rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Cechy osobowości oraz poczucie własnej skuteczności jako predyktory efektywności działania przedsiębiorców: badanie podłużne

Celem badania była analiza roli cech z pięcioczynnikowego modelu osobowości (PMO; Wielka Piątka) oraz poczucia skuteczności jako predyktorów efektywności działania przedsiębiorcy w przypadku rozpoczynających działalność przedsiębiorców działających w obszarze tzw. sektorów kreatywnych (n = 81). Badanie było zrealizowane w schemacie badań prospektywnych podłużnych – diagnoza cech osobowości poprzedzała rozpoczęcie działalności jako przedsiębiorca, a ocena działalności przedsiębiorcy była dokonywana dwukrotnie – siedem miesięcy i około rok od momentu rozpoczęcia działalności. Wyniki wskazują na to, że uczestnicy badania byli mniej neurotyczni, bardziej ekstrawertywni, otwarci na doświadczenie oraz sumienni, a także mieli silniejsze zgeneralizowane poczucie skuteczności działania w porównaniu z populacją ogólną. Cechy PMO okazały się słabymi, ale istotnymi predyktorami efektywności działania przedsiębiorcy; najsilniejszymi predyktorami były ekstrawersja, neurotyczność oraz przedsiębiorcze poczucie skuteczności. Analizy, w których uwzględniono ekstrawersję i neurotyczność, potwierdziły także hipotezę dotyczącą roli poczucia skuteczności działania jako mediatora w relacji cechy osobowości – efektywność działania przedsiębiorcy. Wyniki analiz są omówione w kontekście uprzednio prowadzonych badań, w tym metaanaliz.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Nadzieja na sukces a trudności w podejmowaniu decyzji zawodowych

Celem artykułu jest sprawdzenie zależności pomiędzy trudnością podejmowania decyzji zawodowych a nadzieją na sukces, która może być czynnikiem modyfikującym jakość decyzji podejmowanych przez ludzi, zwłaszcza w sytuacjach trudnych. Nadzieja na sukces, będąca źródłem motywacji do działania i przezwyciężania napotykanych przeszkód, wpływa na sposób percepcji i działania człowieka przy podejmowaniu decyzji i aktywności. Badanie zostało przeprowadzone na grupie 149 uczniów klas maturalnych szkół średnich z województwa mazowieckiego. Wiek osób badanych mieścił się w przedziale 17-21 lat (M = 18,64; SD = 0,69). Do pomiaru zmiennych wykorzystano Kwestionariusz Trudności w Podejmowaniu Decyzji Zawodowych oraz Kwestionariusz Nadziei na Sukces. Analiza wyników wskazuje istotne statystycznie różnice w nasileniu trudności w podejmowaniu decyzji zawodowych u osób o różnym poziomie nadziei na sukces.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
„Dziecko w skorupie”. Ograniczenia w nabywaniu mowy i języka przez jednostki z zaburzeniami ze spektrum autyzmu

Mowa jako dźwiękowe porozumiewanie się odbywa się dzięki znajomości języka. Nie we wszystkich przypadkach opanowanie mowy przebiega w sposób płynny i bezproblemowy. Odstępstwo od prawidłowego jej rozwoju stanowią przypadki dzieci przejawiających zaburzenia rozwoju mowy i języka, a wśród nich znaczącą grupą są jednostki obarczone cechami ze spektrum zaburzeń autystycznych. Nieumiejętność wykorzystania mowy do komunikowania się jest charakterystyczna dla tej grupy dzieci. Artykuł prezentuje ograniczenia w nabywaniu mowy i języka u dzieci z autyzmem oraz sposoby otwierania ich na świat dzięki rozwojowi komunikacji.

Czasopismo: Językoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o zdrowiu
Dialog z wyobrażonym rozmówcą jako forma wsparcia w radzeniu sobie w stresujących sytuacjach

Badanie opisane w artykule opiera się na założeniu, że wsparcie należy do funkcji dialogów wewnętrznych, ale nieznana jest ich rola w sytuacji stresowej. Przedmiotem badania są dialogi z wyobrażonymi rozmówcami i ich rola w radzeniu sobie w stresujących sytuacjach. Uczestnicy badania (N = 73) zostali poproszeni o wyobrażenie sobie trudnej sytuacji. Następnie grupa eksperymentalna (N = 36) przeprowadzała wyobrażony dialog z osobą z wcześniej stworzonej mapy wsparcia. Grupa kontrolna (N = 37) tworzyła listę możliwych rozwiązań trudnej sytuacji. Badana była jakość uzyskanego w wyniku dialogu bądź tworzenia listy rozwiązań spostrzeganego wsparcia. Wyniki badań pokazują, że dialog z wyobrażonym rozmówcą jest skuteczniejszą formą radzenia sobie ze stresującą sytuacją niż generowanie listy możliwych rozwiązań problemu.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Inwektywa jest kobietą. Socjolingwistyczne determinanty inwektywizacji języka na przykładzie haseł protestowych ze Strajku Kobiet 2020

Artykuł stanowi zarys socjolingwistycznych, kulturowych i językowych uwarunkowań, które wpływają na potocyzację i inwektywizację współczesnej polszczyzny. Jako materiał analityczny przedstawiono w nim wybrane hasła protestowe ze Strajku Kobiet 2020. Rozpatrzono 37 haseł protestowych o wydźwięku inwektywnym odnoszących się znaczeniowo do konkretnych osób i organizacji. Do przeprowadzenia analizy zastosowano metodę pól semantycznych. Na podstawie konotowanych przez znaczenie cech analizowanych wyrażeń wyróżniono 13 mikropól semantycznych. Badany materiał przeanalizowano także pod kątem funkcji wykładników pełnionej przez wybrane hasła funkcji ludycznej.

Czasopismo: Językoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Związek pamięci roboczej ze strategiami regulacji emocji

Artykuł przedstawia badania dotyczące zależności pamięci roboczej z regulacją emocji, która powinna ujawnić się szczególnie w sytuacjach stosowania strategii angażujących zasoby poznawcze, takich jak przeformułowanie poznawcze i pozytywne przewartościowanie. Założono, że osoby o większej pojemności pamięci roboczej będą deklarowały częstsze stosowanie wskazanych strategii. W badaniu (N = 65) wykorzystano: Kwestionariusz regulacji emocji, Kwestionariusz poznawczej regulacji emocji oraz Komputerową procedurę OSPAN (Operation Span Task). Hipotezy badawcze zostały potwierdzone. Uzyskane wyniki zinterpretowano w odniesieniu do takich konstruktów, jak temporalna organizacja strategii regulowania emocji, giętkość afektywna, formy przeformułowania poznawczego.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pracoholizm – istota konstruktu i trafność nomenklatury jako aktualny problem w badaniach nad zjawiskiem. Komentarz do Staszczyk i Tokarz (2015)

Analiza wyników badań dotyczących w zapowiedzi „pracoholizmu”, w tym niektórych badań polskich, wskazuje na co najmniej trzy niepokojące stany rzeczy: (a) stosowania nierzadko błędnej nomenklatury „pracoholizm” do zjawisk niezwiązanych z uzależnieniem od pracy, (b) włączania do konceptualizacji zjawiska pracoholizmu wymiarów definiujących zdrowe zapracowanie (np. zaangażowanie w pracę), które nie różnicują pracoholizmu jako zaburzenia od zjawiska zdrowego zapracowania, (c) stosowania nietrafnej interpretacji uzyskanych rezultatów badawczych, które dotyczą zdrowego zapracowania, jako opisujących uzależnienie od pracy. W komentarzu do artykułu zawarto dyskusję dotyczącą wymienionych kwestii problematycznych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Związki między wskaźnikami pracoholizmu i wypalenia zawodowego u specjalistów oraz menedżerów

Celem badania było: (1) potwierdzenie przewidywanych, pozytywnych związków pracoholizmu z wypaleniem; (2) eksploracja powiązań pomiędzy wskaźnikami pracoholizmu, wypalenia zawodowego a stażem pracy; (3) zbudowanie i empiryczna weryfikacja modelu strukturalnego jako próby uporządkowania relacji między mierzonymi zmiennymi. Badania przeprowadzono wśród pracowników umysłowych dużej firmy działającej na rynku polskim. Wyniki częściowo potwierdziły hipotezę: tylko zadowolenie i nierównowaga w działaniu wykazywały istotne związki z obydwoma skalami wypalenia. Najsilniejszym negatywnym predyktorem składowych wypalenia było zadowolenie z pracy. Analizy korelacji i regresji były podstawą modelu wyjaśniającego wyczerpanie i brak zaangażowania, zmiennymi wyjaśniającymi były wskaźniki pracoholizmu i staż pracy.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wpływ złożoności obiektu i wielkości kąta rotacji na ruchy oczu podczas wykonywania rotacji umysłowej

Celem naukowym badania było poszukiwanie czynników modyfikujących ruchy oczu obserwowane podczas wykonywania zadania rotacji wyobrażeniowej. Z jednej strony poszukiwano różnic we wskaźnikach dotyczących ruchów oczu w fazie percepcji obiektu w pozycji wyjściowej i zrotowanej, z drugiej strony testowano wpływ złożoności obiektów na siłę podobieństwa między percepcją i wyobraźnią w czasach fiksacji wzroku w odpowiadających sobie regionach zainteresowania. Rezultaty pokazały dłuższe średnie czasy trwania, mniejszą liczbę i częstotliwość fiksacji wzroku podczas wyobrażania sobie obiektów w porównaniu z ich oglądaniem. Można zatem stwierdzić, że wyobrażenia wymagały dłuższego, głębszego przetwarzania danych, niż miało to miejsce podczas oglądania obiektu. Podobieństwo percepcji i wyobraźni pod względem czasów fiksacji wzroku w odpowiadających sobie regionach zainteresowania było silniejsze dla obiektów prostych w porównaniu ze złożonymi. Ponadto wykazano, że dla większych kątów rotacji liczba fiksacji była większa, a częstotliwość mniejsza w porównaniu z mniejszymi kątami, co wskazuje na wzrost odczuwanego poziomu trudności zadania i wzrost zaangażowania poznawczego wraz z rosnącym kątem rotacji.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Modyfikowanie radzenia sobie ze stresem metodą zapobiegania nawrotom objawów zaburzeń psychicznych

Celem niniejszego artykułu jest znalezienie odpowiedzi na dwa pytania natury praktycznej dotyczące skuteczności psychoterapii przez odwołanie się do wyników badań. Pytania te są następujące: (1) w przypadku jakich zaburzeń psychicznych istnieje potrzeba zwiększania umiejętności radzenia sobie ze stresem w celu zapobiegania nawrotom objawów? (2) na czym to zwiększanie umiejętności miałoby polegać. Przegląd badań odnoszących się do skutków odroczonych psychoterapii pokazał, że – po pierwsze – badania dotyczą wyłącznie zaburzeń depresyjnych, a po drugie – że uczenie różnych umiejętności poznawczych i behawioralnych jest skuteczne w zapobieganiu nawrotom tych zaburzeń. Z kolei przegląd badań dotyczących udziału stresu w etiologii zaburzeń psychicznych pokazał, że w przypadku trzynastu zaburzeń ma on potwierdzenie empiryczne. Teoretyczna literatura kliniczna sugeruje, że przyczynia się on do wywołania objawów w przypadkach większej liczby zaburzeń. Na podstawie przeglądu badań dotyczących radzenia sobie ze stresem u reprezentantów ogółu dorosłych doświadczających sytuacji stresowych lub wydarzeń urazowych ustalono, na czym polega efektywne radzenie sobie ze stresem. Jak się okazuje, jest to umiejętność polegająca na dostosowywaniu odpowiednich strategii radzenia sobie ze stresem – spośród tych nastawionych na wyeliminowanie stresora lub tych nastawionych na złagodzenie negatywnych emocji związanych ze stresem – do stopnia kontroli nad sytuacją stresową. Uczenie tej umiejętności w psychoterapii wydaje się obiecującą metodą zapobiegania nawrotom objawów zaburzeń psychicznych, których powstanie jest związane ze stresem.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zmiany w Ja w toku psychoterapii

Artykuł poświęcony jest temu, jak proces i efekty psychoterapii mogą być analizowane i rozumiane z punktu widzenia badań nad pojęciem Ja. Na podstawie przeglądu literatury oraz własnego klinicznego doświadczenia autorzy starają się odpowiedzieć na następujące cztery pytania: (1) Na czym polega zmiana w toku psychoterapii w obrazie samego siebie? (2) Co zmienia się w obrazie Ja: struktura czy treść, czy i jedno, i drugie? Jakie są tu mechanizmy zmiany i warunki jej zachodzenia? (3) Jakie skutki dla funkcjonowania klienta przynoszą zmiany w Ja? (4) Czy możliwa jest zmiana w psychoterapii, której nie towarzyszyłaby zmiana w Ja? Aby odpowiedzieć na te pytania, dokonano przeglądu badań empirycznych dotyczących zmian w treści i strukturze Ja. Autorzy prezentują wyniki badań, odnosząc się np. do koncepcji takich, jak przedziałowość (Showers), złożoność Ja (Linville), przedmiotowa samoświadomość (Duval), możliwe Ja (Markus) czy klarowność obrazu Ja (Campbell). Ostatnia część artykułu prezentuje konkluzje dla praktyki. Wśród poruszonych kwestii jest znaczenie budowania pełnego i generalnie pozytywnego obrazu Ja – z tymi negatywnymi elementami, które przyczyniają się do pełnej i trafnej samowiedzy oraz wyznaczają kierunki rozwoju. Zauważono, że zmiana w treści Ja niesie z sobą zmianę w strukturze Ja, a ta ostatnia jest mocniej związana z przystosowaniem i zdrowiem psychicznym niż zmiana w treści Ja. Autorzy podkreślają ochronną rolę pozytywnych przyszłych obrazów Ja oraz zauważają, że warunkiem zdrowia psychicznego i efektywnej samoregulacji jest aktualna i szeroka samowiedza, a zatem psychoterapia z definicji zawiera zmianę w Ja.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Czynniki sprzyjające i niesprzyjające podmiotowemu spostrzeganiu pacjenta przez terapeutę

W ramach dynamicznie rozwijającego się nurtu badań nad czynnikami warunkującymi efektywność psychoterapii wyodrębniono nie tylko techniki terapeutyczne o dowiedzionej skuteczności w terapii określonych zaburzeń, lecz także te elementy relacji terapeutycznej, które w istotny sposób wiążą się ze skutecznością psychoterapii. Do tych ostatnich zaliczono sojusz terapeutyczny oraz empatię terapeuty. Oba te pojęcia są złożonymi, wielowymiarowymi konstruktami, których wspólnym elementem wydaje się podmiotowy stosunek terapeuty do klienta – przypisywanie mu psychologicznej głębi oraz sprawczości. W tym kontekście zadajemy pytanie o czynniki mogące owo podmiotowe postrzeganie facylitować oraz takie, które mogą je utrudniać czy wręcz hamować. Odpowiedzi na powyższe pytanie poszukujemy w literaturze dotyczącej psychoterapii, a także w obszarze psychologii społecznej. Uwzględniając wnioski płynące z badań prowadzonych w ramach obu tych dziedzin, formułujemy przesłanki dla praktyki klinicznej, ukierunkowane na wzmacnianie dwupodmiotowej relacji między terapeutą a klientem, a także pytania badawcze mające na celu ich weryfikację.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Przeniesienie i jego użyteczność w psychoterapii w świetle badań empirycznych

Artykuł jest próbą odpowiedzi na dwa pytania: (1) Czy opisane na gruncie psychoanalizy zjawisko przeniesienia znajduje potwierdzenie w badaniach? (2) Jaka jest użyteczność pracy z przeniesieniem w świetle badań? W artykule przedstawiono wątpliwości wobec realności przeniesienia i zasadności jego stosowania. Dokonano przeglądu badań podstawowych z zakresu psychologii społecznego poznania dotyczących przeniesienia oraz badań poświęconych temu zjawisku w psychoterapii, prowadzonej zarówno w podejściu psychodynamicznym, jak i innym niż psychodynamiczne. Badania z pierwszej grupy potwierdzają istnienie zjawiska przeniesienia. Badania z drugiej grupy wskazują na warunki, w których techniki pracy z przeniesieniem okazują się skuteczne. Sformułowano wskazówki dla praktyki psychoterapeutycznej.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Poprawianie emocji w psychoterapii

Celem artykułu jest omówienie w świetle współczesnej wiedzy o emocjach założeń dotyczących celu i sposobu wpływania metodami psychoterapeutycznymi na przebieg i treść emocji. W pierwszej części opisano podstawowe pojęcia i założenia dotyczące emocji, wypracowane na gruncie psychologii, które sugerują, że problemy emocjonalne mogą być efektem nie tylko niewystarczającej regulacji emocji, lecz także nieprawidłowo ukształtowanych cech emocjonalnych. W drugiej części artykułu dokonano przeglądu badań wskazujących na ograniczenia zakresu zastosowania tradycyjnych technik, których celem jest wpływanie na przebieg emocji tak, aby były bardziej świadome i łatwiej wyrażane lub zahamowane. W trzeciej części omówiono założenia dotyczące zmieniania cech emocjonalnych podczas procesu terapeutycznego oraz wskazano na możliwe mechanizmy, które można wykorzystać do budowania oddziaływań mających na celu modyfikację cech emocjonalnych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wyniki badań z obszaru psychologii w praktyce psychoterapii

Wspólnym celem artykułów zawartych w niniejszym numerze Roczników Psychologicznych jest wyjaśnienie niektórych spośród psychologicznych mechanizmów działania psychoterapii za pomocą wyników badań z różnych obszarów psychologii. Potrzebę prowadzenia takich analiz uzasadnia stan badań nad psychoterapią, z których wynika, że psychoterapia działa, natomiast nie wiadomo, jak czy też – dlaczego. Takie analizy są prowadzone zgodnie z paradygmatem praktyki klinicznej opartej na dowodach naukowych, który sugeruje, że potencjalnym źródłem odpowiedzi na pytania lub rozstrzygnięć kontrowersji powstających w praktyce psychoterapii mogą być wszelkie dostępne wyniki badań. Artykuły w tym numerze Roczników ilustrują praktyczną realizację tego postulatu, wykorzystując wyniki badań z obszaru psychologii w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania powstałe w praktyce psychoterapii. Cztery z nich dotyczą uwarunkowań skuteczności interwencji psychoterapeutycznych i wyjaśniają takie kwestie, jak: (1) u kogo i jak modyfikować radzenie sobie ze stresem w celu zapobiegania nawrotom objawów zaburzeń psychicznych; (2) jak postępować z negatywnymi emocjami u pacjentów; (3) w jakich okolicznościach pacjenci mają szansę zmienić zachowanie pod wpływem wglądu w zjawisko przeniesienia; (4) jakie są skutki postrzegania pacjentów przez psychoterapeutów w świetle stereotypowych założeń oraz czy i jak psychoterapeuci mogą kontrolować takie postrzeganie. Piąty artykuł dotyczy zmian w funkcjonowaniu psychicznym u pacjentów poddanych psychoterapii i jest odpowiedzią na pytanie, na czym polega udział transformacji obrazu własnej osoby w zmianie zachowań pacjentów pod wpływem psychoterapii.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Metafory konceptualne w niemieckich związkach frazeologicznych odnoszących się do ludzkich procesów poznawczych

Artykuł porusza zagadnienie metafor konceptualnych jako podstawowego narzędzia ludzkiego poznania i konceptualizacji pojęć abstrakcyjnych. Opisuje sposób ich tworzenia oraz funkcjonowania w języku potocznym. Tekst zwraca uwagę na rolę związków frazeologicznych jako językowych sposobów realizacji metafor poznawczych. Analizie poddano wybrane związki frazeologiczne odnoszące się do sfery ludzkiego umysłu.

Czasopismo: Językoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Co mierzą narzędzia psychometryczne stosowane w Polsce do diagnozy predyspozycji kierowców? Doniesienie z badań

Poziom bezpieczeństwa kierowców drogowych wymaga poprawy mechanizmu doboru kandydatów na kierowców zawodowych. Do tej pory powszechną praktyką jest dopasowywanie narzędzi diagnostycznych do konstruktów teoretycznych opisujących cechy i umiejętności uważane za przydatne w ruchu drogowym. W naszym podejściu zdecydowaliśmy się na podejście komplementarne i analizowaliśmy, co naprawdę zmierzą metody stosowane przez praktyków polskiej psychologii transportu i jakie odpowiadają im konstrukty teoretyczne. Uzyskane wyniki są traktowane jako pierwszy krok w kierunku określenia trafności prognostycznej narzędzi psychometrycznych. Analizy opierają się na wynikach badań testowych 300 kierowców zawodowych, mężczyzn w wieku 21-65 lat. W próbie byli reprezentowani w równej liczbie przedstawiciele sześciu grup: uczestnicy kolizji; uczestnicy wypadku, sprawcy kolizji, sprawcy wypadku, zatrzymani pod wpływem alkoholu oraz tacy, którzy nigdy nie uczestniczyli w żadnej w powyższych sytuacji. Analizie poddano 27 wskaźników, wyodrębnionych z dziewięciu narzędzi diagnostycznych powszechnie stosowanych przez psychologów transportu w Polsce. Przeprowadzono eksploracyjną analizę czynnikową, aby znaleźć ukrytą strukturę tych narzędzi. Kryterium Kaisera pozwoliło nam zidentyfikować rozwiązanie 8-czynnikowe jako optymalne. Uzyskane czynniki to: uwaga, dokładność spostrzegania wzrokowego, czujność umysłowa, wspólnotowość, sprawność reakcji i podejmowania decyzji, zdolności umysłowe (indukcja logiczna i dostrzeganie analogii), sprawczość, wrażliwość na aprobatę społeczną.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Majoryzacja wyobrażeniowa figur poznawanych dotykowo przez osoby widzące i niewidome od urodzenia

Prezentowane badanie dotyczyło rozpoznawania figur dotykowych przez osoby niewidome oraz widzące. Otrzymane wyniki pozwalają twierdzić, że osoby widzące, wyobrażając sobie dotykane kształty, utrzymują w pamięci roboczej ich wielkość, a porównując figury o różnej powierzchni, wykonują proces skalowania wyobrażeniowego. Wielkość obiektów nie wydaje się natomiast stanowić istotnej cechy reprezentacji wyobrażeniowych tworzonych przez osoby niewidome.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Oblicza doświadczenia zawodowego w diagnozie klinicznej. Komentarz do Trzebińska i Filipiak (2015)

Komentarz porusza zagadnienia dotyczące znaczenia doświadczeń zawodowych dla różnego rodzaju diagnozowania prowadzonego w obszarze psychologii klinicznej. Wpływ doświadczenia zawodowego jest rozumiany szeroko i został odniesiony do postępowania diagnostycznego ukierunkowanego na diagnozę różnicową i strukturalno-funkcjonalną, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu osobowościowego diagnosty. Poruszone zostały też ograniczenia wynikające z monitorowania skoncentrowanego wyłącznie na procesach poznawczych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola doświadczenia klinicznego w diagnozie zdrowia psychicznego

Wyniki niektórych badań pokazują negatywny wpływ doświadczenia klinicznego na jakość stawianych przez psychologów diagnoz dotyczących zdrowia psychicznego. Z drugiej jednak strony według standardów Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego odnoszących się do praktyki psychologicznej opartej na faktach, doświadczenie kliniczne jest jednym z podstawowych składników profesjonalizmu w zakresie praktyki psychologicznej. Artykuł przedstawia tę kontrowersję w kontekście relewantnej wiedzy psychologicznej i wyników badań. Konkluzje są następujące: (1) wartościowy wkład, jaki w diagnozę zdrowia psychicznego może mieć doświadczenie kliniczne, polega na intuicyjnym myśleniu oraz (2) nawykowe błędy poznawcze i tzw. bezrefleksyjność (mindlessness), jakie mogą być skutkiem ubocznym długoletniej praktyki klinicznej, można ograniczyć poprzez systematyczny automonitoring procesu diagnozowania. Zaproponowano praktyczną procedurę takiego automonitoringu.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Nadzieja i ton afektywny narracji a wzrost potraumatyczny osób, które utraciły sprawność ruchową

Artykuł prezentuje wyniki badania 50 osób, które na skutek wypadku utraciły sprawność ruchową. Analiza treści przeprowadzonych z nimi wywiadów narracyjnych wskazuje na to, że pozytywny ton afektywny opowiadań o wypadku i jego wpływie na życie jednostki wiąże się z wyższym poziomem wzrostu potraumatycznego. Innymi czynnikami sprzyjającymi doświadczaniu wzrostu potraumatycznego okazały się nadzieja na sukces i nadzieja podstawowa, a także obecność w treści narracji motywu sprawczości.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia