rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Teoria interesariuszy a neopragmatyzm

Celem artykułu jest uporządkowanie zarzutów, jakie – zdaniem autora – należy postawić próbom powiązania teorii interesariuszy z neopragmatyzmem w wersji Rorty’ego. Przedmiotem krytyki jest zwłaszcza stanowisko R. Edwarda Freemana, jednego z głównych autorów i popularyzatorów teorii interesariuszy, który – skądinąd zgodnie z filozoficzną modą – w końcu lat dziewięćdziesiątych porzucił dość szeroko rozpowszechnioną kantowską wersję uzasadnienia teorii interesariuszy na rzecz jej wykładni neopragmatycznej. Dyskutowane zarzuty wynikają wprost ze specyfiki neopragmatycznego ujęcia kwestii prawdy, a także relacji między faktami i wartościami, w szczególności z odrzucenia korespondencyjnej koncepcji prawdy oraz zatarcia różnicy między opisem i normą. Przesadne uogólnienia i fałszywe alternatywy, na jakich opierają się tego rodzaju rozstrzygnięcia, podważają opisowy sens teorii interesariuszy. W rezultacie powiązania z neopragmatyzmem teoria interesariuszy traci jednak również swoje praktyczne zalety, stając się arbitralną narracją niezdolną do uporania się z problemami jej normatywnego zastosowania i dlatego z reguły maskującą rzeczywiste stosunki władzy.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Krytyka „etyki sympatii” i „problem A. Smitha” w świetle lektury "Teorii uczuć moralnych"

Główna praca Adama Smitha w obszarze filozofii moralnej Teoria uczuć moralnych od początku budziła kontrowersje. Tytuł ten był krytykowany przez etyków. Spotkał się z fenomenologiczną krytyką Maksa Schelera skierowaną na „uczucia moralne”. Ekonomiści mieli „problem Smitha” polegający na zrozumieniu relacji Teorii uczuć moralnych do głównego dzieła ekonomii, czyli Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czy etyka Adama Smitha, pomimo krytyki „etyki sympatii”, nie traci na znaczeniu w ramach historii samej etyki, w tym etyki gospodarczej, i stara się rozwiązać „problem Smitha” w oparciu o dogłębną analizę jego dzieł. Próby te prowadzą do wniosku, że krytyka „etyki sympatii” dokonana przez Maksa Schelera czy krytyka ekonomistów nie powinny prowadzić do zanegowania wartości i spójności poglądów Smitha z zakresu filozofii moralnej i ich związku z badaniami z zakresu ekonomii.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Wolnorynkowi ekwilibryści. Edukacja przedsiębiorcza i polskie kadry sektora kultury

Sektor kultury w Polsce po 1989 roku, działający w coraz większym stopniu wedle reguł wolnorynkowych, przestaje być domeną publicznych centrów kultury, teatrów, filharmonii, bibliotek i muzeów. Teren parcelowany dla potrzeb ekspresji i kreatywnej konsumpcji Polaków zamieszkiwany jest obecnie przez bardzo różnorodne, nowe typy organizacji z obszaru tak zwanych przemysłów kultury i sektorów kreatywnych. Czy ludzie sektora kultury w Polsce są przygotowani na taki stan rzeczy? Czy taki kształt wolnego rynku usług z obszaru kultury jest dla nich naturalnym otoczeniem zawodowym? Czy mają szansę przygotować swoje instytucje i organizacje do przetrwania w zglobalizowanym sektorze kultury? Tekst podejmuje próbę odpowiedzi na to pytanie, przyglądając się dostępnej ofercie narzędzi nabywania nowych kompetencji z zakresu przedsiębiorczości i zarządzania przez kadry kultury w Polsce po przełomie ustrojowym. Czy młodzi menedżerowie kultury mają narzędzia, by złapać równowagę na bardzo trudnym rynku usług kulturalnych? Czy dadzą radę konkurować z korporacyjnie skalibrowanymi i skomunikowanymi, komercyjnymi artefaktami estetycznymi dla coraz bardziej wymagających i zróżnicowanych klientów? Istnieje obawa, że są linoskoczkami idącymi bez asekuracji. Studium problemu oparte jest na diagnozie zrealizowanej z udziałem ekspertów, którzy wskazują na miejsca skutecznej profesjonalizacji kadr kultury w Polsce.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Otwarcie zawodów adwokata i radcy prawnego w Polsce po 1989 roku

Artykuł przedstawia zasady wykonywania zawodu przez prawników kwalifikowanych, tj. adwokatów i radców prawnych, w okresie zmian ustrojowych w Polsce od 1989 do 2017 roku, w szczególności zmiany zasad naboru nowych członków samorządów zawodowych prawników kwalifikowanych w kontekście, po pierwsze, dostępności usług prawnych dla obrotu komercyjnego i niekomercyjnego, a po drugie, dostępności zawodu prawnika kwalifikowanego dla absolwentów wydziałów prawa. Przez „otwarcie zawodów prawniczych” rozumiany jest trwający około 15 lat proces negocjacji społecznych oraz zmian ustawowych, który z założenia miał doprowadzić do zasadniczego zwiększenia dostępu do zawodu adwokata i radcy prawnego, jak i do usług prawnych. W tym kontekście podejmuję próbę wstępnej oceny skutków otwarcia zawodów prawniczych oraz oceny efektywności aktualnego modelu dostępu młodych prawników do zawodów adwokata i radcy prawnego przez pryzmat ich szans na rynku usług prawnych i możliwości zaspokojenia ambicji zawodowych.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Zgodności i niezgodności tak zwanej zgodności

Tytuł artykułu stanowi grę słów wskazującą na pozytywne i negatywne strony pojęcia zgodności. Czy ma sens wprowadzanie nowego terminu i procedur na określenie postępowania zgodnego z prawem i standardami? Jednym z tego powodów, wskazywanych przez niektórych komentatorów, jest obawa biznesu przed kosztowną odpowiedzialnością za złamanie skomplikowanych norm prawnych. Outsourcing monitorowania zgodności staje się jedną z procedur korporacyjnych szacowanych w kategoriach ekonomicznych. Spotyka się jednak sugestie łączenia monitorowania przestrzegania prawnych i etycznych standardów w jednej komórce, co czyni wiele firm, tworząc odrębne departamenty do monitorowania zgodności. W artykule proponuje się zastąpienie terapeutycznego podejścia do kwestii monitorowania zgodności podejściem profilaktycznym opartym na teorii interesariuszy.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Wolność i odpowiedzialność w świecie wielkich korporacji. Rozważania wokół pytania: czy wierzymy jeszcze w wolny rynek?

Bezpośrednią inspiracją do napisania tego tekstu było pytanie zadane uczestnikom międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez EBEN Polska w 2014 r., a brzmiące: Czy wierzymy jeszcze w wolny rynek? Refleksja nad pytaniem o aktualną wolność rynku doprowadziła autorkę do ponownego przeanalizowania charakteru wolności ekonomicznej, szczególnie w porównaniu z jej rozumieniem filozoficznym. Wynik tej analizy w skrócie można oddać w postaci tezy: oderwanie rozumienia wolności ekonomicznej od jej filozoficznych źródeł oraz nadużywanie tej idei w przestrzeni gospodarczej za pomocą indywidualizmu ekonomicznego doprowadziło do paradoksalnej sytuacji, w ramach której rynek staje się – głównie w wydaniu korporacyjnym – coraz mniej wolny, a rozwój gospodarki oparty na wzroście siły korporacyjnej zagraża wolności człowieka zarówno jako pracownika, klienta, jak i obywatela.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Liberałowie i komunitaryści o wolności i sprawiedliwości

Spór pomiędzy liberałami i komunitarystami w filozofii politycznej końca XX wieku dotyczył zagadnień wolności jednostki oraz indywidualizmu. Komunitaryści krytykowali liberalną koncepcję człowieka, ujmowanego niezależnie od kontekstu społecznego i kulturowego, oraz nieuwzględnianie przez liberałów idei dobra wspólnego. Obecnie przedmiotem debaty stał się problem sprawiedliwości społecznej, analizowany w pracach Amartyi Sena i Michaela Sandela. Liberalne ujęcie Sena opiera się na komparatystycznej procedurze prowadzącej do wyłonienia obiektywnych wartości, komunitarystyczne stanowisko Sandela odwołuje się do pojęcia dobra zakorzenionego w tradycji danego społeczeństwa, przy czym obaj zakładają, że określenie zasad sprawiedliwości dokonuje się w trakcie publicznej dyskusji. W obu tych koncepcjach ponadto idea sprawiedliwości nie sprowadza się wyłącznie do kwestii podziału dóbr w społeczeństwie, lecz odwołuje się do wartości, odpowiedzialności jednostek i do myślenia w kategoriach wspólnotowych. Tezą artykułu jest próba wykazania, że rozwiązanie sporu jest możliwe dzięki rezygnacji jego uczestników ze skrajnie indywidualistycznych założeń dotyczących wolności i podjęciu dyskusji na gruncie teorii sprawiedliwości.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
CSR i problem organizacyjnej hipokryzji

Przedmiotem artykułu jest problem organizacyjnej hipokryzji w zakresie CSR, a zatem rozbieżności między deklaracjami dotyczącymi społecznej odpowiedzialności a faktycznymi działaniami firm w tym zakresie. Autor rozważa przykłady „ideologicznego”, „menedżerskiego”, „integracyjnego”, „aspiracyjnego” i „legalistycznego” podejścia do kwestii hipokryzji w CSR, starając się ocenić ich przydatność w przywrócaniu wiarygodności idei społecznej odpowiedzialności biznesu. Wyniki tego przeglądu skłaniają do przyjęcia „negatywnej” wykładni CSR, skoncentrowanej na unikaniu społecznej nieodpowiedzialności. Wbrew obawom wyrażanym przez wielu teoretyków właściwym narzędziem tak rozumianej koncepcji jest legalizacja CSR, to znaczy stopniowe wprowadzanie wybranych i skonkretyzowanych postulatów z zakresu społecznej odpowiedzialności do systemu prawnego.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Czy ekonomiści wierzą jeszcze w wolny rynek?

Precyzując obszar swoich zainteresowań, autorka deklaruje, że postawiony problem rozważa w odniesieniu do poglądów podzielanych w środowisku ekonomistów, odnosząc je do kontekstu ostatniego kryzysu gospodarczego oraz dyskusji dotyczących jego przyczyn. Jej zdaniem kryzys wiary w ideę wolnego rynku dotyczy jej neoliberalnej interpretacji dokonanej w ramach ekonomii neoklasycznej. Dyskusje toczące się w obrębie ekonomii ortodoksyjnej pomiędzy reprezentantami podejścia neoklasycznego i neokeynesistowskiego pozwalają wysnuć wniosek, że istnieje pilna potrzeba przeformułowania treści pojęcia wolny rynek stosownie do coraz wyraźniej i powszechniej manifestowanych pragnień odejścia od neoliberalnego projektu porządku społecznego.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Niezniszczalna siła stereotypu. Obraz związków zawodowych w mediach na przykładzie relacji z demonstracji 22 września 2018 roku

Artykuł przedstawia analizę 24 publikacji oraz 310 komentarzy, jakie pojawiły się pod analizowanymi tekstami, dotyczącymi demonstracji OPZZ i ZNP z dnia 22 września 2018 roku w Warszawie. Teksty i komentarze pokazują, jak media kształtują obraz związków i jakie elementy tego obrazu spotykają się z największym odzewem pośród czytelników. Analiza wykazała, iż obraz związków zawodowych ukształtowany w latach 80. i 90. pozostaje niezmienny. Zmiana zaszła jednak w definiowaniu przez odbiorców mediów konfliktu, w którym udział biorą związki: w latach dziewięćdziesiątych stroną było państwo, które chciało się zmieniać, reformować, związki zaś prezentowały postawę antyreformatorką, dziś jest to niezrzeszony pracownik, który musi, w odróżnieniu od związkowców, ciężko pracować. Odbiorcy mediów nawet po konfrontacji z niepolitycznymi postulatami związków nie zmieniają swoich przekonań na ich temat. Wnioski dotyczą sposobu, w jaki związki zawodowe mogłyby przedstawiać swoje postulaty, aby starać się przełamać negatywne stereotypy i docierać z pozytywnym przekazem do odbiorów.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Zachowania proekologiczne studentów polskich uczelni

Celem artykułu jest prezentacja wyników badania dotyczącego zachowań studentów na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Badanie przeprowadzono w 2016 roku na grupie 624 osób, studentów różnych kierunków i uczelni w Polsce. Stosunkowo częste wśród studentów okazały się zachowania o charakterze codziennym, takie jak dwustronne kserowanie i drukowanie, używanie żarówek energooszczędnych oraz używanie toreb wielorazowego użytku. Niewiele osób angażuje się w działania o charakterze bardziej zaawansowanym, jak kupowanie produktów ekologicznych czy działalność w organizacjach ekologicznych. Badanie wykazało niewielkie różnice w zachowaniach proekologicznych pomiędzy płciami oraz jedynie niewielkie związki pomiędzy codziennymi proekologicznymi zachowaniami oraz udziałem w zorganizowanych akcjach proekologicznych.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
R. Edward Freeman wobec koncepcji interesariusza. W obronie przekonań normatywnych uczestników życia gospodarczego

Badania nad koncepcją interesariusza R. Edwarda Freemana obejmują dwa zagadnienia. Pierwsze z nich odnosi się historii tej propozycji. W kolejnych etapach postępowania badawczego – prowadzonego przez Freemana – zyskuje na znaczeniu refleksja etyczna nad interesariuszem. Umożliwia ona szacowanie ryzyka, jakie stwarza interesariusz, zwracając się przeciwko przedsiębiorstwu. Kluczowe znaczenie ma pytanie, kiedy może on liczyć na wsparcie opinii publicznej. Doprecyzowując myśl należy ustalić, co sprawia, że społeczne otoczenie interesariusza identyfikuje się z nim oraz jego roszczeniami. Drugie zagadnienie dotyczy właściwego doboru środków etycznych. Podążając tropem Freemana, akcent pada najpierw na filozofię transcendentalną. Wynikiem współpracy Freemana z Evanem jest skojarzenie kantowskiej metafizyki moralności ze społecznymi przekonaniami o tym, jak być powinno (czy przynajmniej z wiedzą o zasadach ich kształtowania się). Niestety to rozwiązanie napotyka przeszkody aplikacyjne stawiające pod znakiem zapytania jego przydatność. Z tego powodu Freeman sięga po konstruktywistyczne narzędzie. Traktując normę etyczną jako przedmiot społecznych uzgodnień, odtwarza on ewoluujące kryterium poparcia dla interesariusza. Instrumentalnym zastosowaniom rzeczonego kryterium towarzyszy wątpliwość co do jego reprezentatywności (umocowania epistemologicznego). Stąd potrzeba wytyczenia granic, w których znajdowałoby ono zastosowanie niebudzące (poznawczych) kontrowersji.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Jak kształtować postawy moralne w polskim sektorze bankowym w kontekście Sektorowych Ram Kwalifikacji?

W swoim tekście skupiam się na praktycznym zagadnieniu kształtowania postaw moralnych wśród przedstawicieli polskiego sektora bankowego w obliczu wymagań, jakie stawia przed nimi Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Sektora Bankowego (SRKB). Wstępne rozważania dotyczą refleksji nad stanem dyskursu etycznego w polskim sektorze finansowym oraz wyjaśnieniu, czym jest SRKB. W drugiej części pracy zostaną poddane analizie kodeksy i zachęty, których aktualnie używa się, by kształtować postawy moralne w praktyce zawodowej, m.in. w sektorze bankowym. Po wykazaniu pewnych braków tych narzędzi w części trzeciej wskażę możliwe formy rozwiązania pojawiających się problemów adekwatne do wymagań stawianych przez SRKB. W tej części przedstawię podejście do budowania postaw moralnych oparte na arystotelesowskiej etyce cnoty, która w klasycznym rozumieniu często jest przeciwstawiana interesowym motywacjom ekonomicznym. Postaram się pokazać, że nie musi tak być i przy pewnych założeniach koncepcja Arystotelesa może być zgodna z działaniami rynkowymi. W szczególności jego koncepcja mądrości praktycznej – phronesis – może w istotny sposób poprawić i uzupełnić funkcjonujące mechanizmy i pomóc w budowaniu postaw moralnych opisanych w SRKB.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Kategorie moralne w społecznym życiu kredytów frankowych w Polsce. Wstępne rozpoznania z badań etnograficznych

Artykuł przedstawia wstępne rozpoznania z trwających badań etnograficznych nad populacją polskich kredytobiorców hipotecznych, którzy podpisali umowy denominujące lub indeksujące ich dług we franku szwajcarskim. Autor stawia tezę, że wieloletnie umowy kredytowe związane z obcą walutą i łączące banki i kredytobiorców (ale faktycznie znacznie więcej aktorów) stają się wehikułami moralnego rozumowania i działania, które w różnych momentach zakorzenia abstrakcyjny instrument finansowy w świecie życia ludzi lub mobilizuje ich przeciw nieoczekiwanym i niepożądanym skutkom jego działania.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Komunitarianizm i liberalizm. Uwagi w związku z prawami człowieka

W artykule poddano analizie zagadnienie praktycznych implikacji filozofii liberalnej i komunitariańskiej w dziedzinie praw człowieka. Prawa człowieka stanowią podstawowy składnik systemu aksjonormatywnego kultury Zachodu wyrażający ideały moralne o uniwersalnym charakterze, stąd kwestionowanie ich jest szczególnie problematyczne. Komunitarianizm i liberalizm są filozofiami istotnie różniącymi się pod względem metodologicznym, ontologicznym i aksjologicznym, co powoduje konsekwencje w odmiennym podejściu zwłaszcza do praw socjalnych i gospodarczych. Dominujący w ostatnich dekadach XX w. neoliberalizm jest krytycznie nastawiony do praw II generacji, podczas gdy dla komunitarian stanowią one ważny instrument umacniania wspólnoty. Istnieją jednak takie koncepcje liberalne (np. Hobhouse’a czy Rawlsa), z którymi prawa II generacji dają się uzgodnić. Z drugiej zaś strony komunitarianizm (np. Taylor) nie implikuje poświęcenia praw I generacji na rzecz wspólnoty.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Organizacje pracodawców jako krytyk moralnego wymiaru życia gospodarczego

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, czy organizacje pracodawców mogą i powinny odgrywać rolę krytyka moralnego wymiaru życia gospodarczego. Pod pojęciem krytyka społecznego rozumiemy zdolność i gotowość do etycznej oceny zjawisk gospodarczych i wyznaczania etycznych standardów postępowania. W artykule w pierwszej kolejności przedstawimy rozumienie krytyka społecznego i krytyki społecznej wypracowane przez amerykańskiego filozofa Michaela Walzera. Następnie dokonamy analizy aktów prawnych dotyczących organizacji pracodawców aby sprawdzić, czy z prawnego punktu widzenia od tego typu podmiotów ustawodawca oczekuje działań na rzecz etyki biznesu. Ostatnią część niniejszego artykułu stanowi analiza wewnętrznych aktów prawnych organizacji pracodawców oraz wybranych działań przez nich podejmowanych w celu oceny, na ile reprezentatywne organizacje pracodawców same biorą na siebie rolę krytyka moralnego aspektu życia gospodarczego wyznaczającego etyczne standardy postępowania przedsiębiorców w Polsce.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Co/kto jest produktem organizacji?

W artykule zwrócono uwagę na konieczność uwzględniania pracowników organizacji jako jej produktów. Pracownik dowolnej organizacji jest poddawany przekształceniu w procesie wykonywania przezeń obowiązków wynikających z zatrudnienia w tej organizacji. Posługując się terminologią cybernetyczną powiemy, że różnica między kondycją pracownika na wejściu – czyli ów „zasób ludzki” – a kondycją tegoż pracownika na wyjściu – czyli ów swego rodzaju produkt – świadczy o tym jak pracownik jest traktowany przez organizację, w której jest zatrudniony. Zależy to od kultury danej organizacji i jej etycznej substancji.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Mobbing w organizacji – rodzaje zjawiska

Celem artykułu jest przedstawienie propozycji terminologicznego uporządkowania w obszarze przemocy w miejscu pracy. Logika wywodu tekstu będzie prowadziła od przedstawienia różnych typów definicji mobbingu poprzez analizę różnych jego rodzajów. Wynikiem będą własne propozycje terminologiczne autora zmierzające do wyodrębnienia trzech rodzajów przemocy psychicznej w miejscu pracy. Powyższa klasyfikacja zostanie poparta wynikami badania sondażowego na reprezentatywnej próbie ogólnopolskiej.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Etyka – Genetyka – Rynek. Racjonalność komunikacyjna w polityce ochrony informacji genetycznej

Przedmiotem artykułu jest analiza polityki ochrony informacji genetycznej, ze szczególnym uwzględnieniem raportu Australijskiej Komisji Reform Prawnych i Komitetu Etyki Zdrowia Państwowej Rady Zdrowia i Badań Medycznych z 2003 roku. Polityka ta, opierając się na procesie równoważenia praktycznego wymiaru genetyki z ochroną praw jednostek, stanowi przykład działania powiązanego z dyrektywami, opartymi na przekonaniach normatywnych właściwych dla pojęcia racjonalności komunikacyjnej. Dowodząc tej hipotezy, autor prezentuje pojęcie dyskryminacji genetycznej oraz jego historyczne podstawy, przegląd badań empirycznych oraz przykłady polityki ochrony informacji genetycznej w perspektywie teorii działania komunikacyjnego.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Wspólnota responsywna, czyli jaka? Komunitaryzm wobec problemu partycypacji politycznej

Autor artykułu dokonuje krytycznej analizy postulatu partycypacji obywatelskiej w postaci prezentowanej przez komunitarystów politycznych. Wysuwa on trzy tezy: (1) partycypacjonizm komunitarystyczny jest stanowiskiem niespójnym, (2) źródło tej niespójności stanowi próba pogodzenia ideału partycypacji z ideałem deliberacji obywatelskiej oraz (3) pogodzenie partycypacji z deliberacją możliwe jest jedynie na szczeblu wspólnot lokalnych. Główny zarzut wobec komunitarystycznej koncepcji partycypacji głosi, że w niewystarczającym stopniu uwzględnia ona argumenty epistemiczne za powszechnym upełnomocnieniem obywateli. W konsekwencji komunitaryści nie potrafią uzasadnić tezy o utylitarnym aspekcie partycypacji, jej sprzyjaniu podejmowaniu słusznych decyzji. Autor czyni inkluzyjność kryterium rozróżnienia partycypacji i deliberacji. Przywołując ustalenia badaczy tworzących na niwie studiów nad nauką i technologią, stwierdza, że pogodzenie partycypacji z deliberacją możliwe jest jedynie na płaszczyźnie lokalnej. Tylko tutaj uczestnicy inkluzyjnych partycypacji mogą być zarazem ekspertami. Taka korekta wspólnoty komunitarystycznej, aplikująca ją jedynie do płaszczyzny lokalnej, rozwiązuje problem napięcia między postulatami inkluzyjności i skuteczności procedur demokratycznych, ale zmniejsza doniosłość komunitaryzmu jako projektu modyfikacji demokracji liberalnej.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne