rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Sposoby interpretacji wyników modelowania dyspersji odorantów w powietrzu atmosferycznym

Omówiono problem interpretacji wyników modelowania dyspersji odorantów w powietrzu. Zwrócono uwagę na najczęściej popełniane błędy przy sporządzaniu ocen zapachowego oddziaływania danej instalacji na otoczenie. Wskazano różnice pomiędzy modelowaniem dyspersji odorantów a referencyjną metodą modelowania poziomów pojedynczych substancji w powietrzu (według rozporządzenia Ministra Środowiska z 2010 r.) Podano cztery możliwości przedstawiania i interpretacji wyników obliczeń modelowych, w tym występowania w skali roku określonego poziomu stężenia zapachowego oraz stężeń maksymalnych, pozwalające na wyciągnięcie praktycznych wniosków. Przedstawiono, w jaki sposób ocenia się zapachową uciążliwość danej instalacji na tle wybranych standardów zapachowej jakości powietrza, w tym wartości odniesienia określonych w projekcie polskiej ustawy o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej oraz w projekcie europejskiej dyrektywy horyzontalnej dotyczącej odorów (IPPC H4). Wyjaśniono różnicę między środowiskowym progiem wyczuwalności i rozpoznawalności zapachu a stężeniami progowymi określonymi w warunkach laboratoryjnych. Pokazano, jak modeluje się czas występowania zapachu na terenie objętym obliczeniami oraz przez ile godzin w roku zapach będzie wyczuwalny w stopniu co najmniej rozpoznawalnym. Przedstawiono na czym polega prognozowanie występowania zapachu o określonej intensywności, w tym jak przelicza się stężenie zapachowe na intensywność z zastosowaniem psychofizycznych praw Webera-Fechnera i Stevensa. Pokazano również, jak na podstawie wyników modelowania dyspersji zanieczyszczeń w atmosferze można ocenić zapach mogący pojawić się w najgorszej sytuacji meteorologicznej i technologicznej. Podane przykłady mogą zostać wykorzystane podczas projektowania instalacji potencjalnie uciążliwych oraz sporządzania oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko lub prognozy jakości powietrza.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie wybranych rozkładów prawdopodobieństwa wartości ekstremalnych do szacowania ryzyka wystąpienia zagrożenia powodziowego w dorzeczu Odry na Dolnym Śląsku

Analizie poddano maksymalne dobowe przepływy w Odrze zmierzone w latach 1971–2013 w stacji hydrologicznej w Malczycach. Z całego zbioru danych wyselekcjonowano maksymalne przepływy roczne i do ich rozkładu empirycznego dopasowano trzy rozkłady teoretyczne – Gumbela, Frecheta i logarytmiczno-normalny. Przedstawiony przykład analizy probabilistycznej zagrożenia powodziowego w dorzeczu Odry na Dolnym Śląsku może być skutecznym narzędziem w ocenie wystąpienia ryzyka powodziowego. Otrzymane w ten sposób wyniki mogą zostać wykorzystane do szacowania prawdopodobieństwa wystąpienia określonych zdarzeń związanych z zagrożeniem powodziowym, a także do porównywania wybranych obszarów dorzecza pod względem zagrożenia powodziowego.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena wpływu biologicznie rozkładalnych zanieczyszczeń obecnych w ściekach na warunki tlenowe odbiornika – studium przypadku

Przedstawiono metodę analizy wpływu niewłaściwie oczyszczonych ścieków na środowisko wodne potoku. Długotrwałe odprowadzanie takich ścieków powoduje trwałe zmiany właściwości osadów dennych. W celu dokonania oceny zmian, do jakich doszło w środowisku wodnym w wyniku odprowadzenia ścieków do potoku, zbadano kinetykę procesów biochemicznych zachodzących w tym środowisku. W modelu biochemicznego utleniania węglowych związków organicznych wykorzystano równania opisujące zmiany całkowitego biochemicznego zapotrzebowania na tlen oraz zmiany zawartości tlenu rozpuszczonego w czasie. Z uwagi na dostatecznie dużą prędkość przepływu wody w potoku nie stwierdzono akumulacji zawiesin pochodzących ze ścieków w osadach samego potoku, lecz akumulacja ta nastąpiła w osadach dennych rozlewisk i jeziora, do których wpada potok. Wykazano, że odprowadzanie ścieków przyczyniło się do znacznego odtlenienia wody, głównie w rozlewiskach i jeziorze. Jednocześnie osady denne miały powierzchniowe zużycie tlenu zbliżone do wartości charakterystycznych w przypadku osadów pochodzenia naturalnego, z domieszką osadów ściekowych. Za pomocą modelu matematycznego opisującego zmiany zawartości tlenu rozpuszczonego oraz związków azotu (organicznego, amonowego, azotynów i azotanów) wyznaczono powierzchniową szybkość zużycia tlenu przez osady denne, powierzchniową szybkość powstawania azotu organicznego, powierzchniową szybkość denitryfikacji, a także szybkości nitryfikacji I i II stopnia, denitryfikacji i amonifikacji. Zastosowana metoda modelowania procesów biochemicznych zachodzących w środowisku wodnym umożliwia oszacowanie parametrów kinetycznych wybranych procesów i szybkości tych procesów oraz stopnia zanieczyszczenia wody biologicznie rozkładalnymi substancjami organicznymi.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Usuwanie zanieczyszczeń organicznych z wody powierzchniowej o małej zasadowości

Od listopada 2011 r. do maja 2012 r. prowadzono badania technologiczne mające na celu określenie technologii oczyszczania wody rzecznej o małej zasadowości, dużej zmienności temperatury i dużej zawartości substancji organicznych, jako skutek zakwitów planktonu. Badania przepływowe (0,1÷1,5 m<sup>3</sup>/h) prowadzono równolegle w trzech urządzeniach technicznych o różnych wariantach procesu koagulacji. Wykazano, że decydującym procesem oczyszczania wody była koagulacja prowadzona w układzie z szybkim mieszaniem, flokulacją i sedymentacją oraz usuwaniem pozostałych zawiesin w procesie filtracji pospiesznej. Koagulacja siarczanem glinu dawkami 3÷6 gAl/m<sup>3</sup>, powodującymi zmniejszenie pH wody do 6,5÷7,0, zapewniła 44÷64% usunięcie OWO, co odpowiadało jego zawartości w wodzie po filtracji do 4 gC/m<sup>3</sup>. Stwierdzono, że w przypadku konieczności dalszej poprawy skuteczności usuwania OWO z wody należy dawkować przed filtrami pospiesznymi pylisty węgiel aktywny w ilości 20 g/m<sup>3</sup>. Uzyskane wyniki posłużyły do opracowania wariantów badań pilotowych w skali technicznej o wydajności 10÷45 m<sup>3</sup>/h.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania przydatności alkalicznych materiałów filtracyjnych do usuwania fosforanów z biologicznie oczyszczonych ścieków bytowych

Do usuwania ortofosforanów(V) z biologicznie oczyszczonych ścieków bytowych zastosowano trzy materiały filtracyjne o charakterze alkalicznym. Jeden z tych materiałów, o cechach typowego granulatu wapiennego (zawartość wapnia około 50%), został wyłączony z badań już po 35 tygodniach eksploatacji filtru, ponieważ powodował silną kolmatację złoża, uniemożliwiającą jego dalszą eksploatację. Badania dwóch pozostałych materiałów, zawierających mniejszą ilość wapnia (15–20%), prowadzono bez zakłóceń przez 96 tygodni. Średnia skuteczność usuwania fosforanów z użyciem obu tych materiałów przy prędkości filtracji 0,6 m/d wynosiła 80÷90%, natomiast przy prędkości filtracji 1,2 m/d odpowiednio 50÷55%. Usuwanie fosforanów ze ścieków na alkalicznych złożach filtracyjnych było efektem ich chemicznego strącania w postaci apatytów na powierzchni ziaren złóż. Jednakże takie materiały filtracyjne mogą być stosowane do usuwania fosforanów (np. w przydomowych oczyszczalniach ścieków) pod warunkiem, że wartość pH ścieków w odpływie z filtru nie wzrośnie powyżej 8,5.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie odczynnika Fentona modyfikowanego nanożelazem do rozkładu barwników azowych (AR27 i RB5) w roztworach wodnych

Badano skuteczność rozkładu dwóch barwników azowych (Acid Red 27 – AR27 oraz Reactive Black 5 – RB5) w roztworach wodnych o stężeniu 100 mg/dm3 poddanych działaniu odczynnika Fentona modyfikowanego nanożelazem (H2O2/nFeo). W przypadku każdego barwnika określono najkorzystniejsze wartości parametrów procesu, przy których uzyskano widoczne odbarwienie roztworu (barwnik AR27: pH=3, dawka H2O2 40 mg/dm3, dawka nFeo 60 mg/dm3, czas reakcji 15 min, barwnik RB5: pH=3, dawka H2O2 50 mg/dm3, dawka nFeo 20 mg/dm3, czas reakcji 15 min). W tych warunkach zmniejszenie wartości ChZT roztworów barwników AR27 i RB5 wynosiło odpowiednio 82,6% i 86,5, a zmniejszenie ich toksyczności (mierzonej testem Microtox) – odpowiednio 100% i 92,7%. W celach porównawczych do rozkładu barwników zastosowano także klasyczny odczynnik Fentona (H2O2/Fe2+). Widoczne odbarwienie wodnego roztworu barwnika AR27 uzyskano w tym przypadku przy pH=3,5, dawce H2O2 60 mg/dm3, stosunku [Fe2+]/[H2O2]=0,3 w czasie 15 min, a barwnika RB5 pH=3,5, dawce H2O2 40 mg/dm3, stosunku [Fe2+]/[H2O2]=0,75 w czasie 15 min. Zmniejszenie wartości ChZT roztworów AR27 i RB5 wynosiło odpowiednio 71,5% i 71,8%, a zmniejszenie ich toksyczności – 100% i 84,4%. Obie zastosowane metody utleniania, poza odbarwieniem roztworów wodnych, pozwoliły na zmniejszenie wartości ChZT roztworów barwników do 21÷49 mgO2/dm3. Zgodnie z klasyfikacją toksyczności próbek wodnych, wszystkie badane roztwory barwników z klasy próbek wysokotoksycznych (toksyczność >75%), po poddaniu ich działaniu odczynnika Fentona można uznać za nietoksyczne (toksyczność <25%).

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania pilotowe nad skutecznością usuwania glonów na ujęciu wody w Lubiczu koło Torunia

Badania przeprowadzono na stacji pilotowej, obejmującej ozonowanie wstępne, koagulację z sedymentacją w osadniku pionowym, filtrację przez złoże antracytowo-piaskowe, ozonowanie wtórne oraz sorpcję na trzech różnych złożach węglowych (F300, F400 i Supra 0,8). Na etapie wstępnego utleniania zastosowano chlor, chloran (I) sodu i ozon. Badania pilotowe pozwoliły na określenie liczebności i jakości fitoplanktonu w zatoce rzeki Drwęcy oraz skuteczności jego usuwania przy zastosowaniu zmodyfikowanej technologii uzdatniania wody. Wykazano, że dominującymi w zatoce grupami glonów były okrzemki (od września do maja) i zielenice (od czerwca do sierpnia). Liczebność sinic w całym okresie badań nie była wysoka (do 30%). Maksymalne wartości zarówno biomasy (3,39-6,87 g/m3) jak i liczebności glonów (4697-4913 org./cm3), zanotowane wiosną (przełom kwietnia i maja) 2000 r., wskazały na pojawienie się zakwitu z dominacją okrzemek. W 1999 r. nie przekroczyły one wartości progowych dla tego typu zjawiska. Wstępne utlenianie było najskuteczniejsze w przypadku zastosowania chloranu (I) sodu (47% usunięcia glonów w 2000 r. i 32% w 1998 r.), a następnie ozonu (21% usunięcia glonów w 2000 r. i 34% w 1998 r.). W procesie koagulacji najwyższy stopień obniżenia liczebności glonów osiągnięto przy zastosowaniu koagulantu PAC-16 (96%). Usunięcie fitoplanktonu powyżej 80% stwierdzono również w przypadku wykorzystania PAX-XL-1 (82%) i PAX-18a (81%). Najskuteczniejszym rozwiązaniem technologicznym w usuwaniu glonów okazało się zastosowanie utleniania ozonem, koagulacji za pomocą PAC-16 oraz filtracji przez złoże węglowe typu F 400.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Charakteryzacja struktury uporządkowanych nanoporowatych materiałów krzemionkowych na podstawie adsorpcji argonu w temperaturze 77 K

Trzy dobrze uporządkowane nanoporowate materiały krzemionkowe z rodziny MCM-41 otrzymywano z tetraetoksysilanu (TEOS), jako źródła krzemionki, i ze związków powierzchniowo czynnych, bromków: oktylotrimetyloamoniowego (C8), decylotrimetyloamoniowego (C10) i cetylotrimetyloamoniowego (C16). Szczególną cechą tej syntezy była długa (5 dób) hydrotermiczna obróbka próbek w temperaturze 373 K. Otrzymane materiały charakteryzowano za pomocą dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego oraz adsorpcji argonu w temperaturze 77 K. Porowatość oceniono za pomocą metody Barretta-Jaynera-Halendy przy użyciu doświadczalnej relacji pomiędzy wymiarem porów i ciśnieniem kondensacji opublikowanej ostatnio przez Kruka i Jarońca. Potwierdzono, że średni wymiar porów zależy od długości łańcucha alkilowego w cząsteczce związku powierzchniowo czynnego użytego w procesie syntezy danego materiału. Zastosowanie metod BET oraz as pozwoliło wyznaczyć parametry struktury porowatej tych materiałów, tj. powierzchnię właściwą BET, całkowitą powierzchnię właściwą, powierzchnię zewnętrzną, objętość uporządkowanych pierwotnych mezoporów oraz całkowitą objętość porów. Porównanie tych wartości wskazuje, że otrzymane materiały są dobrej jakości i adsorpcja argonu w temperaturze 77 K jest użyteczną metodą do charakteryzacji tych materiałów.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Usuwanie azotanów z roztworów wodnych metodą elektrodializy

Do usuwania azotanów z wody zastosowano metody elektrodializy klasycznej i monoselektywnej. Stwierdzono, że elektrodializa monoselektywna (z membranami monoanionoselektywnymi) była korzystna do usuwania azotanów z roztworów zawierających siarczany lub wodorowęglany. Usunięcie azotanów z roztworów o wysokim stężeniu siarczanów (8 val/m3) było większe o 70%, w porównaniu z efektami uzyskanymi w procesie elektrodializy klasycznej. Jednocześnie zaobserwowano większą o około 40% retencję siarczanów. W roztworze o wysokim stężeniu wodorowęglanów (8 val/m3) usunięcie azotanów było większe o 20%, przy zwiększonej o 20% retencji wodorowęglanów. W przypadku roztworu zawierającego azotany, chlorki, siarczany i wodorowęglany elektrodializa monoselektywna pozwoliła osiągnąć wyższe o około 10% usunięcie azotanów, przy jednoczesnej wyższej o około 20% retencji siarczanów. Stwierdzono, że wzrost gęstości prądu zwiększył skuteczność usuwania jonów, jednak zarazem zmniejszyły się różnice w usuwaniu poszczególnych składników roztworu. Toteż dla uzyskania efektu monoselektywności wskazane jest prowadzenie procesu przy niższych gęstościach prądu, tj. 15 A/m2 (dla roztworów dwuskładnikowych) i 25 A/m2 (dla roztworów czteroskładnikowych).

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania korelacji przestrzennych zawartości wybranych pierwiastków śladowych w glebach Warszawy i okolic

W artykule omówiono metody geostatystyczne przeznaczone do opisu korelacji przestrzennych. Obliczono empiryczne miary korelacji i zmienności przestrzennej i przedyskutowano je na przykładach opartych na zbiorze danych składającym się z pomiarów zawartości pierwiastków śladowych w glebie. Zawartość As, Cd, Co, Mn, Ni, Pb i Zn była badana w glebach Warszawy i jej okolic. Próbki gleby były pobierane z głębokości 0-0,2 m i poddawane odpowiednim analizom chemicznym. Następnie wykonano obliczenia statystycznych parametrów opisowych, po których wykonano analizę składowych głównych. Rezultaty tej analizy pokazały, że badane pierwiastki można pogrupować w trzy klasy: As i Cd; Co, Mn i Ni; Pb i Zn. Następnie obliczono i szczegółowo przedyskutowano typowe geostatystyczne miary ciągłości przestrzennej: autowariogramy oraz wariogramy krzyżowe. Dla porównania wykonano również obliczenia autokorelogramów oraz korelogramów krzyżowych. Następnie wykonano dokładne modelowanie eksperymentalnych autowariogramów oraz wariogramów krzyżowych. Stwierdzono, że najlepsza "struktura gniazdowa" dla wszystkich badanych pierwiastków z wyjątkiem As i Cd jest sumą efektu losowego oraz modelu sferycznego. W przypadku As i Cd zaobserowwano wariogram, w którym dominował efekt losowy. Otrzymano również parametry autowariogramów oraz wariogramów krzyżowych. Wysoką korelację klasyczną opisywaną poprzez współczynnik korelacji Pearsona, w połączeniu z wysoką korelacją przestrzenną znaleziono w przypadku następujących par pierwiastków: Co-Ni, Pb-Zn, Cu-Zn, Mn-Co, Mn-Ni, Cu-Pb, Ni-Zn, Ni-Cu, Ni-Pb. W celu lepszego zrozumienia zaobserwowanych korelacji wykorzystano liniowy model koregionalizacji. W tym celu wyznaczono i wymodelowano współczynnik koregionalizacji, który jest geostatystycznym odpowiednikiem współczynnika korelacji Pearsona. Współczynnik koregionalizacji zawiera informację dotyczącą zarówno klasycznych jak i przestrzennych korelacji. Z tego powodu współczynnik koregionalizacji może osiągać maksimum dla odległości większych od zera (korelacje przesunięte).

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ modernizacji pompowni na parametry eksploatacyjne sieci wodociągowej

Modernizacja pompowni wodociągowej, polegająca na zastosowaniu płynnej regulacji pomp powoduje m.in. stabilizację ciśnienia w sieci wodociągowej. Prowadzi to do ograniczenia awaryjności sieci wodociągowej i kosztów napraw uszkodzeń przewodów oraz do zmniejszenia strat wody. W pracy omówiono wymierne efekty wpływu modernizacji pompowni na parametry eksploatacyjne sieci, w oparciu o wieloletnie (przed i po modernizacji) badania sieci wodociągowej w Brzegu i Kłodzku. W analizie uszkadzalności i kosztów napraw uwzględniono materiał rur, rodzaj uszkodzeń i okres budowy przewodów wodociągowych. Stwierdzono, że po modernizacji pompowni maksymalne ciśnienie w sieci wodociągowej Brzegu zmniejszyło się średnio o 10%, w sieci Kłodzka o 15%, a dobowe wahania ciśnienia w Brzegu zmniejszyły się nawet o 25%. Spowodowało to ograniczenie uszkadzalności sieci wodociągowej w Brzegu o 30%, a w Kłodzku o 40%. Koszty napraw uszkodzeń przewodów w obu miastach obniżyły się o około 40%. Zmniejszeniu uległy także straty na skutek przecieków.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Empiryczna weryfikacja formuły Błaszczyka do obliczania wartości natężenia deszczu miarodajnego

Pomimo wyraźnych zastrzeżeń do podstaw teoretycznych oraz ograniczonych i przestarzałych danych opadowych, sformułowana przez Błaszczyka formuła opisująca wartość natężenia deszczu miarodajnego jest w Polsce nadal używana do wymiarowania systemów odwadniania terenów. Podstawą tej formuły (typu IDF – intensity-duration-frequency) jest założenie występowania ścisłej zależności funkcyjnej pomiędzy średnioroczną sumą wysokości opadów a maksymalnymi natężeniami deszczów. Założenie to zostało poddane w artykule weryfikacji na podstawie rzeczywistych maksymalnych wartości natężenia deszczów, wyznaczonych na potrzeby opracowania i wdrożenia Polskiego Atlasu Natężeń Deszczów (PANDa). Maksymalne natężenia deszczów, przy różnych czasach ich trwania, zostały wyszukane z rejestracji opadów w latach 1986–2015, pochodzących z ogólnopolskiej sieci 100 deszczomierzy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW-PIB). Wartości te porównano z odpowiadającymi ich estymatami obliczonymi według formuły Błaszczyka. Na podstawie otrzymanych wyników zakwestionowano podstawowe założenie tej formuły mówiące, że wartości maksymalnego natężenia deszczów nie są skorelowane z średniorocznymi sumami wysokości opadów. Ponadto stwierdzono wyraźną tendencję do zaniżania wartości natężenia deszczów obliczanych z formuły Błaszczyka. Wykazano, że wartość średniego błędu względnego pomiędzy rzeczywistymi natężeniami deszczów a ich oszacowaniami wynosiła 33%. Nawet w oryginalnych warszawskich warunkach hydrologicznych stosowanie formuły Błaszczyka okazało się nieakceptowalne, gdyż prowadziło do istotnego zaniżania obecnych natężeń deszczów. Z uwagi na dokonane ustalenia rekomenduje się całkowite wyeliminowanie formuły Błaszczyka z praktyki inżynierskiej projektowania systemów odwadniania terenów w Polsce.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania wpływu promieniowania nadfioletowego na stabilność mikrobiologiczną wody

Wykorzystanie promieniowania UV do dezynfekcji wody staje się coraz powszechniejsze w polskiej praktyce oczyszczania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dezynfekcja wody promieniami UV często jest łączona sekwencyjnie z dezynfekcją chemiczną, aby zapobiec wtórnemu rozwojowi bakterii w systemach dystrybucji wody. Znane są jednak przypadki, że woda po procesie dezynfekcji promieniami UV podawana jest wprost do sieci wodociągowej, bez dodatkowej chemicznej ochrony. Artykuł przedstawia wyniki badań nad wpływem promieniowania UV na zmiany stabilności mikrobiologicznej wody w krakowskiej sieci wodociągowej zasilanej ze stacji oczyszczania wody „Raba”. Próbki wody poddano w warunkach laboratoryjnych naświetlaniu promieniami UV za pomocą niskociśnieniowej lampy UV TNN 15/32 w reaktorze fotochemicznym LRS-3 firmy Heraeus. Zastosowano dawki promieniowania UV wynoszące 400 J/m<sup>2</sup>, 1860 J/m<sup>2</sup> oraz 10000 J/m<sup>2</sup>. Stabilność mikrobiologiczną wody oceniano na podstawie obserwacji wzrostu bakterii heterotroficznych w czasie do 18 d. Analiza otrzymanych wyników pokazała, że promieniowanie UV może niekorzystnie wpływać na stabilność mikrobiologiczną wody w systemie dystrybucji. Wykazano, że w próbce wody naświetlanej promieniami UV dawką 400 J/m<sup>2</sup> liczba bakterii heterotroficznych była ponad 3-krotnie większa niż w próbce wody poddanej tylko ozonowaniu. Stwierdzono, że większe dawki promieniowania UV oraz sekwencyjne stosowanie ozonowania i promieniowania UV, najprawdopodobniej ze względu na mineralizację związków organicznych, poprawiały stabilność mikrobiologiczną wody.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie statystycznych metod wielowymiarowej analizy porównawczej do oceny stanu zaopatrzenia w wodę i sanitacji obszarów wiejskich w poszczególnych województwach w Polsce w latach 2000–2012

W pracy zdiagnozowano osiągnięty obecnie poziom rozwoju infrastruktury technicznej w zakresie wodociągów i sanitacji wsi na obszarach wiejskich w poszczególnych województwach w Polsce. Do analizy danych z lat 2000–2012 wykorzystano statystyczne metody wielowymiarowej analizy porównawczej (hierarchiczna procedura aglomeracyjna, korelacja rang Spearmana, analiza głównych składowych oraz analiza korespondencji) i na podstawie uzyskanych wyników określono występujące w tych latach tendencje. Wykazano, że wraz z upływem czasu we wszystkich województwach nastąpiła znacząca poprawa stanu infrastruktury technicznej służącej ochronie środowiska. Ponadto wskazano na coraz mniejsze różnice występujące pomiędzy poszczególnymi województwami w analizowanym zakresie. Otrzymane na podstawie przeprowadzonej analizy statystycznej wyniki ilościowe i jakościowe stanowią ważne źródło wiedzy merytorycznej, która może być wykorzystana do podejmowania decyzji o znaczeniu lokalnym i centralnym w zakresie zarządzania rozwojem infrastruktury technicznej na obszarach wiejskich.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka