rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Specyfika zmian rodziny jako systemu naturalnego na przełomie XX i XXI wieku

Przedmiotem artykułu jest podjęcie naukowej refleksji nad specyfiką małżeństwa
i rodziny jako systemu naturalnego na przełomie XX i XXI wieku. System rodzinny
można rozpatrywać w różnych aspektach. Stąd też mówimy o ujęciu socjobiologicznym, psychodynamicznym, uczenia się, ujęcia kontekstualnego oraz o podejściu systemowym. Rodzina, jako naturalny system, posiada swoje właściwości, które jednocześnie stanowią fundamentalne kryteria do jego analizy i opisu. Wśród tych właściwości
można wymienić, m.in. takie jak: zasada równowagi sił, tożsamość, zdolność do adaptacji, kształtowanie ról, hierarchiczna organizacja, własności sterownicze, właściwości
sztywne, spoistość systemu, organizacja, mechanizacja, centralizacja, dominacja, ekwifinalność, dynamiczność, zmienność, ewoluowanie. Ostatnia część artykułu poświęcona jest istotnym elementom związanych z analizą przemian systemu rodzinnego na
przełomie XX i XXI wieku.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, nauki socjologiczne
Warunki prawidłowego wychowania medialnego w rodzinie

Rodzina jest miejscem niezwykle ważnym dla rozwoju dziecka. To w niej tworzą
się i powstają pierwsze sytuacje, w których dziecko poznaje i uczy się zasad, reguł postępowania, zdobywa nowe doświadczenia i wiedzę o otaczającym świecie. Najczęściej
w rodzinie dziecko, w pierwszych latach swojego życia, ma pierwsze kontakty ze
światem mediów.
Zmiany, jakie wprowadzają media i multimedia w życiu dziecka i jego rodziny
mają charakter pozytywny, ale także negatywny. Rosnąca popularność mediów stwarza
konieczność przygotowania już najmłodszych użytkowników mediów do prawidłowego rozumienia oraz poruszania się w przestrzeni medialnej. Ogromną rolę i zadanie do
realizacji w tym nowym obszarze ma najbliższe otoczenie dziecka, jakim są przede
wszystkim rodzice i nauczyciele. Istotną rolę a nawet obowiązek mają do spełnienia
głównie rodzicie. To, w jaki sposób nasze dzieci będą korzystać z nowych technologii,
zależeć będzie od wychowania medialnego, praktykowanego w rodzinie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, nauki socjologiczne
Jak powstają normy w demokracji

Wolności oferowane w społeczeństwach indywidualistyczno-demokratycznych cechuje wewnętrzna dwuznaczność: są one zarówno prawdziwe, jak i (częściowo) iluzoryczne. Mają one swoje źródło w świecie wyobrażeń, który, głosząc je, wymusza rzeczywistość, ale ta ostatnia nigdy nie osiąga pełni czystości głoszonych zasad. Poprzez dyskretne, przewrotne mechanizmy nowe ograniczenia wolności są wręcz masowo wprowadzane, co prowadzi do pozornego paradoksu produkcji norm, która przybiera znacznie większe rozmiary niż w starożytnych społeczeństwach. Nie ma w tym nic zaskakującego. Autonomia jednostki właściwa społeczeństwom demokratycznym z konieczności wywołuje społeczną aktywność, polegającą na wytwarzaniu różnych norm i regulacji, nieskończenie bardziej wzmożoną niż w społeczeństwie, w którym instytucje realizują swój ustalony program i kształtują jednostki zgodnie z nim. Wolność w społeczeństwach indywidualistyczno-demokratycznych jest iluzją, ale iluzją, która kreuje rzeczywistość. Jednostka, mniej wolna niż to sobie wyobraża, znajduje się jednak w centrum szeregu wyborów, który—przynajmniej teoretycznie—stale się rozszerza.

Czasopismo: Przegląd Krytyczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Pedagogiczny wymiar sądowego rozstrzygania konfliktów rodzinnych

Przedmiotem rozważań są zagadnienia wychowawcze związane z rozpoznawaniem
przez sąd spraw dotyczących konfliktów rodzinnych. Konflikty są nieodzownym elementem życia zbiorowego ludzi. Stwarzają jednak zagrożenie dla trwałości środowiska
rodzinnego, kiedy relacje między jego członkami stają się zaburzone. W sytuacji niemożności uzyskania satysfakcjonującego porozumienia, obniżają poczucie zadowolenia
z jakości tworzonego związku. Tym samym negatywnie wpływają na realizacje funkcji
rodziny, zwłaszcza emocjonalnej i socjalizacyjnej. Dziecko w takim środowisku narażone jest na nieprawidłowy proces przystosowania społecznego. Zwłaszcza wtedy, gdy
zostaje uwikłane w konflikt między rodzicami. W przestrzeni publicznej funkcjonuje
wiele instytucji udzielających rodzinie pomocy w różnych sytuacjach kryzysowych.
Kiedy ich pomoc okazuje się nieskuteczna i nie prowadzi do rozwiązania konfliktu
w rodzinie, to wówczas zazwyczaj znajduje on swój epilog w sądzie. Rozstrzyganie
sporów środkami prawnymi niekoniecznie musi prowadzić do zerwania więzi rodzinnych. Sąd dysponuje środkami i organami pomocniczymi, aby zahamować procesy
dezintegracji, występujące w tym najważniejszym środowisku wychowawczym. Wystarczy wskazać na coraz powszechniejsze sięganie po instytucję mediacji w sprawach odzinnych. Normowanie stosunków wewnątrzrodzinnych jest istotne z punktu widzenia potrzeb dziecka, jego rozwoju i wychowania w biologicznym środowisku.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Kilka słów o potrzebie prowadzenia poradnictwa w sytuacji rozwodu w rodzinie. Komunikat z badań

Rozwód w rodzinie dotyka coraz to większą liczbę rodzin w Polsce i na świecie. Wielu badaczy zajmujący się tą tematyką wskazuje na istnienie długofalowych skutków rozwodu, sięgających poza wymiar jednostkowy. Rozwód doświadczany w rodzinie niesie wiele niebezpieczeństw dla wszystkich członków rodziny. Szczególnie dla dzieci. Zazwyczaj są one niewinnymi ofiarami rozwodu swoich rodziców. Udzielenie pomocy i wsparcie ich w tak trudnym dla nich czasie jest niezwykle ważnym elementem powrotu do równowagi życiowej. W prowadzonych badaniach interesuje mnie, z jakimi problemami dnia codziennego spotykają się rodzice w trakcie i po rozwodzie. W jaki sposób rodzice pomagają swym dzieciom w trakcie rozwodu oraz po tym wydarzeniu? Czy korzystają oni z pomocy specjalistycznej? I czego od niej oczekują? W prezentowanym tekście postaram się odpowiedzieć na niektóre z postawionych wyżej pytań.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
W okowach gry, czyli relacje rodzinne w perspektywie koncepcji Trójkąta Dramatycznego Stephena Karpmana

Analiza transakcyjna wskazuje sześć sposobów, w jakie ludzie mogą wchodzić ze sobą w relacje, określając je mianem „sposobów strukturalizacji czasu”. Wymienić wśród nich można: wycofanie, rytuały, aktywności, rozrywki, gry transakcyjne oraz intymność. Sposoby te ułożyć można na kontinuum zaangażowania, ale także zysków, jakie z danej formy kontaktu czerpiemy. Zyski te przybierają charakter psychologiczny i wynikają z jednej z podstawowych potrzeb życiowych – potrzeby kontaktu z drugim człowiekiem. W niniejszym artykule założenia te odniesione zostały do relacji na gruncie rodzinnym. Autorka wskazała na znaczenie wszystkich form kontaktu w rodzinie, szczególnie koncentrując się na grach transakcyjnych i intymności. Te pierwsze zostały określone jako patologiczne, gdyż są nieszczere i opierają się na manipulacji. Intymność, w rozumieniu analizy transakcyjnej, jest natomiast najbardziej otwartym i zaangażowanym kontaktem z drugim człowiekiem. To ona jest podstawą zdrowych relacji w systemie rodzinnym.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Sytuacja socjalno-bytowa rodziny jako czynnik ryzyka zaburzeń nastroju adolescentów

Cel: Związki pomiędzy cechami środowiska rodzinnego i zaburzeniami nastroju w okresie dorastania to jeden z najczęściej badanych obszarów poszukiwania czynników ryzyka zaburzeń nastroju adolescentów. Status ekonomiczny to jeden z ważnych aspektów funkcjonowania rodziny. Celem artykułu jest określenie związku pomiędzy sytuacją socjalno-bytową rodzin adolescentów i ich samopoczuciem. Materiał i metody badań: Badania zostały przeprowadzone w ramach projektu „Życie Lubuszan. Współczesność i perspektywy” w grupie 2 287 gimnazjalistów z województwa lubuskiego. Do opisu sytuacji socjalno-bytowej uczniów wykorzystano kwestionariusz ankiety. Do zbadania poziomu samopoczucia gimnazjalistów i określenia zaburzeń nastroju posłużył test depresji Burnsa (Burns Depresion Checklist). Wyniki: Badania pokazują istnienie wysoce istotnego statystycznie związku po między sytuacją socjalno-bytową i zaburzeniami nastroju u adolescentów. Badani gimnazjaliści, których rodziny borykają się z problemem niskich zarobków, zadłużenia i konieczności spłaty kredytów, bezrobocia jednego lub obojga rodziców, złej sytuacji mieszkaniowej i niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, to osoby częściej doświadczające trudnych stanów emocjonalnych niż ich rówieśnicy nie stwierdzający występowania w ich rodzinach wymienionych problemów. Podsumowanie: Badania potwierdzają, że status ekonomiczny rodziny to jeden z czynników ryzyka zaburzeń nastroju adolescentów.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rola murali we współczesnym funkcjonowaniu miejskich ruchów społecznych w przestrzeni publicznej miast. Przegląd wybranych działań artystycznych

W repertuarze współczesnych ruchów społecznych w przestrzeni miejskiej coraz częściej odnaleźć można działania o charakterze artystyczno-kulturowym. Głównym wyznacznikiem tych działań jest oryginalność przekazu podzielanych wartości i roszczeń politycznych. Do działań ruchów społecznych zaliczany jest street art i należące do niego murale. Murale, będące z założenia sztuką egalitarną, angażują odbiorcę do dialogu, stając się sztuką zaangażowaną społecznie. Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat obserwujemy zjawisko tzw. muralowego boomu, czyli gwałtownego wzrostu artystycznego ruchu społecznego skupionego wokół murali. Na podstawie analizy historycznej działań muralistycznych zostaną przedstawione przykłady murali będących manifestacją poglądów politycznych. Murale te zostały wybrane według kryterium powstania podczas najważniejszych, współczesnych ruchów społecznych ostatnich dziesięciu lat. Ponadto analiza semiologiczna fotografii murali posłuży do scharakteryzowania fenomenu murali we współczesnym funkcjonowaniu ruchów społecznych oraz ukrytych elementów znaczących w przekazie.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Retrospektywna ocena postaw rodzicielskich młodzieży w perspektywie jej dobrostanu psychicznego

Wst ę p: Człowiek w swojej rodzinie odnajduje najbardziej sprzyjające środowisko dla swojego rozwoju i z chwilą usamodzielnienia czerpie z niej niepowtarzalne i niezbędne wartości. Rodzina, budując samoocenę dziecka, kształtując postawy wobec świata, wpływa również pośrednio i bezpośrednio na dobrostan człowieka. Dobrostan psychiczny jest uwarunkowany czynnikami zewnętrznymi, właściwościami osobowości oraz ich interakcją. Jednym z tych czynników zewnętrznych, warunkujących zadowolenie jednostki, wydają się postawy rodzicielskie, które są przedmiotem badań przedstawionych w niniejszym artykule. M e t o d y i g r u p a b a d a n a: W badaniach wzięło udział 511 uczniów szkół średnich w wieku 16–19 lat. Zastosowano metody: Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców Plopy, Skala SLSS Huebnera, Kwestionariusz LOT-R M. Scheiera, Carvera, Bridgesa, Skala DS14 Ogińskiej- -Bulik, Juczyńskiego, Denolleta. W y n i k i i w n i o s k i: Związek postaw rodzicielskich z wymiarami dobrostanu istnieje, aczkolwiek jego siła jest niska Postawy rodzicielskie, szczególnie postawa akceptacji rodzicielskiej, mają wpływ na poziom zadowolenia z życia, optymizmu życiowego, a także hamowania społecznego i negatywnej emocjonalności. Chłopcy i dziewczęta oczekują innych postaw rodzicielskich w stosunku do siebie, żeby czuć się szczęśliwymi.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Zasoby osobiste młodzieży z rodzin niepełnych

Współczesny świat oferuje człowiekowi szybkie tempo życia, wymuszając konieczność kształtowania samego siebie i otoczenia, w którym funkcjonuje oraz dostarczając mu wiele doświadczeń, wydarzeń i sytuacji nie tylko przyjemnych, ale również trudnych i stresowych. Stres stał się więc nieodłączną częścią życia jednostki, prowadząc między innymi do powstawania dyskomfortu psychicznego, zaburzeń w zachowaniu czy chorób psychosomatycznych. Czynnikami, które mogą pośredniczyć w konfrontacji ze światem są zasoby osobiste jednostki. Pełnią one wiele pozytywnych funkcji, między innymi obronną, regulacyjną czy prozdrowotną. Dlatego też uznaje się je za predykatory subiektywnego dobrostanu i satysfakcji życiowej jednostki, pomagające efektywnie walczyć z cywilizacyjnym dystresem. Zasoby osobiste odgrywają szczególną rolę w doborze odpowiednich strategii zaradczych oraz wpływają na ocenę samego wydarzenia, w którym uczestniczy jednostka – mniejsze zasoby będą zwiększać prawdopodobieństwo oceny sytuacji w kategorii bardziej stresującej. Wśród korzystnych zasobów osobistych można między innymi wyróżnić: poczucie koherencji i pozytywną samoocenę. Obok nich istotną rolę odgrywa również środowisko, w którym żyje jednostka. Szczególną uwagę zwraca się zwłaszcza na rodzinę, która powinna być gwarantem optymalnego środowiska stymulującego i wspierającego rozwój człowieka. Specyfika oddziaływań wychowawczych i atmosfera panująca w rodzinie w dużej mierze determinuje styl zachowania się i sposoby radzenia sobie ze stresem przez młodzież. Współczesna rodzina przechodzi liczne transformacje, obejmujące między innymi jej strukturę, konsekwencją czego jest wzrastająca liczba rodzin niepełnych. Sytuację dziecka wychowywanego w rodzinie niepełnej w dużym stopniu wyznacza przyczyna niekompletności rodziny oraz fakt, że czynniki powodujące niepełność rodziny mają działanie długookresowe. Przedmiotem zainteresowania uczyniono zagadnienia dotyczące zasobów osobistych młodzieży z rodzin niepełnych w zakresie po czucia koherencji i samooceny z wykorzystaniem: Kwestionariusza Orientacji Życiowej Antonovsky’ego oraz Skali Samooceny Rosenberga.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Problemy etyczne niejawnej obserwacji uczestniczącej. Perspektywa antropologów społeczno-kulturowych i socjologów

W niejawnej obserwacji uczestniczącej badacz/ka celowo zataja prowadzenie badań i/lub swoją badawczą tożsamość przed jej uczestnikami. Wywołuje to kontrowersje etyczne w środowisku naukowym, między innymi z powodu braku świadomej i dobrowolnej zgody na udział w badaniu. Zapisy zawarte w anglosaskich kodeksach etyki antropologa sugerują nieetyczność takiego sposobu pozyskiwania danych, chyba że badania odbywają się w sferze publicznej lub gdy ujawnienie się badacza/ki zagrażałoby czyjemuś życiu. Z kolei Kodeks etyki socjologa Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (2012) przyzwala na badania ukryte na zasadzie wyjątku, gdy istnieją ku temu przesłanki metodologiczne. Niewiele jednak wiadomo o tym, jak badacze i badaczki oceniają taką praktykę pod względem etycznym. Na podstawie wywiadów pogłębionych z 56 antropologami i antropolożkami oraz socjologami i socjolożkami na temat etyki badań w praktyce badawczej analizuję, pod jakimi warunkami można usprawiedliwić przeprowadzenie niejawnej obserwacji uczestniczącej. Odpowiadam także na pytanie, czy opinie socjologów i socjolożek różnią się od opinii antropologów i antropolożek w tej sprawie.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych o Spektrum Poalkoholowych Uszkodzeń Płodu (FASD)

W ostatnich latach w polskiej literaturze naukowej pojawiła się nowa jednostka chorobowa, która w nomenklaturze Międzynarodowej Organizacji Zdrowia oznaczona jest symbolem Q.86.0 – jest to Płodowy Zespół Alkoholowy. Choroba jest efektem spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży. Wydaje się, że w związku ze znaczną skalą występowania choroby, powinno się podejmować szeroko rozumianą działalność profilaktyczną, polegającą między innymi na dostarczaniu niezbędnej wiedzy młodzieży szkół ponadgimnazjalnych. Jest to szczególnie ważne w tym okresie dorastania, kiedy wchodzi ona w dorosłe życie, często spożywając alkohol oraz podejmując pierwsze kroki związane z życiem płciowym. Zastosowana w badaniach skala pozwala określić podstawy i wiedzę młodzieży w tym zakresie. W opracowaniu prezentujemy wyniki badań przeprowadzonych w 2008 i 2016 roku na grupach młodzieży maturalnej z krzeszowickiego Liceum Ogólnokształcącego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Niestandardowa analiza minigrupy fokusowej i triady na przykładzie społeczności wielowyznaniowej

Niniejszy artykuł odnosi się przede wszystkim do metody minigrup fokusowych i triady, stanowiących odmiany zogniskowanych wywiadów grupowych, które w ciągu ostatnich lat zyskały na popularności nie tylko w marketingu i szeroko pojętej sferze komercyjnej, ale również w świecie akademickim. Zastosowaniu tego typu wywiadów nie towarzyszy jednak nadal pogłębiona refleksja naukowa, co sprawia, że mają zarówno zagorzałych zwolenników, jak i przeciwników. Głównym zamiarem autora jest przynajmniej częściowe zapełnienie powstałej luki. Poprzez połączenie trzech typów analiz: dynamiki grupowej, konwersacji i dyskursu (topików) zaproponowano czytelnikowi niestandardowe podejście do pracy nad transkrypcjami pochodzącymi z dyskusji fokusowych. Odbiorca znajdzie w niniejszym tekście odniesienie do wyników badań własnych autora, przeprowadzonych w 2020 roku w wybranej społeczności lokalnej zróżnicowanej wyznaniowo. W części poświęconej analizie dyskursu zostaną ponadto pogłębione techniczne i praktyczne aspekty związane z przedstawionym podejściem analitycznym.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kłamstwo – zagrożenie dla trwałości związku małżeńskiego i spójności rodziny

Autorka wysunęła i uzasadniła tezę, iż kłamstwo, będące naruszeniem normy prawdomówności, stanowi zagrożenie zarówno dla trwałości związku małżeńskiego, jak i spójności rodziny. By podjąć refleksję nad kłamstwem – przedmiotem badań pedagogicznych, usytuowała problematykę kłamstwa w obrębie różnych dyscyplin naukowych, między innymi: filozofii, antropologii, językoznawstwa, psychologii, socjologii, historii, etnologii, neuronauk. W rezultacie analiz interdyscyplinarnych wyodrębniła kilka kierunków badań nad kłamstwem: semantyczny, typologiczny, etiologiczny, kulturowy, moralny, historyczno-strategiczny. Treść właściwą artykułu tworzą zagadnienia: stosunku do prawdy w kontekście doboru partnera i rozwoju związku uczuciowego (narzeczeńskiego i małżeńskiego); doraźnych i odroczonych w czasie konsekwencji kłamstwa członków rodziny. Kwintesencję i zarazem końcową część artykułu stanowi stwierdzenie, iż dezaprobata wobec okłamywania bliskich oraz respekt dla prawdy są czynnikami umacniającymi rodzinną więź emocjonalną wśród reprezentantów jednego pokolenia, np. małżonków, rodzeństwa oraz więź międzypokoleniową, np. między rodzicami i dziećmi, dziadkami i wnukami.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Jak badać procesy refleksyjnej instytucjonalizacji. Propozycja ścieżki badawczej i uwagi krytyczne do badań własnych

Artykuł poświęcony jest prezentacji autorskiej ścieżki badawczej zastosowanej do analizy procesów modernizacji refleksyjnej. W pierwszej części przedstawiam w nim znaczenie zagadnienia refleksyjnej instytucjonalizacji dla procesów reprodukcji społecznej. Następnie wyjaśniam rolę dyskursu w procesach legitymizacji określonych form ładu społecznego związanego z modernizacją refleksyjną. W etapie trzecim proponuję schemat postępowania badawczego, narzędzia badawcze oraz wysiłki przedsięwzięte w celu zaaplikowania quasi-teorii modernizacji refleksyjnej do badań własnych. Propozycję ilustruję próbką przeprowadzonych analiz. Na końcu odnoszę się do problemów, dylematów oraz nieprzezwyciężalnych trudności towarzyszących tej pracy ze szczególnym uwzględnieniem napięcia epistemologicznego i ontologicznego ujawniającego się w badaniach, konsekwencji doboru (bądź jego braku) grup kontrastywnych w prowadzonych badaniach oraz dylematów związanych z użytkowaniem teorii refleksyjności indywidualnej w przypadku prób badania modernizacji refleksyjnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kosznajderia: niemiecka enklawa historyczna na Pomorzu w świetle analizy polskiej prasy okresu zaborów i II Rzeczypospolitej

W artykule podjąłem próbę rekonstrukcji definicji nazwy Kosznajderia (nieistniejącej już niemieckiej enklawy na ziemiach polskich) za pomocą metody analizy pola semantycznego. Jednostką analizy była dawna polska prasa lokalna i regionalna roku oraz piśmiennictwo od 1873 do 1939 roku. Analiza materiałów źródłowych ujawniła brak istotnych różnic w przekazie prasowym na temat omawianej krainy i zamieszkującej ją wspólnoty Kosznajdrów pozwalających na wyraźne postawienie linii demarkacyjnej pomiędzy okresem zaborów, kiedy to Kosznajderia była jeszcze w pozycji uprzywilejowanej, jako część narodu niemieckiego, a okresem II Rzeczypospolitej, kiedy to wszelkie mniejszości traktowane były w wyraźniej opozycji do podmiotowości państwa polskiego, szczególnie mniejszość niemiecka. Dlatego też zaproponowana definicja Kosznajderii zawiera w sobie cechy wyodrębnione z analizy pola semantycznego obejmujące swym zasięgiem zabory i dwudziestolecie międzywojenne jako jedną spójną definicję, której jednak nie traktuję jako ostateczną, a jedynie jako punkt odniesienia do dalszych eksploracji i ustaleń naukowych socjologów, etnografów, historyków czy prasoznawców. W analizie sięgam również po teksty niemieckich autorów piszących na łamach periodyków naukowych, a nie niemieckiej prasy, która nie była przedmiotem mojej analizy.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Quasi-terapeutyczna funkcja wywiadu częściowo ustrukturyzowanego w odniesieniu do badań własnych. Rola i znaczenie dobrej relacji w wywiadzie socjologicznym

Tematem przewodnim niniejszego opracowania jest sytuacja społeczna jakościowego badania socjologicznego (wywiadu o typie częściowo ustrukturyzowanym z pytaniami otwartymi), podczas której można wyodrębnić pewne elementy terapii w znaczeniu ogólnym. Inspiracją do postawienia tezy o mimowolnej – w dużej mierze nieuświadomionej – terapii (która może być nazwana quasi-terapią) osób poddanych wywiadom socjologicznym były badania własne. Odbyłem je w lipcu 2015 r., uczestnikami były osoby starsze, mieszkańcy Warszawy. Dotyczyły one stereotypizacji i kategoryzacji językowej mniejszości żydowskiej. W niniejszym artykule przedstawiono założenia wywiadów jakościowych, odniesiono się do definicji terapii, jej podobieństw i różnic z wywiadem socjologicznym. Wnioski i porównania obu form zostały przedstawione w odniesieniu do wspominanych badań własnych. Zaakcentowano w nich przede wszystkim rzeczywiste wypowiedzi rozmówców, w których podnoszono rolę rozmowy i konwersacji oraz ich funkcję terapeutyczną. W konkluzji dokonano podsumowania zebranych argumentów i nawiązano do form logoterapii i rezyliencji jako przykładowych rodzajów terapeutycznego znaczenia rozmowy. Tym samym, potwierdzeniu uległ zasadniczy cel artykułu, jakim jest wskazanie roli i znaczenia dobrej relacji w badaniach socjologicznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne