rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
STATUS PRAWNY AFROAMERYKANÓW I OCHRONA PRAWNA ŻOŁNIERZY KOLOROWYCH W CZASIE WOJNY SECESYJNEJ (1861-1865)

Status prawny Afroamerykanów z pewnością nie pozostawał bez znaczenia na traktowanie żołnierzy USCT. Chociaż wolni Murzyni posiadali pewne ograniczone prawa już 
w okresie kolonialnym, to jednak już po wojnie o niepodległość byli oni sukcesywnie wypychani poza ramy amerykańskiego społeczeństwa. Potwierdzenie znalazło to chociażby 
w ustawie naturalizacyjnej z roku 1790 oraz decyzji Sądu Najwyższego w sprawie Dreda Scotta, które usankcjonowały niemożność uzyskania obywatelstwa USA przez Afroamerykanów. Podobnie wyglądała kwestia służby ludności czarnoskórej w armii. Wprowadzone po wojnie o niepodległość restrykcje praktycznie wyeliminowały Murzynów z amerykańskich sił zbrojnych formalnie do roku 1863. Warto jednak zauważyć, że już w pierwszym okresie wojny secesyjnej (1861-1862) zaczęto wykorzystywać zbiegłych niewolników jako „kontrabandę wojenną”, powstały też pierwsze oddziały wojskowe. Masowy pobór do wojsk kolorowych, który nastąpił po wejściu w życie Proklamacji Emancypacji wymusił na władzach Unii formalne ustosunkowanie się do kwestii ochrony prawnej czarnoskórych żołnierzy. Z prawnego punktu widzenia już od samego początku miała być ona taka sama jak dla białych. W praktyce okazało się, że takie zapewnienia są niewystarczające, a jedyną reakcją na przypadki znęcania się nad jeńcami USCT było wstrzymanie wymiany jeńców. Z perspektywy Konfederacji problemem w ustaleniu spójnej polityki wobec Afroamerykanów był ich różny status (niewolnicy ze stanów Konfederacji; niewolnicy ze stanów Unii; wolni Murzyni; ochotnicy; wcieleni siłą, itd.). To z kolei implikowało kolejną trudność, a mianowicie jak traktować pojmanych? Jak pełnoprawnych jeńców? Jak przestępców? A może unikając dylematu, po prostu ich zabić? Wszystkie te problemy powodowały, że polityka Konfederacji w tej kwestii była niespójna i chaotyczna, przechodząc różne etapy, od zalecania egzekucji po nieformalne uznanie schwytanych Afroamerykanów (z wyłączeniem byłych niewolników) za pełnoprawnych jeńców wojennych.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
GEOPOLITYCZNE ZNACZENIE MARYNARKI WOJENNEJ W POLITYCE BEZPIECZEŃSTWA POLSKI W LATACH 1990-1999

Zmiany geopolityczne po rozpadzie ZSRR zintensyfikowały dynamikę przeobrażeń światowej i europejskiej architektury bezpieczeństwa. W ich obliczu Polska stanęła przed wyzwaniem zrewidowania dotychczasowej i stworzenia nowej polityki bezpieczeństwa narodowego. Kluczowym aspektem tego procesu było znalezienie się Polski w tzw. próżni bezpieczeństwa. Skutkowało to z jednej strony odrzuceniem sojuszniczych gwarancji ze strony Układu Warszawskiego, z drugiej natomiast wymusiło poszukiwanie nowej koncepcji mającej zapewnić bezpieczeństwo Polsce. 
W tym celu w okresie od 1990 roku do 1999 roku powstały dokumenty konstytuują-ce założenia polskiej polityki bezpieczeństwa. Wskazywały one na uwarunkowania, wyzna-czały cele oraz prezentowały sposoby ich osiągania. Temu ostatniemu miały służyć dostęp-ne 
i rozwijane narzędzia. Podstawowym w tym okresie były siły zbrojne, w skład których wcho-dziła Marynarka Wojenne.
Artykuł stara się ocenić jaką rolę MW RP odgrywała w polityce bezpieczeństwa Polski w latach 1990-1999, w kontekście istniejących uwarunkowań geopolitycznych. W tym celu analizie poddawane są trzy przenikające się i wzajemnie warunkujące płaszczyzny: 1) uwarunkowań geopolitycznych, 2) założeń polityki bezpieczeństwa oraz posiadanych na-rzędzi 
i ich zastosowania (Marynarka Wojenna RP).

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
POLIHEURYSTYCZNA TEORIA PODEJMOWANIA DECYZJI W ANALIZIE POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA

Artykuł analizuje ważną dla międzynarodowego dyskursu naukowego poliheurystyczną teorię podejmowania decyzji (poliheuristic theory of decision-making, PTDM). Teoria ta przyczyniła się do opracowania tzw. stosowanej analizy decyzyjnej (applied decision analysis) oraz wzmocniła próby popularyzacji podejścia behawioralnego w analizie polityki bezpieczeństwa. Główną hipotezą tekstu jest twierdzenie, że podejście PTDM może pogłębić studia nad kruchymi strukturami politycznymi w Europie Środkowej. Celem autora jest identyfikacja obszarów zastosowania wspomnianych ujęć w badaniach nad bezpieczeństwem narodowym rozwijanych w Europie Środkowej. Artykuł wykorzystuje pogłębioną analizę teoretyczną, przedstawia genezę teorii PTDM, analizuje rozwój jej koncepcji, rekonstruuje główne założenia, ze szczególnym uwzględnieniem studiów nad podejmowaniem decyzji w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego. Artykuł jest elementem szerszych badań nad konstruktywistycznym pojmowaniem bezpieczeństwa w Europie Środkowej.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Rolniczy system podatkowy w Polsce i kierunki jego zmian

Problem badawczy podjęty w artykule to pytanie, czy rozwiązania prawne stosowane w polskim systemie opodatkowania rolnictwa mają właściwy kształt i czy system ten jest optymalny? Jeśli nie, to jakie są możliwe opcje zmian i czy podatek dochodowy jest dobry wyjściem w przypadku działalności rolniczej. W celu rozwiązania problemu badawczego zastosowano metodę analizy źródeł wtórnych. Potrzebne dane zaczerpnięto z bazy Głównego Urzędu Statystycznego i publikacji naukowych wydawnictw uczelnianych.
W artykule sformułowano hipotezy badawcze o następującej treści:
1. System opodatkowania rolnictwa różni się od pozostałych obowiązujących w polskim prawie i jest on uważany za niesprawiedliwy w stosunku do innych grup społecznych.
2. Zmiana systemu podatkowego w rolnictwie jest konieczna i doprowadziłaby do korzystnych zmian w strukturze rolnictwa.
3. Reforma systemu opodatkowania produkcji rolnej jest pod wieloma aspektami potrzebna i korzystna, lecz należałoby mimo wszystko uwzględnić w niej specyfikę działalności rolniczej.
4. Wprowadzenie podatku dochodowego posiada swoje złe strony i niesie za sobą niekorzyści płynące zarówno dla rolników, jak i gmin.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Rynek pracy – uwarunkowania historyczne

W niniejszym opracowaniu przeanalizowano regionalne zróżnicowanie rynku pracy w okresie od 2005 do 2015 roku. Dokonano tego na przykładzie województw wielkopolskiego i podkarpackiego. W Polsce istnieją znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi województwami, na poziom bezrobocia w każdym z nich ma wpływ wiele różnych elementów. Celem artykułu było pokazanie, że także zaszłości historyczne determinują aktualną sytuację gospodarczą. Autor wskazał możliwe zależności między aktualną sytuacją na rynku pracy, a uwarunkowaniami historycznymi. Zaproponowane zostały również działania mające na celu poprawę sytuacji gospodarczej w regionie.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Endogeniczne i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego z perspektywy finansów gminy

Celem artykułu była ocena wpływu czynników endo i egzogenicznych na rozwój gminy. Szczegółowe rozważenie ich wpływu na sprawne działanie w obszarze finansów gminy pokazuje, że są one nieodzownym elementem rozwoju gospodarczego. Praktyka pokazuje, że czynniki endo i egzogeniczne wzajemnie się uzupełniają i w efekcie wspólnie występując w obszarze finansów gminy dają pozytywny efekt możliwości rozwoju. Pełna harmonia współdziałania (właściwy wybór i dobór) z obu zaagregowanych obszarów czynników endo i egzogenicznych może spowodować efekt wzrostu i rozwoju gospodarczego gminy w sposób racjonalny i efektywny.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Problematyka ciągłości łańcucha dostaw w spożywczym biznesie ekologicznym

Cel - Celem artykułu jest kompleksowe podejście do tematu łańcuchów dostaw w branży certyfikowanej żywności ekologicznej. Omówienie cech identyfikujących wybraną gałąź  łańcuchów dostaw, omówienie podstawowych metod działania w tym obszarze oraz omówienie wybranych ryzyk, które można w nim zidentyfikować.


Metodologia – Do opracowania artykułu zastosowano przekrój literatury naukowej z ostatnich piętnastu lat, dokumenty unijne związane z zagadnieniem oraz najświeższe źródła internetowe – strony branżowe zarówno związane z logistyką i łańcuchami dostaw, jak i żywnością ekologiczną. Dane i informacje z tych dwóch gałęzi zostały przeanalizowane, a następnie połączone i prezentują obecną sytuacje w obszarze łańcuchów dostaw żywności ekologicznej.


Wnioski – Łańcuch dostaw żywności ekologicznej różni się od łańcucha dostaw żywności konwencjonalnej. Związane jest to z innymi parametrami jakościowymi dla obu rodzajów żywności oraz innymi oczekiwaniami konsumentów. Rozwój rynku żywności BIO wymusza rozwój krótkich łańcuchów dostaw. W przyszłości skrócenie łańcuchów dostaw, zwłaszcza w przemyśle spożywczym będzie coraz istotniejsze. W konstruowaniu łańcucha dostaw certyfikowanej żywności ekologicznej należy stawiać nacisk na przepływ informacji pomiędzy poszczególnymi ogniwami, bo zmniejsza to ryzyko przerwania łańcucha dostaw, łańcucha chłodniczego i marnotrawienia żywności.


Klasyfikacja JEL: Q130, R410, Q170, Q180, F190

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kanały i determinanty dyfuzji technologii

Zdolność kreowania technologii oraz jej absorpcji decyduje o potencjale rozwojowym wszystkich krajów współczesnego świata. Niniejszy artykuł stanowi przegląd dotychczasowej literatury przedmiotu dotyczącej kanałów i determinant decydujących o prędkości zachodzenia dyfuzji technologii pomiędzy krajami. Część pierwsza analizuje trzy podstawowe kanały dyfuzji, za jakie uznaje się handel międzynarodowy, Zagraniczne Inwestycje Bezpośrednie, a także sieciowanie. W części drugiej podjęta zostaje próba usystematyzowania determinant dyfuzji technologii według klasyfikacji zaproponowanej przez UNCTAD – ze względu na charakter technologii, a także czynniki związane z dawcą technologii, odbiorcą oraz z polityką gospodarczą i społeczeństwem. Analiza ta pozwala na wysnucie szeregu wniosków oraz sugeruje potrzebę prowadzenia dalszych badań w tym zakresie.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Transformacja gospodarcza w Gruzji w kontekście zmian instytucjonalnych

Celem artykułu jest opisanie przebiegu transformacji gospodarczej w Gruzji ze szczególnym uwzględnieniem zmian warunkujących stabilność instytucjonalną w tymże kraju oraz decyzji, które powodowały brak stabilności w pewnym okresie funkcjonowania Gruzji. W pierwszym punkcie omówiono Kornaiowską teorię dotyczącą tzw.”ekonomii niedoboru”, czyli systemu funkcjonującego w państwach komunistycznych. Zwrócono również uwagę na cechy charakterystyczne systemu monopartyjnego. W kolejnym punkcie opisano teorię transformacji gospodarczej oraz jej uwarunkowania, następnie skupiono się na podziale instytucji na formalne oraz nieformalne, zwrócono uwagę na istotę zmian instytucjonalnych w kontekście transformacji gospodarczej. W artykule szczegółowo omówiono stabilność instytucjonalną w Gruzji w trakcie przebiegu procesu przemian gospodarczych oraz omówiono najważniejsze skutki ekonomiczne za pomocą konkretnych wskaźników makroekonomicznych. W celu przeprowadzenia analizy wykorzystano metody opisowe oraz wyjaśniające, w skład których wchodzą metody interpretacyjne, analityczne, przyczynowo-skutkowe oraz porównawcze. Spośród technik wykorzystanych podczas badania wymienić można zbieranie i analizę danych wtórnych.


Klasyfikacja JEL: B25, O43, O53.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Inwestycje infrastrukturalne w rozwoju gospodarczym

Rozwój gospodarczy danego kraju niesie ze sobą zwiększający się standard życia społeczeństwa, zwiększenie możliwości produkcyjnych, a także często większe bezpieczeństwo publiczne. Powoduje on zmiany w strukturze tworzenia Produktu Krajowego Brutto, a także zmiany w strukturze zatrudnienia. Z uwagi na fakt, że sam rozwój gospodarczy jest długofalowym procesem zmian, które dokonują się w gospodarce i dotyczą przemian zarówno ilościowych, jak i jakościowych należy starać się stymulować te zmiany poprzez odpowiednie inwestycje. W niniejszym opracowaniu przedstawiono rolę inwestycji infrastrukturalnych w rozwoju gospodarczym. Zaprezentowane zostały pojęcia rozwoju gospodarczego i inwestycji infrastrukturalnych, a także efekty ich wzajemnego przenikania się.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Efekt ryzyka w tle na popyt na samoubezpieczenie zdrowotne

Artykuł wprowadza dwuetapowy model procesu decyzyjnego dotyczącego optymalnego poziomu samoubezpieczenia zdrowotnego w sytuacji gdy istnieją dwa niezależne źródła ryzyka z których jedno (ryzyko w tle) nie jest możliwe do ubezpieczenia. Analiza modelu prowadzi do wniosku, że kierunek efektu wprowadzenia takiego ryzyka na popyt na samoubezpieczenie zależy od tego, czy ryzyko dotyczy okresu w którym podejmowana jest decyzja o samoubezpieczeniu, czy występuje po podjęciu tej decyzji. W pierwszym przypadku następuje redukcja popytu na samoubezpieczenie, zaś w drugim jego wzrost. Dla wyniku istotne jest założenie o przezorności decydenta wyrażające się dodatnim znakiem pochodnej trzeciego rzędu funkcji użyteczności. Ponadto zaprezentowana została ekonomiczna interpretacja udowodnionych twierdzeń tłumacząca powody zmiany kierunku badanego efektu.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zarys historii rozwoju pieniądza oraz systemu  pieniężnego – wybrane aspekty

Rozwój handlu narzucał poszukiwanie rozwiązań, które pozwalały przejść z prymitywnych gospodarek opartych na barterze na gospodarki oparte na pieniądzu. Niniejszy artykuł zawiera opis ewolucji pieniądza towarowego, gdzie we wczesnej fazie jego rozwoju rolę tą pełniły przeróżne towary o najwyższej płynności począwszy od takich dóbr jak ryby, bydło czy alkohol, a kończąc na najwyżej rozwiniętej formie tego rodzaju pieniądza, czyli metalach szlachetnych. Przedstawiony również został przebieg wydarzeń, których konsekwencją było wyksztalcenie się pieniądza papierowego, będącego na początku wyłącznie potwierdzeniem ilości zdeponowanego w bankach złota na depozytach nieprawidłowych. Ponadto zarysowany został proces kształtowania się bankowości opartej na rezerwie cząstkowej oraz powolnego odchodzenia od parytetu złota aż do jego całkowitej likwidacji i przejścia współczesnych gospodarek na pieniądz fiducjarny.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Przypadek banku Palmas z Brazylii jako sposób na walkę z lokalnym kryzysem XXI wieku

W niniejszym opracowaniu przedstawiono działalność Banku Palmas z Brazylii, który działając na zasadach demokratycznego uczestnictwa i poprzez wykorzystanie własnej waluty  osiągnął wielki sukces. W obecnych czasach, gdzie większość krajów zmaga się ze skutkami mniejszych bądź większych kryzysów gospodarczych doświadczenia banku z Brazylii wykorzystującego koncepcje gospodarki solidarnej, mogą stać się ważną wskazówką dla Państw ogarniętych kryzysem. Celem autora było przedstawienie jak gospodarka solidarna zakładająca integrację producentów i konsumentów, w której krąży pieniądz może przyczynić się do walki z bezrobociem oraz do wzrostu dochodów i poziomu życia lokalnej społeczności.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konkurencja o rosyjski i wschodnioeuropejski rynek między portami wschodniego wybrzeża Bałtyku

W artykule opisano porty bałtyckie w procesie dostosowywania się do zmieniającego się otoczenia. Unia Europejska jest najważniejszym partnerem handlowym Rosji. W 2010 roku udział UE w obrotach handlu zagranicznego Rosji stanowił 50%. Udział ten będzie się nadal zwiększać z powodu niedawnego przystąpienia Rosji do Światowej Organizacji Handlu (od grudnia 2011 r.). Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie obecnej sytuacji gospodarczej portów wschodniego wybrzeża Morza Bałtyckiego wraz z jakościową analizą ich zapleczy. Przeanalizowano wyniki, jakie uzyskują poszczególne porty w pozyskiwaniu rosyjskich i wschodnioeuropejskich ładunków.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Superkomputery do wspomagania procesów  gospodarczych ze szczególnym uwzględnieniem  sektora bankowego

W artykule omówiono wykorzystanie superkomputerów do wspomagania procesów gospodarczych ze szczególnym uwzględnieniem sektora bankowego. Odniesiono się do wybranych projektów wspierających rozwój gospodarczy w oparciu o superkomputery. W szczególności zaproponowano zastosowanie HPC do implementacji wybranych metod sztucznej inteligencji w bankowości, w tym oceny ryzyka wybranych przedsięwzięć. Zaproponowane podejście umożliwia znaczący wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym banków, poprzez dodanie zaawansowanych funkcjonalności.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Tendencje na współczesnych  rynkach usług portowych

Artykuł porusza problematykę funkcjonowania współczesnych rynków usług portowych. Rozwój międzynarodowych łańcuchów dostaw, postęp techniczny i procesy integracyjne w żegludze morskiej, rozwój konteneryzacji, nasilająca się konkurencja na rynkach portowych, wymogi ochrony środowiska naturalnego powodują konieczność dostosowywania się portowych usługodawców do zmieniających się oczekiwań i wymagań klientów, zarówno gestorów ładunków, jak i przewoźników, zwłaszcza morskich. Ich działania dostosowawcze wiążą się z podejmowaniem inwestycji służących zapewnieniu odpowiedniego potencjału do obsługi ładunków, pasażerów i środków transportu, wymaganej jakości oferowanych usług, ale także z właściwą organizacją portowych ośrodków podażowych i prowadzą do budowania ich konkurencyjności. Zarówno czynniki związane z otoczeniem portów morskich, jak i te o charakterze wewnątrzportowym wpływają na zmiany w relacjach podaży i popytu na rynkach usług portowych. Współczesne rynki usług portowych charakteryzują pewne zjawiska świadczące o ich zmianach i rozwoju. Celem artykułu jest przedstawienie istoty rynku usług portowych oraz jego powiązań z otoczeniem, które ulegając bardzo szybkim i poważnym zmianom, tworzy nowe warunki funkcjonowania portowych ośrodków podażowych oraz całych rynków usług portowych.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Uwarunkowania rozwoju suchych portów w Chinach w kontekście funkcjonowania globalnych  łańcuchów dostaw

Suche porty stanowią obecnie trwały element wielu globalnych łańcuchów dostaw. W przypadku Chin, już od ponad dekady obserwować można także intensywny ich rozwój. Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu są uwarunkowania rozwoju suchych portów w Chinach, zarówno te wynikające m.in. z rozwoju ich handlu morskiego, jak i powiązane z aktywizacją gospodarczą centralnych i zachodnich regionów kraju. Przedstawiono przykładowe suche porty, zlokalizowane w różnych częściach kraju oraz wybrane warunki towarzyszące ich tworzeniu.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Sztuczne sieci neuronowe oraz metoda wektorów wspierających w bankowych systemach informatycznych

W artykule zaprezentowano wybrane metod sztucznej inteligencji do zwiększania efektywności bankowych systemów informatycznych. Wykorzystanie metody wektorów wspierających czy sztucznych sieci neuronowych w połączeniu z nowoczesną technologią mikroprocesorową umożliwia znaczący wzrost konkurencyjności banku poprzez dodanie nowych funkcjonalności. W rezultacie możliwe jest także złagodzenie skutków kryzysu finansowego.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zarządzanie zasobami ludzkimi w ujęciu ekonomii  behawioralnej

Kapitał ludzki zdaniem behawiorystów postrzegany jest jako potencjał tkwiący w ludziach. Uważają oni, że zasób ludzki w organizacji stanowią wartości niematerialne ucieleśnione w pracownikach, nie zaś sami ludzie. Ekonomia behawioralna podkreśla, że ludzie nie są własnością firmy, tylko ich możliwości i umiejętności postawione do dyspozycji pracodawcy na podstawie określonych stosunków prawnych, co legitymuje go do zarządzania tymi aktywami w sposób racjonalny. Ujęcie behawioralne ekonomii podkreśla także aspekty rozwojowo-perspektywiczne kapitału ludzkiego, które mogą ujawnić się w zasobie pracowniczym dopiero w przyszłości. Mogą być nimi między innymi: uświadamianie posiadanych zdolności, wewnętrzne aspiracje, motywy działania. Gospodarowanie kapitałem ludzkim to nic innego jak rozpoznanie odpowiednich cech posiadanego wewnątrz firmy potencjału pracowniczego i prawidłowe jego wykorzystanie. W konsekwencji przynieść to może wymierne korzyści dla organizacji.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Identyfikacja zjawiska niedoszacowania debiutujących akcji i ich przeszacowania w dłuższym okresie na giełdzie warszawskiej w latach 2005-2013

Z teorii rynków efektywnych wynika, że nie jest możliwe systematyczne osiąganie ponadprzeciętnych stóp zwrotu z inwestycji na rynku kapitałowym. W praktyce występują jednak różnorodne rynkowe anomalie podważające to twierdzenie. Należą do nich m.in.: zjawisko niedowartościowania akcji spółek debiutujących na rynku publicznym (IPO; Initial Public Offering) oraz ich przewartościowania w średnim i długim okresie. W pierwszej części artykułu omówiono najważniejsze teorie i modele wyjaśniające, z różnych perspektyw badawczych, przyczyny występowania tych anomalii. W drugiej części przedstawiono metodologię przeprowadzonych badań. W kolejnych dwóch częściach artykułu zawarto wyniki badań dotyczących występowania powyższych anomalii na warszawskim parkiecie. Otrzymano następujące rezultaty: 
– stwierdzono występowanie zjawiska systematycznego niedowartościowania akcji debiutujących spółek;
– nie stwierdzono występowania zjawiska systematycznego przewartościowania IPO w średnim okresie;
– nie stwierdzono występowania zjawiska systematycznego przewartościowania w średnim okresie akcji niedowartościowanych na debiucie, ani zjawiska systematycznego niedowartościowania w średnim okresie akcji przewartościowanych na debiucie;
– stwierdzono występowanie zjawiska systematycznego przewartościowania IPO w długim okresie;
– stwierdzono występowanie zjawiska systematycznego przewartościowania w długim okresie akcji niedowartościowanych na debiucie, nie stwierdzono zjawiska systematycznego niedowartościowania w długim okresie akcji przewartościowanych na debiucie.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Mozambik. Perspektywy eksportu

Wyniszczona wojnami i konfliktami wewnętrznymi gospodarka Republiki Mozambiku od ponad dekady notuje konsekwentny wzrost. To 36. największe państwo na świecie znalazło się w orbicie zainteresowania inwestycyjnego i handlowego przede wszystkim państw azjatyckich, jednak coraz więcej państw z pozostałych regionów świata szuka możliwości współpracy z Mozambikiem. Odkryte w ostatniej dekadzie złoża węgla i gazu nie tylko przyciągają inwestycje zagraniczne, ale przede wszystkim w sposób bardzo dynamiczny pobudzają gospodarkę. Polska nie jest znaczącym partnerem handlowym Mozambiku jednak w perspektywie kolejnych lat może wystąpić duże zapotrzebowanie na polskie specjalności eksportowe.

Czasopismo: Współczesna Gospodarka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości