rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Beton wałowany – przykłady zastosowania na drogach w Polsce

Beton wałowany to nowa technologia, która pomimo tego, iż obecna jest w Polsce dopiero od kilku lat, to w wielu regionach zyskała sporą popularność dzięki czemu po betonowych drogach poruszamy się nie tylko jadąc drogami krajowymi ale również drogami lokalnymi. W artykule zamieszczony jest zarówno ogólny opis wykonania technologii jak i opisy kilku wybudowanych w tej technologii odcinków dróg. Możliwość szybkiego udostępnienia do ruchu, wysoka wytrzymałość a także cechy nawierzchni dotyczące ekologii i bezpieczeństwa jej użytkowników sprawiły iż nie tylko drogi lokalne ale również drogi wewnętrzne dla ruchu ciężkiego jak i ścieżki rowerowe zostały zaprojektowane i wybudowane tą metodą m. in w Żmigrodzie oraz Żaganiu. Technologię testuje również GDDKiA – na trzech specjalnie ułożonych odcinkach dróg technicznych budowy drogi S51.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Badania modułu sztywności mieszanek mce w aparacie NAT

W artykule przedstawiono metodę określania modułu sprężystości w aparacie Nottingham Asphalt Tester (NAT). Sprawdzone zostały właściwości mieszanki mce oraz warunki w jakich traci ona sztywność i przy jakim obciążeniu. Wykazano, że na zmianę właściwości mieszanek ma wpływ temperatura oraz zawartość cementu i asfaltu. Zmiana wartości modułów, przy zmianie warunków zewnętrznych, jest podobna we wszystkich mieszankach. Potwierdzono możliwość stosowania destruktu asfaltowego w mieszankach mce, przeznaczonych do wykonania warstwy podbudowy konstrukcji nawierzchni. Wyniki uzyskane tą metodą są porównywalne z wynikami uzyskanymi przy badaniu metodą belki prostopadłościennej czteropunktowo zginanej.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Sieć dróg w Polsce - element sieci komunikacyjnej Europy i Regionu Nadbałtyckiego

Jednym z istotnych aspektów warunkujących rozwój, wymianę gospodarczą oraz szeroko rozumianą współpracę międzynarodową jest spójny układ komunikacyjny łączący siecią dróg kraje nadbałtyckie. W planach zagospodarowania przestrzennego Polski oraz strategii rozbudowy sieci komunikacyjnej uwzględniono europejskie korytarze transportowe. W artykule przedstawiono sytuację układu transportowego w Polsce oraz oceniono możliwości jej rozwoju w oparciu o środki z funduszy unijnych.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Historia powojennego mostu przez Wisłę w Wyszogrodzie

Tymczasowy most przez rzekę Wisłę w Wyszogrodzie, odbudowany w 1946 i użytkowany do 1999 roku, opisano na podstawie wzmianek w literaturze, dawnych fotografii, wiadomości prasowych i wspomnień inżynierów zaangażowanych w proces jego utrzymania. Każdej wiosny most na drewnianych podporach był broniony przed pochodem lodów na Wiśle, ale pomimo tego doznał poważnych uszkodzeń w latach 1947, 1954, 1966, 1971, 1987 i po raz ostatni w 1993 roku. Omówiono rozwiązania projektowe zastosowane w wielokrotnych odbudowach i podczas modernizacji mostu w latach 1961–1967.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Zastosowanie pyłów mineralnych w technologii recyklingu głębokiego na zimno z asfaltem spienionym

W artykule przedstawiono wyniki badań strukturalnych i funkcjonalnych pyłów gabrowych i z piaskowca kwarcytowego. Wykonano badania właściwości mechanicznych i fizycznych oraz odporności na oddziaływanie wody i mrozu recyklowanych mieszanek podbudowy z asfaltem spienionym zawierających w swoim składzie tego rodzaju pyły mineralne w ilości od 5 do 20% (m/m). Wykazano możliwość wykorzystania pyłów gabrowych jako składnika recyklowanych mieszanek podbudowy

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Mosty Drammen

Norwegia - długi i wąski pas skalistego wybrzeża Skandynawii jest pocięty głębokimi fiordami nad którymi niełatwo przerzucić mosty. Dlatego do niedawna najpowszechniejszym rodzajem komunikacji była tu żegluga kabotażowa i śródlądowa. W ostatnim półwieczu, po odkryciu złóż ropy i gazu u wybrzeży i wzroście zamożności kraju, zmieniło się to zupełnie. Zbudowano wiele doskonałych dróg, tuneli i imponujących mostów. Ale nie tylko te gigantyczne budowle mostowe są warte zachwytu, o czym łatwo przekonać się oglądając mosty w Drammen.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Opłaty drogowe za przejazd

Elektroniczny system poboru opłat jest jednym z elementów Krajowego Systemu Poboru Opłat. Został uruchomiony 3 lipca 2011 r. Jest wdrażany ze względu na konieczność realizacji przepisów dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego. W artykule szczegółowo przedstawiono m.in. cele wdrożenia opłaty za przejazd w Polsce oraz plany związane z dalszym rozszerzeniem i ujednolicaniem systemów poboru opłat drogowych.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Przepustowość przepustu niezatopionego

Podczas przepływu w warunkach niezatopionego wlotu i wylotu w przewodzie przepustu woda tworzyć będzie swobodne zwierciadło. Przepływ bezciśnieniowy w przewodzie przepustu może wystąpić również w warunkach zatopionego wlotu. W pracy porównano wyniki obliczeń przepustowości całego przepustu i samego przewodu o przekroju kołowym i kwadratowym. W warunkach spokojnego ruchu wody, przy braku spiętrzenia na wylocie, o przepustowości obiektu decyduje konstrukcja jego przewodu. W przypadku ruchu rwącego wydatek przepustu zależy od hydraulicznych warunków na jego wlocie.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Badania mieszanek mineralno-asfaltowych w niskiej temperaturze

W artykule omówiono metody badań w niskiej temperaturze betonu asfaltowego przeznaczonego do warstwy ścieralnej. Przedstawione zostały wyniki badań dla 4 różnych metod badawczych: zginania, pełzania, pośredniego rozciągania oraz rozciągania termicznego przy ograniczonym odkształceniu (test TSRST). Próbki betonu asfaltowego były przygotowywane w laboratorium z wykorzystaniem 3 rodzajów asfaltów: asfaltu zwykłego, asfaltu modyfikowanego elastomerem SBS oraz asfaltu wielorodzajowego (typu multigrade). Przeprowadzone badania laboratoryjne wykazały, że beton asfaltowy wykonany z użyciem asfaltu wielorodzajowego wykazał się najlepszą odpornością na spękania nieskotemperaturowe we wszystkich zastosowanych metodach badań. W artykule zaprezentowano metody badań, wyniki przeprowadzonych badań w niskiej temperaturze oraz wnioski praktyczne.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Roboty ziemne, rekultywacyjne i pratotechnika w drogownictwie

Rozwój budownictwa inżynierskiego (komunikacyjnego, wodnego-przemysłowego i mieszkaniowego) powoduje wzrost objętości robót ziemnych na terenie wznoszonych budowli, wymagających właściwego zabezpieczenia przed niszczącym działaniem wód opadowych i roztopowych. Wzrost objętości robót ziemnych w bezpośredni sposób wpływa na wykonawstwo związane z robotami ziemnymi i rekultywacyjnymi, które charakteryzują się przede wszystkim przemieszczaniem dużych mas ziemnych i znacznym przekształceniem powierzchni ziemi. W artykule przedstawiono charakterystykę robót ziemnych i rekultywacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania skarp ziemnych do naturalnych metod umocnienia.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Stan techniczny nawierzchni dróg krajowych na koniec 2018 roku

Stan nawierzchni dróg krajowych w Polsce jest oceniany m.in. na podstawie pomiarów parametrów techniczno-eksploatacyjnych nawierzchni: stanu spękań, równości podłużnej, głębokości kolein, stanu powierzchni, właściwości przeciwpoślizgowych i ugięć. Stan nawierzchni kwalifikuje się do czterech klas: A – dobry, B – zadowalający, C – niezadowalający i D – zły. Ocenia się łączne potrzeby remontowe (parametry w klasach C i D) i natychmiastowe potrzeby remontowe (parametry w klasie D). Procentowy udział stanu nawierzchni dróg krajowych, według danych z 2018 roku jest następujący: klasa A i B – 60,7%, klasa C – 22,7%, klasa D –14,2%.

Czasopismo: Drogownictwo
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Modele numeryczne w projektowaniu struktur nośnych budynków wysokich

Artykuł przedstawia możliwości zastosowania modeli numerycznych i korzyści z tego płynących w projektowaniu systemów konstrukcyjnych budynków wysokich. Zostało to pokazane na przykładach autorskich propozycji kształtowania unikalnych form architektonicznych takich budynków przez zastosowanie nowatorskich układów struktur nośnych opracowanych również przez autora, których postacie są rezultatem odpowiedniego zastosowania formuły konstrukcyjnej struktur przestrzennych. Dla złożonych form systemów konstrukcyjnych zdefiniowano w języku programowania Formian stosowne modele numeryczne, których użycie znacząco usprawnia i przyspiesza proces projektowania oraz wznoszenia obiektów budowlanych. Przedstawiono także nowatorskie propozycje projektowania systemów fundamentowania, które umożliwiają bezpieczne posadowienie obiektów silnie obciążonych na gruntach o niewielkiej nośności oraz na terenach aktywnych sejsmicznie.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rezydencja magnacka Radziwiłłów w Białej Podlaskiej - historia, przemiany, stan przetrwania

Zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów w Białej Podlaskiej stanowi jedną z najwybitniejszych realizacji architektonicznych XVII wieku powstałych na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Mimo iż do czasów obecnych nie zachowała się bryła pałacu (został rozebrany w 1883 r.), to pozostałe obiekty architektoniczne – trzy oficyny ujmujące jeden z największych dziedzińców pałacowych Rzeczypospolitej Obojga Narodów, kaplica pałacowa, wieża, brama wjazdowa oraz otaczające cały zespół ziemne obwałowania obronne systemu staroholenderskiego stanowią nadal niezwykle cenny obiekt ściśle powiązany ze strukturą przestrzenną miasta oraz jego historią. Na podstawie przeglądu literatury przedmiotu i analiz informacji pochodzących ze źródeł archiwalnych – zarówno opisowych, ikonograficznych i kartograf cznych, uwzględniając także opracowane w 2. połowie XX wieku koncepcje i projekty rewaloryzacji – podjęto próbę przedstawienia kolejnych faz rozwoju i przemian tego zabytkowego zespołu w kolejnych okresach jego istnienia. Pozwoliło to na ocenę stanu jego przetrwania. Przeprowadzona analiza historyczna stanowi podstawę do wskazania kierunków dalszych działań służących wydobyciu i zachowaniu wartości tego unikalnego kompleksu.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rewitalizacja obszaru zamku górnego twierdzy przygranicznej Almeida (Portugalia). Wizja zagospodarowania zamku w świetle badań archeologicznych

Artykuł został oparty na wynikach badań opublikowanych w monografii pt. „Almeida – O Castelo de D. Dinis e a Fronteira de Portugal / The Castle of King Dinis and the Frontier of Portugal” (Câmara Municipal de Almeida, 2013), która zachęcała do refleksji na temat rewaloryzacji obszaru zamku twierdzy Almeida. Twierdza to jeden z najważniejszych przykładów nowożytnej architektury obronnej w Portugalii o ogromnym znaczeniu dla kulturowego dziedzictwa, natomiast zamek i teren wokół stanowi zabytek archeologiczny o szczególnym znaczeniu dla historii kraju i historiografii nowożytnej obronności. Pierwsze fortyfikacje po przeciwnej stronie naturalnej granicy pomiędzy Portugalią i Hiszpanią stawiał tu król Dionizy I, co w roku 1297 utorowało drogę do podpisania traktatu pokojowego w Alcañices, a w wiekach późniejszych miały tu miejsce ważne zdarzenia o historycznym znaczeniu dla formowania się świadomości narodowej Portugalczyków.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Odnawialne źródła energii w planowaniu przestrzennym na przykładzie energetyki wiatrowej

Wzrost gospodarczyw XX wieku był generowany przez systemy energetyczne napędzane przez paliwa kopalne. Ze względu na bardzo dużą gęstość energii, charakteryzującą paliwa kopalne, generatory dostarczające energię dla ogromnej liczby ludzi mogły być lokowane w stosunkowo niewielkich budynkach. W takich okolicznościach zarówno planowania obszarów miejskich, jak i wiejskich mogło mieć miejsce stosunkowo niezależne od planowania wytwarzania energii.W XXI wieku wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii stał się wyzwaniem dla tego tradycyjnego paradygmatu. W szczególności energetyka wiatrowa powoduje sytuacje, w których społeczności są w kontakcie z dużymi maszynami, produkującymi dla nich energię. W artykule przedstawiono aktualny stan planowania w kontekście energetyki wiatrowej i zaproponowano możliwe racjonalne podejście do przyszłego planowania tej formy energetyki w kontekście przestrzennym.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Architektura wspomagana mechatroniką. Robot Aided Design

Integrowanie projektowania i mechatroniki prowadzi ku nowej domenie architektury. Robotyka staje się obecna w twórczych procesach projektowania, modelowania i budowania architektury społeczeństwa wiedzy. Powstaje nowa architektura, która może reagować na zmienne warunki środowiska oraz zmienne wymagania funkcjonalne. Robotyka umożliwia współpracę projektanta i użytkownika w tych procesach. Wybrane przykłady świadczą, że fabrykacja i montaż elementów architektury z wykorzystaniem robotów jest zjawiskiem potencjalnie istotnym w przekształceniach miasta i jego architektury.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sławne, pracowite i zapomniane? Architektoniczna działalność kobiet w okresie PRL

Wkład kobiet w rozwój polskiej architektury nie jest obecnie kwestionowany, jest jednak zdecydowanie zbyt słabo rozpoznany i doceniany. Udział kobiet w życiu społecznym, politycznym i ekonomicznym w PRL-u nie budził przez lata większego zainteresowania badaczy.  Zagadnienia udziału kobiet w budowaniu środowiska przestrzennego stanowią do tej pory prawdziwą „białą plamę”, a nazwiska kobiet pojawiają się niezwykle sporadycznie, rzadko odnosząc się do tak trudnej materii, jaką jest projektowanie.  Systematyczne badania prowadzone są dopiero od zaledwie kilku lat.  Celem niniejszego tekstu jest z jednej strony przybliżenie dokonań architektek działających w okresie powojennym, jak również analiza przyczyn słabo rozpoznanej aktywności.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Miasto-Ogród Ząbki. Idea a realizacja

Parcelacja obszaru Ząbek – nowatorski projekt Tadeusza Tołwińskiego z 1912 r. – mógł stać się jednym z najlepszych przykładów „miasta-ogrodu” w Polsce. Wybuch I wojny światowej i niewłaściwa polityka przestrzenna w latach późniejszych sprawiły, że plan nie doczekał się pełnej realizacji. Bliskie położenie w stosunku do stolicy spowodowało w ostatnich latach szybki rozwój Ząbek i nasilenie presji urbanizacyjnej. Niestety, często niezbyt trafne decyzje planistyczne, nierespektujące wartości kulturowych tego obszaru doprowadziły do degradacji przestrzennej zabytkowego założenia urbanistycznego. Na obszarze miasta można jeszcze odnaleźć elementy urbanistyczne związane z parcelacją i historią tego miejsca. Aby zachować je dla przyszłych pokoleń należy podjąć działania mające na celu przywrócenie charakteru miejsca z okresu jego interesującego rozwoju.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Architektura zielona - wymóg czy przeznaczenie współczesnych miast zrównoważonych?

Wykorzystanie metod rozwoju zrównoważonego jako jedynej możliwej formy kształtowania architektury efektywnej ekologicznie wydaje się stwarzać złudne wrażenie braku innych możliwości rozwoju współczesnej eko-architektury w konfrontacji z wyzwaniami, przed jakimi staje społeczeństwo zamieszkujące przestrzenie zurbanizowane. Jednak niniejszy artykuł ma na celu przedstawić ideę zielonej architektury jako jednej z dróg rozwoju współczesnych zrównoważonych miast, będącej formą przekształcenia struktur miejskich w inny niż dotychczas sposób. Traktuje ona zagadnienie bardziej holistycznie, poszerzając je o kolejne aspekty, bez nacisku jedynie na elementy efektywności energetycznej, gospodarowania zasobami wody i wykorzystania zdobyczy współczesnej techniki w służbie oszczędności. Zielona architektura może stać się najbardziej twórczym elementem współczesnych miast. Pozostaje jednak pytanie, czy zmieniające się dynamicznie środowisko miejskie posiada przed sobą jakąś alternatywę, czy jednak zielona architektura pozostanie jedynie jedną z wielu możliwych form kształtowania przestrzeni współczesnych miast. Istotne będzie, czy stanie się ona jednym z ogólnoświatowych trendów projektowych, czy jednak zasady jej tworzenia zostaną w pewnym momencie w sposób całościowy narzucone bezpośrednio lub pośrednio, poprzez sformalizowanie wymogów dotyczących parametrów tworzonej przestrzeni. Wykorzystanie zdolności adaptacyjnych miasta do implementacji nowych funkcji, gałęzi usług, rekreacji i ich aktywizowanie, pobudzanie samowystarczalności poprzez systemowe wprowadzenie nowej formy architektury może w tym przypadku stanowić odpowiedzi na pogarszające się warunki środowiska niezurbanizowanego oraz metodę na rozwiązanie problemu dezintegracji struktur miejskich. Jednocześnie również daje to możliwość poszerzenia grona odbiorców architektury nie tylko do ludzi, lecz świadomie – tworzenie przestrzeni również dla rozwoju miejskiej biocenozy.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Recepcja barokowej techniki fasady wklęsło-wypukłej na Dolnym Śląsku

Artykuł podejmuje problem analizy rozpowszechnienia szczególnej techniki barokowej stosowanej w projektowaniu fasad budynków monumentalnych na Dolnym Śląsku. Po raz pierwszy metodę tę wykorzystał w swych rzymskich aranżacjach Francesco Borromini. Dlatego nazwa tej techniki pojawia się najczęściej w literaturze pod włoskim określeniem parete ondulata. Ten sposób formowania fasad rozpowszechnił się szybko krajach europejskich, gdzie przyjmowały się formy nieklasycznego baroku, w tym na Dolnym Śląsku. Metoda elewacji wklęsło-wypukłej dawała bowiem duże możliwości w kreowaniu przyciągającej uwagę architektury i umożliwiała wyszukaną aranżację wnętrz urbanistycznych o silnym oddziaływaniu na odbiorcę. Metoda parete ondulata nie została przyswojona w lokalnej architekturze śląskiej. Większość budowli, które prezentują tę formę powstała na podstawie projektów Kiliana Ignaca Dientzenhofera. Poza tym metoda w zredukowanej formie została też zastosowana w kilku przypadkach przez architektów austriackich działających na Śląsku (J. B. Peintner, Ch. Hackner). W ciasnych wnętrzach urbanistycznych technika parete ondulata umożliwiała silniejsze oddziaływanie. Jednak na Śląsku wykorzystano ją tylko w pałacowych fasadach pierzei ulicznych we Wrocławiu - pałac Hatzfeldów i Uniwersytet Wrocławski oraz drobnych formach stosowanych w architekturze w latach 1715-1740, np. w portalach. Pomimo to, tych kilka dzieł architektury monumentalnej wzniesionych na Dolnym Śląsku z użyciem omawianej techniki prezentuje się jako dzieła wybitne w skali ogólnoeuropejskiej o indywidualnych, lokalnych cechach. Ze względu na twórców, wykazują również powinowactwo z kręgiem austriackim i czeskim.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Gdynia i Zakopane – „styl zakopiański”, modernizm, funkcjonalizm. Podobieństwa i różnice

Gdynia i Zakopane to dwa słynne miasta na granicach II Rzeczypospolitej, pierwsze nad Bałtykiem, drugie pod Tatrami. Celem niniejszej pracy jest próba porównania pozornie odmiennego ich oblicza pod kątem architektury ośrodków. W obu - aczkolwiek w nieproporcjonalnym zakresie - zaistniał „styl zakopiański”, modernizm i funkcjonalizm.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Architektura wnętrz w polskich filmach fabularnych lat 60. XX wieku

Polski film fabularny w latach 60. XX wieku był nie tylko medium przynoszącym rozrywkę czy też naukę, przyczynił się także do kształtowania gustów Polaków w zakresie architektury wnętrz. Architektura wnętrz w omawianym okresie stała się ponownie polem do szeroko zakrojonych eksperymentów twórczych noszących znamiona nowoczesności. Obraz filmowy tego czasu w wielu przypadkach stał się zapisem historii polskiego wnętrzarstwa. Z perspektywy czasu, który minął możemy traktować kadry filmu jako obraz historyczny, dzięki któremu istnieje możliwość zobaczenia dzieł w ich naturalnym środowisku.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Architektura jako scenariusz

Istnieje szereg podobieństw między procesem powstawania projektu architektonicznego a scenariusza filmowego. W przypadku obu wytworów sztuki twórca musi pokonać wieloetapową drogę od pomysłu wyjściowego do materializacji dzieła. W architekturze, podobnie jak w filmie, obowiązuje hierarchia: relacje panujące między architektem, wykonawcą a klientem są porównywalne z układem sił między scenarzystą, reżyserem a producentem. Tak jak film powstaje, by wywołać u widza określone wrażenie i zdobyć publiczność, tak celem sztuki budowania jest racjonalna odpowiedź na kulturowe potrzeby klienta. Zarówno scenariusz, jak i projekt posiadają skodyfikowany sposób zapisu, umożliwiający definiowanie kolejnych faz powstawania filmu i budynku. Wreszcie, obie dziedziny sztuki odwołują się do pewnych powtarzających się wzorów kulturowych, m.in. w zakresie przestrzeni, koloru i materii, które pozwalają szerokiej publiczności odczytywać i przeżywać dzieło filmowe oraz budowle czy miasta. Autor artykułu analizuje równoległość między scenariuszem a jego realizacją w świecie architektury na przykładach projektów Domu nad Wodospadem Franka Lloyda Wrighta, Krzywej Wieży w Pizie, kościoła Sagrada Familia w Barcelonie, Bliźniaczych Wież World Trade Center w Nowym Yorku i Tjuvholmen Museum w Oslo.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Idee modernizmu w architekturze a przestrzeń miasta europejskiego

Artykuł prezentuje wybrane poglądy najważniejszych twórców i teoretyków modernizmu na metody projektowania urbanistyki i architektury, próbując wskazać, które z nich stanęły w sprzeczności z tradycją tworzenia i rozwijania się miasta europejskiego. Analizując teksty i wybrane realizacje można prześledzić drogę kształtowania się poglądów, które modyfikując, przeobrażając, a wreszcie kontestując formy i sens istnienia detalu architektonicznego, następnie kompozycji architektonicznej i urbanistycznej doprowadziły do odstąpienia od tradycyjnej idei przestrzeni miejskiej, co w ostatecznym efekcie stworzyło nową koncepcję organizmu miejskiego.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka