rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wprowadzenie w edukację polityczną

Chociaż edukacja polityczna wydaje się mieć niewiele wspólnego z edukacją obywatelską, społeczną czy nawet patriotyczną, to jest ona kluczem do uczynienia z młodych ludzi aktywnych obywateli. We współczesnej Polsce polityka często bywa przeciwstawiana społeczeństwu obywatelskiemu, ze względu na przemiany jakie zaszły w najnowszych dziejach. Jednak w tradycji polskiej myśli politycznej łączono elementy edukacji politycznej, obywatelskiej i patriotycznej. To dzięki tej pierwszej, przy uwzględnieniu istotnego elementu obywatelskiego i patriotycznego, umacnia się odpowiedzialność obywateli oraz aktywne uczestnictwo w życiu publicznym. Każdy, kto chce wprowadzić politykę do prowadzonych zajęć, powinien być świadomy tradycyjnie krytycznego podejścia dopierwszej nowożytnej doktryny politycznej oraz prac jej głównego propagatora, Niccolo Machiavellego. W ciągu wieków Polacy tworzyli państwo w oparciu o idee indywidualnej wolności oraz obywatelskiego zaangażowania w życie publiczne. Pierwsze zetknięcie z nowoczesnym państwem zbiegło się z utratą niepodległości i rozbiorem ziem polsko-litewskich przez trzech absolutystycznych zaborców. Z tego powodu skuteczna edukacjapolityczna w Polsce musi być oparta na republikańskiej i obywatelskiej tradycji, której oddziaływanie na polską politykę było ogromne, niezależnie od tragicznych rozdziałów w polskiej historii.
         
        Although political education may seem to have little in common with civic, social, and even patriotic education, it is crucial in making young people more active citizens. In modern Poland politics and civic society are often contrasted, due to the developments in contemporary Polish history. However, it has been the tradition of Polish political thought to link the political, the civic and the patriotic element of education together. It is only the political education with a strong civic and patriotic component that encourages civic responsibility and active participation in social life. Anyone in Poland willing to bring politics to the classroom should be aware of the traditional Polish critical approach to the basic tenets of early modern political thought and the works of its foremost exponent, Niccolo Machiavelli. Over the centuries the Poles have built a state based on the idea of individual freedom and civic participation in public life. Their first encounter with modern state coincided with the loss of independence and the annexation of the Polish-Lithuanian lands by three absolutist monarchies. Therefore effective political education in Poland must base itself on the Polish republican and civic traditions whose impact on Polish politics has been enormous despite the tragic chapters of Polish history.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Przemówienie

Spotkanie z młodymi nauczycielami uniwersyteckimi, Podróż apostolska do Madrytu, XXVI Światowe Dni Młodzieży 18-21 sierpnia 2011 r., Bazylika klasztoru św. Wawrzyńca w Eskurialu, piątek, 19 sierpnia 2011 r.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Rola UNESCO w ochronie dziedzictwa kulturowego w konfliktach zbrojnych

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jaką rolę odgrywa Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) w ochronie dobra globalnego, jakim jest dziedzictwo światowe, w sytuacjach konfliktów zbrojnych.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Główny problem dotyczy możliwości i zakresu współpracy międzynarodowej w ochronie dziedzictwa kulturowego. Przeanalizowano ewolucję podejścia i działalności UNESCO w zakresie ochrony kultury w kontekście wojen i konfliktów od czasu powstania organizacji do 2015 r. oraz uwarunkowania tej zmiany. W odpowiedzi na pytania badawcze przeprowadzona została krytyczna analiza treści dokumentów UNESCO oraz literatury przedmiotu.
        PROCES WYWODU: Artykuł złożony jest z czterech części. Na początku dokonano analizy dziedzictwa kulturowego z perspektywy koncepcji globalnych dóbr publicznych. Następnie opisana jest historia działań UNESCO i ewolucja podejścia do ochrony kultury w razie konfliktów. Trzecia część przedstawia wyzwania dla ochrony dziedzictwa w XXI w. W części czwartej omówiona jest strategia UNESCO z 2015 r. będąca próbą wzmocnienia działań w zakresie ochrony kultury.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W obliczu nowych wyzwań dla ochrony dziedzictwa jako dobra globalnego, takich jak rosnąca liczba zagrożonych obiektów światowego dziedzictwa, udział aktorów niepaństwowych w konfliktach zbrojnych czy specyfika współczesnych konfliktów, system stworzony przez UNESCO wymaga reform. Chociaż UNESCO nie ma możliwości zapewnienia pełnej ochrony dziedzictwu kulturowemu, jednak na różne sposoby dąży do wzmocnienia współpracy międzynarodowej i włączenia do swoich działań odpowiednich interesariuszy. Dziedzictwo jest coraz częściej przedstawiane jako narzędzie budowy pokoju, wzmacniania rozwoju zrównoważonego czy zwalczania propagandy grup terrorystycznych. 
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Skuteczność działań UNESCO w sytuacji konfliktów zbrojnych jest ograniczona. Nie może zapobiec grabieży dóbr kultury ani uchronić różnorodność kulturową na terenach objętych walkami. Jednocześnie obecne konflikty uświadamiają państwom konieczność współpracy międzynarodowej w tym zakresie, co wzmacnia mandat UNESCO jako lidera w ochronie dziedzictwa światowego.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Edytorial: Handel międzynarodowy

Można kolokwialnie stwierdzić, że handel międzynarodowy towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów, sięga starożytności, a jako zjawisko ekonomiczne był odnotowany w Europie już w Średniowieczu, dla przykładu Liga Hanzeatycka. 
        Wymiana handlowa w skali międzynarodowej wiąże się nie tylko z transgranicznym przemieszczaniem dóbr. Podmioty w niej uczestniczące muszą liczyć się z funkcjonowaniem w odrębnych systemach ekonomicznych, prawnych, nie bez znaczenia pozostają również kulturowe uwarunkowania tego rodzaju współpracy. Związany z tym wyższy poziom ryzyka należy wkalkulować w rachunek opłacalności wejścia na rynki zagraniczne. Mimo to, korzyści płynące z handlu międzynarodowego doceniano zarówno w czasach historycznie odległych jak i współcześnie.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wyzwania dydaktyki szkoły wyższej w kształtowaniu postaw przedsiębiorczych u studentów kierunku pedagogika

 
        CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest poznanie opinii studentów kierunku pedagogika na temat kształtowania ich postaw przedsiębiorczych w procesie kształcenia akademickiego poprzez stosowanie określonych form i metod nauczania.
         
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł stanowi prezentację opinii studentów kierunku pedagogika na temat stosowanych w procesie kształcenia akademickiego metod nauczania i ich oddziaływania na kształtowanie postaw i zachowań przedsiębiorczych badanych osób. Głównym problemem badawczym jest pytanie: jakie metody nauczania zdaniem studentów kształtują ich postawy przedsiębiorcze? Badania zostały przeprowadzone metodą sondażu z wykorzystaniem techniki ankiety.
         
        PROCES WYWODU: Wywód składa się z dwóch części. Pierwsza obejmuje charakterystykę i definicyjne ujęcie podstawowych pojęć z zakresu terminologii. Druga przedstawia wyniki badań własnych, przeprowadzonych w grupie studentów studiów stacjonarnych na kierunku pedagogika.
         
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Badani w różny sposób definiują istotę przedsiębiorczości. Blisko 80% respondentów łączy ją z własną działalnością gospodarczą, 12% traktuje jako zespół cech charakteru i pewne wrodzone predyspozycje, aż 8% nie ma na ten temat zdania. Wyniki przeprowadzonych badań
        sugerują, że studenci dostrzegają zależności między stosowanymi na uczelni metodami kształcenia a rozwojem ich cech i postaw przedsiębiorczych.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Stosowane w procesie kształcenia uniwersyteckiego metody oraz formy nauczania kształtują określone postawy i zachowania przedsiębiorcze i mogą mieć pozytywny wpływ na sytuację absolwentów kierunku pedagogika na rynku pracy. W tym celu wskazane są zmiany dotyczące zarówno doboru metod, form nauczania, jak i częstotliwości ich stosowania przez nauczycieli akademickich w procesie kształcenia przyszłych nauczycieli-pedagogów.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Edytorial: Religijne wizje polityki

Kwestia teologii politycznej, raz pozostawiona, będzie zapewne wracać do nas tylekroć, ilekroć zechcemy zbliżyć się do ujawnienia współczesniej polityki na poziomie możliwie najgłębszym.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Ochrona zdrowia matek oraz dzieci jako globalne dobro publiczne, na przykładzie działań ONZ

CEL NAUKOWY: Celem naukowym artykułu jest odpowiedź na pytanie badawcze: czy, oceniając działania Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie ochrony zdrowia matek i dzieci, można uznać, że ochrona ta spełnia kryteria globalnego dobra publicznego, którego dostawcą jest ONZ? 
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: W pracy wykorzystano głównie metody badań niereaktywnych, tj. metodę analizy oficjalnych dokumentów i danych statystycznych, metodę analizy treści oraz metodę porównawczą. Zastosowana została także analiza przypadku w celu zbadania roli Organizacji Narodów Zjednoczonych w globalnej ochronie zdrowia matek i dzieci.
        PROCES WYWODU: W pierwszej części artykułu przedstawiona została koncepcja globalnego dobra publicznego oraz miejsca ochrony zdrowia wśród globalnych dóbr publicznych. W drugiej części przeanalizowano dotychczasowe działania ONZ na rzecz poprawy zdrowotności matek i dzieci. Działania te zostały również poddane ocenie pod kątem ich skuteczności oraz dalszych perspektyw realizacji. 
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Organizacja Narodów Zjednoczonych dostarcza globalne dobro publiczne, jakim jest zapewnianie ochrony zdrowia matek i dzieci, a działania w tym zakresie spełniają założenia przyjętej w analizie definicji globalnych dóbr publicznych. 
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Dotychczasowa działalność ONZ związana z ochroną zdrowia matek i dzieci w skali globalnej (odbywająca się głównie poprzez realizację Milenijnych Celów Rozwoju) okazała się skuteczna. Coraz szerszy zakres planowanych przez ONZ działań, związanych ze zrównoważonym rozwojem, oraz rosnące w związku z tym koszty realizacji tych celów mogą jednak w przyszłości prowadzić do zmniejszenia skuteczności ich realizacji. Z oceną sytuacji należy jednak poczekać do pojawienia się pierwszych rezultatów wdrażania Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
O prawie oporu i obywatelskim nieposłuszeństwie

Tematem artykułu jest rozwój pojęcia prawa oporu w historii filozofii politycznej. Zaprezentowano szereg ujęć tej kwestii, od starożytnych Greków, poprzez francuskich monarchomachów, aż do J. Locke’a. Druga część zawiera krótki opis obywatelskiego nieposłuszeństwa, na przykładzie takich postaci jak H.D. Thoreau,H. Arendt, J. Rawls i inni.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Polityka edukacyjna prowadzona przez UNESCO jako globalne dobro publiczne

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ocena działalności Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) jako organizacji międzynarodowej kreującej globalną politykę edukacyjną.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł ten wykorzystuje koncepcję globalnych dóbr publicznych w celu weryfikacji, w jakim aspekcie polityka edukacyjna może stanowić dobro publiczne w skali międzynarodowej. Autor posługuje się przeglądem literatury oraz analizą danych statystycznych w zakresie rekonstrukcji zmian zachodzących współcześnie w edukacji oraz studium przypadku w zakresie opisu globalnej polityki edukacyjnej prowadzonej przez UNESCO.
        PROCES WYWODU: Artykuł złożony jest z czterech części. We wstępie przedstawiony został opis procesów takich jak komodyfikacja, prywatyzacja, globalizacja i cyfryzacja oraz ich wpływ na zmiany zachodzące we współczesnej edukacji. W pierwszej części artykułu opisano proces wyłaniania się globalnego rynku „usług edukacyjnych”. W drugiej wskazano niesprawności tego rynku, które wymagają odpowiedzi na poziomie globalnym. W trzeciej części przedstawiono studium przypadku, w którym przeanalizowano dotychczasowe działania z zakresu edukacji prowadzone przez UNESCO oraz przeprowadzono krytykę współczesnego klasyfikowania edukacji jako dobra publicznego.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że: 1) na skutek procesu komodyfikacji co najmniej od lat 90. XX w. mamy do czynienia z globalnym rynkiem „usług edukacyjnych”, który wraz z liberalizacją handlu w ramach GATS rozszerza się na coraz niższe poziomy kształcenia; 2) prywatyzacja edukacji prowadzi do problemów zarówno z dostępnością do edukacji, jak i jej jakością, co wymaga globalnych odpowiedzi; 3) dotychczasowe działania UNESCO, mające w zamyśle przeciwdziałać zdiagnozowanym niesprawnościom rynku, odznaczały się umiarkowaną skutecznością; 4) edukację należy uznać raczej za globalne dobro wspólne niż dobro publiczne, w przeciwieństwie do globalnej polityki edukacyjnej.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Działania podejmowane przez UNESCO wobec trzech podstawowych wyzwań – poprawy jakości kształcenia, międzynarodowej uznawalności kwalifikacji zawodowych oraz stworzenia zaplecza analitycznego do projektowania globalnej polityki edukacyjnej opartej na dowodach ‒ są skuteczne z wyjątkiem pierwszego, choć najważniejszego z wyzwań, gdzie lepsze rezultaty mogą odnieść standardy wdrażane przez globalne organizacje normalizacyjne (np. ISO). UNESCO powinno z kolei zintensyfikować swoje działania w zakresie regulacji międzynarodowych rankingów instytucji edukacyjnych – mogą one bowiem wprowadzać w błąd kandydatów oraz mieć szkodliwy wpływ na proces tworzenia polityki edukacyjnej, zwłaszcza w państwach rozwijających się i mniej zamożnych państwach rozwiniętych.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Przegrana wojna, wygrana rewolucja

Autor definiuje dwie odmienne interpretacje konfliktu ukraińsko-rosyjskiego, które nazywa: perspektywą Kryształowego Pałacu oraz perspektywą geopolityczną. Każda z nich pozwala zupełnie odmiennie spojrzeć na dotychczasowy bilans strat i zysków Rosji oraz Zachodu w tym konflikcie. Na tym tle autor analizuje sens i skutki polityczne postanowień rozejmu mińskiego i ustaleń szczytu NATO w Newport, zapadłych 5 września 2014 roku.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Robert Schütze, From Dual to Cooperative Federalism. The Changing Structure of European Law, Oxford University Press, Oxford 2009, ss. xxxvi + 391.

Autor przedstawianej pracy, Robert Schütze, jest prawnikiem, od2005 roku wykładającym europejskie prawo konstytucyjne orazeuro pejskie prawo konkurencji w Szkole Prawa angielskiego DurhamUniversity. Recenzowana praca opublikowana została przezOxford University Press w 2009 roku w serii Oxford Studies in EuropeanLaw. Jej podstawę stanowi – w dużej mierze zmieniona – rozprawadoktorska Schützego, obroniona w 2005 roku we florenckimEuropejskim Instytucie Uniwersyteckim.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Dyskusja o końcu PRL

Artykuł omawia dyskusję dotyczącą dwóch wątków związanych  z  końcem  systemu  komunistycznego w Polsce: symbolicznego – toczonego wokół daty, którą należy uznać za koniec PRL oraz związanego z  mechanizmem zmiany i intencją obozu władzy. Celem tekstu jest usystematyzowanie dyskusji o końcu „ludowej” Polski przez wskazanie zarówno uzasadnionej merytorycznie daty mogącej symbolizować początek rozpadu systemu, jak i poprzez zrekonstruowanie rzeczywistych intencji ekipy Wojciecha Jaruzelskiego oraz rozpatrywanych przez nią wariantów rozwoju sytuacji. Porozumienia Okrągłego Stołu, nie miały bowiem prowadzić do demokratyzacji i osłabienia systemu, ale do jego wzmocnienia, jednak koncepcję tę przekreśliły wyniki kontraktowych wyborów z czerwca 1989 r.
        The article presents the two discussion threads that are related to the end of the communist system in Poland – the symbolic one, referring to the date that should be recognized as the end of the communist Poland and the one that concerns the transformation mechanism and the intentions of the ruling camp. The aim of the article is to systematize the discussion about the end of the “people’s” Poland by recognizing the date that could be the symbol of the beginning of the end of the system as well as by reconstructing the real intentions of Wojciech Jaruzelski’s group and the options of possible developments that it was taking into consideration as the Round Table Agreement was not supposed to introduce democracy and weaken the system but to strengthen it. However, that idea was thwarted by the results of the contract election of June 1989.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Polska XX wieku, red. W. Kozub-Ciembroniewicz, B. Szlachta, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2010, ss. 338.

W bieżącym roku nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego ukazała się pod redakcją Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza i Bogdana Szlachty książka Polska XX wieku. W intencji redaktorów pozycja ta ma oferować i poszerzać wiedzę czytelnika o współczesnej Polsce. Gwarancję merytorycznego poziomu publikacji ma zaś stanowić dobór autorów, w większości uznanych pracowników naukowo-dydaktycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Edytorial: Ćwierć wieku wolności: Polska 1989-2014

Historycy badają zamknięte sekwencje historyczne. Podkreślają, że dystans czasu pomaga w obiektywnym spojrzeniu na przeszłość. Politolodzy podejmują namysł nad teraźniejszością. Jeśli sięgają do historii – to zazwyczaj tej najnowszej. Usiłują uchwycić i opisać zjawiska oraz tendencje współczesne – uchwycić proces w trakcie jego trwania, a nie wtedy gdy już się zakończy. Takie spojrzenie nie jest wolne od subiektywizmu – ale także i dystans czasowy go nie gwarantuje – pozwala jednak na bieżącą aplikację spostrzeżeń. Umożliwia podjęcie próby wykorzystania wyników badań do modyfikacji aktualnych działań – również w sferze państwowej.
        Historians usually examine stories that have already happened. They emphasize that the time span helps when coming to an unbiased understanding of the past. Political scientists investigate the present. If they examine history, it is usually that which is most recent. They try to grasp and describe current phenomena and currents; they try to see the process when it is happening, not when it is completed. Such an approach is not free from biases (although the time span does not necessarily prevent some biases), but it enables the application of recent observations. The results of political science research might be used to modify current activities, even in the sphere of the state.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Katolicyzm polityczny i jego wrogowie

Artykuł stanowi próbę syntetycznego ujęcia dziejów katolicyzmu politycznego, w których Kościół rzymski zmagał się z władzami świeckimi, co w konsekwencji doprowadzić miało do upadku terytorialnego Państwa Kościelnego. Głębokich przyczyn erozji politycznej władzy papiestwa poszukuje autor w średniowiecznych sporach o zwierzchność między papiestwem i cesarstwem oraz w porażce opcji gibelińskiej. Późniejsze, nowożytne kryzysy politycznego katolicyzmu, związane z pojawieniem się protestantyzmu, spotykają się z reakcją jezuicką i próbą zachowania przynajmniej części pośredniej władzy papieży w sprawach doczesnych. Epoka absolutyzmu, zwłaszcza za sprawą francuskiego gallikanizmu, przynosi kolejne ograniczenia politycznej władzy Rzymu. Po rewolucji francuskiej Kościół traci ostatecznie możliwość obrony swego państwa, które upada pod presją nowych radykalnych idei i przemocy militarnej.
        This paper tries to describe synthetically the history of political Catholicism, in a period when the Roman Church had to grapple with the secular powers, leading to the final suppression of the Papal territorial State. It seems that the most significant reasons for this erosion and collapse of the popes’ political power can be found in the mediaeval disputes between the papacy and empire, and in the defeat of the Ghibelline standpoint. The subsequent modern crises of political Catholicism - connected with the appearance of Protestantism - coincide with the Jesuit reaction, which tries at least to retain a grain of the indirect political power of the popes. The epoch of absolutism, especially in the form of the French Gallicanism, resulted in the next diminution of the political importance of papal Rome; after the French revolution the Roman Church finally lost the possibility of defending its State, which then fell under the pressure of radical ideas and the military violence.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne