rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Poznanie wartości w filozofii Henryka Elzenberga

Cel artykułu. Celem artykułu jest całościowa rekonstrukcja i prezentacja teorii poznania wartości według Henryka Elzenberga. Epistemologia wartości stanowi jedną z części aksjologii formalnej Elzenberga. Do zrealizowania zamiaru wykorzystano metodę rekonstrukcyjną oraz analizę pojęciową.
Omówione koncepcje. Rekonstrukcja zaczyna się od przedstawienia głównych elementów filozofii wartości Elzenberga. Wpierw odróżniono pojęcia wartości utylitarnej i perfekcyjnej, a później zdefiniowano wartość perfekcyjną jako „cechę” przedmiotu, który jest taki, jaki być powinien. Następnie wyjaśniono Elzenbergowskie pojęcie intuicji jako indywidualnych przedstawień niezmysłowych. Zrekonstruowano rozważania Elzenberga na temat natury pierwotnych ocen. Refleksja prowadzi do wniosku iż fundamentalnymi sądami w aksjologii są jednostkowe sądy o cechach nadających wartość. Później przedstawiono Elzenbergowską krytykę stanowisk negujących poznawczy sens sądów o wartości. Głównym punktem krytyki było wykazanie, że obecność in mente pojęcia wartości perfekcyjnej wskazuje na niemożność zredukowania wartości do subiektywnych stanów świadomości oraz, że można ograniczyć wpływ emocji w poznawaniu wartości. To zaś prowadzi do zagadnienia metodyki poznania wartości, która zaleca ascezę i ograniczanie emocji mogących ubocznie determinować sąd o wartości.
Wartość poznawcza tekstu. Tekst syntetycznie ujmuje rozmaite wątki epistemologii wartości Elzenberga. Widoczny jest fundamentalny dla Elzenberga związek między teorią poznania wartości a resztą ogólnych rozważań aksjologicznych. Wykorzystując materiały zawarte w nieopublikowanych rękopisach przedstawiono kilka istotnych informacji na temat Elzenbergowskiej koncepcji intuicji. Zaprezentowana koncepcja przedstawia rozmaite argumenty, które mogą zostać wykorzystane przeciwko stanowiskom negującym autonomiczny i obiektywny charakter wartości, zwłaszcza przeciw stanowiskom przeczącym możliwości kompetentnego stwierdzania obecności wartości.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Kształtowanie się zakresu przedmiotowego opodatkowania podmiotów podejmujących dziaŁalność gospodarczą na gruncie podatków dochodowych

Celem niniejszej publikacji jest określenie prawnopodatkowych skutków podejmowanej przez podatników działalności gospodarczej na gruncie podatków dochodowych, w zakresie konstrukcji prawnej przychodów oraz kosztów ich uzyskania, po to aby wskazać zakres autonomii ustawodawcy podatkowego w stosunku do percepcji defi nicji legalnej działalności gospodarczej na gruncie podatków dochodowych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wychowanie w społeczności żydowskiej w świetle nakazów religijnych

Podstawą żydowskiego życia społecznego jest rodzina, a założenie jej było w istocie pierwszym przykazaniem jakie Bóg dał człowiekowi. Dlatego też Talmud – jako główne źródło nauki w judaizmie strzeże nieustannie jej czystości i stabilności, a rodzicom udziela licznych wskazówek odnośnie wychowania ich potomstwa. Z treści Talmudu wywodzą się również cztery podstawowe wartości, które stanowią fundament życia rodzinnego i pozwalają na wypełnianie wzajemnych zobowiązań wewnątrz tej struktury. 
Dom żydowskiej rodziny jest więc zarówno ośrodkiem życia religijnego, jak i miejscem wypełniania rytuałów. Jednak specyficznie inne pozycje zajmują w niej kobiety i mężczyźni, co widoczne jest na tle różnic w obrzędowości dotykającej momentu przyjścia na świat i włączenia we wspólnotę dzieci płci żeńskiej i męskiej.
Rodzina stanowi ponadto obszar konstruowania się ról, które odnoszą poszczególnych jej członków nie tylko do rzeczywistości społecznej, ale przede wszystkim definiują ich pozycję w życiu religijnym. Dlatego najważniejszym obowiązkiem rodziców jest przekazanie dzieciom dziedzictwa i tradycji, i tym samym włączenie ich w życie społeczności jako pełnoprawnych jej członków. Stąd też sumienne wypełnienie rodzicielskich obowiązków obarczone jest dodatkową odpowiedzialnością w stosunku do całej wspólnoty.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zdrowie i choroba w dyskursie religijnym w świetle analizy rytuału uzdrawiania modlitwą na mszy św. z charyzmatyczną modlitwą o uzdrowienie w Kościele rzymskokatolickim w Polsce

W niniejszym artykule autorka analizuje wybrane, współczesne rytuały zdrowotne praktykowane w obrębie tradycji kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, opierając się na badaniach własnych. W dobie rozkwitu biomedycyny, zastanawia fakt niezwykłej popularności postawy wierzeniowej, której żywotność przejawia się nie tylko w tradycyjnych praktykach religijnych, lecz także w nowych tekstach zachowań religijno – zdrowotnych propagowanych w obrębie grup Katolickiej Odnowy w Duchu Świętym. Przyczyną tego może być fakt, że w dyskursie religijnym uzdrowienie jest czymś więcej, niż ma do zaoferowania nowoczesna medycyna. Jest doświadczeniem religijnym, doświadczeniem sacrum, przeżywanym w sposób indywidualny i zarazem kolektywny (analizowane, zapamiętywane i publicznie odtwarzane za pomocą istniejących we wspólnocie wzorców narracji o uzdrowieniu).

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Przeżyć, pamiętać, przekazać – o (auto)biografii Jo Wajsblata

Jo Wajsblat,, więzień Auschwitz-Birkenau, w wieku 15 lat został uratowany z komory gazowej.
Cudownie ocalony przez ponad 50 lat nie opowiedział nikomu swojej traumatycznej historii.
Dopiero po tak długim okresie czasu zdecydował się dać świadectwo i we współpracy
z dziennikarzem Gillesem Lambertem napisał autobiografi ę Nieprzewidziany świadek (Le témoin
imprévu). Po pół wieku milczenia było to zadanie niezwykle trudne z uwagi na luki w pamięci,
wątpliwości, a przede wszystkim konieczność powrotu do bolesnych wspomnień. Konstrukcja
tekstu różni się od większości znanych świadectw po Shoah, ponieważ autor zastosował głównie
narrację trzecioosobową, rzadko spotykaną w dokumentach osobistych. Chwyt ten sprawia,
że tę autobiografi ę można określić jako „biografi ę samego siebie”, w której Wajsblat opowiada
swoją historię głosem „Innego”. Jest to szczególny sposób zmierzenia się z własną historią i jednocześnie
próba uwiarygodnienia „niewiarygodnej” historii.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wojna sprawiedliwa u św. Tomasza z Akwinu

W artykule niniejszym po omówieniu teoretycznego uzasadnienia dla prowadzenia wojny, przedstawiona została koncepcja wojny sprawiedliwej u św. Tomasza z Akwinu. Składają się na nią trzy warunki wojny sprawiedliwej: musi zostać wypowiedziana przez prawowitą władzę publiczną, przyczyna wojny musi być sprawiedliwa, a prowadzeniu wojny musi towarzyszyć uczciwa intencja. Następnie przedstawione zostały kwestie ściśle z koncepcją wojny sprawiedliwej związane. Chodzi mianowicie o osoby uczestniczące w wojnie (nie mogą to być księża), o stosowanie zasadzek i podstępów oraz o prowadzenie działań wojennych w dni świąteczne. W podsumowaniu podjęto w kilku zdaniach próbę ukazania aktualności tej koncepcji.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
KIERUNKI DZIAŁAŃ I MOTYWACJE WOLONTARIUSZY- PRZEGLĄD DOTYCHCZASOWYCH BADAŃ I WYNIKI BADAŃ WŁASNYCH

Cel badań. Celem badań było rozpoznanie poziomu zaangażowania społecznego studentów pedagogiki, obszarów ich działalności oraz czynników motywujących ich do podejmowania tych aktywności. 
Metodologia. Badania zostały przeprowadzone wśród 80 studentów Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego. W celu realizacji badań zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki ankiety. Narzędziem badawczym był kwestionariusz ankiety. 
Wyniki. Z przeprowadzonych badań wynika, że nieco ponad 27% studentów podejmuje działania prospołeczne. Respondenci najczęściej deklarują swoją aktywność w organizacjach na rzecz dzieci, osób chorych i niepełnosprawnych, a motywację dla większości stanowi chęć pomagania innym oraz możliwość zdobycia ciekawych doświadczeń.
Wnioski. Na podstawie badań można stwierdzić, że aktywność studentów jest stosunkowo niewielka, jednakże wśród respondentów podejmujących działania na rzecz innych, obszary ich działalności są zbieżne z kierunkiem studiów (pedagogika). Zadowalający jest fakt, że ich aktywność wynika z chęci pomagania innym, chęci zdobycia doświadczenia, a nie z chęci wyróżnienia się na tle innych. Warto zatem promować wśród studentów wszelkie możliwości o charakterze wolontariackim, aby w przyszłości ich aktywność powiększyła się.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Popkultura jako forma interakcji na przykładzie Wrocławskiego Fanklubu Gwiezdnych Wojen

Tekst, będący skróconą wersją pracy magisterskiej, dotyczy problematyki w jaki sposób popkultura może prowadzić do powstawania i podtrzymywania grup społecznych. Artykuł otwiera krótki opis podstawowych pojęć stosowanych w tekście - fan, Gwiezdne Wojny (Star Wars) oraz popkultura rozumiana jako interakcja. Następnie zostają wymienione stworzone przed badaniem hipotezy, które są konfrontowane z wypowiedziami respondentów. Tekst kończy stwierdzenie, że studia nad fanami pozwalają lepiej zrozumieć współczesnego człowieka, którego tożsamość formuje się częściowo pod wpływem otaczającej go zewsząd popkultury.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Żywot Polaka na Sachalinie w latach 80. i 90. XIX w. Przypadek Edmunda Płoskiego

Artykuł dotyczy pobytu polskich zesłańców politycznych na najdalej wysuniętej na wschód, azjatyckiej części Rosji w latach 80. i 90. XIX w. Życie więźniów pokazano na przykładzie Edmunda Płoskiego, jednego z przywódców partii Proletariat, który za swoją działalność polityczną został skazany na 16 lat katorgi na Sachalinie. Bazę źródłową niniejszego artykułu stanowią pozostawione przez niego, dotąd nieznane, wspomnienia z kilkuletniego pobytu na kresach imperium rosyjskiego.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rola mediów w konflikcie wietnamskim

Konflikt wietnamski 1964-1975 był najobszerniej filmowaną i najdokładniej relacjonowaną wojną w historii. Konflikt
wietnamski pokazywany przez lata, w sposób wyrazisty, często przesadny, odmienny od podawanego przez rządzących,
rozbudził w społeczeństwie amerykańskim głębokie rozczarowanie. Wojna w Wietnamie ukazana oczami dziennikarzy pokazuje siłę mediów, wpływ na nastroje społeczne i sposób utrwalania przekazywanych wiadomości. Pokazuje siłę
dziennikarskiej propagandy oraz fakt, że w każdej chwili media są w stanie zmienić się z powszechnie przyjętej „czwartej
władzy” w władzę pierwszą.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
W odmęcie walki prawa z bezprawiem* – rola adwokata w postępowaniu sądowym

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zawodu adwokata w kontekście idei towarzyszących
ustanowieniu tej profesji oraz jej praktycznego zastosowania. Zarysowując dzieje
adwokatury, autor stara się przybliżyć zadania i obowiązki jakim musi sprostać adwokat reprezentując
klienta w postępowaniu sądowym. Duży nacisk położony zostaje na wymogi etyczno-
-moralne towarzyszące kontaktom z klientem. Autor stanowczo sprzeciwia się pojawiającym się
w świadomości społecznej negatywnym wyobrażeniom o członkach palestry.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Badania zaangażowane

Teza. Badania etnograficzne oraz badania w działaniu wykorzystywane są w wielu dziedzinach nauki. W pedagogice pojawiają się jednak rzadko. Autorka artykułu przybliża istotę tych metodologii, wskazując na możliwości ich stosowania, a także triangulacji.
         Omówione koncepcje. W artykule omówiono istotę i przebieg badań w działaniu oraz rodzaje i poziomy etnografii edukacyjnej.
         Wyniki i wnioski. Etnografia edukacyjna przypomina ideę badań w działaniu. Podobnie jak badania w działaniu skupia się na dostrzeżeniu potrzeby zmiany i wprowadzeniu usprawniających rozwiązań.
         Oryginalność. Oba typy badań są badaniami uczestniczącymi, cechującymi się zaangażowaniem badacza i badanych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Skuteczność komunikatów perswazyjnych odwołujących się do bycia „dobrą matką”, skierowanych do matek dzieci w wieku przedszkolnym

Cel badań. Celem badań było empiryczne sprawdzenie hipotezy, iż skierowany do matek komunikat perswazyjny, który wywołuje presję bycia dobrą matką, jest bardziej skuteczny niż taki komunikat, który nie wywołuje presji bycia dobrą matką.
         Metody badań. W badaniu wzięły udział N=64 matki dzieci przedszkolnych, w wieku od 21 do 47 lat, posiadających od 1 do 4 dzieci, w wieku od 5 miesięcy do 20 lat. Badanie przeprowadzono w modelu eksperymentalnym. Dane zebrano za pomocą ankiety ewaluacyjnej dotyczącej materiału bodźcowego oraz wywiadu z osobami badanymi na temat treści komunikatów perswazyjnych.
         Wyniki badań. Uzyskane dane wykazały, że materiał bodźcowy, który zawierał komunikat odwołujący się do bycia dobrą matką, okazał się średnio bardziej skuteczny, niż nieodwołujący się do bycia dobrą matką. Wyniki analizy testem U Manna-Whitney’a wykazały jednak, że różnice między grupami nie są istotne statystycznie, w związku z czym podjęto się analizy jakościowej wypowiedzi osób badanych na temat treści komunikatów. Analiza statystyczna danych jakościowych przy użyciu testu chi-kwadrat nie wykazała istotności statystycznej.
         Wnioski. Wyniki nie potwierdzają przyjętej hipotezy. Komunikat perswazyjny, odwołujący się do bycia dobrą matką, nie był bardziej skuteczny, niż komunikat nieodwołujący się do bycia dobrą matką. Możliwymi wyjaśnieniami uzyskanego efektu są model dwutorowości perswazji (Petty, Cacioppo, 1990) oraz wpływ emocji na skuteczność komunikatu perswazyjnego (Leventhal, 1970). Chociaż wyniki uzyskane w eksperymencie nie potwierdziły przyjętej hipotezy, mimo wszystko sugerują, że warto kontynuować badania w tym zakresie, nie posługując się jedynie kwestionariuszem i wywiadem ustrukturyzowanym, ale mierząc rzeczywiste zachowania osób badanych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Odkrywanie i wspomaganie rozwoju zdolności i talentów matematycznych wśród uczniów

Teza. Trudno jest odkryć zdolności matematyczne ucznia. Jeszcze trudniejsze jest pielęgnowanie jego talentu matematycznego. Potrzebna jest wiedza, doświadczenie                        i gotowość do rozwiązywania przez nauczyciela matematyki różnorodnych problemów,                w tym wychowawczych. Polski system edukacyjny wypracował dość skuteczne mechanizmy zarządzania uzdolnieniami matematycznymi uczniów.
Omówione koncepcje. W artykule została opisana struktura i właściwości zdolności matematycznych uczniów oraz sposoby ich identyfikacji. Wskazano również na istotną rolę nauczyciela matematyki w rozwijaniu uzdolnień matematycznych. Opisano standardy kształcenia uczniów uzdolnionych matematycznie zaproponowaną przez Jerzego Janowicza. Na zakończenie pokazano różnorodność szkolnych i pozaszkolnych form działalności edukacyjnej, również  w odniesieniu do konkretnych organizacji pozarządowych.
Wyniki i wnioski. W Polsce jest podejmowanych wiele pozytywnych działań na rzecz odkrywania i rozwijania uczniów uzdolnionych matematycznie. Ważną rolę odgrywają szkoły jak również organizacje pozarządowe działające w obszarze edukacji matematycznej. Nadal jednak jest potrzeba prowadzenia badań oraz upowszechnianie wśród nauczycieli wyników badań już przeprowadzonych.
Oryginalność/wartość poznawcza podejścia. Autor dokonał przeglądu najważniejszych kwestii związanych z odkrywaniem i rozwijaniem uczniów uzdolnionych matematycznie. Wymienił konkretne polskie organizacje pozarządowe  i wskazał na ich działania przynoszące wymierne rezultaty edukacyjne. Poruszył kwestie wychowawcze związane z pracą nauczycieli matematyki w obszarze zdolności matematycznych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Istota etyki radcy prawnego

Zawód radcy prawnego należy do profesji zaufania publicznego. Wiąże się z koniecznością posiadania wyuczonej wiedzy fachowej, doświadczenia, ale również wiedzy etycznej. Dziś bardzo wyraźnie zarysowuje się tendencja do kształtowania ogólnych wzorców postępowania, standardów zachowania i norm etycznych, które mają stanowić wyznacznik prawidłowego wykonywania zawodu. Artykuł stanowi głos w dyskusji na temat roli i istoty etyki w współczesnym środowisku prawniczym.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Elementarz dla dzieci polonijnych Małgorzaty Pawlusiewicz jako przykład podręcznika nauczania wczesnoszkolnego

Elementarz dla dzieci polonijnych Małgorzaty Pawlusiewicz jest podręcznikiem stworzonym do nauki czytania dla uczniów przebywających poza granicami Polski. Jego analiza z perspektywy pedagogicznej (funkcje podręczników wg K. Sośnickiego) oraz językoznawczej (aspekty gatunków mowy wg M. Wojtak) pokazuje, że jest on zbudowany w sposób umożliwiający dzieciom poprawną i przyjemną naukę czytania.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wpływ autorytetu literackiego na emocje odbiorcy podczas czytania poezji – omówienie wyników eksperymentu

Celem artykułu jest przedstawienie oraz omówienie wyników eksperymentu związanego z percepcją emocjonalną poezji. W badaniu podjęto próbę weryfikacji hipotezy, według której pojawienie się znanego nazwiska kojarzonego jako wielki poetycki talent wpłynie na silniejsze deklaratywne natężenie przeżywanych emocji. Przebadano 110 osób (52 mężczyzn; 58 kobiet) podzielonych na cztery losowo dobrane grupy. Arkusze poszczególnych grup różniły się między sobą nazwiskiem rzekomego autora lub jego brakiem (grupa kontrolna). Wyniki udowodniły, że autorytet wpływa nie tylko na siłę deklarowanych emocji, ale też istotnie determinuje rodzaj przeżywanej emocji. Doprowadza to do wniosku, iż utworowi poetyckiemu częściej przypisujemy cechy i emocje kojarzone z jego autorem niż z samą treścią utworu.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Czy to jeszcze sztuka? Dylematy współczesnej estetyki

Niniejszy artykuł pokazuje kilka z najważniejszych w wieku XX i XXI problemów z jakimi musi się zmierzyć estetyka. Czy wciąż może ona być „partnerem” dla sztuki współczesnej? Czy potrafi ją zrozumieć, opisać i wyjaśnić odbiorcy? A może już nie na tym polega jej rola? Artykuł przybliża początek problemów estetyki związanych z brakiem porozumienia ze sztuką, na przykładzie rozważań polskiej krytyk sztuki i dyrektor licznych muzeów sztuki współczesnej Anny Marii Potockiej. Oprócz teoretycznych rozważań niniejsza praca próbuje również zobrazować dylematy współczesnej sztuki na przykładzie konkretnych działań artystycznych w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wpływ środowiska wirtualnego na procesy uwagi: efekt rozgrzania i drenażu poznawczego

Cel badania. Celem badania było sprawdzenie hipotezy o istnieniu wpływu środowiska wirtualnego (VR) na zakres funkcjonowania uwagi i wystąpienie efektu rozgrzania poznawczego u osób badanych.
Metody badania. W badaniu wzięło udział 36 osób, w wieku od 20 do 35 lat. Analiza obejmowała porównanie wyników zebranych przed przystąpieniem do gry i po jej zakończeniu w dwóch grupach. Grupa badawcza grała w wirtualnej rzeczywistości, grupa kontrolna na komputerze PC. Badanie w grupie VR przeprowadzono z użyciem Gogle VR Oculus Rift oraz Touch Motion–Controller. Grupa kontrolna użytkowała komputery prywatne. Obie grupy jako pretest oraz posttest wykonały równoważne wersje testu uwagi i spostrzegawczości TUS. 
Wyniki badania. Analiza wyników uzyskanych w teście uwagi i spostrzegawczości (TUS) wykazała, że środowisko wirtualne zadziałało poznawczo wyczerpująco na osoby badane, a szybkość pracy percepcyjnej oraz zawodność uwagi pogorszyły się istotnie statystycznie. Analiza wyników wśród graczy komputerowych wykazała, że szybkość pracy percepcyjnej poprawiła się istotnie statystycznie po zakończeniu gry, zatem środowisko komputerowe zadziałało mobilizująco na system poznawczy graczy i wystąpiło u nich zjawisko rozgrzania poznawczego.
Wnioski. Badanie jest krokiem w kierunku zrozumienia, jaki wpływ ma wirtualna rzeczywistość na funkcjonowanie uwagi. Okazuje się, że granie w środowisku wirtualnym działa poznawczo wyczerpująco i powoduje czasowy spadek wydolności poznawczej.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia