rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
ZOOPHILOLOGICA - T.2 (2016) Reprezentacje

Wraz z rozwojem postkolonializmu, zwłaszcza jego drugiej generacji, wyraź- nie zwiększyła się tendencja do przełamywania hegemonii dominujących dyskursów, narzucających kulturowe znaczenia i budujących zideologizowane reprezentacje „Innego”. Choć centralnym „Innym” tej krytyczno-kulturowej orientacji był i nadal jest człowiek, to wywodząca się z derridiańskiej, dekonstruktywistycznej koncepcji „różni” idea podmiotu mówiącego i podmiotu mówionego, jak się zdaje, coraz skuteczniej może służyć też animal studies. W nich bowiem – właśnie szczególnie – niemożność wypowiedzenia się podmiotu (milczącego Innego), w dramatyczny i spektakularny sposób zyskuje swoisty kształt, bez mała nieprzezwyciężony. Dzięki radykalnej, inteligentnej i twórczej kry- tyce reprezentacji (od Frantza Fanona przez Edwarda Saida po Stuarta Halla i Homi Bhabhę), „dziki” – obiekt europocentrycznego dyskursu – przemówił wreszcie własnym głosem. Zyskał zdolność do działania, której nie można już lekceważyć; zdolność i możliwość wypowiadania, tworzenia kontr-reprezentacji przeciw produkowanej dotąd o nim (ale nie z nim) wiedzy. Stał się podmiotem mówiącym.
        Mimo licznych i przekonujących danych o zdolnościach komunikacyjnych i symbolicznych zwierząt, wysuwanych zwłaszcza przez etologów (od Konrada Lorenza po Fransa de Waala), Animal – przedmiot animal studies – wciąż nie może liczyć na taką emancypację. W jego imieniu nieodmiennie mówią/ wypowiadają się humaniści, przedstawiciele, jak to ujął już ongiś Charles P. Snow, drugiej kultury. Mówią językiem prozaików, poetów, filozofów, plastyków, kulturoznawców, religioznawców, literaturoznawców, analizując, ale też budując i tak już gęstą, wręcz przytłaczającą warstwę dyskursu w „cudzym imieniu”. Nie można mieć złudzeń, że zapośredniczenie zapośredniczenia to głos równoważny głosowi podmiotu mówiącego, ale czy istnieje inna forma, w której zwierzęce mogłoby znaleźć język niezależny od jego ludzkich reprezentacji?
        Oddajemy do rąk Czytelników drugi numer monograficzny interdyscyplinarnego czasopisma, zatytułowany Reprezentacje, który zawiera artykuły filo- logów i neofilologów (literaturoznawców i językoznawców), kulturoznawców, filmoznawców, filozofów i psychologów. Wszyscy oni próbują – każdy w inny sposób i na użytek własnej dyscypliny naukowej – penetrować, rozważać i ukazywać reprezentacje samych zwierząt bądź relacje człowiek – zwierzę(ta), zarówno w ludzkiej mentalności/mózgu/umyśle, jak i w szeroko rozumianej kulturze. Co więcej, niektórzy autorzy próbują głębiej wnikać w zagadnienia dotyczące sposobu rozumowania/myślenia i komunikacji w świecie zwierząt, poszukując odpowiedzi na pytanie, czy mają one umysł i „język”.

Czasopismo: Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki socjologiczne, psychologia
CO(2) z tą Ziemią? Klimatologiczna misja specjalna

CO(2) z tą Ziemią? Klimatologiczna misja specjalna[Recenzja książki: Marcin Popkiewicz, Aleksandra Kardaś, Szymon Malinowski „Nauka o klimacie". Wydawnictwo Sonia Draga & Nieoczywiste, Katowice 2018]

Czasopismo: Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki socjologiczne, psychologia
Totem à rebours

The Zoo Story to tytuł pracy Petera Friedla, która w 2007 roku stała się symbolem documenta 12 w Kassel. Austriacki artysta w głównej sali – documenta-Halle – umieścił naturalnej wielkości żyrafę, a właściwie jej wypchane ciało. Brownie, bo tak nazywała się żyrafa, od lat 90. była mieszkanką zoo w palestyńskiej Kalkilii. Zmarła w 2002 roku podczas drugiej intifady, kiedy ze strachu wywołanym bombardowaniem tragicznie wpadła na żelazne ogrodzenie. Friedl, posługując się ciałem zwierzęcia, chciał ustanowić nowy rodzaj narracji na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego: przenosząc do galerii fragment rzeczywistości Zachodniego Brzegu, miał przedstawić alternatywę zarówno wobec sprawozdawczych materiałów dokumentalnych prezentowanych w mediach, jak i wobec fabularyzowanych historii opowiadających o wojnie1. [...]
         W niniejszym tekście rozpatruję praktyki wykorzystywania zwierząt w sztuce, skupiając się przede wszystkim na przykładzie wystawy amerykańskiego artysty Jimmiego Durhama Boże dzieci, poematy, która prezentowana była w Muzeum Sztuki w Łodzi od marca do maja 2018 roku. Podejmuję próbę zarysowania kontekstu i przedstawienia różnorodności sposobów używania zwierząt przez artystów, jednocześnie odwołując się do kontrowersji wywoływanych podobnymi praktykami, wynikających z dysonansu między – często wątpliwym moralnie – procesem wykonawczym dzieł sztuki, a ich krytyczno-politycznym wydźwiękiem. [...]

Czasopismo: Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki socjologiczne, psychologia
Sprawozdanie z X Forum Etycznego „Moralny status zwierząt"

Dziesiąta edycja Forum Etycznego, zatytułowana Moralny status zwierząt, odbyła się w dniach 20–22 czerwca 2018 roku w Uniwersytecie Pedagogicznym im. KEN w Krakowie, przy ul. Podchorążych 2. Był to jubileusz, gdyż Forum Etyczne odbywa się – z inicjatywy dr hab. prof. UP Doroty Probuckiej – już od 1998 roku, regularnie co dwa lata. Warto przypomnieć, że temat przewodni każdego dotychczasowego Forum Etycznego był odmienny, jednak zawsze związany z moralnością oraz wartościami etycznymi, jak Etyka i odpowiedzialność czy Współczesne oblicza dobra.
         [...]

Czasopismo: Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki socjologiczne, psychologia
Emocje wpisane w egzystencję zwierząt: „Między empatią a okrucieństwem"

Emocje wpisane w egzystencję zwierząt: „Między empatią a okrucieństwem"Red. Eugenia Łoch, Dariusz Piechota, Agnieszka Trześniewska.Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2018(Publikacja polskojęzyczna, wydana w miękkiej oprawie, 360 stron)

Czasopismo: Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, literaturoznawstwo, nauki socjologiczne, psychologia
Sankcje za niedozwoloną współpracę konkurentów: aspekty psychologiczne

Przedmiotem artykułu jest znaczenie, jakie błąd oceny z perspektywy czasu ma w procesie stosowania prawa, a zwłaszcza przepisów z zakresu konkurencji w Unii Europejskiej. Uwaga skupia się na tym, jak błąd ten może zaważyć na ocenie skutków kooperacji pomiędzy (potencjalnymi) konkurentami. Sprawa ma szczególne znaczenie tam, gdzie przyjmuje się, że kooperacja wywiera skutki w postaci zapobieżenia, ograniczenia lub zakłócenia na rynku wewnętrznym (co jest zabronione na podstawie art. 101(1) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). W tekście nawiązuje się do sposobu, który w literaturze amerykańskiej przedstawiany jest jako metoda zapobiegania negatywnym wpływom błędu oceny z perspektywy czasu na proces stosowania prawa. W artykule przedstawiona również inną koncepcję uwalniania od odpowiedzialności za nieprawidłowe decyzje gospodarcze, niezwiązaną ze sprawą błędów poznawczych. Autor podaje w wątpliwość zastosowanie tej koncepcji w sprawach szkodliwej dla konkurencji kooperacji.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Recenzje książek w czasopismach nauk społecznych. Znaczenie i zagrożenia

Artykuł dotyczy funkcji i zagrożeń stojących przed recenzjami książek w czasopismach naukowych. W pierwszej części artykułu wskazano na funkcje w upowszechnianiu wiedzy, idei i koncepcji naukowych oraz budowaniu autorytetu zarówno autorów recenzowanych książek, jak i recenzentów. Autor przedstawił zagrożenia wynikające z ekonomizacji życia społecznego oraz biurokratyzacji nauki. W drugiej części opartej na badaniach empirycznych przedstawiono trzy typy recenzji: książki wybitnego autora, książki poruszającej ważny interesujący problem i książki adresowanej do praktyków. W zakończeniu wskazano na wpływ zmian dokonujących się w nauce i jej otoczeniu na zmianę roli recenzenta.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
O problemach uzgadniania prawa z moralnością przy okazji odpowiedzi Wojciechowi Ciszewskiemu

Niniejszy artykuł stanowi odpowiedź Michała Dudka na krytykę Wojciecha Ciszewskiego. W pierwszej jego części zauważa się między innymi przyjmowanie przez  Dudka i Ciszewskiego ostatecznie różnych wizji neutralności moralnej prawa, czy ich wyraźnie odmienne sposoby prowadzenia analiz. Podkreśla się przy tym częste używanie przez Ciszewskiego bardzo idealistycznych, wręcz kontrfaktycznych konstrukcji i błędne odczytanie wywodów Dudka. W drugiej części natomiast Dudek, dostrzegając bardzo mało rozbudowaną krytykę Ciszewskiego na temat uzgadniania prawa z moralnością, prezentuje pełniejsze wyliczenie kontrowersji związanych z tym postulatem, m.in. problem niezupełności moralności, diagnozowania moralności czy rozciągnięcia procesu legislacyjnego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Organizacja i finansowanie świadczeń opieki długoterminowej w wybranych krajach UE

Artykuł przedstawia zagadnienia dotyczące konstruowania systemu świadczeniowego związanego z ryzykiem niesamodzielności (potrzeby długoterminowej opieki). Omówiono w nim modelowe rozwiązania dotyczące organizacji i finansowania systemu przyjęte w Holandii, Niemczech i Austrii, aby na ich tle sfomułować propozycje ukształtowania systemu opieki długoterminowej w Polsce.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Skutki prawne przyjęcia i opublikowania konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik na przykładzie regulacji dla dużych obiektów energetycznego spalania

Opublikowanie konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik dla dużych obiektów energetycznego spalania wywołało zainteresowanie tym zagadnieniem nie tylko wśród organów administracji i podmiotów prowadzących instalacje podlegające tym konkluzjom. Sektor energetyczny należy bowiem do obszarów strategicznych z punktu widzenia całej gospodarki i polityki państwa. Funkcjonowanie tego sektora (obowiązki na niego nakładane) ma wpływ na wiele innych dziedzin gospodarki i życia społecznego. Celem tego artykułu jest analiza skutków wynikających z przyjęcia, a przede wszystkim opublikowania (z tym momentem nabierają one mocy wiążącej) konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik dla dużych obiektów energetycznego spalania, tj. zmiany sytuacji środowiskowoprawnej funkcjonowania instalacji objętych tymi konkluzjami, a w konsekwencji obowiązków wynikających z tego faktu dla organów administracji oraz podmiotów prowadzących określone instalacje. Ponadto w artykule zarysowano następstwa nieterminowej lub nienależytej ich realizacji (zarówno dla państwa członkowskiego UE, jak i przedsiębiorcy prowadzącego instalację).

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Przesłanki wdrażania cyfryzacji jednostek samorządu lokalnego finansowanej ze środków unijnych

Tematem artykułu jest opisanie czynników wpływających na pozyskiwanie dotacji unijnych w celu przeprowadzenia cyfryzacji jednostek samorządu lokalnego. W części teoretycznej zostały opisane zagadnienia leżące u podstaw procesu cyfryzacji, związane także z nowym spojrzeniem na relację urząd–klient, a także gromadzeniem i zarządzaniem danymi. W części empirycznej dokonano przeglądu przesłanek cyfryzacji jednostek samorządu lokalnego finansowanej ze środków unijnych, które zostały zweryfikowane na podstawie badania pilotażowego, polegającego na przeprowadzaniu wywiadów telefonicznych z osobami zatrudnionymi w wybranych urzędach. Obok przesłanek formalnych, jak budżet gminy czy wcześniejsze doświadczenia w pozyskiwaniu środków unijnych, istotne okazały się także przesłanki nieformalne, jak np. wprowadzenie projektu w sąsiedniej gminie.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Monety próbne dwudziestolecia międzywojennego jako forma inwestycji alternatywnych

W artykule przedstawiono charakterystykę rynku monet próbnych dwudziestolecia międzywojennego, które stanowią formę inwestycji alternatywnej (emocjonalnej). O podjęciu tej tematyki zdecydowało wzrastające zainteresowanie niestandardowymi formami lokowania kapitału oraz rzadkość problematyki inwestycji emocjonalnych w polskim piśmiennictwie. Autorzy przeanalizowali rynek wybranej kolekcji, śledząc aukcje przeprowadzane przez domy aukcyjne od połowy lat dziewięćdziesiątych XX w. do 2017 r. Analiza cen transakcyjnych dokonana została w podziale na pięć podokresów. W każdym z tych podokresów na ceny transakcyjne wpływ miały inne czynniki popytowe i podażowe. Autorzy wskazali na specyfikę rynku, w szczególności czynników kształtujących ceny monet i trudność badania tendencji na nim.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Czynności mające na celu obejście ustawy na tle orzecznictwa sądów polskich

W doktrynie dominuje stanowisko, zgodnie z którym czynności prawne mające na celu obejście ustawy stanowią kategorię czynności prawnych sprzecznych z ustawą. W orzecznictwie sądów polskich pogląd ten nie został w pełni przejęty. W niektórych orzeczeniach sądy odróżniły obejście prawa od innych konstrukcji prawnych, w tym od sprzeczności z prawem. W pracy przedstawione i omówione są zaakceptowane w orzecznictwie definicje obejścia prawa, przesłanki stwierdzenia obejścia prawa, a także przykłady czynności mających na celu obejście ustawy. We wnioskach rozważono problem autonomiczności i funkcji pełnionych przez zakaz dokonywania czynności mających na celu obejście ustawy w polskim prawie prywatnym na tle orzeczeń sądów polskich. Autor uważa, że obejście prawa jest konstrukcją autonomiczną w stosunku do innych konstrukcji prawa prywatnego, która wypełnia lukę, jaka istnieje albo może istnieć między zakresem zastosowania sprzeczności z prawem i zakresem zastosowania sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Zakres zastosowania konstrukcji obejścia prawa zależy od sposobu zdefiniowania reguły odstępstwa od sensu językowego przepisu lub jego części. Analiza orzecznictwa sądów polskich pozwala na wskazanie istotnych funkcji pełnionych przez zakaz dokonywania czynności mających na celu obejście ustawy.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
O pełnomocnictwie. Przyczynek do analizy podstawowych konstrukcji cywilistycznych

Pełnomocnictwo do dokonania określonej czynności prawnej musi być rozpatrywane na dwóch płaszczyznach: ogólnej i szczególnej. Ta pierwsza odnosi się do samego udzielenia pełnomocnictwa i zdolności do upoważnienia. Ta druga dotyczy zaś zdolności mocodawcy do dokonania czynności prawnej, do której dokonania upoważnił pełnomocnika. Ograniczenie zdolności do czynności prawnych lub utrata prawa podmiotowego (np. własności, autorskich praw majątkowych) nie wpływają na pełnomocnictwo (nie wygasa ono). Pozbawienie mocodawcy zdolności do czynności prawnych prowadzi zaś do wygaśnięcia pełnomocnictwa. Interesy mocodawcy są przy tym w każdym przypadku należycie chronione: w wypadku utraty zdolności do czynności prawnych przez mocodawcę pełnomocnik działa jako rzekomy pełnomocnik (czynność przez niego dokonana jest nieważna lub bezskutecznie zawieszona i wymaga potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego na podstawie art. 103 § 1 k.c.); w wypadku ograniczenia zdolności do czynności prawnych mocodawcy – czynność prawna dokonana przez pełnomocnika podlega kontroli przedstawiciela ustawowego (tak jak czynność dokonana przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych – na podstawie art. 18 § 1 k.c.), a niekiedy do swej ważności wymaga również zezwolenia sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 k.r.o.); w wypadku utraty prawa podmiotowego przez mocodawcę nie będzie co do zasady możliwe rozporządzenie tym prawem.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
O negatywnej ocenie moralnej postępowania dłużnika i osoby trzeciej jako przesłance skargi pauliańskiej

W opracowaniu postawiono tezę, wedle której niemoralny (a przynajmniej indyferentny moralnie) charakter postępowania dłużnika jest konieczną przesłanką skargi pauliańskiej. W konsekwencji pozwany (osoba trzecia) ma możliwość podniesienia zarzutu w pełni czy bądź całkowicie moralnego postępowania dłużnika. W przypadku zgodności postępowania dłużnika z normami moralnymi nie można byłoby uznać dokonania czynności prawnej za krzywdzącą (relewantną pauliańsko), nawet jeśli doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela. Akceptacja możliwości podniesienia przez pozwanego takiego zarzutu wydaje się przy tym konieczna z perspektywy spójności aksjologicznej systemu prawnego. Przyjęcie proponowanego wyniku wykładni zapewniałoby również odpowiedni balans w przyjmowanych konsekwencjach zastosowania pozajęzykowych dyrektyw wykładni w odniesieniu do przepisów konstruujących instytucję skargi pauliańskiej. Gdyby uznać trafność powyższej argumentacji, art. 527 § 2 k.c. konstruowałby w istocie domniemanie niemoralnego postępowania dłużnika. Obalenie tego domniemania byłoby w praktyce trudne, lecz nie niemożliwe.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Przysięga małżeńska (art. 7 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)

Nowelizacja k.r.o. z 2014 r., wprowadzająca do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego  formułę oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński, zasługuje na pozytywną ocenę. Z uwagi na doniosłe funkcje, jakie spełnia przysięga małżeńska, właściwe było nadanie jej rangi ustawowej. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że nie nastąpiła żadna zmiana w zakresie przesłanek koniecznych zawarcia małżeństwa: konstytutywnym elementem zawierania małżeństwa jest bowiem, jak dotychczas, wyrażenie woli wstąpienia w związek małżeński, a nie – wypowiedzenie określonej formuły. Ewentualne uchybienia w jej wypowiadaniu nie mają zatem negatywnego wpływu na zawarcie małżeństwa, o ile nie powstają wątpliwości, że pomimo uchybień została wyrażona wola zawarcia małżeństwa. Formuła przysięgi małżeńskiej powinna być zatem zaliczana do przesłanek porządkowych zawarcia małżeństwa. Jej treść może się okazać pomocna przy wykładni przepisów dotyczących praw i obowiązków małżeńskich i tą drogą, pośrednio, wywoływać konsekwencje w praktyce stosowania prawa.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Anonimowość rodziców genetycznych a dobrostan zdrowotny dziecka. Uwagi na tle Rekomendacji 2156(2019) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy

Artykuł podejmuje problem zdrowotnego interesu dziecka poczętego w wyniku zastosowania technik wspomaganej medycznie prokreacji z użyciem obcych komórek rozrodczych. Zastosowanie nowoczesnych technologii medycznych staje się coraz bardziej powszechne, a procedury, które jeszcze kilka lat temu postrzegane były jako eksperymentalne, obecnie stają się świadczeniami standardowymi. Nie oznacza to jednak, że nie niosą za sobą żadnych zagrożeń. Prezentowany tekst obejmuje problematykę tych zagrożeń i konfliktów dla członków rodziny związanych z wykorzystaniem technologii do poczęcia i urodzenia dziecka. Chodzi o zapewnienie tzw. dobrostanu fizycznego i psychicznego związanego z faktem pochodzenia od określonych osób. Polskie prawo nie daje możliwości udostępnienia informacji identyfikujących dawcę komórek rozrodczych, a granice informacji zostały określone wąsko. Pozwala to na sformułowanie tezy, która jest weryfikowana w tekście, że ustawodawca polski nie zapewnia realizacji prawa do poznania własnej tożsamości genetycznej jako prawa do informacji w zakresie genomu dawcy ani tym bardziej prawa do poznania tożsamości dawców gamet jako prawa do informacji w zakresie danych identyfikujących dawcę. W tekście przedstawiono postulaty de lege ferenda na podstawie rozwiązań włoskich oraz Rekomendacji 2156(2019) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Prawnik jako peacemaker – przeprosiny, przebaczenie, pojednanie w opanowywaniu sporów prawnych

Stałe poszukiwanie, badanie i aplikowanie różnorodnych, polubownych form opanowywania sporów, w tym wykorzystujących takie instytucje, jak: przeprosiny, przebaczenie i pojednanie, należy uznać za jak najbardziej zasadne, gdyż może przynieść korzyści w wymiarze indywidualnym, interpersonalnym i społecznym. Celem artykułu jest przybliżenie specyficznej roli zawodowej lub społecznej, jaką mogą wykonywać prawnicy, określanej mianem lawyer as peacemaker. W toku rozważań przedstawiono przyjmowane rozumienie roli i celów prawnika jako peacemaker, bazujące na autorskiej koncepcji holistycznego podejścia do prawa i praktyki prawniczej. Następnie podjęto kwestie dotyczące istoty aktu przeprosin, przebaczenia i pojednania w kontekście opanowywania sporów prawnych zgodnie z tzw. peacemaking. Ponadto w tekście zidentyfikowane zostały regulacje polskiego prawa cywilnego i karnego odnoszące się do przeprosin, przebaczenia oraz pojednania.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Rola filozofii ubuntu w rozliczeniach z przeszłością w Republice Południowej Afryki i wybranych obszarach południowoafrykańskiego prawa

Zaprzysiężenie 10 maja 1994 r. Nelsona Mandeli na pierwszego demokratycznie wybranego prezydenta Republiki Południowej Afryki stało się symbolem końca apartheidu i otwarcia nowego etapu w historii tego państwa. Wobec istniejących w społeczeństwie głębokich podziałów przejściowa Konstytucja RPA z 1993 r. wyrażała potrzebę pojednania pomiędzy obywatelami RPA, a także rekonstrukcji wspólnoty. Przezwyciężenie spuścizny apartheidu miało być oparte na potrzebie „zrozumienia, a nie zemsty”, „rekompensaty, a nie odwetu” oraz „ubuntu, a nie wiktymizacji”. Filozofia ubuntu (wywodząca się z małych afrykańskich wspólnot filozofia jedności, kooperacji, współczucia i respektu dla ludzkiej godności), do której odwołanie zamieszczono w Konstytucji – stała się rezerwuarem wartości dla całego systemu prawa. Celem artykułu jest przedstawienie filozofii ubuntu oraz omówienie jej roli w rozliczeniach z przeszłością w Republice Południowej Afryki i w wybranych obszarach południowoafrykańskiego prawa: w prawie karnym, regulacjach dotyczących eksmisji z nielegalnie zajmowanego gruntu oraz w regulacjach przewidujących odpowiedzialność deliktową za zniesławienie. RPA jawi się przy tym jako wyjątkowy kazus, w którym zarówno polityczna transformacja, jak i system prawny kształtowały się pod istotnym wpływem omawianych koncepcji filozoficznych i etycznych, silnie nawiązujących do idei sprawiedliwości naprawczej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne