rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zeznania świadków a pewność moralna sędziego w sprawach o nieważność małżeństwa

Sędzia wydaje wyrok w procesie kanonicznym po uzyskaniu przez siebie tzw. moralis certitudo (pewność moralna). Jednym z elementów służącym sędziemu w uzyskaniu pewności moralnej są zbierane w toku procesowym materiały dowodowe, wśród których są m.in. zeznania świadków. Świadkowie są powoływani na podstawie wydanego przez sędziego prowadzącego dekretu powołującego. Przesłuchanie świadków odbywa się na podstawie przygotowanych pytań w celu uzyskania odpowiednich informacji dotyczących sprawy. Istotnym zagadnieniem wpływającym na uzyskanie przez sędziego pewności moralnej są odpowiedzi świadka na poszczególne pytania jak i forma udzielania odpowiedzi na te pytania, które mogą wiele wnieść do sprawy. Współczesna psychologia dysponuje narzędziami pozwalającymi na pewną weryfikację prawdomówności i szczerości składanych przez świadków zeznań. Dlatego . Jednak ostateczna ocena całego materiału dowodowego należy do sędziego prowadzącego oraz całego kolegium sędziowskiego wydającego wyrok w tej sprawie. Trudność w dojściu do pewności moralnej przez sędziego może polegać na tym iż sędzia pewność moralną osiągnie, lecz poprzez świadome wprowadzenie w błąd przez świadka może spowodować, że sędzia nie dojdzie do poznania prawdy obiektywnej.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Znaczenie preambuły do konkordatu z 1993 roku dla interpretatora

Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską z 1993 roku zawiera preambułę. Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy w konkretnym przypadku polskiego konkordatu ogólna zasada, zgodnie z którą preambuła pomaga w interpretacji, się sprawdza. W celu omówienia tego zagadnienia przeanalizowano kilka kwestii, które odnoszą się głównie do treści preambuły. Wniosek jest niejednoznaczny. Preambuła, o której mowa, może być pomocna w wyjaśnieniu znaczenia postanowień podstawowej części konkordatu. Jednakże ze względu na braki redakcyjne lub niejasne sformułowania w preambule może ona utrudnić proces interpretacji.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Rady ewangeliczne w życiu dziewicy konsekrowanej

W artykule poruszono zagadnienie dziewic konsekrowanych jako indywidualnej formy życia konsekrowanego. Na samym początku poruszono kwestię określenia osób konsekrowanych i profesji rad ewangelicznych jako cechy ich charakteryzującej. Następnie uwaga została skoncentrowana na specyfice dziewic konsekrowanych, które składają tylko jeden ślub – ślub czystości. Najpierw zostały podane pewne uwagi dotyczące tego ślubu. W dalszej kolejności była mowa o dwóch radach ewangelicznych: ubóstwie i posłuszeństwie realizowanych w konkretach Kościoła diecezjalnego. Ubóstwo zostało powiązane z dobrami Kościoła i piątym przykazaniem kościelnym, natomiast posłuszeństwo, które odnosi się do Chrystusa, zostało powiązane z hierarchicznym ustrojem Kościoła oraz przykazaniem miłości i było rozpatrywane jako posłuszeństwo słowu Bożemu i przełożonym w Kościele. Na samym końcu zostało poruszone zagadnienie wolności i dobrowolności w stosowaniu rad ewangelicznych.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Apelacja ze strony obrońcy węzła małżeńskiego we współczesnym zreformowanym procesie małżeńskim

Kanoniczny proces małżeński ma wydobyć prawdę dotycząca zaskarżonego małżeństwa. Musi on zostać przeprowadzony bardzo dokładnie, zgodnie z obowiązującym formalnym kanonicznym prawem procesowym; ponadto dostosowanie do konkretnego przypadku materialnego kanonicznego prawa małżeńskiego winno być zgodne z poprawnym jego stosowaniem. Wymienione dwa obszary, formalnie różne, kanonicznego orzekania na temat nieważności zaskarżonego małżeństwa, mogą stanowić przedmiot ewentualnej apelacji ze strony obrońcy węzła małżeńskiego, przy czym w sytuacji poważnego naruszenia samej struktury współczesnego kanonicznego procesu małżeńskiego, będzie on także mógł złożyć skargę o nieważność wyroku. Obrońca węzła małżeńskiego swoje zadania wypełnia w trzech współczesnych formach procesu małżeńskiego, to znaczy w procesie zwykłym (czyli praktycznie w tym najczęściej występującym), w procesie biskupim (który będąc nową formą orzekania nieważności małżeństwa, winien być otoczony szczególną troską w przedmiocie poprawności jego zastosowania oraz sposobu wyrokowania) oraz w procesie dokumentalnym. Reforma procesowa papieża Franciszka z roku 2015, w szczególności – kiedy analizujemy problematykę apelacji ze strony obrońcy węzła małżeńskiego – sugeruje dwa zagadnienia. Po pierwsze, czy pierwszy wyrok pozytywny w procesie zwykłym jest na tyle sprawiedliwie orzeczony oraz należycie uzasadniony w wydanym wyroku, aby zgodnie ze wspomnianą reformą mógł zostać uznany za wykonalny, oraz w szczególności – po drugie – czy zaistniały warunki dla przeprowadzenia procesu skróconego coram episcopo, sukcesywnie czy został on poprawnie przeprowadzony, gdy idzie o jego elementy zasadnicze, oraz także czy zredagowany wyrok spełnia wymogi dotyczące uzasadnienia pozytywnego orzeczenia. Aktualnie, w wyniku reformy procesowej dokonanej przez papieża Franciszka, wielu autorów podkreśla odpowiedzialność obrońcy węzła małżeńskiego za współczesny kanoniczny proces małżeński, w szczególności w relacji do przedstawianej przez niego apelacji. Mówiąc jeszcze inaczej – zachowuje wciąż aktualność magisterium rotalne Jana Pawła II z roku 1988 – o tym, że obrońca węzła małżeńskiego winien dostosować swoje działania do różnych etapów procesu małżeńskiego; wypada dodać: także do różnych jego współczesnych form.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Forma kanoniczna zawierania małżeństwa – spojrzenie historyczne i postulat reformy

Kanoniczna forma zawarcia małżeństwa, wymagana do jego ważności, została wprowadzona przez dekret Tametsi Soboru Trydenckiego (1563). Z uwagi na fakt, że ta ważna norma prawa kanonicznego nigdy nie obowiązywała w całym Kościele, na początku XX wieku miała miejsce dyskusja odnośnie do nowych rozwiązań. To nowe prawo, zwane Ne temere, zostało ogłoszone w 1907 roku na polecenie papieża Piusa X, jako dekret Kongregacji Soboru. Chociaż było to prawo całościowe i dobrze przemyślane, podczas Soboru Watykańskiego II i późniejszej rewizji Kodeksu prawa kanonicznego były zaproponowane liczne projekty zmian. Ostatecznie obowiązujące prawo zasadniczo utrzymało zasadę kompetencji terytorialnej asystującego duchownego. Obecnie ma miejsce dyskusja w literaturze kanonistycznej odnośnie do potrzeby zreformowania kanonicznej formy małżeństwa. W tym kontekście po przeanalizowaniu dwudziestowiecznych dyskusji autor wspiera jedno z zaproponowanych rozwiązań. Podczas gdy utrzymuje się wymóg formy kanonicznej do ważności małżeństwa, należałoby wprowadzić możliwość zawierania małżeństwa przed jakimkolwiek wyświęconym kapłanem. To rozwiązanie byłoby zrozumiałe dla wiernych i gwarantowałoby sakramentalny charakter małżeństwa. Propozycja współgra z innymi normami prawnymi dotyczącymi sakramentów, łącznie z chrztem. Wreszcie postulowana reforma pomogłaby uniknąć nieważnych małżeństw spowodowanych zaniedbaniem lub niewiedzą duchownych.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Dopuszczalność krytyki ideologii gender w kontekście prawa do swobodnego pełnienia misji przez Kościół katolicki w Rzeczypospolitej Polskiej

Artykuł ukazuje rozwój idei gender i jej wpływ na rozumienie praw człowieka w prawie międzynarodowym. W tym kontekście został postawiony problem ewentualnego konfliktu pomiędzy uprawnieniami osób LGBT a swobodą głoszenia doktryny religijnej przez Kościół katolicki. W wyniku przeprowadzonych analiz został sformułowany wniosek, że w obecnym stanie prawnym obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej krytyka idei gender, jak również samego stylu życia osób LGBT jest dopuszczalna prawnie, pod warunkiem, że jej treść będzie zgodna z doktryną danego kościoła lub innego związku wyznaniowego, nie będzie naruszać dóbr osobistych tych osób oraz przepisów prawa karnego. Ponadto stwierdzono, że dokonywanie przez przedstawicieli Kościoła katolickiego w ramach wykonywanych przez nich funkcji ocen moralnych oraz krytyki ideologii gender, jak również efektów wdrażania jej w życie społeczne, mieści się w ramach swobodnego wykonywania misji Kościoła, ze względu na treść jego doktryny religijnej.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Studium i studia prawa kanonicznego w służbie reform papieża Franciszka

Reforma procesowa papieża Franciszka z roku 2015 oraz posynodalna adhortacja apostolska Amoris laetitia z roku 2016 zobowiązują do zgłębiania prawa kanonicznego przez różne podmioty, w szczególności dotyczy to biskupów diecezjalnych oraz proboszczów; tym bardziej, że papież Franciszek bardzo konkretnie obciążył poszczególnych biskupów diecezjalnych osobistą odpowiedzialnością za jej realizację. Stąd też problematyka studium oraz studiów prawa kanonicznego we współczesnym Kościele, również i w Polsce, staje się ważnym oraz pilnym zadaniem oraz odpowiedzią na ukierunkowania pontyfikatu papieża Franciszka, a także na wymogi współczesnego świata, w którym takie instytucje, jak małżeństwo i rodzina, muszą odnaleźć swoje właściwe miejsce, również dzięki konkretnemu nauczaniu oraz praktycznemu działaniu ze strony Kościoła.Współczesna reforma studiów prawa kanonicznego ma dopomóc nie tylko w podniesieniu ich poziomu nauczania, ale winna przyczynić się do zrozumienia reformy procesowej oraz innych współczesnych reform Kościoła, w szczególności w procesie poprawnej aplikacji nowych norm prawnych, aby zostały zminimalizowane pojedyncze błędy interpretacyjne. Podniesienie kultury prawnej w Kościele należy wiązać z troską o podniesienie dyscypliny oraz karności eklezjalnej.Rozpoczęta i kontynuowana z powodzeniem przez papieża Franciszka szeroka oraz wielowymiarowa reforma Kościoła wymaga dalszych konkretnych postanowień oraz jej rzeczywistej realizacji w poszczególnych Kościołach partykularnych. Wiąże się ona z przygotowaniem odpowiedniej liczby specjalistów, co wymaga postaw zaangażowania oraz czasu w celu realizacji praktycznych zadań.Przywołane fragmenty prawa papieskiego pozostają również jasnym odzwierciedleniem powszechnego rozumienia znaczącej roli nauczyciela akademickiego. Jak łatwo zauważyć, reformy zaproponowane przez papieża Franciszka są bardzo wymagające i domagają się bardzo konkretnych postaw oraz odpowiedzi.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Kary zastrzeżone Stolicy Apostolskiej

Celem niniejszego opracowania są kary, które są zarezerwowane Stolicy Apostolskiej. Zarówno aktualny Kodeks prawa kanonicznego, jak i dokumenty Kongregacji Nauki Wiary wymieniają sześć przestępstw, za które przewidziana jest kara ekskomuniki latae sententiae (wiążącej mocą samego prawa), z której może zwolnić jedynie Stolica Apostolska. Do kategorii przestępstw delicta graviora, które są równocześnie delicta reservata, czyli przestępstwami zarezerwowanymi dla Stolicy Apostolskiej, należą: profanacja postaci konsekrowanych (kan. 1367), czynna zniewaga papieża (kan. 1370 § 1), rozgrzeszenie wspólnika w grzechu przeciwko VI przykazaniu Dekalogu (kan. 1378 § 1, 977), udzielenie sakry biskupiej bez upoważnienia papieskiego (kan. 1382), bezpośrednia zdrada tajemnicy spowiedzi (kan. 1388 § 1), usiłowanie udzielenia święceń kapłańskich kobiecie. Prośby o zwolnienie z kar za wyżej wymienione przestępstwa należy zawsze kierować do Stolicy Apostolskiej zgodnie z podanymi wskazaniami.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Małżeństwa wolne od zapowiedzi w prawie kanonicznym (z uwzględnieniem polskiego prawa partykularnego)

Istnieje kilka kategorii małżeństw, które są wyjęte spod prawa o zapowiedziach. Są to: małżeństwa tajne (na mocy prawa kodeksowego); małżeństwa zawierane za dyspensą od przeszkody różności religii (na mocy prawa partykularnego [na przykładzie Polski]); małżeństwa mieszane zawierane za dyspensą od formy kanonicznej (na mocy tejże dyspensy [na przykładzie Polski]); małżeństwa zawierane w niebezpieczeństwie śmierci (na mocy prawa kodeksowego); małżeństwa zawierane w nagłych wypadkach (na mocy epikii); oraz małżeństwa rodzin panujących (na mocy niepamiętnego zwyczaju). Do nich należy dodać małżeństwa, które uzyskały dyspensę od zapowiedzi.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Kościół, urząd czy plener – miejsce zawarcia małżeństwa w Polsce

Celem artykułu jest ukazanie w świetle prawa kanonicznego, a także prawa cywilnego miejsc, w których można w sposób ważny zawrzeć małżeństwo w Polsce. Omówiono znowelizowane prawo o aktach stanu cywilnego, które z większą swobodą zezwala na zawieranie małżeństw cywilnych poza urzędem stanu cywilnego oraz stanowisko polskich biskupów w sprawie małżeństwa katolickiego zawieranego poza miejscem świętym. Biskupi w swoim dokumencie przypominają, że zwyczajnym i zalecanym miejscem celebracji sakramentu małżeństwa jest kościół jako miejsce poświęcone i przeznaczone do sprawowania liturgii. Dokument zaznacza, że ordynariusze miejsca w nadzwyczajnych okolicznościach, kierując się duszpasterską roztropnością, mogą podjąć decyzję o udzieleniu zgody na celebrację sakramentu małżeństwa poza miejscem świętym.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Grzech przeciwko VI przykazaniu Dekalogu popełniony z małoletnimi – aktualne wyzwanie kanonicznego prawa karnego Uwagi de lege ferenda w związku ze spotkaniem na szczycie w Watykanie w dniach 21–24 lutego 2019 roku*

Autor dokonuje analizy obowiązującego prawa kanonicznego w odniesieniu do przestępstw przeciwko VI przykazaniu Dekalogu z małoletnimi lub na szkodę małoletnich (art. 6 SST/2010). Wskazuje na problemy, które rodzą te przepisy. Następnie postuluje szereg zmian w kanonicznym prawie karnym w tym zakresie.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Pojęcie zamieszkania w obowiązującym prawie kanonicznym

Artykuł przedstawia pojęcie zamieszkania w prawie kanonicznym łacińskim i wschodnim z punktu widzenia doktryny kanonistycznej. Autor twierdzi, że w obowiązującym prawie kanonicznym brak definicji legalnej zamieszkania. Należy ją zatem wyprowadzić z innych przepisów, głównie o jego nabywaniu i utracie, wychodząc przed wszystkim z założeń teoretyczno- i historyczno-prawnych tej instytucji (1.1.). Opisując tradycyjne elementy zamieszkania (corpus i animus), autor zauważa pewną nieelastyczność pojęcia domicylu (2.1.3.). Posługując się zaś kryterium woli, wskazuje trzy teorie koncepcji domicylu w kanonistyce (3.1.). Opowiada się za teorią mieszaną lub dwudzielną zmienioną i wyróżnia zamieszkanie właściwe (a w nim: zamieszkanie swobodne oraz zamieszkanie faktyczne) i niewłaściwe (czyli ustawowe; 3.1.3.).

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Kilka uwag do znowelizowanych Wytycznych Konferencji Episkopatu Polski w kontekście zasad techniki legislacyjnej oraz znowelizowanego art. 240 § 1 kodeksu karnego

Ustawa zmieniająca znowelizowany art. 240 kodeksu karnego wymusiła na KEP nowelizację dokumentu zatytułowanego Wytyczne dotyczące wstępnego dochodzenia kanonicznego w przypadku oskarżeń duchownych o czyny przeciwko szóstemu przykazaniu Dekalogu z osobą niepełnoletnią poniżej osiemnastego roku życia z dnia 8 października 2014 r. Celem tego artykułu jest przedstawienie w formie kilku uwag krytycznej oceny Wytycznych dokonanej w kontekście zasad techniki legislacyjnej oraz wspomnianej nowelizacji kodeku karnego.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Teologiczne podstawy Dekretu ogólnego KEP z dnia 13 marca 2018 roku w sprawie ochrony osób fizycznych

Zasadność faktyczna i prawnodoktrynalna skonstruowania normy prawnej są problemem istotnym w każdym porządku prawnym. Tym bardziej ważne staje się ich ustalenie, gdy należą do wewnętrznej rzeczywistości Kościoła. Obecnie w prawie świeckim regulacje dotyczące ochrony danych osobowych stały się zagadnieniem wymagającym uwagi różnych podmiotów, także związków wyznaniowych. Kościół katolicki w Polsce, odpowiadając na tę sytuację i na bieżące potrzeby wiernych, wydał w 2018 roku Dekret regulujący ochronę danych osobowych w Kościele. Dekret ten stanowi część systemu prawa kanonicznego.Prawo kanoniczne jest silnie związane z teologią. Reguluje ono bowiem życie wiernych, które w każdym obszarze jest ważną manifestacją zasad wiary. Teologiczny wymiar podstaw Dekretu widać wyraźnie w tym m.in, że: 1) prawodawca jest jednocześnie nauczycielem wiary, 2) przedmiotem troski prawodawcy jest godność człowieka, 3) Dekret dba o wolność i niezależność Kościoła, 4) Dekret chroni prawo do prywatności.Tym samym Dekret ma solidne podstawy i cele teologiczne, które trzeba wydobyć i na nich oprzeć jego wykładnię. Jest to konieczne z tego względu, że redakcja Dekretu jest wadliwa i budzi poważne zastrzeżenia kanonistów. W konsekwencji powoduje to zagrożenie dla wyników aplikacji norm z niego wypływających. Poznanie teologicznych podstaw może pomóc w tym, aby ustawa, o której mowa, przyczyniała się do salus animarum.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Rady, które wspierają biskupa diecezjalnego

Jeśli chodzi o wewnętrzną organizację Kościołów partykularnych, aktualny KPK wymienia kilka organów kolegialnych, które pomagają w zarządzaniu diecezją (kan. 460–514). Celem niniejszego opracowania nie jest analiza wszystkich pomocniczych organów kolegialnych podanych przez kodeks, ale jedynie tych, które są radami – radami wspierającymi biskupa diecezjalnego. Należą do nich: rada do spraw ekonomicznych, rada biskupia, rada kapłańska, rada misji i kolegium konsultorów, rada duszpasterska – wszystkie wspomagają biskupa przede wszystkim w posłudze duszpasterskiej, a także w zarządzaniu dobrami duchowymi i doczesnymi diecezji. Biskup diecezjalny obok tych „kanonicznych” rad może również ustanowić w swojej diecezji inne, których nie ma w kodeksie, na przykład: radę dziekańską, radę zakonną, radę do spraw młodzieży, radę katechetyczną itp. Wszystkie one są organami doradczymi biskupa. Ich propozycje, porady czy opinie powinny wspierać biskupa diecezjalnego i pomagać mu w prawidłowym zarządzaniu jego diecezją.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Transgraniczny przepływ danych osobowych wiernych Kościoła katolickiego z Polski – na przykładzie kazusu

Artykuł pokazuje na przykładzie kazusu praktyczne zastosowanie regulacji dotyczących ochrony danych osobowych w procesie transgranicznego przekazywania danych przez kościelne publiczne osoby prawne. Po przedstawieniu danych kazusu autor artykułu czyni kilka uwag dotyczących obowiązujących regulacji i ich zastosowania. Na końcu artykułu zostaje sformułowany ogólny wniosek, który nakazuje administratorom podejmować transgraniczne przekazywanie danych z wielką ostrożnością.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Urząd kapelana w aspekcie kanonicznym

Celem artykułu jest ukazanie zagadnienia urzędu kapelana w aspekcie prawa kanonicznego. W jego pierwszej części przedstawiono kwestię pojęcia kapelana. W drugiej części ukazano uprawnienia i obowiązki kapelana, natomiast część trzecia została poświęcona zagadnieniu usunięcia kapelana. Całość artykułu kończy podsumowanie i bibliografia.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Przynależność do Kościoła łacińskiego. Komentarz prawnoprównawczy do kan. 111 i kan. 112 CIC, zmienionych przez motu proprio papieża Franciszka De concordia inter Codices z 2016 roku

Artykuł jest komentarzem do zmienionych kan. 111 i 112 CIC (por. motu proprio papieża Franciszka De concordia inter Codices z 31.05.2016 r.). Jest to komentarz prawnoporównawczy: autor sięga również do regulacji kodeksu wschodniego oraz do norm pozakodeksowych. Przedstawia pojęcia (I.1.), zakres (I.2) oraz zasadę woli wewnętrznej nowej dyscypliny (I.3.). Następnie zajmuje się przynależnością do Kościoła łacińskiego przez chrzest (II.) i przez przejście (III.). Komentując poszczególne przepisy, autor wskazuje na liczne niedoskonałości nowego ustawodawstwa. Uważa je jednak za potrzebne, zwłaszcza w dobie migracji wiernych.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Zawieszenie, umorzenie oraz zrzeczenie w procesie małżeńskim w kontekście procesowej reformy papieża Franciszka z 2015 roku

Proces kościelny, w szczególności kanoniczny proces dotyczący orzeczenia nieważności małżeństwa, najczęściej kończy się wydaniem wyroku. Dotyczy to również kanonicznego procesu małżeńskiego, czyli zwykłego procesu spornego, procesu dokumentalnego oraz nowej formy kanonicznego procesu małżeńskiego, tj. procesu małżeńskiego skróconego przed biskupem. Prawodawca kodeksowy przewiduje także inne formy zakończenia procesu kanonicznego. Do wspomnianych sposobów należą: zawieszenie instancji, tymczasowe zawieszenie instancji, umorzenie instancji oraz zrzeczenie się instancji. Szczególnym przypadkiem w procesie małżeńskim jest zawieszenie instrukcji sprawy, czyli postępowania procesowego, oraz uzupełnienie zgromadzonego materiału celem otrzymania dyspensy super rato; ponadto istnieje także możliwość przekształcenia zwykłego procesu spornego w „proces biskupi”. Należałoby również podkreślić, przede wszystkim z praktycznego punktu widzenia, że współczesny kanoniczny proces małżeński, właśnie dlatego, że ma się zakończyć stosunkowo szybko, powinien być dobrze przygotowany. W szczególności dużego praktycznego znaczenia nabiera tutaj zaproponowane przez reformę procesową papieża Franciszka badanie przedprocesowe (duszpasterskie), które powinno odbywać się w nowych strukturach parafialnych lub diecezjalnych, a stworzonych dla wiernych będących w separacji lub rozwiedzionych, podających w wątpliwość ważność ich małżeństwa lub przekonanych o jego nieważności. Powyższe nowe struktury mogłyby posłużyć także jako miejsce, w którym można by podjąć ewentualne próby pogodzenia małżonków, naturalnie o ile jest to jeszcze praktycznie możliwe. Reforma procesu małżeńskiego papieża Franciszka z roku 2015 jest na tyle dynamiczna, że należy ją odnieść również do zawieszenia, umorzenia oraz zrzeczenia instancji, które być może niecodziennie spotyka się w praktyce sądów Kościoła; winny być jednak przedstawione sytuacje prawne poprawnie stosowane w praktyce sądowej.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne
Impedimentum clandestinitatis. Kształtowanie się kanonicznej formy zawarcia małżeństwa

Impedimentum clandestinitatis, czy też obowiązek wprowadzenia formy kanonicznej małżeństwa jako obowiązującej do ważności związku małżeńskiego jest jednym z kamieni milowych w rozwoju małżeńskiej dyscypliny kościelnej. Odpowiadając na potrzeby Kościoła i społeczeństwa świeckiego, Sobór Trydencki po pierwsze uznał, że Kościół jest kompetentny we wprowadzaniu przeszkód małżeńskich, może wymagać określonej formy publicznej zawierania małżeństw, a jednocześnie broni zasady consensus facit nuptias i tego, że to małżonkowie są szafarzami sakramentu małżeństwa. Niniejszy artykuł jest próbą przedstawienia drogi do uformowania się obowiązku zachowania formy kanonicznej przy zawieraniu małżeństw od pierwszych wieków chrześcijaństwa aż do soboru trydenckiego.

Czasopismo: Annales Canonici
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne