rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Objawy okulistyczne w stwardnieniu rozsianym

Stwardnienie rozsiane (SM) to główna przyczyna niepełnosprawności u osób młodych w krajach wysoko rozwiniętych. Jednym z pierwszych, dominujących objawów choroby jest zapalenie nerwu wzrokowego w odcinku pozagałkowym. Ponadto w przebiegu SM dochodzi do wielu innych patologii w obrębie narządu wzroku, a niektóre z nich wyprzedzają diagnozę tej choroby o wiele lat. Autorzy postanowili zebrać i omówić wszystkie zaburzenia widzenia, jakie mogą wystąpić w przebiegu stwardnienia rozsianego.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Raport z konferencji „Akademia Witrektomii Alcon” (AWA) Jachranka, 23–24 lutego 2018 roku

Konferencja naukowa „Akademia Witrektomii Alcon” koncentruje się na nowych rozwiązaniach technologicznych i ich praktycznym wykorzystaniu w chirurgii witreoretinalnej. Jedną z najciekawszych sesji poświęcono NGENUITY® 3D Visualization System (Alcon), który dzięki zastosowaniu najbardziej zaawansowanych obecnie technologii tworzy wrażenie głębi obrazu. Ważnymi elementami konferencji były prezentacja praktycznego wykorzystania innowacyjnych rozwiązań technologicznych w leczeniu chorych oraz obszerne i owocne dyskusje.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Zespół błędnej cyrkulacji płynu – patofizjologia i leczenie

Ostry zespół błędnej cyrkulacji płynu charakteryzuje się nasilonym spłyceniem komory przedniej przy braku patologii przepony tęczówkowo-soczewkowej oraz krwotoku do przestrzeni nadnaczyniówkowej. Do rozwoju objawów może dojść podczas fakoemulsyfikacji zaćmy, szczególnie w oczach nadwzrocznych, w wyniku przepływu płynu irygacyjnego przez obwódkę rzęskową do komory ciała szklistego. Zespół ten może też wystąpić od kilku godzin do miesięcy lub lat po zabiegu. Patofizjologia jaskry złośliwej jest oparta na podobnym mechanizmie bloku przepływu cieczy wodnistej, dlatego proponujemy określenie przewlekły zespół błędnej cyrkulacji płynu.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Ewolucja i dynamika wzorów zachowań seksualnych

Artykuł prezentuje historyczno-antropologiczne spojrzenie na kobietę i jej seksualność. Obejmuje ponadto antyczne mity i kultury, średniowieczne wierzenia, aż do rewolucji seksualnej w XX w. oraz ruchów emancypacyjnych. Poruszono także wpływ transformacji ustrojowej na zmiany w sferze świadomości i zachowań ludzkich. Zmiany te dotyczą również współczesnej rodziny, jak i wypiętrzenia się zjawisk kwalifikowanych jako patologiczne i/lub dewiacyjne. Artykuł w szerszym kontekście porusza ponadto przemiany, które zaszły w dziedzinie obyczajów seksualnych pod wpływem procesów industrializacji, urbanizacji oraz przechodzenia od społeczeństwa tradycjonalnego do uprzemysłowionego. Ukazano ponadto formy uprawiania prostytucji w wymiarze socjohistorycznym.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia
Chirurgia plastyczna wrodzonego ubytku tęczówki modo Cywiński

W pracy opisano technikę zabiegu naprawczego zastosowanego w leczeniu częściowego, wrodzonego ubytku tęczówki, pozwalającego na uniknięcie następowego przesunięcia otworu źreniczego w kierunku ubytku. Odpowiednie cięcie podstawy tęczówki pozwala na zamknięcie ubytku i zapobiega opisanej decentracji. Technika została zastosowana w oczach z soczewką własną, pseudosoczewkowych oraz w zabiegu łączonym z usunięciem zaćmy. Ogółem zabieg wykonano u 5 osób w ciągu ostatnich 4 lat.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Badania genetyczne w jaskrze – aktualne możliwości

Czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę w etiopatogenezie jaskry. Gwałtowny postęp genetyki pozwolił na poznanie genów przyczynowych jednogenowych postaci jaskry (zwłaszcza jaskry wrodzonej) oraz genów predysponujących do wieloczynnikowych postaci jaskry (zwłaszcza jaskry pierwotnej otwartego kąta). Wykonywane obecnie u pacjentów z jaskrą badania molekularne obejmują geny CYP1B1, LTBP2 i TEK w pierwotnej jaskrze wrodzonej, geny PITX2 i FOXC1 w zespołach dysgenezji odcinka przedniego oraz geny MYOC i OPTN w jaskrze pierwotnej otwartego kąta. Badania te mają znaczenie nie tylko diagnostyczne, lecz także często rokownicze i terapeutyczne.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Znaczenie obiektywnego monitorowania progresji jaskry w praktyce klinicznej

Jaskra jest globalnie, według Światowej Organizacji Zdrowia, pierwszą przyczyną nieodwracalnej utraty wzroku, czyli inwalidztwa wzrokowego, odpowiadającą za 5,2 mln przypadków ślepoty na świecie. Od wielu lat największym problemem w tej chorobie pozostaje zbyt późno postawione rozpoznanie i wdrożone leczenie. W dalszej kolejności można by wymienić szereg innych przyczyn niepowodzeń terapeutycznych, jak np. słabą współpracę pacjentów (non-compliance), zbyt zachowawcze postępowanie lekarzy (zwlekanie z włączeniem procedur zabiegowych), nieumiejętność właściwej oceny progresji i interpretacji badań obrazowych, a często także ich słabą dostępność dla chorych. W ostatnich latach wprowadzono do użytku szereg nowych urządzeń przeznaczonych do wczesnej diagnostyki i monitorowania jaskry, w większości wykorzystujących optykę laserową. Jedną z głównych zalet tych aparatów, poza uzyskiwaniem obrazu o wysokiej rozdzielczości badanych struktur oka i możliwością ich zmierzenia, jest opcja nakładania na siebie kolejnych pomiarów w czasie wizyt kontrolnych. Możliwość taka, niestety w praktyce zbyt rzadko wykorzystywana, pozwala na dokonanie wiarygodnej i obiektywnej oceny, czy leczymy neuropatię jaskrową wystarczająco i właściwie. Właśnie od analizy zmian w wieloletnich badaniach porównawczych i od pomiarów tempa progresji jaskry powinny w największej mierze zależeć nasze decyzje terapeutyczne, jak choćby wybór rodzaju leczenia: zachowawczego, laserowego bądź chirurgicznego.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Stożek tylny soczewki – wyniki leczenia chirurgicznego u dzieci

Cel: Omówienie wyników leczenia chirurgicznego stożka tylnego soczewki z wszczepieniem wieloogniskowych soczewek wewnątrzgałkowych u dzieci. Materiał i metoda: Operację usunięcia soczewki z wszczepieniem wieloogniskowej soczewki wewnątrzgałkowej wykonano u 22 dzieci w wieku 1–10 lat. Przed operacją i w trakcie 2–5-letnich obserwacji oceniano przedni i tylny odcinek oczu, ostrość wzroku, widzenie obuoczne i ciśnienie śródgałkowe. Wyniki: Ostrość wzroku przed operacją wynosiła średnio 0,05–0,1. Po operacji wahała się od 0,1 do 1,0 i w dużym stopniu zależała od prowadzonego leczenia niedowidzenia. Ostrość wzroku powyżej 0,3 stwierdzono u 81,8% operowanych. Obserwowano znaczną poprawę widzenia obuocznego w porównaniu z okresem przedoperacyjnym. W 1 przypadku musiano powtórnie operować dziecko z powodu przemieszczenia się soczewki wewnątrzgałkowej. Nie stwierdzono przypadków jaskry w operowanej grupie dzieci. Wnioski: Usunięcie soczewki z wszczepieniem wieloogniskowych soczewek wewnątrzgałkowych to metoda zapewniająca dobre wyniki czynnościowe u operowanych dzieci. Technika zabiegów jest jednak trudniejsza niż w przypadku zaćmy wrodzonej z powodu cienkiej i słabej tylnej torebki soczewki i występowania w niej otworów przed operacją.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Możliwości stosowania mikropulsowej cyklofotokoagulacji jako opcji leczenia pacjentów z różnymi postaciami jaskry

Mikropulsowa cyklofotokoagulacja, w przeciwieństwie do metody tradycyjnej, jest bezpieczna i powoduje podobne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, nie wywołując cyklodestrukcji ani istotnego stanu zapalnego. Spośród ponad 60 chorych leczonych w naszym ośrodku w Krakowie w okresie od czerwca 2016 r. do grudnia 2017 r. poddaliśmy retrospektywnej ocenie 12 pacjentów (17 oczu) badanych 12 miesięcy po zabiegu. Grupa obejmowała 6 kobiet i 6 mężczyzn w wieku od 33 do 85 lat. U 6 chorych występowała jaskra wtórna, u 4 – jaskra pierwotna otwartego kąta, a u 2 – jaskra zamkniętego kąta. Średnie obniżenie ciśnienia wyniosło po 12 miesiącach 27%, przy czym w 8 oczach było to powyżej 30%. Nie odnotowano powikłań ani reakcji zapalnej w całym okresie obserwacji.

Czasopismo: OphthaTherapy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Koncepcja wiosek dziecięcych – w poszukiwaniu domu pełnego ciepła i miłości. Wskazania pedagogiki egzystencjalnej

Wioski dziecięce są wspólnotami dla sierot czy dzieci, które nie mogą dorastać w swoich własnych rodzinach. Jako forma opieki budzą nadal zainteresowanie. Wskazanie na pedagogikę egzystencjalną jako uzasadnienie poczynań wychowawczych tam stosowanych, jakie ostatnio obserwujemy, wydaje się słuszne. Podstawowe kategorie tej pedagogiki, takie jak poczucie swojej wartości, przestrzeń wychowawcza, ochrona, oparcie, mogą pomóc w trudnej i odpowiedzialnej pracy z dziećmi skrzywdzonymi, a także w wielu innych obszarach pracy.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia
Percepcja społeczna starości w kontekście środowiska rodzinnego

Współczesna geriatria i gerontologia stają przed wielkim społecznym wyzwaniem. Z jednej strony czas życia ludzkiego ulega znacznemu wydłużeniu, z drugiej zaś – rodziny osób trzeciego wieku coraz częściej nie poczuwają się do obowiązku otoczenia swoich seniorów wsparciem i opieką. Życie ludzi starszych, nawet we współczesnych, dobrze zorganizowanych i zasobnych społeczeństwach, nie jest bowiem wolne od zagrożeń związanych z ich bezpieczeństwem. Zatem rodzi się pytanie, jak działać, aby odczuwali oni satysfakcję z tego, że dane im było dożyć sędziwego wieku. Podjęcie adekwatnych działań w tym zakresie oraz zapewnienie im potrzeby bezpieczeństwa we wszystkich wymiarach psychospołecznych wymaga jednak przede wszystkim głębszego poznania stosunku społeczeństwa do osób w wieku senioralnym. W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki badań dotyczące postaw wobec starości, postrzegania okresu senioralnego jako wartości w wychowaniu młodego pokolenia oraz miejsca i znaczenia osób starszych w rodzinie.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia
Podstawowe zasady standaryzacji nazw obiektów fizjograficznych w Polsce. Cz. II

W drugiej części artykułu przedstawiono historię programów standaryzacyjnych w Polsce, dotyczących nazw obiektów fizjograficznych. Opisano podstawy aktualnie prowadzonego programu standaryzacyjnego w Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych. Przedstawiono zasady poprawności językowej, przestrzegane przez poprzednie komisje normatywne oraz przyjęte w obecnym procedowaniu. Omówiono problematykę poprawnościową przy nazwach o cechach gwarowych oraz nazwach zapożyczonych z języków mniejszościowych. Zwrócono uwagę na strukturalne sprzeczności w podejściu do kwestii poprawnościowych przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych oraz lokalne władze samorządowe.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Leksem świnia i formy pokrewne jako wyrazy motywujące w polskiej onimii

Tematem artykułu jest próba prześledzenia losów kilku apelatywów zgrupowanych w polu leksykalnym wokół hiperonimu świnia (wieprz, knur, kiernoz, prosię) jako wyrazów motywujących powstanie wielu nazw w onimii polskiej, głównie w antroponimii i toponimii. Moje rozważania, osadzone są w perspektywie badawczej antropologii historycznej. Analiza jest oparta na metodologii leksykalno-semantycznej. Wychodzę od znaczenia (często rekonstruowanego) apelatywnych jednostek leksykalnych, z uwzględnieniem ich modyfikacji znaczeniowych w warstwie proprialnej. Nazwy własne interpretuję na podstawie ustaleń genetyczno – motywacyjnych. Szczegółowa analiza pozwoliła na sformułowanie kilku zasadniczych wniosków. Według  obliczeń na liście rankingowej nazw miejscowych motywowanych jednostkami leksykalnymi określającymi zwierzęta, leksem świnia znajduje się w pierwszej piątce (na pierwszej pozycji znalazła się kobyła, na drugim miejscu koń). Obecność interesujących nas etymonów w tak wielu nazwach własnych w okresie średniowiecza pozwala na sformułowanie wniosku o niezwykle istotnej roli świń w życiu naszych przodków. Wydaje się, że w tym okresie leksemy związane z tym polem były semantycznie obojętne. Świadczy o tym ich obecność, jako wyrazów fundujących, w wielu starych nazwach osobowych. We współczesnym zasobie nazwisk formacje motywowane interesującymi nas leksemami należą do bardzo rzadkich, zapewne były one usuwane z powodów konotacyjnych. Wnosiły one w widoczny sposób elementy negatywnego (ośmieszającego) profilowania znaczeń. Do tej pory utrzymały się w większej liczbie nazwiska odmiejscowe i formy często przekształcone fonetycznie, które oderwały się swojego pierwotnego źródła motywacji i są neutralne semantycznie. Niewielka ilość osób została przy starych nazwiskach typu Wieprzek.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Kapliczki i krzyże przydrożne w nazwach terenowych  (na przykładzie mikrotoponimów gminy Wręczyca Wielka w powiecie kłobuckim)

Głównym celem artykułu jest próba określenia roli kapliczek i krzyży przydrożnych w nazwach terenowych. Przykładowy materiał badawczy stanowi ponad 1000 mikrotoponimów zgromadzonych w trakcie prowadzenia badań terenowych (2011-2017) na obszarze gminy Wręczyca Wielka w powiecie kłobuckim, w województwie śląskim. Do analizy włączono również uzasadnienia nazwotwórcze poszczególnych onimów oraz podania, historie i legendy, które uzyskano podczas prowadzenia nieoficjalnych rozmów z przedstawicielami średniego i najstarszego pokolenia mieszkańców eksplorowanej gminy. W artykule wykorzystano narzędzia badawcze onomastyki kulturowej.
Małe obiekty architektury sakralnej, które pojawiają się w nazwach terenowych, pełnią często po kilka ról. Najczęściej krzyże i kapliczki przydrożne są lokalizatorami, względem których desygnuje się pola, łąki, lasy, dukty itp. Ponadto „dane przyjęzykowe” zawarte w uzasadnieniach nazwotwórczych mikrotoponimów dokumentują związek małych form architektury sakralnej z okolicznymi obiektami fizjograficznymi i uwypuklają rolę tych form w kulturze ludowej. I tak krzyże i kapliczki przydrożne upamiętniają dawne wydarzenia oraz utrwalają elementy wiejskiej obyczajowości. Małe obiekty architektury sakralnej wpisane w mikrotoponimy potwierdzają również to, że dla najstarszego pokolenia mieszkańców współczesnej wsi religia wciąż stanowi jedną z najwyższych wartości.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Nazwotwórstwo w języku chińskim

Istnieje wiele sposobów wybierania czy tworzenia nazwy, różniących się w zależności od kultury czy języka. Chińskie onimy są zazwyczaj konstruowane z jednego elementu lub większej ich liczby, będących jednostkami leksykalnymi (morfemami semantycznymi lub wyrazami) i zachowującymi w większości swoje znaczenie leksykalne, są więc na ogół semantycznie transparentne. Jednakże „prawdziwy” sens niektórych nazw bywa czasem bardzo trudny do odkrycia, a jego stwierdzenie często jest oparte jedynie na domysłach. Chińskie onimy ewidentnie nie tworzą przypadkowych kombinacji, mają pewne zasadnicze, ukryte znaczenie, odzwierciedlające przyczynę lub przyczyny wykorzystania konkretnych jednostek leksykalnych w procesie nazwotwórczym. Chińscy badacze zazwyczaj nie wymieniają “znaczenia” nazw jako kryterium klasyfikacji semantycznej. Ich klasyfikacje bazują na różnie określanych “przyczynach”, “metodach” lub “motywacjach” powstania nazwy, czy też na ich “źródle nazewniczym”. Stąd artykuł przedstawia wybrane, typowe i nietypowe “metody” tworzenia chińskich onimów, przede wszystkim imion osobowych i nazw geograficznych.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Nazwy austro-węgierskich jednostek wojskowych. Studium polityki nazewniczej z zakresu chrematonimii wojskowej

Celem artykułu jest omówienie wybranych formalnych i pragmatycznych aspektów austro-węgierskiej wojskowej polityki nazewniczej w ostatniej ćwierci XIX i na początku XX w. We wstępnej części nakreślono proprialny status nazw jednostek wojskowych jako składnika chrematonimii wojskowej oraz podjęto próbę szkicowego ulokowania omawianych nazw na klasyfikacyjnej mapie chrematonomastyki. Krótko omówiono ogólne historyczne i terminologiczne tło austro-węgierskiego nazewnictwa jednostek wojskowych. Nakreślono najważniejsze pojęcia teorii polityki nazewniczej. Prezentacja materiału obejmuje nazwy zawarte w schematyzmach austro-węgierskich sił zbrojnych oraz napisy na papierowych pieczęciach (Verschlussmarken). Na podstawie materiału wskazano na polimorfizm omawianych nazw, polegający na tym, iż zależnie od kontekstu (w tym tekstu ciągłego, w którym pojawiają się nazwy) obligatoryjne i fakultatywne elementy nazw realizowane mogą być na różne sposoby i w różnych konstrukcjach składniowych. Zaproponowano też dwa główne modele nazewnicze organizujące składniową strukturę omawianych nazw. Nakreślono ortograficzne i składniowe zasady numeracji jednostek oraz włączania do nazw jednostek nazw geograficznych oraz nazw patronów i „właścicieli” pułków (Inhaber). Omówiono znaczenie i pisownię określeń cesarko-królewski oraz cesarski i królewski (k.k. = c.k.; k.u.k. = c. i k.).

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Nazwy stacji drogi krzyżowej (przemiany struktury i funkcji w XX wieku)

Nazwy stacji mogą funkcjonować jako tytuły obrazów czy rzeźb, umieszczonych na trasie odprawiania drogi krzyżowej, albo jako śródtytuły w tekstach rozważań używanych w tym nabożeństwie. Artykuł koncentruje się na drugim wymienionym znaczeniu, jednakże tendencje rozwojowe obu rodzajów nazw są podobne. Opracowanie opiera się na materiale około 200 tekstów opublikowanych od początku XX wieku do chwili obecnej (2020 r.), Należy zauważyć, że XX wiek jest uważany za okres szczególnie burzliwych przemian w dyskursie religijnym.  W artykule opisano funkcje nazw, strukturę składniową oraz właściwości stylistyczne, takie jak używanie archaizmów i kolokwializmów. Zjawiska te są rozważane na tle przemian społecznych i kulturowych. Na początku badanego okresu  częste były stosunkowo długie tytuły precyzyjnie informujące o danym wydarzeniu z użyciem słownictwa ekspresywnego i wartościującego. Stopniowo ustąpiły one nazwom krótkim i schematycznym. Po soborze watykańskim II pojawił się nowy typ nazw, których celem jest przyciągnięcie uwagi odbiorcy i ukierunkowanie jego interpretacji. Posługują się one zagadką, aluzją czy kontrastem itp. Odbiorca zyskuje satysfakcję z rozszyfrowania zagadki czy znalezienia źródła cytatu lub aluzji. Zjawiska te znamy z badań nad językiem literatury pięknej i prasy, ale wiążą się one także z tendencjami obecnymi w nurcie tzw. nowej ewangelizacji.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ukrainoznawstwo jako czynnik wychowania świadomej narodowo jednostki

W artykule przedstawiono rolę ukrainoznawstwa w procesie kształtowania świadomości narodowej jednostki. Uogólniono naukowe podejścia do interpretacji pojęć „świadomość narodowa”, „samoświadomość narodowa”, „identyfikacja narodowa”, „ukrainoznawstwo”. Stwierdzono, że ukrainoznawstwo powinno stać u podstaw naukowego i praktycznego rozwoju nowoczesnej edukacji. Treści i oddziaływania wychowawcze powinny być dostosowane do potrzeb niepodległego państwa ukraińskiego. Podkreślono, że w egzystencji narodu ukraińskiego tożsamość narodowa jest wiodącym czynnikiem kształtowania społeczeństwa obywatelskiego.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia
Onimiczny obraz świata w tłumaczeniu poprzez język trzeci na przykładzie antroponimów w zbiorze „Zbieracz porostów” autorstwa Zhang Weia

Artykuł sygnalizuje problem zakodowanego w nazwach własnych językowego obrazu świata i jego przekładu. Chińskie onimy i ich formy adresatywne przekazują odbiorcy informacje o wzajemnych relacjach między mówiącym a nazywanym, rysując tym samym szerszy obraz relacji społecznych w małych wspólnotach językowych i kulturowych. Przekład tych onimów na język obcy z zachowaniem ich funkcji społecznej jest wyzwaniem dla tłumacza. Jako egzemplifikację autorka wybrała przekład chińskiego zbioru opowiadań na język polskim za pośrednictwem języka niemieckiego, co temat komplikuje, wprowadzając dodatkową płaszczyznę koherencji. Nawiązując do teorii JOSu oraz nazw własnych w ogóle dokonano krytycznej analizy konkretnego tłumaczenia utworów pod kątem przekładu onimów i ich potencjału przekazania obrazu świata, z naciskiem na przekaz funkcji społecznej nazw własnych w języku docelowym. Uwzględniono także wpływ onimów i ich konsekwentnego potraktowania w przekładzie na spójność badanego tekstu.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Nowy etap badań nad toponimią słowacką (uwagi po lekturze książki Ivety Valentovej „Lexika slovenských terénnych názvov. Koncepcia lexikografického spracovania”)

Zainspirowany tytułową książką tekst jest poświęcony współczesnym badaniom nad słowackim nazewnictwem terenowym, prezentując je polskiemu czytelnikowi. Głównymi poruszonymi zagadnieniami są perspektywy badań nad archaicznym, głównie słowiańskiego pochodzenia złożem leksykalnym zakonserwowanym w toponimii słowackiej, jak również obecna organizacja hasła słownikowego, oceniona jako daleka od optymalnej. Zasugerowano również pewną liczbę uwag do konkretnych rozwiązań etymologicznych w zakresie haseł na A-.

Czasopismo: Onomastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Metoda biograficzna jako wyzwanie dla pedagoga i pracownika socjalnego

W artykule zaprezentowano metodę biograficzną, która – we współczesnych czasach, w których często obserwujemy przejawy agresji i autoagresji, szczególnie wśród ludzi młodych, a także braku właściwych relacji, w tym międzypokoleniowych – daje nadzieję lepszego poznania osób, którym chcemy pomóc. Przemyślenie rozmów, doskonalenie komunikacji i budowanie kompetencji w tym zakresie to ważne zadanie dla nauczycieli, pedagogów różnych specjalności i pracowników socjalnych.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia
Admirał Michał Aleksander Borowski, jego służba i działalność w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1919–1928

Michał Aleksander Borowski (1872–1939), generał major rosyjskiej marynarki wojennej, kontradmirał Polskiej Marynarki Wojennej. Do Wojska Polskiego został przyjęty 12 grudnia 1918 r. W lutym 1919 r. w ramach Generalnej Delegacji Ministerstwa Aprowizacji sprawował funkcję kierownika portu gdańskiego, od lipca 1919 r. jednocześnie w ramach Departamentu dla spraw Morskich pełnił funkcję pełnomoc-nika do spraw wojskowych i morskich. W marcu 1921 r. był zastępcą przewodniczącego Delegacji Polskiej w Radzie Portu Gdańskiego, a od lipca 1923 r. przewodniczącym Polskiej Delegacji Rady Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku. Ze służby odszedł w sierpniu 1927 r. Emeryturę spędził w Wilnie, gdzie zmarł 23 grudnia 1939 r.

Czasopismo: Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika, psychologia