rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dyskalkulia rozwojowa – deficyt wiadomości matematycznych czy umiejętności arytmetycznych – od rozważań terminologicznych do praktyki diagnostycznej

Trudności w nauce matematyki to problem dotykający około 40% uczniów, a nieścisłości terminologiczne i problemy w obszarze diagnozy są w tym zakresie ogromne. W prezentowanej pracy podjęto próbę ujednolicenia terminologii poprzez zdefiniowanie podstawowych pojęć – zdolności numerycznych, umiejętności arytmetycznych oraz wiadomości matematycznych. Przedstawiono również autorski Model Rozwoju kompetencji Matematycznych. Celem przeprowadzonych analiz było sprawdzenie, czy uczniowie z dyskalkulią wykazują zaburzenia zdolności numerycznych i umiejętności arytmetycznych czy też deficyt w zakresie wiedzy z zakresu pojęć matematycznych. Badania przeprowadzone zostały wśród 111 uczniów w wieku 11-12 lat, z rozpoznaniem (1) dyskalkulii rozwojowej, (2) izolowanej dysleksji oraz (3) mieszanych zaburzeń uczenia się. W badaniach wykorzystano test kalkulia III oraz podtesty Arytmetyka i Wiadomości zaczerpnięte ze skali Inteligencji Wechslera dla Dzieci (WIsC-R). niższy iloraz i wiek matematyczny, a także zaobserwowane niedojrzałe strategie liczenia i szacowania pozwoliły z dużym prawdopodobieństwem wskazać na deficyt w zakresie zdolności numerycznych, a także zaburzenie umiejętności arytmetycznych w grupie dzieci z izolowaną dyskalkulią.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Przegląd kwestionariuszy do oceny przebaczenia dyspozycyjnego

Dyspozycja do przebaczenia, podobnie jak przebaczenie epizodyczne, jest przedmiotem coraz częstszego zainteresowania wśród psychologów. Badania wskazują, że osoby z wysoką tendencją do przebaczenia charakteryzują się wysoką samooceną czy empatią, z kolei z niską gotowością do przebaczenia – większą tendencją do ruminacji i neurotycznością. Badania takie są możliwe dzięki skalom mierzącym różne aspekty skłonności do przebaczenia (np. sobie, innym, sytuacjom), opartym na różnych koncepcjach, czy wreszcie posiadających zróżnicowaną liczbę itemów i strukturę. W artykule przedstawiono przegląd narzędzi do pomiaru skłonności do przebaczenia – od skal zawierających scenariusze, poprzez skale krótkie, o jednoczynnikowej strukturze, do skal wielowymiarowych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Polska adaptacja Kwestionariusza Obszarów Zależności Wartości Ja (CSWS-PL)

Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie polskiej adaptacji kwestionariusza Contingencies of Self-Worth Scale (CSWS), autorstwa Crocker i współpracowników (2003). Narzędzie to pozwala wyróżnić siedem obszarów zależności wartości Ja (wygląd, miłość Boga, rywalizacja, przestrzeganie zasad, akceptacja innych, wsparcie rodziny, kompetencje akademickie) oraz określić, jakie obszary zależności wartości Ja mają największe znaczenie dla samooceny (poczucia wartości) danej osoby. W artykule przedstawiono analizę trafności wewnętrznej i teoretycznej narzędzia oraz określono jego rzetelność. Analiza trafności wewnętrznej objęła przeprowadzenie na CSWS eksploracyjnej i konfirmacyjnej analizy czynnikowej. Analiza trafności teoretycznej objęła testowanie korelacji obszarów zależności wartości Ja z samooceną, poczuciem stresu, gotowością do samonaprawy i narcyzmem oraz postawami wobec pieniędzy. Poziom rzetelności sprawdzono za pomocą testu α Cronbacha. Przeprowadzone analizy wskazały na dobre dopasowanie sześcioczynnikowego modelu CSWS (tj. przestrzeganie zasad, miłość Boga, kompetencje, rywalizacja, wsparcie rodziny, akceptacja innych) do polskiej grupy i na dobre własności psychometryczne tego modelu.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Psychologiczny kontekst wielopracy – analiza różnic płciowych

Wielopraca dotyczy jednej z ważniejszych przemian, jakie zaszły w zakresie stosunków pracy. Z tego względu tak istotne wydaje się badanie tego zjawiska zarówno z perspektywy psychologicznej, jak również w kontekście różnic płciowych. Celem badań prezentowanych w niniejszym artykule było sprawdzenie, czy zachodzą różnice między kobietami i mężczyznami wielopracownikami w zakresie wybranych zmiennych podmiotowo-sytuacyjnych. W związku z tym w badaniach wzięło udział 218 wielopracowników (109 kobiet i 109 mężczyzn). Osoby badane zostały poproszone o wypełnienie następujących narzędzi typu „papier-ołówek”: ankiety, Skali Wartości Rokeacha, Formalnej Charakterystyki Zachowania – Kwestionariusza Temperamentu Zawadzkiego i Strelaua oraz Kwestionariusza Klimatu Organizacyjnego Kolba. Otrzymane wyniki wykazały, że kobiety wielopracownice w porównaniu z mężczyznami wielopracownikami różniły się poziomem obciążenia pracą, natężeniem wybranych cech temperamentalnych, poziomem wykształcenia. Natomiast postrzeganie sytuacji organizacyjnej oraz motywacja do realizowania pracy pozostawały wolne od wpływu płci biologicznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Płeć psychologiczna, sprawczość i wspólnotowość, aktywność sportowa oraz taktyki wywierania wpływu w bliskich związkach kobiet w środkowym okresie dorosłości

Celem badania było określenie związków między płcią psychologiczną, sprawczością i wspólnotowością, aktywnością sportową, poczuciem satysfakcji z życia, oceną menopauzy oraz taktykami wywierania wpływu w bliskich związkach u kobiet w wieku perimenopauzalnym. Badaniami objęto 100 kobiet w wieku 45-55 lat: 50 aktywnie uprawiających sport i 50 niepodejmujących aktywności fizycznej. Zastosowano metody: Inwentarz do oceny Płci Psychologicznej (Kuczyńska, 1992), Skalę do pomiaru orientacji sprawczej i wspólnotowej (Wojciszke, Szlendak, 2010), Skalę Satysfakcji z Życia (Diener i in., 1985), Skalę Oceny Menopauzy (Bielawska-Batorowicz, 2005) oraz Kwestionariusz wywierania wpływu w bliskich związkach kobiet i mężczyzn (Mandal, 2014a). Rezultaty pokazały, że pośród kobiet niepodejmujących aktywności sportowej najliczniejszą grupę stanowiły kobiety o nieokreślonej płci psychologicznej. Kobiety aktywne sportowo były bardziej sprawcze i posiadały wyższą tendencję do korzystania z taktyk: Argumentowanie i prośby, Autorytet własny, Romantyzm i niespodzianki oraz Ciche dni i fochy. Preferowanie miękkich taktyk wywierania wpływu wiązało się z pozytywnym stosunkiem do menopauzy, zaś preferowanie taktyk twardych związane było z oceną negatywną.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Jakość związku a objawy menopauzalne u kobiet i andropauzalne u mężczyzn

Celem podjętych badań była ocena znaczenia jakości własnego związku dla występowania i nasilenia objawów menopauzalnych u kobiet i andropauzalnych u mężczyzn. Badaniem objęto 397 osób w wieku 45-68 lat, w związkach trwałych. Osoby badane zostały podzielone na trzy grupy wiekowe: ryzyka objawów, okres przejściowy, po menopauzie/andropauzie. Do badań wykorzystano ankietę własnej konstrukcji, kwestionariusz „Zdrowie kobiet” (WHQ) Hunter, Test Samooceny zalecany przez „Organon” dla mężczyzn oraz Kwestionariusz Stosunków Partnerskich (PFB) Hahlwega. Wyniki badań wskazały, że najliczniejszych objawów zmian hormonalnych o największym nasileniu doświadczają kobiety w okresie perimenopauzy i postmenopauzy oraz mężczyźni w wieku 53-68 lat (przyjętym za właściwy dla andropauzy). Swój związek najniżej oceniają kobiety po menopauzie i mężczyźni w wieku 53-68 lat. W grupie najstarszych kobiet istotnych oraz znaczących zależności między wymiarami jakości związku a objawami menopauzalnymi jest najwięcej. Najstarsi mężczyźni (53-68 lat) najniżej oceniają ja-kość swojego związku, jednak najwięcej znaczących zależności z objawami andropauzalnymi charakteryzuje grupę w wieku 50-52 lata (w okresie przejściowym), a u najmłodszych mężczyzn (w okresie ryzyka objawów) są one najsilniejsze. Najbardziej znacząca okazała się ocena intymności związku. Niższej ocenie intymności towarzyszy bowiem większa intensywność objawów menopauzalnych i andropauzalnych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego – polska adaptacja metody

Artykuł prezentuje kolejne etapy adaptacji Kwestionariusza Zaangażowania Stanleya i Markmana. Badając pary małżeńskie i kohabitujące (N = 410), oceniano psychometryczne właściwości kwestionariusza. Okazało się, że polska wersja kwestionariusza posiada dobre właściwości psychometryczne. Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego może być stosowany w badaniach naukowych. Obejmuje on 19 stwierdzeń i mierzy 3 wymiary – więź z partnerem, ważność związku oraz troskę o samopoczucie partnera.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Aktywność zawodowa współczesnych kobiet – trudności w realizacji nowych ról i tradycyjnych obowiązków

W artykule dokonano przeglądu badań nad przejawami i trudnościami w aktywności zawodowej współczesnych kobiet. Przedstawiono różnice w realizacji ról zawodowych przez kobiety i mężczyzn z perspektywy wychodzenia przez kobiety poza tradycyjnie przypisane im role żony i matki, a zatem także poza powszechne stereotypowe sądy społeczne dotyczące płci. Wskazano także wiele barier indywidualnych i społecznych w funkcjonowaniu zawodowym kobiet, w samozatrudnieniu (podejmowaniu działalności gospodarczej przez kobiety przedsiębiorcze) oraz profesjonalnej działalności twórczej. Znaczna część tych barier ma korzenie nie tylko w biologii mózgu, w genach, ale również wynika z socjalizacji rodzajowej oraz różnych doświadczeń społecznych dziewcząt i chłopców. Dorosłym kobietom utrudniają one samorealizację w rolach: pracownika, przedsiębiorcy, osoby twórczej oraz godzenie ich z rolami rodzinnymi bez doświadczania obaw, wyrzutów sumienia czy niepewności.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Stres pourazowy i przywiązanie u kobiet osadzonych – rola czynników zagrażających i chroniących

Wprowadzenie. Celem badań było zbadanie związków między niekorzystnymi doświadczeniami dzieciństwa i objawami stresu pourazowego a wymiarami przywiązania w kontekście czynników chroniących, jakimi są koherencją i prężnością u kobiet inkarcerowanych. Metoda . Narzędzia badawcze: Skala Dysfunkcjonalności Rodziny Pochodzenia (SDRP) Gąsiora, Inwentarz Symptomów Traumatycznych (TSI-2) Briere’a w tłumaczeniu Gąsiora, Skala Przywiązania Dorosłych (AAS) Collins i Reada w adaptacji Lubiewskiej, Kwestionariusz Orientacji Życiowej (SOC-29) Antonovsky’ego oraz Kwestionariusz Oceny Prężności (KOP-26) Gąsiora, Chodkiewicza i Cechowskiego. Badana grupa liczyła 76 kobiet inkarcerowanych, średnia wieku 38 lat. Do opracowania statystycznego zastosowano analizę wariancji i modelowanie równań strukturalnych metodą PLS-PM. Wyniki. Niefunkcjonalne praktyki rodzicielskie i negatywny obraz rodziców są istotnie powiązane z objawami stresu pourazowego. Stres pourazowy powiązany jest z wymiarami przywiązania, przy czym siła jego związku jest dwukrotnie większa w przypadku niepokoju przywiązaniowego niż unikania. Zarówno poczucie koherencji, jak i prężność jako czynniki chroniące są negatywnie powiązane z pozabezpiecznymi wymiarami przywiązania. Wnioski. Czynniki zagrażające rozwojowi związane z niekorzystnymi doświadczeniami dzieciństwa i traumatyzującym funkcjonowaniem rodziców istotnie powiązane są ze stresem pourazowym i pozabezpiecznymi wymiarami przywiązania u kobiet inkarcerowanych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Cechy temperamentalne a satysfakcja ze związku

Celem badania było ustalenie zależności między cechami temperamentalnymi a satysfakcją ze związku. Dodatkowo zbadano, czy płeć i forma związku różnicują tę satysfakcję. Badanie w modelu korelacyjnym przeprowadzono na 38 parach heteroseksualnych (N = 76), prowadzących wspólne gospodarstwo domowe i pozostających w związku formalnym bądź niesformalizowanym od 2 do 11 lat. Podstawą koncepcyjną pracy była Regulacyjna Teoria Temperamentu autorstwa Jana Strelaua. Ustalono, że większość osób badanych odczuwała dużą satysfakcję z bliskiej relacji. Wbrew założeniom z poziomem satysfakcji nie korelowała ani płeć, ani forma związku. Częściowo potwierdzono hipotezę o zależnościach między satysfakcją ze związku a cechami temperamentu (zwłaszcza aktywnością) i podobieństwem cech temperamentalnych w ramach badanych par.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kwestionariusz Satysfakcji Seksualnej

W pracy zostało przedstawione nowe narzędzie służące do pomiaru stopnia osiąganej satysfakcji seksualnej z konkretnym partnerem. Jest to narzędzie trzyczynnikowe (bliskość, pieszczoty, seks), składające się z 10 itemów spełniające w pełni wymagania standaryzacyjne. Przedstawione zostały również normy stenowe dla kobiet i mężczyzn będących w związkach zarówno małżeńskich, jak i partnerskich.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola trybu życia i typu zadania prospektywnego w realizacji indywidualnych zamiarów

Celem przeprowadzonych badań była analiza funkcjonowania pamięci prospektywnej w życiu codziennym, w zależności od trybu życia i typu zadania prospektywnego. W badaniu 1 udział wzięło 50 osób studiujących oraz pracujących z wyższym wykształceniem. Zadaniem badanych było wygenerowanie zamiarów na najbliższy tydzień, ich zaklasyfikowanie do trzech typów zamiarów (zdarzeniowe, czasowe, aktywnościowe), a następnie ocena wykonania tych zamiarów po tygodniu. Zgodnie z oczekiwaniami studenci planowali więcej zadań prospektywnych z kontekstem czasowym niż pozostałych, ale całkowicie nieoczekiwanie i wbrew wynikom dotychczasowych badań laboratoryjnych również wykonywali zadania czasowe lepiej niż zdarzeniowe. W celu replikacji tego drugiego, nieoczekiwanego wyniku przeprowadzono badanie 2, w którym udział wzięło 43 studentów. Podobnie jak w badaniu 1, studenci lepiej radzili sobie z wykonaniem zamiarów czasowych niż zdarzeniowych. Wyniki sugerują, że różnice w poziomie trudności podstawowych typów zadań prospektywnych, stwierdzane dotąd w badaniach laboratoryjnych, nie generalizują się na wykonanie własnych zamiarów osób badanych w życiu codziennym.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Polska adaptacja Wielowymiarowej Skali Spostrzeganego Wsparcia Społecznego

Wielowymiarowa Skala Spostrzeganego Wsparcia Społecznego (The Multidimensional Scale ofPerceived Social Support - MSPSS) została stworzona przez Zimeta i współpracowników (1988) jako samoopisowe narzędzie do oceny spostrzeganego wsparcia społecznego i jest powszechnie wykorzystywane w wielu krajach. Celem prezentowanych badań było opracowanie polskiej adaptacji narzędzia i określenie jego właściwości psychometrycznych. Badana grupa liczyła 1322 osoby. Analizy statystyczne potwierdziły satysfakcjonujące właściwości psychometryczne polskiej adaptacji MSPSS. Ogólnie jej podstawowa struktura zbliżona jest do wersji oryginalnej - eksploracyjna i konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdziły trójczynnikową strukturę (Rodzina, Przyjaciele, Osoba znacząca). Eksploracyjna analiza czynnikowa ukazała, że trójczynnikowe rozwiązanie wyjaśnia 78,80% wariancji. Konfirmacyjna analiza czynnikowa wykazała akceptowalne dopasowanie modelu. Otrzymane rezultaty pokazują, że polska adaptacja Wielowymiarowej Skali Spostrzeganego Wsparcia Społecznego jest rzetelnym oraz ważnym narzędziem, i może być rekomendowana do użytku przez badaczy w Polsce.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Niedaleko pada jabłko od jabłoni? O transmisji materialistycznych wzorców w diadzie matka-córka

Celem prezentowanych badań była próba identyfikacji mechanizmów odpowiedzialnych za przekazywanie materialistycznych wzorców w diadzie matka-córka. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, czy i w jaki sposób koncentracja na pieniądzach charakterystyczna dla matek oraz towarzyszące jej motywy zarabiania pieniędzy wpływają na formowanie materializmu ich córek. Sprawdzano również, czy poziom autonomii córek moderuje tę relację. Zbadano 230 kobiet w wieku 20-35 lat. Do pomiaru zmiennych posłużyły: Skala wartości materialistycznych Richins (2004), Skala priorytetów życiowych (2001) oraz Skala motywów zarabiania pieniędzy Srivastavy, Locke’a i Bartol (2001), a także Portretowy Kwestionariusz Wartości Schwartza (1992). Wyniki badania pokazały, że specyficzne motywy zarabiania pieniędzy charakterystyczne dla matek podlegają transmisji i warunkują typ materializmu ich córek. Z materializmem ekspresyjno-prestiżowym związane są hedonistyczne, a z materializmem kompensacyjnym – negatywne motywy zarabiania pieniędzy matek. Rezultaty badania pokazały też, że efektywność modelowania jest niższa u osób o wysokim poziomie autonomii.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Psychospołeczne korelaty agresywnej strategii radzenia sobie dorastających w sytuacji konfliktu społecznego

Celem badań było poznanie zależności pomiędzy oceną poznawczą sytuacji konfliktu, emocjonalnym odzwierciedleniem znaczenia tej sytuacji i postawami wychowawczymi rodziców a występowaniem agresywnej strategii radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego. W badaniach posłużono się Kwestionariuszem Oceny Stresu (KOS) D. Włodarczyk, K. Wrześniewskiego, Trójczynnikowym Inwentarzem Stanów i Cech Osobowości (TISCO) C. Spielbergera, K. Wrześniewskiego, Skalą Postaw Rodzicielskich (SPR) M. Plopy oraz autorskim kwestionariuszem do badania strategii radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego (KSMK). Badania empiryczne przeprowadzono w szkołach gimnazjalnych we Wrocławiu i okolicznych miejscowościach. Objęły one 893 adolescentów (468 dziewczynek i 425 chłopców) w wieku 13-15 lat. Analiza wyników badań ujawniła, że ocena sytuacji konfliktu jako zagrożenie nasila strategię agresji radzenia sobie młodzieży w sytuacji konfliktu społecznego. Uczestnictwo adolescentów w sytuacji zagrożenia realizacji własnych dążeń wzmaga emocje negatywne. Agresja stanowi formę radzenia sobie z gniewem odczuwanym w sytuacji konfliktu społecznego. Rezultaty badań wskazują, że agresywny sposób reagowania młodzieży na napięcie emocjonalne, powstający w sytuacji konfliktu społecznego, kształtują niewłaściwe postawy wychowawcze.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wychowanie w kulturze konsumpcji. Postawy wychowawcze rodziców a tendencje materialistyczne dzieci 5-6-letnich

Celem prezentowanej pracy było ustalenie, czy i jaki związek mają postawy wychowawcze prezentowane przez rodziców z tendencjami materialistycznymi dzieci (w wieku 5-6 lat). Metoda: W badaniu udział wzięli rodzice: matki (n = 35), ojcowie (n = 23) oraz ich dzieci (n = 40) z Trójmiasta i okolic. Pomiaru postaw wychowawczych rodziców dokonano Skalą Postaw Rodzicielskich (Plopa, 2008), natomiast tendencje materialistyczne dzieci (niechęć do dzielenia się i wybór zabawki markowej) mierzono w zadaniach eksperymentalnych. Wyniki: Rodzice nie różnili się istotnie natężeniem poszczególnych postaw. Postawa autonomii przejawiana przez matkę okazała się współwystępować z tendencjami materialistycznymi dziecka. Z kolei tendencje materialistyczne dziecka wiązały się istotnie negatywnie z postawą akceptacji ojca. Dyskusja: W prezentowanych analizach wykazano spójność postaw matek i ojców. Badane grupy rodziców (zarówno matek, jak i ojców) najczęściej deklarowały przejawianie postawy niekonsekwencji. Uzyskane wyniki akcentują wpływ roli ojca na kształtowanie właściwych zachowań konsumenckich dzieci na wczesnym etapie ich rozwoju.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Preferencje w zakresie wartości i poziom centralności religijności singli i młodych dorosłych żyjących w związkach

W prezentowanych badaniach podjęto próbę określenia, jakimi wartościami kierują się polscy młodzi dorośli i czy są w tym zakresie różnice między osobami będącymi w związkach i żyjącymi w pojedynkę, a także jak kształtują się zależności między preferowanymi przez młodych dorosłych wartościami a ich religijnością. Badaniami objęto 637 osób w wieku od 22 do 42 lat. W badanej grupie było 329 kobiet i 308 mężczyzn. 53% badanych stanowiły osoby żyjące w związkach, a 47% - osoby żyjące w pojedynkę. Do badania wartości wykorzystano Kwestionariusz Portretów PVQ Schwartza w polskiej adaptacji Cieciucha i Zaleskiego, a do badania religijności posłużono się Skalą Centralności Religijności C-15 Hubera w polskiej adaptacji Zarzyckiej. Do najbardziej preferowanych wartości w grupie młodych dorosłych należały życzliwość oraz kierowanie sobą, gdzie odnotowano istotną różnice między singlami i osobami pozostającymi w związkach na korzyść tych pierwszych. W zakresie centralności religijności nie stwierdzono różnic między osobami żyjącymi w pojedynkę i będącymi w związkach. Wyniki badań wskazały na związek między religijnością i cenionymi wartościami, a relacja między religijnością i wartościami okazała się podobna w grupie osób będących w związkach i żyjących w pojedynkę.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Podsumowanie cytotaksonomiczno-geograficznych badań wybranych gatunków z rodzajów Potentilla (Rosaceae), Hieracium i Pilosella (Asteraceae) oraz Aconitum (Ranunculaceae) należących do różnych grup filogenetycznych Magnoliopsida

Praca prezentuje podsumowanie badań biosystematycznych wybranych gatunków rodzajów: Potentilla (Rosaceae), Hieracium i Pilosella (Asteraceae) oraz Aconitum (Ranunculaceae), należących do różnych grup filogenetycznych Magnoliopsida. Informacje uzyskane z klasycznych badań cytogenetycznych są zazwyczaj traktowane jedynie jako punkt wyjścia do prowadzenia dalszych analiz w celu poznania struktury molekularnej chromatyny i chromosomów z wykorzystaniem metod biologii molekularnej, takich jak na przykład: fluorescencyjna hybrydyzacja in situ (FISH), genomowa hybrydyzacja in situ (GISH) czy metoda BAC (ang. bacterial artificial chromosome). Badania prowadzono w celu poznania: (i) zjawisk hybrydyzacji i poliploidyzycji, w połączeniu z agamicznym sposobem rozmnażania gatunków apomiktycznych, (ii) kierunków ewolucji w obrębie gatunku i rodzaju w połączeniu ze zjawiskiem migracji gatunku i kolonizacji przez niego nowych terenów. Zmienność chromosomowa obejmuje różnice w morfologii i liczbie chromosomów, ilości DNA, rozmiarach chromosomów, symetrii kariotypu oraz w rozmieszczeniu i liczbie prążków na chromosomach. Na tej podstawie można prześledzić przebieg ewolucji wśród taksonów, określić ich wzajemne pokrewieństwo oraz dokonać porównań międzyrodzajowych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku