako źródło historyczne. Część I

Moje wspomnienia Stanisława Srzednickiego są źródłem narracyjnym o nieustalonej wciąż przydatności w badaniach dziejów Królestwa Polskiego. Celem zaprezentowanych badań jest krytyka źródłowa pamiętnika w ramach trzech obszarów tematycznych wyznaczonych wybranymi wspomnieniami odnoszącymi się do rodziny (część I), kształcenia i kariery zawodowej pamiętnikarza (część II). Przeprowadzona analiza umożliwia ustalenie wiarygodności relacji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego oraz pozwala wskazać dostrzeżone rozbieżności faktograficzne, określić ich skalę i wyjaśnić prawdopodobne przyczyny powstania. Rezultaty tej pracy dają podstawę do oceny przydatności Moich wspomnień jako źródła historycznego w badaniach nad drugą połową XIX w. i początkiem XX w. Naturalnym korelatem prowadzonych rozważań staje się zarys sylwetki Stanisława Srzednickiego – ważnego urzędnika sądowego Królestwa Polskiego, który odegrał niepoślednią rolę w polskim procesie państwo- i prawotwórczym II Rzeczypospolitej Polskiej.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Godność stanu (zawodu) lekarskiego” w Polsce – perspektywa historycznoprawna (1918–1991)

W artykule przedstawiono genezę powstawania samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów w Polsce oraz omówiono najważniejsze etapy w kształtowaniu deontologii wyżej wymienionego zawodu od początków II Rzeczypospolitej Polskiej. Praca została poświęcona etycznej zasadzie dbania o godność zawodu lekarskiego oraz niepostępowania w sposób podważający zaufanie do tegoż zawodu (o której mowa w art. 1 Kodeksu Etyki Lekarskiej z 1991 r.). Autorzy szczególną uwagę poświęcili zmianom, które miały miejsce na przestrzeni lat, oraz ukazaniu zróżnicowanego podejścia do sposobu postrzegania przedmiotowej zasady etyki lekarskiej.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Idea i kształt zinstytucjonalizowania ochrony lokatorów w systemie prawa polskiego (1918–1939)

Ochrona lokatorów została zinstytucjonalizowana w polskim systemie prawa w okresie międzywojennym. Analiza celów i kształtu regulacji wprowadzonych w ustawach z 1920 i 1924 r. prowadzi do wniosku, że na przestrzeni lat regulacje kształtujące ochronę lokatorów uległy modyfikacji nie tylko w warstwie merytorycznej, ale i aksjologicznej. Regulacje wprowadzone w okresie międzywojennym miały równoważyć prawa najemców i wynajmujących. Wprowadzone instytucje znajdowały zastosowanie nie tylko do najemców lokali mieszkalnych, ale też użytkowych. Odpowiedni kształt regulacji i zakres ich zastosowania przyczynić się miały zarówno do ochrony mieszkalnictwa, jak i rozwoju gospodarki, chroniąc inwestorów na rynku budownictwa oraz konsumentów. Istotne jest także, że wprowadzone regulacje z założenia miały mieć charakter przejściowy i obowiązywać jedynie na czas sytuacji kryzysowej spowodowanej zniszczeniami I wojny światowej.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Gaszenie pożarów we Wrocławiu według Porządków Ogniowych z XVI wieku

Porządek Ogniowy był szczegółowym przepisem porządkowym, regulującym zasady zapobiegania pożarom i ich gaszenia. Prezentowane opracowanie jest pierwszą obszerną analizą wrocławskich porządków ogniowych z lat 1574 i 1586. Autorzy niemieckojęzycznych opracowań historycznych z XIX w. i początku XX w. powoływali się na te przepisy w sposób uniemożliwiający faktyczne poznanie zasad walki z pożarami we Wrocławiu pod koniec XVI stulecia. Celem opracowania jest prezentacja najważniejszych ustaleń rady miejskiej Wrocławia dotyczących gaszenia pożarów i wykazanie zmian, które w nich zaszły w okresie dwunastu lat.

Czasopismo: Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o bezpieczeństwie
Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4374/21

W glosowanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) dokonał istotnego potwierdzenia skuteczności kierowania wniosków drogą elektroniczną (zwykłym mailem) do podmiotów zobowiązanych na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nawet wtedy, gdy wniosek taki (mail) nie trafia bezpośrednio na adres skrzynki podawczej, czy też na adres mailowy konkretnej osoby wskazanej jako właściwa do ich przyjęcia w imieniu zobowiązanego, ale właśnie do spamu, czy też innych rożne zdefiniowanych folderów w systemie informatycznym użytkowanym przez zobowiązanego. Autor podkreśla zasadność nie tylko samego orzeczenia NSA, ale również jego merytorycznego uzasadnienia.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Glosa do wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt IX Ka 715/22

Celem glosy jest wskazanie granic wolności wypowiedzi, którymi są mowa nienawiści oraz niszczenie mienia. Granice te wskazano na przykładzie sprawy, w której doszło do zniszczenia mienia w wyniku naklejenia plakatów o charakterze politycznym. Sąd dokonał jednak błędnej wykładni przepisów, co doprowadziło do skazania za wykroczenie, a nie za przestępstwo. Nie zobowiązano również do naprawienia zaistniałej szkody. Jednak w sprawie tej w ogólne nie istniały podstawy do skazania, z innej przyczyny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przykłady działań edukacyjnych cieszyńskiej Filii Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Bielsku-Białej

W artykule zaprezentowano przykładowe działania edukacyjne Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Bielsku-Białej Filii w Cieszynie. Wszystkie te przedsięwzięcia służą wspomaganiu
i doskonaleniu pracy nauczycieli, uczeniu się studentów i dokształcaniu innych osób. Stanowią także pomoc metodyczną oferowaną bibliotekom i bibliotekarzom szkolnym. Książnica jest
otwarta na każdą twórczą współpracę ze środowiskiem oświatowym i naukowym.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki o kulturze i religii
Kursy e-learningowe Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. Józefa Lompy w Katowicach jako usługa biblioteczna dla nauczycieli

Artykuł dotyczy kursów e-learningowych z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych realizowanych przez Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką im. Józefa Lompy w Katowicach. Autorka dokonała analizy ich tematyki i użytkowników. Zwróciła również uwagę na formy promocji tego typu oferty szkoleniowej.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika
E-booki w zdalnym dostępie w bibliotekach politechnik w Polsce – wybrane oferty w czasie pandemii (lockdownu)

E-booki mają swoją ugruntowaną pozycję w sieci, ich rozwój ilościowy w postaci monografii naukowych, podręczników, słowników, publikacji encyklopedycznych pokazuje dynamikę skali
przedsięwzięcia. Tworzą kolekcje wspierające proces naukowo-dydaktyczny uczelni. Celem artykułu jest przybliżenie oferty e-booków wybranych zagranicznych dostawców polecanych
przez biblioteki politechnik w Polsce w okresie pandemii (lockdownu). Uwzględniono zdalny dostęp spoza akademickiej sieci komputerowej, bazy e-booków na licencjach krajowych
i dostępy testowe do e-booków w ofertach dostawców ujętych w licencjach krajowych oraz dostawców polecanych przez biblioteki. Czas pandemii pokazał, jak ważny jest zdalny dostęp
spoza akademickiej sieci komputerowej do e-booków: ułatwiono w skali kraju zdalny dostęp do e-zasobów na licencjach krajowych, w dostępach testowych dostęp do bogatej oferty e-booków zapewniły Ebsco i Elsevier – spośród firm ujętych w licencjach krajowych, z pozostałych wydawców najwięcej bibliotek udostępniło czasowo e-booki Taylor & Francis, De Gruyter i MIT.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kształcenie bibliotekarzy w zakresie pracy z trudnym czytelnikiem jako element wzmacniania zasobów klienckich biblioteki (w świetle orientacji zasobowej oraz teorii kluczowych kompetencji)

W artykule przedstawiono zagadnienie wpływu nauki pracy z trudnym czytelnikiem na zasoby klienckie biblioteki. Punktem wyjścia rozważań przedstawionych w artykule stała się teoria kluczowych kompetencji oraz orientacja zasobowa. Założono, że każda biblioteka posiada unikalny zestaw zasobów materialnych i niematerialnych, gdzie do zasobów niematerialnych zaliczono zasoby klienckie. Umiejętność nawiązywania trwałych relacji z klientami (w tym współpracy z trudnym czytelnikiem) uznano za kluczową kompetencję biblioteki, która może
stanowić źródło przewagi konkurencyjnej. Dokonano przeglądu i analizy szkoleń, w których uczestniczy kadra bibliotek, dotyczących sytuacji konfliktowych w bibliotece oraz obsługi
trudnego czytelnika.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, psychologia
Ekologia informacji a bibliotekarstwo. Stan badań w Polsce

W pracy wyjaśniono pojęcie ekologia informacji oraz od kiedy i w jakim stopniu termin ten jest znany na polskim gruncie badawczym. Przedstawiono sylwetki badaczy, którzy zajmują
się tą dziedziną naukową. Uwzględniono znaczenie corocznych konferencji naukowych organizowanych w Słupsku, poświęconych problematyce ekologii informacji. W drugiej części
artykułu, na podstawie metody krytyki i analizy piśmiennictwa, omówiono wyniki badań polskich przedstawicieli nauki i praktyki, którzy są autorami publikacji odnoszących się do
związków ekologii informacji z bibliotekarstwem. Podkreślono istotność roli, jaką odgrywają biblioteki w procesie nauki odpowiedniego wyszukiwania informacji oraz znaczenie funkcji
bibliotekarzy jako pośredników informacji. Zwrócono także uwagę na techniczne i formalne problemy towarzyszące działalności bibliotek.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wolontariusz w bibliotece, czyli kto? (na przykładzie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Opolu)

Celem artykułu jest omówienie zaangażowania ludzi (głównie uczniów) na rzecz społeczności lokalnej na przykładzie wolontariatu w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Opolu w latach 2014-2019. Wykorzystano metodę analizy piśmiennictwa (w tym dokumentów związanych z wolontariatem i znajdujących się w MBP w Opolu), studium przypadku i obserwację uczestniczącą. Tekst ma charakter przyczynku i dopiero po wieloletniej współpracy z wolontariuszami będzie możliwe dokonanie podsumowania. Na podstawie zebranego
materiału można jednak stwierdzić, że w przypadku młodych ludzi wolontariat wynikał nie tylko z chęci wsparcia biblioteki, ale także z potrzeby zdobycia dodatkowych punktów przy
rekrutacji do szkół średnich. Szczególnie poszukiwani są jednak wolontariusze, którzy oferują pracę systematyczną i rozłożoną na dłuższy okres. Takie działania zaproponowali młodzi
ludzie skupieni w grupie „Aktywni w bibliotece”.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Drugie życie starych ksiąg

Artykuł traktuje o Dziale Książki Dawnej, który znajduje się w Czytelni Naukowej Miejskiej Biblioteki Publicznej w Jaworznie. W tekście została opisana przykładowa lekcja biblioteczna, jaką prowadzi bibliotekarz w oparciu o najstarsze zbiory. Ukazane zostało tło historyczne czasów, w jakich powstała książka, opisano także działalność autora książki oraz najważniejsze jej elementy.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kształtowanie kapitału społecznego. Ujęcie z perspektywy bibliotekoznawczej / Maja Wojciechowska. - Warszawa: Difin SA, 2019. - 466 s. - ISBN 978-83-8085-844-2

Koncepcja kapitału społecznego, spotykając się początkowo z entuzjastycznym przyjęciem, stała się następnie przedmiotem krytyki. Intuicyjny charakter owej koncepcji, który jednak trudno przełożyć na język nauki i praktyki, fascynuje od ponad dwóch dziesięcioleci. Mimo to ponownie zwrócono uwagę na znaczenie relacji społecznych i przenikającego je zaufania, uznawanych za wartościowy zasób jednostek i grup społecznych, a książka Kształtowanie kapitału społecznego. Ujęcie z perspektywy bibliotekoznawczej autorstwa Mai Wojciechowskiej, jednej z prekursorek badań nad kapitałem społecznym w ujęciu bibliotekoznawczym w Polsce, jest pozycją pionierską wśród wydawnictw krajowych.

Czasopismo: Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Nieuchronność zmian edukacyjnych w zmieniającym się społeczeństwie

Cel. Artykuł przedstawia analizę zmian edukacyjnych, dokonujących się w warunkach zmieniającego się świata. Autorka na podstawie dostępnej literatury – a szczególnie książki profesora Mirosława J. Szymańskiego – poszukuje odpowiedzi na pytania dotyczące przygotowania (się) jednostki do odpowiedzialnego funkcjonowania w zmieniającym się społeczeństwie, możliwości sprawnego działania w nowych warunków kulturowych, rozumienia zjawisk i kierowania sobą. Na tym tle sygnalizuje zmieniające się zadania szkoły i nauczyciela. Materiały i metoda. Przegląd i analiza literatury przedmiotu. Wnioski. Edukacja jest dziedziną społecznie bardzo ważną, ale zarazem bardzo trudną. Przyszłość społeczeństw – w tym także naszego narodu – zależy w dużej mierze od stanu edukacji. Szczególnie w czasie gwałtownej zmiany społecznej, którą cechuje wszechstronny i kompleksowy charakter, edukacja ma do spełnienia istotną rolę. Szkoła i inne instytucje edukacyjne poddawane są ogromnym wyzwaniom. To one – obok rodziny i innych ogniw społeczeństwa, takich jak ośrodki władzy, instytucje kultury, środki masowego przekazu – odpowiadają za jakość socjalizacji i wychowania dzieci i młodzieży. Choć ośrodków i instytucji działających w tym obszarze jest wiele, odpowiedzialność szkoły jest szczególna. Rysują się różnorodne zadania dla edukacji i dla nauczyciela, zmierzające do kształtowania u ludzi kompetencji aktywnego, świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa w tych zmianach. Pojawiają się pytania: Czy szkoła jest odpowiednio przygotowana do tych wyzwań? Jaki związek ma edukacja z rosnącym tempem przemian społecznych i nasilającą się nieprzejrzystością świata? Niniejszy artykuł jest pewnego rodzaju zaproszeniem do dyskusji oraz samodzielnego poszukiwania i udzielania odpowiedzi na te i inne pytania skierowanym do czytelnika.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika