rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Systemy produkcji rolniczej w Polsce

Przedstawiono niektóre wyniki studiów własnych oraz badań terenowych
i modelowych IBMER dotyczących przechodzenia gospodarstw rolnych od ekstensywnych
i intensywnych konwencjonalnych systemów organizacyjnych działalności
produkcyjnej do zrównoważonych systemów produkcji rolniczej integrowanych
ze środowiskiem obszarów wiejskich. Taka ewolucyjna restrukturyzacja
będzie obejmować prawie wszystkie towarowe gospodarstwa rolnicze objęte
zobowiązaniami wynikającymi z dyrektyw Unii Europejskiej (UE) i wymagań
realizacyjnych Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).
Głównym celem organizacyjnej, technologicznej i ekologicznej przemian
w działalności rozwojowych gospodarstw rolniczych jest i będzie pozyskiwanie
coraz bardziej bezpiecznych (zdrowych) surowców i przetworów żywnościowych
w warunkach coraz lepszego poszanowania energii i środowiska na obszarach
wiejskich.
Krytycznie oceniono rozwój rolniczej produkcji ekologicznej metodami
organicznymi, czyli bez użycia wszelkich agrochemikaliów. Wskazywano na potrzebę
praktycznego wykorzystywania zdobyczy postępu chemizacyjnego i biologicznego,
a w tym organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO).
Zalecano rozwijanie metodami informacyjnymi precyzyjnej produkcji
zrównoważonej i ekologicznej przy wykorzystywaniu nowoczesnych środków
technicznych nowych generacji.
Dokonano oceny dotychczasowych standardów i sposobów kontroli wprowadzania
na rynek bezpiecznej żywności. Stwierdzono, że nie wszystkie stosowane
parametry certyfikacyjne produktów i przetworów rolniczych oraz parametry
ochrony przed skażeniem gleby, wody, powietrza, roślin i zwierząt wynikają z aktualnie
prowadzonych badań podstawowych i rozwojowych. Postulowano rozwijanie
interdyscyplinarnych badań rozwojowych dotyczących żywienia i żywności
oraz badań i wdrożeń nowych technik i technologii pozyskiwania bezpiecznych
surowców i przetworów żywnościowych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zmiany chemizmu wód podziemnych wybranych ujęć Zapadliska Górnośląskiego

Zmiany jakości wód podziemnych pobieranych ujęciami zlokalizowanymi
w rejonie intensywnego uprzemysłowienia i górnictwa spowodowane
są często działalnością antropogeniczną. Charakter zmian
jakości jest istotny ze względu na możliwości wykorzystania tych wód
do celów wodociągowych. Pozwala on także przyjąć odpowiednie rozwiązania
rozbudowy ujęcia czy wprowadzania ewentualnych zabezpieczeń
w stosunku do źródeł wywołujących te zmiany. Przedmiotem badań
przedstawionym w opracowaniu jest zmienność wybranych parametrów
jakościowych, takich jak sucha pozostałość mineralna, twardość ogólna,
stężenia jonów SO4, Cl, Ca i Mg w wodach podziemnych czterech ujęć
zlokalizowanych we wschodniej części Zapadliska Górnośląskiego. Ujęcia
Dobra 1 i 2, Bielany i Galmany, składają się z sześciu studni wierconych
o głębokościach 88–101,5 m i wydajności 700–8000 m3∙d-1 ujmujących
wody z poziomu triasowego oraz szyb wentylacyjno-podsadzkowy J.
Dąbrowski o głębokości 103 m i wydajności 2000 m3∙d-1 ujmujący wody
karbońskie. Szczegółowa analiza zmienności składu chemicznego wskazuje
na duże zmiany suchej pozostałości w triasowych wodach ujęcia
Galmany, nieco mniejsze w ujęciach Bielany i Dobra 1. Występuje również
duża zmienność twardości, stężeń Ca, Mg, SO4 i Cl w ujęciu Dobra
1, Mg i SO4 w Dobra 2, Cl i SO4 w Bielany. Znaczna zmienność wszystkich
badanych składników występowała w ujęciu Dobra 1, Mg i SO4 w
Dobra 2, suchej pozostałości, SO4 i Cl w Bielany i suchej pozostałości w
Galmany. W przypadku wód karbońskich ujmowanych szybem Dąbrowski
duża zmienność dotyczyła jedynie jonów Mg.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Agrotechniczne aspekty nawadniania kroplowego i fertygacji azotem roślin ziemniaka

Doświadczenie polowe przeprowadzono w latach 2010-2012 w Instytucie
Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział Jadwisin na glebie lekkiej, kwaśnej. Celem
badań było porównanie oddziaływania na plon bulw i jego strukturę oraz niektóre
elementy jakości bulw (zawartość azotanów, skrobi, witaminy C, suchej masy
oraz deformacje, zazielenienia i porażenie parchem zwykłym) różnych
wariantów rozmieszczenia linii kroplujących pomiędzy rzędami roślin ziemniaków
i prowadzenie nawadniania z fertygacją azotem. Nawadnianie kroplujące
prowadzono podpowierzchniowo umieszczając przewody na rzędach roślin (kombinacja
B), a na powierzchni umieszczając je w każdym międzyrzędziu (kombinacja
C) oraz co drugie międzyrzędzie, podwajając dawkę nawodnieniową (kombinacja
D). Azot mineralny na kombinacjach nawadnianych zastosowano rzutowo
przed sadzeniem w dawce 50 kg.ha-1 i 50 kg.ha-1 w formie fertygacji (5 zabiegów
po 10 kg.ha-1 N). Kontrolę stanowiła kombinacja (A) nienawadniana z azotem zastosowanym
rzutowo przed sadzeniem w dawce 100 kg.ha-1. Dawki wody i terminy
ich stosowania ustalono na podstawie wilgotności gleby przy użyciu tensjometrów.
Umieszczając przewody podpowierzchniowo na rzędach roślin i stosując
nawadnianie kroplowe w połączeniu z fertygacją azotem, uzyskano większy
o około 14% ogólny i o około 22% handlowy plon bulw ziemniaków w porównaniu
do kontroli. Stwierdzono, że plon bulw uzyskany na kombinacji z rozmieszczeniem
linii kroplujących podpowierzchniowo na rzędach roślin nie różnił się
istotnie w porównaniu do plonu z kombinacji, na której linie kroplujące usytuowano
na powierzchni w każdym międzyrzędziu. Nawadnianie kroplowe z fertygacją
spowodowało wzrost o 2-5% udziału bulw dużych w plonie (o średnicy powyżej
6 cm). Na kombinacji z liniami rozprowadzonymi na rzędach roślin stwierdzono mniejszy udział bulw porażonych parchem zwykłym niż na kontroli oraz większą
zawartość skrobi i witaminy C w bulwach, w porównaniu do pozostałych kombinacji.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zróżnicowanie składu chemicznego fliszowych karpackich wód podziemnych

W opracowaniu przedstawiono zróżnicowanie stężeń wybranych własności chemicznych oraz składu chemicznego wód podziemnych ujmowanych studniami wierconymi na terenie karpackiej części województwa małopolskiego. Omawiane wody podziemne występowały w skałach okruchowych oraz fliszowych wieku czwartorzędowego, paleogeńskiego i kredowego. Własności chemiczne obejmowały wielkości suchej pozostałości mineralnej, twardość ogólna oraz odczyn pH wody, natomiast skład chemiczny oznaczenie takich jonów jak HCO3-, SO42-, Cl-, NO2-, NO3-, PO43-, Ca2+, Mg2+, Na+, K+, Fe2+, Mn2+. Pod względem mineralizacji badane wody są najczęściej normalnie słodkie, słabo zasadowe i średnio twarde. Zawierają one najczęściej podwyższone stężenia jonów Fe i Mn, niekiedy też jonów SO42-, Cl- oraz Na. Wielkość statystycznego współczynnika zmienności badanych parametrów chemicznych wskazuje na to, że odczyn pH wód pod tym względem kwalifikowany jest jako mało zmienny, sucha pozostałość, twardość ogólna, HCO3-, Ca2+ i Mg2+ (za wyjątkiem wód czwartorzędowych), K+ (za wyjątkiem wód czwartorzędowych i kredy) jako średnio zmienne, Cl-, NO2-, NO3-, PO43- i Mn2+ (tylko w wodach czwartorzędowych), Na- i K- (tylko w wodach kredy), Fe2+ oraz Mn2+ jako o bardzo dużej zmienności (wsp. zmieności> 100). Pod względem hydrochemicznym badane wody czwartorzędowe są Ca-HCO3-SO4, wody paleogeńskie HCO3-Ca-Mg, a wody kredowe HCO3-Ca.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Efektywność oczyszczania ścieków na przykładzie oczyszczalni w Lipnicy Wielkiej

W niniejszej pracy została przedstawiona skuteczność oczyszczania ścieków na oczyszczalni w Lipnicy Wielkiej. Do oczyszczalni dopływają ścieki bytowe systemem kanalizacji grawitacyjnej. Zastosowana na obiekcie, metoda oczyszczania oparta jest na technologii niskoobciążonego osadu czynnego z chemicznym strącaniem fosforu.
Badania zostały przeprowadzone w okresie od marca 2003 roku do czerwca 2010 roku. Analizie poddano próbki ścieków surowych i oczyszczonych. Badano następujące wskaźniki zanieczyszczenia ścieków BZT5, ChZTCr, zawiesina ogólna, na których podstawie określono efektywność działania oczyszczalni. Dodatkowo określono ilość ścieków dopływających do oczyszczalni.
Na podstawie wykonanych analiz i otrzymanych wyników określono średnią skuteczność usuwania zanieczyszczeń: dla BZT5 wyniosła ona 96,23%, dla ChZTCr -91,42%, a zawiesina ogólna była równa 95,71%. Wyniki te dowodzą, iż oczyszczalnia ścieków w Lipnicy Wielkiej skutecznie zmniejsza ilość szkodliwych dla środowiska zanieczyszczeń. Zaobserwowano również, iż w okresie badań ilość dopływających ścieków w badanym okresie zaobserwowano niedostateczną ilość ścieków dopływających do oczyszczalni co wskazuje na jej niedociążenie hydrauliczne.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena stanu procesu torfotwórczego na torfowisku Puścizna Długopole w aspekcie antropogenicznych zmian ekosystemu

Ekosystemy torfowiskowe wraz ze swoim ogromnym bogactwem gatunkowym stanowią bardzo ważny element przyrodniczy. Zachowanie zbiorowisk roślinnych charakterystycznych dla torfowisk wysokich jest bardzo ważne ze względu na ochronę bioróżnorodności Kotliny Orawsko-Nowotarskie. Celem pracy było dokonanie oceny stanu procesu torfotwórczego przy zastosowaniu metody kanadyjskiej opisanej przez Rochefort i in. (1997). Badaniom zostało poddane torfowisko wysokie Puścizna Długopole zlokalizowane w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej. Obiekt ten był przez wiele lat intensywnie eksploatowany, co spowodowało znaczne przesuszenie ekosystemu torfowiskowego. Doprowadziło to do degradacji szaty roślinnej na badanym obszarze, świadczy o tym pojawienie się gatunków należących do klas: Molinio-Arrhenatheretea, Nardo-callunetea, Epiolobietea angustifolia, które powodują zanikanie cennych gatunków wysokotorfowiskowych.
Z przeprowadzonych badań wynika, że średni stopień pokrycia terenu przez warstwę mszystą wynosi 45,27%. Z oceny stanu procesu torfotwórczego na torfowisku Puścizna Długopole wynika, że na badanym obiekcie proces torfotwórczy został spowolniony ale nie zatrzymany. W związku z powyższym zachodzi pilna potrzeba jego renaturyzacji i objęcia ochroną prawną.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ drogi o dużym natężeniu ruchu na cechy fizyczne igieł sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.)

Ruch samochodowy generuje zanieczyszczenia chemiczne, które mogą
mieć wpływ na stan zdrowotny drzewostanów. Jako czuły indykator stanu środowiska
przyrodniczego uznaje się aparat asymilacyjny sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris
L.), którego jakość jest ściśle skorelowana ze stanem zdrowotnym drzewostanu.
Kumulacja i biosorpcja metali ciężkich np. chromu może prowadzić do
redukcji długości i powierzchni oraz deformacji igieł.
Jako miarę reakcji na negatywne oddziaływanie drogi przyjęto podstawowe
cechy fizyczne igieł sosnowych (długość i masę). Badaniami objęto młodnik
sosnowy rosnący w sąsiedztwie drogi krajowej nr 5 na terenie Wielkopolskiego
Parku Narodowego. Igły (jednoroczne i dwuletnie) pobierano z drzewek rosnących
w transektach oddalonych od drogi o 20 m, 40 m i 60 m. Badania morfometryczne
wykonano na zeskanowanych igłach przy użyciu programu „DigiShape”. Do analizy
rezultatów badań zastosowano analizę wariancji dla modelu klasyfikacji dwuczynnikowej,
w której uwzględniono rocznik igieł (czynnik A) oraz odległość
transektu od drogi (czynnik B).
Badania wykazały, że igły pobrane z drzew rosnących w obrębie transektu
oddalonego o 60 m od drogi charakteryzowały się istotnie większymi wartościami
mas i długości od igieł pobranych z drzew rosnących w ramach transektów oddalonych
o 40 m i o 20 m od drogi. Igły zebrane z drzewek rosnących na transektach
oddalonych o 20 m i o 40 m od drogi różniły się od siebie nieznacznie. Istotny negatywny
wpływ oddziaływania szlaku komunikacyjnego na masę i długość aparatu
asymilacyjnego sosny zwyczajnej stwierdzono w pasie o szerokości ok. 40 m.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ użytkowania górskich ekosystemów trawiastych na infiltrację

W pracy przedstawiono wyniki badań lizymetrycznych, dotyczących odcieków wody spod użytków zielonych w warunkach zróżnicowanego ich użytkowania. W rejonie prowadzonych badań (Małe Pieniny) większa część rocznej sumy odcieków ma miejsce w okresie wegetacyjnym, co uwarunkowane jest wielkością i rozkładem opadów atmosferycznym w tym rejonie (około 68% rocznej sumy). Stwierdzono zależność ilości wody odciekającej z profilu glebowego użytków zielonych od wysokości plonowania, spowodowanego bądź to sposobem użytkowania (łąka, pastwisko, ruń o wysokości 8-15 cm), bądź wielkością stosowanego nawożenia azotowego. Większy plon, powodując wzrost ilości wody zużytej w procesie ewapotranspiracji przez roślinność trawiastą przyczynia się do zmniejszenia ilości wody odciekającej z profilu glebowego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zużycie wody przez mieszkańców wsi Bystra w świetle badań ankietowych

Od zarania dziejów ludzie zakładali swoje osady w pobliżu zbiorników
wodnych. Ze studni, rzek lub jezior wodę do domów donosili oni
początkowo w naczyniach, następnie rozwój techniki umożliwił jej
dostarczanie bezpośrednio do domostw. Spowodowało to gwałtowne
zwiększenie zużycia wody. Dalszy rozwój, poprzez zwiększenie ilości
punktów czerpalnych oraz wprowadzenie do użycia bieżącej wody ciepłej
był przyczyną lawinowego wzrostu zapotrzebowania na wodę. Tak
wielkie zużycie w połączeniu z masowym wprowadzeniem środków
chemicznych spowodowało niebagatelną degradację środowiska i znaczne
ograniczenie zasobów wody pitnej w skali globalnej.
Celem badań było wyznaczenie średniego zużycia oraz możliwości
oszczędzania wody pitnej gospodarstwa domowego w sołectwie Bystra
Śląska z uwzględnieniem występowania różnic zużycia wody w zależności
od: liczby mieszkańców oraz ich wieku, liczby punków czerpalnych,
rodzaju punktów czerpalnych, rodzaju występującej kanalizacji itp.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wilk (Canis lupus L.) w Puszczy Bydgoskiej i jego wpływ na populacje dziko żyjących zwierząt kopytnych

W pracy przedstawiono wyniki obserwacji procesu powrotu wilka na tereny Puszczy Bydgoskiej prowadzonych w latach 1999-2009. Przeprowadzone analizy dotyczą m.in. liczebności i śmiertelności populacji wilka; zmian w liczebności gatunków stanowiących podstawową bazę żerową tego drapieżnika tj. jelenia, sarny i dzika powiązanych ze zrealizowanymi planami odstrzałów tych gatunków wykonanych przez koła łowieckie. Uzupełnieniem badań była pilotażowa ankieta dotycząca stanowiska leśników i myśliwych w kwestii zjawiska ponownego zasiedlania lasów Puszczy Bydgoskiej przez wilki. W wyniku analiz ustalono, iż wilki powróciły do Puszczy Bydgoskiej jesienią 2004 roku i z powodzeniem zaadaptowały się do panujących tu warunków. W chwili obecnej w Puszczy bytuje co najmniej 1 wataha licząca 7-9 osobników, która w okresie letnim dzieli się na kilka mniejszych. Drapieżniki dotarły do Puszczy najprawdopodobniej z Puszczy Białowieskiej wykorzystując tzw. korytarz północno-centralny. Wyniki wieloletnich obserwacji wskazują, iż pojawienie się wilka nie wpłynęło na liczebność bytujących tutaj dużych roślinożerców. W ostatnich latach obserwuje się nawet przyrosty populacji jelenia, sarny i dzika, co tłumaczy się m.in. wprowadzeniem dokładniejszej metody prowadzenia inwentaryzacji zwierząt oraz oszczędną gospodarką prowadzoną przez koła łowieckie. Przyczyną udokumentowanych śmierci wilków były w 100% kolizje drogowe (4 przypadki) i to z tej strony należy spodziewać się największego zagrożenia dla stabilności tworzącej się populacji wilka. Niepokoi znaczny odsetek (69%) ankietowanych myśliwych i leśników, którzy obecność wilka uznali za niepożądany element ekosystemów przyznając jednocześnie (68%), iż mają one pozytywny wpływ na zmniejszenie szkód od zwierzyny płowej w lasach.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Energia odnawialna i ochrona środowiska wiejskiego

Przedstawiono wyniki studiów dotyczących zapotrzebowania na energię
w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystywania odnawialnych zasobów
energii (OZE).
Stwierdzano, że przeceniane są efekty stosowania energii odnawialnej,
a szczególnie spalania biomasy i jej wpływu na emisję gazów cieplarnianych.
Na jednostkę uzyskiwanej energii biopaliwa emitują więcej dwutlenku
węgla (CO2) niż stosowane paliwa konwencjonalne, a w tym węgiel. Nie można
zakładać „zerowej” emisji CO2 powstającej ze spalania biomasy.
Nie będziemy mogli do 2020 r. zrealizować naszych zobowiązań wobec
Unii Europejskiej (UE) w zakresie oszczędzania energii, emisji gazów cieplarnianych
i zwiększenia udziału OZE w naszym krajowym bilansie energetycznym.
Intensywne zwiększanie zużycia biopaliw stałych, ciekłych i gazowych
może zagrażać naszej gospodarce leśnej i rolnej oraz niezbędnej ochronie gleby,
wody i powietrza na obszarach wiejskich. Zmniejszanie emisji gazów cieplarnianych
będzie wymagało kapitałochłonnych inwestycji w siłownie jądrowe, wodne
i wiatrowe oraz w urządzenia solarne i geotermalne.
Niezbędne są interdyscyplinarne badania podstawowe i rozwojowe w zakresie
wpływu przemian energetycznych na kształtowanie i ochronę środowiska
wiejskiego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Pozyskiwanie naturalnych zbiorników wodnych na podstawie numerycznego modelu rzeźby terenu i narzędzi GIS

Ochrona wód i gruntów, ekosystemów lądowych i terenów podmokłych
zależnych od wody, które oceniano wszędzie jako dobro narodowe, nakazuje
wprowadzenie obowiązku zrównoważonego gospodarowania ich zasobami, między innymi poprzez zapobieganie degradacji i ochroną przed pogarszaniem się ich
stanu. Prowadzenie badań miało na celu ocenę możliwości wykorzystania nowoczesnych
danych geoprzestrzennych w postaci NMT, zdjęć lotniczych i obrazów
cyfrowych i ich wizualizacji za pomocą narzędzi GIS do pozyskiwania naturalnych
zbiorników wód powierzchniowych i obszarów zagrożonych podtopieniem z
uwzględnieniem ich zanieczyszczenia związanego z powierzchniowymi oraz
gruntowymi spływami wód w tym z terenów rolnych. Badania prowadzono na
obiekcie w granicach miasta Koszalina w terenie typowym dla zabudowy miejskiej
i podmiejskiej. Wyniki badań pokazują, że opracowane metody są bardziej
efektywne ekonomiczne i mniej pracochłonne w porównaniu z tradycyjnymi oraz
charakteryzują się wysoką dokładnością wyznaczania granic obszarów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Przekształcenia struktury wyposażenia infrastrukturalnego obszarów wiejskich województwa śląskiego

Celem artykułu jest ocena zmian struktury zagospodarowania przestrzennego
obszarów wiejskich województwa śląskiego. Ocenie poddano poziom zagospodarowania
infrastrukturalnego w ogólności, jak również z uwzględnieniem jego
elementów składowych, przy czym w badaniu ograniczono się wyłącznie do: sieci
wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej oraz drogowej. Badaniu poddano wszystkie
gminy wiejskie województwa śląskiego w latach 2004–2008.
W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono istotne zmiany zarówno
w poziomie, jak i strukturze analizowanego zjawiska. Przeciętny poziom zagospodarowania
infrastrukturalnego wzrastał w całym okresie objętym analizą. Również
poziom zagospodarowania obszaru poszczególnymi składnikami infrastruktury
ulegał wzrostowi, przy czym tempo wzrostu wskaźnika gęstości obliczonego dla
każdego z nich było różne.
Struktura zagospodarowania infrastrukturalnego z roku na rok podlegała
coraz mniejszym przekształceniom, z wyjątkiem ostatniego – 2008 roku analizy.
W największym stopniu przemianom podlegała struktura badanego obszaru pod
względem wyposażenia w sieć kanalizacyjną, w mniejszym stopniu – w sieć wodociągową,
a w najmniejszym – w sieć gazową.
Podsumowując, należy wskazać, iż pomimo wzrostu przeciętnego poziomu
zagospodarowania infrastrukturalnego gmin wiejskich województwa śląskiego
w latach 2004–2008 wzrosło także zróżnicowanie infrastrukturalne obszaru. Nadto
wydaje się, że ta (niezbyt korzystna z punktu widzenia wyrównywania szans rozwoju)
struktura utrwala się, a gminy w coraz mniejszym zakresie korzystają z funduszy
strukturalnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza efektów scalenia gruntów w ocenie społeczności lokalnej

Duża część polskiego rolnictwa wymaga głębokich zmian strukturalnych,
o czym świadczy: rozdrobnienie gospodarstw, zły stan lub brak
infrastruktury technicznej i instytucjonalnej, duże bezrobocie, migracja
ludności wiejskiej do miast, starzenie się lokalnej społeczności. Aby zaradzić
takiej niepokojącej sytuacji na terenach wiejskich, niezbędna jest
realizacja programów rozwoju obszarów wiejskich, przy wykorzystaniu
efektywnych narzędzi, jakimi są m. in. scalenia gruntów. W wyniku prowadzonych
postępowań scaleniowych, możliwości rozwojowe polskiej
wsi z roku na rok ulegają poprawie. Jednakże, aby proces ten przebiegał
pomyślnie, niezbędna jest inicjatywa i przychylność właścicieli gruntów.
W artykule dokonano analizy efektów scalenia gruntów w jednej ze
wsi województwa podkarpackiego w ocenie zamieszkującej jej społeczności.
W celu poznania opinii, potrzeb, dążeń, nastrojów, interesów uczestników
scalenia przeprowadzono wywiad grupowy. Rozmowa grupowa wykazała
zarówno satysfakcję, jak i rozczarowanie mieszkańców, czy brak
zaufania i nie zrozumienia idei postępowania scaleniowego, przyczyn czego
doszukiwać się można m. in. w mało efektywnie prowadzonych działaniach
informacyjnych i edukacyjnych propagujących możliwości rozwoju
wsi, gospodarstw rolnych oraz korzyści dla każdego z właścicieli gruntów
płynących ze scalenia gruntów. Na podstawie badań własnych stwierdzono,
że samo scalenie gruntów, rozumiane jako zabieg geodezyjny poprawiający
strukturę przestrzenną gospodarstw rolnych, nie spełnia potrzeb rolników.Oczekują oni dodatkowo realizacji prac w zakresie utwardzania dróg, melioracji
wodnych i innych przedsięwzięć służących dla ogółu mieszkańców.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Znaczenie jakości danych katastralnych w pracach realizowanych na obszarach wiejskich

Struktura przestrzenna obszarów wiejskich zmieniana jest na skutek
prowadzonych zabiegów urządzenioworolnych, takich jak: scalenia gruntów,
zalesienie, rekultywacje, melioracje, podziały. Realizacja tych zabiegów
musi być oparta na nowoczesnych metodach wykonywania specjalistycznych
opracowań dotyczących np. warunków glebowych, fizjograficznych,
społecznych, ekonomicznych czy własnościowych, z wykorzystaniem numerycznych
danych przestrzennych oraz metod ich przetwarzania. Podstawę
tych analiz będą stanowiły dane katastralne w zakresie stanu władania
i użytkowania a od ich jakości i kompletności będą zależały podejmowane
decyzje odnośnie realizacji określonych zabiegów na danym obszarze.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna