rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zagrożenia czynnikami chemicznymi pracowników ochrony zdrowia

Personel placówek medycznych jest szczególnie narażony na niebezpieczne emisje różnych substancji. Czynniki zagrożeń są określane jako czynniki fizyczne, biologiczne i chemiczne. Czynnik chemiczny spowodowany jest obecnością różnych substancji w związku z anestezją stosowaną w oddziałach szpitalnych, gabinetach zabiegowych, salach operacyjnych i diagnostycznych oraz prowadzoną dekontaminacją wykorzystanego sprzętu medycznego. Celem tej pracy była analiza czynników chemicznych, na które narażony jest personel medyczny.

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Ocena wiedzy i postaw wobec praktyki zawodowej opartej na dowodach naukowych wśród położnych zatrudnionych w wybranych szpitalach na terenie województw: mazowieckiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i lubelskiego.

Wstęp. Warunkiem niezbędnym do sprawowania opieki położniczej na najwyższym poziomie jest wykorzystanie aktualnych wyników badań naukowych.
Cel pracy. Ocena wiedzy i postaw wobec praktyki zawodowej opartej na dowodach naukowych wśród położnych zatrudnionych w wybranych szpitalach na terenie województw: mazowieckiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i lubelskiego.
Materiał. 153 położne (100% kobiet) zatrudnione w sześciu podmiotach opieki zdrowotnej na terenie Polski środkowo-wschodniej. Średnia wieku: 46,84 lata (SD: 12,44; min: 24 lata; maks: 61 lat; mediana: 50; modalna: 52). Większość badanych (n = 92, 60%) miała wykształcenie średnie medyczne, 20% (32 osoby) ukończyły studia I stopnia, 19% (n = 30) – studia magisterskie. Średni czas stażu pracy wyniósł 24,56 lat (SD: 10,16, min: 0,5; maks: 39, mediana: 27, modalna: 28). Zdecydowana większość badanych zatrudniona była na pełny etat (n = 150, 98%). Odsetek zwrotu ankiet wyniósł 74% (153/204).
Metody. Dobrowolne i anonimowe badania ankietowe. Narzędziem badawczym był standaryzowany kwestionariusz „Praktyka zawodowa oparta na dowodach naukowych” (Evidence-Based Practice Profile Questionnaire), złożony z 88 pytań. Wyniki wykonano zgodnie z metodami statystyki opisowej. 
Wyniki. 63% położnych ma świadomość istnienia EBP w swoim zawodzie, a ponad połowa uważa EBP za nowoczesny model wykonywania swojego zawodu (53%). Ponad 70% ankietowanych pozytywnie odnosi się do poszerzania wiedzy na temat EBP (77%). Tylko 14% położnych zdeklarowało, że nie zamierza korzystać z odpowiedniej literatury naukowej w celu aktualizacji posiadanej wiedzy. Aż 85% badanych pozytywnie podchodzi do zdobywania nowych informacji, mimo iż tylko 44% badanych znajduje czas na czytanie badań naukowych. Brak czasu jest dla położnych największą barierą uniemożliwiającą wykorzystywanie EBP w swojej pracy zawodowej.
Wnioski. 1. Poziom wiedzy położnych pracujących na terenie Polski środkowo-wschodniej wobec praktyki zawodowej opartej na dowodach naukowych jest niewystarczający, w związku z tym istnieje konieczność uzupełnienia wiedzy i umiejętności położnych w zakresie EBP. 2. Grupa położnych biorących udział w badaniu jest świadoma korzyści wynikających z stosowania w swojej codziennej praktyce zawodowej wyników najnowszych badań naukowych. Niski poziom wiedzy na temat specjalistycznej terminologii badań naukowych wymaga zmian w systemie kształcenia zarówno studentów położnictwa, jak i doszkalających się położnych. 3. Pomimo zauważalnego wzrostu znajomości EBP wśród położnych poprawie nie ulegają bariery i problemy dotyczące wprowadzania zdobytej wiedzy i umiejętności do codziennej praktyki klinicznej. Wymaga to zmian umożliwiających położnym zdobywanie najnowszej wiedzy potwierdzonej naukowo oraz wsparcie ze strony kadry zarządzającej do zmian przyjętych sposobów opieki.

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Niepowodzenie lecznicze spowodowane interakcjami między lekami anksjolitycznymi a żywnością

Zjawisko interakcji między jednocześnie stosowanymi substancjami może znacząco zmienić skuteczność farmakoterapii. Wpływ używek na leczenie czy wzajemnie oddziaływania między lekami jest dobrze znany, jednak interakcje między lekami a substancjami zawartymi w żywności są zbadane niedostatecznie. Wiele leków anksjolitycznych może wchodzić w niebezpieczne interakcje z popularnymi produktami, takimi jak: mleko, czosnek, kofeina, sok grejpfrutowy. W wyniku tego zmianie ulega farmakokinetyka lub farmakodynamika, co może mieć istotny wpływ na efekty podjętego leczenia.

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Zastosowanie Międzynarodowej Klasyfikacji Praktyki Pielęgniarskiej (ICNP®) w opiece nad pacjentem z wodogłowiem po wszczepieniu zbiornika Rickhama.

Wodogłowie jest stanem patologicznym, w wyniku którego dochodzi do poszerzenia śródczaszkowych przestrzeni płynowych, a szczególnie układu komorowego mózgu. Zaburzenie procesu krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego prowadzi do wzmożonego wzrostu ciśnienia śródczaszkowego i jego następstw.              W leczeniu chirurgicznym wodogłowia wykorzystuje się systemy zastawkowe odprowadzające płyn mózgowo-rdzeniowy. Celem pracy było przedstawienie procesu pielęgnowania dziecka po zabiegu implantacji zbiornika Rickhama na podstawie Międzynarodowej Klasyfikacji Praktyki Pielęgniarskiej (ICNP®).

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Występowanie malarii na świecie, w Europie i w Polsce

Przemieszczanie się ludności między kontynentami jest coraz częstsze, szybsze i łatwiejsze. W ostatnich latach popularnym celem wypraw turystów są głównie kraje strefy tropikalnej. Bardzo gorący klimat oraz nie najlepszy stan sanitarno-higieniczny powodują ogromne zagrożenie nabycia wielu chorób, które są charakterystyczne dla rejonów egzotycznych. Malaria obecnie jest na trzecim miejscu wśród najważniejszych chorób zakaźnych na świecie, zaraz po AIDS i gruźlicy. Te choroby łącznie powodują więcej niż połowę wszystkich zgonów na całym świecie z powodu chorób infekcyjnych. Malaria jest najczęstszą chorobą człowieka w skali globu. Uważa się, że 40–45% populacji, w tym aż 40% dzieci, żyje na obszarach endemicznych malarii. Trudno o dokładne dane statystyczne pokazujące zachorowalność w Polsce na choroby tropikalne. Pierwszorzędowym zarażeniem pasożytniczym o globalnym znaczeniu jest malaria. Liczba przeniesionych z terenów malarycznych do Europy przypadków przekracza rocznie 10 000, a wywołana nimi śmiertelność stanowi kilka procent. W pracy przedstawiono kierunki rozprzestrzeniania się tej choroby na świecie z uwzględnieniem jej występowania na terytorium Polski.

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Liczebność względnie beztlenowych, mezofilnych, przetrwalnikujących bakterii celulolitycznych w glebie spod uprawy drzew owocowych nawożonej kompostem na bazie miału z węgla brunatnego

Ekologia względnie beztlenowych, mezofilnych, przetrwalnikujących bakterii celulolitycznych (WBMPBC) jest mało poznana. W literaturze przedmiotu znajdują się tylko nieliczne informacje dotyczące wpływu nawożenia oraz rodzaju uprawianej rośliny na występowanie w glebie WBMPBC. Dlatego celem naszych badań było wykazanie wpływu dodatku do gleby kompostów na bazie miału węgla brunatnego na właściwości chemiczne i liczebność względnie beztlenowych, mezofilnych, przetrwalnikujących bakterii celulolitycznych (WBMPBC) w glebie ryzosferowej i pozaryzosferowej wybranych roślin. Gleba pobrana z obiektów doświadczalnych była słabo kwaśna (pH – 6,2-6,4) i nieznacznie się różniła się zawartością makroelementów. Liczebność badanej grupy drobnoustrojów w glebie zależała od rodzaju kompostu i wynosiła od 9,42 do 3186,9 jtk (jednostki tworzące kolonie) w gramie suchej masy gleby (s. m. gleby). Wszystkie komposty stymulowały liczebność bakterii celulolitycznych w glebie pozarysoferowej. W przypadku ryzosfery kompost zawierający efektywne mikroorganizmy (EM) redukował liczebność WBMPBC. Największą liczebność badanej grupy drobnoustrojów stwierdzono w ryzosferze spod uprawy wiśni, nawożonej kompostem przygotowanym z węgla brunatnego z odpadem po produkcji owocników Pleuretus ostreatus (3186,9 jtk w g. s. m. gleby).

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Przyroda jako wartość w edukacji dla zrównoważonego rozwoju

Wartości związane z rozwojem zrównoważonym (sustainable development) stanowią istotną kwestię, ponieważ są zakorzenione w zagrożeniach dotyczących człowieka, w najbardziej elementarnych kwestiach. Niezrównoważenie rozwoju współczesnej cywilizacji niesie za sobą zagrożenie dla całej ludzkości. Troska o środowisko nie uwzględniająca aspiracji i dążeń społecznych może stać się źródłem konfliktów i napięć mogących destabilizować sytuację polityczną. Artykuł zwraca uwagę na relacje człowieka z przyrodą od najmłodszych lat. Głównym problemem jest kształtowanie świadomości ekologicznej przez postrzeganie przyrody jako podstawowej wartości dla człowieka. Kształtowanie wartości w odniesieniu do otaczającej przyrody i najbliższego środowisku dziecka może przyczynić się do zrównoważonego rozwoju. Z przeglądu badań wynika, że przyroda w świadomości internautów nie jest utożsamiana z wartością dla człowieka.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Synteza celulaz w hodowlach bakterii Paenibacillus sp. wyizolowanych z ryzosfery

 gleby ryzosferowej jabłoni, wiśni i truskawki nawożonej kompostami przygotowanymi na bazie miału z węgla brunatnego z dodatkiem grzybni Basidiomycota, wyizolowano sześć szczepów bakterii względnie beztlenowych, przetrwalnikujących zdolnych do rozkładu celulozy. Na podstawie morfologii, cech biochemicznych i sekwencji 16S rRNA izolaty sklasyfikowano do gatunków z rodzaju Paenibacillus. W pożywkach wybiórczych z dodatkiem bibuły filtracyjnej (FP) i karboksymetylocelulozy (CMC) badane izolaty syntetyzowały enzymy, które hydrolizują celulozę amorficzną i krystaliczną. Badane izolaty w 14 i 28-dniowych hodowlach w pożywce z karboksymetylocelulzą (CMC) produkowały odpowiednio od 0 mU do 10,87 mU oraz od 10,73 do 21,13 mU CMCazy (karboksymetylocelulazy). Najwyższą aktywność enzymów scukrzających celulozę (FPazy) w pożywce z CMC wykazano w 14-dniowych hodowlach P. lautus EG_11 – 75,6 mU, Paenibacillus sp. EG_17 – 57,6 mU oraz P. woosongensis EG_15 – 38,9 mU. W pożywce z dodatkiem bibuły filtracyjnej (FP), najwyższą produkcję CMCazy i FPazy odnotowano w hodowlach P. lautus EG_11 – odpowiednio 79,85 i 118,83 mU.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Antropocentryzm encykliki Laudato si’

Artykuł wskazuje na antropocentryzm jako jedną z głównych kategorii encykliki Laudato si’. Stanowi więc klucz do zrozumienia i adekwatnego przyjęcia jej przesłania. Tym samym określa stanowisko papieża Franciszka w dzisiejszym sporze o rozpoznanie przyczyn kryzysu cywilizacji nowożytnej, który wyraża się także w kryzysie środowiska naturalnego. Choć papież wiąże jego przyczyny z antropocentryzmem despotycznym, nie przeciwstawia mu jakiegoś biocentryzmu, lecz antropocentryzm właściwy, czyli osobowy. Taki antropocentryzm stanowi wyraz właściwej antropologii, na podstawie której możliwa jest właściwa ekologia.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Wpływ zjawisk społecznych na współczesny kryzys ekologiczny w świetle encykliki Laudato si’

Encykliką Laudato si’. W trosce o wspólny dom papież Franciszek podsumowuje bogaty dorobek swoich poprzedników zawarty w wypowiedziach na temat kwestii ekologicznej. Stanowisko papieża Franciszka aktywnie włącza wspólnotę Kościoła katolickiego w główny nurt współczesnej debaty ekologicznej. Wydaje się, że spośród wielu zjawisk społecznych papież wskazuje na kilka, które mają szczególnie znaczący wpływ na współczesny kryzys ekologiczny. Do najważniejszych należy zaliczyć: więź między ubogimi a kruchością naszej planety, kulturę odrzucenia, nowy model postępu oraz nowy styl życia.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Od środowiska do współśrodowiska: człowiek w poszukiwaniu swojego oίκος

Artykuł odnosi się do zaproponowanej przez K. M. Meyer-Abicha alegorii wędrówki człowieka w poszukiwaniu swojego oίκος. Wędrówka ta stanowi obraz dziejów ludzkości. Są to dzieje tożsame z kulturową historią przyrody, czyli z obecnością człowieka w przyrodzie poprzez jego kulturę. W tak rozumianej kulturowej historii przyrody można wyróżnić trzy zasadnicze etapy, charakteryzowane zarówno sposobem pojmowania, jak i traktowania przyrody przez człowieka. Każdy etap tej historii naznaczony jest płynną zmianą stylów obecności człowieka w przyrodzie. Szerokie spectrum stylów tej obecności rozciąga się zaś w polu wyznaczanym przez pojmowanie oίκος jako Umwelt (środowisko) i Mitwelt (współśrodowisko).

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Bezpieczeństwo ekologiczne – ważny czy żywotny interes narodowy? (perspektywa całościowa)

Bezpieczeństwo ekologiczne uznawane jest współcześnie za jeden z najważniejszych elementów niemilitarnej odmiany bezpieczeństwa. W aspekcie bezpieczeństwa narodowego ochrona środowiska przyrodniczego człowieka ujmowana jest również w kontekście interesów narodowych. Ujęcie takie z pewnością dowartościowuje problematykę ochrony środowiska. Analiza podstawowej literatury oraz dokumentów strategicznych z zakresu bezpieczeństwa narodowego dokonana w niniejszej publikacji uświadamia, że ochrona środowiska ujmowana jest w nich jako interes ważny, przewyższający nawet inne istotne aspekty bezpieczeństwa, ale jednak nie żywotny interes narodowy, który ma rangę najwyższą. Z jednej strony można stwierdzić, że potrzeba ochrony środowiska została pozytywnie dowartościowana, ale z drugiej strony przyjęcie takiej hierarchii interesów narodowych może też niektórych autorów nie zadowolić. Przeczy ona bowiem ustaleniom nauki, zwłaszcza nauk przyrodniczych, które już dawno temu potwierdziły, że przetrwanie wszelkich organizmów, w tym i ludzkich, uzależnione jest (od dobrego stanu) środowiska przyrodniczego. Zatem pojawia się tutaj pytanie o bezpieczeństwo ekologiczne i związany z nim postulat ochrony środowiska, czy stanowi on (ono) w istocie ważny czy może żywotny interes narodowy? Próba odpowiedzi na to (tytułowe) pytanie, stanowić będzie problematykę badawczą rozpatrywaną w niniejszej publikacji. Jej przedmiotem zaś będzie bezpieczeństwo ekologiczne ujmowane w aspekcie nauk o bezpieczeństwie (narodowym), nauk humanistycznych oraz do pewnego stopnia nauk przyrodniczych, a dokładniej biologii, zwłaszcza zaś stanowiącej jej integralną część – ekologii. Celem publikacji jest ukazanie problematyki bezpieczeństwa ekologicznego w aspekcie interesów narodowych – z perspektywy szerszej i całościowej. Autor niniejszego tekstu przypuszcza, że realizacja interesów żywotnych powiązana jest z pozytywnym stanem środowiska przyrodniczego, które warunkuje bezpieczeństwo ekologiczne, jak i wszelkie procesy życiowe przebiegające na naszej planecie. Nawiązanie zatem do podstaw biologii i ekologii wydaje się być nieuniknione, ponieważ wszelka problematyka środowiskowa jest z naukami tymi nierozerwalnie związana. Na tej podstawie można przyjąć założenie, że bezpieczeństwo ekologiczne przekracza wagę interesów ważnych, ustępujących tym żywotnym. Istnieje zatem możliwość uznania bezpieczeństwa ekologicznego (ochrony środowiska przyrodniczego) za żywotny interes narodowy.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Prymat techniki nad moralnością? Aspekty etyczno-prawne macierzyństwa zastępczego

Głównym celem tego artykułu jest analiza zjawiska macierzyństwa zastępczego w wymiarze globalnym oraz przedstawienie najważniejszych etycznych i prawnych aspektów tej procedury medycznej. W niektórych krajach można mówić o prawdziwej branży surogacji. Tylko w Indiach możemy znaleźć obecnie około 3000 klinik oferujących tę procedurę medyczną. W kontekście zastępczego macierzyństwa potrzebujemy przede wszystkim nowego humanizmu, nowej wrażliwości moralnej i odpowiednich przepisów prawnych. Konieczne jest stworzenie prawa międzynarodowego, które będzie traktować surogat jako formę nowoczesnego niewolnictwa, utowarowienia życia ludzkiego i łamania praw człowieka.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Człowiek na tle społeczno-gospodarczych uwarunkowań ochrony środowiska

Na przestrzeni ostatnich lat znaczenia nabiera problematyka roli człowieka w jego relacjach ze środowiskiem. Wyrazem postępujących zmian jest chociażby stopniowe poszerzanie dorobku legislacyjnego przewidującego pewne uprawnienia podmiotowe jednostki, których realizacja ma istotne znaczenie dla osiągania celów stawianych ochronie środowiska. Na tym tle uzasadnione są także rozważania dotyczące gospodarczych oraz aksjologicznych uwarunkowań działań określanych mianem ochrony środowiska. Celem niniejszego opracowania jest wskazanie antropocentrycznych podstaw oraz aksjologicznych źródeł zachowań ujmowanych zbiorczo jako ochrona środowiska.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Ekologia oczami nie ekologa

Ekologia jest dziedziną biologii zajmującą się życiem roślin i zwierząt w ich środowisku. Ochrona przyrody to praktyczne działania, gdzie stosuje się ekologię. Ekologia jest najbardziej biologiczną dziedziną biologii, ponieważ zajmuje się osobnikami w ich środowisku życia, a osobniki „istnieją” tylko w biologii. Najważniejszym problemem, jaki rozważa się w ekologii jest różnorodność biologiczna: jej zmiany oraz jej trwanie. W swoich badaniach ekolodzy skupiają się na funkcjonowaniu układów ekologicznych. W klasycznym ujęciu zakładają, że najważniejszymi mechanizmami są zależności od zagęszczenia. Model matematyczne stosowane tradycyjnie w ekologii to zwykle równania różniczkowe i różnicowe, co dobrze pasuje do założenia o zależnościach od zagęszczenia, ale powoduje to, że ekologia została zdominowana przez rozważania nad stabilnością układów ekologicznych. Biologia ewolucyjna i ekologia mają rozłączne dziedziny zainteresowania. Biologia ewolucyjna wyjaśnia powstawanie optymalnych cech osobników. Ekologia bierze pod uwagę także te osobniki, które przegrały w procesie doboru naturalnego. Metody matematyczne używane w klasycznej ekologii powstały na użytek fizyki. Rodzi się pytanie, czy dają one prawidłowy obraz dynamiki układów ekologicznych. Ostatnio pojawił się pogląd, że, aby dostrzec znaczenie różnorodności biologicznej w pełnej skali, powinniśmy odwołać się do osobników (a nie do zagęszczenia populacji) jako podstawowych „atomów”, z których składają się układy ekologiczne. Zwiemy to podejściem osobniczym w ekologii. Daje ono jednak bardzo skomplikowany obraz funkcjonowania układów ekologicznych. W ekologii istnieje jednak alternatywny sposób opisu dynamiki układów ekologicznych poprzez krążenie materii w nich i przepływ energii przez nie. Pozwala on przy budowie modeli matematycznych na stosowanie tradycyjnych równań różniczkowych i różnicowych, co wielokrotnie sprawdzało się w praktycznych zastosowaniach.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Nowe przepisy dotyczące doświadczeń na zwierzętach. Najważniejsze zmiany i próba oceny

Ustawą z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych została wprowadzona w życie Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych. Te akty prawne przyniosły szereg istotnych zmian dotyczących prowadzenia badań naukowych z wykorzystaniem zwierząt. Zostały sformułowane nowe definicje procedury i doświadczenia. Powiększono także zakres gatunków podlegających ochronie, rozszerzając go o głowonogi i embrionalne formy ssaków oraz wprowadzono całkiem nową skalę inwazyjności. Zmiany dotknęły także organy powołane do udzielania i zmian zgód na prowadzenie doświadczeń, czyli Krajową Komisję Etyczną do spraw Doświadczeń na Zwierzętach i lokalne komisje etyczne. Większość z nowych uregulowań należy przyjąć z zadowoleniem, ponieważ są realizacją słusznych postulatów ochrony zwierząt doświadczalnych.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Las i przemysł – układ symbiozy?

Artykuł stanowi podsumowanie ponad 40-letnich wyników ocen i analiz wybranych komponentów biocenoz leśnych i ich skali adaptacji do kumulacji zanieczyszczeń przemysłowych oraz narastającej antropopresji. Problematykę tą przedstawiono na przykładzie oddziaływania na środowisko leśne Puszczy Kozienickiej Elektrowni „Kozienice” (największej w Polsce a od roku i w Europie opalanej węglem kamiennym). Te długoterminowe badania podjęto przed uruchomieniem elektrowni na stałych powierzchniach doświadczalnych IBL i nadal trwa ich kontynuacja, co stanowi ewenement nie tylko w skali naszego kontynentu. Drugi przykład analiz to oceny wieloletniego oddziaływania na ekosystemy leśne Huty Cynku „Miasteczko Śląskie” w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Na wybranych komponentach biocenoz leśnych omówiono zróżnicowanie zmian różnorodności biologicznej na tle charakterystyk tła zanieczyszczeń oraz wdrażania proekologicznych technologii w dziedzinie ochrony środowiska.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Plantacje nasienne drzew leśnych w Polsce

Lasy zagospodarowane przez leśników są miejscem wypoczynku, pełnią rozliczne funkcje ochronne i społeczne, lecz są również źródłem produkcji drewna i innych użytków. Zapewnienie trwałości użytkowania drewna jest powiązane nierozerwalnie z rozpoznaniem i ulepszaniem wartości genetycznej i hodowlanej drzew leśnych oraz z jakością wytwarzanego i użytkowanego surowca drzewnego. Podstawowym narzędziem realizacji tych zadań jest hodowla selekcyjna drzew leśnych, a jednym z kluczowych ogniw łańcucha prac selekcyjnych są plantacje nasienne. W przeglądowym artykule zaprezentowano stan plantacji nasiennych w Polsce i ich grupowanie według znaczenia dla gospodarki leśnej. Prezentujemy fakty historyczne dotyczące powstania idei plantacji i jej realizacji w leśnej praktyce hodowlanej. Gospodarując na plantacjach z jednej strony dbamy o zmienność genetyczną, a z drugiej strony staramy się uzyskać jak największy zysk genetyczny. Są one efektywne i ekonomicznie opłacalne, w porównaniu do tego, jakie zadanie mają do wypełnienia w leśnictwie. Jak wynika z analiz ekonomicznych zwiększenie kosztów produkcji sadzonek, w związku z użyciem nasion z plantacji nasiennych, nie przekracza 3%. Zdaniem autorów plantacje nasienne są najbardziej racjonalną i najmniej ekologicznie wątpliwą drogą do poprawy produkcji leśnej.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku