rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Słownictwo religijne w dwóch współczesnych przekładach Ewangelii według Świętego Jana na język białoruski. Katolicyzm i Prawosławie

Artykuł jest próbą porównania współczesnego białoruskiego słownictwa religijnego na przykładzie oficjalnych przekładów Ewangelii wg Świętego Jana w wersji prawosławnej i katolickiej. Porównanie to pokazuje mechanizm tworzenia leksyki konfesyjnej na potrzeby Kościoła Katolickiego i Cerkwii Prawosławnej na Białorusi. Zagadnienie unifikacji słownictwa religijnego we współczesnym języku białoruskim jest tematem chętnie podejmowanym przez badaczy. Szczególnie często naukowcy zajmowali się przekładami Biblii. Tłumacze wszystkich epok wkładali wiele wysiłku w przyswojenie językowi białoruskiemu słownictwa biblijnego oraz nazw własnych. Wyraźnie widoczna jest w nich przynależność konfesyjna każdego przekładu. To samo zjawisko obserwujemy w najnowszych oficjalnych przekładach.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Pejzaż językowy w miejscowości Scuol we wschodniej Szwajcarii – analiza użycia języka w bankach i biurach

Artykuł zapoznaje ze zjawiskiem występowania różnorodnych języków w przestrzeni publicznej miejscowości Scuol, słynnego kurortu oraz znaczącego centrum turystycznego w kantonie Gryzonia we wschodniej Szwajcarii. Oficjalnym językiem miasta jest język retoromański, jednak prawie wszyscy mieszkańcy posługują się płynnie także językiem niemieckim. Autor koncentruje się na analizie pejzażu językowego w bankach i biurach znajdujących się w centrum miejscowości. Z badania wypływa, że pejzaż ten jest zdominowany przez teksty w języku niemieckim. Język retoromański występuje przede wszystkim w nazwach własnych, informacjach o godzinach otwarcia, bardzo rzadko natomiast w dłuższych, samodzielnych tekstach. Wyraźnie dostrzegalny w przestrzeni publicznej jest także język angielski. Inne języki występują sporadycznie. Stosunkowo słaba pozycja języka retoromańskiego oraz dominacja języka niemieckiego świadczą o tym, że w Scuol dalsza egzystencja najstarszego języka Szwajcarii jest mocno zagrożona.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Petrycego z Pilzna adaptacje Horacjańskich pieśni erotycznych

Postać i twórczość jednego z najwybitniejszych rzymskich poetów, czyli Horacego, jest znana niemal każdemu w odróżnieniu do filozofa, medyka i pedagoga Sebastiana Petrycego z Pilzna. Ten ostatni niejednokrotnie sięgał po stanowiące dlań źródło inspiracji pisma Horacego, przez co to właśnie jemu polski czytelnik zawdzięcza pierwszy przekład pieśni sławetnego Rzymianina. Jednym z wielu, lecz nader istotnym z perspektywy Horacjańskiej twórczości, jawi się wątek erotyczny, który następnie został podjęty przez Petrycego w Odach. Celem artykułu jest przeto omówienie głównych miłosnych motywów obecnych u Horacego oraz ich Petrycjańskich adaptacji przy uwzględnieniu przestróg polskiego tłumacza odnoszących się do tematyki erotyczno‑miłosnej.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Zielony Drogowskazie, na rozstajach niepewności czekająca…” – o nazwaniach Matki Bożej w „125 litaniach maryjnych” (w oprac. ks. Janusza Kumali MIC). Cz. I. Imię Matki Bożej i formacje odimienne

Z wezwań litanijnych i przywoływanych w nich Maryjnych imion wybrzmiewa podziw wobec wyjątkowej roli Matki Bożej w historii zbawienia oraz wdzięczność za Jej współuczestnictwo w życiu i misji Chrystusa. Różnorodność wezwań – jak zaznacza autor zbioru – ukazuje duchowe piękno Maryi, relację do Trójcy Świętej i do Kościoła, przede wszystkim zaś kreuje Maryję jako bliską każdemu człowiekowi i wszelkiemu stworzeniu pośredniczkę, opiekunkę, wstawienniczkę i pocieszycielkę oraz jako wzorzec kobiety i matki. W analizowanym zbiorze litanii odnajdujemy łącznie 655 nazwań Matki Bożej w 873 użyciach, do których zaliczamy: imię Maryja, formy Maria oraz Madonna oraz konstrukcje, których komponentem są wyżej wymienione imiona.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Cechy konstytutywne tożsamości kujawskiej na podstawie Kujawskich legend, gawęd i gadek Antoniego Benedykta Łukaszewicza

Celem artykułu było przedstawienie cech konstytuujących tożsamość kujawską na podstawie opracowania Antoniego Benedykta Łukaszewicza Kujawskie legendy, gawędy i gadki. Analiza zabytku pokazała, że należą do nich: odwoływanie się do mitów założycielskich, które są tworzone i upowszechniane po to, by potwierdzić zakorzenienie grupy i jej długiego (od czasów niemal prehistorycznych) trwania na danym obszarze;
przywiązanie do religii katolickiej (co nie przeszkadza łączyć praktyki religijne z praktykami magicznymi, obecnymi w religijności ludowej); pamięć przeszłości (a zwłaszcza przeszłości heroicznej, jak bitwa pod Płowcami, ale i wydarzeń traumatycznych, bolesnych, jak II wojna światowa, cierpienia, prześladowania Kujawiaków w różnych okresach dziejów, rozdarcie regionu spowodowane zaborami); związek z miejscami (zabytkami architektury, kościołami, dworami), które są dziedzictwem otrzymanym po wcześniejszych pokoleniach;
świadomość bogactwa miejscowego folkloru, obrzędów (nie zawsze już praktykowanych, ale wciąż pozostających w pamięci kulturowej); gwara (choć współcześnie nie ma już często żywotności komunikacyjnej, ale ciągle ma walor symboliczny, podkreślający odrębność Kujaw jako regionu).

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Ilu ludzi na świecie mówi po polsku?

Autor, przywołując dane sprzed kilkunastu lat (nowszych brak), ukazuje polszczyznę, wbrew rozpowszechnionym stereotypom, jako jeden z największych języków świata: zajmuje ona na liście języków ułożonej malejąco ze względu na wielkość populacji użytkowników miejsce pod koniec drugiej lub – co bardziej prawdopodobne – na początku trzeciej dziesiątki (Alfred. F. Majewicz przekonująco dowodzi, że nie jest możliwe dokładniejsze usytuowanie polszczyzny na tej liście).

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Stereotypy narodowe i etniczne w memach internetowych

W przypadku każdej narodowości można wyróżnić wieloskładnikowe serie memetyczne, w których powtarzane są te same koncepty oraz informacje. Celem artykułu jest analiza wybranych stereotypów narodowościowych i etnicznych odtworzonych na podstawie 520 memów internetowych. Autorka wskazuje cechy składające się na wizerunek wybranych narodów (Amerykanina, Araba, Roma, Polaka) oraz omawia językowe schematy służące ich charakterystyce.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Diachroniczna analiza nazw ulic w Schwerin an der Warthe/Skwierzyna

Przedmiotem analizy w niniejszymi artykule są zmiany w nazewnictwie ulic w Schwerin an der Warthe/Skwierzyna. Punkt wyjścia stanowi teza, że semantyka nazwy ulic wpływała na proces przekształcenia nazw. Pierwszym etapem była zatem semantyczna klasyfikacja niemieckich nazw ulic. Analiza wykazała, iż część niemieckich nazw ulic została przetłumaczona, ale większą część całkowicie zmieniono. Proces tworzenia nowego nazewnictwa ulic był jednym ze środków polonizacji tych terenów. Większość nazw ulic w Skwierzynie oczyszczono ze wszelkich niemieckich naleciałości. Nawet spośród niemieckich nazw ulic o neutralnym charakterze przetłumaczono zaledwie co drugą.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Szlachetność języka jako problem pedagogiczny

W tekście zarysowany został problem związany z rolą języka w wychowaniu. Autor wskazuje na znaczenie osobotwórcze języka sztuki. W tym kontekście wprowadza termin języka szlachetnego oraz ukazuje jego związek z wychowaniem do szlachetności oraz samowychowaniem. Znaczenie języka w pracy nad sobą trudno przecenić. Aby ta praca nie stała się zwykłym ćwiczeniem gimnastycznym, trzeba zrozumieć sens terminów konstytuujących ową pracę. Etymologia prowadzi język szlachetny do źródła, z którego on wypływa. Natomiast translacje z języka greckiego pozwalają odsłonić korzenie podstawowych terminów pedagogicznych, a w tym genezę samowychowania.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Rzemiosła w drewnie i ich słownictwo – komunikat

Artykuł stanowi zapowiedź przygotowywanej rozprawy Słownictwo rzemiosł w drewnie w polszczyźnie. Dotychczas brak jest kompleksowego opracowania słownictwa przyporządkowanego tej gałęzi rzemiosła.
Materiał badawczy, liczący ponad siedem tysięcy jednostek leksykalnych, wyekscerpowano ze słowników języka polskiego oraz słowników tematycznych. Do prezentacji zgromadzonego bogatego materiału językowego wykorzystano teorię pól językowych. Podstawą podziału słownictwa rzemiosł w drewnie stało się antropocentryczne ujęcie świata uwzględniające specyfikę badanej leksyki. Materiał badawczy został zaklasyfiko‑ wany do czterech sfer, 19 pól i 70 podpól znaczeniowych.
Oprócz przeglądu pól autorka planuje analizę żywotności wyekscerpowanych wyra‑ zów i ich funkcjonalności we współczesnej polszczyźnie oraz próbę ustalenia etymologii badanego słownictwa, co pozwoli określić rolę słownictwa rzemiosł w drewnie w polszczyźnie.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
"Hölle" w niemieckich frazeologizmach

Niniejsza praca przedstawia niemieckojęzyczne frazeologizmy z słowem kluczowym Hölle. Materiałem źródłowym dokonanej analizy są niemieckie frazeologizmy, do których przypisane zostały polskie frazeologizmy. Frazeologizmy zostały podzielone na trzy grupy w zależności od typu ekwiwalencji. Wyniki konfrontacji nie tylko przyczyniają się do głębszego zrozumienia badanego języka, ale także do rozwiązywania praktycznych zagadnień z zakresu nauczania języków obcych, tłumaczenia pisemnego i ustnego.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Droga Różańcowa z Reszla do Świętej Lipki w aspekcie historycznym, społecznym i religijnym

W artykule została przedstawiona droga różańcowa znajdująca się na trakcie pielgrzymkowym pomiędzy Reszlem a Świętą Lipką, gdzie wzdłuż niej zostało ustawionych 15 barokowych kapliczek różańcowych oraz kilka innych obiektów kultu religijnego. Problematyka artykułu została ukazana w aspekcie historycznym, społecznym i religijnym. Trakt pielgrzymkowy, przy którym zostały ustawione kapliczki różańcowe,
był ważną drogą komunikacyjną oraz szlakiem częstych pieszych pielgrzymek. Łączył on fizycznie, społecznie i duchowo dwa historyczne regiony, a zarazem państwa. Szczególnie po hołdzie pruskim w 1525 roku trakt zyskał na znaczeniu w aspekcie religijnym, ponieważ łączył polską katolicką Warmię z pruskimi protestanckimi Mazurami, a zarazem ludność o odmiennych konfesjach religijnych. W XVIII wieku w dobie kontrreformacji   i baroku w Polsce, z myślą o licznych pielgrzymkach zostało postawionych właśnie na nim 15 kapliczek różańcowych. Autor ukazuje także współczesne dzieje kapliczek oraz działania dotyczące pomocy w zachowaniu tego ważnego dziedzictwa kulturowego regionu – cennego obiektu kultu religijnego, historycznego i turystycznego.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Me dece ut dicam signorum nunc feritatem”. Proroctwa końca świata w późnośredniowiecznym przekazie. Dialog z tradycją

Studium zawiera przekład wydanego ca 1505 roku hymnu średniowiecznego, w którym anonimowy autor sięga do popularnej w późnym średniowieczu legendy o piętnastu znakach poprzedzających Sąd Ostateczny. Utwór z całą pewnością po raz pierwszy „przemówił” po polsku. W tłumaczeniu zwrócono uwagę na wierność zarówno w zakresie treści, jak i formy wiersza. Interpretacja została oparta na wskazaniu możliwie najszerszej płaszczyzny intertekstualnej oraz na objaśnieniu kontekstów teologicznych i kulturowych. Zwrócono uwagę na obecność tych samych apokryficznych wątków w polskiej literaturze dawnej. Prezentowane w niniejszym szkicu teksty aktualizujące tematykę eschatologiczną wpisują się w dyskurs tożsamości religijnej.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Językowa kreacja osób chorych psychicznie w powieści Wędrówki Oryginała Józefa Korzeniowskiego

Celem artykułu była próba zbadania językowej kreacji osób chorych psychicznie w powieści Wędrówki Oryginała Józefa Korzeniowskiego.  
Materiał podzielono na części, w których omówiono lingwistyczną kreację dziedziczenia zachorowania, sytuacji chorych, szpitala psychiatrycznego, opieki szpitalnej, cierpienia rodzin chorych, przypadku powracającej do zdrowia Marty oraz nadwrażliwego Karola. 
Wskazano na środki leksykalne, frazeologiczne, stylistyczne kreujące postaci chorych i powieściową rzeczywistość z nimi związaną. Badanie pozwoliło zauważyć, że Korzeniowski realistycznie przedstawia sytuację obłąkanych i ich bliskich, traktując zachorowanie jako ogromne, może nawet największe nieszczęście dotykające człowieka oraz jego otoczenie, a samą chorobę jako stan między życiem a śmiercią, jako oczekiwanie na zgon, który skróci cierpienie.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Języki, kultury i religie zapisane w zamowach białoruskich

Artykuł prezentuje materiał leksykalny zapisany w białoruskich zamowach, a dotyczący nazw świąt, modlitw, określeń obrazów świętych i duchownych oraz imion świętych i narodowości. Dokumentacja, pochodząca z dwóch zbiorów zamów białoruskich, których adresy podano w spisie wykorzystanej literatury, pokazuje wyraźnie, iż w tych tekstach (mających zwykle klasyczną budowę, ważną dla tych, którzy je wypowiadali) zachowały się ślady wielojęzyczności, różnych religii oraz dialektów, a takżeinformacje na temat narodowości mieszkających na tym obszarze. W niektórych leksemach (lub ich grupach) widoczne jest mieszanie dwóch, a nawet trzech języków, czy też języka literackiego, ogólnego (polskiego) z dialektem białoruskim, co zdaniem autorki tekstu wynika z przeszłości badanego obszaru. W zamowach mogły się zachować te wszystkie informacje między innymi dlatego, iż owe słowa czy szepty, jak je nazywano, miały ściśle określoną budowę, musiały zawierać takie, a nie inne leksemy w konkretnym uporządkowaniu.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nazwy katolickich świąt maryjnych w „Kalendarzu św. św. Cyryla i Metodego” (Календаръ Св. Св. Кирилъ и Методий)

Przedmiotem badań w niniejszym artykule są nazwy świąt obchodzonych ku czci  Matki Bożej, zawarte w katolickim almanachu „Kalendarz św. św.  Cyryla i Metodego”, który ukazywał się w Bułgarii w latach 1917-1952. Kalendarz przeznaczony był zarówno dla katolików obrządku zachodniego, jak i wschodniego (unitów). 
Autorzy starają się dociec w jakim stopniu na przyjęte nazewnictwo wpłynęła tradycja łacińska, a w jakim odwzorowują one model środowiska prawosławnego, w którego otoczeniu katolicy stanowili zdecydowaną mniejszość.  Porównując nazwy świąt maryjnych z badanymi wcześniej świętami chrystologicznymi dowodzą, że heortonimia rytu zachodniego wykazuje dużą zależność od nazewnictwa utrwalonego już w bułgarskiej tradycji prawosławnej, zaś elementem wyróżniającym frazy nazywające  poszczególne święta jest sposób w jaki określa się Marię.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zielnik Wiesława Myśliwskiego – o języku fitoterapii w powieściach pisarza

Tradycja leczenia ziołami, oraz wykorzystywania ich w zabiegach z pogranicza rytuałów magicznych, przetrwała zwłaszcza w środowiskach wiejskich. Niejednokrotnie mówi o nich również Wiesław Myśliwski, który akcje swoich powieści – jakże często ‑ osadza poza miastem, a bohaterów wyposaża w wiedzę i cechy świadczące o umiejętności posługiwania się ziołami. Celem referatu jest językowa analiza omawianych elementów fitosfery i ich wykorzystania w codziennym życiu kreowanych postaci.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Językowy obraz żony i matki w Leśniku Marii Kuncewiczowej

Artykuł poświęcony jest wizerunkowi Cecylii Krzysztofowicz – bohaterki drugoplanowej z Leśnika Marii Kuncewiczowej. Pokazano w nim, jak pisarka przedstawia ją w dwóch rolach społecznych – żony i matki. Zwrócono uwagę na środki językowe służące do kreacji tej postaci literackiej.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dziedzictwo religijno‑sakralne jako czynnik konstytuujący tożsamość regionalną mieszkańców Krajny

Tożsamość regionalna (obok lokalnej) jawi się jako jeden z najważniejszych i najczęściej spotykanych wariantów identyfikacji społeczno‑kulturowej, gwarantujący jednostce poczucie bliskości, wspólnotowości, powinowactwa oraz przynależności.
Do licznej i niebywale różnorodnej grupy czynników budujących ten rodzaj tożsamości zaliczyć należy bezsprzecznie – rozlegle interpretowane – dziedzictwo religijno‑sakralne.
Prymarnym celem artykułu, będącego pokłosiem dociekań wpisujących się w szeroko zakrojone badania nad tożsamością współczesnych mieszkańców Krajny, regionu położonego w północno‑zachodniej Polsce, na pograniczu dwóch makroregionów: Wielkopolski i Pomorza, jest określenie, jaką rolę odgrywa owa kategoria w procesie konstruowania regionalnej identyfikacji Krajniaków, a także wskazanie elementów, które składają się na tę spuściznę i posiadają zarazem tożsamościotwórczy potencjał.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wkład współczesnej mniejszości niemieckiej w pielęgnowanie i rozwój górnośląskiego dziedzictwa kulturowego – wybrane zagadnienia

W artykule autor przedstawia wkład współczesnej mniejszości niemieckiej w pielęgnowanie i rozwój górnośląskiego dziedzictwa kulturowego na wybranych przykładach. Wpierw przedstawia on czytelnikowi specyfikę Górnego Śląska oraz ich rodzimych mieszkańców, a następnie wyjaśnia, w jaki sposób mniejszość niemiecka przyczynia się do pielęgnowania i rozwoju górnośląskiego dziedzictwa kulturowego. Autor skupia się przede wszystkim na kwestiach niematerialnego dziedzictwa kulturowego mniejszości niemieckiej z Górnego Śląska. Szczególnie na kwestiach szeroko pojętej działalności (społeczno‑kulturalnej i politycznej), tożsamości czy języka (komunikacja interpersonalna, edukacja). Wymienione zagadnienia należą do jednych z najważniejszych elementów omawianego dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Językowe wyznaczniki wiary w wybranych powieściach Doroty Terakowskiej

Artykuł rozpoczyna próba zdefiniowania pojęcia wiary. Przywołane definicje religijne podkreślają zwłaszcza znaczenie dwóch słów-kluczy określających istotę wiary, czyli OSOBY (Bóg i kapłan) oraz PRAWDY, która wartościuje wiarygodność tez. Określenie wyznaczników wiary w powieściach Doroty Terakowskiej umożliwia ocenę tego zjawiska w twórczości pisarki. Obok słów-kluczy w definiowaniu wiary dużą rolę odgrywa bogata sfera psychologiczna człowieka, jego potrzeby, lęki, uczucia, otaczająca go natura, stosunek do nauki oraz sposoby przekazywania nauk o Bogu stosowane przez kapłanów na przestrzeni wieków.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Mowa nienawiści a Kościół katolicki we współczesnej dyskusji w Polsce w latach 2012‑2017

W artykule podjęty został problem: mowa nienawiści a Kościół katolicki. Poprzez analizę tekstów prasowych i internetowych zajmujących się tematyką katolicyzmu, ukazano różnorodne podejścia do terminu mowa nienawiści, jak i jego stosowania. Na podstawie cytowanych opinii przedstawicieli Kościoła zaprezentowano opisywany termin, nawiązując do kwestii wolności słowa czy mowy pogardy. Podjęto również wątek kontrowersji związanych z nieobecnością Kościoła katolickiego w ważnych dyskusjach i raportach podejmujących temat grup narażonych na nienawistne ataki słowne. Na zakończenie nawiązano do wychowawczej roli Kościoła w odniesieniu do reguł komunikacji międzyludzkiej.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Tekst gwarowy w szkole

Artykuł poświęcony jest kwestii miejsca, jakie może tekst gwarowy zająć w edukacji i wychowaniu młodego pokolenia w ramach edukacji szkolnej. W pierwszej części rozważa w perspektywie historycznej przyczyny zwalczania gwary przez polską szkołę. W drugiej, poświęconej już szeroko pojętemu Podhalu, prezentuje współczesne warunki, skłaniające do podjęcia zdecydowanych kroków w celu zachowania dziedzictwa kulturowego regionu i przekazania go kolejnym pokoleniom. Trzecia część artykułu jest poświęcona roli, jaką odpowiednio przygotowany tekst gwarowy może i powinien zająć we współczesnej szkole. Autorka korzysta z doświadczeń, jakie zebrała, opracowując dla potrzeb szkolnych gwarowe czytanki, a także wskazuje sposoby wprowadzenia tekstów gwarowych o charakterze literackim do szkolnej praktyki. Jednym z nich jest konkurs czytelniczy gwarowych tekstów literatury regionalnej, który na Podhalu odbywa się już od czterech lat i co roku poszerza się o nowe subregiony Podtatrza.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Europa i jej kryzys w rozważaniach papieskich Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka. Wstęp do analizy treści

Kryzys integracji europejskiej wyzwolił trzy wciąż aktualne postawy wobec chrześcijaństwa. Pierwsza zakłada, że Europa w swym obecnym kształcie zdradziła chrześcijaństwo, sama stając się tworem antychrześcijańskim i zgubą dla jej Kościoła. A więc Europa jest zła i integracja z nią jest integracją ze złem. Druga sprowadza się do akceptacji dla integracji europejskiej, ale po wyeliminowaniu albo wzięciu pod uwagę wielu niebezpieczeństw. Europejskość w tym znaczeniu powinna być przyjmowana przynajmniej ostrożnie, jeśli nie selektywnie. Trzecia zakłada przychylność dla Europy bez zasadniczych zagrożeń dla tożsamości narodowej i religijnej. Nie oznacza to jednak przyjęcia wizji Europy jako lekarstwa na każdy problem, lecz świadomego przyjęcia realiów, w których przyszło nam żyć.
Do wszystkich tych postaw odnoszą się trzej kolejni Papieże, którzy wiele swych wystąpień poświęcili kryzysowej kondycji Europy i integracji europejskiej. W pełni to udowadniają specjalnie do tego celu dobrane fragmenty ich pism i wypowiedzi. Autor pracy zarówno w przypadku Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka postanowił świadomie oddać ich słowa pod rozwagę czytelników – zarówno naukową (filozoficzną, politologiczną, historyczną i językowo‑dyskursywną), jak i duchową, pozostawiając je bez zbędnego w tym miejscu komentarza i dalszych rozważań hermeneutycznych.

Czasopismo: Język. Religia. Tożsamość
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii