rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ocena własności tribologicznych nowych materiałów narzędziowych na osnowie niklu

W niniejszej pracy przedstawiono nowe materiały na osnowie niklu umacniane związkami faz międzymetalicznych o dużej zawartości węgla. Skład chemiczny nowych materiałów zaprojektowano tak, aby umocnienie osnowy uzyskać w wyniku wydzielania związków międzymetalicznych bogatych Ni oraz Al i Ta, a udział węglików pierwotnych wynosił przynajmniej 20%. Węgliki powinny pozostać stabilne w mikrostrukturze niezależnie od obróbki cieplnej, wpływając korzystnie na odporność na ścieranie. Materiały te mają charakteryzować się przede wszystkim dobrymi własnościami tribologicznymi wykonanych z nich narzędzi do specjalnych zastosowań. Omówiono mikrostrukturę badanych stopów oraz określono rodzaj i udział objętościowy faz węglikowych. Badania tribologiczne wykonano przy temperaturze pokojowej celem określenia roli faz węglików w mechanizmie zużycia. Dla wszystkich badanych stopów wyznaczono wielkość zużycia, współczynnik tarcia oraz określono mechanizm zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ podstawowych parametrów konstrukcyjnych na straty mocy w zazębieniu walcowej przekładni zębatej

Sprawność przekładni zębatej w znaczącym stopniu zależy od strat mocy generowanych w zazębieniach, łożyskowaniach i uszczelnieniach. Wielkość tych strat jest uzależniona od tarcia w wymienionych węzłach przekładni określonych m.in. przez ich cechy konstrukcyjne i warunki smarowania. W opracowaniu przedstawiono wyniki numerycznej analizy strat mocy w zazębieniu przekładni walcowej w funkcji przełożenia, liczby zębów koła czynnego, modułu zazębienia oraz klasy lepkości oleju smarującego.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Obliczeniowa analiza wybranych systemów dostarczania smaru w hydrodynamicznych łożyskach wzdłużnych

Hydrodynamiczne łożyska wzdłużne hydrogeneratorów charakteryzują się znacznymi stratami tarcia, a olej smarujący obecnie jest zazwyczaj chłodzony w zewnętrznych układach chłodzenia. Skuteczność dostarczania schłodzonego oleju w pobliże wlotu do szczeliny smarowej ma wpływ na temperaturę łożyska i jego obciążalność. W praktyce spotyka się wiele różnych sposobów zasilania łożyska, jednak w literaturze brakuje opisów badań ich skuteczności. Dotychczas szczegółowa analiza przepływu środka smarowego i wymiany ciepła w przestrzeni między klockami łożyska z uwzględnieniem zróżnicowanych sposobów zasilania nie była możliwa. Od niedawna analizy takie można przeprowadzać z wykorzystaniem oprogramowania obliczeniowej dynamiki płynów (CFD). W pracy przedstawiono przykładowe wyniki obliczeniowej analizy wpływu zastosowania wybranych systemów dostarczania schłodzonego oleju do łożyska na właściwości łożyska.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zwiększenie odporności tribologicznej warstwy wierzchniej żeliwnych tulei cylindrowych z wykorzystaniem ablacji laserowej

W pracy przedstawiono wyniki wstępnych badań laboratoryjnych i technologicznych na żeliwie szarym poddanym modyfikacji laserowej. Do modyfikacji warstwy wierzchniej gładzi cylindrów wykorzystano mikroobróbkę laserową mającą na celu poprawę jej makro- i mikrogeometrii (mikrodrążenie zasobników olejowych w górnej strefie tulei laserem Nd: YAG ze specjalnym systemem ogniskowania). Badaniom porównawczym poddana została topografia powierzchni ukształtowana na drodze tradycyjnej obróbki mechanicznej oraz zmodyfikowanej w wyniku mikroobróbki laserowej. Badania wstępne zmodyfikowanych gładzi tulei cylindrowych obejmowały: dobór najlepszych parametrów mikroobróbki laserowej, badania topografii powierzchni, badania struktury, twardości oraz składu chemicznego w mikroobszarach.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Modele tribologiczne współpracy skojarzenia tłok-pierścienie tłokowe-tuleja cylindrowa silnika spalinowego

Przedstawiono modele tribologiczne współpracy skojarzenia tłok–tuleja–pierścienie tłokowe silnika spalinowego w aspekcie poprawy współpracy elementów silnika oraz zmniejszenia ich zużycia. Wykorzystując ablacyjną mikroobróbkę laserową wytworzono mikrozasobniki olejowe, pozwalające na utrzymanie mikrofilmu olejowego. Przedstawiono wybrane wyniki badań własnych w zakresie kształtowania topografii powierzchni z wykorzystaniem mikroobróbki laserowej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza porównawcza własności smarnych oleju maszynowego AN-46 przed i po procesie eksploatacji

W artykule przedstawiono wyniki badań własności smarnych oleju maszynowego AN-46 stosowanego do smarowania lekko obciążonych części maszyn przemysłowych (łożysk, prowadnic, przekładni mechanicznych, wrzecion itp.) oraz pomocniczych węzłów tarcia. W Zakładzie Poszukiwań Nafty i Gazu DIAMENT w Zielonej Górze ww. olej jest stosowany do smarowania kół zębatych skrzynki suportowej i posuwowej automatu tokarskiego oraz do smarowania łoża i prowadnic tokarki sterowanej numerycznie.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Określenie właściwości smarnych oleju napędowego z hydrokrakingu w funkcji zawartości dodatków (CHO) - podsumowanie - Cz. 4

Część 1 badanego obszaru tematycznego zawiera wyniki badań wstępnych – metodycznych. Cz. 2 ogólnie opisuje podstawowy obszar tematyczny: wyniki badań właściwości smarnych dodatków estrowych CHO (węgiel, wodór, tlen): butynianu metylu i dekanianu metylu w komponentach oleju napędowego z hydrokrakingu o zawartości siarki poniżej 5 ppm. Badania te wykonano dla próbek strumieni surowcowych i cieczy wzorcowej – n-heksadekan – w funkcji stężenia dodatków. Badania AFM z rozdzielczością poniżej 1nm pozwoliły na ocenę topologii powierzchni po procesie tarcia oraz określenie zakresu zmienności grubości tworzonej warstwy polimerów tarcia. Część 3 opracowania zawiera wyniki badań słabo poznanej grupy dodatków (CHO) ketonów. Pracę wykonano wg programu badań estrów, co pozwala na łatwe porównanie wyników badań. Oceniono też wpływ długości łańcucha ketonu na smarność. Niniejsze opracowanie skupia się na relacji oceny stanu powierzchni uzyskanej metodami instrumentalnymi, jak: AFM, Auger, XPS i SIMS wyników badań smarności grupy dodatków (CHO) – estrów i ketonów. Praca również ogólnie podsumowuje uzyskane wyniki badań zakresu tematycznego, wskazuje problemy i zagadnienia badawcze.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania wpływu obróbki nagniataniem na własności sprężysto-plastyczne żeliwa sferoidalnego ferrytycznego

W pracy przedstawiono wyniki badań własności sprężysto-plastycznych warunkowane siłą nagniatania krążkowaniem naporowym żeliwa EN-GJSF-HB205. Przeprowadzone badania [L. 4] wykazały, że siła nagniatania kształtując stan warstwy wierzchniej (WW), wpływa na poprawę własności geometrycznych powierzchni oraz fizycznych WW. Dotychczasowa diagnostyka własności WW jest pracochłonna i skomplikowana. Autorzy opracowania [L. 5-7] zaproponowali diagnostykę WW metodą penetracji statycznej, która pozwala na określenie jej własności plastycznych i sprężystych, wpływających między innymi na wytrzymałość kontaktowo-zmęczeniową oraz zużycie węzłów tarcia, co potwierdziły między innymi badania [L. 4].

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania właściwości tribologicznych brązu CuSn12Ni2 w obecności preparatu eksploatacyjnego o działaniu chemicznym

W pracy przedstawiono wyniki badań właściwości tribologicznych brązu cynowo-niklowego CuSn12Ni2 smarowanego olejem handlowym maszynowym i modyfikowanym preparatem eksploatacyjnym (PE) o działaniu chemicznym. Do badań właściwości tribologicznych wykorzystano tester T-05. Wykazano celowość modyfikowania oleju handlowego AN-68 PE MOTOR LIFE PROFESSIONAL, który korzystnie wpłynął na własności smarne oleju handlowego, a tym samym na właściwości tribologiczne.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Modyfikowanie własności warstwy granicznej preparatami eksploatacyjnymi na bazie środków smarnych anizotropowych

W publikacji przedstawiono wyniki badań poprawy własności warstwy granicznej środków smarowych handlowych: oleju silnikowego mineralnego CE/ SF SAE 15W/40 oraz syntetycznego Castrol GTX SM/CF 5W-40 Magnatec. Poprawę własności warstwy granicznej uzyskano poprzez modyfikowanie badanych środków smarowych 5% dodatkiem preparatu eksploatacyjnego na bazie dwusiarczku molibdenu MOLY SLIP. Wyniki badań wykazały, że wprowadzenie do olejów handlowych zastosowanego preparatu eksploatacyjnego (PE) poprawiło ich własności smarne.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ submikrometrycznych cząstek smarów stałych w warstwie wierzchniej części pracujących w podwyższonych temperaturach na właściwości tribologiczne

W wysokich temperaturach tradycyjne środki smarujące tracą swoje właściwości.
Opracowanie nowych technologii smarowania i środków smarnych do  praktycznego zastosowanie w przemyśle jest wyzwaniem wielu krajowych
i zagranicznych ośrodków badawczo-naukowych [L. 1, 2].
W artykule opisano procesy tribologiczne: tarcie i zużycie współpracujących
układów tribologicznych działających w wysokich temperaturach. Badane
pary trące zostały poddane procesowi modyfikacji (impregnacji) jednego
z elementów pary trącej – tarczy submikrometrycznymi cząstkami smarów stałych.
Własności eksploatacyjne wytworzonego filmu smarnego są zależne od
właściwości chemicznych i fizycznych skomponowanej substancji smarującej
[L. 1].
W pracy przedstawiono morfologię cząstek smarów stałych otrzymanych
technologią RCT (Rolling Cleavage Technology). Jest to proces rozdrabniania
materiałów, w wyniku którego zostaje wytworzona struktura submikrometryczna
(frakcja nano i mikro). W wyniku zmiany wielkości cząstek następuje zmiana
właściwości danego materiału.
Celem pracy było wyznaczenie wpływu warunków tarcia, rodzaju i morfologii
cząstek smarów stałych na proces zużycia. Analiza otrzymanych wyników
dowodzi, że smary stałe MoS2 i WS2 z dodatkiem grafitu obniżają współczynnik
tarcia i zużycie elementów współpracujących, powodując wydłużenie ich
czasu pracy. Dodatek grafitu powoduje zachowanie właściwości tribologicznych
mieszanki smarnej na bazie MoS2 i WS2 w wyższych temperaturach. Natomiast
takie smary stałe jak BaF2, CaF2 i h-BN nie spełniają wymagań tribologicznych
dla układów pracujących w wysokich temperaturach.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza możliwości wykorzystania preparatu eksploatacyjnego motor life professional w modyfikowaniu warunków pracy węzłów tarcia pojazdów samochodowych

W pracy przedstawiono wyniki badania własności smarnych oleju silnikowego handlowego Superol CC SAE-30 oraz modyfikowanego preparatem eksploatacyjnym (PE) o działaniu chemicznym MOTOR LIFE PROFESSIONAL (MLP). Badania wykazały, że modyfikowanie oleju handlowego zastosowanym PE bardzo korzystnie wpłynęło na poprawę własności smarnych poprzez polepszenie jakości warstwy granicznej, zdolnej do przenoszenia dużych obciążeń i odpornej na przerywanie. To potwierdziły badania eksploatacyjne w silnikach samochodów marki Autosan.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Przyczyny różnic zużycia w olejach poliestrowych oraz w ich mieszaninach z czynnikiem chłodniczym

W węzłach tarcia sprężarek chłodniczych zawsze znajduje się mieszanina oleju
i czynnika chłodniczego. W artykule przedstawiono wyniki badań modelowego węzła ślizgowego smarowanego olejami i mieszaninami różnych olejów poliestrowych
z tej samej klasie lepkości ISO VG 32 z czynnikiem chłodniczym
R134a. Stwierdzono znaczące różnice zużycia zarówno po testach samych olejów,
jak i mieszanin z R134a.
Przeprowadzono badania spektralne badanych olejów. Potwierdzono, że są
to oleje poliestrowe zawierające dodatki uszlachetniające (ditiofosforan). Dodatkowo
w oleju POE1 wykryto dodatek z ugrupowaniami siarkowymi (najprawdopodobniej
dyspergator sulfonianowy). Stwierdzono, że obecność tego
dodatku w oleju POE1 jest przyczyną mniejszego zużycia skojarzenia modelowego
smarowanego tym olejem, jak również mieszaniną POE1/R134a. Badania
profilometryczne zużytych powierzchni potwierdziły skuteczność tego dodatku.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Ocena wpływu zwilżalności na właściwości tribologiczne powierzchni z teksturą

Laserowe teksturowanie powierzchni jest aktualnie najbardziej rozwiniętą techniką wytwarzania w sposób powtarzalny, szybki i ekonomiczny mikrowgłębień (rowki, dziurki, szewrony i inne) na powierzchni elementów maszyn. Głównym celem tworzenia tekstury powierzchniowej jest redukcja oporów tarcia oraz zużycia współpracujących części. W wielu pracach wykazano, że teksturowanie powierzchni zwiększa odporność na zacieranie i przy zużywaniu poprzez fretting, a także jest stosowane wszędzie tam, gdzie mają znaczenie właściwości adhezyjne warstw powierzchniowych (łączenie materiałów, nakładanie powłok, techniki drukarskie, warstwy z biologicznie i chemicznie aktywną powierzchnią itp.).  W pracy podjęto próbę powiązania wybranych parametrów topografii powierzchni teksturowanej z jej energią powierzchniową i właściwościami tribologicznymi wykorzystując możliwości programu Statistica. Uzyskane wyniki pozwalają między innymi stwierdzić, że: parametrami tekstury powierzchniowej, które mają największy wpływ na wartość współczynnika tarcia w obszarze tarcia płynnego, są wartość swobodnej energii powierzchniowej, stopień zaczernienia (Sp ) oraz wzajemna odległość krawędzi mikrowgłębień (L-d).

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ modyfikacji przez odkształcenie i napromieniowanie elektronami na podwyższenie właściwości funkcjonalnych biopolimerów GUR1020 i GUR1050

Polietylen GUR1020 i GUR1050, przeznaczony do wytwarzania panewek endoprotez, poddano kształtowaniu metodą ściskania jednoosiowego (do wartości odkształcenia plastycznego ef = 0,2) i sieciowania radiacyjnego (za pomocą wiązki elektronów). Zastosowana sekwencja oddziaływań kształtujących polimery zakładała (przy zachowaniu niewielkiej wartości deformacji ef) brak efektu steksturowania fazy krystalicznej, ale nieznaczną orientację fazy lamelarnej w strukturze i wzmocnienie – przez wywołany stan naprężeń – skutków morfologicznych modyfikacji radiacyjnej. Celem zastosowanej metody było znaczne zmniejszenie zużycia tribologicznego polimerów zarówno w stosunku do materiałów wyjściowych, jak i modyfikowanych wyłącznie przez napromieniowanie elektronami.  Stwierdzono dla obu materiałów i porównywanych sposobów kształtowania wzrost twardości i modułu sprężystości wraz z dawką napromieniowania. Wykazano, że zmiany zachodzą z różną intensywnością zależną od rodzaju polimerów, które cechują się prawie dwukrotnie różniącym się ciężarem cząsteczkowym.  Wyniki testów tribologicznych wykazały 11-krotny wzrost odporności na zużycie (liniowe; tester T-01) w porównaniu z materiałem niemodyfikowanym. W odniesieniu do materiału poddanego tylko napromieniowaniu elektronami stwierdzono 2,5-3-krotne zmniejszenie zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Własności tribologiczne stopów z układu Ni-Ta-Al-M o dużej zawartości węgla

W niniejszej pracy przedstawiono ocenę własności tribologicznych stopów z układu Ni-Ta-Al-M o dużej zawartości węgla. Materiały te zaprojektowano do pracy w wysokich temperaturach w warunkach silnego zużycia tribologicznego oraz agresywnego chemicznie środowiska. Omówiono mikrostrukturę badanych stopów po odlaniu i po obróbce cieplnej oraz określono rodzaj i udział objętościowy węglików.  Badania tribologiczne wykonano w temperaturze pokojowej, w stanie po odlaniu oraz po obróbce cieplnej celem określenia roli węglików w mechanizmie zużycia. Określono wpływ obciążenia i czasu trwania próby na parametry tribologiczne ww. stopów. Dla wszystkich wariantów testów tribologicznych wyznaczono wielkość zużycia, współczynnik tarcia oraz określono mechanizm zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zagadnienia tarcia w wybranych elementach stabilizatorów kręgosłupa

Bardzo istotny wpływ na gwałtowny rozwój medycyny w ciągu ostatnich 40 lat miał między innymi postęp w inżynierii. Połączenie tych dwóch dziedzin nauki zaowocowało stworzeniem różnego rodzaju implantów, których stosowanie w znaczący sposób rzutowało na poprawę komfortu życia wielu ludzi. Jednymi z częściej aplikowanych implantów są stabilizatory kręgosłupa L. 1, 9, których użytkowanie wiąże się niestety z wieloma problemami (między innymi natury biotribologicznej), które mogą się ujawniać w trakcie eksploatacji. Dzieje się tak dlatego, że konstrukcje i materiały tworzone przez ludzi są jedynie próbą odwzorowania wysoce zaawansowanych struktur i rozwiązań "wymyślonych" przez naturę L. 2.  W artykule przedstawiono wyniki pomiarów współczynnika tarcia statycznego w funkcji nacisku jednostkowego dla trzech grup biomateriałów – stali austenitycznych (stal 316L), stopów na osnowie kobaltu (vitalium) oraz stopów tytanu (Ti6Al14V). Uzyskane wyniki wykazały gwałtowny wzrost współczynnika tarcia statycznego po osiągnięciu wartości nacisku jednostkowego powyżej 1 MPa.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Próba zwiększenia własności przeciwzatarciowych Smaru Maszynowego 2

Smar Maszynowy 2 charakteryzuje się zbyt niskimi własnościami przeciwzatarciowymi w zastosowaniu do smarowania łożysk tocznych. Cechę tę potwierdzają dane literaturowe i wyniki badań własnych wykonanych na aparacie czterokulowym.  W celu zwiększenia własności przeciwzatarciowych Smaru Maszynowego 2 wprowadzono do jego objętości mieszankę tlenku miedzi i gliceryny z alkoholem etylowym. Badania miały na celu dać odpowiedź na pytanie, czy w warunkach dużych nacisków, zmiennych naprężeń i wysokich krótkotrwałych temperatur w obszarze kontaktu tlenek miedzi będzie redukowany do miedzi metalicznej, która będzie spełniała rolę smaru stałego.  Badania wykonano na aparacie czterokulowym w trzech następujących po sobie seriach. Każda z nich trwała 60 sekund. Nacisk był stały i wynosił 1472 N. Po wykonaniu badań obliczono graniczne obciążenie zatarcia G0Z. Stwierdzono znaczny wzrost wskaźnika G0Z dla smarów z wymienionymi wcześniej dodatkami: G0Z dla Smaru Maszynowego 2 wynosił 529 [N/mm2], a dla innych składów dodatków wprowadzonych do smaru zawierał się w przedziale 900–1736 [N/mm2]. W celu potwierdzenia zjawiska redukcji tlenku miedzi do miedzi metalicznej wykonano badania powierzchniowe i wgłębne z użyciem spektrometrii AES. Wyniki analiz potwierdziły występowanie w warstwie powierzchniowej i warstwach głębiej zlokalizowanych miedzi metalicznej. Obecność warstewki metalicznej miedzi na ścieżce kontaktu spełniającej rolę smaru stałego skutkowała zwiększeniem odporności na zatarcie Ft trzy-, a nawet czterokrotnie w stosunku do tego samego wskaźnika dla Smaru Maszynowego 2.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ parametrów procesu anodowania impulsowego na topografię powierzchni anodowych powłok tlenkowych na aluminium

W pracy przedstawiono badania wpływu procesu wytwarzania na topografię powierzchni anodowych powłok tlenkowych na aluminium przeznaczonych dla skojarzeń ślizgowych bezsmarowych z tworzywami polimerowymi. Badane powłoki tlenkowe wytwarzano metodą anodowania impulsowego stopu aluminium EN-AW5251, stosując zmienne parametry wytwarzania, tj. częstotliwość prądu anodowego (100÷0,2 Hz) oraz wypełnienie impulsu prostokątnego prądu (100÷40%). Badania topografii powierzchni prowadzono metodą profilografii stykowej (2D i 3D) na profilografometrze Form Talysur Series 2. Uzupełnieniem badań była ocena morfologii powierzchni ww. powłok tlenkowych na podstawie zdjęć SEM. Uzyskane wyniki badań dowodzą, iż modyfikacja parametrów prądowych procesu anodowania impulsowego pozwala na kształtowanie topografii i morfologii powierzchni anodowych powłok tlenkowych Al2O3 na stopie Al EN-AW5251.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ napromieniowania wiązką elektronów na charakterystyki tribologiczne PTFE, POM i PA w skojarzeniu z anodową powłoką twardą

W artykule przedstawiono wyniki badań tribologicznych, stereometrycznych oraz morfologii powierzchni policzterofluoroetylenu (PTFE, Teflon), polioksymetylenu (POM, Delrin) i poliamidu (PA, Nylon) poddanych modyfikacji za pomocą wiązki wysokoenergetycznych elektronów we współpracy z powłoką tlenku aluminium (APT). Celem badań było określenie przydatności wybranych modyfikowanych tworzyw sztucznych do współpracy z wyż. wym. powłokami w niesmarowanych węzłach tarcia. Artykuł stanowi kontynuację zagadnienia dotyczącego współpracy APT z wybranymi tworzywami sztucznymi, stopami żelaza oraz materiałami ceramicznymi. Wyniki badań wykazały, że wybrane materiały zachowują się w różny sposób podczas współpracy tribologicznej z powłoką tlenkową. Zastosowanie zaproponowanej modyfikacji przede wszystkim pogorszyło właściwości tribologiczne wspomnianych tworzyw -  głównie intensywność zużywania.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania stanu powierzchni elementu poddanego tarciu w oleju bazowym metodą potencjometryczną

W urządzeniach mechanicznych zabezpieczenie antykorozyjne oraz wymagane właściwości tribologiczne elementów wykonanych ze stali uzyskiwane są poprzez zanurzenie w środowisku dielektrycznym lub nałożenie warstwy smarowej. W pracy omówiono aktywność stali C45 z elektrolitycznie osadzonymi powłokami w środowisku o właściwościach dielektrycznych (hydrorafinacie II). Wykładnikiem aktywności tworzywa metalicznego jest napięcie elektryczne mierzone względem elektrody porównawczej.  Podczas współpracy elementów uaktywnia się część powierzchni poddanej procesowi tarcia. Dla dwóch współpracujących pierścieni jest to obszar ich powierzchni bocznej. Pozostała powierzchnia pierścienia wykazuje potencjał wyjściowy.  Wstępnie utleniona powierzchnia powłoki podczas procesu tribologicznego jest usuwana i odkrywa rdzeń powłoki. Uaktywnienie rdzenia powłoki pozwala na konstytuowanie procesów chemicznych (wymiany) i elektrochemicznych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Stabilizacja współczynnika tarcia w modelowym łożysku ślizgowym

W pracy omówiono współpracę dwóch układów obciążeń zewnętrznych: mechanicznego z tarciem i elektrochemicznego. Badania prowadzono w modelowym układzie tribologicznym składającym się z obracającego się pierścienia z prędkością 200 obr/min, z obciążeniem skokowym powierzchni bocznej (klockiem) siłami od 175 N do 507 N. Do układu podłączono kontrolowany obwód elektryczny, realizujący proces elektrochemicznej redukcji cynku podczas pracy układu tribologicznego. Osadzanie cynku wymuszano zewnętrznym źródłem prądu stałego z elektrolitu utworzonego na bazie oleju bazowego (hydrorafinatu II). Ustalono, że osadzenie technologicznej warstwy cynku, dla wypełnienia mikronierówności pierścienia (2–3 žm), ułatwia docieranie współpracujących elementów.  Cynk osadzany w warunkach eksploatacji pozwala zachować stałą objętość (wymiar) elementu obciążanego oraz zmniejszyć i stabilizować współczynnik tarcia. W systemie omawianych układów realizowany jest proces osadzania powłok odnawialnych: osadzanych w układzie elektrochemicznym i zużywanych w strefie tarcia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna