rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Źródła substancji wprowadzanych rzekami z Polski do Morza Bałtyckiego

Dane Państwowego Monitoringu odnośnie do odpływu wody rzekami z Polski do Morza Bałtyckiego i unoszonych z nimi ładunków substancji wykorzystano do doszukiwania się pochodzenia tych substancji. Założono, że odpływ wody rzekami do morza jest naczelnym zjawiskiem rządzącym wynoszeniem substancji z obszaru kraju i wnoszeniem ich do morza oraz że można to wykorzystywać do określania źródła pochodzenia tych substancji. Założenie to sprawdzano na postawie wzorów zmian w czasie ładunków wapnia i magnezu, pochodzących ze źródeł obszarowych oraz zmiany ładunków chlorków, pochodzących ze źródeł punktowych. Zmiany ładunków substancji organicznej, opisanych testem chemicznego zapotrzebowania na tlen oraz zmiany ładunków azotu azotanowego i azotu ogólnego spełniały wzór źródeł rozproszonych, natomiast zmiany ładunku fosforanów i całkowitego fosforu były bliższe wzorowi ich pochodzenia ze źródeł punktowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gospodarka odpadami komunalnymi na obszarze Karpat na przykładzie gminy Raba Wyżna

Ustawodawstwo krajowe i unijne zobowiązuje gminy do podejmowania działań na rzecz wzmocnienia ochrony środowiska przyrodniczego. Wśród nich dominujące znaczenie ma gospodarka odpadami komunalnymi w zakresie organizacji zbiórki, recyklingu oraz wywozu lub ich składowania. W latach 2004-2006, w gminie Raba Wyżna (pow. nowotarski) prowadzono badania nad oszacowaniem parametrów ilościowych powstających tu odpadów, a także ich charakterystyki jakościowej, tj. składu morfologicznego. Analizowano też działania administracyjno-organizacyjne, zmierzające do zmniejszenia lub całkowitego zlikwidowania zagrożeń związanych z ich powstawaniem. Stwierdzono, że ww. przedsięwzięcia są realizowane zgodnie z planami gminnymi i nabierają cech powszechności. W wyniku tego już 74% mieszkańców objętych jest zorganizowanym odbiorem odpadów, a ponad 90% z nich - segregacją podstawowych materiałów użytkowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Głębokość odwodnienia w Sosnowicy w warunkach regulowanego odpływu

W pracy przedstawiono analizę zmian położenia zwierciadła wody gruntowej i powierzchniowej na obiekcie melioracyjnym Piwonia-Uhnin w przekroju Sosnowica, w warunkach regulowanego odpływu. Rowy melioracyjne mają głębokość 0,8–1,2 m; często są zamulone i zarośnięte turzycą. Zróżnicowanie położenia zwierciadła wody na obszarze badań rozpoznano na podstawie stacjonarnych pomiarów hydrometrycznych, wykonywanych w 9 studzienkach piezometrycznych i 7 wodowskazach palowych na rowach. Stany wody powierzchniowej w rowach melioracyjnych w okresie badań podlegały niewielkim zmianom, głównie z powodu małego przepływu. Średnie napełnienie w rowach osuszających wynosiło 25–55 cm, w rowie opaskowym – 35 cm, a w rzece – 70–120 cm. Niekorzystny układ warunków meteorologicznych i stan urządzeń melioracyjnych w warunkach swobodnego odpływu wody powodował przesuszenie gleby. Z tego powodu na rowach wybudowano grobelki ziemne, hamujące odpływ wody. Mimo to nadal występuje nadmierne przesuszenie intensywnie użytkowanych gleb mineralnych, będących w zasięgu oddziaływania kanału Wieprz–Krzna. Przekraczane są wartości maksymalnej normy osuszenia h<sub>3</sub>. Po wiosennych roztopach i letnich ulewach głębokość położenia zwierciadła wody jest mniejsza niż wartość minimalnej normy osuszenia h<sub>1</sub>.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ rodzaju folii i liczby owinięć beli na straty suchej masy i jakość kiszonki z runi łąkowej

Badania, których celem była ocena strat suchej masy i jakości kiszonek w dużych belach w zależności od rodzaju folii i liczby jej warstw, przeprowadzono w 2007 r. Kiszonki sporządzono z podsuszonej runi łąkowej I pokosu. Bele owijano 2, 4, 6 i 8 warstwami folii importowanej i krajowej, obie o szerokości 500 mm i grubości 0,025 mm. Po trzech tygodniach oceniono szczelność owinięcia bel, a po 190 dniach straty suchej masy, stopień porażenia pleśniami i jakość kiszonek. Większa liczba warstw folii wpływała na większą szczelność beli oraz zmniejszenie porażenia kiszonek pleśniami, średnio z 50% powierzchni (2 warstwy folii) do 1,5% (8 warstw folii). Porażenie pleśniami zależało też istotnie od rodzaju folii - kiszonki owinięte folią importowaną były mniej porażone niż kiszonki owinięte folią krajową. Większa liczba warstw folii istotnie wpłynęła na zmniejszenie strat suchej masy kiszonki w stosunku do 2 warstw folii: 4 warstwy folii 3-krotnie, 6 warstw 10-krotnie, a 8 warstw folii zmniejszyło te straty praktycznie do 0. Liczba warstw folii wpływała ponadto na niektóre parametry chemiczne kiszonek: zwiększenie zawartości kwasu masłowego (najwięcej po owinięciu 8 razy) oraz udziału w sumie kwasów mlekowego (głównie po owinięciu 4 i 6 razy) i octowego (najwięcej po 8 owinięciach folią). Rodzaj folii wpływał istotnie na ocenę końcową kiszonek w skali punktowej Fliega-Zimmera. Kiszonki owinięte folią importowaną zawierały istotnie mniej amoniaku i kwasu mlekowego i uzyskały mniej punktów niż owinięte folią krajową. Rodzaj zastosowanej folii nie wpływał na wartość pokarmową kiszonek, gdyż zawartość białka ogólnego, popiołu surowego i koncentracja energii NEL były podobne we wszystkich wariantach doświadczenia. Istotny był natomiast wpływ większej liczby owinięć folią na zwiększenie zawartości białka ogólnego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane parametry jakości wód jeziora Resko Górne w warunkach ich napowietrzania

Badania przeprowadzono w latach 2005-2008 na jeziorze Resko Górne, gmina Połczyn-Zdrój w województwie zachodniopomorskim. Celem badań prezentowanych w pracy była ocena stanu jakości wód jeziora Resko Górne na podstawie wybranych wskaźników w warunkach napowietrzania za pomocą aeratora pulweryzacyjnego. W czteroletnim okresie badań (2005-2008) nie stwierdzono wyraźnych różnic w zawartości tlenu w wodzie między punktem zlokalizowanym w pobliżu aeratora pulweryzacyjnego a oddalonymi punktami badawczymi. Jednocześnie stwierdzono, że praca aeratora pulweryzacyjnego na jeziorze nie wpłynęła na poprawę natlenienia wody w warstwach naddennych zarówno w pobliżu aeratora, jak również w oddalonych punktach badawczych. Stężenie składników biogennych w wodzie jeziora w kolejnych latach badań malało, a na podstawie uzyskanych średnich wartości w ostatnim roku (2008) wodę można zakwalifikować do II klasy czystości wód jeziorowych ze względu na zawartość NH<sub>4</sub><sup>+</sup>, N<sub>min</sub>, a ze względu na zawartość fosforanów (PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>) do III klasy czystości [KUDELSKA i in., 1994]. Zaobserwowane w ostatnim roku badań (2008) mniejsze stężenie jonów amonowych i azotu mineralnego w wodzie jeziora Resko Górne wynika z uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej w gospodarstwie ekologiczno-turystycznym, położonym w sąsiedztwie jeziora.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Skład botaniczny i wartość użytkowa spasanej runi w różnych siedliskach

Badania prowadzono w latach 2002-2004 na spasanych antropogenicznych użytkach zielonych, reprezentowanych przez siedliska: grądowe właściwe i podmokłe oraz pobagienne właściwe i grądowiejące, a także na spasanych użytkach naturalnych w siedliskach grądowych właściwych, łęgowych właściwych i rozlewiskowych. Badaniami objęto 11 stanowisk - sześć na użytkach antropogenicznych i pięć na naturalnych. Niezależnie od rodzaju siedliska, z wyjątkiem łęgu rozlewiskowego, trawy stanowiły 66,7- 75,1% masy plonu na użytkach antropogenicznych i 45,0-73,8% na użytkach naturalnych; rośliny bobowate odpowiednio 0-8,3% i 0-1,7%; gatunki zaliczane do ziół i chwastów 16,6-26,6% i 8,3- 24,5%; roślinność turzycowa 0-1,7% i 0-46,7%. W sześciu siedliskach na użytkach antropogenicznych oznaczono 40 gatunków roślin, w tym: 15 traw, 3 roślin bobowatych, 21 z grupy ziół i chwastów oraz jeden gatunek turzycy. Na użytkach naturalnych występowały natomiast 44 gatunki, w tym: 19 traw, jeden gatunek roślin bobowatych, 19 z grupy ziół i chwastów oraz pięć z grupy turzyc, sitów i skrzypów. Stwierdzono, że najbogatsza w gatunki szata roślinna występuje w siedliskach grądowych właściwych na użytkach antropogenicznych (22-24 gatunki), a najuboższa w siedlisku łęgu rozlewiskowego na użytku naturalnym (10 gat.). Wartość użytkowa runi (Lwu) była bardzo zróżnicowana i zdecydowanie lepsza na użytkach antropogenicznych nawożonych niż naturalnych nienawożonych. O ile na użytkach antropogenicznych wartość ta zawierała się w przedziale między 5,4 a 8,1 pkt. w 10-stopniowej skali, o tyle na naturalnych między 2,9 a 6,5. Na użytkach antropogenicznych największą wartością użytkową charakteryzowała się ruń w siedlisku grądowym właściwym i pobagiennym grądowiejącym (7,7-8,1 pkt.), następnie pobagiennym właściwym (7,1-7,3 pkt.) i najmniejszą w grądowym podmokłym (5,4 pkt.), zaś na użytkach naturalnych odpowiednio: w siedlisku grądowym właściwym (6,5 pkt.), następnie łęgowym właściwym (3,9-4,5 pkt.) i najmniejszą w łęgowym rozlewiskowym (2,9 pkt.).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Znaczenie powiązań ekologicznych w krajobrazie rolniczym

Ukształtowane i użytkowane przez człowieka krajobrazy rolnicze znacznie odbiegają od naturalnych pod względem bogactwa gatunkowego i poziomu stabilności, a powiększające się areały monokultur, chemizacja rolnictwa oraz upadek pasterstwa prowadzą do ich stopniowej degradacji i rozpadu sieci powiązań ekologicznych. Nie zmienia to faktu, że coraz powszechniej tereny rolnicze są postrzegane nie tylko jako miejsce produkcji żywności, ale jako ważne obszary ochrony różnorodności biologicznej, zwłaszcza w tych regionach świata, w których one dominują na mapie sposobów użytkowania ziemi. Czy można zachować przyrodnicze wartości tych krajobrazów bez utraty ich bezpośredniej użyteczności dla człowieka? Artykuł omawia znaczenie niektórych elementów struktury krajobrazu rolniczego, funkcjonujących jako wyspy środowiskowe w otoczeniu agroekosystemów, tj. śródpolnych oczek wodnych, śródpolnych zadrzewień i miedz. Z licznych badań wynika, że takie drobnopowierzchniowe systemy przyrodnicze mają istotny wpływ na zachowanie różnorodności biologicznej i powiązań ekologicznych w krajobrazie, a także korzystnie oddziałują na produktywność agroekosystemów. Ich znaczenie gospodarcze zwykle jest niedoceniane. Przyrodnicza wartość wysp środowiskowych oraz ich wpływ na funkcjonowanie ekologicznych powiązań w krajobrazie rolniczym zależy od takich parametrów, jak geneza poszczególnych wysp oraz ich liczba, wielkość, kształt, udział powierzchniowy i struktura przestrzenna, a także stopień izolacji od przyrodniczego tła lub położenie wyspy w funkcjonalnej sieci podobnych obszarów na poziomie krajobrazu lub regionu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność siedliskowa i florystyczna wybranych zbiorowisk szuwarowych doliny Warty na odcinku Konin-Rogalin

W pracy określono warunki siedliskowe i różnorodność florystyczną szuwarów trawiastych i wielkoturzycowych wykształconych w dolinie Warty oraz zakres zmian, jakim podlegały w ostatnim 40-leciu. Analiza zdjęć fitosocjologicznych - wykonanych metodą Brauna-Blanqueta w dolinie Warty umożliwiła wyróżnienie 5 zbiorowisk szuwarowych o randze zespołów z klasy Phragmitetea. Warunki siedliskowe oceniano metodami fitoindykacji Ellenberga: uwilgotnienie F, odczyn gleby R., zawartość azotu w glebie N i Oświta - uwilgotnienie (liczba wilgotnościowa). Zmienność florystyczną zbiorowisk określono na podstawie struktury fotosocjologicznej, różnorodności biologicznej - z zastosowaniem wskaźnika Shannona-Wienera H', średniej liczby gatunków w zdjęciu fitosocjologicznym oraz wskaźnika waloryzacji przyrodniczej. Zmiany w siedliskach, szczególnie w uwilgotnieniu, spowodowały zmniejszenie ogólnej powierzchni fitocenoz związku Phragmition, wykształconych w formie typowej, oraz zwiększenie powierzchni zbiorowisk związku Magnocaricion, wykształconych przede wszystkim jako fitocenozy o charakterze przejściowym. Stwierdzono w nich mniejszy udział gatunków charakterystycznych dla klasy Phragmitetea, wiekszą średnią liczbę gatunków w zdjęciu fitosocjologicznym oraz większy odsetek roślin synantropijnych. Postępujące zmiany w uwilgotnieniu siedlisk prowadzą także do obniżenia się stopnia naturalności zbiorowisk roślinnych, czego wyrazem są mniejsze wartości wskaźnika waloryzacji przyrodniczej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilanse azotu, fosforu i potasu w gospodarstwach ekologicznych o dużym udziale łąk i pastwisk

Badania, metodą ankietową, przeprowadzono w 2004 r. w 39 ekologicznych gospodarstwach rolnych charakteryzujących się dużym udziałem trwałych użytków zielonych w strukturze użytków rolnych. Wszystkie posiadały certyfikaty zgodności w zakresie ekologicznej produkcji rolnej. Obszar ogólny zbadanych gospodarstw wyniósł 1501,28 ha. Ze względu na znaczne zróżnicowanie pod względem powierzchni gospodarstwa podzielono na cztery grupy obszarowe: od 1,0 do 10,0 ha, 10,1 do 20,0 ha, 20,1 do 50,0 ha oraz powyżej 50,0 ha. Na bazie badań ankietowych wykonano bilanse azotu, fosforu i potasu. Uwzględniały one następujące źródła składników: nawozy mineralne, obornik z obory, gnojówkę, gnojowicę, słomę roślin strączkowych i oleistych, liście roślin korzeniowych, przyoraną słomę zbóż, wiązanie biologiczne azotu roślin motylkowatych oraz ładunki składników w opadzie atmosferycznym. Jednocześnie określono całkowity rozchód składników N, P, K (pobranie przez rośliny). Analizie poddano saldo bilansu składników ogółem i na 1 ha. Uwzględniono strukturę użytków i zasiewów badanych gospodarstw, oraz obsadę zwierząt i plon w jednostkach zbożowych na 1 ha UR. Stwierdzono ujemne bilanse azotu, fosforu i potasu w gospodarstwach oraz duże ich zróżnicowanie, zarówno w poszczególnych gospodarstwach, jak i między ich grupami obszarowymi. Na bilans azotu wpływała struktura zasiewów, a głównie udział roślin motylkowatych drobnonasiennych i ich mieszanek z trawami. O bilansie potasu i fosforu w większym stopniu od produkcji roślinnej decydowała obsada zwierząt.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nadwyżki fosforu w wybranych gospodarstwach rolnych zlokalizowanych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotami

Celem przeprowadzonych badań było rozpoznanie gospodarowania fosforem w wybranych gospodarstwach średnio- i wielkoobszarowych na podstawie bilansu sporządzonego metodą "na powierzchni pola". W pracy wykorzystano dane z okresu 2002-2006, z 26 gospodarstw wielkoobszarowych oraz 65 średnioobszarowych, zlokalizowanych  na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych, wyznaczonych w zlewniach wód wrażliwych w regionie wodnym Warty oraz Odry na podstawie zaleceń Dyrektywy 91/676/EWG (tzw. Dyrektywy Azotanowej). Saldo fosforu w gospodarstwach wielkoobszarowych wyniosło średnio 15,3 kg P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>·ha<sup>-1</sup> UR, natomiast w gospodarstwach średnioobszarowych - 46,5 kg P<sub>2</sub>O<sub>5</sub>·ha<sup>-1</sup> UR. Spośród badanych OSN największe nadwyżki fosforu stwierdzono w gospodarstwach zlewni rzek Pogona i Dąbrówka, najmniejsze natomiast w gospodarstwach zlokalizowanych w OSN zlewni rzek Samica Stęszewska i Mogilnica. Ze względu na przewagę gleb zasobnych w fosfor we wszystkich badanych zlewniach (oprócz Orli) wynik bilansu powinien być bliski zera, a więc badane gospodarstwa rolne mogły stwarzać potencjalne zagrożenie jakości wód. Największym źródłem fosforu na polu były nawozy mineralne.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza ekonomiczno-przestrzenna i delimitacja obszarów wiejskich rozwijających się i opóźnionych w rozwoju w Polsce

Przedstawiono wyniki analizy ekonomiczno-przestrzennej i delimitacji, w ujęciu lokalnym, regionalnym i ogólnokrajowym, obszarów rozwijających się i opóźnionych w rozwoju, ze szczególnym wyróżnieniem obszarów wiejskich. Do tego celu wykorzystano dane komputerowego Banku Danych Regionalnych GUS z lat 1999-2003 oraz technikę GIS. Wyróżniono trzy kategorie obszarów wiejskich: o wysokim stopniu rozwoju, o średnim stopniu rozwoju i opóźnione w rozwoju. Scharakteryzowano zróżnicowanie przestrzenne uwzględnionych w delimitacji czynników społeczno-ekonomicznych oraz wskaźników, charakteryzujących obszary o różnym stopniu rozwoju.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Różnorodność florystyczna zbiorowisk użytków zielonych i gruntów ornych Pogórza Złotoryjskiego

W pracy przedstawiono ocenę bogactwa gatunkowego i różnorodności florystycznej zbiorowisk użytków zielonych i gruntów ornych obszaru Pogórza Złotoryjskiego. W przypadku użytków zielonych największe wskaźniki bogactwa gatunkowego i różnorodności florystycznej uzyskały zbiorowiska w klasie Molinio-Arrhenatheretea, a najmniejsze zbiorowiska z klasy Artemisietea vulgaris. Średnie wartości wskaźników dla tego terenu miały zbiorowiska z klas Agropyretea intermediorepentis i Phragmitetea. Wpływ na bogactwo i różnorodność miały przede wszystkim brak użytkowania i zachodząca z tego powodu sukcesja wtórna. Produkcja polowa na badanym obszarze charakteryzuje się wysoką kulturą rolną, co spowodowało dominację na gruntach ornych zbiorowisk zubożałych i fragmentarycznie wykształconych. Nie było możliwe określenie zespołów, lecz jedynie wydzielenie zbiorowisk z dominującym gatunkiem. Wszystkie cztery zbiorowiska zakwalifikowano do klasy Stellarietea mediae. Brak wielu gatunków przełożył się na stosunkowo niewielkie bogactwo i różnorodność florystyczną fitocenoz chwastów towarzyszących uprawom.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność systemów produkcji roślinnej w gospodarstwach rolnych stosujących nawodnienia deszczowniane

W pracy przedstawiono wyniki badań z lat 1999-2003 nad efektywnością systemów produkcji roślinnej w warunkach nawodnień deszczownianych w wybranych 25 gospodarstwach z regionu Kujaw.  Stwierdzono ścisły związek między stosowanymi w gospodarstwach systemami produkcji roślinnej a efektywnością deszczowania. W gospodarstwach stosujących okopowo-zbożowe systemy produkcji roślinnej średni przyrost wartości produkcji roślinnej pod wpływem deszczowania wyniósł 1075 zł·ha-¹, wskaźnik dochodowości osiągnął wartość ujemną -167, a wskaźnik efektywności wyniósł 87%. Deszczowanie w tej grupie gospodarstw okazało się zabiegiem nieefektywnym. W gospodarstwach stosujących systemy: okopowo-warzywno-zbożowe, zbożowo-warzywno-okopowe, okopowo-zbożowo-warzywne i zbożowo-warzywne deszczowanie było efektywne. Powodowało ono przyrost wartości produkcji roślinnej od 1620 do 3293 zł·ha-¹, wzrost wskaźnika dochodowości od 277 do 1622 zł·ha-¹ i wzrost wskaźnika efektywności od 121 do 197%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Plonowanie zbóż oraz towarowość produkcji rolniczej na tle walorów obszarów wiejskich w ujęciu regionalnym

Plonowanie roślin oraz towarowość produkcji rolniczej są uwarunkowane naturalnymi cechami przestrzeni rolniczej, jak również poziomem gospodarowania. Plonowanie zbóż z 1 ha zależy głównie od: poziomu nawożenia NPK (r = 0,7) i Ca (r = 0,7), udziału zmeliorowanych użytków rolnych (r = 0,64) oraz jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej (j.r.p.p.) (r = 0,59). Towarowość produkcji, mierzona ilością skupowanych produktów rolnych w przeliczeniu na j. zb. z 1 ha UR, jest związana z ilorazem powierzchni zmeliorowanej i ogólnego obszaru użytków rolnych (r = 0,75), poziomem nawożenia (r = 0,7) i wielkością gospodarstw (r = 0,56). Istnieje też istotna zależność między wielkością gospodarstw a stopniem zmeliorowania UR (r = 0,71) oraz ilością stosowanych nawozów NPK (r = 0,64). Najwyższa towarowość produkcji, w granicach 27,7-31,9 dt·ha-¹, występuje w województwach, w których średnia powierzchnia gospodarstwa wynosi ok. 10 ha (od 8,2 do 11,4 ha) użytków rolnych. Gdy udział zmeliorowanych użytków rolnych wynosi ok. 16%, średnie plony zbóż nie przekraczają 24, a skup 8 dt·ha-¹, natomiast gdy udział ten wynosi 55%, plony i skup sięgają kolejno ok. 36 i 32 dt·ha-¹.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Znaczenie czynników społecznych i instytucjonalnych w rozwoju przedsiębiorczości

Rozwój przedsiębiorczości wiejskiej jest jednym z warunków przezwyciężenia niekorzystnych zjawisk na wsi, tj. bezrobocia, kryzysu w rolnictwie, nasilającego się ubóstwa, monofunkcyjności polskiej wsi czy postaw roszczeniowych. Przedsiębiorczość w tej pracy wiąże się nie tylko z działalnością gospodarczą, ale także z określonymi cechami osobowości ludzkiej: wykazywaniem inicjatywy, zaradnością, podejmowaniem działań zapobiegających biedzie i marginalizacji. Podjęcie ogromnej pracy w celu uruchomienia drzemiących pokładów ludzkiej przedsiębiorczości jest głównym zadaniem władz lokalnych oraz liderów i przedsiębiorców, którzy mogliby stać się animatorami i inspiratorami przyszłych zmian.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości wypasu owiec w Sudetach

W pracy przedstawiono wyniki badań niskonakładowych systemów wypasu owiec w warunkach górskich (Sudety). Porównano wpływ wypasu owiec w oddzielnym stadzie (w latach 1979-1982) oraz wypasu wspólnego z bydłem w dwóch wariantach - mieszany i kolejny (w latach 1986-1990) na plony, jakość runi pastwiskowej, wykorzystanie pastwiska oraz przyrosty zwierząt. Nakreślono również możliwości produkcji owczarskiej w regionie.  Ruń pastwiskowa badanych pastwisk była dobrej jakości. Zawartość włókna nie przekraczała 300 g·kg-¹s.m., a średnia zawartość białka mieściła się w granicach 160-190 g·kg-¹ s.m. Zanotowano jednak zbyt dużą zawartość potasu i znikomą sodu, co wpłynęło niekorzystnie na proporcje makroskładników. Wydajność pastwisk była zróżnicowana. Średni plon suchej masy w latach 1979-1982 wynosił 8,5 t·ha-¹, a w latach 1986-1990 - 6,6 t·ha¹. Najlepsze wykorzystanie pastwiska, średnio 68%, stwierdzono w wypasie mieszanym. W tym sposobie wypasu owce osiągały największe przyrosty dobowe (średnio 170 g). W obydwu systemach zwiększyło się zachwaszczenie runi.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka