rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Deformowanie prawdy medyczno-historycznej o chorobie i śmierci króla Polski Jana III Sobieskiego

Emanuel de Jona (zwany też: dr Jonas, a po hebrajsku Symcha Menachem z Jony) był nadwornym lekarzem oraz osobistym medykiem króla Jana III Sobieskiego od 1671 roku aż do jego śmierci w 1696 roku. Musiał zmagać się z jego rozmaitymi dolegliwościami oraz chorobami, przede wszystkim z kiłą, która najprawdopodobniej była głównym medycznym problemem polskiego władcy. Po zgonie króla żydowski lekarz został oskarżony o wywołanie wczesnej śmierci monarchy przez otrucie go lekami rtęciowymi. W niniejszym artykule omawiamy medyczną historię króla Jana III oraz jego żony, znaną nam z różnorodnych, pierwotnych i wtórnych źródeł. Przedstawiona jest naturalna historia kiły we wczesnym okresie nowożytnym. Następnie próbujemy ustalić retrospektywną diagnozę głównych dolegliwości króla i sprawdzić rozmaite hipotezy dotyczące jego śmierci. Wnioskujemy, że król zaraził się kiłą od swojej żony, i że w późniejszych latach życia wykazywał symptomy trzeciego stadium kiły, głównie w układzie sercowo-naczyniowym. Przyczyną jego zgonu była najprawdopodobniej niewydolność serca będąca konsekwencją niedomykalności zastawki aortalnej. Omawiamy wnikliwie zjawisko autocenzury (wybielania historii), czyli jak współcześni historycy medycyny ignorowali świadomie bądź nieświadomie oczywiste prawdopodobieństwo, że król cierpiał i zmarł na kiłę; zjawisko wywołane bezkrytycznym podziwem polskiego monarchy.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Anorexia nervosa - rys historyczny i ewolucja kryteriów diagnostycznych

W pracy przedstawiono rys historyczny oraz ewolucję kryteriów diagnostycznych jadłowstrętu psychicznego. Temat świadomego ograniczania ilości spożywanego jedzenia rozpoczyna opis z 895 roku i dotyczy wieśniaczki o imieniu Friderada, następnie opisano przykłady głodzenia się w okresie średniowiecza opierając się na „żywotach świętych” oraz opisach „cudownych panien”. Pierwszego usystematyzowanego opisu objawów anoreksji we współczesnym rozumieniu tego zaburzenia dokonał angielski lekarz Richard Morton w 1687 roku. Następnie w historii anoreksji pojawiają się tak wielkie postacie jak Lasegue i Gull, którzy stworzyli wspólną listę objawów psychopato- logicznych charakterystycznych dla tego zaburzenia. W latach 70. XX w. Gerald Russell przedstawił pierwsze kryteria diagnostyczne jadłowstrętu psychicznego, natomiast jedną z pierwszych współczesnych klasyfikacji anoreksji zaproponował w 1976 roku Feighner i wsp. (współpracownicy). Na tej podstawie Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA - American PsychiatricAssociation) w 1980 roku zweryfikowało kryteria anoreksji psychicznej i przedstawiło je w klasyfikacji DSM-III w 1982 roku, dokonując późniejszych aktualizacji. W Polsce obowiązują kryteria zaproponowane przez Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization, WHO), które zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń Psychicznych (International Statistical Classification of Diseases and RelatedHealthProblems, ICD-10) i obowiązują od 1996 roku.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Służba Zdrowia Okręgu Radomsko-Kieleckiego Armii Krajowej

Armia Krajowa była największą konspiracyjną organizacją zbrojną na ziemiach polskich, która podczas drugiej wojny światowej prowadziła walki dywersyjne i sabotażowe przeciwko okupantom, a w 1944 r. podjęła akcję „Burza”, mającą na celu wyzwolenie kraju i przywrócenie mu niepodległości. Do szczególnie zaciętych walk doszło wówczas na Kielecczyźnie. Patriotyzm tamtejszej ludności oraz dogodne warunki terenowe sprawiły, że powstały tam największe oddziały partyzanckie, które już w 1943 r. wykonywały szeroko zakrojone działania zbrojne. W ich toku wielu żołnierzy odniosło ciężkie rany i obrażenia. W trudnych leśnych warunkach życia wielu partyzantów chorowało. Dla niesienia im pomocy medycznej Okręg Radomsko-Kielecki AK zorganizował własną konspiracyjną służbę zdrowia. Jej liczny personel w trudnych warunkach pracował niezwykle ofiarnie i z ogromnym poświęceniem. W artykule omówiono powstanie tej służby, jej rozwój organizacyjny, formy i metody ratowania rannych, leczenia oraz opieki nad nimi. Przedstawiono także sylwetki ludzi ją tworzących. Wielu z nich zostało zamordowanych przez niemieckich okupantów.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Eliza Orzeszkowa u Druskiennickich Wód

Przedstawiono szeroko różnorakie kłopoty zdrowotne Elizy Orzeszkowej (1841-1910), znanej polskiej pisarki. Zrelacjonowano jej pobyty w Druskiennikach, urokliwym uzdrowisku nad Niemnem w latach 1872-1906. Ukazano jej związki z Janem Pileckim, lekarzem zdrojowym, Eugenią Żmijewską, literatką i dziennikarką, Henrykiem Nusbaumem, lekarzem i filozofem medycyny, Marią Konopnicka, poetką oraz innymi.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Chronologia medica Bartłomieja Dylągowskiego — pierwsza polska historia medycyny i bibliografia medyczna z XVII wieku wraz z tekstem łacińskiego oryginału i przekładem na język polski

Zaprezentowana została sylwetka Bartłomieja Dylągowskiego działającego w Krakowie w XVII w. Był on absolwentem Akademii Krakowskiej, gdzie z tytułem magistra ukończył Fakultet Filozoficzny. Posiadał także tytuł bakałarza medycyny. Miał również niższe święcenia kapłańskie. Był autorem trzech prac wydanych drukiem: Questio physica. De natura motus (wyd. 1634), Chronologia medica (wyd. 1635) oraz Syncretismus peripateticus (wyd. 1648). Jego praca Chronologia medica uznana jest za pierwszą historię medycyny oraz bibliografię medyczną w Polsce. W opracowaniach poświęconych Dylągowskiemu, poza informacjami biograficznymi dotyczącymi jego osoby, znaleźć można opisy wyglądu drukowanego wydania Chronologia medica oraz przegląd treści tego opracowania. Postanowiono zatem uzupełnić te wiadomości, umieszczając w aneksie tekst oryginalny (łaciński) oraz jego przekład na język polski.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dr n. med. Tadeusz Zgorzalewicz (1922-2018) – lekarz, współtwórca zielonogórskiej „Solidarności” i Okręgowej Izby Lekarskiej w Zielonej Górze

Artykuł ukazuje sylwetkę dr. n. med. Tadeusza Zgorzalewicza (1922-2018), jednego z pionierów zielonogórskiej opieki zdrowotnej, specjalisty ginekologii i położnictwa, wieloletniego ordynatora oddziału ginekologicznopołożniczego Szpitala Wojewódzkiego im. Karola Marcinkowskiego w Zielonej Górze. Przedstawia przebieg kariery zawodowej i społecznej honorowego obywatela Zielonej Góry, jego zaangażowanie w tworzenie podwalin Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” Szpitala Wojewódzkiego oraz tworzenia struktur samorządu lekarskiego w Zielonej Górze. Na szczególną uwagę zasługuje umiłowanie sztuki medycznej przez dr. Zgorzalewicza oraz jego głęboka postawa moralna i etyczna w stosunku do swoich pacjentów, kolegów lekarzy i korporacji lekarskiej jako całości.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Jan Kazimierz Muszyński (1884–1957) — profesor farmakognozji Uniwersytetu w Wilnie, a po wojnie w Łodzi, utalentowany rysownik roślin i preparatów farmakognostycznych

Dorobek naukowy i działalność społeczna prof. dr. Jana Kazimierza Muszyńskiego była przedmiotem dysertacji doktorskiej Danieli Kaszczyk-Grodzickiej oraz licznych publikacji innych autorów. Jednak wśród szeregu uzdolnień tego znakomitego uczonego pominięto jego wielki talent rysowniczy. Był on szczególnie cenny w tamtych czasach, gdy nie było jeszcze możliwości fotografowania obrazu z mikroskopu. Jan Muszyński ilustrował publikacje naukowe Mikołaja Kuźniecowa, prof. botaniki i dyrektora Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu w Dorpacie, który w związku z jego talentem rysowniczym zatrudnił go w charakterze asystenta, jeszcze zanim Jan Muszyński ukończył studia farmacji na Uniwersytecie w Dorpacie z dyplomem prowizora. Dziełem Jana Muszyńskiego jest także Atlas farmakognostyczny dla studentów i aptekarzy, wydany w Warszawie w 1923 r., który obejmuje liczne rysunki przekrojów mikroskopowych roślin lekarskich.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Witold Rawita-Witanowski (1899-1945) - współpracownik noblisty Otto Loewiego (1873-1961), dziekan Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie (1938-1939)

Profesor Witold Rawita-Witanowski, biochemik i fizjolog, stypendysta Fundacji Rockefellera, został uznany w świecie - w latach 20. XX w. - wysokiej klasy specjalistą w pionierskich badaniach w dziedzinie fizjologii nerwów. Uznanie przyniosła mu m.in. współpraca z Otto Loewim, który za badania nad neuromediatora- mi otrzymał w 1936 r. Nagrodę Nobla. Loewi w wykładzie noblowskim wymienił trzech swoich znakomitych współpracowników, w tym Rawitę-Witanowskiego. Zarówno Loewi, jak i Rawita-Witanowski publikowali prace w prestiżowym „Pflugers Archiv fur die gesamte- Physiologie des Menschen und der Tiere”. Po powrocie do kraju doceniono jego nieprzeciętne zdolności oraz gruntowne wykształcenie biologiczno-chemiczne: Ra- wita-Witanowski objął kierownictwo Katedry i Zakładu Farmakognozji Uniwersytetu Jagiellońskiego, zajmując się badaniami chemicznymi roślin leczniczych. W 1937 r. objął kierownictwo Katedry Badania Środków Żywności Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie i wkrótce po tym został wybrany dziekanem tego Wydziału, pełniąc swoją funkcję do wybuchu II wojny światowej. W czasie niemieckiej okupacji brał udział w tajnym nauczaniu studentów farmacji w Warszawie. Po upadku Powstania Warszawskiego został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Ravensbruck. Zginął w obozie Mittelbau, z numerem więźnia 11 4707, niemalże w przededniu zakończenia wojny - w marcu 1945 r., o czym jego synowie dowiedzieli się dopiero po ponadtrzydziestolet- nich poszukiwaniach ojca - w 1978 r. Nazwisko Profesora znajduje się na tablicy upamiętniającej profesorów i pracowników Uniwersytetu Warszawskiego, którzy stracili życie w czasie II wojny światowej.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Występowanie i zwalczanie duru plamistego na ziemiach litewsko-białoruskich w latach 1904–1920

Brak higieny był czynnikiem decydującym o rozprzestrzenianiu się wszawicy wśród ludności zamieszkującej obszar ziem litewsko-białoruskich. Dur plamisty przenoszony przez wszy stał się na tym obszarze chorobą endemiczną. O ile przed I wojną światową w szpitalu wileńskim leczono rocznie 600–800 zarażonych osób, o tyle w okresie od stycznia do marca 1919 roku codziennie do tego samego szpitala w Wilnie przyjmowano 600 chorych. Wzrostowi epidemii sprzyjały przemarsze wojsk i migracje ludności. Utrzymanie nawet podstawowej higieny było wówczas trudne. W zaistniałej sytuacji utworzono Komisariat Wileński, działający z ramienia dowodzonego przez płk. prof. Emila Godlewskiego Naczelnego Nadzwyczajnego Komisariatu do spraw Walki z Epidemiami. Działania Komisariatu Wileńskiego w zakresie zwalczaniu duru plamistego polegały głównie na profilaktyce (dezynsekcja, otwieranie łaźni i zakładów kąpielowych, tworzenie izolowanych łóżek epidemicznych).

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Przybory higieniczne używane na ziemiach polskich w pradziejach

Zabytki znajdowane przez archeologów podczas prac wykopaliskowych pozwalają rzucić trochę światła na zabiegi higieniczne w pradziejach, w epoce brązu i żelaza. Do przyborów higieny osobistej należą: grzebienie, brzytwy, pęsetki, nożyce, zwierciadła. Są one świadectwem, że ludność terenów Polski stosowała wiele zabiegów higienicznych, zapewne z chęci osiągnięcia lepszego wyglądu i ze względów zdrowotnych. Z monografii, materiałów i sprawozdań archeologicznych dowiadujemy się o chronologii, typologii i funkcji tych przedmiotów. Przyjmuje się, że przybory toaletowe znajdowane w grobach na cmentarzyskach wczesno dziej owych odzwierciedlają status zmarłego w danej społeczności i jego stan posiadania. Przybory higieniczne obok funkcji użytkowej były wykorzystywane w obrzędach i praktykach magicznych, służyły także za amulety.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dylematy etyczne a strajki lekarskie z polskiej perspektywy, czyli „Jestem za — a nawet i przeciw”

Opracowanie, na którego podstawie został wygłoszony referat: „Strajk lekarzy — spojrzenie klinicysty”, Posiedzenie Komitetu Etyki w Nauce przy Prezydium PAN w dniu 18 października 2007 roku (Pałac Staszica).

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Dr Stefan Szymon Otolski (1878–1950), farmaceuta-chemik, zasłużony dla rozwoju przemysłu farmaceutycznego okresu międzywojennego

Stefan Szymon Otolski był organizatorem i dyrektorem nowoczesnego laboratorium przemysłowego w Warszawie (1917–1944), twórcą technologii fosfi tu i licznych innych preparatów farmaceutycznych, np. wyrabianych w Polsce sulfonamidów. Był prezesem Sekcji Farmaceutycznej w Związku Przemysłu Chemicznego (1924–1939), wykładowcą na Uniwersytecie Warszawskim (1925–1928) oraz Uniwersytecie Jagiellońskim (1948–1950).

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Obraz choroby psychicznej w literaturze polskiego oświecenia. Próba problematyzacji

Artykuł dotyczy sytuacji osób chorych psychicznie w społeczeństwach europejskich osiemnastego stulecia. Spostrzeżenia na ten temat przedstawię, posiłkując się badaniami historyków, antropologów kultury oraz świadectwami literackimi pochodzącymi z epoki. Postaram się pokazać rozmaite postawy wobec interesującego mnie rodzaju niepełnosprawności. Dawna tradycja - uwarunkowana przekonaniami religijnymi - i żywa nadal w wieku osiemnastym – nakazywała traktować osoby dotknięte chorobą psychiczną jako wybrane i naznaczone przez Boga. Chorym należał się więc szacunek, a sama choroba gwarantowała nietykalność i opiekę ze strony wspólnoty. Później chorobę psychiczną zaczęto łączyć z winą moralną. Skutkowało to wykluczaniem i wyrzucaniem chorych poza obręb społeczeństwa. W kulturze świeckiej choroba umysłowa – ze względu na odbiegające od standardowych zachowania cierpiących na nią ludzi - stawała się przedmiotem kpin. Chorujący byli obiektem prymitywnej rozrywki zarówno pospólstwa, jak i elit. Wzbudzali lęk połączony z niezdrową ciekawością. Izolowano ich więc i przetrzymywano w ekstremalnie ciężkich warunkach. Wynikało to z przekonania, że osoby chore psychicznie nie odczuwają zimna ani głodu na równi z innymi ludźmi. Z czasem w miejscach odosobnienia pojawili się pierwsi naukowcy - lekarze, próbując na pacjentach mniej lub bardziej udanych form terapii. Wyraźną zmianę nastawienia do choroby psychicznej obserwujemy w związku z upowszechnieniem się w Europie światopoglądu sentymentalnego, postulującego otoczenie chorych szacunkiem, współczuciem i opieką.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Kazimierz Bein (1872-1959): współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Okulistycznego i aktywny esperantysta

Celem pracy było przedstawienie biografii i dorobku
naukowego Kazimierza Beina. W 1899 roku ukończył
studia medyczne na Uniwersytecie w Kazaniu. Po
studiach rozpoczął pracę w Instytucie Oftalmicznym
w Warszawie gdzie współpracował z m.in. Bolesławem
Gepnerem, Bolesławem Ryszardem Gepnerem,
Walentym Kamockim i Bronisławem Ziemińskim.
W 1904 roku wyjechał do Paryża by kontynuować naukę.
W tym czasie zainteresował się językiem esperanto
i stał się aktywnym działaczem na rzecz jego rozwoju.
W 1908 roku współzałożył Polskie Towarzystwo Okulistyczne
dla Królestwa Polskiego. W 1926 roku został
kierownikiem przychodni w Instytucie Oftalmicznym,
gdzie pracował do przejścia na emeryturę w 1936 roku.
Zmarł w Łodzi w 1959 roku.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Józef Struś (1510-1568) jako prekursor współczesnej wiedzy o układzie krążenia w 500. rocznicę jego urodzin

Józef Struś (1510-1568) był jednym z najsławniejszych lekarzy europejskiego renesansu. Stał się szczególnie znany z powodu biegłości w zakresie krytycznej analizy dzieł Galena oraz badań nad układem krążenia. Dostrzegał zależności pomiędzy tętnem, pracą serca oraz przemianami metabolicznymi. Struś jest pierwszym naukowcem w dziejach medycyny europejskiej, który przedstawił tętno w formie diagramów oraz zastosował w praktyce ideę wykrywacza kłamstw.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Od „Bobolanum” do szpitala NATO. Historia 1 Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką w Lublinie

Celem publikacji jest ukazanie prawie stuletnich dziejów budynku, w którym mieści się szpital wojskowy w Lublinie na tle wydarzeń historycznych. Gmach wybudowany w latach 20. XX wieku, przed rozpoczęciem pełnienia funkcji szpitala, mieścił w sobie jezuicką szkołę wyższą – Wydział Teologiczny pod wezwaniem Świętego Andrzeja Boboli, tzw. „Bobolanum”. W czasie II wojny światowej zaczął pełnić funkcję szpitala wojskowego, najpierw pod zarządem wojsk okupacyjnych, a od 1944 roku wojsk polskich. Po wojnie do części pomieszczeń na krótki okres powrócili jezuici, którzy w 1952 roku przenieśli „Bobolanum” do Warszawy. W okresie powojennym szpital stał się zapleczem klinicznym dla tworzącego się Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, przekształconego później w Uniwersytet Medyczny w Lublinie. W kolejnych latach szpital ulegał rozbudowie, stanowiąc specjalistyczne zaplecze medyczne dla jednostek wojskowych stacjonujących w Lublinie, w tym Brygady Międzynarodowej, a także mieszkańców cywilnych. Po wstąpieniu Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego (NATO) stał się jedną z ważniejszych placówek medycznych na wschodniej granicy NATO. Nazwa szpitala ulegała wielokrotnym zmianom, aby w ostatecznie przyjąć określenie: „1 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lublinie”. Artykuł powstał na podstawie materiałów źródłowych dostępnych w archiwum szpitala, Archiwum Miejskim w Lublinie, lokalnych bibliotekach oraz dostępnych publikacjach.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Opieka duszpasterska w 9. Szpitalu Okręgowym w Brześciu nad Bugiem

Artykuł prezentuje organizację opieki duszpasterskiej dla pacjentów w 9. Szpitalu Okręgowym w Brześciu nad Bugiem. Druga Rzeczpospolita była krajem, w którym żyli ludzie różnych wyznań: katolicy, prawosławni, ewangelicy, wyznawcy religii mojżeszowej i inni. Z tego powodu do 9. Szpitala Okręgowego przychodzili kapłani wszystkich religii. Jest to dobry przykład tolerancji religijnej także dla współczesnych szpitali. Artykuł powstał w oparciu o dokumenty zawarte w Centralnym Archiwum Wojskowym i innych pracach. Autor korzystał także z zasobów czasopisma "Lekarz Wojskowy”.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Ewolucja opieki paliatywno-hospicyjnej: od terminalnie do prenatalnie chorych

Łacińska nazwa hospitium, pochodzi od słowa hospes, oznaczającego osobę udzielającą gościny i gospodarza. Z czasem zaczęto odnosić ją do miejsc, w których obejmowano opieką nieuleczalnie chorych. W średniowieczu taką opiekę, zwłaszcza nad chorymi ubogimi, pełniły zgromadzenia zakonne. Do powstania wielu przytułków i schronisk przyczyniły się również powszechna w tamtym okresie praktyka pielgrzymek do odległych miejsc uznawanych za święte, a także krucjaty organizowane w latach 1095-1270. W wielu miejscach przyjmowano z czasem nie tylko pielgrzymów, ale także chorych, którym wykonywano proste zabiegi opiekuńczo-lecznicze. Dopiero w wieku XIX zaczęły powstawać pierwsze domy opieki skierowane do umierających. Prekursorką z tej dziedzinie była Cicely Saunders, założycielka pierwszego współczesnego hospicjum w 1967 roku w Londynie. W Polsce ruch hospicyjny w roku 1964 zapoczątkowała Hanna Chrzanowska. W latach 80. i 90. XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój ruchu hospicyjnego. Stopniowo powstawało coraz więcej placówek ukierunkowanych na dzieci. W XXI wieku w związku ze znacznym postępem w zakresie diagnostyki prenatalnej, zaczęto otwierać ośrodki opieki paliatywno-hospicyjnej obejmującej integralną opieką dzieci, u których zdiagnozowano ciężką i nieuleczalną chorobę w okresie prenatalnym oraz ich rodziców.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Okoliczności powstania i działalność Szpitala Najświętszej Maryi Panny Sióstr Boromeuszek w Gdańsku w latach 1852-1945

W pracy przedstawiono okoliczności powstania, rozwój i działalność Szpitala Najświętszej Maryi Panny sióstr Zakonu Boromeuszek w Gdańsku w latach 18521945. Zamieszczono życiorysy ordynatorów i kilku byłych polskich lekarzy szpitala.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Prof. dr hab. n. med. Adam Wawrzyniec Bochenek (1875–1913) — wybitny polski anatom. Setna rocznica śmierci

Nazwisko Adama Bochenka znane jest wszystkim polskim lekarzom i studentom medycyny od ponad 100 lat. Dzieło, które stworzył, pomaga budować fundamenty wiedzy kolejnych pokoleń medyków aż do dnia dzisiejszego. Anatomia człowieka Bochenka jest książką niezwykłą. Liczne ilustracje oraz charakterystyczny dla autora lekki styl pisania sprawiają, że wiedza z pozoru tak nieprzystępna i rozległa staje się przejrzysta i łatwiejsza do zrozumienia. Pozycja ta jest przykładem klasycznego, obszernego podręcznika anatomii, na jakiego napisanie niewielu tylko autorów na świecie potrafiło się zdobyć. Przez ostatnie 100 lat publikacja ta wprowadzała kolejne pokolenia lekarzy nie tylko w tajniki anatomii, ale i całej medycyny. Mimo upływu czasu, dzieło Bochenka wciąż jest uważane za podręcznik wiodący na wszystkich uczelniach medycznych w Polsce, czego niezbitym dowodem są ukazujące się regularnie nowe jego wydania. Z okazji setnej rocznicy śmierci wybitnego polskiego anatoma pragniemy przypomnieć pokrótce jego życiorys, a także przybliżyć historię powstawania największego z jego dzieł.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne
Kazus Tony’ego Blanda i jego konsekwencje prawno-etyczne

Obecnie przez eutanazję najczęściej rozumie się doprowadzenie do dobrej śmierci — zabójstwo z litości, gdzie osoba A kończy życie osoby B, ze względu na dobro B. Takie rozumienie eutanazji podkreśla dwie istotne cechy tego rodzaju aktów. Po pierwsze — zakłada rozmyślne pozbawienie życia innego człowieka; po drugie — odbiera się mu je ze względu na dobro osoby, która o to prosi — zazwyczaj dlatego, że cierpi ona na nieuleczalną lub śmiertelną chorobę. Odróżnia to eutanazję od większości innych form odbierania życia.

Czasopismo: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne