rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
O konsekwencjach dwuznaczności terminu „tożsamość osobowa”. Uwagi po lekturze książki Grażyny Osiki Tożsamość osobowa w epoce cyfrowych technologii komunikacyjnych

Grażyna Osika w swej książce omawia konteksty kształtowania się społeczeństwa komunikacyjnego, naturę technologii cyfrowych, koncepcje tożsamości oraz wpływ technologii cyfrowych na tożsamość osobową, by ostatecznie na tej podstawie zbudować komunikacyjny model tożsamości osobowej. Programowe ignorowanie metafizyki i zamknięcie się w filozofii świadomości staje się jednakże źródłem zasadniczych trudności. Po pierwsze, niekiedy trudno jest ustalić, czy Osika pisze o faktycznej tożsamości człowieka, o własnym rozumieniu (wiedzy), „kim jestem”, o poczuciu tożsamości, o budowaniu własnej tożsamości, o czynnikach, które wpływają na budowanie tożsamości, czy o terminie „tożsamość człowieka” i pojęciu tożsamości człowieka. W książce natomiast chodzi naprawdę o wpływ technologii cyfrowych na budowanie się tożsamości w sensie nabywania przez człowieka określonych cech. Tego właśnie dotyczy komunikacyjny model tożsamości, który konstruuje Osika. Po drugie, Osika podkreśla, że punktem wyjścia budowania tożsamości osobowej jest doświadczenie własnego istnienia i że owo „jestem” jest otwarte na rozmaite konstrukcje siebie. Nie wyciąga natomiast konsekwencji z cytowanego przez siebie rozróżnienia Piotra Olesia: pytania o to, kim jestem (metafizyka) i o to, jaka jestem (psychologia, socjologia itd.). Słuszne jest twierdzenie, że mogę konstruować siebie i podlegam wpływom techniki i środowiska – ale jedynie w aspekcie cech; gdy chodzi o odpowiedź, kim jestem ze swej istoty, nie ma żadnych możliwości konstruowania siebie. Nie jestem tygrysem czy ptakiem, ale osobą – bytem racjonalnym i wolnym, a zarazem spontencjalizowanym; i takie właśnie rozumienie osoby daje fundament zaproponowanemu przez Osikę komunikacyjnemu modelowi tożsamości. Dla ostatecznego uzasadnienia tez Osiki należy więc sięgnąć do metafizyki klasycznej.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Odejście osoby ludzkiej? Od ucieleśnienia do sfery wirtualnej

W artykule podjęte zostało zagadnienie odejścia osoby ludzkiej. Punktem wyjścia rozważań jest postulat radykalnych filozofów środowiskowych, którzy wskazują na potrzebę uwolnienia świata naturalnego od obecności istoty ludzkiej. Realizacją tego wskazania miałaby być próba przesunięcia człowieczeństwa do sfery wirtualnej i technosfery, co proponują transhumaniści. Autor wskazuje na trudności, jakie wiązałaby się z takim przedsięwzięciem: miałyby one charakter nie tylko praktyczny, ale i teoretyczny. Generalnie rzecz biorąc, oznaczałoby ono unicestwienie człowieka i ludzkiej kultury. Chociaż sfera wirtualna i technosfera mogą być człowiekowi pomocne, nie stanowią one środowiska, w którym człowieczeństwo mogłoby się ukonstytuować w postaci, w jakiej jest nam obecnie znane. Postulat transferu istoty ludzkiej poza sferę biologiczną wynika z narastającego kryzysu ekologicznego i uznania człowieka za zagrożenie dla świata naturalnego. Autor wskazuje jednak na potrzebę przyjęcia logiki „dwóch zwycięzców” (człowieka i środowiska) zamiast logiki „zwycięzcy i pokonanego”.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Głoszenie uzdrowień w imię Jezusa i w mocy Ducha Świętego – przepowiadanie terapeutyczne

W wielu krajach, również w Polsce, są głosiciele słowa Bożego, identyfikujący się głównie z ruchem Odnowy w Duchu Świętym, którzy akcentują uzdrawiającą moc Jezusa. Takie głoszenie ma podstawy biblijne w uzdrowieniach dokonywanych przez Jezusa z Nazaretu, a także w uzdrowieniach dokonywanych mocą Ducha Świętego „w imię Jezusa”. Współczesne przepowiadanie terapeutyczne, którego treścią jest uzdrawiające działanie Jezusa, powinno uwzględniać prymat uzdrowienia wewnętrznego przed uzdrowieniem fizycznym, a także obejmować głoszenie sensu cierpienia, którego Jezus nie usunął, ale sam je podjął, aż po śmierć na Krzyżu. Ponadto autentyczne głoszenie uzdrowień w imię Jezusa dokonuje się zawsze w mocy Ducha Świętego, z pokorą i poddaniem woli Bożej. To nie głosiciel słowa decyduje, czy, kiedy i w jaki sposób dokonuje się uzdrowienie, ale Bóg, który jest wszechmocny i suwerenny w swoim działaniu.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Osoba – substancja – relacja. Antonio Rosmini jako prekursor personalizmu europejskiego

Wielkim projektem intelektualno-duchowym Antonia Rosminiego było zbudowanie zwartego i dojrzałego „systemu prawdy” obejmującego syntezę myślenia filozoficznego i teologicznego. W systemie myślowym Rosminiego rozpoznanie człowieka jako osoby jest możliwe jedynie w porządku bytowym. Rosmini uznawał kategorię osoby za najbardziej znaczące osiągnięcie w całej historii filozofii. Zamierzał przede wszystkim do tego, by dokładnie ją zdefiniować. Osoba stanowi według niego najwyższą zasadę ludzkich działań, której wszystko inne musi podlegać. Podejścia Rosminiego nie da się jednakże zrozumieć bez bezpośredniego odwołania się do chrześcijańskich koncepcji łączących osobę-człowieka z Trój-osobowym Bogiem. Im bardziej osoba żyje w relacji, tym mocniej potwierdza swoją tożsamość. Tomasz z Akwinu jedynie Osoby Boskie określał mianem relacji subsystentnych. Antonio Rosmini miał odwagę zastosować kategorię relacji subsystentnej do opisania statusu osobowego człowieka. Swą walką o osobę Rosmini zdołał położyć fundament pod rozwijający się w kolejnym pokoleniu personalizm. W personalistycznej koncepcji Rosminiego chodziło nie tylko o zbudowanie możliwie najpełniejszej definicji osoby, ale i o wykazanie, że cały wszechświat ontologicznie koncentruje się w osobie. Choć sam Rosmini nie posługiwał się tym określeniem, ani też nie uzurpował sobie prawa do podobnego tytułu, to jednak uwzględniając jego absolutnie pionierski wysiłek nadania pojęciu osoby centralnego miejsca w nowym systemie naukowym, należy Antonia Rosminiego uznać za ojca personalistycznej inspiracji w Europie.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Osoba. (Jeszcze) problem czy (już) ślepy zaułek współczesnej psychologii?

Pojęcie osoby – jako różne od pojęcia człowieka czy pojęcia jednostki – we współczesnej psychologii naukowej niemal nie występuje, czerpie ono bowiem swoje specyficzne znaczenie z antropologii filozoficznej. W psychologii zaznaczyło swoją obecność przede wszystkim w nurtach nienaturalistycznych, takich jak psychologia humanistyczna czy egzystencjalna. Konceptualizacja osoby w tych ostatnich, zwłaszcza u Rogersa i Frankla, stała się więc punktem wyjścia artykułu. W dalszej jego części odnoszę te dwa – dość zresztą odrębne – rozumienia osoby do wybranych aspektów współczesnego mainstreamu psychologii, a więc do psychologii osobowości, poznawczej, społecznej i neuronauki. Pojawiają się istotne pytania dotyczące z jednej strony możliwości takiej redefinicji pojęcia osoby, która pozwoliłaby wykorzystywać je w szeroko rozumianych badaniach empirycznych uprawianych w ramach podejścia naturalistycznego. Z drugiej jednak strony zwraca uwagę kwestia granic takiej redefinicji, należy bowiem zachować ostrożność, by nie zatracić w ten sposób tego, co w pojęciu osoby jest najistotniejsze.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czy możliwe jest, aby o umieraniu i wieczności pisać profesjonalnie, a zarazem interesująco? Uwagi na temat języka współczesnej eschatologii i dzieł ars moriendi

Umieranie i rzeczy ostateczne człowieka są tematami interesującymi, jednak niełatwymi do przedstawienia w sposób profesjonalny, a zarazem zrozumiały. Z tego względu od dawna zaznacza się potrzebę publikowania tekstów, które połączą rzetelną wiedzę na te tematy z komunikatywnością języka. Niniejszy artykuł jest próbą prezentacji czterech współczesnych publikacji i analizy ich języka w celu wykazania, że spełniają one kryteria mówienia o umieraniu i wieczności wskazane przez Kongregację Nauki Wiary, papieża Franciszka i czołowych teologów: J. Ratzingera, H.U. von Balthasara, K. Rahnera, A. Nitroli.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kerygmatyczny i moralny przekaz św. Jana Pawła II do młodzieży w jego listach i orędziach na Światowe Dni Młodzieży

Jan Paweł II od początku swojego pontyfikatu dużą troską otaczał ludzi młodych. Wyjątkową inicjatywą zapoczątkowaną przez niego były Światowe Dni Młodzieży. W listach i orędziach zapowiadających te spotkania podjął szereg ważnych tematów dla duchowego i osobistego rozwoju młodego pokolenia. Prezentowany artykuł omawia poszczególne listy i orędzia Jana Pawła II, które mają charakter kerygmatyczno-moralny. Papież nie unikał tematów trudnych, mówił, jak należy przeżywać swoje życie, aby go nie zmarnować. W listach na kolejne Światowe Dni Młodzieży uczył prawdziwej miłości, zachowania właściwych proporcji między być a mieć, uczył służby drugiemu człowiekowi, rozeznawania swojego życiowego powołania. Nieustannie uświadamiał młodym, że z wielkim entuzjazmem i radością mogą głosić współczesnemu światu Chrystusa.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Na ratunek prawdziwej koncepcji przyjaźni, czyli Przyjaźń duchowa Elreda z Rievaulx jako remedium na kryzys przyjaźni wśród ludzi młodych

Celem artykułu jest przedstawienie propozycji odpowiedzi na kryzys zjawiska przyjaźni, w szczególności przyjaźni między młodymi ludźmi. Taką propozycją, która wydaje się aktualna, może być model duchowej przyjaźni Aelreda z Rievaulx. W swoim najsłynniejszym dziele „De spirituali amicitia” krytykuje on relacje oparte wyłącznie na użyteczności, przyjemności i proponuje przyjaźń opartą na miłości Chrystusa. Według cysterskiego Opata przyjaźń z Chrystusem może stanowić punkt wyjścia dla relacji międzyludzkich. Z drugiej strony zaś strony, przyjaźń z ludźmi może doprowadzić nas do bliskiej więzi z Bogiem. Młodym ludziom, którzy są dziećmi swoich czasów, niezwykle trudno jest budować relacje oparte na prawdziwej miłości, dlatego propozycja Aelreda może być lekarstwem na ich problemy, pojawiające się w relacjach interpersonalnych, a nawet prawdziwa przyjaźń, oparta na miłości agapicznej, może okazać się rodzajem duchowej terapii dla młodych ludzi. Ponadto koncepcja duchowej przyjaźni może służyć ewangelizacji młodego pokolenia. Wreszcie młodzi ludzie, którzy pragną znaleźć współmałżonka na całe życie i stworzyć rodzinę, dzięki kultywowaniu prawdziwych przyjaźni, mogą nauczyć się jak żyć w głębokich relacjach. Teologia przyjaźni Aelreda z Rievaulx stanowi więc szkołę cnót dla współczesnej młodzieży.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Opinia prawna dotycząca odpowiedzi na pytanie, czy osoba pełniąca funkcję (urząd kościelny) Ekonoma Konferencji Episkopatu Polski wypełnia przesłankę z przepisu art.44 ust.3 ustawy z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych

Przedmiotem opinii jest udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy osoba pełniąca funkcję (urząd kościelny) Ekonoma Konferencji Episkopatu Polski wypełnia przesłankę określoną w przepisie art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, czyli należy do kręgu tzw. „osób zależnych”? Przeprowadzona analiza stanu prawnego i faktycznego w tym konkretnym przypadku doprowadziła do konkluzji, że sam fakt bycia Ekonomem KEP nie powoduje, że ziszcza się negatywna przesłanka z art. 44 ust. 3 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Ponieważ jednak osoba wykonująca funkcję Ekonoma KEP pozostaje równocześnie w stosunku pracy z jednostką organizacyjną KEP o nazwie „Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski – Działalność Gospodarcza”, czyli jednostką organizacyjną działającą w ramach KEP (akcjonariusza towarzystwa), to wypełnia ona przesłankę określoną w cytowanym przepisie, tzn. jest tzw. „osobą zależną”.

Czasopismo: Studia z Prawa Wyznaniowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawda w pismach filozoficznych św. Augustyna

Święty Augustyn (354-430) jest jednym z czterech wielkich doktorów Kościoła zachodniego. W swoim nauczaniu podejmował zagadnienia zarówno natury filozoficznej, jak i teologicznej. Powyższy artykuł stanowi próbę podsumowania ważnych poglądów epistemologicznych św. Augustyna na możliwość poznania prawdy przez człowieka. Owo poznanie, zgodnie z myślą starożytnego autora, wpływa na jakość życia człowieka i kieruje jego postępowaniem.
       W opracowaniu powyższego zagadnienia posłużono się analizą pism filozoficznych św. Augustyna, w których autor określa, jaka jest prawda oraz co stanowi jej główną i absolutną treść. Na tej podstawie ustalono, że dla św. Augustyna absolutną i jedyną prawdą jest Bóg. Poznanie tej prawdy daje człowiekowi poczucie prawdziwego szczęścia oraz zaspokaja najgłębsze pragnienia jego duszy. Augustyn podkreśla optymizm epistemologiczny w odniesieniu do prawdy. Łączy wysiłek ludzkiego rozumu ze światłem wiary i ukazuje ich konieczną współpracę na rzecz dobra i szczęścia człowieka.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Opinia prawna w sprawie ustalenia kompetencji rady rodziców do konsultowania się z rodzicami szkoły, przy wykorzystaniu organizacyjnej pomocy dyrekcji szkoły

Rada Rodziców Zespołu Szkół Sportowych nr 1 w Krapkowicach przeprowadziła wśród rodziców szkoły ankietę, zawierającą pytanie: „Czy przeszkadza ci krzyż w wychowawczej przestrzeni szkolnej?” Akcję tę publicznie napiętnował Opolski Kurator Oświaty, wszczynając postępowanie w trybie nadzoru pedagogicznego. Autor niniejszej opinii wykazuje, iż Rada Rodziców, rozpowszechniając przedmiotową ankietę działała w ramach posiadanych kompetencji. Reprezentuje ona bowiem rodziców we wszystkich sprawach związanych z funkcjonowaniem szkoły, a w trakcie procesu opiniotwórczego może zwracać się do rodziców z pytaniami i petycjami. Pytania te mogą dotyczyć nawet kwestii światopoglądowych, gdyż Rada Rodziców nie jest organem władzy publicznej, a tym samym nie jest zobowiązana do zachowania bezstronności światopoglądowej.

Czasopismo: Studia z Prawa Wyznaniowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Praxis drogą poznania i spełniania się osoby. Myśl Karola Wojtyły jako inspiracja dla pedagogów

Punktem wyjścia antropologii i etyki Wojtyły jest – dany w doświadczeniu fenomenologicznym – fakt „człowiek działa”. W porządku metafizycznym osoba poprzedza swoje działanie, co filozofia klasyczna wyraża w adagium operari sequitur esse (działanie jest następstwem istnienia). W porządku epistemologicznym natomiast analiza działania jest źródłem wiedzy o podmiocie działającym, pozwala poznać nie tylko istnienie, ale także naturę tego, kto działa. W tym sensie analiza ludzkiej praxis leży u podstaw teorii człowieka, ujawnia duchową naturę osoby, która przejawia się w czynie.
Wojtyła – zgodnie z nauką św. Tomasza – za sam rdzeń ludzkiej praxis uważał czyn człowieka (actus humanus). Czyn ma dwojakiego rodzaju skutki: przechodnie, które obiektywizują się w różnych wytworach ludzkiego działania i nieprzechodnie, które pozostają w podmiocie, osadzają się we wnętrzu osoby, czyniąc w niej zmiany natury moralnej. W artykule zostało podkreślone znaczenie nieprzechodnich skutków czynu dla moralnego wzrastania bądź degradacji osoby. Porównanie Karola Wojtyły koncepcji praxis z jej marksistowskim ujęciem pozwoliło wydobyć personalistyczny wymiar praxis. W tym znaczeniu praxis staje się terenem realizowania się człowieczeństwa zgodnie prawdą ludzkiego bytu. Dlatego antropologia Wojtyły nie ogranicza się do poznania prawdy o osobie, ale osiąga swe właściwe dopełnienie w antropo-praksji, czyli w przyjęciu prawdy za podstawę działania.
Wychowanie, jako szczególny rodzaj działania, skierowane jest na spełnianie się osoby. Wychowanie personalistyczne, w którym wychowanek jest traktowany jako rozumna i wolna osoba, powinno uzdolnić go do spełniania czynów (dodajmy: moralnie dobrych czynów), a zarazem spełniania siebie w tych czynach.
Zasługą Wojtyły jest pokazanie, że na drodze praxis – oprócz różnych celów fakultatywnych – realizuje się (na zasadzie nieprzechodnich skutków czynu) cel najważniejszy – stawanie się (fieri) człowieka moralnie dobrym. Osiągnięcie tego celu, określanego jako autoteleologia osoby, stanowi nie tylko o sensie wychowania, ale nade wszystko o sensie spełnionego życia.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Projektowanie osób? O depersonalizacji człowieka we współczesnym transhumanizmie

Osiągnięcia nauk biomedycznych pozwalają obecnie ingerować w naturę ludzką w stopniu, w jakim wcześniej nie było to możliwe. Zwolennicy takich działań, zwłaszcza transhumaniści, starają się przekonywać, że kierunek ingerencji wyznaczony przez postęp technologiczny jest nieuchronny, a wszelkie wątpliwości związane z biomedycznym doskonaleniem człowieka okazują się pozbawione wystarczających racji. Celem artykułu jest próba rozważenia, czy realizacja zgłaszanego przez transhumanistów postulatu przekształcenia człowieka w postczłowieka stanowiłaby akt depersonalizacji. Przeprowadzone analizy pokazują, że można tu mówić o depersonalizacji w dwojakim sensie: o próbie zanegowania właściwego i pełnowartościowego odniesienia do osoby (a więc o deprecjonowaniu miłości bezwarunkowej) oraz o instrumentalizacji ludzkiego życia.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Parafialne poradnictwo rodzinne elementem nowej ewangelizacji. Poszukiwanie rozwiązań w dokumetanch kościoła

Temat i treść artykułu koncentrują się na organizacji i zadaniach parafialnego poradnictwa rodzinnego oferowanego małżeństwom i rodzinom przez Kościół katolicki, co jest jednym z elementów pomocy doradczej wobec postępującego rozpadu małżeństw i rodzin, częstego negowania wartości samego małżeństwa, zwłaszcza „istotnych jego przymiotów: jedności, i nierozerwalności” (KPK/83, kan. 1056). Dobro rodziny ma kluczowe znaczenie dla przyszłości świata i Kościoła (AL, nr 31), dlatego Kościół katolicki dostrzega konieczność organizacji, dostosowania i realizacji zadań doradczych poradnictwa rodzinnego, szczególnie przy parafiach, gdyż znajdują się najbliżej wiernych w ich codziennym życiu. Z uwagi na złożoność problemów, z którymi borykają się współczesne małżeństwa i rodziny, Kościół w swoich dokumentach zwraca uwagę na potrzebę rozwoju tej formy poradnictwa z położeniem nacisku na pomoc doradczą z elementem „nowej ewangelizacji”, dynamiczną, otwartą, uwzględniającą obecną rzeczywistość dystansowania się współczesnego człowieka od wiary.            W treści artykułu przedstawiono istotne dokumenty Kościoła regulujące działalność parafialnych poradni rodzinnych, ich cele i zadania w optyce „nowej ewangelizacji”. Szczególnie zwrócono uwagę na konieczność prowadzenia takiego poradnictwa dla małżeństw i rodzin, w pierwszych latach ich małżeństwa. W konkluzjach końcowych dokonano podsumowania rozważań i zaproponowano możliwe rozwiązania usprawniające udzielanie wsparcia oraz uczenie przeżywania małżeństwa i rodzicielstwa jako powołania chrześcijańskiego.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
W poszukiwaniu adekwatnej antropologii. Trudności i postulaty

W artykule podjęta została kwestia poszukiwania tak zwanej antropologii adekwatnej. Antropologia filozoficzna rozwinęła się w dwudziestym wieku, jednakże w późniejszym czasie utraciła swoją żywotność. Różnorodne ujęcia i koncepcje człowieka bazują zwykle na założeniach redukcjonistycznych. Wdrażanie w praktykę życia społecznego redukcjonistycznych wizji osoby ludzkiej doprowadziło do wzrostu nieprawidłowości i patologii. W konsekwencji człowiek współczesny podlega różnorodnym formom alienacji.
Problem człowieka wymaga wszechstronnych ujęć. Koncepcje etyczne czy też aksjologiczne są bardzo potrzebne, fundamentem potencjalnej integralnej antropologii powinna być jednak uniwersalna duchowość. Nieodzowne wydaje się więc przekroczenie w dyskursie perspektywy zarówno pierwszoosobowej, jak i drugoosobowej oraz trzecioosobowej. Należy dążyć do wypracowania uniwersalnej, ponadkulturowej kategorii człowieczeństwa opartej na holistycznie rozumianej duchowości.
Człowieczeństwo to zdolność do dialogicznej partycypacji w wartościach duchowych. Konieczne wydaje się wypracowanie niearbitralnej i maksymalnie bezstronnej filozofii człowieka pozwalającej wygenerować „wielką narrację” dla całej planety, narrację na miarę dwudziestego wieku.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rodzina jako obszar tworzenia tożsamości

W artykule podjęto tematykę roli rodziny w procesie kształtowania tożsamości. Tożsamość rozumiana jest jako wynik osobistej autorefleksji nad własnymi potrzebami, celami, zasobami, co w konfrontacji z zebranymi i przetworzonym informacjami na temat siebie, pozwala odpowiedzieć młodemu człowiekowi na podstawowe tożsamościowe pytanie: Kim jestem? Prezentowany tekst ukazuje uwarunkowania rozwoju tożsamości, skupia się na opisie predyspozycji i kompetencji rodzinnych potrzebnych do rozwiązania tożsamościowego zamętu oraz korzystnego i niekorzystnego zachowania dorosłych wpływającego na kształtowanie się różnych typów tożsamości.

Czasopismo: Teologia i moralność
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Ciągła melodia naszego życia”. Osobowość, ja i twórczość jako formy istnienia podmiotowego według Henri Bergsona

Tekst jest próbą rekonstrukcji koncepcji „ja” i osobowości według Henri’ego Bergsona w świetle jego koncepcji ewolucji twórczej. Pojęcia „ja” i osobowości w filozofii Bergsona pełnią funkcję łączenia i odgraniczania przedmiotowych i podmiotowych aktów ludzkich. Pierwsze z nich określają miejsce ewolucyjnego jednoczenia się „trwania” i „rozwoju” oraz konfliktu między tym, co gatunkowe, a tym, co jednostkowe, drugie zaś mają charakter podmiotowy i pozwalają określać się jako procesy twórczej wolności. Bergsona koncepcja dwóch „ja” (głębokiego i powierzchniowego) jest rozpatrywana jako korespondująca z dwiema koncepcjami twórczości, z ujęciem ewolucyjnym i kreacyjnym.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Takie piękno nazywa się Miłosierdzie”. Koncepcje miłosierdzia zawarte w dramacie Brat naszego Boga Karola Wojtyły w kontekście encykliki Dives in misericordia Jana Pawła II

Przedmiotem artykułu jest porównawcza analiza koncepcji miłosierdzia zawartych w dwu tekstach Karola Wojtyły–Jana Pawła II: w utworze dramatycznym Brat naszego Boga oraz w papieskim dokumencie – encyklice Dives in misericordia. Dotychczasowe odczytania sztuki Wojtyły skupiały się na interpretacjach biograficznych i historycznych, z pominięciem aspektu teologicznego. Autorka formułuje natomiast tezę, że kluczowe dla sensu sztuki są właśnie sensy teologiczne, a ściślej – kategoria miłosierdzia. Porównanie zawartości ideowej dramatu oraz encykliki prowadzi do wniosku, że wszystkie najważniejsze dla papieskiego dokumentu myśli można – w postaci niedyskursywnej – odnaleźć w jego wcześniejszym o trzydzieści lat utworze dramatycznym. Odkrycie to potwierdza jedność ideowo-aksjologiczną całego dzieła Papieża Polaka, potwierdza też słuszność ujęć przypisujących jego literackim utworom status swoistego „laboratorium myśli” dla dzieł późniejszych i utrzymanych w innej niż artystyczna konwencji.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne