rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Oj skończy się nam, skończy nasze mordowanie”. Ludowe pieśni antyfeudalne, Ściegienny, Szela i możliwy wpływ chłopskiej teologii emancypacyjnej na rabację galicyjską.

Opierając się na metodologii akcentującej narracyjny i dyskursywny wymiar historii, autor analizuje pieśni chłopskie towarzyszące rabacji galicyjskiej (1846) oraz rewolucyjnemu ruchowi ludowemu organizowanemu w Królestwie Polskim przez Związek Chłopski (1842–1844). Główna teza artykułu zakłada, że oba ruchy antyfeudalne były ze sobą powiązane pod względem zarówno teorii, jak i praktyki, a jej źródłem była teologia emancypacyjna księdza Piotra Ściegiennego. Liczne przesłanki potwierdzające postawioną w ten sposób hipotezę można znaleźć w zachowanych do dziś ludowych pieśniach buntowniczych. Rekonstruując powiązania między twórczością chłopów zaangażowanych w oba ruchy rewolucyjne, autor odnosi treść badanych utworów do pism politycznych Ściegiennego. Ich relacyjna lektura dostarcza dowodów pozwalających zakwestionować obecną w pismach konserwatywnych historyków dewaluację warstw ludowych jako podmiotów rewolucyjnych. Paralele, które można znaleźć we wspomnianych pieśniach rabacji i Związku Chłopskiego oraz w twórczości politycznej księdza Piotra Ściegiennego, prowadzą do wniosku, że praktyka ruchu ludowego kojarzonego zwykle z Jakubem Szelą była głęboko zakorzeniona w teorii autora Złotej książeczki, zaś jej nadrzędnym celem było obalenie ustroju feudalnego na terenie Galicji, a nie – jak chce to widzieć policyjna historiografia – użyciem przez administrację austriacką polskojęzycznych chłopów do stłumienia szlacheckiego powstania krakowskiego (1846).

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, filozofia
Ponowne zaczarowanie świata: technologia, ciało i budowanie dóbr wspólnych

Tłumaczenie rozdziału książki Re-enchanting the World. Feminism and the Politics of the Commons (2019) Silvii Federici. Autorka polemizuje tu z opiniami, które przypisują rozwojowi technologii i komputeryzacji społecznie wyzwalającą funkcję. Wykazuje, że postęp technologiczny pokrywa się z rosnącą skalą wyzysku, ale także z „historią dezakumulacji” dóbr wspólnych i przedkapitalistycznych umiejętności, związanych z bezpośrednim i niesprywatyzowanym kontaktem ze światem przyrody. W drugiej części Federici pokazuje, w jaki sposób walki w obronie dóbr wspólnych, toczone najczęściej przez kobiety, zyskują dziś zasadnicze i globalne znaczenie. Opowiada się też po stronie pracy reprodukcyjnej jako odpowiedzialnej i paradoksalnie subwersywnej strategii przydatnej w obliczu politycznego i ekologicznego kryzysu.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Solidarność mimo różnic – solidarność dzięki różnicom. Działaczki Ogólnopolskiego Strajku Kobiet

W badaniu dotyczącym organizatorek Ogólnopolskiego Strajku Kobiet (OSK) – jednym z największych, jakie dotychczas zrealizowano w Polsce – przeprowadziłyśmy prawie 100 wywiadów CAWI i PAPI z lokalnymi koordynatorkami grup OSK z całego kraju. Naszym celem było poznanie uczestniczek ogólnopolskiej sieci, która w 2016 roku umożliwiła organizację protestów przeciwko próbom kolejnego zaostrzenia restrykcyjnego prawa aborcyjnego. Chciałyśmy dowiedzieć się, co skłoniło je do aktywizmu i czy przed OSK były aktywne społeczno-politycznie również w innych obszarach. Ciekawiło nas też to, jak rozumieją one niejednoznaczne pojęcie „zwykłej kobiety”. Istotnym wnioskiem z badań jest to, że chociaż prawie wszystkie nasze respondentki zgadzają się co do tego, iż uczestniczki Strajku Kobiet w 2016 roku były „zwykłymi kobietami”, to ich sposób użycia terminu „zwykłe” różni się od prawicowych operacjonalizacji tego słowa, wiąże się bowiem przede wszystkim z różnorodnością protestujących. Na podstawie ustaleń dotyczących krzyżujących się pozycji społecznych, na które zwracają uwagę koordynatorki OSK, omawiamy kwestię sprawczości i możliwe bariery ograniczające udział w życiu publicznym.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Rozbujać małe miasteczka: aktywistki Czarnych Protestów w Polsce

Jak to jest być aktywistką w małym lub prowincjonalnym miasteczku? Czy wyzwania strukturalne, które stoją przed aktywistkami z małych miast, są jakie same jak ich odpowiedniki z dużych miast, które zwykle są studiowane i opisywane w literaturze naukowej? Jeśli środowisko jest inne, to czy małomiasteczkowi aktywiści i aktywistki podejmują inne praktyki, aby poradzić sobie z wyzwaniami wynikającymi z różnych kontekstów, w których działają? W artykule staramy się odpowiedzieć na niektóre z tych pytań, przyglądając się organizatorkom Czarnych Protestów z 2016 roku i późniejszego okresu w prowincjonalnych miastach Polski. Protesty te, zorganizowane w celu przeciwstawienia się planowanym zmianom w już i tak represyjnej ustawie antyaborcyjnej, nie tylko zaskoczyły wszystkich swoją skalą i intensywnością, ale także zasięgiem, ponieważ większość protestów miała miejsce w małych i prowincjonalnych miastach w Polsce. Artykuł ten ma na celu wypełnienie luki w literaturze dotyczącej ruchów społecznych między analizą aktywizmu w dużych miastach (na których buduje się większość teorii) a aktywizmem na wsi.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Ponowoczesne delirium. Recenzja Islamofobii jako technologii władzy Moniki Bobako.

Autorka sytuuje książkę Moniki Bobako Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej w kontekście narastającego w ostatnich latach zainteresowania opinii publicznej problemem ksenofobii. Tekst zawiera rekonstrukcję przyjętej przez Bobako perspektywy metodologicznej – łączącej studia nad antysemityzmem z badaniami nad zachodnią islamofobią – która pozwala filozofce przedstawić islamofobię jako element konkretnego projektu polityczno-społecznego. Autorka wskazuje, że praca Bobako, ukazująca etiologię i funkcje islamofobii rozumianej przede wszystkim jako kod, za pomocą którego artykułują się bieżące (neoliberalne) niepokoje społeczeństw europejskich, pozostaje wyjątkowa w kontekście polskich studiów nad antymuzułmańską ksenofobią.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Nowe formy kampu, nowa klasa kreatywna i wynikające stąd nieporozumienia

Autor tekstu stawia pytania, jak zmienia się relacja współczesnej polskiej kultury gejowskiej do kampu oraz jaka wskutek tych przemian jest relacja kampu do nowych zjawisk popkulturowych. Nadto autor rozważa, czy w odniesieniu do (kampowej) wspólnoty smaku i stylu życia można mówić o „nowej klasie kreatywnej” w rozumieniu Richarda Floridy. Dyskutowane są tu zjawiska takie jak „gejowskie diwy”, „winne przyjemności” (guilty pleasures), „beka” oraz „hipsteria”. Materiał pochodzi z polskiej prasy LGBTQ.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Wyjaśniamy czy utrzymujemy status quo? Teorie o „głęboko zakorzenionych” różnicach płciowych jako samospełniająca się przepowiednia

W poniższym artykule przedstawiam dane na poparcie twierdzenia o wpływie naukowych opisów grup społecznych na same te grupy oraz na badane zjawiska mentalne. Zarówno w nauce, jak i w popularnym przekazie medialnym powszechna jest kontrowersyjna hipoteza o istnieniu głęboko zakorzenionych różnic między mózgami mężczyzn i kobiet, które przyczyniają się do powstawania różnic w zachowaniach typowych dla danej płci. Przedstawiam dowody na to, że takie stwierdzenia, niezależnie od ich zasadności naukowej, mogą podtrzymywać istnienie różnic płciowych, które mają wyjaśniać. Przekonuję, że choć potrzeba dalszych badań, powyższe twierdzenia mogą stać się samospełniającą się przepowiednią, oddziałując na odbiór społeczny, zachowania oraz nastawienie. Rzeczywisty wpływ efektów badań naukowych na nasze umysły i społeczeństwo oraz to, że wszystkie hipotezy naukowe podlegają dyskusji i podważaniu, wskazuje na potrzebę rozważenia przez naukowców etycznych implikacji ich pracy.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Neuroseksizm w działaniu, czyli jak nauka może wspierać lub obalać stereotypy na temat płci

Przedmowa tłumaczki do artykułu Cordeli Fine „Wyjaśniamy czy utrzymujemy status quo? Teorie o „głęboko zakorzenionych" różnicach płciowych jako samospełniająca się przepowiednia".

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Ontologia przypadłości »jak gdyby« w teorii Heleny Deutsch: Narodziny teorii kobiet albo sondowanie granic psychoanalizy

Publikowany tekst jest propozycją nowego spojrzenia na teorię Heleny Deutsch, polskiej psychoanalityczki, jednej z najbliższych współpracownic Zygmunta Freuda oraz prekursorki badań nad psychologią kobiet. Wyjście od społeczno-kulturowej historii psychoanalizy umożliwi mi ponowne przyjrzenie się obecności i znaczeniu psychoanalityczek w ruchu freudowskim. W artykule rezygnuję z utartych sposobów ujmowania freudyzmu jako wrogiego emancypacji kobiet, na rzecz badania psychoanalizy w kontekście jej narodzin i funkcjonowania w okresie do wybuchu drugiej wojny światowej. Bardziej niż miejsce Deutsch w długiej tradycji psychoanalizy kobiet, interesuje mnie autorskie i rewelatorskie ujęcie kobiecego podmiotu jako osobowości „jak gdyby" zaproponowane przez polską lekarkę. Dowodzę, że Deutsch wpisywała się nie tylko w tradycję kobiet analityczek, skoncentrowanych głównie na praktyce klinicznej, lecz również — podobnie jak Freud — w swych pracach łączyła refleksję medyczną z literaturą i filozofią. (Re)lektura jej prac w świetle filozofii plastyczności Catherine Malabou stanowi propozycję a zarazem przyczynek do badania teorii Deutsch przez pryzmat kategorii podmiotowości, pamięci i plastyczności.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: psychologia, nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Realizm w psychoanalizie

Wiele spośród ostatnich dyskusji filozoficznych naznaczył, w taki czy inny sposób, oszałamiający pod niejednym względem powrót do problematyki realizmu, zainicjowany przez książkę Quentina Meillassoux Après la finitude (2006) i kontynuowany przez szerszy, choć niejednolity ruch „spekulatywnego realizmu”. Artykuł podnosi kwestię czy ta debata dotyka w jakiś sposób, a jeśli tak to w jaki, konceptualnego pola psychoanalizy lacanowskiej. Główne rozważania dotyczą statusu "realności" w nauce i jej znaczenia dla psychoanalizy w świetle lacanowskiego utożsamienia podmiotu nieświadomości z podmiotem (galilejskiej) nauki. Poważnie traktując słowa Lacana, "Jasne jest w każdym razie, że nie jestem nominalistą", artykuł próbuje zarysować psychoanalityczną wersję realizmu.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Plastyczność i rewolucja. De Tocqueville, Malabou, Lukács

Dialektyczna koncepcja rewolucyjności podkreśla jej podwójny charakter. Zarówno w wersji konserwatywnej (de Tocqueville), jak i socjalistycznej (Lukács) rewolucja jest więc świadectwem ciągłości historycznej i zarazem jej gwałtownym zerwaniem. Celem niniejszego eseju jest uchwycenie tego dwuznacznego fenomenu przy wykorzystaniu pojęcia plastyczności Catharine Malabou. Plastyczność, jako współczesna, postdekonstrukcyjna formuła Heglowskiego Aufhebung, jest pasywno-aktywnym formowaniem, niszczeniem formy i jej zachowywaniem. Jej istota pokrywa się więc z istotą myślenia o rewolucji, zarówno de Tocqueville’a, jak i Lukácsa. Taka dwuznaczność rewolucji może być jednak odczytywana jako wyraz pewnej porażki idei rewolucji jako takiej. Jej uwikłanie w przeszłość skazuje ją na bezproduktywny oportunizm, jej wychylenie w przyszłość – na pusty mesjanizm, a poszukiwanie idealnego zapośredniczenia między tymi skrajnościami zdaje się nie mieć końca. Jeśli współczesność jest trapiona przez to fiasko, to triumfuje w niej przynajmniej jeden aspekt idei rewolucji – pewien sposób myślenia o niej, spekulatywność czy też dialektyka jako taka.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Koniec religii, śmierć Boga i przygodna wspólnota. Hegel, Malabou, Žižek

Artykuł stanowi rozbudowaną, opartą na analizie trzech zagadnień interpretację pojęcia końca religii w filozofii G.W.F. Hegla. Po pierwsze, relacji religijnego wyobrażenia i filozofii spekulatywnej – tj. problemu zniesienia religii w filozofii. Po drugie, Heglowskiej wykładni chrześcijaństwa (przedstawionej w Encyklopedii Nauk Filozoficznych i Wykładach z filozofii religii) zogniskowanej wokół koncepcji wcielenia jako kenozy, która jest odczytywana przez pryzmat propozycji interpretacyjnej Catherine Malabou. Po trzecie wreszcie, idei śmierci Chrystusa jako śmierci samego Boga, która stanowi, zdaniem Slavoja Žižka, autentyczny rdzeń chrześcijaństwa dla Hegla. Interpretacja tych problemów prowadzi do następującej konkluzji końca religii u Hegla: uśmiercony Bóg zmartwychwstaje w Duchu Świętym, którego historyczną postacią jest „duch obiektywny‖ – rewolucyjna wspólnota czynów miłości.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Dokąd zmierza materializm? Althusser/Darwin

Autorka wykorzystuje Althusserowską koncepcję materializmu spotkania do rewizji darwinizmu oraz przemyślenia relacji między doborem w przestrzeni naturalnej i społecznej. W potocznym rozumieniu dobór społeczny zwany też społecznym darwinizmem opiera się na wyobrażeniu o rzeczywistości międzyludzkiej jako przestrzeni ciągłej walki i rywalizacji. W istocie nie ma on nic wspólnego z naturą, argumentuje Malabou, to samoutwierdzający się mechanizm władzy, który dyscyplinuje i eliminuje możliwość zaistnienia różnicy w systemie. Ta klisza pomija przygodność i ateleologiczny charakter doboru oraz „stan plastyczny” organizmów w teorii Darwina. Właśnie owych plastyczności i przygodności brakuje nam dziś w rzeczywistości społecznej.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Rewolucja październikowa w Polsce: Historia antykomunistycznego wyparcia

Podstawowa teza niniejszego artykułu jest następująca: rewolucja październikowa miała istotny wpływ zarówno na odzyskanie przez Polskę niepodległości, jak i na kształt polskich walk klasowych. Jednak historia tego wpływu jest całkowicie wypierana albo nawet jawnie negowana we współczesnym hegemonicznym prawicowym dyskursie historycznym w Polsce. Setna rocznica rewolucji wywołała publicystyczną dyskusję, w ramach której wydarzenia te były przedstawiane jako „demoniczne źródło dwudziestowiecznego totalitaryzmu”, zapoznając tym samym entuzjazm, jaki rewolucja wywołała wśród Polaków (zarówno jej uczestników, jak i pełnych nadziei obserwatorów). Nacjonalistyczna historiografia, idealizująca Polaków za wszelką cenę, stara się usilnie wymazać polskie zaangażowanie w „Czerwony Październik” albo zredukować je do rangi nieistotnego epizodu. W związku z tym tekst stanowi analizę dominującej narracji na temat rewolucji bolszewickiej w Polsce na przykładzie popularnonaukowej publikacji Mateusza Staronia Zdrajcy: Polacy u boku Lenina. Stawką tej analizy jest z jednej strony zbadanie strategii i sposobów antykomunistycznego „przepisywania” historii, podporządkowanej doraźnym celom ideologicznym, z drugiej zaś przedstawienie alternatywnej – wobec obowiązujących antykomunistycznych klisz – narracji dotyczącej rewolucji październikowej w polskim kontekście, opierającej się na trzech zagadnieniach:1. Polskiego uczestnictwa w październikowych wydarzeniach;2. Wpływu rewolucji na odzyskanie niepodległości przez Polskę;3. Polskich rad robotniczych jako bezpośredniej odpowiedzi na rewolucję rosyjską.Cel niniejszego artykułu nie ogranicza się – w związku z powyższym – do przedstawienia alternatywy dla dominującego dyskursu, wykonania kolejnego ćwiczenia w zakresie politycznej i historycznej wyobraźni czy wyciągnięcia na światło dzienne wypartych aspektów polskiej historii. Idzie tu raczej o ukazanie logiki i struktury samej antykomunistycznej narracji.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii
Lewica pozostawiona z TINA: Sztuka, alienacja i antykomunizm

Prezentowany artykuł śledzi, w jaki sposób współczesne pole sztuki bywa nawiedzane przez kulturową i polityczną wyobraźnię właściwą dla czasów po 1989 roku, a uchwyconą w powieści Douglasa Couplanda Pokolenie X: Opowieści na czasy przyśpieszającej kultury (1991, 1998). Książka ta okazała się formacyjna z uwagi na prezentowane w niej stanowisko antypracy, jak również narrację wycofania w podziwie dla procesów przyspieszenia, która opisywała, jak zasady produkcji przekładają się na „oszołomione i zdezorientowane” style życia. Uprzywilejowanie przez przedstawicieli Pokolenia X perspektywy „mikrokosmosów” – gdzie wycofanie spotyka się z niskiej częstotliwości kolektywizmem – staje się jeszcze bardziej powszechne w kolejnych dekadach i utożsamione z demokracją realizowaną i idealizowaną w kategoriach polityki „anty” (w tym antyfaszyzmu), co znajduje liczne przykłady w polu sztuki w jego powiązaniu z etyczną lewicą. Stałe i gloryfikowane antagonizmy łączą w tym kontekście liberalne pole sztuki z polem społecznym, każdorazowo przepisując „anty” na TINA – zasadę „braku alternatywy” (ang. „there is no alternative” – TINA). TINA, jak argumentuję, przyjmuje szczególne figuracje w ramach przeważnie lewicowego obszaru sztuki, gdzie praktyki uwspólniania pozostają odcięte od polityki komunizmu, a technofilia – tak na gruncie, jak i poza polem sztuki – jest legitymizowana przez lewicę i prawicę jako substytut pragnienia komunizmu. Główne tezy artykułu prezentują się następująco: (a) opisane wyżej zjawiska są powiązane z politycznym procesem walki, którego głównym efektem jest alienacja – alienacja od wyobrażonego punktu końcowego owej walki; (b) wspomniana alienacja nie może być rozważana oddzielnie od hegemonii przyspieszenia, zwłaszcza w świetle traumatycznego wycofania z komunizmu i wycofania się samego komunizmu oraz stałego dla kapitalizmu przepracowywania prefiguratywnego antykomunizmu.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
Słabe, chrome i skołowaciałe. O praktycznych wymiarach teorii ekokrytycznych.

Autor omawia w artykule współczesne osiągnięcia dyskursów ekokrytyki, próbując odczytać je przez pryzmat słabej myśli. Główna uwaga poświęcona jest intrygującym propozycjom teoretycznym Timothy‟ego Mortona dotyczącym hiperobiektów, które ukazane zostają w kontekście OOO (object-oriented ontology), a które uznać można za przykłady innego sposobu uprawiania teorii i praktyki akademickiej. Wykorzystując pojęcie veering (skołowacenia) Nicholasa Royle‟a, autor wskazuje zalety osadzenia rozważań w „osłabionej”, nieantropocentrycznej perspektywie, która stanowi alternatywę dla bardziej dydaktycznych i opartych na poczuciu winy dyskursów krytycznych.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, filozofia, historia
Opór naturalny. Amereida jako nieheroiczna wyprawa i uniwersytet bezwarunkowy

Przez metaforyczne wyrażenie „opór naturalny” autorka wskazuje na wciąż aktualne przekonanie o konieczności odkrywania „morza wewnętrznego” Ameryki Łacińskiej, nieustającego wysiłku „obmyślania Ameryki na nowo” (M.L. Pratt). Przypomina złożone, ambiwalentne, konsekwencje opisów natury A. von Humboldta dla tożsamości i historii Nowego Świata (wzmożenie kulturowych efektów kolonizacji a zarazem wpływ na polityczną dekolonizację kontynentu). Ten historyczny kontekst jest istotny dla rozumienia projektu dekolonizacyjnego zwanego Amereida, w którym wykorzystano „słabe”, tj. poetyckie, artystyczne narzędzia oporu. Barbaruk przedstawia zrealizowaną w 1965 r. przez architektów, poetów i artystów związanych z Universidad Católica de Valparaíso wyprawę (travesía) z Ziemi Ognistej do Santa Cruz de la Sierra (Boliwia) oraz założone przez nich Miasto Otwarte (1970), w którym połączyli pracę, życie i edukację studentów. Podporządkowanie architektury poezji stanowi według autorki praktykę dekonstrukcyjną, która ma na celu realizację przypisanego uniwersytetowi oporu wobec świata zewnętrznego. Miasto Otwarte stanowić może model „uniwersytetu bezwarunkowego” (J. Derrida), ale też latourowskiego „przedmiotu opornego” (problem odcięcia się grupy od rzeczywistości społeczno politycznej za czasów dyktatury A. Pinocheta).

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, historia
Moc słabości w obliczu katastrofy. Mesjańskie poprawki Waltera Benjamina, Gianniego Vattimo i Harolda Blooma

Artykuł stanowi propozycję wykorzystania interpretacyjnych narzędzi żydowskiego mesjanizmu w celu osłabienia dyskursu umacniających się na Zachodzie narodowych populizmów. Zawiera analizę oryginalnej koncepcji słabego mesjanizmu Waltera Benjamina, jej ponownego odczytania przez Gianniego Vattimo oraz pozornie polemicznej propozycji Harolda Blooma, która słabości Benjaminowskiego mesjasza zdaje się przeciwstawiać siłę mocnego poety. Nacisk położony zostaje na reinterpretacyjne otwarcie zawarte w teoriach Benjamina, Vattimo i Blooma, pozwalające znaleźć odpowiedź na wpisane w narodowy populizm triumf i powrót mitu. Słaby mesjanizm jest przedstawiony jako interpretacyjna forma oporu przed zawłaszczeniem historii i próbą jej domknięcia. W katastrofalnej kondycji współczesności można bowiem upatrywać szansy na otwarcie przed słabą myślą możliwości skutecznego rozmontowania struktur mitu.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia
„Kłir” i obraz słaby w filmie Hair Marka Piwowskiego.

Tekst jest analizą dokumentu Marka Piwowskiego Hair, nakręconego w 1971 r. dla Telewizji Polskiej. Pełna komicznych niedociągnięć relacja z międzynarodowego konkursu fryzjerskiego stała się dla reżysera pretekstem do obnażenia zakłóconej komunikacji między organizatorami a widownią, czy szerzej – między władzą a społeczeństwem. Ironiczny ton i zastosowanie „słabego obrazu” pozwoliły mu na sabotaż przekazu oficjalnego w duchu strategii queerowej. Autorka proponuje spolszczony termin „kłir”, by wyraźniej odróżnić zastosowane w filmie środki od estetyki kampu i umocować dokument nie tylko w paradygmacie „sztuki porażki”, ale i w społecznym kontekście PRL.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne, sztuka
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia, sztuki filmowe i teatralne
Poza girl power: dziewczyński opór, kontrpubliczności i prawo do miasta

Polityczny potencjał siły dziewczyńskości nie tkwi w sile jednostki, ale w dostrzeżeniu wspólności i wielości dziewczyńskich doświadczeń. Odrzucenie postawy heroicznej i wyjście poza indywidualistyczny paradygmat girl power pozwalają na uwidocznienie różnych, nierzadko sprzecznych ze sobą narracji i reprezentacji składających się na współczesne dziewczyństwo, co z kolei pozwala nie tylko na identyfikację kompleksowych mechanizmów wykluczenia, ale też wytworzenie inkluzywnych taktyk i strategii oporu wobec nich. W oparciu o literaturę feministyczną oraz przykłady dziewczyńskiego oporu z kultury popularnej staram się pokazać, w jaki sposób dziewczyny, dokonując interwencji w miejscach zakodowanych jako męskie, łamią kody kulturowe, płciowe, rasowe i klasowe, stawiają opór, przechwytują narracje o sobie samych i egzekwują swoje prawo do miasta. Choć niektóre z omawianych przeze mnie gestów, taktyk i strategii mogą się wydawać zbyt łagodne, żeby mieć siłę polityczną, proponuję, że właśnie tym niepozornym formom wyrażania oporu warto się bliżej przyjrzeć, stosując w ich analizie kategorię kontrpubliczności i upłciowionego prawa do miasta.

Czasopismo: Praktyka Teoretyczna
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, historia