rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowe Brzesko. Charakterystyka rozplanowania miasta lokacyjnego z 1279 roku w oparciu o wyniki badań nad wielkością i kształtem działki siedliskowej

Nowe Brzesko stanowi jeden z ciekawszych układów urbanistycznych powstałych w okresie średniowiecza na terenie Małopolski. Jego historia łączy się ściśle z dziejami klasztoru norbertanów z Hebdowa. Lokowane staraniem mnichów w 1279 roku miasto możemy zaliczyć do typowych rozwiązań planistycznych stosowanych w owym czasie niemal powszechnie na ziemiach polskich. Przemawia za tym zarówno niemal klasyczny dobór miejsca lokacji, jak i wielkość oraz zasady budowy funkcjonalno-przestrzennej powołanego do życia miasta.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Muzea Madrytu – gra światła i cienia

W ostatnich kilkudziesięciu latach możemy zaobserwować wzrost roli obiektów i zespołów o funkcjach związanych z kulturą i przejmowaniu przez nią symbolicznych znaczeń, które dotychczas w europejskiej przestrzeni miejskiej pełniły jedynie budowle związane z władzą i religią. W wyniku przemian cywilizacyjnych i procesów globalizacji, w centralnych dzielnicach metropolii europejskich pozostało wiele wartościowych artystycznie obiektów. Z różnych przyczyn nie mogą one dłużej pełnić swych pierwotnych funkcji. Niektóre z nich są wykorzystywane przez rosnące w siłę i znaczenie instytucje związane z kulturą, a projekty adaptacji stają się ważnymi dla rozwoju architektury i sztuki, a zarazem praktyki konserwatorskiej. Współczesna adaptacja zabytkowych budowli do nowych funkcji nie jest procesem łatwym. Najważniejszymi z punktu widzenia konieczności zachowania autentycznej struktury architektonicznej, a także rozróżnienia jej od części współczesnych, wydaje się być zagadnienie formy przebudowywanego obiektu. Jest ono ściśle związane zarówno z aspektami architektoniczno-konserwatorskimi, jak i twórczą postawą współczesnego architekta-artysty, zgodnie z maksymą: Conservatio est continua creatio. Szczególne miejsce w historii architektury ostatnich kilku dekad zajmują muzea – także powstałe w wyniku adaptacji zastanych budowli. Artykuł przedstawia kilka realizacji powstałych w początkach XXI wieku w Madrycie.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dziedzictwo niekonwencjonalne. Estetyka i ochrona polskiej sztuki nowoczesnej na przykładzie sztuki konceptualnej i instalacji z przełomu lat 70. i 80., stanowiących formę integralną z architekturą 2 poł. XX w

W latach 80. w historii sztuki polskiej obserwujemy narodziny nowej tożsamości kulturowej, tzw. niezależnej, kształtującej się w wyniku ówczesnej sytuacji politycznej. Większość środowisk artystycznych walczyła z systemem komunistycznym wyrażając sprzeciw wobec represji. Sztuka przekraczała przyjęte reguły nie tylko w sferze idei, ale i w sferze reprezentacji. Ochrona i konserwacja jej dziedzictwa jest zadaniem niezwykle trudnym, nie tylko ze względu na różnorodność i nowoczesność stosowanych technik. Ważna dla zachowania stała się nie tyle materia, co przede wszystkim sama idea, przekaz dzieła, proces twórczy z otaczającą obiekt przestrzenią oraz jej elementami sensualnymi. Architektura użyczała swojej skali dziełu sztuki, zaś ono obciążało ją mocą swojego przekazu. Dlatego opieka nad dziełami nurtów niekonwencjonalnych (jak sztuka konceptualna czy sztuka instalacji) związana jest przede wszystkim z właściwym rozpoznaniem ich tożsamości.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Analiza decyzji o wpisie do rejestru zabytków z uwzględnieniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych

Praca zagłębia się w ostatnie orzecznictwo sądów administracyjnych kontrolujących decyzje o wpisie do rejestru zabytków. Analiza jest zogniskowana wokół zasad ogólnych ustanowionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W rozważaniach kluczową rolę przypisano prawu własności jako wartości o proweniencji konstytucyjnej. Implikacje prawne wynikające z tego punktu odniesienia zostały zbadane pod kątem postępowań administracyjnych dotyczących rzeczonej wspomnianej decyzji. Podobnie zasada proporcjonalności została skonfrontowana z obowiązkami i kompetencjami wojewódzkiego konserwatora zabytków, albowiem ta zasada należy do zasad ogólnych KPA, choć jej sklasyfi kowanie jest oparte na poczynionej dedukcji z różnych przepisów Kodeksu.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Materiałowe rozwiązania budowlane stosowane w obiektach Twierdzy Przemyśl

Istnienie budowlanych obiektów fortyfikacyjnych, zwiększających poziom bezpieczeństwa mieszkańców określonego terytorium, związane jest z dziejami ludzi, z ich naturalnymi potrzebami obronnymi. Budowle takie wznoszone były już w najstarszych kulturach cywilizacji ludzkiej. Pierwsze obiekty obronne powstały kilkanaście lub kilkadziesiąt wieków przed końcem starej ery. Ich poziom techniczny był różny i zmieniał się wraz z upływem lat. Początkowo plemiona ludzkie chroniły się przed atakami wrogów osłaniając swoje terytoria rowami, wałami czy też parkanami. Kolejne przykłady to już specjalne budowle realizowane z materiałów drewnianych, kamiennych lub ceglanych. Do bardzo ważnych materiałów budowlanych, dostrzeżonych jako doskonałe tworzywo do konstruowania tych specjalistycznych obiektów, zaliczamy beton oraz żelbet, za pomocą których realizowano zaawansowane technicznie i wytrzymałe budowle.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
100 lat Westend-Synagoge we Frankfurcie nad Menem 1910-2010

W artykule autor przedstawił prace rewaloryzacyjne, które przeprowadził w latach 1988-94 w objętym ochroną konserwatorską budynku Westend-Synagoge we Frankfurcie nad Menem. Obiekt pochodzi z początku XX wieku, a we wczesnych latach powojennych zostały tam przeprowadzone prace zwane mylnie „odbudową”, które w rzeczywistości były zniekształceniem pierwotnego wystroju wnętrza przez jego całkowite uproszczenie. Przedstawiona autorska koncepcja łączy pierwotny wystrój wnętrza z późniejszymi działaniami, ukazując historię, pamięć, trwanie i przemijanie w architekturze.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Wpływy włoskie w renesansowej i barokowej architekturze Jarosławia

Jarosław to niespełna 40-tysięczne miasto położone nad Sanem, na pograniczu Pogórza Rzeszowskiego i Doliny Dolnego Sanu, lokowane już w 1375 roku. Przez wieki pozostawało w prywatnych rękach i było obiektem trosk i starań właścicieli (m.in. Ostrogskich, Kostków, Sobieskich), w okresie Renesansu wsławiło się znanymi w całej Europie jarmarkami. Świadkami jego długiej, nierzadko burzliwej historii, są liczne kościoły, klasztory i mieszczańskie kamienice. W artykule omówiono najważniejsze budowle wzniesione lub przebudowane w okresie Renesansu i Baroku: kamienicę Orsettich, kościół św. Jana (obecnie Kolegiatę Bożego Ciała, pojezuicki), kościół św. Mikołaja i św. Stanisława (opactwo pp. benedyktynek), bazylikę Matki Bożej Bolesnej (oo. dominikanie) oraz kościół św. Trójcy (oo. reformaci), zwracając szczególną uwag na ślady włoskich wpływów w architekturze tych obiektów.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Problematyka konstrukcyjna zabytkowego obiektu przywracanego do użytkowania na przykładzie kamienicy przy ul. Staromiejskiej w Olsztynie

W artykule poruszono problematykę wprowadzania zmian konstrukcyjnych w obiekcie zabytkowym na przykładzie robót prowadzonych w kamienicy przy ul. Staromiejskiej 6 w Olsztynie. Prace wykonane w danym obiekcie polegały na kompleksowym remoncie. Wśród omówionych w artykule działań znalazły się podbicie fundamentów, wprowadzenie układu słupowo-ryglowego oraz wykonanie żelbetowej klatki schodowej. Wszystkie prace wzmocniły i ustabilizowały obiekt, a jednocześnie pozwoliły na zachowanie historycznego charakteru poszczególnych elementów obiektu. Podbicie fundamentów zabezpieczyło przed osiadaniem obiektu, pozostawiając oryginalne, kamienne elementy. Układ wprowadzonych słupów i belek zapewnił przestrzenną sztywność obiektu, zachowując w możliwie szerokim zakresie ceglane ściany. Wykonana żelbetowa klatka schodowa w południowo-wschodniej części obiektu ustabilizowała budynek, pozwalając jednocześnie na spełnienie kryterium przeciwpożarowego dla budynków użyteczności publicznej. Pozostawione dwa biegi oryginalnych, drewnianych schodów zapewniły zachowanie historycznego charakteru obiektu. Artykuł dowodzi, że możliwe jest uzyskanie kompromisu pomiędzy założeniami konserwatorskimi a konstrukcyjnymi. Prawidłowe zaplanowanie prac, w porozumieniu ze służbami konserwatorskimi, daje podstawę do utrwalenia dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Współczesne aspekty projektowania osłon w rezerwatach archeologiczno-archiektonicznych. Z zagadnień ochrony i ekspozycji dziedzictwa archeologicznego

Niniejszy artykuł dotyczy problemów konserwatorskich związanych z projektowaniem konstrukcji osłonowych nad reliktami eksponowanymi w otwartych rezerwatach archeologicznych. Poruszono tu kwestie związane z definicją osłony, terminologią oraz jej funkcją. Na podstawie badań prowadzonych przede wszystkim przez włoskich uczonych udowodniono, że nieodpowiednio zastosowane lub źle dobrane osłony przyczyniają się do procesów degradacyjnych chronionej substancji zabytkowej. Największe zagrożenie dla reliktów znajdujących się pod osłonami stanowi powstający tam specyficzny mikroklimat, który trudno jest kontrolować, ale można minimalizować jego niekorzystne skutki posiadając odpowiednią wiedzę dotyczącą uwarunkowań klimatycznych otoczenia oraz reakcji substancji zabytkowej w zaistniałych zmiennych warunkach atmosferycznych, a także uwzględniając stan zachowania reliktów. Artykuł ma na celu zwrócenie uwagi na ten niezwykle ważny proces analityczny i badawczy, który powinien poprzedzać prace projektowe i warunkować decyzje co do sposobu ich realizacji.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Tradycja i współczesność w zabytkowej architekturze Wrocławia w świetle działań konserwatorskich

Tożsamość człowieka manifestuje się ciągłością kulturową udokumentowaną dziedzictwem kulturowym, a ta z kolei stanowi ważny aspekt jakości życia.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Urok przemyskiego Rynku i dyskusje, które nie milkną

Rynek przemyski jest objęty prawną ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków Placu rynkowego wraz z Placem Dominikańskim pod numerem A-331 z dnia 24.02.2009 roku. Obejmuje on nawierzchnię Rynku, siedemnastowieczny kolektor sanitarny, podziemne pozostałości zachodniej pierzei zwartej zabudowy Rynku, stanowiska archeologiczne AZP nr 103 i 104 oraz starodrzew Placu Dominikańskiego. Przed objęciem Placu rynkowego wpisem indywidualnym Rynek był chroniony jako jeden z zabytków układu urbanistycznego Przemyśla, wpisanego do rejestru zabytków pod numerem A-705/709 decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Rzeszowie z dnia 20.05.1972 r. Indywidualną ochroną prawną objęte są wszystkie kamienice w zabudowie zwartej wokół Rynku. Kamienica przy Rynku 15 została wpisana do rejestru zabytków pod nr A-316 decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Rzeszowie z dnia 05.01.1968 roku. Prawna ochrona przemyskiego rynku gwarantuje nam zachowanie jego struktury i kontrolowanie jego przebudowy, modernizacji i zabiegów konserwatorskich. Od kilku lat temat przebudowy rynku jest żywym tematem do dyskusji dla społeczeństwa, które podzieliło się na zwolenników modernizacji i tych, którzy chcą zachować taki Rynek, jaki jest obecnie. Z dala od medialnego zgiełku i całej tej emocjonalnej dyskusji Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Przemyślu mobilizuje właścicieli kamienic wokół Rynku i wspomaga finansowa - nie konserwatorskich prac przy poszczególnych elewacjach. Jako pierwsza została odrestaurowana kamienica Rynek 15 - najstarsza i posiadająca najciekawszą dekorację grafittową z przełomu renesansu i manieryzmu.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Historia miasta zapisana w jego murach - refleksje o autentycznych pozostałościach i przeszłości odczytanej z ikonografii

Obraz dawnego miasta utrwalony w rycinach nakłada się nieraz na kształt współczesnego miasta. W sztychach odnajdujemy budowle znane i w podobnej postaci, zatem dokumentują one nieprzerwane istnienie w nieskażonej postaci - najważniejszych obiektów architektury, dominant pejzażu miasta. Ryciny przywołują też obraz obiektów dawno nieistniejących, zapomnianych lub ocalałych tylko we fragmentach, jak w przypadku średniowiecznych założeń obronnych: murów, bram, baszt. Obwarowania miast ukazane na historycznych rycinach są ważnym obiektem badań dziejów, szczególnie gdy zostały wiernie odzwierciedlone, np. w sposób perspektywiczny z lotu ptaka czy kartograficzny wraz z ukształtowaniem terenu. Ikonografia wraz ze źródłami pisanymi i badaniami archeologicznymi pozwala odtworzyć ich kształt, usytuowanie, odnaleźć relikty. Twórcy panoram miast XVII- i XVIII-wiecznych ukazywali je często od strony najlepiej zachowanych partii murów, z systemem wież, średniowiecznych fos, które traciły już znaczenie strategiczne. Przedstawiali też miasta z nowoczesnym systemem fortyfikacji i bastionów,  często w stanie oblężenia, toczącej się wojny. Eksponowanie fortyfikacji miało podkreślić potęgę i obronny charakter miasta. W średniowiecznych przedstawieniach warownych miast stosowano podstawowe trzy typy ujęć: widok perspektywiczny z lotu ptaka, widok ogólny z boku ukazujący sylwetę zwaną panoramą, widok perspektywiczny zabudowy wnętrza miasta przedstawiony planistycznie, a bryłowo jedynie monumentalne obiekty i obwarowania. Pierwowzory przedstawień uznanych za wybitne wpływały silnie na utwory wtórne, wierne kopie bądź wersje swobodne  w interpretacji na pograniczu fantazji i prawdy. Wersje naśladowcze często nie aktualizowały faktycznych zmian w zabudowie. Obowiązujące maniery grafiki wedutowej, jak na przykład "wysmuklanie", podwyższanie ważniejszych budowli, potęgowanie skali założeń militarnych, wpływały na przekształcenia rzeczywistości. Warto pamiętać o tych konwencjach przedstawień przy odczytywaniu treści historycznych wizerunków.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Central Park w Nowym Jorku, jego geneza i teraźniejszość

Central Park jest jednym z bardziej znanych oraz na pewno najczęściej odwiedzanym miejskim parkiem świata. Prostokąt o bokach 4000 × 800 metrów zajmuje powierzchnię 3,41 km2. Granicami Parku są ulice o nazwach: Central Park North, Central Park West, Central Park South i Fifth Avenue. Liczący obecnie ponad 150 lat zabytek Nowego Jorku jest jednym z pierwszych publicznych parków świata. Naturalną bazą dla powstania Parku jest interesująca konfiguracja terenu charakterystyczna dla całej wyspy Manhattan. Granitowa skała o niezwykłej twardości - tak można krótko scharakteryzować teren, na którym powstał Central Park. Central Park wygląda niezwykle naturalnie i trudno wprost uwierzyć, że został on w całości zaprojektowany przez człowieka, a właściwie zespół projektantów - wizjonerów, twórców amerykańskiej szkoły architektury krajobrazu, wśród których najbardziej znanym był Frederick Law Olmsted. Usytuowany pomiędzy 59 i 110 ulicą nowojorski Central Park jest niewątpliwie najbardziej znanym obiektem projektowanym przez Olmsteda. Posiada on wiele elementów charakterystycznych dla obiektów przez niego projektowanych - szerokie otwarte przestrzenie dla publiczności, malownicze widoki i wijące się ścieżki spacerowe. Zgodnie z projektem Olmsteda nawieziono 500 000 stóp sześciennych humusu zebranego z pól New Jersey. Ziemia została przekopywana ręcznie i przy użyciu nowoczesnych maszyn. Zasadzono 4 miliony drzew, krzewów i roślin reprezentujących 1400 gatunków botanicznych. Został zaprojektowany wewnętrzny niezależny system komunikacji - osobno dla pieszych, powozów oraz koni. Liczne mostki zapobiegały kolizjom. Powstawały pierwsze budowle - The Dairy (Mleczarnia) oraz tak zwane "Serce Parku" - dwupoziomowy plac z fontanną zwany Bethesda Terrace i Promenada, czyli The Mall.Central Park jest miejscem prawdziwie demokratycznym. Niezależnie od wysokich cen mieszkań  położonych najbliżej Central Parku, w Parku wszyscy mają równe prawa. Przybysze z innych dzielnic biorą udział w imprezach organizowanych przez Park na równi z mieszkańcami z sąsiadujących z Parkiem domów. Podobnie jak sto lat temu, tak i dziś dla nowojorczyków Central Park jest ich prywatnym podwórkiem, szczególnie ulubionym miejscem spotkań mieszkańców miasta. Matki przyprowadzają tutaj dzieci na liczne place zabaw. Starsi i młodzież jeżdżą na rowerach, wrotkach, konno. W niedzielę można spotkać turystów z całego świata (szczególnie licznie w pobliżu Metropolitan Museum), a także przybyszów z innych miast Ameryki czy dzielnic Nowego Jorku.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Konserwatorska Wieża Babel

W artykule przedstawione zostały zagadnienia związane ze słownictwem konserwatorskim. Wymienione problemy związane są zarówno z definiowaniem pojęć w różnych językach, z przekładem terminów powszechnie stosowanych, jak i z pojawianiem się terminów nowych. Autorka omawia istniejące i proponuje nowe rozwiązania wspomagające prace nad słownikami terminologicznymi, językowymi, jak również nad przekładem tekstów konserwatorskich.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Krakowskie zabytki postindustrialne - kłopot czy szansa?

Stosunek inwestorów i projektantów do architektury poprzemysłowej zaczyna wreszcie ewoluować we właściwym kierunku. Dla wielu zachowanych ciągle w Krakowie obiektów tego typu pojawia się cień nadziei. A należy podkreślić, że wśród zabytków postindustrialnych na swą szansę czekają ciągle tak atrakcyjne obiekty, jak słynna pierwsza kuźnia Zieleniewskich przy ul. Św. Krzyża na Starym Mieście czy zakłady Peterseima, późniejszy „Erdal” przy ul. Żółkiewskiego. Od inwestorów, projektantów i konserwatorów zależy, czy ta szansa zostanie wykorzystana.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Cementownia Szczakowa – historia i teraźniejszość

W artykule omówiono historię jednej z największych i swego czasu najnowocześniejszej w Polsce cementowni. Szczakowa powstała pod koniec XIX wieku i przez ponad sto lat wytwarzała wysokiej klasy cement znany na całym świecie. Dawała ludziom pracę, utworzyła osiedle i szkoliła kolejne pokolenia rzemieślników. Niestety w skutek złego zarządzania i nadmiernej eksploatacji maszyn została zamknięta. Mimo braku produkcji teren fabryki żył „własnym życiem”, które zostało przerwane w momencie zniszczenia, a w konsekwencji rozbiórki wartościowych postindustrialnych obiektów.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Nowe jarzmo dla dzwonu Józef na ołtarzu polowym przy bazylice w Licheniu

W artykule przedstawiono przykład uszkodzenia jarzma i zawieszenia największego dotychczas odlanego w Polsce dzwonu Józef usytuowanego na ołtarzu polowym przy bazylice w Licheniu. Na zaistniałą sytuację złożyły się dwie przyczyny – wadliwie zaprojektowane i wykonane jarzmo oraz uszkodzenia korony nowo odlanego dzwonu. W artykule zilustrowano i przedyskutowano przyczyny uszkodzenia jarzma, przedstawiono projekt i wykonanie nowego jarzma oraz pokazano zmieniony sposób połączenia dzwonu z nowym jarzmem. Przedstawiony przypadek poszerza wiedzę w zakresie technicznych problemów utrzymania i eksploatacji dużych dzwonów w obiektach zabytkowych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Możliwości techniczne adaptacji i projektowania fasad frontowych budynków w chronionych pierzejach miejskich – wybrane przykłady

Realizowanie inwestycji budowlanych w strefach ochrony konserwatorskiej determinuje indywidualne podejście projektowe i dobór często niestandardowych technologii na etapie wykonawstwa. Adaptowane obiekty w zależności od stanu technicznego i wartości historycznej wymagają zróżnicowanego zakresu prac naprawczych oraz dopuszczają różny poziom ingerencji. Praca opisuje niektóre z dostępnych technologii budowlanych stosowanych w rewaloryzacji obiektów zabytkowych. Przeanalizowano również możliwość wprowadzania nowych rozwiązań i zastosowania ich na gruncie budownictwa.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
XIX-wieczny Sokal – zapomniane galicyjskie miasto na Kresach

Sokal jest polskim miastem o wielowiekowej historii, które obecnie leży na terenie Ukrainy, na północ od Lwowa. Miasto to przez wielu jest zapomniane, choć istniejące do dzisiaj ślady jego bogatego dziedzictwa kulturowego świadczą niezbicie o jego wysokiej pozycji w dawnej Polsce. Szczególny rozkwit Sokala upatruje się w okresie „galicyjskim”, kiedy miasto i jego krajobraz kulturowy tworzyły wspólnie trzy nacje: Polacy, Ukraińcy i Żydzi, z których każda pozostawiła w nim ślad swojej obyczajowości i tradycji. Wówczas to w mieście powstało wiele interesujących pod względem architektonicznym obiektów, co świadczyło o ówczesnej randze ośrodka. W XIX i na początku XX wieku w mieście wzniesiono m.in. dworzec, męską i żeńską szkołę powszechną, gimnazjum państwowe, kasę oszczędności, męskie i żeńskie seminarium nauczycielskie, gmach Sokoła, budynek rady miasta oraz szpital. Okres rozwoju miasta zahamowały kolejno I i II wojna światowa, z następnie traktat o zmianie granic, na mocy którego Sokal znalazł się poza Polską w granicach ówczesnej Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Z badań nad domami opatów w klasztorach benedyktyńskich

Problematyka budynków rezydencjonalnych – domu opata nie jest zagadnieniem często podejmowanym w literaturze przedmiotu. Najnowsze badania w klasztorze benedyktynów w Pécsvárad skłaniają do skreślenia kilku uwag porównawczych. Wieloletnie badania archeologiczne w klasztorze benedyktynów  w Tyńcu nie objęły kompleksu budynków zwanych w literaturze „zamkiem – opatówką”. Postulat badawczy dotyczący tej części zespołu klasztornego, w świetle doniesień w Pécsvárad, wydaje się w pełni uzasadniony.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Sacrum w drewnie

Drewniane budownictwo cerkiewne na terenie Bieszczadów zaskakuje laika - odbiorcę zupełnie niezrozumiałym językiem form oraz swoistą estetyką, jakże daleką od bombardującej nas tymczasowej kultury. Ze względu na niezrozumienie formy te postrzegane są jako "obce" pozostałości nieobecnych na miejscu grup etnicznych. Lapidarne opisy w przewodnikach, ograniczające się zazwyczaj do streszczenia historii obiektu, nie pozwalają odbiorcy uznać obserwowanego obiektu za integralny element kulturowego krajobrazu Bieszczadów. Owo niezrozumienie owocuje zapomnieniem i obojętnością na losy tych niszczejących w zastraszającym tempie budowli. Uświadomienie laikowi, że drewniane budownictwo cerkiewne jest niczym innym jak wypadkową zderzenia bizantyjskiej tradycji budowlanej z architekturą rzymsko-katolicką, ujętą lapidarnie w drewnie przez miejscowych budowniczych, może zaowocować większym szacunkiem i troską społeczną, ze strony odbiorcy. Pozwalam sobie na to stwierdzenie ze względu na dość prosty i oczywisty fakt, iż nikt nie dba o rzeczy, których nie pamięta, a nie pamięta rzeczy, których nie potrafi nazwać.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce