rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Odczyn i właściwości sorpcyjne osadów dennych Zalewu Zemborzyckiego i zbiornika Brody Iłżeckie

Badano osady denne zbiornika Brody Iłżeckie (BI) (N51°00'13" E21°10'01") i Zalewu Zembrzyckiego (ZZ) (N51°10'43" E22°31'25"). Obydwa zbiorniki są podobne pod względem wieku, pełnionych funkcji (rekreacyjne, regulacja przepływu) i powierzchni (260-280 ha). W osadach oznaczono odczyn pH i właściwości sorpcyjne. Osady Zalewu Zemborzyckiego wykazywały odczyn obojętny i alkaliczny, niską kwasowość hydrolityczną i wysokie wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi, szczególnie wapniem. Osady BI wykazały niższe wartości pH, większą kwasowość hydrolityczną, mniejszą całkowitą pojemność sorpcyjną i wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi niż osady ZZ. Zawartość kationów wymiennych w osadach zbiornika BI była znacznie zróżnicowana i zależała od miejsca ich pobrania, natomiast w osadach ZZ była zbliżona bez względu na miejsce ich czerpania. Zbiorniki różniły się (różnice istotne statystycznie) pod względem wszystkich, z wyjątkiem wymiennego K+, badanych cech sorpcyjnych osadów.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dobrostan zwierząt jako element retardacji przekształcania zasobów w produkcji zwierzęcej

Dobrostan zwierząt jest obecnie jedną z oznak humanitaryzmu w postępie cywilizacyjnym ludzkości. Rozpatrywany w kategoriach etyczno-filozoficznych silnie odwołuje się do empatii dla losu zwierząt użytkowanych przez człowieka. Celem pracy jest umiejscowienie dobrostanu w obszarze działań związanych z retardacją przekształcania zasobów. Dobrostan określa się jako stan zdrowia fizycznego i psychicznego osiągany w optymalnych warunkach środowiska hodowlanego. Taki system chowu zaspokaja podstawowe potrzeby zwierząt, przede wszystkim w zakresie żywienia, dostępu do wody, zapewnienia towarzystwa innych zwierząt i przestrzeni życiowej oraz leczenia. Dobrostan wpisuje się w koncepcję retardacji przekształcania zasobów przyrodniczych. Najbardziej istotnym czynnikiem w jego kształtowaniu jest człowiek, bezpośrednio związany z obsługą zwierząt, którego obowiązkiem wynikającym z norm etycznych jest ochrona i opieka nad zwierzętami.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Krótkookresowe zmiany hydrograficzne i hydrologiczne w zlewni torfowiska wysokiego Białe Błoto

Cechą charakterystyczną obszarów młodoglacjalnych jest występowanie rozległych obszarów bezodpływowych. Przykładem może być obszar endoreiczny o powierzchni 65 km2, obejmujący sąsiadujące ze sobą obszary bezodpływowe należące od zlewni: bezpośredniej Łeby, Łupawy oraz ich dopływów. W dnach licznych zagłębień bezodpływowych ewapotranspiracyjnych występują nie tylko zbiorniki, ale również różnego typu mokradła. Celem pracy jest przedstawienie krótkookresowych (w ciągu doby lub kilku dni) zmian poziomu wody w zagłębieniach. Zagłębienia te są zróżnicowane pod względem rozmiarów i osadów wypełniających ich dna. Różnie reagują one na zmiany warunków meteorologicznych i oraz antropopresję, która choć na pozór niewielka, wywołuje w tym systemie szybko widoczne, często zaskakujące skutki. Niniejsze opracowanie opiera się na wynikach kartowań przeprowadzonych w latach 2004 - 2008, w trakcie których koncentrowano się przede wszystkim na rejestracji pojawiających się lub zanikających cieków, oczek i mokradeł, pomiarach powierzchni i głębokości oczek oraz na obserwacjach wody pojawiającej się na powierzchni mokradeł.Ciągłe pomiary wahań wody w zagłębieniach bezodpływowych rozpoczęto w listopadzie 2004 roku. W tym celu zainstalowano trzy piezometry i wyposażono je w limnigrafy ciśnieniowe. Mierniki umieszczono w odbiorniku systemu (Białe Błoto) oraz w dwóch zagłębieniach w górnej części zlewni, z których woda okresowo przelewa się i może zasilać odbiornik.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Adsorpcja 3,6-dihydrazynotetrazyny (dhtz) w utworach torfowych

Coraz powszechniejsze poszukiwania nowoczesnych materiałów wysokoenergetycznych oraz idące w ślad za tym ich stosowanie na skalę techniczną pociąga za sobą istotne zagrożenia związane z możliwością skażenia środowiska naturalnego. Obecnie intensywnie badaną grupą materiałów wysokoenergetycznych są m.in. związki heterocykliczne zawierając azot w cząsteczce. Badania wpływu niektórych z tej grupy związków na wzrost i rozwój mikroorganizmów w glebie jednoznacznie wskazują na ich potencjalne możliwości znacznej modyfikacji aktywności biochemicznej w tym środowisku [Zerulla i wsp. 2001; Yu i wsp. 2007]. Wcześniejsze badania wpływu dihydrazynotetrazyny na aktywność mikrobiologiczną i enzymatyczną w glebie [Borkowski i Szala 2010; Borkowski i wsp. 2011] wykazały, że związek ten z jednej strony charakteryzuje się dużą toksycznością w stosunku do bakterii glebowych in vitro, z drugiej strony wykazuje nieznaczne tylko właściwości hamujące aktywność dehydrogenaz oznaczanych bezpośrednio w glebie. Prezentowane badania adsorpcji DHTz w wybranych glebach organicznych zostały wykonane z zastosowaniem modelu Langmuira oraz modelu Freundlicha. Umożliwiło to wyznaczenie podstawowych parametrów charakteryzujących proces adsorpcji DHTz. Otrzymane wyniki wskazują na znaczny proces sorpcji tego związku w badanych glebach, na co wskazuje parametr maksymalnego pokrycia powierzchni sorbentu wg modelu Langmuira, który wyniósł maksymalnie 0,079 mol kg-1 w badanych próbkach torfu (w zakresie stężeń równowagowych do 0.0004 mol kg-1). Warto dodać, że w badaniach porównawczych, dla węgla aktywnego (Merck) otrzymano wynik tylko cztery razy  większy: 0,32 mol kg-1.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ człowieka na funkcjonowanie i walory przyrodnicze torfowiska niskiego w okolicach Byczyny (Województwo Opolskie)

Badaniom poddano fragment torfowisk niskich koło Byczyny. Na omawianym terenie można wyróżnić trzy różne części: doły potorfowe, stara betonowa droga dojazdowa i otwarta część torfowiska. Ogółem rozpoznano 34 gatunki roślin należące do 7 klas fitosocjologicznych. Wydobywanie torfu w widoczny sposób wpłynęło na roślinność torfowiska. Na otwartej części rozwinął się głównie zespół Caricetum paniculatae charakterystyczny dla zmineralizowanego podłoża organicznego. O zachodzącym procesie mineralizacji świadczy także obecność gatunku Urtica dioica. Analiza stratygraficzna wykazała, że proces torfotwórczy rozpoczął się w bardzo płytkim zagłębieniu o zmiennym poziomie wody. W trakcie rozwoju torfowiska wielokrotnie miały miejsce pożary. W warstwie torfu do 50 cm występują wyraźne cechy procesu murszenia, a w wierzchniej 15 cm warstwie torfu zaznacza się obecność nasion, m.in. Urtica dioica, co potwierdza zmiany degeneracyjne zachodzące na powierzchni torfowiska.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie automatycznego systemu monitoringu położenia zwierciadła wody do wyznaczania zasięgu zalewów na obszarze basenu Dolnego Biebrzy

W artykule przeanalizowano możliwość zastosowania danych, pochodzących z automatycznego systemu monitoringu położenia zwierciadła wody w Basenie Dolnej Biebrzy, do wyznaczenia zasięgów zalewów. W analizach wykorzystano dane zarejestrowane przez automatyczne czujniki typu Mini-Diver w latach 2006-2010. Dla sześciu położeń zwierciadła wody zarejestrowanych w czasie wezbrań w latach 2006-2010, opracowano przy użyciu programu ArcMap oraz narzędzia Topo to Raster należących do pakietu ArcGis Desktop 10, mapy przedstawiające zasięgi zalewów. Rezultaty porównano z modelami zasięgu zalewów opracowanymi na podstawie pomiarów wykonanych punktowo z łódki na odcinku Osowiec - Burzyn przy zastosowaniu techniki różnicowego GPS w trybie RTK. W celu poprawy jakości analiz dane pochodzące z Mini-Diverów oraz pomiarów punktowych GPS RTK zostały liniowo interpolowane do lokalizacji przekrojów obliczeniowych wykorzystywanych w jednowymiarowym modelu transformacji fal wezbraniowych na obszarze Basenu Dolnego Biebrzy.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane aspekty funkcjonowania oczyszczalni ścieków w Szczawnicy w aspekcie jakości wód odbiornika

Artykuł zawiera ocenę wpływu ścieków, odpływających z oczyszczalni w Szczawnicy przed i po modernizacji obiektu, na skład fizykochemiczny oraz jakość wód ich odbiornika – rzeki Dunajec. Pracę wykonano na podstawie analizy pobranych próbek ścieków surowych i oczyszczonych oraz wód odbiornika. Punkty poboru wody z Dunajca znajdowały się odpowiednio powyżej i poniżej punktu zrzutu ścieków z OŚ. Zakres oznaczanych wskaźników zanieczyszczeń obejmował 14 parametrów fizykochemicznych oraz dwa wskaźniki bakteriologiczne. Na podstawie wykonanych badań stwierdzono, że OŚ w Szczawnicy po jej modernizacji w 2016 r. funkcjonowała prawidłowo. Oczyszczone ścieki na niej spełniały wymogi pozwolenia wodnoprawnego, co przekładało się bezpośrednio na skuteczną ochronę przed zanieczyszczeniem wód odbiornika. Potwierdziły to wyniki zastosowanego testu Kruskala-Wallisa, które wykazały statystycznie istotne różnice pomiędzy medianami wartości stężeń azotu ogólnego przed i po modernizacji obiektu. W przypadku pozostałych analizowanych wskaźników zanieczyszczeń (zawiesiny ogólnej, BZT<sub>5</sub>, ChZT<sub>Cr</sub>, fosforu ogólnego) nie wykazano statystycznie istotnych różnic pomiędzy medianami. Ponadto stwierdzono, że w obydwu badanych przekrojach skład fizykochemiczny wód Dunajca był do siebie zbliżony. Ścieki oczyszczone, odprowadzane z oczyszczalni w Szczawnicy do rzeki Dunajec nie przyczyniły się do pogorszenia jakości jego wód w przypadku wskaźników fizykochemicznych. Na podstawie klasyfikacji tych elementów określono, że w analizowanym okresie badań wody Dunajca w przekroju bezpośrednio powyżej i poniżej OŚ spełniają wymogi dla kategorii A1 wód przeznaczonych na zaopatrzenie ludności (woda bardzo dobrej jakości). W przypadku klasyfikacji mikrobiologicznej, dokonanej na podstawie ilości bakterii grupy coli i Escherichia coli, Dunajec zakwalifikowano do IV i V klasy (woda niezadowalającej i złej jakości), co tym samym wyklucza jego wody jako przeznaczone do spożycia oraz jako miejsce potencjalnych kąpielisk.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Fluorescencja chlorofilu jako narzędzie do oceny stopnia eutrofizacji ekosystemów wodnych na przykładzie stawów na obszarze gminy Raszyn

Obecnie dostępne metody oceny stopnia eutrofizacji są kosztowne, czasochłonne i wymagają posiadania zaawansowanej aparatury laboratoryjnej oraz wiedzy. Celem niniejszej pracy było określenie prostej i uzasadnionej ekonomicznie metody monitorowania skutków eutrofizacji wody na obszarze rolniczym oraz powiązanie wyników monitorowania parametrów fizykochemicznych wody z fluorescencją chlorofilu jako potencjalnego zagrożenia dla zdrowia na podstawie ustalonych poziomów alarmowych. Badania prowadzono w zbiornikach wodnych zlokalizowanych na obszarze wiejskim, różniących się intensywnością eksploatowania terenów przyległych: znajdujących się w otoczeniu obszarów intensywnie uprawianych rolniczo oraz w obszarze chronionym rezerwatu przyrody. W pracy określono wydajność aparatu fotosyntetycznego glonów oraz właściwości fizykochemiczne wody. Badania wykazały, że wzrost intensywności fluorescencji chlorofilu związany jest ze zwiększonym ładunkiem substancji biogennych oraz ze wzmożonym wzrostem mikroogranizmow zawierających chlorofil. Wyniki wskazują, na możliwość zastosowana pomiarów fluorescencji chlorofilu do oceny stopnia eutrofizacji wód. Zaprezentowana metoda ma szanse na nieinwazyjną, szybką i precyzyjną ocenę stanu fizjologicznego ekosystemów wodnych na obszarach wiejskich, szczególnie narażonych na procesy eutrofizacji.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości i ograniczenia diagnozowania instrumentalnego w badaniach statyki drzew – Część 2

W artykule omówiono zaawansowane metody diagnostyczne, czynniki wpływające na statykę drzew oraz sposoby minimalizowania ryzyka w ich otoczeniu. Przedstawiono zaawansowane metody instrumentalne dla celów oceny statyki drzew. Pokazano przykłady z praktyki, a także zaprezentowano światowe wyniki badań w tej dziedzinie. Omówiono stosowanie takich urządzeń jak: tomograf, zintegrowany pomiar statyki – pulling test oraz DynaRoot system. Uzyskane wyniki zaprezentowano w odniesieniu do przykładowych drzew i wykazano skutki prawidłowej i błędnej ich interpretacji. Wykonanie prawidłowej oceny drzew z zastosowaniem zaawansowanych metod diagnostycznych jest możliwe przez doświadczonego specjalistę.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stosowanych metod doboru średnic wodomierzy oraz przyłączy wodociągowych w budownictwie wielorodzinnym

Celem artykułu jest ocena aktualnie stosowanych w projektowaniu metod doboru wodomierzy oraz średnic przyłączy wodociągowych w świetle pomiarów rzeczywistego zużycia wody w instalacji wodociągowej w wybranym budynku. Obiektem badań jest wielorodzinny budynek mieszkalny, zlokalizowany w północnej części miasta Krakowa. Zakres pracy obejmuje analizę godzinowego i sekundowego zużycia wody przez mieszkańców budynku oraz weryfikację poprawności doboru aktualnie funkcjonującego wodomierza, a także średnicy przyłącza wodociągowego. Ocenie poddano trzy stosowane w Krakowie metody doboru tych dwóch elementów instalacji wodociągowej na podstawie rzeczywistych pomiarów zużycia wody. Przeprowadzone badania wykazały, iż żadna z analizowanych metod doboru średnicy wodomierza, jak również przyłącza wodociągowego, nie pozwala na uzyskanie wyników w pełni zgodnych z rzeczywistymi przepływami zużywanej wody. Zaobserwowane i zarejestrowane rzeczywiste przepływy wody w budynku były nawet 15-krotnie niższe, niż niektóre przepływy ustalone obliczeniowo. W przypadku każdej z analizowanych metod obliczeniowych stwierdzono przewymiarowanie zarówno średnicy wodomierza, jak również średnicy przyłącza wodociągowego. Istotna rozbieżność pomiędzy parametrami obliczonymi, a empirycznymi, wskazuje na konieczność udoskonalenia metod obliczeniowych doboru wodomierzy oraz średnic przyłączy wodociągowych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu technicznego i funkcji środowiskowych urządzeń melioracyjnych na obiekcie Supraśl Dolna

W pracy oceniono urządzenia melioracyjne występujące na użytkach rolnych w woj. podlaskim i na obiekcie melioracyjnym Supraśl Dolna. Wskazano na ich funkcję w produkcji biomasy roślinnej i w ochronie środowiska przyrodniczego. Ważną rolę w bilansie wodnym na obszarach rolniczych pełnią rowy melioracyjne szczegółowe i zastawki regulujące odwodnienie i nawodnienie. Opisano i oceniono urządzenia melioracyjne na dużym (1153 ha) obiekcie Supraśl Dolna. Obiekt spełnia ważną funkcję gospodarczą ( nawodnienie łąk i pastwisk) oraz funkcje przyrodnicze ( utrzymaniu różnorodności gatunkowej flory łąk pobagiennych). Rowy na tym obiekcie występujące na długości 125,6 km nie zapewniają właściwego uwilgotnienia , gdyż są wypłycone, zamulone i nie posiadają właściwych spadków dna. 75% zastawek piętrzących wodę jest sprawnych, a pozostałe nie spełniają funkcji. Przepusty melioracyjne umożliwiające komunikację na obiekcie są sprawne w 80%. Przyczyną niskiej sprawności urządzeń melioracyjnych szczegółowych jest brak systematycznej ich konserwacji, wynikającej z braku uregulowań prawnych w tym zakresie.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Technologia mechanicznego usuwania zakwitów sinicowych z powierzchni akwenów wodnych

Zakwit sinic to masowy rozwój glonów planktonowych, który powoduje zmianę zabarwienia wody, pogorszenie jej jakości, smaku i zapachu oraz obumieranie organizmów wodnych. Sinice są organizmami, które mają dużą zdolność przystosowywania się do otaczających je warunków środowiskowych. Posiadają one charakterystyczną dla nich strukturę, w której znajdują się wakuole gazowe w postaci pęcherzyków wypełnionych powietrzem znajdującymi się wewnątrz komórki. W pracy przedstawiono technologię mechanicznego usuwania zakwitów sinicowych z powierzchni akwenów wodnych, z wykorzystaniem pływającego urządzenia.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ochrona biosfery i bioróżnorodności

W artykule przedstawiono niektóre problemy związane z ochroną środowiska,  biosfery i bioróżnorodności. Na tle danych literaturowych starano się przedstawić aktualny stan  środowiska w Polsce i na świecie, wskazując jak wiele różnych problemów jest do rozwiązania i jak wiele czynników naturalnych i antropogennych wpływa na życie na Ziemi. Potrzeba ochrony przyrody wymusza na społeczności ludzkiej ochronę zasobów naturalnych i żywych, stąd potrzeba tworzenia specjalnych miejsc szczególnie chronionych jak chociażby parki narodowe, parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody itp. Zachowanie środowiska w lepszym stanie niż żeśmy go zastali to naczelne zadanie dla naszego obecnego pokolenia.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie cech hydromorfologicznych do oceny stanu ekologicznego rzeki miejskiej

Określono stan ekologiczny rzeki Białej (dopływ Supraśli) przepływającej przez aglomerację Białegostoku z wykorzystaniem metody River Habitat Survey (RHS). Badania przeprowadzono na 8 stanowiskach rozmieszczonych równomiernie wzdłuż biegu rzeki, zarówno na terenach podmiejskich jak i zurbanizowanych. W przeprowadzonych analizach wykorzystano parametry kształtu i budowy koryta, umocnienia brzegów, charakteru przepływu wody w korycie, zagospodarowania brzegów i doliny rzecznej. Wyliczono dwa główne wskaźniki stosowane w RHS tj. wskaźnik przekształcenia siedliska (Habitat Modification Score - HMS), oraz wskaźnik naturalności siedliska (Habitat Quality Assessment - HQA). Uzyskane wyniki HMS (średnia wartość 20,8) i HQA (średnia wartość 31,1) wskazują na znaczne przekształcenia doliny i koryta rzeki Białej co ma ogromny wpływ na funkcjonowanie tego typowo miejskiego ekosystemu lotycznego. Zgromadzone dane mogą posłużyć do przygotowania oraz podjęcia działań renaturyzacyjnych w dolinie rzeki na terenie miasta.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena właściwości gleb deluwialnych położonych w Dolinie Narwi

Gleby deluwialne powstawały i kształtują się współcześnie w obniżeniach, a także w przykrawędziowej strefie dolin, głównie w wyniku erozji uprawowej i erozji wodnej. Celem badań było określenie właściwości fizyko-chemicznych, w tym zawartości łatwo rozpuszczalnych form azotu i fosforu w zależności od rodzaju uprawianych roślin, w powierzchniowej warstwie gleb uprawnych zlokalizowanych u podnóży zboczy doliny. Zawartość azotu azotanowego wiosną wynosiła od 2,59 do 33,35 mgźkg-1, przy czym była ona wyższa w glebach pod roślinami okopowymi. Po zbiorach zawartość azotu azotanowego spadła do 2,56-8,45 mgźkg-1. Zawartość azotu amonowego w badanych glebach wyniosła wiosną od 15,77 do 33,66 mgźkg-1. Po zbiorach w glebach z trzech obiektów zawartość tej formy azotu spadła, w dwóch wzrosła a w pozostałych była podobna. Zawartość fosforu fosforanowego w powierzchniowej warstwie badanych gleb wynosiła wiosną od 2,82 do 6,43 mgźkg-1. Stwierdzono, że zawartość tego pierwiastka w pięciu glebach zmniejszyła się po zbiorach w porównaniu z zawartością w okresie wiosennym, w jednej glebie zawartość P-PO4 3- w obu terminach poboru próbek była podobna, natomiast w dwóch glebach zaobserwowano jego wzrost. Położenie gleb w przykrawędzowej strefie doliny powoduje, że są one narażone na zalewy wiosenne, zwłaszcza tam, gdzie rzeka podcina wysoczyznę, a przemywanie osadów deluwialnych wodami spływającymi po stoku powoduje przedostawanie się składników łatwo rozpuszczalnych do wód gruntowych, które mogą docierać do torfowisk położonych w dolinie a także do samej rzeki.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicownie florystyczne zbiorowisk łąkowych ze związków molinion, cnidion dubii i filipendulion w Polsce - zagrożenia i ochrona

W mniejszej pracy zwrócono uwagę na zróżnicowanie florystyczne, zagrożenia i możliwości ochrony zbiorowisk łąkowych ze związku Molinion, Cnidion dubii i Filipendulion, występujących w siedliskach zmiennie uwilgotnionych. Spośród licznych czynników naturalnych i antropogenicznych, bioróżnorodności tych zbiorowisk najbardziej zagraża zmiana stosunków wodnych w biotopach oraz zaniechanie koszenia, a w niektórych przypadkach spasania runi. O skali zagrożeń świadczy zanikanie gatunków charakterystycznych zespołów i związków oraz zmniejszanie się powierzchni postaci typowych zespołów, których miejsce zajmują zbiorowiska kadłubowe. Do najbardziej zagrożonych zespołów należy Molinietum caeruleae i Violo-Cnidietum dubii. Figurują one na krajowej i europejskiej liście biotopów chronionych. Na zachowanie w krajobrazie rolniczym wilgotnych łąk ze związku Molinion, Cnidion dubii i Filipendulion największy wpływ ma ochrona ich siedlisk i tradycyjne, ekstensywne użytkowanie. Ważne jest też tworzenie rezerwatów łąkowych, florystycznych i krajobrazowych. Dużym osiągnięciem jest również ochrona tych łąk w ramach obszarów Natura 2000 oraz wdrażanie programów rolnośrodowiskowych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Oszacowanie ładunku zanieczyszczeń biogennych transportowanych do Zatoki Gdańskiej przez Potok Oliwski

Ciągłe zmiany w środowisku wynikające z zaspokajania ciągle rosnących potrzeb ludności mają poważne konsekwencje. Coraz częstsze zjawiska powodziowe, pogorszenie jakości wód powierzchniowych i zwiększające się zanieczyszczenie mórz są w dużym stopniu skutkiem działalności człowieka. Rosnący udział powierzchni uszczelnionej przyczynia się do zwiększenia zarówno stopnia zanieczyszczenia, jak i ilości wód opadowych, a w konsekwencji ładunku zanieczyszczeń. Celem pracy było określenie szacunkowego ładunku zanieczyszczeń biogennych dopływających do Morza Bałtyckiego z obszaru zlewni Potoku Oliwskiego, jednego z cieków przepływających przez teren miasta Gdańsk. W opracowaniu przedstawiono wyniki badań jakości wody Potoku Oliwskiego, jednego z największych gdańskich odbiorników wód opadowych ze zlewnią o powierzchni prawie 29 km<sup>2</sup>. Próbki wody pobierano w sześciu punktach (trzech w zlewni naturalnej i trzech w zurbanizowanej) podczas pogody bezopadowej i po wystąpieniu epizodu opadowego. Oznaczono stężenia i obliczono ładunki roczne związków biogennych odprowadzanych do Zatoki Gdańskiej. Największy ładunek azotanów (V) i fosforu całkowitego odprowadzany jest latem i wynosi odpowiednio 4 tony NO<sub>3</sub><sup>-</sup> w przeliczeniu na rok i prawie 2 tony P<sub>og</sub> rocznie. Ortofosforany odprowadzane są głównie jesienią, a ich roczny ładunek wprowadzany do Morza Bałtyckiego to prawie 4 tony. Większość substancji biogennych pochodzi ze zlewni zurbanizowanej, dlatego należy w tym obszarze zlokalizować i ograniczyć źródła zanieczyszczeń.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka