rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Szacunki kwartalnego PKB w polskich województwach

Celem artykułu jest scharakteryzowanie zastosowania modelu regresji liniowej w problemie czasowej i przestrzennej dezagregacji PKB polskiej gospodarki. W opisywanym podejściu przedmiotem estymacji są parametry strukturalne regresji liniowej, w której roczne PKB województw lub jego tempo zmian stanowią zmienną objaśnianą, zaś roczne PKB krajowe lub jego tempo zmian odgrywa rolę zmiennej objaśniającej. Proponuje się, aby kwartalne PKB i jego zmiany szacować dla poszczególnych województw jako funkcje parametrów regresji. Proponowane alternatywne podejścia poddano ocenie ze względu na poziom niepewności statystycznej związanej z estymacją oraz ze względu na poziom przestrzennego zróżnicowania oszacowanych wartości. W artykule przedstawiono wyniki szacunków PKB i jego zmian w województwach w okresie 1995–2012, otrzymane na podstawie zaproponowanej dwustopniowej procedury. Uzyskane wyniki szacunków poziomów PKB charakteryzują się dużą precyzją oszacowań, ale regionalne zróżnicowanie stóp wzrostu PKB otrzymanych na podstawie tego podejścia jest niewielkie. Z kolei wykorzystanie w regresji wartości tempa zmian PKB powodowało większe zróżnicowanie stóp wzrostu PKB według województw, ale błędy szacunków były większe.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Aktywność innowacyjna przedsiębiorstw zagranicznych i krajowych

Przedmiotem rozważań w artykule jest kwestia wpływu własności przedsiębiorstw na aktywność innowacyjną przemysłu zlokalizowanego w Polsce. Autor stara się odpowiedzieć na trzy zasadnicze pytania: po pierwsze, czy podmioty o odmiennej strukturze kapitału w zróżnicowany sposób realizują działalność innowacyjną, po drugie, jeżeli tak, to czy takie różnice powinny wpływać na korektę realizowanej w Polsce polityki innowacyjnej i po trzecie, czy zachowania przedsiębiorstw przemysłowych zlokalizowanych w naszym kraju znacząco odbiegają od tych obserwowanych dla krajów wysokorozwiniętych? Kraje przechodzące transformację systemową cechują się niedoborami kapitałowymi uniemożliwiającymi akcelerację rozwoju gospodarczego w długim okresie. Przedsiębiorstwa zagraniczne, przez bezpośrednie inwestycje zagraniczne, oddziałują na przyśpieszenie realnych procesów ekonomicznych w gospodarce, w tym również na aktywność innowacyjną w przemyśle. Głównym celem badania była próba poszukiwania kierunków wpływu struktury własności przedsiębiorstw przemysłowych na ich systemową aktywność innowacyjną uwzględniającą specyfikę polskiej gospodarki. Cześć metodyczna opracowania została przygotowana na podstawie modelowania probitowego bazującego na rachunku prawdopodobieństwa. Prowadzone badania wskazują, że kluczem do akceleracji rozwoju innowacji w Polsce jest stymulowanie tej aktywności głównie w podmiotach posiadających w swojej strukturze kapitał zagraniczny. Nie mniej przedsiębiorstwa krajowe, mimo mniejszego zainteresowania prowadzeniem działalności innowacyjnej, charakteryzują się wysoką skłonnością asymilacji nowych technologii przez kanały pasywnego transfery wiedzy. Na tym etapie rozwoju, aktywność innowacyjna ewoluuje z podmiotów zagranicznych w kierunku tych o mieszanej strukturze własności.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Rola usług rynkowych w procesach rozwojowych gospodarki Polski

Celem artykułu jest weryfikacja hipotezy, że usługi rynkowe odgrywały, obok przemysłu, kluczową rolę w procesach rozwojowych gospodarki Polski w latach 1995-2012. Cel ten zrealizowano poprzez uszczegółowioną, wielowątkową analizę empiryczną, pozwalającą odpowiedzieć na pytania badawcze związane z rolą obserwowanej w Polsce zmiany strukturalnej oraz zmian cen względnych w objaśnianiu dynamiki wzrostu gospodarczego, a także zachowaniem przemysłu i usług w cyklu koniunkturalnym oraz zróżnicowaniem wewnętrznym usług rynkowych. Wyniki analiz makroekonomicznych oparto na danych z rachunków narodowych z lat 1995–2012. Ponadto opierając się na danych jednostkowych na poziomie firm z lat 2005–2012, przeanalizowano różnice pomiędzy poszczególnymi branżami usługowymi pod względem poziomu oraz dynamiki produktywności pracy i zatrudnienia. Uzyskane wyniki są następujące. W latach 1995–2012 obserwowano w Polsce systematyczny wzrost udziału usług rynkowych w zatrudnieniu. Równocześnie jednak produktywność pracy oraz całkowita produktywność czynników (TFP) rosły wolniej w tym sektorze w porównaniu z sektorem przemysłowym, w związku z relatywnie szybszym postępem technologicznym w przemyśle. Systematycznie spadała też cena względna dóbr przemysłowych w porównaniu z usługami. Zmienność zatrudnienia i wartości dodanej w cyklu koniunkturalnym była natomiast wyraźnie mniejsza w usługach rynkowych. Na tle wysokiej heterogeniczności firm w ramach poszczególnych branż, nie stwierdzono istotnie różnej dynamiki rozwojowej usług eksportointensywnych, relatywnie kapitałochłonnych, skierowanych do biznesu (B2B), ani usług opartych na wiedzy. Z uzyskanych wyników wyprowadzono prognozę, że gospodarka polska będzie w przyszłości wskutek zwiększającej się roli usług rynkowych rosnąć nieco wolniej, ale stabilniej niż dotychczas.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Ile jest wolnych miejsc pracy w Polsce?

Celem artykułu jest charakterystyka podaży wolnych miejsc pracy w Polsce w latach 2007-2014. W artykule opisano badanie na temat dostępności wolnych miejsc pracy na rynku oraz zmian w czasie na tle sytuacji gospodarczej w latach 2007-2014. Analizy dokonano opierając się na różnych zbiorach danych: GUS, PSZ (Publiczne Służby Zatrudnienia) oraz BOP (internetowe oferty pracy). Korzystano z metod badania cyklicznych własności szeregów czasowych. Zaprezentowano zróżnicowanie przestrzenne i zawodowe wakatów publikowanych w Internecie na podstawie wybranych miar niedopasowań. Od I kwartału 2007 r. do II kwartału 2014 r. liczba wolnych miejsc pracy wzrosła. Zmiany miały różnorodny charakter dla danych GUS, internetowych ofert pracy czy ofert pracy kierowanych do urzędów pracy. Autorzy wnioskują, iż statystyki ofert zatrudnienia odzwierciedlają różne frakcje podaży wakatów. Cykliczne zmiany internetowych ofert pracy, ofert pochodzących z urzędów pracy (napływ) oraz wolnych miejsc pracy wg badań GUS nieznacznie wyprzedzają koniunkturalne zmiany zatrudnienia i bezrobocia. Zmiany aktywności gospodarczej determinują liczbę ofert publikowanych w Internecie. Dla tych ofert (internetowych) pokazujemy wzrost niedopasowań przestrzennych (dla województw) oraz w przekroju kierunków kształcenia. Wyrównywanie niedoborów i nadwyżek ofert pracy w przekroju kierunków kształcenia zachodzi (prawdopodobnie tylko) dla niektórych kierunków studiów, np. w naukach ścisłych i inżynieryjnych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Modele funkcjonowania i nadzoru państwa nad przedsiębiorstwami państwowymi

Przedsiębiorstwa państwowe są i prawdopodobnie nadal pozostaną istotnym elementem współczesnych systemów gospodarczych, szczególnie w krajach postsocjalistycznych oraz rozwijających się. Analiza istniejących w różnych krajach zasad funkcjonowania sektora przedsiębiorstw państwowych, jak i zasad realizowania przez państwo funkcji właścicielskiej, wskazuje na ich wielkie zróżnicowanie. Celem artykułu jest próba modelowego ujęcia tego zróżnicowania. Analizy modelowej dokonano z jednej strony według kryteriów genezy (źródła, pochodzenia) przedsiębiorstw państwowych oraz zadań formułowanych wobec nich przez państwowego właściciela, z reguły związanych z pełnionymi przez nie funkcjami pozaekonomicznymi. Z tej perspektywy wyróżniono sześć modeli własności państwowej w współczesnej gospodarce: model anglosaski, europejski (kontynentalny), postsocjalistyczny, chiński, rosyjski oraz model gospodarek wschodzących. Z drugiej strony analiza została przeprowadzona według kryterium zasad i narzędzi realizowania przez państwo funkcji właścicielskich. W tym ujęciu opisano model zdecentralizowany, dualny oraz scentralizowany nadzoru właścicielskiego. Dodatkowo rozważono podział modeli nadzoru według wielkości udziałów państwa we własności przedsiębiorstw, a także sposoby sprawowania przez państwo faktycznej kontroli korporacyjnej przy posiadaniu udziałów mniejszościowych. W końcowej części artykułu zostały sformułowane wnioski i rekomendacje odnoszące się do gospodarki polskiej. Dotyczą one określenia pożądanego kształtu (zakresu, wielkości) domeny państwowej w gospodarce, a także opracowania właściwego, skutecznego systemu nadzoru właścicielskiego państwa, który – naszym zdaniem – powinien opierać się na najlepszych doświadczeniach światowych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Grawitacyjny model zróżnicowania rozwoju ekonomicznego województw

Celem artykułu jest wyjaśnienie wpływu tzw. efektu grawitacyjnego na przestrzenne zróżnicowanie rozwoju ekonomicznego polskich województw. Ów efekt grawitacyjny (nawiązując do prawa grawitacji Newtona) opiera się na założeniu, że regiony oddziałują na siebie gospodarczo, przy czym siła oddziaływania jest proporcjonalna do ich wielkości i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między nimi. Najczęściej modele grawitacyjne były wykorzystywane do opisu zjawisk w handlu światowym, zaś ich zastosowanie do analizy wzrostu i zróżnicowania regionalnego było bardzo rzadkie. Zastosowany w opracowaniu model nawiązuje do neoklasycznego modelu wzrostu gospodarczego Solowa, modeli Mankiwa, Romera i Weila oraz Nonnemana i Vanhoudta. W opracowaniu zaprezentowano model wzrostu gospodarczego uwzględniający efekt grawitacji. Wykazano, że model ten posiada nietrywialny punkt stacjonarny oraz że jest on asymptotycznie stabilny, co oznacza, że jest punktem asymptotycznej długookresowej równowagi rozważanego modelu wzrostu gospodarczego. W dalszej części opracowania dokonano opisowej analizy zróżnicowania technicznego uzbrojenia pracy, wydajności pracy, jednostkowych i łącznych efektów grawitacyjnych w polskich województwach w latach 1999–2011. Ponadto dokonano oszacowania parametrów funkcji wydajności pracy na poziomie wojewódzkim. Efektem finalnym pracy było przeprowadzenie numerycznych symulacji możliwych scenariuszy zróżnicowania rozwoju ekonomicznego polskich regionów. W pierwszym scenariuszu założono, że stopy inwestycji w poszczególnych województwach były różne (średnie arytmetyczne z poprzednich okresów), w drugim zaś wariancie przyjęto, że w długim okresie stopy te będą sobie równe. Zarówno 1., jak i 2. wariant wskazują na to, że przestrzenne zróżnicowanie rozwoju ekonomicznego polskich województw może się istotnie pogłębiać, przy czym procesy dywergencyjne byłyby znacznie silniejsze przy utrzymaniu się dotychczasowej struktury stóp inwestycji. Co więcej, jeśli nie uwzględni się działania zewnętrznych efektów grawitacyjnych (związanych z oddziaływaniem na polskie województwa gospodarki niemieckiej) oraz portowego charakteru Trójmiasta, to okaże się, że województwami o niskim poziomie rozwoju ekonomicznego mogłyby zostać również pomorskie, zachodniopomorskie oraz lubuskie. Najsilniejsze efekty grawitacyjne w analizowanym przedziale czasu notowane były mniej więcej w czworokącie łączącym Warszawę z Poznaniem, Wrocławiem oraz aglomeracją śląsko-dąbrowską lub (być może) Krakowem. Województwami peryferyjnymi ze względu na siłę działania efektów grawitacyjnych okazały się zarówno województwa Polski wschodniej (poza województwem świętokrzyskim, które leży względnie blisko kilku dużych aglomeracji miejskich), jak i województwa pomorskie, zachodniopomorskie oraz lubuskie.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Perspektywy internacjonalizacji waluty Chin

Celem artykułu jest analiza międzynarodowego wykorzystania renminbi oraz szans i barier zyskania przez tę walutę statusu waluty międzynarodowej. W artykule przedstawiono warunki internacjonalizacji waluty krajowej i przeanalizowano stopień spełnienia poszczególnych kryteriów przez Chiny. Wskazano także na korzyści i koszty internacjonalizacji, które determinują strategię Chin realizowaną w tym procesie. Zastosowane metody badawcze obejmują analizę danych statystycznych dotyczących zmiennych makroekonomicznych charakteryzujących gospodarkę Chin oraz danych odnoszących się do skali i obszarów międzynarodowego zastosowania renminbi, a także analizę literatury przedmiotu. Autor dowodzi, że traktowanie renminbi jako waluty międzynarodowej jest obecnie nieuzasadnione ze względu na relatywnie niewielkie zastosowanie chińskiego pieniądza w poszczególnych funkcjach waluty międzynarodowej oraz brak spełnienia przez Chiny szeregu kryteriów internacjonalizacji waluty krajowej, w szczególności dotyczących swobody przepływów kapitału i zakresu wymienialności waluty, charakteru systemu kursu walutowego oraz poziomu rozwoju rynku finansowego. W związku z tym renminbi uznano za potencjalną walutę międzynarodową, która ma szansę zyskać status waluty kluczowej w długim okresie po przeprowadzeniu niezbędnych reform przez Państwo Środka. Reformy te obejmują w szczególności zmianę modelu wzrostu gospodarczego (zwiększenie roli konsumpcji i usług w tworzeniu PKB), wspieranie rozwoju systemu finansowego (liberalizacja stóp procentowych i zniesienie restrykcji nadmiernie ograniczających swobodę funkcjonowania rynku finansowego), a także uelastycznienie reżimu kursowego.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kontrowersje wokół koncepcji krzywej Phillipsa

Złożoność mechanizmów rządzących gospodarką powoduje, że najważniejsze kategorie makroekonomiczne, do których należy zaliczyć m.in. inflację i bezrobocie, z reguły są współzależne. Analiza związków między tymi wielkościami jest przedmiotem badań ekonomistów mniej więcej od lat 50. XX w. Od tego czasu niezmiennie dużą popularnością cieszy się tzw. krzywa Phillipsa. Celem artykułu jest przedstawienie kontrowersji, jakie wywołuje ona wśród teoretyków ekonomii. Artykuł składa się z wprowadzenia, trzech części zasadniczych oraz podsumowania. W części pierwszej zanalizowano problem dotyczący położenia i nachylenia różnych wersji krzywej Phillipsa. W części drugiej przedstawiono kontrowersje związane z hipotezą racjonalnych oczekiwań oraz stopą bezrobocia równowagi. W części trzeciej podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy krzywa Phillipsa nadal powinna być wykorzystywana we współczesnych analizach makroekonomicznych. Artykuł zakończono podsumowaniem zawierającym wnioski końcowe. Stwierdzono w nich m.in., że krzywa Phillipsa może przyjmować różne kształty zarówno w okresie krótkim, jak i długim. Zależy to bowiem od rodzaju inflacji, która może być popytowa lub kosztowa, oraz od tego, czy przeważać będą jej pozytywne, czy negatywne następstwa. Ponadto podkreślono, że krzywa Phillipsa w rozszerzonych wersjach nadal może być skutecznym narzędziem analitycznym, stosowanym w makroekonomii.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Mnożnik fiskalny: reaktywacja

Celem artykułu jest przedyskutowanie istniejących między ekonomistami kontrowersji wokół mnożnika fiskalnego. W tym celu dokonano obszernego przeglądu najnowszej literatury teoretycznej i empirycznej. Globalny kryzys finansowy doprowadził do ponownego zainteresowania dyskrecjonalnymi bodźcami fiskalnymi. Potrzeba ekspansji fiskalnej była szczególnie silna ze względu na spadek do zera krótkookresowych wolnych od ryzyka stóp procentowych. Zwolennicy dyskrecjonalnej interwencji fiskalnej podkreślali, że wydatki państwa mogą pobudzać, poprzez mnożnikowe efekty keynesowskie, dodatkowe wydatki prywatne. Dlatego znaczna część dyskursu ekonomicznego na temat pakietów fiskalnych skoncentrowała się wokół wielkości mnożników wydatków rządowych. Mnożniki wydatków rządowych w modelach nowej ekonomii keynesowskiej są niższe aniżeli w modelach tradycyjnych. Z literatury empirycznej wynika, że wprawdzie mnożniki fiskalne w większości przypadków są dodatnie, to jednak na ogół przybierają stosunkowo niskie wartości. Istnieją również dowody na występowanie ujemnych mnożników fiskalnych. Wpływ szoków fiskalnych na gospodarkę zależy od wielu czynników, takich jak stopień wykorzystania czynników produkcji, reżim kursowy, stopień otwarcia gospodarki, zadłużenie państwa, zachowania gospodarstw domowych oraz skala wypierania. Ponadto efekty polityki fiskalnej są nieliniowe. Dlatego mnożnik fiskalny jest niepewną przesłanką dla polityki stabilizacyjnej.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Efekty ponadgraniczne niekonwencjonalnej polityki monetarnej

Tematem artykułu jest analiza efektów zewnętrznych niekonwencjonalnej polityki monetarnej (unconventional monetary policy, UMP). Tekst odwołuję się do literatury poświęconej mechanizmom transmisji UMP, a także wyników badań empirycznych. Ostatni kryzys finansowy i ekonomiczny wywołał bezprecedensową reakcję ze strony polityki monetarnej. Główne banki centralne odwołały się do wysoce akomodacyjnej polityki pieniężnej, obniżającej stopy procentowe prawie do zera. Ograniczyło to możliwości dalszego stymulowania gospodarki i wymusiło odwołanie się do instrumentów niekonwencjonalnych. Artykuł służy poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy UMP stała się źródłem impulsów transmitowanych z krajów rozwiniętych do rozwijających się. Jeżeli nawet UMP zmniejszyła dysfunkcjonalność rynków finansowych w krajach rozwiniętych, to z drugiej strony mogła wywołać napływ kapitału, zmienność kursów walutowych i niestabilność rynków finansowych w krajach rozwijających się. Wyniki sugerują, że faktycznie występują znaczące efekty zewnętrzne, trudno natomiast jednoznacznie ocenić, czy są one pozytywne czy negatywne. Ponadto UMP wydaje się wywierać podobny wpływ na gospodarkę jak polityka konwencjonalna. Wskazuje to, że większe znaczenie może mieć charakter polityki, a nie konkretne formy w jakich jest prowadzona.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Proces wzrostu przedsiębiorstwa w świetle podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych

Celem artykułu jest przedstawienie procesu wzrostu firmy jako wyłaniającego się obszaru badań nad przedsiębiorczością oraz wskazanie możliwości teoretycznego ujęcia tego procesu na podstawie integracji podejścia zasobowego (PZ) i teorii kosztów transakcyjnych (TKT). Współczesne badania nad ekspansją przedsiębiorstw w obszarze przedsiębiorczości koncentrują się na procesie wzrostu, sugerując metodę indukcyjną i eksploracyjną. Ten obszar badań należy jednak do szerszej problematyki granic przedsiębiorstwa, opartej na rozwiniętych teoriach, wśród których PZ i TKT są wiodącymi i często konfrontowanymi lub łączonymi perspektywami. Uzasadnione jest zatem przyjęcie metody dedukcji na podstawie istniejących teorii. Artykuł ma charakter koncepcyjny i wykorzystuje przegląd studiów teoretycznych dotyczących zakresu działania firmy na gruncie ekonomii, przedsiębiorczości i zarządzania strategicznego. Po analizie podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych jako alternatywnych ujęć granic przedsiębiorstwa, w drodze systematycznego przeglądu literatury wyłoniono metody integracji obu teorii. Metody te wykorzystano przy sformułowaniu wniosków, dotyczących procesu wzrostu organizacji na podstawie integracji podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych. Wskazano predykcyjną wartość PZ i TKT w odniesieniu do motywów, przesłanek, mechanizmów i form koordynacji ekspansji. Ponadto określono system wzajemnego oddziaływania zmiennych i założeń obu teorii w analizowanym procesie. Wnioski te mogą służyć dalszym analizom teoretycznym, ponadto mogą być poddane operacjonalizacji na potrzeby badań empirycznych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Nieadekwatność polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego w procesie stabilizacji makroekonomicznej w strefie euro

Załamanie koniunktury gospodarczej w strefie euro pogłębiło istniejącą nierównowagę na poziomie gospodarek członkowskich i wywołało obawy o stabilność całego ugrupowania. Celem artykułu jest analiza zagadnienia nieadekwatności jednolitej polityki pieniężnej do stabilizacyjnych potrzeb członków heterogenicznej unii walutowej na przykładzie polityki Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i strefy euro od początku jej funkcjonowania. Artykuł ma charakter teoretyczny. Przytoczone wyniki badań wskazały, że jednolita polityka pieniężna EBC nie była w jednakowym stopniu dopasowana do potrzeb każdego z krajów strefy euro. Niejednorodna sytuacja gospodarcza państw – członków strefy euro oraz niejednakowa sprawność funkcjonujących w nich mechanizmów dostosowawczych zdają się różnicować skuteczność jednolitej polityki pieniężnej EBC w zakresie kształtowania stabilizacji makroekonomicznej na poziomie całej strefy euro oraz na poziomie każdej z gospodarek. Wydaje się zatem, że podstawę pełnej oceny stabilizacyjnego oddziaływania jednolitej polityki pieniężnej powinna stanowić obserwacja stanu koniunktury na obu wymienionych poziomach analizy. Kryzys w strefie euro uświadomił istnienie silnego związku między stabilnością poszczególnych krajów członkowskich a stabilnością całego ugrupowania. Antykryzysowe działania EBC zmniejszyły prawdopodobieństwo rozpadu strefy euro, niemniej jednak, EBC nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać wszystkich problemów gospodarczych o charakterze strukturalnym w strefie euro. Zagwarantowanie pomyślnego funkcjonowania strefy euro pozostaje raczej w gestii krajowych rządów i zależy od kierunku nadawanego przez ich politykę gospodarczą i zdolności do przeprowadzenia trudnych reform strukturalnych.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kartele w trzech perspektywach: neoklasycznej, behawioralnej oraz etycznej

Celem artykułu jest krytyka podejścia neoklasycznego w studiach nad kartelami oraz ukazanie, w jaki sposób perspektywy behawioralna i etyczna rozszerzają a także uzupełniają optykę neoklasyczną. Główny nurt badań ekonomicznych nad problematyką karteli przyjmuje perspektywę neoklasyczną. Z tej tradycji badawczej wyrasta teoria optymalnego zniechęcania, która stanowi podstawę dla obecnej polityki wobec karteli w rozwiniętych krajach świata. Teoria optymalnego zniechęcania stanowi tu punkt wyjścia dla rozważań teoretycznych. Skonfrontowana jest ona następnie z doniesieniami ekonomistów behawioralnych oraz sądami etycznymi na temat funkcjonowania karteli. Analiza behawioralna pozwala wskazać odstępstwa od zachowań przedsiębiorstw przewidywanych na podstawie teorii optymalnego zniechęcania (zakładającej pełną racjonalność, doskonały egoizm oraz całkowitą samokontrolę decydentów). Te behawioralne odstępstwa wynikają z przyczyn wewnętrznych (dyspozycji decydentów) lub czynników środowiskowych. Analiza etyczna rozszerza optykę neoklasyczną. Rozważania aksjologiczne pozwalają pokazać, że działania kartelowe mają nie tylko wymiar czysto ekonomiczny, ale łamią one normy społeczne i mogą zostać uznane na moralnie złe jako przykłady kradzieży oraz oszustwa.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości