rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Sprawozdanie

Sprawozdanie z XX Jubileuszowej Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej „Wiedza o rozwoju w poznawaniu człowieka”, Kraków, 13–16 czerwca 2011„Wiedza o rozwoju w poznawaniu człowieka” – pod takim hasłem przebiegała w dniach 13–16 czerwca 2011 roku XX Jubileuszowa Ogólnopolska Konferencja Psychologii Rozwojowej. Spotkania naukowe poświęcone dyskusjom nad zagadnieniami z zakresu psychologii rozwoju człowieka są corocznie organizowane przez Sekcję Psychologii Rozwojowej Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Pierwsza konferencja odbyła się w dniach 8–11 stycznia 1992 roku w Przegorzałach koło Krakowa. Kolejne spotkania psychologów rozwojowych miały miejsce w różnych naukowych ośrodkach w Polsce. Tegoroczna, XX konferencja została zorganizowana w Krakowie przez Sekcję Psychologii Rozwojowej oraz Instytut Psychologii Wydziału Filozoficznego i Instytut Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Postawy rodzicielskie a zdolności w zakresie samoregulacji: wychowawcze uwarunkowania gratyfikacji podstawowych potrzeb, internalizacji standardów oraz siły woli

Celem dwóch badań zaprezentowanych w artykule było wykazanie związku między postawami rodzicielskimi a stopniem zaspokojenia podstawowych potrzeb psychologicznych postulowanych przez teorię autodeterminacji: przynależności, autonomii i kompetencji, poziomem internalizacji standardów oraz siłą woli. Rezultaty badania 1. potwierdziły, że postawa akceptacji i autonomii okazywana przez matkę i ojca pozytywnie wiąże się ze stopniem zaspokojenia potrzeb. Negatywny związek natomiast wykazują nadmierne wymagania oraz niekonsekwencja. Jednocześnie wykazano, że związek postaw rodzicielskich matki i ojca z zaspokojeniem podstawowych potrzeb jest różny w zależności od płci badanej młodzieży. Analiza wyników badania 1. ujawniła także, że pozytywne postawy rodzicielskie (akceptacja, autonomia) sprzyjają internalizacji standardów w zakresie aktywności szkolnej, z kolei negatywne postawy (niekonsekwencja, nadmierne wymagania) wiążą się z niskim poziomem internalizacji. Rezultaty badania 2. potwierdziły związek postaw rodzicielskich z poziomem internalizacji standardów w zakresie aktywności pozaszkolnej. Dodatkowo uzyskane w badaniu 2. wyniki wykazały pozytywny związek postaw akceptacji i autonomii okazywanych przez rodziców z siłą woli, jednocześnie potwierdzając negatywny związek postaw związanych z niekonsekwencją i nadmiernymi wymaganiami.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Recenzja

Ida Kurcz, Hanna Okuniewska (red.) (2011), Język jako przedmiot badań psychologicznych. Psycholingwistyka ogólna i neurolingwistyka, Warszawa: Wydawnictwo SWPS Academica

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Recenzja

RECENZJA Memory, Aging and the Brain. A Festschrift in Honour of Lars-Göran Nilsson, Lars Bäckman, Lars Nyberg (red.) (2010), Hove, New York: Psychology Press, 355 s.Publikacja jest zbiorem referatów wygłoszonych podczas konferencji, która jesienią 2006 roku odbyła się w Näsby Castle pod Sztokholmem. Celem tego spotkania było uhonorowanie dotychczasowej pracy prof. Larsa-Görana Nilssona (Stockholm University), wybitnego badacza pamięci, mózgu i procesów starzenia się. Redaktorami książki są dwaj szwedzcy badacze – Lars Bäckman (Aging Research Center, Karolinska Institutet) i Lars Nyberg (Umeå University), uczniowie Nilssona.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Poznanie i komunikacja – rozwój typowy i atypowy. Wprowadzenie

Tytuł niniejszego tomu Poznanie i komunikacja – rozwój typowy i atypowy sugeruje, że tematyka prezentowanych artykułów będzie skupiała się wokół rozważanego od lat w psychologii rozwoju problemu relacji mowa – myślenie. Spojrzenie na ten wciąż aktualny temat z perspektywy badań i analiz dokonywanych przez polskich psychologów z różnych ośrodków przynosi wiele ciekawych wniosków, na które warto zwrócić uwagę już we wprowadzeniu. Druga część tytułu – rozwój typowy i atypowy – sugeruje, że zawarte w tym tomie teksty dotyczą nie tylko rozwoju prawidłowego, ale również zmian rozwojowych, które zwykliśmy nazywać „zaburzeniem rozwoju”, „nieprawidłowością rozwojową”. Posłużono się terminem „atypowy” dla oznaczenia rozwoju innego niż przeciętny, rozwoju zachodzącego według innych, nieznanych nam jeszcze praw czy reguł.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie

Sprawozdanie z XXI Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej Wspomaganie rozwoju człowieka: z perspektywy teorii i praktyki  Zielona Góra, 28–30 maja 2012

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Recenzja

RECENZJAH. Wrona-Polańska, J. Mastalski (red.) (2009), Promocja zdrowia w teorii i praktyce psychologicznej, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 202 s.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie

80 lat psychologii rozwojowej na Uniwersytecie Jagiellońskim: sprawozdanie z sesji naukowej upamiętniającej osiemdziesiątą rocznicę założenia Katedry Psychologii Pedagogicznej na Uniwersytecie Jagiellońskim

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
David D. Burns (2005), Radość życia. Terapia zaburzeń nastroju - recenzja

RECENZJADavid D. Burns (2005), Radość życia. Terapia zaburzeń nastroju.Poznań: Zysk i S‑ka Wydawnictwo s.j., ss. 480

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie z 18. spotkania International Society for the Study of Behavioural Development (Belgia, Gandawa, 11–15 lipca 2004)

The International Society for the Study of Behavioural Development (ISSBD) jest stowarzyszeniem podejmującym międzynarodową dyskusję nad problematyką rozwoju człowieka w ciągu życia. Pomysł powołania organizacji do życia pojawił się w 1957 roku na XV Międzynarodowym Kongresie Psychologicznym w Brukseli, niemniej, formalnie rzecz biorąc, ISSBD zostało powołane do życia dopiero w 1971 roku. W trakcie tych dwunastu lat pierwotna idea stowarzyszenia była podtrzymywana przez badaczy, którzy realizowali w tym czasie międzynarodowe projekty badawcze nad rozwojem człowieka

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie

Sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej Rain Man  jest wśród nas.Współczesne formy pomocy osobom z autyzmem w ujęciu systemowym. Kraków 27-29 listopada 2008

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie

Sprawozdanie z XXIII Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej Zmiany rozwojowe w biegu życia: konteksty i perspektywy. Lublin, 28–30 maja 2014 roku

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Czy warto dzisiaj czytać dzieła klasyków?

Prezentacja autora Stefana Szumana i jego książki Osobowość i charakter. Wydawnictwo Naukowe PWN. Biblioteka Klasyków Psychologii. Warszawa 2014

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie

Sprawozdanie z Europejskiej Regionalnej Konferencji IACEP „Cognitive and executive functioning: Concepts, measurement and educational implications” („Poznawcze i zarządzające funkcjonowanie.: Koncepcje, pomiar i edukacyjne implikacje”), Budapeszt, 19‒20 czerwca 2014

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rozwój poznawczy: natura, konteksty i uwarunkowania – wprowadzenie

Przedstawiony w niniejszym zeszycie Psychologii Rozwojowej zbiór artykułów prezentuje różne zagadnienia związane z rozwojem poznawczym oraz jego kontekstem językowym i edukacyjnym. Rozważania autorów łączą się szczególnie z naturą i uwarunkowaniami rozwoju reprezentacji poznawczej. Ważne miejsce zajmują tu prace dotyczące rozwoju wiedzy społecznej dziecka, prowadzone w ramach nurtu badań nad dziecięcymi teoriami umysłu. Czytelnicy będą mieli również okazję zapoznać się z badaniami pozwalającymi uzupełnić wiedzę o dziecięcej orientacji w czasie czy też znaczeniu stylu poznawczego dla osiągnięć edukacyjnych młodzieży. Warto zaznaczyć, że artykuły mają nie tylko wartość poznawczą, lecz ukazują wiele praktycznych konsekwencji tej wiedzy dla edukacji i wspierania rozwoju dzieci i młodzieży.

Czasopismo: Psychologia Rozwojowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Maurycy Straszewski – filozofia dziejów filozofii w poszukiwaniu praw i zasad rozwoju filozofii

W dniu 7 V 1900 roku, na posiedzeniu działającego w Wiedniu Towarzystwa  Filozoficznego,  Maurycy  Straszewski  (1848-1921)  wygłosił wykład pt. Ideen zur Philosphie der Geschichte der Philosophie, którego tekst wydał później w języku polskim, jednak już pod zmienionym tytułem: Pomysł do ujęcia dziejów filozofii w całości. W pierwszych  partiach  swego  wystąpienia,  dokonując  wstępnej  ekspozycji tematu, odwołał się Straszewski do osobliwego wydarzenia, na które raczej nie zwracano w tym czasie uwagi. Chodziło o prawdopodobną rocznicę publicznego ogłoszenia przez Talesa poglądów na temat genezy i natury rzeczywistości, co miało – jego zdaniem – dokonać się około 600 roku p.n.e. i stanowić zarazem początek filozofii. W pełnych patosu słowach mówił dalej o niezerwanej już nigdy później nici tradycji filozoficznego myślenia, o duchowym szlachectwie wszystkich filozofujących, które nie tylko przysparza im i ich dyscyplinie dostojeństwa, lecz które nade wszystko pociąga za sobą określone obowiązki.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Ingardenowska teoria imion własnych w świetle sporu o ich semantykę

Pomysł zaprezentowania i krytycznej analizy koncepcji nazw własnych sformułowanej Romana Ingardena wynika z konieczności uzupełnienia swoistej luki w pracach na temat jego ontologii, estetyki czy teorii dzieła literackiego. Refleksja o nazwach własnych pojawia się w nich bowiem nader rzadko, najczęściej w kontekście rozważań głównych, dla których stanowi jedynie przyczynek, uzupełnienie czy dygresję.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Konflikt pana i niewolnika w filozofii Hegla

Jednym z największych zaniedbań filozofii Zachodu było zagubienie pojęcia karmy.Karma jest tylko magazynem niezużytej energii, niespełnionych pragnień i niezrozumiałych obaw. Magazyn zapełnia się wciąż nowymi pragnieniami i lękami. Ale nie musi tak być zawsze. Niech pan spróbuje zrozumieć istotną przyczynę pańskich obaw (wyobcowania z samego siebie) i pragnień (tęsknota za jaźnią), a pańska karma zniknie jak sen.Wydaje mi się, że w czasach nowożytnych najbliższy zrozumienia tej pradawnej prawdy był Johann Gottlieb Fichte. Zgodnie z jego koncepcją pierwsza faza ludzkiego życia, wczesne dzieciństwo, charakteryzowało się identycznością Ja z samym sobą

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Efekt interpelacji

W drugiej dekadzie XXI wieku, w stwierdzeniu, że podmiot jest efektem gier władzy, użycia perswazyjnych form językowych, zabiegów ideologicznych, internalizacji stosunków dominacji etc. nie ma już nic zaskakującego. Jesteśmy dość zblazowani, aby przyjąć taką nowinę z godnością i bez mrugnięcia okiem. Teoria aparatów ideologicznych Louisa Althussera, archeologia wiedzy Michela Foucaulta, a potem rozplenienie się pasożytniczych teorii dyskursu we wszystkich jej odmianach – tej ściśle politycznej w ujęciu rozumu populistycznego Ernesto Laclaua i tej bardziej kognitywistycznej, tj. krytycznej analizy dyskursu, w ujęciu Teuna Adrianusa van Dijka, pozwala nam dziś pojmować podmiot jako zaledwie pozycję lub zbiór pozycji zajętych w sieci dyskursywnej. Mówimy sobie „tak, owszem, jesteśmy zaledwie i tylko miejscem lub zbiorem miejsc w złożonej i wielokrotnie nas przekraczającej sieci relacji znaczeń i relacji sił”. Więcej, bylibyśmy pewnie bardziej zdziwieni, gdyby komuś przyszło do głowy podważyć tę oficjalną doktrynę, której jawną intencją jest zamazanie rozróżnienia na działanie i mówienie, wiedzę o świecie (encyklopedię) oraz wiedzę o języku (leksykon), wreszcie zamazanie dystynkcji, kiedyś świętej, tj. kompetencji i wykonania, oraz – w rezultacie – teorii kompetencji czyli idealnego mówcy/słuchacza oraz teorii wykonania czyli ograniczonego i niejednorodnego językowo, zdeformowanego, spontanicznego, jąkającego się wykonawcy.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Prawa człowieka czy prawa państwa? Filozoficzne refleksje nad podstawowymi dokumentami ONZ

Deklarując wiarę w zadanie humanistyki w ramach bezwarunkowo otwartego uniwersytetu, Jacques Derrida1 zasugerował przedmiot, który powinien być zadaniem filozoficznej, ale i prawniczej dekonstrukcji: ideę suwerenności państwowej, we wszystkich jej powiązaniach z koncepcją obywatelstwa i praw człowieka. Nigdzie chyba władza nie przekłada się mocniej na kształtowanie definicji człowieczeństwa; nigdzie polityka nie znajduje się bliżej zsekularyzowanej teologii. Pojęcia filozoficzne przeplatają się tam z pojęciami prawnymi, zyskując walor performatywny dzięki działaniu władzy państwowej. Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na wezwanie, jakie rzuca filozofii idea suwerenności. By mu sprostać, filozofia musi sięgnąć nie tylko do własnych tekstów, lecz również do tekstów prawa, które w odróżnieniu od tych ostatnich – nie muszą zważać na prawdę, mają ją bowiem, wraz z władzą, po swojej stronie.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Heglowska teoria uniwersaliów

Trzeba  jeszcze  wspomnieć  o  jednej  zasadniczej  kwestii  związanej z Nauką logiki. Logika starego typu sama siebie określała jako „formalną”. Rozpatrywała kategorie i metody myślenia, lecz nie podejmowała się konstrukcji konkretnych prawd. Formy myślenia nigdy nie były dla niej czymś rzeczywistym. Kategorie Hegla są oczywiście czymś więcej. Prawa myślenia nie są tylko abstrakcjami, lecz są duszą rzeczy. Nauka logiki konstruuje samą istotę jaźni świata

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
„Sekularyzacja” czy wielość struktur sensu? Pojęcie ograniczonych struktur znaczenia Alfreda Schutza a pytanie o racjonalność religijną

Max Weber i Peter Berger: pytanie o racjonalność religii i o jej miejsce w społeczeństwie Poweberowska tradycja socjologii religii kryje niewykorzystane dotąd możliwości interpretacji pojęcia sekularyzacji. Możliwości te są na tyle zaskakujące, że mogą skłonić do postawienia pytania, czy użycie tego pojęcia w dotychczasowej refleksji na temat religii i społeczeństwa nie jest w pewnym sensie nieporozumieniem. Dobrym przykładem tego rodzaju reinterpretacji jest artykuł Catherine Colliot-Thélène o odczarowaniu i racjonalizacji u Maxa Webera. Odnosząc się do późnych tekstów Webera na temat socjologii religii, powstałych po książce Etyka protestancka a duch kapitalizmu, twierdzi ona, iż nieuzasadnione jest umieszczanie tych analiz w kontekście interpretacji teorii sekularyzacji. Autorka twierdzi, że ów kontekst, w którym zakłada się że zasadnicza różnica pomiędzy światem nowoczesnym i przednowoczesnym polega na emancypacji spod przemożnego wpływu religii na konstytuowanie się społeczeństwa, nie pasuje do analiz Webera, gdyż zakładają one, iż religia pełni w społeczeństwie kluczową rolę, stanowiąc w nim jedyne źródło sensu. Colliot-Thélène podaje przykład zainspirowanej myślą Webera książki Petera Bergera Święty baldachim, gdzie termin „sekularyzacja” oznacza sytuację, w której religia zostaje wrzucona w rynek komercyjnego współzawodnictwa, pozbawiona właściwej sobie mocy nadawania społeczeństwu powszechnie obowiązujących znaczeń i sensów, przez co społeczeństwo powraca do pierwotnego stanu chaosu i anomii..

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Konkretny powszechnik

Andrzej Lepper, zapytany kiedyś o szczegóły programu Samoobrony, odpowiedział: „Wy ze mnie tu alfy i omegi nie róbcie. Ja znam tylko konkrety ogólne”. Wypowiedź ta wywołała rozbawienie dziennikarzy i drwiny ze strony polityków. Wiadomo bowiem, że to, co ogólne, jest abstrakcyjne, a to, co konkretne – jednostkowe, nie moŜna więc mówić o „ogólnych konkretach”.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Socjalizm – Apollo w krainie utopii

W Narodzinach tragedii Fryderyk Nietzsche dowodził, ze sztuka teatru zawdzięcza swoje istnienie dwóm żywiołom lub raczej – jak to sam Nietzsche określał – popędom, czyli sposobom artystycznego przedstawiania rzeczywistości: dionizyjskiemu i apolińskiemu. Dionizyjskość to dla Nietzschego muzyczność – ekstatyczna amorficzność; apollińskość, z kolei, to plastyczność, pełna form i kształtów ułuda, wyśniona, by w znośnej dla człowieka postaci ukazać trudną do zniesienia dionizyjską prawdę. Prawdę tę ujawnił królowi Midasowi schwytany przezeń Sylen, towarzysz Dionizosa: „Najlepsze jest dla ciebie zupełnie nieosiągalne: nie narodzić się, nie istnieć, być niczym. Najlepsze zaś po tym jest dla ciebie – prędko umrzeć”. Ta dionizyjska prawda dotyczy zatem nie tylko artystycznego przedstawiania, lecz mówi coś również o ludzkiej kondycji. Wyrażenie zaś w dionizyjski sposób strasznej dionizyjskiej prawdy dalekie musi być od wyważonej harmonii i zdystansowanego umiaru. Jedyne na co może liczyć zapamiętały w szaleńczej trwodze dionizyjski „artysta” to zagubienie się w panteistycznej jedności wszystkich ludzi i przyrody Ale wtedy też różnica pomiędzy dziełem sztuki, artystą a odbiorcą zaniknie, pogrążona w ekstatycznym upodobnieniu. By sztuka stała się możliwa, niezbędna staje się apollińska forma i dający chwilę wytchnienia dystans. Chociaż apollińskość i dionizyjskość mają w intencji Niezschego estetyczne znaczenie, ich ogólnokulturowy sens zidentyfikowano dość szybko. Carl Gustav Jung zarzucał Nietzschemu, że zapomniał on o podstawowym dla Greków religijnym sensie tej antynomii: „Estetyzm jest nowoczesnymi okularami, przez które psychologiczne tajemnice kultu Dionizosa widzi się w takim świetle, w jakim starożytni z pewnością nigdy ich nie widzieli ani nie przeżywali”.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Doświadczenie a realizm w filozofii percepcji Hegla

Heglowskie rozumienie początku wiedzy w postaci rudymentarnych elementów doświadczenia, jakimi są dane zmysłowe, jest oczywiście osadzone w ramach negująco-konstytuującej dialektyki. Jednak problem percepcji względem całościowej nauki o doświadczeniach świadomości jest już w swym początkowym momencie wieloznaczny i rozkłada się na szereg istotnych aspektów

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Derrida i doświadczenie figuratywne: ku semantyce transgresywnej

Podejmując  próbę  określenia  koncepcji  semantycznej  zarysowanej w filozofii Derridy narażam się być może na głosy sprzeciwu wobec możliwości  mówienia  o  jakiejkolwiek  systematyczności  dyskursu proponowanego przez myśl dekonstrukcyjną. Myślę jednak, że obecny stan refleksji filozoficznej spłaszcza poniekąd filozofię derridiańską, redukując ją do anty-systemu, interpretacyjnego chaosu czy też filozoficznego kuglarstwa, podczas gdy stanowi ona pole dla szerokiej interpretacji, wcale nie o charakterze „wszystkoizmu”.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Problem refleksji zewnętrznej w Nauce logiki

W często przytaczanym fragmencie Wykładów z historii filozofii Hegel  opisuje  pewien  charakterystyczny  punkt  widzenia  na  filozofię; wyraża się on w pełnym wyższości zobojętnieniu na zgłaszane przez filozofię roszczenie do poznania prawdy, a kumuluje w przekonaniu, że historia filozofii to po prostu zbiór przekonań, poglądów, mniemań czy opinii. Na korzyść tego stanowiska działa jeszcze fakt istnienia wielu  rozmaitych  filozofii,  często  wzajemnie  sprzecznych

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Teoria, praktyka, strategia, historia. O statusie współczesnej filozofii polityczności – casus Laclau i Mouffe

Marksizm i jego wszyscy spadkobiercy od teorii krytycznej po postmarksizm to teoria społeczna o praktycznej intencji, ukierunkowana nie tylko na opis i interpretacje, ale i zmianę świata (w myśl osławionej Marksowskiej XI tezy o Feurbachu). Od początku musiał więc stawić czoła aporiom, które „normalna” teoria i filozofia społeczna nierzadko spostrzegały znacznie później. Być może marksizm pod względem ingerencji w opisywaną rzeczywistość nie różni się jakościowo od jakiejkolwiek innej perspektywy, jednakże on od razu czyni to jawnie i oczywiście na zupełnie inną skalę. Kwestia złożonej relacji teorii i praktyki, opisu i rzeczywistości, bytu i powinności, całości i części, faktu i prawdy dotyka prawdopodobnie wszystkich nauk społecznych, w marksizmie uwidaczniając się tylko niepomiernie bardziej wyraziście. Marksizm więc musi być myślany w ścisłej relacji do rzeczywistości, którą opisuje i zmienia, nawet gdy nie urzeczywistnia swoich projektów bezpośrednio w rewolucyjnym czynie. W jakimś sensie jest na nią odpowiedzią, reakcją, próbą jej zmiany, przekształcenia lub chociaż krytycznego zrozumienia. Nie powstaje w próżni,

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Heglowska krytyka logiki formalnej

W Nauce logiki Hegla znajdują się liczne i obszerne rozważania z zakresu filozofii logiki czy logiki filozoficznej, rozumianej jako analiza podstawowych pojęć logicznych, a także pewna, chociaż znacznie mniej sza ilość uwag dotyczących spraw formalnych. Te drugie nie przedstawiają żadnej wartości merytorycznej i świadczą o tym, że Hegel nie rozumiał stanu logiki w czasie, gdy pisał swoje dzieło, tj. w latach 1812-1816, a więc, gdy ta dyscyplina nie była jeszcze zbyt rozwinięta

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Heglowska filozoficzna ścieŜka rozwoju duchowego

Miejsce filozofii w kulturze Zachodu, zdominowanej przez spektakularny rozwój nauki i techniki, jest niepewne, wątpliwe, dyskusyjne. Deprecjonuje się ją i kwestionuje jej sens nie tylko z zewnątrz, ale nawet na gruncie samej filozofii, zwłaszcza że w ramach wielości różnych filozofii występuje też wiele różnych podejść do niej, w tym również podejść z pozycji jawnie antyfilozoficznych

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Marksizm i społeczeństwo obywatelskie: W stronę hermeneutyki ocenzurowanych znaczeń heglowskiego systemu

„Odrodzenie” koncepcji społeczeństwa obywatelskiego zwyczajowo kojarzone jest z polityczną opozycją związaną ze związkiem zawodowym „Solidarność”. Swoistym paradoksem zatem jest, że termin ten został wprowadzony do polskiej filozofii niejako avant la lettre w 1949 r. Przez komunistyczny aparat cenzury. Zastąpił on terminy „społeczeństwo mieszczańskie”, „społeczeństwo burżuazyjne” i przede wszystkim najczęściej używany wówczas termin „społeczeństwo cywilne”, stosowany w tłumaczeniach dzieł Marksa zanim Polska znalazła się pod sowieckim protektoratem.

Czasopismo: Principia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne