rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rozpowszechnianie komunistycznej prasy partyjnej w województwie lubelskim 1946-1948

Artykuł, na przykładzie analizy organizacji partyjnej prenumeraty oraz związanym z nią kolportażem prasy, stanowi próbę oceny sprawności lokalnego aparatu PPR w województwie lubelskim w latach 1946–1948. Kolportaż w tym okresie był formowany opornie i nieudolnie, ukazując przy tym szereg największych bolączek partii w okresie walki o władzę w Polsce powojennej. Problemy takie jak brak odpowiednio wykształconych i przygotowanych kadr, niekompetencja, brak poparcia ludności w terenie i marnowanie materiału na nieczytaną w zasadzie prasę komunistyczną były przez partię nierozwiązane aż do momentu, gdy stopniowo uzyskiwała ona monopol władzy, który pozwolił jej na niczym nieograniczoną (materiałowo i konkurencyjnie) działalność.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Ludność klucza radzyńskiego w XVIII wieku

Artykuł jest analizą ludnościową terenów znajdujących się w obrębie klucza radzyńskiego w 1742 roku, a więc w momencie wydania Inwentarza miasta Radzynia i klucza radzyńskiego. Skupia się głównie na 45-letnim okresie pomiędzy wspomnianym 1742 a 1787 rokiem, kiedy to prymas Michał Poniatowski zawarł w Spisie ludności Diecezji Krakowskiej także dane dotyczące terenów parafii radzyńskiej. Zakres terytorialny pracy stanowi więc miasto Radzyń i 11 pobliskich wsi.
Autor bada nie tylko liczbę ludności, ale również jej skład wyznaniowy i zmiany ilości ich przedstawicieli w czasie. Zawarł też informacje o najczęściej występujących wówczas zawodach.
Oprócz dwóch wymienionych powyżej źródeł wykorzystano również takie jak inwentarz miasta z 1799 roku czy tzw. spisy żydowskie, bardzo przydatne przy badaniu wyznawców religii mojżeszowej. Na podstawie zawartych tam danych można zaobserwować systematyczny wzrost liczby Żydów radzyńskich, aż do roku 1765, od kiedy notuje się gwałtowny spadek ich liczebności.
Dość bogate informacje na temat ludności katolickiej pozwoliły na analizę zmian jej ilości w obrębie miasta i 8 wsi klucza. Okazuje się, że nie wszystkie miejscowości odnotowały jej wzrost w analizowanym półwieczu. W Kozimrynku nastąpił nawet dość duży jej spadek.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Stosunki społeczno-polityczne w Kodniu w latach 1918-1944

Artykuł przybliża najbardziej istotne aspekty życia codziennego mieszkańców Kodnia (pow. bialski, woj. lubelskie) i jego najbliższych okolic. Wykorzystane archiwalia i wybrana literatura przybliża wiele, nierzadko wyjątkowo ciekawych zdarzeń z życia ludności tej nadbużańskiej miejscowości; zarówno z perspektywy administracyjnej (Kodeń, jako siedziba gminy), jak i w kwestiach narodowościowo – wyznaniowych. W Kodniu w latach 1918-1944 mieszkali Polacy, Rusini/Ukraińcy oraz Żydzi.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Lewicowy terroryzm w Europie Zachodniej w drugiej połowie XX i na początku XXI wieku. Podstawowe informacje i kierunki rozwoju

Celem niniejszego artykułu jest analiza terroryzmu lewicowego. W poszczególnych etapach artykułu przedstawiono różne oblicza wyżej wymienionego terroryzmu, oraz jego główne ugrupowania. Treść samego artykułu obejmuję zakres zjawiska terroryzmu lewicowego w Europie Zachodniej w drugiej połowie XX wieku. W artykule zostały opisane główne ugrupowania lewackie, metody działania, ponadto zostały omówione wybrane ataki lewicowych bojówek terrorystycznych.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Legalne organizacje społeczne w powiecie radzyńskim do 1914 roku

Do połowy XIX w. życie społeczne w miastach, osadach i wsiach w Królestwie Polskim koncentrowało się wokół parafii kościołów chrześcijańskich i okręgów bożniczych. Ukazy o uwłaszczeniu chłopów z 1864 r. zakończyły w Królestwie Kongresowym proces uzyskiwania przez nich pełni praw. Stali się oni podmiotem życia społecznego obok innych warstw. Ogólny wzrost liczby ludności oraz stałe podnoszenie się poziomów jej dochodów i wykształcenia spowodowało w drugiej połowie XIX w. upadek podstawowych struktur kościołów i związków wyznaniowych jako głównych ośrodków życia społecznego. Zaczęto tworzyć różnego typu stowarzyszenia. Z powodu zacofania społeczno-ekonomicznego powiatu radzyńskiego legalne organizacje społeczne powstały stosunkowo późno. W latach 1903-1914 na jego obszarze zarejestrowano co najmniej 34 samodzielne organizacje i 20 oddziałów stowarzyszeń o szerszym zasięgu, w większości ogólnokrajowym z siedzibą zarządu głównego w Warszawie. Najwięcej wśród nich było: spółdzielni spożywców - 18, organizacji rolniczych - 6, towarzystw pożarnych - 3 oraz oddziałów stowarzyszeń oświatowych - 12. Spośród samodzielnych organizacji: 28 powołali do życia  Polacy, 2 - Żydzi, 1 - wyznawcy prawosławia, 2 - wspólnie Polacy i Rosjanie, a o 1 - brak danych. Pierwsze stowarzyszenia zakładali polscy mieszczanie i ziemianie częściowo przy udziale rosyjskich urzędników państwowych. Wybuch rewolucji w 1905 r. zaktywizował społecznie chłopów. Władze państwowe ograniczały życie społeczne Polaków i Żydów. Ograniczona aktywność wyznawców judaizmu w legalnym życiu społecznym była uwarunkowana także realizowaniem celów kulturalnych, oświatowych i dobroczynnych przez skupiające ich okręgi bożnicze. Chłopi wyznania prawosławnego byli bierni, co było uwarunkowane ich zacofaniem społecznym.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Konspiracja i podziemie narodowe w powiecie siedleckim w latach 1939-1950

Artykuł opisuje formy działalności konspiracyjnej i zbrojnej poszczególnych polskich organi-zacji ruchu narodowego oraz specyfikę ich funkcjonowania w czasach okupacji niemieckiej 1939-1944 oraz w pierwszych latach okupacji sowieckiej 1944-1950. Autorka prezentuje linię programową tych formacji konspiracyjnych, zaś jako teren badań wybrała powiat siedlecki, gdzie podziemie narodowe działało w sposób bardzo aktywny, posiadając wielu sympatyków i szeroką bazę społeczną. Ramy chronologiczne artykułu wyznaczają początek oraz koniec podziemia narodowego zarówno w Polsce, jak i na terenie powiatu siedleckiego. Głównym celem pracy jest charakterystyka działalności konspiracji i podziemia szeroko pojętego obozu narodowego w powiecie siedleckim w czasie II wojny światowej i w latach tzw. II konspiracji, która oznacza działalność przeciwko sowieckiemu zniewoleniu.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Z dziejów parafii unickiej pw. Św. Praksedy Męczennicy w Tyszowcach w XIX wieku

Tyszowce, miasto i siedziba gminy o tej samej nazwie, mają co najmniej XIV-wieczne korzenie. Pierwotnie położone były w księstwie bełskim. W 1462 roku w wyniku wcielenia księstwa do Korony Tyszowce zyskały status królewszczyzny i jako starostwo przetrwały do 1768 roku. W tym roku ostatni starosta tyszowiecki Jan Mier zamienił je z królem na swoje dobra prywatne. W wyniku I rozbioru Tyszowce znalazły się w monarchii austriackiej, następnie w Księstwie Warszawskim, a po kongresie wiedeńskim w Cesarstwie Rosyjskim. 
Ze względu na to, że Tyszowce zamieszkała ludności ruska, funkcjonowały tam trzy  parafie prawosławne, a po zawarciu unii greckokatolickie. Pierwsza – miejska pw. Praksedy Męczennicy, druga na przedmieściu Zamłynie pw. św. Nicetasa (Nikodema) i ostatnia pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny na przedmieściu Dębina. Pod koniec XVIII wieku, gdy Tyszowce znalazły się pod zaborem austriackim,  w wyniku reformy józefińskiej zlikwidowano parafie na przedmieściach. Jako cerkwie filialne włączono je do parafii miejskiej. W takiej strukturze parafia ta przetrwała do likwidacji unii.
Wiadomo też, że co najmniej od II połowy XVI wieku Tyszowce były siedzibą najpierw protopopii prawosławnej, a po unii dekanatu unickiego. Dekanat tyszowiecki funkcjonował do 1866 roku. Wówczas zlikwidowano go w związku z przygotowaniami do kasacji unii.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Rola administracji w propagowaniu legendy Józefa Piłsudskiego w powiecie radzyńskim w latach 1918-1939

Promocja legendy Józefa Piłsudskiego dzięki zaangażowaniu administracji państwowej 
i samorządowej osiągnęła apogeum w latach trzydziestych II Rzeczpospolitej. Szczególną okazją były obchody rocznic 6 VIII 1914,11 XI 1918 i 15 VIII 1920 oraz imienin Piłsudskiego. Znaczny zakres uroczystości był możliwy przy współpracy z wojskiem, szkolnictwem oraz organizacjami społecznymi, przede wszystkim Związkiem Strzeleckim i organizacjami kombatanckimi. Także kultura i prasa  skutecznie propagowały legendę Piłsudskiego w powiecie radzyńskim. Proces kształtowania się legendy J. Piłsudskiego w regionie rozpoczął się podczas I wojny światowej i trwał przez cały okres międzywojenny. Proces ten miał kilka etapów: I -1918-1926, II - 1926-1935 i III - 1935-1939. Legenda Marszałka na Południowym Podlasiu tylko po części kształtował się samorzutnie i spontanicznie. O jego zasięgu decydowały przede wszystkim przemyślane zabiegi propagandowe podejmowane przez otoczenie Piłsudskiego i obóz belwederski. Powiat radzyński wyróżniał się w regionie ilością i różnorodnością imprez i uroczystości promujących legendę Marszałka Józefa Piłsudskiego.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Zbiórka na Fundusz Obrony Morskiej na terenie województwa lubelskiego (1933-1939)

Artykuł opisuje publicystyczne uzasadnienie, mechanizmy przebiegu i rezultaty finansowe zbiórki na Fundusz Obrony Morskiej na terenie województwa lubelskiego. Dozbrajająca marynarkę kwesta miała mobilizować społeczeństwo wokół koncepcji strategicznego znaczenia dostępu do morza dla kondycji państwa. Nie była pierwszą tego rodzaju akcją, w 1933 r. zastąpiła podobne (chociaż obejmujące także statki handlowe) starania Komitetu Floty Narodowej. Prowadząca zbiórkę Liga Morska i Kolonialna dążyła do rozpropagowania jej wśród ogółu obywateli. W pozyskiwanie funduszy zaangażowano przedstawicieli prowincjonalnych elit oraz administracji lokalnej. To z tych grup wywodzili się mężowie zaufania, odpowiedzialni za rozprzedaż znaczków FOM. Stamtąd, oraz ze zbiórki do puszek i z części składek członkowskich LMiK, pochodziła większość datków. Obok rozwiniętej, odwołującej się m.in. do instynktu zapewnienia bezpieczeństwa polityczno-gospodarczego państwa i ambicji mocarstwowych propagandy zbiórki, sięgano też po metody administracyjne. Lubelszczyzna należała do regionów o najlepszych wynikach finansowych w skali kraju, co dowodzi skuteczności akcji zbiórkowej na tym położonym w głębi lądu terenie.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Dzieje konwentu Paulinów we Włodawie ze szczególnym uwzględnieniem wyposażenia niezachowanej kaplicy przyklasztornej oraz kościoła św. Ludwika Króla

Mimo obszernej literatury badania nad dziejami konwentu Paulinów we Włodawie, a zwłaszcza XVIII-wiecznym wyposażeniem dwóch, funkcjonujących przez pewien czas obok siebie budowli sakralnych przystosowanych lub przystosowywanych do pełnienia funkcji liturgicznych – wymagały uzupełnień. Istnienie przyklasztornej kaplicy jest faktem niemal nieznanym badaczom przedmiotu. Przeprowadzona analiza jej wyposażenia potwierdziła: kult jasnogórskiego obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej praktykowany we Włodawie na długo przed wzniesieniem kościoła Paula Antonia Fontany, tj. przynajmniej od 1711 r., a potem nieprzerwanie przez kolejne dziesięciolecia; kult Pięciu Ran Chrystusa rozwijany przynajmniej od 1745 r., zwłaszcza za sprawą przykościelnego bractwa modlitewnego; kult Trójcy Świętej silny ok. 1755 (założenie włodawskiego bractwa Trójcy Przenajświętszej), a możliwe, że realizowany w kolejnych dziesięcioleciach oraz lokalny kult św. Józefa. Antycypując publikację na temat włodawskiego malarstwa Gabriela Sławińskiego zauważmy, że wszystkie cztery zjawiska znajdują odzwierciedlenie w programie fresków i obrazów w świątyni projektu Fontany. 
W ujęciu całościowym prace nad kluczowym wyposażeniem fontanowskiego  kościoła z różnym natężeniem toczyły się w okresie od ok. 1753 (pewnie już od 1752, pomijając okres gromadzenia materiałów od 1751 r.) do ok. 1785 r. W okresie 1776–1777 niektóre nabożeństwa celebrowane w kaplicy przyklasztornej przeniesiono do nowego kościoła, ale praktyki maryjne nadal koncentrowały się w kaplicy. Nowe datowanie snycerskich elementów ołtarzy bocznych oraz fresków zachowanego kościoła pozwoliło ustalić, że transfer cudownej kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej z przyklasztornej kaplicy do fontanowskiego kościoła mógł mieć miejsce ok. 1785 r., a na pewno przed 1788 r. W podobnym okresie także obrzędy bractwa Pięciorańskiego przeniosły się z kaplicy do nowego ołtarza patronalnego w kościele Fontany. Nie oznacza to jednak zburzenia kaplicy jak podejrzewano. W toku wywodu przywołałam kilka dat świadczących o możliwości ciągłego funkcjonowania przyklasztornej kaplicy, z których najpóźniejsza to 1818 r.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Kobiety-ryby: ludowe wyobrażenia syren

Artykuł przedstawia i omawia ludowy wzorzec żeńskiego demona - syrenę, stanowiący z jednej strony ucieleśnienie wizji i marzeń kultury tradycyjnej, z drugiej – epatujący władczością uosabiającą niezależną, dziką kobiecość, chcącą przejąć całkowitą kontrolę nad uwiedzionym mężczyzną. Podania i wierzenia o syrenach były bardzo dobrze znane na płaszczyźnie tradycyjnej kultury ludowej. Znała je również literatura. Wystarczy wspomnieć legendę o warszawskiej syrenie, która stała się symbolem stolicy Polski i została wpisana w jej herb. W prowadzonych rozważaniach postaram się pokazać owe ludowe wizerunki syren oraz wierzenia z nimi związane. W analizach i interpretacjach zastosuję perspektywę antropologiczną, wykorzystywaną w badaniach folklorystycznych (kulturowych) i literackich, przenosząc w ten sposób wysiłki dociekań naukowych na obszar symbolu, mitu czy rytuału. Nie są mi obce także procedury strukturalno-semiotyczno-funkcjonalne.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Konstanty Bolesław Witkowski ps. Müller – komendant Obwodu Armii Krajowej Radzyń Podlaski 1941-1944

Autor poddał analizie działalność oficera Wojska Polskiego, Konstantego Witkowskiego, w czasie drugiej wojny światowej komendanta obwodu Armii Krajowej Radzyń Podlaski. Ten artykuł biograficzny ma za zadanie przybliżyć postać człowieka, który karierę wojskową  roz-poczynał w okresie carskim, zdobywając wtenczas pierwsze szlify wojenne jako oficer 5. Dywi-zji Syberyjskiej, kontynuował ją jako żołnierz piechoty II Rzeczpospolitej, zaś jej zwieńczeniem okazała się funkcja komendanta obwodu Radzyń Podlaski Armii Krajowej. Jego antyniemiecka postawa nie znalazła zrozumienia wśród wkraczających latem 1944 r.  na ziemie polskie no-wych okupantów – komunistów. Nowe stalinowskie władze RP potraktowały go jak wroga ustroju, skazując go na karę śmierci. Po kilku latach względnej swobody został aresztowany po raz drugi pod sfingowanym zarzutem współpracy z gestapo i skazany. Z więzienia wyszedł po odbyciu kilkuletniej kary. Po wyjściu z więzienia był strachliwy i małomówny.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Legalne organizacje społeczne w powiatach garwolińskim i łukowskim do 1914 roku

Do połowy XIX w. życie społeczne w miastach, osadach i wsiach w Królestwie Polskim koncentrowało się wokół parafii kościołów chrześcijańskich i okręgów bożniczych. Ukazy o uwłaszczeniu chłopów z 1864 r. zakończyły w Królestwie Kongresowym proces uzyskiwania przez nich pełni praw. Stali się oni podmiotem życia społecznego obok innych warstw. Ogólny wzrost liczby ludności oraz stałe podnoszenie się poziomów jej dochodów i wykształcenia spowodowało w drugiej połowie XIX w. upadek podstawowych struktur kościołów i związków wyznaniowych jako głównych ośrodków życia społecznego. Zaczęto tworzyć różnego typu stowarzyszenia. Z powodu zacofania społeczno-ekonomicznego powiatów garwolińskiego i łukowskiego legalne organizacje społeczne powstały stosunkowo mało. W latach 1881-1914 na ich obszarze zarejestrowano co najmniej 91 samodzielnych organizacji i 20 oddziałów stowarzyszeń o szerszym zasięgu, w większości ogólnokrajowym z siedzibą zarządu głównego w Warszawie. Najwięcej wśród nich było: spółdzielni spożywców - 50, organizacji rolniczych - 19, towarzystw pożarnych - 7 oraz  stowarzyszeń oświatowych - 2 i ich oddziałów - 15. W okresie ograniczania życia społecznego (do 1894) utworzono tylko 3 organizację, a w okresie regulowania (1894-1906) - 6, a liberalizacji (1906-1914) - 82 i 20 oddziałów. Spośród samodzielnych organizacji: 80 powołali do życia Polacy, 2 - Żydzi, 1 - Rosjanie, a o 8 - brak danych. W powiecie garwolińskim założono 44 samodzielne organizacje i 15 oddziałów, a łukowskim odpowiednio 47 i 5. Pierwsze stowarzyszenia zakładali polscy mieszczanie i rosyjscy urzędnicy państwowi. Wybuch rewolucji w 1905 r. zaktywizował społecznie chłopów. Władze państwowe ograniczały życie społeczne Polaków. Podobnie jak w całej Kongresówce zlikwidowały one oddziały Polskiej Macierzy Szkolnej, Stowarzyszenia Kursów dla Analfabetów Dorosłych i Towarzystwa Kultury Polskiej. Ograniczona aktywność wyznawców judaizmu w legalnym życiu społecznym była uwarunkowana realizowaniem celów kulturalnych, oświatowych i dobroczynnych przez skupiające ich okręgi bożnicze.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Legalne organizacje społeczne w powiatach sokołowskim i węgrowskim do 1914 roku

Ukazy o uwłaszczeniu chłopów z 1864 r. zakończyły w Królestwie Polskim proces uzyskiwania przez nich pełni praw. Stali się oni podmiotem życia społecznego obok innych warstw. Ogólny wzrost liczby ludności oraz stałe podnoszenie się poziomów jej dochodów i wykształcenia spowodowało w drugiej połowie XIX w. powstawanie różnego typu organizacji społecznych. W latach 1881-1914 na ich obszarze zarejestrowano co najmniej 72 samodzielne organizacje i 9 oddziałów stowarzyszeń zasięgu ogólnokrajowym z siedzibą zarządu głównego w Warszawie. Najwięcej wśród samodzielnych było: spółdzielni spożywców - 44, kółek  rolniczych - 12, spółdzielni mleczarskich - 7 i ochotniczych towarzystw pożarnych - 4, a wśród oddziałów - stowarzyszeń oświatowych - 8. W okresie ograniczania życia społecznego (do 1894 r.) utworzono tylko 1 organizację, w okresie regulowania (1894-1906) - 5, a w okresie liberalizacji (1906-1914) - 66 i 9 oddziałów. Spośród samodzielnych organizacji: 65 powołali do życia Polacy, 1 - Żydzi, 1 - chłopi wyznania prawosławnego, 3 wspólnie Polacy i Rosjanie, a o 2 - brak danych. W powiecie sokołowskim zalegalizowano 44 samodzielne organizacje, w tym w Sokołowie - 7, osadach - 3 i wsiach - 34; a węgrowskim - 28, w tym 5 w Węgrowie, 5 w osadach i 18 we wsiach. Oddziałów stowarzyszeń o szerszym zasięgu działania powstało 7 w powiecie sokołowskim i 2 w węgrowskim. Pierwsze stowarzyszenie założyli polscy mieszczanie i rosyjscy urzędnicy państwowi. Wybuch rewolucji w 1905 r. zaktywizował społecznie chłopów. Władze państwowe ograniczały życie społeczne Polaków. Podobnie jak w całej Kongresówce zlikwidowały one oddziały Polskiej Macierzy Szkolnej i Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół“. Mała aktywność wyznawców judaizmu w legalnym życiu społecznym była uwarunkowana realizowaniem celów kulturalnych, oświatowych i dobroczynnych przez skupiające ich okręgi bożnicze.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Stanisław Wroński – artysta, powstaniec, sybirak

Na cmentarzu parafialnym w Radzyniu Podlaskim zachował się XIX-wieczny pomnik nagrobny mało dziś w Polsce znanego artysty malarza – Stanisława Wrońskiego (1840-1898). Prawdo-podobnie mamy do czynienia z jedyną realizacją warszawskiego warsztatu kamieniarskiego Andrzeja/Leonarda Pruszyńskich w Radzyniu, a może i w regionie. Stanisław Wroński urodził się na Lubelszczyźnie, od 1857 r. studiował w Szkole Sztuk Pięknych (późniejszej Akademii). Był zdolnym, obiecującym malarzem pejzażystą, cenił zwłaszcza twórczość Jana Matejki, Hen-ryka Siemiradzkiego oraz szwajcarskich mistrzów pejzażu. W okresie przedpowstaniowym zaangażował się w działalność patriotyczną, a w 1863 r. dołączył do oddziałów w Lubelskiem. Aresztowany został w pierwszych dniach marca 1863 r. w Rossoszy, gdy jako kurier przewoził depesze naczelnika powiatu radzyńskiego. Po kilkumiesięcznym śledztwie pozbawiono go praw stanu i skazano na 10 lat ciężkich robót w twierdzach syberyjskich. Początkowo przeby-wał w Piotrowsku, Siwakowej, Darasuniu nad Turą, a następnie w Irkucku. Wroński był towa-rzyszem około bajkalskich ekspedycji innego zesłańca, wybitnego badacza Syberii – Bene-dykta Dybowskiego. Wykonywał m.in. rysunki z natury do jego prac naukowych. Wytrwale tworzył i wysyłał swoje obrazy do Warszawy, Petersburga, Sztokholmu. Niektóre pozostały na Syberii (np. w Irkucku), tylko nieliczne trafiły do kraju. Na rodzimym rynku sztuki są dzisiaj wielką rzadkością.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Zawada pod Tarnowem – wielkie grodzisko z wczesnego średniowiecza

Grodzisko w Zawadzie pod Tarnowem prezentuje się obecnie jako wielki, wieloczłonowy obiekt obronny z grodziskiem centralnym oraz ufortyfikowanymi podgrodziami. Pełniło ono w przedchrześcijańskim systemie osadniczym funkcję militarną, umożliwiającą ochronę okolicznej ludności przed napadami ruchliwych grup koczowników przybyłych ze wschodu i południowego wschodu oraz słowiańskich załóg z południa i południo-wego zachodu. Było też rozbudowaną osadą obronną, w której toczyło się codzienne życie.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Nieznane dzieje Ziemi Włodawskiej podczas II wojny światowej. Wspomnienia Józefy Mikołajczykówny – łączniczki Zgrupowania Partyzanckiego „Jeszcze Polska nie zginęła”

Zahajki są miejscowością znajdująca się w gminie Wyryki, w powiecie włodawskim. II wojna światowa była okresem, gdzie każda miejscowość miała swoje konkretne wydarzenia, które odcisnęły konkretne piętno na lokalnym społeczeństwie. Mała wieś znajdująca się pośród lasów, przechodziła liczne takie wydarzenia. Tutaj dochodziło do pogromu ludności żydowskiej, a także pacyfikacji poprzez naloty na wieś przez Luftwaffe. W tym rejonie stacjonowała także partyzantka sowiecka, która razem współdziałała z 27 Wołyńską Dywizją Armii Krajowej. Ludność wsi Zahajki przeżyła okropne wydarzenia, które zmusiły ludność do obawy o własne życie.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce