rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Działania strategiczne w zakresie pozyskiwania surowców skalnych

Intensywny rozwój przemysłu wydobywczego surowców skalnych w kraju wymusił podejmowanie spójnych działań, które prowadzą do racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych umożliwiających rozwój tej dziedziny gospodarki z zachowaniem równowagi środowiskowej. W artykule przedstawiono najważniejsze działania strategiczne dla czterech obszarów interwencji obejmujących zarówno fazę przedinwestycyjną eksploatacji kopaliny, jej wydobycie i przeróbkę, jak również działania okołoinwestycyjne, np. samorządów lokalnych, organizacji społecznych czy innych przedsiębiorców związanych z przemysłem wydobywczym.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania eksploatacji podziemnej skał blocznych

Eksploatacja podziemna kamieni blocznych jest rozpowszechniona w wielu krajach europejskich. Jej popularność będzie ciągle wzrastać w związku z narastającymi problemami z prowadzeniem wydobycia metodą odkrywkową w wielu kamieniołomach. O możliwości podjęcia eksploatacji sposobem podziemnym decyduje jednak szereg czynników, które podzielić można na trzy zasadnicze grupy: geologiczno-górnicze, środowiskowe i ekonomiczne. Wprowadzenie omawianej metody wymaga szczegółowego rozpoznania geologicznego górotworu, co w dalszej kolejności pozwala na wybór odpowiedniego systemu eksploatacji podziemnej i określenie jego parametrów. Dodatkowym czynnikiem determinującym konieczność wprowadzenia podziemnego wydobycia mogą być coraz liczniejsze konflikty środowiskowe i przestrzenne. Z drugiej strony metoda podziemna, mimo swoich wysokich kosztów związanych przede wszystkim z udostępnieniem złoża, musi przynosić ekonomiczne korzyści.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Drgania wzbudzane robotami strzałowymi w kopalni odkrywkowej a wstrząsy w kopalni podziemnej

W okresie od września do listopada 2015 roku w kopalni Janina wystąpiły silne wstrząsy, które zostały zarejestrowane przez stacje KSMD monitorujące oddziaływanie robót strzałowych wykonywanych w kopalni odkrywkowej w rejonie Chrzanowa. Dokonane rejestracje oraz przeprowadzone analizy intensywności i struktury częstotliwościowej drgań, pozwoliły na porównanie oddziaływania drgań wzbudzonych w dwóch różnych źródłach - roboty strzałowe w kopalni odkrywkowej i wstrząs w kopalni podziemnej. Obliczenia i analizy przeprowadzono zgodnie z procedurami przewidzianymi dla skal SWD i GSI.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Trendy rozwoju zapotrzebowania na surowce dla przemysłu szklarskiego w Polsce z oceną możliwości jego zaspokojenia z obecnych i perspektywicznych źródeł krajowych

Artykuł przedstawia trendy rozwoju zapotrzebowania na najważniejsze surowce szklarskie, tj. piaski kwarcowe, mączki wapienne i dolomitowe w latach 1990-2010, oraz ocenę możliwości jego zaspokojenia z istniejących źródeł krajowych, z uwzględnieniem perspektyw i szans zagospodarowania nowych złóż oraz powiększenia bazy zasobowej. Analizie poddano dotychczasowe trendy w funkcjonowaniu poszczególnych sektorów przemysłu szklarskiego, z uwzględnieniem zmian technologicznych, przedstawieniem głównych producentów i ich potencjału produkcyjnego oraz perspektyw rozwoju danych branż. Omówiono także krajowe źródła surowców szklarskich, ich dostępność pod względem wymagań jakościowych poszczególnych branż odbiorców oraz perspektywy rozwoju podaży w świetle przyszłego zapotrzebowania na te surowce.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania środowiskowe wykorzystania niezagospodarowanych złóż surowców mineralnych oraz zasobów perspektywicznych w województwie małopolskim i podkarpackim

W artykule przedstawiono stan niezagospodarowanych złóż surowców skalnych oraz obszarów uznawanych za perspektywiczne i prognostyczne w województwie małopolskim i podkarpackim. W dalszej części artykułu dokonano charakterystyki obszarów przyrodniczo cennych oraz zarysowany został problem związany z konfliktem lokalizacji złóż względem wybranych form ochrony przyrody.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zależności pomiędzy pęcznieniem swobodnym, ciśnieniem pęcznienia a powierzchnią właściwą wybranych gruntów ilastych

W pracy przeprowadzono ocenę zależności wybranych parametrów ekspansywności gruntów ilastych. Wykazano wyraźną zależność wartości pęcznienia swobodnego od parametrów, takich jak powierzchnia właściwa, pojemność sorpcyjna (MBC) oraz wilgotność gruntu w stanie powietrzno-suchym. Na tej podstawie stwierdzono, że głównym czynnikiem powodującym pęcznienie badanych gruntów jest zawartość pęczniejących minerałów ilastych w frakcji iłowej. Wyniki laboratoryjne badanych prób iłów nie wykazały zależności pomiędzy wartościami ciśnienia pęcznienia, a wartościami pęcznienia swobodnego oraz powierzchnią właściwą i pozostałymi parametrami. Stwierdzono, że główną przyczyną braku korelacji tych czynników może być silne skonsolidowanie i zagęszczenie prób iłów.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Podsumowanie dorobku konferencji kruszywa mineralne. Surowce - rynek - technologie - jakość za lata 2001-2015

Wrocławski Oddział Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa z Wydziałem Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki Wrocławskiej (poprzednio z Instytutem Górnictwa) organizują coroczną konferencję naukowo-techniczną z zakresu górnictwa kruszywowego. Od piętnastu lat uczestniczy w niej około 250 przedstawicieli wyższych uczelni, instytutów badawczych, przemysłu górniczego oraz dostawców maszyn i urządzeń dla tej branży. Tematyka konferencji realizowana jest przy ścisłej współpracy z Instytutem Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie i Polskim Związkiem Producentów Kruszyw.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego z zastosowaniem środowiska CAD na przykładzie SW części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

Przedstawiono możliwości trójwymiarowego modelowania wielopokładowego złoża węgla kamiennego z zastosowaniem programu AutoCAD firmy Autodesk. Obiekt badań stanowiło nowo rozpoznawane złoże węgla kamiennego zlokalizowane w SW części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, dla którego nie opracowano jeszcze jego szczegółowego modelu przestrzennego. Modelowanie oparto na danych z 24 otworów badawczych powierzchniowych zlokalizowanych w obszarze badań i jego sąsiedztwie. Końcowa forma modelu złoża uwzględnia powierzchnie 36 spągów pokładów węgla, nie uwzględniono natomiast ich miąższości jak również rodzaju skał towarzyszących.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Modelowanie złóż w oparciu o właściwości petrograficzne kopalin stałych na przykładzie Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A.

Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. utworzona została jako jedna z siedmiu powstałych wówczas spółek węglowych 1 kwietnia 1993 roku. Pod względem wielkości produkcji Grupa JSW jest największym producentem wysokiej jakości węgla koksowego hard i znaczącym producentem koksu w Unii Europejskiej. W 2004 r. rozpoczęto w niej wdrażanie Numerycznego Modelu Złoża (NMZ), który jest tu rozumiany bardzo szeroko jako System Informacji o Przestrzeni Górniczej zawierający wyrobiska górnicze, geologię, wentylację itd. W JSW S.A. zastosowano architekturę opartą na zintegrowanym pakiecie aplikacji inżynierskich: AutoCAD Civil 3D, Oracle Spatial, Edbj, Geonet i Geolisp. Program Geolisp jest autorskim programem umożliwiającym automatyzację najczęściej wykonywanych prac w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej w toku prac wydobywczych. Umożliwia kalibrację i wektoryzację map górniczych. Ułatwia tworzenie numerycznego modelu złoża. Pozwala na generowanie izolinii, obliczenie objętości, tonażu i parametrów jakościowych kopaliny. Złoże jest odwzorowane poprzez zestaw powierzchni TIN – siatek trójkątów, których wierzchołkami są punkty o określonych współrzędnych X, Y, Z. w którym wartość Z jest równa wartości wybranej atrybutu, np. zawartość siarki. Utworzoną powierzchnię można wizualizować za pomocą izolinii, hipsometrycznych map, albo w 3D. System pomaga w projektowaniu działki geologicznej. Rezultatem jest poprawna topologia, która polega na sprawdzeniu relacji między obiektami mapy (wierzchołki linii i centroidów). Na podstawie wcześniej wybudowanych powierzchni TIN, system automatycznie uzupełnia odpowiednie zdefiniowane atrybuty geologiczne, takie jak pole, tonaż, średnia dip, zawartość siarki itp. Pozwala to na przygotowanie raportów opcjonalnych map tematycznych lub poszukanie map z działkami, które spełniają kryteria wyszukiwania.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena wiarygodności prognozy jakości kopaliny na podstawie modelu 3D (na przykładzie fragmentu złoża wapieni i margli Barcin-Piechcin-Pakość)

Geostatystyczny model 3D rozkładu przestrzennego zawartości wybranych składników chemicznych (CaO, SiO₂, Al₂O₃) w złożu wapieni i margli Barcin-Piechcin-Pakość został zbudowany przy zastosowaniu procedury krigingu zwyczajnego, w oparciu o wyniki opróbowania rdzeni wiertniczych z 452 otworów, wykonanych na etapie rozpoznania złoża. Celem badań była ocena wiarygodności i przydatności modelu 3D dla potrzeb prognozy jakości kopaliny w urobku, uzyskiwanym w elementarnych jednostkach wydobywczych oraz obszarach rocznej i 2-3 letniej eksploatacji. Podstawę weryfikacji stanowiły dane uzyskane na etapie rozpoznania eksploatacyjnego złoża w wyniku opróbowania bardzo licznych otworów strzałowych, wykonywanych na froncie eksploatacji. Wyniki badań wskazują na zróżnicowaną w odniesieniu do rozpatrywanych składników chemicznych i generalnie niewystarczającą dokładność prognozy jakości kopaliny przewidzianej do wydobycia w małych, elementarnych jednostkach eksploatacji. Z praktycznego punktu widzenia za satysfakcjonujące można uznać rezultaty prognozy zawartości CaO i SiO₂ w obszarach o wielkości odpowiadającej co najmniej rocznej eksploatacji. Prognoza zawartości Al₂O₃ dla rozpatrywanych wariantów bloków wykazuje zbyt słabą korelację z zawartościami składników stwierdzonymi w otworach strzałowych i nie może być uważana za wiarygodną. Przyczyn słabych cech predyktywnych modelu 3D w lokalnej skali obserwacji należy upatrywać w dużym rozstawie otworów wiertniczych (100-200 m) w stosunku do poziomych rozmiarów elementarnych bloków eksploatacyjnych (120x5 m), zróżnicowanej jakości danych podstawowych użytych do budowy modelu 3D oraz wygładzających właściwości interpolacji wykonanej przy zastosowaniu procedury krigingu zwyczajnego.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Właściwości użytkowe, projektowe i technologiczne stali konstrukcyjnych klasyfikowanych według obowiązujących norm i stosowanych w budowie maszyn

W artykule omówiono trzy gatunki stali konstrukcyjnych S235, P265GH i Weldox700 (S690Q) produkowanych w oparciu o nowe normy. Materiały pochodziły z eksploatowanych elementów konstrukcji nośnych, maszyn i urządzeń energetycznych. Stwierdzono, że pomimo spełnienia wymagań sprecyzowanych w normach badane stale mogą wykazywać silne różnice pod względem mikrostruktury, składu chemicznego i właściwości mechanicznych. Rozbieżności te wynikają z nieprecyzyjnych zapisów norm, a jednocześnie mogą powodować trudności technologiczne oraz prowadzić do zagrożeń podczas eksploatacji maszyn i urządzeń.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prowadzenie prac geologicznych a tytuł prawny do nieruchomości - ze względu na właściciela złoża kopaliny lub miejsce jej położenia

Artykuł ma na celu przedstawienie aspektów konieczności dysponowania tytułem prawnym do nieruchomości w celu prowadzenia prac geologicznych z uwzględnieniem problematyki właściciela złoża kopaliny oraz miejsca jej położenia. W przypadku wykonywania prac geologicznych w odniesieniu do złóż kopalin objętych własnością górniczą przedsiębiorca zobowiązany jest zawrzeć ze Skarbem Państwa umowę użytkowania górniczego. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest ponadto uzyskanie od właściciela (dzierżawcy, użytkownika, użytkownika wieczystego) cywilnoprawnego tytułu do prowadzenia prac geologicznych w granicach jego nieruchomości gruntowej, bez względu, czy zamierza on poszukiwać lub rozpoznawać złoża kopalin objęte własnością górniczą, czy też planuje on eksplorować złoża kopalin należące do właściciela nieruchomości gruntowej. Wtargnięcie na lub korzystanie z cudzej nieruchomości bez zgody właściciela niesie za sobą określone skutki prawne, przewidziane tak prawem cywilnym, jak i karnym.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywny model obliczeniowy bębna maszyny włókienniczej do optymalizacji parametrycznej z wykorzystaniem MES

W artykule przedstawiono rozwiązanie zadania poszukiwania optymalnego kształtu i wymiarów bębna głównego zgrzeblarki wałkowej z punktu widzenia minimalizacji amplitudy ugięcia. Do analiz przygotowano parametryczny, efektywny obliczeniowo, dyskretny model bębna z wykorzystaniem MES. Do jego budowy użyto superelementów zastosowanych w niestandardowy sposób. Pokazano korzyści wynikające z przyjętej metodyki modelowania.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Czy symulowanie się opłaca? – rzecz o geostatystycznym szacowaniu zasobów na przykładzie złoża Cu–Ag Rudna

W artykule przedstawiono wyniki oceny dokładności szacowania zasobności Cu w ujęciu punktowym i obszarowym w planowanych do eksploatacji fragmentach złoża Cu-Ag Rudna. Szacowanie wykonano w oparciu o dane z rozpoznania górniczego złoża dwiema metodami geostatystycznymi: metodą krigingu zwyczajnego i metodą symulacji Turning Bands. Podstawę weryfikacji dokładności oszacowań stanowiły dane z prób kontrolnych. Stwierdzono, że oszacowania punktowe zasobności Cu w rocznych obszarach przewidzianych do eksploatacji cechują się drastycznie różną wiarygodnością ze średnimi błędami interpolacji od 40 do blisko 120%. Wiarygodność szacowania zasobno- ści Cu w obszarach rocznej eksploatacji cechuje się błędami rzędu 20-40%. W granicach odpowiadających obszarom kwartalnej eksploatacji zauważalny jest wzrost wielkości błędów oszacowań zasobności Cu w miarę oddalania się od granicy frontu eksploatacji. Wielkości prognozowanych błędów krigingu i odchyleń symulacji Turning Bands dla zasobności Cu w punktach można traktować jako bezpieczną, górną granicę błędu, z uwagi na zazwyczaj ich wyższe wartości w porównaniu ze stwierdzonymi w punktach kontrolnych błędami interpolacji. Oszacowania zasobności miedzi metodami krigingu zwyczajnego cechują się nieznacznie wyższą wiarygodnością w porównaniu z wynikami symulacji geostatystycznej Turning Bands, jednak różnica w oszacowaniach obu metod w porównaniu do wielkości błędów interpolacji jest nieznacząca.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zużycie zasobów złóż siarki podczas eksploatacji metodą podziemnego wytapiania

Zasoby wydobyte ze złoża i nieuniknione straty stanowią łącznie zasoby zużyte. W przypadku eksploatacji otworowej złóż siarki przeciętne wydobycie zasobów przemysłowych wynosi około 60%. Wynika ono ze współczynnika wytapialności siarki z rudy (rzadko>70%), udziału partii wytopionej w profilu serii złożowej (nie większego niż 90%) i stopnia pokrycia obszaru eksploatacji przez strefę wytopu (najczęściej około 90%). Wytapialność siarki zależy głównie od udziału dominujących typów rudy w profilu złoża. Pozostałe czynniki działają w stopniu zależnym od przyjętej technologii podziemnego wytapiania (sposobu uzbrojenia i gęstości sieci otworów eksploatacyjnych, podaży wody gorącej, stosowania reeksploatacji). Z polskich złóż wydobyto do roku 2018 około 135 mln ton siarki, co oznacza zużycie zasobów na poziomie około 200 mln ton. W krajowym bilansie zasobów pozostaje ciągle ponad 500 mln ton siarki w złożach zlikwidowanych kopalń i w złożach niezagospodarowanych..

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Potencjalne kierunki zagospodarowania kopalin skalenionośnych wraz z produktami słabozbywalnymi, powstającymi w procesie produkcyjnym kopalni gnejsu „Doboszowice 1”

Artykuł dotyczy innowacyjnych sposobów zagospodarowania kopalin skalenionośnych współwystępujących z innymi w złożach skał metamorficznych na przykładzie złoża gnejsu „Doboszowice 1”. W artykule scharakteryzowano alternatywne źródła oraz opisano możliwości pozyskiwania z nich surowców glinokrzemianowych zasobnych w alkalia na potrzeby przemysłu: ceramicznego i innych. Aktualnie krajowe surowce skaleniowo-kwarcowe pozyskuje się z trzech złóż leukogranitów, eksploatowanych koło Sobótki w ilości ok. 400 tys. Mg/rok, oraz w dużo mniejszej ilości ze złóż granitu: „Graniczna”, „Gniewków” i „Rogoźnica” położonych w masywie strzegomskim. W artykule wskazano możliwości technologiczne produkcji materiałów skaleniowo-kwarcowych dla ceramiki, z gnejsów laminowanych (słojowych) i oczkowych, w tym również frakcji niezbywalnych ( odpadowych), powstałych w ich procesach przeróbczych.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Praktyczne zastosowanie zasad kodeksu JORC na przykładzie polskich złóż węgla kamiennego

Na przykładzie wybranego pokładu węgla kamiennego przedstawiona została procedura kwalifikowania zasobów według wymagań kodeksu JORC z wykorzystaniem dokumentacji geologicznej złoża sporządzonej według wymagań polskich.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza monitorowania zagrożenia stateczności nadwozia maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego

Przeprowadzono analizę celowości monitorowania stateczności nadwozia maszyn górnictwa odkrywkowego. Wykazano opłacalność monitorowania stateczności nadwozia zwałowarek taśmowych. Podano zależności matematyczne w oparciu o które, wykorzystując wartości uzyskane z monitoringu, można ocenić aktualny stan stateczności nadwozia zwałowarki oraz dopuszczalną prędkość wiatru.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza wytrzymałościowa szybkozamknięcia śluzy

Wykonano obliczenia sprawdzające metodą elementów skończonych zamknięcia śluzy DN900. Określono rozkład naprężeń, odkształceń, w elementach podstawowych zespołu: tulei, pokrywie i półpierścieniu dla dwóch przypadków obciążenia: ciśnienie obliczeniowe pn=8,4MPa oraz ciśnienie próby pp=14,2MPa. Przetestowano również wpływ zacisku wstępnego.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Problemy dokumentowania złóż w świetle zmian kompetencyjnych i instytucjonalnych

Artykuł ma na celu przedstawienie całego szeregu istotnych zmian w wielu ustawach, które poczynając od 2011 r. istotnie zmieniły warunki, zakres i przedmiot rozpoznawania i dokumentowania prac geologicznych, przy uwzględnieniu równolegle dokonanych zmian kompetencyjnych i instytucjonalnych w szczególności na przełomie lat 2015/2016. Już zmiany w regulacjach dotyczących planowania przestrzennego i rozwoju, wprowadzenie podstaw prawnych dla stanowienia obszarów funkcjonalnych, planowania wydobycia kopalin, ustanawiania złóż strategicznych oraz ich wprowadzania do KPZK i Wojewódzkich Planów Zagospodarowania Przestrzennego, spowodowały istotne zmiany kompetencyjne i w uwarunkowaniach dla eksploracji i eksploatacji. Równolegle nowa ustawa Prawo geologiczne i górnicze z 2011r., ze zmianami z 2014 r., przyniosła istotne zmiany co do zakresu i znaczenia dokumentowania prac geologicznych, informacji geologicznej oraz bieżącego informowania i przekazywania danych z prac geologicznych. W artykule przedstawione zostały zmiany od strony merytorycznej jak i formalnej ze wskazaniem jednocześnie na niejasności i błędy regulacji, a także niespójność wynikającą z niewłaściwego ustalenia kompetencji i właściwości w ramach działów administracji rządowej. W szczególności wskazano na istotne uwarunkowania wynikające z nowego modelu trójstopniowego planowania przestrzennego, w którym mają być uwzględniane obszary funkcjonalne dla złóż lub prognostyczne występowania złóż strategicznych, jak również nowe reguły ujawnień w studium i w planach zagospodarowania przestrzennego złóż kopalin. Ponadto w referacie przedstawiono uwagi krytyczne do najnowszych, często niespójnych i niedostosowanych systemowo, zmian ustawowych regulacji wykonawczych dla sporządzania dokumentacji geologicznych oraz przekazywania danych geologicznych i próbek.

Czasopismo: Górnictwo Odkrywkowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dydaktyka na Wydziale Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1945–2017

Dynamiczny rozwój chemii w zniszczonym wojną Wrocławiu następował dzięki
entuzjazmowi i niepowtarzalnej ofiarności przybyłych tu pracowników naukowych.
W pierwszych latach po wojnie w mieście działała wspólna uczelnia Politechniki
i Uniwersytetu. W jej ramach utworzono też pierwsze placówki chemiczne. Wydział
Matematyki, Fizyki i Chemii, który skupiał uczonych reprezentujących nauki podstawowe
i stosowane, w tym technologię chemiczną.
Kształcenie przyszłych chemików szło w dwóch kierunkach: podstawowym
–tu kierownikami katedr byli profesorowie Uniwersytetu, oraz technologicznym,
gdzie kierownikami byli profesorowie Politechniki.
Zajęcia dydaktyczne prowadzone były najpierw w budynkach Politechniki
Wrocławskiej. Studentów kształciło tylko siedmiu pracowników naukowych, wśród
nich m.in. Stanisław Wajda, Lech Pajdowski, Lucjan Sobczyk, Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska.[...]

Czasopismo: Wiadomości Chemiczne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki chemiczne
Wspomnienie o Profesorze Andrzeju Tramerze (1930–2014)

W dniu 19 listopada 2014 r. we Wrocławiu zmarł profesor Andrzej Tramer,
fizykochemik. Zajmował się spektroskopią i fotofizyką molekularną, szczególnie
dużo uwagi poświęcając ścieżkom dezaktywacji elektronowo wzbudzonych stanów
molekularnych. Pracował w Polsce i we Francji. Poniżej kilka słów o jego wkładzie
w rozwój nauki oraz o śladach, jakie pozostawił w naszej pamięci.

Czasopismo: Wiadomości Chemiczne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki chemiczne
Kinetyka adsorpcji na granicy faz roztwór/ciało stałe. Znaczenie równań pseudo-first order oraz pseudo-second order

Niniejsza praca poświęcona jest omówieniu równań pseudo-pierwszorzędowego (ang. pseudo-first order, PFO) oraz pseudo-drugorzędowego (ang. pseudo-second order, PSO), ich podstawom teoretycznym oraz przyczynach stosowalności. Wyrażenia te są powszechnie wykorzystywane w próbach opisu teoretycznego procesu kinetyki adsorpcji na granicy faz roztwór/ciało stałe. Wykazano, że mogą one odpowiadać (w przybliżeniu) wielu różnym modelom fizycznym. Pociąga to za sobą konkluzję, że z faktu dobrej/złej korelacji eksperymentalnych kinetycznych izoterm adsorpcji przez równanie PSO lub PFO nie wynikają żadne wnioski odnośnie mechanizmu rządzącego szybkością adsorpcji w danym układzie.

Czasopismo: Wiadomości Chemiczne
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki chemiczne