rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Urojenia zmiany płci w obrazie klinicznym schizofrenii paranoidalnej - opis przypadku

Celem pracy było przedstawienie podstawowych informacji dotyczących zaburzeń identyfikacji płciowej i psychotycznych pragnień transseksualnych. Ponadto zaprezentowano opis przypadku, w którym w obrazie klinicznym były obecne objawy pseudotransseksualne. Co pewien czas w literaturze naukowej pojawiają się doniesienia o rozpoznaniu zaburzeń psychotycznych u osób wcześniej zdiagnozowanych i leczonych jako transseksualiści, u których przekonania transseksualne zniknęły po zastosowaniu neuroleptyków. Współwystępowanie transseksualizmu i schizofrenii budzi wiele kontrowersji - jest to widoczne w opiniach naukowców, ale także w kryteriach diagnostycznych DSM-IV i ICD-10. Ponadto urojenia zmiany płci są prawdopodobnie częstsze niż się powszechnie uważa. W efekcie różnicowanie między psychozą i zaburzeniami identyfikacji płciowej może być w niektórych przypadkach bardzo trudne. Leczenie osób z rozpoznaniem transseksualizmu wiąże się nie tylko z efektami oczekiwanymi przez pacjenta, ale także z wieloma poważnymi, często nieodwracalnymi konsekwencjami zdrowotnymi (np. ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, ryzyko rozwoju chorób nowotworowych, niepłodność, konsekwencje chirurgicznej zmiany płci). Z tego powodu diagnostyka różnicowa transseksualizmu, zaburzeń identyfikacji płciowej i schizofrenii powinna być prowadzona z dużą ostrożnością i rozwagą, aby zminimalizować ryzyko błędnego rozpoznania i nie narażać pacjenta na poważne konsekwencje stosowanej terapii. Opisano przypadek pacjentki od lat chorującej na schizofrenię, u której przewlekle utrzymywały się, ze zmiennym nasileniem, przekonania transseksualne mimo stosowanego leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjentka twierdziła, że jest mężczyzną, nosiła męskie ubrania i fryzurę, a także przybrała męskie imię.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia psychiczne w ciąży i poporodowe oraz ich leczenie

Leczenie kobiet ciężarnych z zaburzeniami psychicznymi wymaga uwzględnienia ryzyka związanego z chorobą i jej nieleczeniem oraz wynikającego z działania leków na rozwój i zdrowie dziecka. Decyzja o leczeniu musi uwzględniać aktualne dane z literatury. W zaburzeniach nawracających i z ryzykiem ciężkiego nawrotu często utrzymanie leczenia jest bezpieczniejsze niż odstawienie leku. Lekarz i pacjentka powinni omówić znane dane o ryzyku działania teratogennego leku, jak również inne dane o efekcie zaniechania i prowadzenia leczenia. Zawsze należy stosować najniższe skuteczne dawki, dzielone na kilka porcji w ciągu doby, unikać politerapii, dostosowywać dawki do okresu ciąży, podawać preparaty zapobiegające toksycznemu działaniu leków (witamina K, kwas foliowy). W okresie przed porodem należy maksymalnie zredukować dawkę podawanego leku. W pracy przedstawiono aktualne dane o zaburzeniach psychicznych w ciąży i połogu oraz o działaniu teratogennym i wpływie na kondycję dziecka i jego rozwój różnych leków psychotropowych (TLPD, SSRI i innych leków przeciwdepresyjnych, klasycznych neuroleptyków i nowych leków przeciwpsychotycznych, stabilizatorów nastroju, benzodiazepin) i elektrowstrząsów.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Dylematy bioetyczne. Badania naukowe, metodologia

Druga połowa dwudziestego wieku zaznaczyła się poważną dyskusją nad zasadami etycznego postępowania w badaniach naukowych oraz w postawie wobec osób chorujących. Pozostawało to w związku z konstrukcją oraz użyciem bomby atomowej i doświadczeniami medycyny nazistowskiej. Początkowo dyskusję zdominowały prawa człowieka, a pod koniec wieku - naczelna wartość życia. Wprowadzono nowy termin - „bioetyka”. W medycynie szczególną wagę przywiązywano do rzetelnego informowania pacjentów o potencjalnych korzyściach i ryzyku związanym z leczeniem, zwłaszcza eksperymentalnym, oraz do wyrażenia zgody na proponowane procedury. Zwraca się uwagę, że istotą zgody jest porozumienie i że jej osiągnięcie ma charakter procesu. Oznacza to między innymi możliwość wycofania zgody w każdym momencie udziału w procedurze. Spośród wielu nierozwiązywalnych problemów bioetyki omówione zostaną dwa związane z rozumieniem zgody oraz konsekwencjami znaczenia, jakiego nabrały w paradygmacie naukowości metody obiektywizujące ocenę. Ocena etycznego aspektu postępowania lekarskiego została powierzona komisjom etycznym. Zwrócono uwagę na niebezpieczną formalizację postępowania przed komisjami.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Egzogenne wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą poprawiać sprawność wybranych funkcji poznawczych

Cel: Autorzy omawiają dostępne piśmiennictwo na temat możliwego wpływu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WKT) na funkcje poznawcze. Poglądy: Funkcje poznawcze to zdolności związane z odbiorem informacji, pamięcią i uczeniem się, myśleniem oraz z przekazywaniem informacji. Etiologia zaburzeń tych funkcji wiąże się m.in. z urazami, chorobami ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i niedoborami witamin. Ostatnio zwraca się także uwagę na możliwą rolę egzogennych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są niezbędne dla kluczowych procesów rozwojowych i czynnościowych OUN, w tym dojrzewania neuronów, ich migracji, synaptogenezy, plastyczności, neuronogenezy i neurotransmisji. Omówiono prace eksperymentalne i kliniczne oceniające wpływ kwasów w-3 i w-6 na rozwój psychomotoryczny, procesy uwagi, pamięci, praksję i zdolność czytania. Wnioski: Dotychczasowe badania wskazują na: a) bezpieczeństwo suplementacji WKT z występowaniem nielicznych i mało nasilonych objawów niepożądanych, głównie ze strony układu pokarmowego; b) korzystny wpływ tych związków m.in. na sprawność psychomotoryczną, zdolności wzrokowo-przestrzenne, procesy pamięci i uwagi. Powyższe obserwacje wraz z doniesieniami o niedostatecznej zawartości WKT w diecie Polaków mogą wskazywać na możliwość zastosowania WKT w-3 i w-6 w profilaktyce i wspomaganiu terapii zaburzeń przebiegających z zakłóceniami funkcji poznawczych.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Czynniki ryzyka i konsekwencje doświadczania przemocy fizycznej wśród młodzieży

Celem badań była ocena występowania następstw doznania przemocy fizycznej wśród młodzieży szkolnej, a także analiza wybranych czynników ryzyka u ofiar przemocy fizycznej w badanej populacji. W roku szkolnym 2006/2007 przeprowadzono anonimowe badania ankietowe uczniów w wybranych losowo szkołach ponadpodstawowych w Łodzi (N=1445; w tym 62% chłopców). Ankieta zawierała pytania zamknięte nt.: sytuacji rodzinnej, szkolnej, prawnej, używania substancji psychoaktywnych, poziomu zadowolenia z siebie, obecności zaburzeń emocjonalnych, w tym samouszkodzeń i myśli samobójczych. Jako doświadczenie przemocy fizycznej (DPF) przyjęto spełnienie wybranych kryteriów reakcji na ciężki stres (F43 według ICD-10), czyli odczuwanie bezpośrednich następstw psychicznych lub innych przez co najmniej 1 godzinę. Ponad 1/5 badanych uczniów doświadczyła co najmniej raz w życiu przemocy fizycznej. Najczęściej doświadczali jej uczniowie mieszkający w placówkach lub z jednym rodzicem. Bezpośrednimi następstwami doświadczania przemocy fizycznej (DPF) u badanych były najczęściej gniew oraz agresja. Uczniowie, którzy doświadczyli przemocy fizycznej, istotnie częściej w porównaniu z uczniami bez DPF skarżyli się na brak kontroli, lęk, smutek oraz potwierdzali wagarowanie, ucieczki, picie alkoholu, używanie substancji psychoaktywnych (SPA). Wysokie ryzyko PDF dotyczyło przede wszystkim reprezentantów płci męskiej, było powiązane z występowaniem u uczniów wybuchów złości, a następnie z doświadczaniem przez nich przemocy psychicznej oraz dokonywaniem samouszkodzeń. Ponadto stwierdzono związek między DPF a występowaniem zjawisk patologicznych w rodzinie, tj. z zaburzeniami psychicznymi, nadużywaniem SPA, próbami samobójczymi, samouszkodzeniami.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Stosowanie preparatów przeciwpsychotycznych o przedłużonym działaniu – depot, u chorych pacjentów przyjętych do szpitala na podstawie art. 24 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: dylematy medyczne, prawne i etyczne

Poniższy artykuł ma na celu ukazanie złożonych sytuacji, jakie mogą wyniknąć w trakcie hospitalizacji pacjenta na podstawie art. 24 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Zgodnie z zapisami powyższego przepisu pacjent przebywający w szpitalu podlega z mocy prawa nie leczeniu, lecz przymusowej, 10-dniowej obserwacji. Przedstawione w przedmiotowym tekście rozważania skupiają się przede wszystkim na kwestii możliwości stosowania leków o wydłużonym działaniu – depot, wobec pacjentów hospitalizowanych w ww. trybie. Zaznaczyć należy, iż stosowanie powyższych preparatów będzie analizowanie poniżej nie w kontekście rozpoczęcia leczenia pacjenta, lecz w odniesieniu do stosowania przymusowego podania leku wobec agresywnego pacjenta, a więc działania dopuszczonego w prawie. Tekst ten ma na celu ukazanie złożoności dylematów prawno- -medyczno-etycznych, na które w powyższej sytuacji może napotkać lekarz psychiatra. Dotykają one dwóch praw: prawa pacjenta do niepodawania mu leku w trakcie obserwacji, leku, którego działanie może utrzymywać się po ewentualnym opuszczeniu szpitala po 10 dniach, oraz prawa lekarza do podjęcia czynności mających na celu zabezpieczenie pacjenta oraz osób innych przed zachowaniami wynikającymi z jego choroby lub zaburzenia. W artykule zostanie postawione podstawowe pytanie: czy lekarz, obserwując pacjenta przyjętego bez zgody na obserwację, ma prawo zastosować lek uspokajający o wydłużonym działaniu (działanie ok. 14-dniowe) w sytuacji, w której pacjent ten wykazuje agresywne lub autoagresywne zachowanie, a inne standardowe leki nie przynoszą rezultatów?

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Mechanizm działania jonów litu w ośrodkowym układzie nerwowym

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie obecnej wiedzy na temat udowodnionych i możliwych mechanizmów działania jonów litu w ośrodkowym układzie nerwowym. Pomimo długiej historii stosowania litu w medycynie ów mechanizm jego działań terapeutycznych wciąż nie został w pełni zrozumiany i podlega intensywnym badaniom. Zaproponowano wiele hipotez odnoszących się do tego działania, wśród których znajdują się: modulacja transportu jonów (głównie sodu) i modulacja neuroprzekaźnictwa, szczególnie w obrębie monoamin (regulacja przekaźnictwa dopaminergicznego i noradrenergicznego oraz stymulacja wydzielania serotoniny); oddziaływanie na układy wtórnych przekaźników: głównie ścieżkę fosfatydyloinozytolu (PI) (hamowanie aktywności mono- i polifosfatazy inozytolu), a także układ cyklicznego adenozynomonofosforanu (cAMP); wpływ na inne systemy przekaźnictwa wewnątrzkomórkowego (takie jak białka G, kinaza białkowa C czy jony wapnia); wiele efektów neuroprotekcyjnych: nasilenie ekspresji czynników neuroprotekcyjnych (bcl-2, BAG-1, BDNF i in.), hamowanie szlaku kaspaz prowadzącego do apoptozy, hamowanie aktywności podjednostki kinazy fosfatazy glikogenu (GSK-3b – jest to jeden z głównych punktów uchwytu dla jonów litu w komórce), wpływ na neurogenezę, redukcja przekaźnictwa glutaminianergicznego oraz możliwa rola jonów litu jako czynnika antyoksydacyjnego; długoterminowe leczenie solami litu reguluje z kolei ekspresję genów w komórkach nerwowych. Zrozumienie mechanizmów działania jonów litu może pomóc nie tylko w opracowaniu nowych lepszych leków, lecz także w dokładniejszym zrozumieniu istoty chorób układu nerwowego, w których terapii stosujemy lit.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Pamięć w modelu neuropsychologicznym

Praca jest prezentacją modelu pamięci podważającego dotychczas najczęściej stosowane modele pamięci Richarda Atkinsona oraz Richarda Shiffrina, w których wyróżniono pamięć sensoryczną, krótkotrwałą i długotrwałą. W sposób pośredni praca ta poprzez przedstawienie w szerokim ich znaczeniu obwodów neuronowych złożonych z wielu mniejszych obwodów neuronów poszczególnych zmysłów odnosi się do podziału pamięci Endela Tulvinga na epizodyczną i semantyczną oraz częściowo porusza tematykę pamięci roboczej Alana Baddeleya oraz Grahama Hitcha. Model, o czym świadczy już sam tytuł artykułu, zbudowany został w oparciu o dotychczasowe badania neurologiczne, a więc stanowi wypadkową wniosków nasuwających się w związku z architektoniką połączeń nerwowych mózgu oraz właściwościami komórek nerwowych. Sens stworzonego modelu polega na odstąpieniu od modelu pamięci sensorycznej, krótkotrwałej i długotrwałej na rzecz możliwego do wykazania empirycznie zasadniczego podziału na pamięć trwałą i nietrwałą (rozróżnianą według konieczności zaangażowania hipokampa), które to dwie zasadnicze grupy pamięci także są wewnętrznie stopniowalne poprzez wyróżnienie stopnia utrwalenia obwodu. Stopień pamięci trwałej oraz nietrwałej charakteryzuje ilość energii potrzebnej do pobudzenia obwodu neuronowego. Im mniej energii (czyli mniej koniecznych bitów informacji o obiekcie) potrzebnej do pobudzenia obwodu, tym wyższy stopień utrwalenia. Tak więc neuropsychologiczny model pamięci oparty jest na przemianach energetycznych występujących w mózgu w procesie zapamiętywania. Proces ten można wykorzystać do zobrazowania myślenia w kategoriach przyczynowo-skutkowych.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Ekologiczna społeczna odpowiedzialność biznesu w strategiach rozwoju firm

Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji Ekologicznej Społecznej Odpowiedzialności Biznesu,

a także identyfikacja podstawowych korzyści i barier rozwoju idei ECSR w strategiach polskich

firm, ze szczególnym uwzględnieniem przedsiębiorstw w województwie śląskim. Do głównych

przeszkód w prowadzeniu przedsięwzięć na rzecz ekologii oraz oddziałujących społecznie należy

przede wszystkim brak świadomości na temat korzyści płynących z CSR i narzędzi, które

można stosować wśród pracowników wszystkich szczebli wewnątrz firm. Ponadto, jak wynika

z przeprowadzonych badań, głównymi barierami wdrażania proekologicznych strategii i działań

w przedsiębiorstwach województwa śląskiego są kapitałochłonność nakładów inwestycyjnych, niska

świadomość ekologiczna. To także brak finansowego wsparcia instytucjonalnego, jak również

uwarunkowania legislacyjne oraz niewystępowanie wsparcia instytucjonalnego władz regionalnych.

Jednakże koncepcja ekologicznej i społecznej odpowiedzialności konsekwentnie realizowana

przez przedsiębiorstwa może przyczynić się do poprawy konkurencyjności i budowania trwałej

przewagi nad konkurentami.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zasoby naturalne jako czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego

Działalność gospodarcza opiera się na wykorzystaniu zasobów naturalnych, kapitałowych i ludzkich

(społecznych). We wcześniejszych ujęciach określano je także jako tzw. czynniki wzrostu gospodarczego

w postaci ziemi, kapitału i pracy. Ostatnio wyodrębnia się również technologię lub

przedsiębiorczość – czyli umiejętności łączenia tych podstawowych czynników.

Celem artykułu jest zaprezentowanie modelu powiązań gospodarki z naturą oraz analiza wpływu

ograniczoności zasobów naturalnych na rozwój społeczno-gospodarczy w ujęciu tzw. słabej i mocnej

trwałości rozwoju, z rozróżnieniem kryzysu wydobycia i kryzysu zaopatrzenia.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Mechanizm funkcjonowania Wielkiej Brytanii i Polski w latach 2001–2013

Wadliwe mechanizmy funkcji przedstawionych w artykule, bez wątpienia, są bardzo ważne, szczególnie

w warunkach kryzysu. Recesja nie tylko pokazała dysfunkcyjność tych działań, ale wykazała

także niewłaściwe funkcjonowanie głównych instytucji, przede wszystkim Banku Centralnego

Wielkiej Brytanii. Zastrzeżenia dotyczące BC dotyczą dwóch obszarów działalności. To opóźnienia

przy standardowej akcji w polityce pieniężnej, które nawiązują przede wszystkim do polityki stóp

procentowych w obliczu kryzysu gospodarczego, a także zwlekanie w wykorzystaniu niestandardowych

mechanizmów, które składały się na nowe doświadczenia ilościowe polityki pieniężnej

w obliczu kryzysu finansowego.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Niepokojące zachowania dzieci w wieku przedszkolnym a styl radzenia sobie ze stresem ich matek

Celem badania była ocena powiązania niepokojących zachowań dzieci w wieku przedszkolnym ze stylami radzenia sobie ze stresem ich matek. W swoim zamierzeniu badanie nie obejmowało postaw wobec dziecka, ale stałą osobowościową tendencję do radzenia sobie w sytuacjach wymagających adaptacji. Materiał i metoda: Do badania stylów radzenia sobie został użyty Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (Coping Inventory for Stressful Situations, CISS). Do badania zachowań odbiegających od normy wykorzystano Ankietę Niepokojących Zachowań (ANZ). Badaniem objęto dzieci w wieku od 3 do 7 lat, z losowo wybranych przedszkoli, z wszystkich dzielnic Krakowa, oraz ich matki. Ostatecznej analizie poddano dane 325 dzieci (162 dziewcząt i 163 chłopców) i ich matek. Średni wiek wyniósł 4,84 roku (SD 1,188; min. 3, maks. 7). Wyniki: Nadmierna ruchliwość dzieci, agresja oraz nadmierna ruchliwość połączona z agresją korelują dodatnio z prezentowanym przez matki stylem radzenia sobie ze stresem skoncentrowanym na unikaniu (SSU). Te same niepokojące zachowania korelują z podskalą angażowania się w czynności zastępcze (ACZ) oraz w wypadku nadmiernej ruchliwości z podskalą poszukiwania kontaktów towarzyskich (PKT). U dziewcząt z nadmierną ruchliwością obserwowano dodatnią korelację ze stylem radzenia sobie matki ze stresem skoncentrowanym na unikaniu (SSU), podskalą angażowania się w czynności zastępcze (ACZ) oraz poszukiwania kontaktów towarzyskich (PKT). Nadmierna ruchliwość z agresją wykazała dodatnią korelację z podskalą angażowania się w czynności zastępcze (ACZ). Okazało się, iż u chłopców unikanie jedzenia, unikanie określonych potraw korelują dodatnio z podskalą poszukiwania kontaktów towarzyskich (PKT) przez matki. Większość otrzymanych wyników korelacyjnych potwierdziła się w analizach testem t, gdzie zmienną grupującą stanowiły poszczególne zdychotomizowane skale ANZ [ANZ (-) - brak niepokojących zachowań, ANZ (+) - niepokojące zachowania obecne]. Wnioski: Wydaje się, że styl radzenia sobie ze stresem właściwy matce, wykraczający poza stosunek do dziecka i będący przejawem pewnej cechy osobowościowej, powiązany jest z występowaniem niektórych niepokojących zachowań u dzieci w wieku przedszkolnym. W tekście przedstawione zostały możliwe interpretacje obserwowanych zależności.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Socjoekonomiczne uwarunkowania doświadczania przemocy domowej przez dzieci

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących uwarunkowań występowania przemocy w środowisku rodzinnym młodzieży łódzkich szkół średnich i studentów. Celem przeprowadzonych badań była odpowiedź na pytanie, czy istnieje związek między występowaniem przemocy w rodzinie a: płcią dzieci, wykształceniem rodziców, nadużywaniem przez rodziców alkoholu i sytuacją materialną rodziny. Zbadano 191 osób w wieku 16-27 lat (średnia 18,85 roku) - 111 kobiet i 80 mężczyzn. Badani relacjonowali doświadczanie różnych form przemocy w dzieciństwie. Zastosowano takie narzędzia badawcze, jak: 1) Skala Zespołu Dziecka Krzywdzonego (ZDK) K Kmiecik--Baran - służąca do pomiaru przemocy fizycznej, emocjonalnej, seksualnej oraz zaniedbywania; 2) ankieta K Kmiecik-Baran - badająca zmienne demograficzne i socjoekonomiczne rodziny. Analiza wyników badań ujawniła brak związku między płcią badanych osób a doświadczaniem przez nie przemocy w dzieciństwie. Zaobserwowano istotną zależność między stosowaniem przemocy a: 1) nadużywaniem alkoholu (przemoc częściej stosują rodzice nadużywający alkoholu); 2) sytuacją materialną rodziny (przemoc częściej występuje w rodzinach o złej sytuacji materialnej). Wystąpiła również wyraźna tendencja wskazująca, że im niższe jest wykształcenie rodziców, tym częściej stosowana jest przemoc. Jednak istotne statystycznie różnice ujawniły się tylko w grupie matek w odniesieniu do przemocy emocjonalnej (matki z wykształceniem podstawowym istotnie częściej stosują przemoc emocjonalną wobec dzieci niż matki z wykształceniem średnim lub wyższym). Niski status socjoekonomiczny rodziny i nadużywanie alkoholu to czynniki zwiększające ryzyko występowania przemocy domowej.

Czasopismo: Psychiatria i Psychologia Kliniczna
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne, psychologia
Znaczenie gazu ziemnego jako surowca energetycznego w Polsce i innych krajach UE – analiza porównawcza dla lat 1995–2008

W artykule przedstawiono analizę zróżnicowania i zmian roli gazu ziemnego jako źródła energii

w Polsce i krajach UE, a także podjęto próbę wskazania czynników determinujących zmiany zapotrzebowania

na ten surowiec. Do tego celu wykorzystana została baza danych WIOD, zawierająca

ujednolicone dane o zużyciu energii w podziale sektorowym. Wyniki wskazują, że w latach 1995–2008 udział gazu ziemnego jako surowca energetycznego

w krajach UE generalnie wzrastał, do czego przyczyniały przede wszystkim zmiany w sektorze

elektroenergetycznym, ale także w niektórych gałęziach przemysłu. Najważniejszym źródłem wzrostu

popytu było zastępowanie gazem pozostałych paliw – węgla i olejów opałowych, a ponadto

ogólny wzrost zapotrzebowania na energię. Czynnikiem osłabiającym tę tendencję był wzrost znaczenia

odnawialnych źródeł energii. Stosunkowo niski udział gazu ziemnego w Polsce – zwłaszcza

w sektorze elektroenergetycznym – świadczy o znaczącym teoretycznym potencjale zwiększenia

skali wykorzystania tego paliwa. Przykłady poszczególnych państw wskazują, że w sprzyjających

warunkach udział gazu w miksie energetycznym może znacząco wzrosnąć już w kilkunastoletnim

okresie.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Polityka regionalna Unii Europejskiej oraz jej wpływ na funkcjonowanie polskiej gospodarki

W pracy przedstawiono, w jaki sposób Unia Europejska wpływa na funkcjonowanie polskiej gospodarki.

Zaprezentowano wielorakie znaczenie pomocy unijnej, która oddziałuje pozytywnie

na funkcjonowanie kraju. Ukazano, że fundusze unijne mają niewątpliwy wpływ na rozwój oraz

funkcjonowanie zarówno gospodarki międzynarodowej, jak i krajowej, szczególnie gospodarki regionalnej.

Opracowanie zostało przygotowane na podstawie literatury przedmiotu metodą analizy

i syntezy zebranego materiału.

Czasopismo: Gospodarka w Praktyce i Teorii
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości