rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Computational Fluid Dynamics (CFD) innowacyjne narzędzie do symulowania procesu wędzenia oraz modelowania elementów konstrukcji komory wędzarniczo-parzelniczej

Omówiono Computational Fluid Dynamics (CFD) w praktyce inżynierskiej jako integralną część postępu w całej inżynierii procesowej wędzenia z uwzględnieniem rozwoju technik i metod przeprowadzania obróbki wędzarniczej. Wykorzystanie narzędzi związanych z modelowaniem CFD pozwoliło na uzyskanie istotnych informacji dotyczących przeprowadzanego procesu wędzenia dla asortymentu o kształcie geometrycznym zbliżonym do szynki (myszka). Komora jednowózkowa stanowiła konstrukcję bazową dla rozwiązań proponowanej modyfikacji elementów zasilających (dysz), jak również geometrię modelu komputerowego samej konstrukcji komory pustej i z wsadem. Dyskretyzacja została wykonana w programie ANSYS Mechanical APDL 12.1 i na jej podstawie stworzono model o proponowanym rozwiązaniu konstrukcji dysz zasilających i rozprowadzających mieszaninę dymu wewnątrz komory wędzarniczej. Na podstawie modeli symulacyjnych i uzyskanych z nich wyników można jednoznacznie stwierdzić, że osiągnięto korzystniejsze warunki rozprowadzenia mieszaniny dymu w komorze wędzarniczej. Przeprowadzone w warunkach rzeczywistych badania z wykorzystaniem zmodyfikowanych dysz zasilających w porównaniu z klasycznym układem potwierdzają zależności uzyskane z symulacji.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ obróbki ultradźwiękowej na proces pozyskiwania olejków eterycznych z nasion kminku zwyczajnego

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące wpływu wstępnej obróbki ultradźwiękowej na proces destylacji olejków eterycznych z nasion kminku zwyczajnego. Badania przeprowadzono w dwóch wariantach. W pierwszym procesowi destylacji poddano całe nasiona, zaś w drugim nasiona rozdrobnione. Do generowania ultradźwięków wykorzystano procesor ultradźwiękowy (Sonic VC 750) z głowicą o średnicy 19 mm, pracujący z częstotliwością 20 kHz. Zastosowano następujące parametry wstępnej sonifikacji nasion: czas obróbki od 20 do 60 minut, natężenie ultradźwięków: 28 i 42 W·cm-2. Stwierdzono, że wstępna obróbka ultradźwiękowa nasion kminku znacząco przyśpiesza tempo pozyskiwania olejków oraz zwiększa końcową wydajność procesu. W zależności od czasu i natężenia ultradźwięków zanotowano wzrost wydajności od 9 do 40%. Zaobserwowano także istotny wpływ rozdrobnienia nasion na kinetykę procesu destylacji.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Współzależność między zdolnością kiełkowania a wybranymi cechami nasion pasternaku zwyczajnego (Pastinaca sativa L.)

Określono prędkość krytyczną unoszenia, podstawowe wymiary (długość, szerokość i grubość) i masę nasion pasternaku zwyczajnego. Na podstawie dokonanych pomiarów obliczono geometryczną średnicę zastępczą, wskaźnik proporcji, wskaźnik sferyczności i masę jednostkową. Następnie przeprowadzono próbę kiełkowania nasion, sprawdzając jej efekty co 12 godzin, a każdemu z nasion przypisano odpowiednią wartość wskaźnika czasu kiełkowania. Porównano ze sobą powyższe cechy i wskaźniki wykorzystując test t dla prób niezależnych i analizę korelacji. Stwierdzono, że skiełkowane i niekiełkujące nasiona różnią się statystycznie istotnie jedynie pod względem swojej grubości. Pewną poprawę zdolności kiełkowania materiału nasiennego można uzyskać przez oddzielanie od niego nasion najlżejszych. W badanym surowcu nasiennym uzyskanie 65% zdolności kiełkowania wiązało się ze stratami nasion prawidłowo wytwarzających kiełki na poziomie ok. 27%.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Możliwości wykorzystania biomasy na cele energetyczne

Stale rosnące wraz z rozwojem cywilizacyjnym zapotrzebowanie na energię, przy wyczerpywaniu się jej tradycyjnych zasobów – głównie paliw kopalnych (węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny) oraz towarzyszący ich zużyciu wzrost zanieczyszczenia środowiska naturalnego, powodują zwiększenie zainteresowania wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych. W pracy przedstawiono znaczenie odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym kraju. Szczególną uwagę zwrócono na podstawowe źródło energii odnawialnej w Polsce, jakim jest biomasa. Opisano rodzaje biomasy oraz podano ogólne właściwości energetyczne i fizyczno-chemiczne podstawowych surowców roślinnych pozyskiwanych do celów energetycznych. Omówiono możliwości wykorzystania biomasy do produkcji energii elektrycznej i ciepła oraz stosowane sposoby jej konwersji na biopaliwa. Podkreślono także korzyści i zagrożenia związane z wykorzystaniem biomasy roślinnej na cele energetyczne.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Optymalizacja kształtu kolektora aparatu udojowego z wykorzystaniem oprogramowania do symulacji przepływów

Celem badań była optymalizacja kształtu komory mlecznej kolektora z wykorzystaniem oprogramowania do obliczeniowej mechaniki płynów CFD. Przedstawiono wyniki symulacji przepływów cieczy w modelach kolektorów o różnych kształtach, w szczególności o różnych współczynnikach kształtu, definiowanych jako stosunek średnicy do wysokości. Analizowano prędkości przepływającej cieczy oraz wzajemne interakcje pomiędzy poszczególnymi strugami cieczy wypływającej z króćców wylotowych. Badania przeprowadzono przy wypływie cieczy od 0 do 10 kg·s-1, podciśnieniu od 38 do 50 kPa, symulowaniu wprowadzania powietrza do modelu kolektora. Stwierdzono, że najkorzystniejsze warunki przepływu osiąga się w modelach o współczynniku kształtu przyjmujących wartość około 3. Obliczone prędkości przepływu cieczy mieściły się w granicach od 0,05 do 1,2 m·s-1.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wpływ prędkości głowicy pomiarowej teksturometru na uzyskiwane wartości podstawowych wyróżników profilowej analizy tekstury sera Capresi

Celem pracy było wykazanie wpływu prędkości głowicy pomiarowej na wartości pomiarowe podstawowych wyróżników profilowej analizy tekstury (TPA), takich jak: twardość I i II, kohezyjność, adhezyjność, elastyczność, żujność i gumiastość oraz odbojność. Badany materiał poddawano dwukrotnemu ściskaniu do 50% pierwotnej wysokości przy prędkościach głowicy: 0,5; 0,83 1,0; 1,2; 1,5 (mm·s-1). Analizie poddano sześcienne próbki sera śmietankowego typu włoskiego Capresi o długości boku 15 mm. Uzyskane wyniki badań wykazały, że statystycznie istotne różnice (przy α=0,05) zanotowano tylko w nielicznych przypadkach pomiędzy wynikami uzyskanymi dla poszczególnych analizowanych poziomów prędkości głowicy pomiarowej, jednak można zaobserwować wyraźne trendy zmian wartości wyróżników TPA w miarę jej wzrostu czy spadku. Zaobserwować można wzrost wyróżników twardości I i II w miarę zwiększania prędkości głowicy pomiarowej (jednak bez potwierdzenia statystycznie istotnych różnic przy α=0,05). Podobny trend obserwować można także dla wyróżnika gumiastość oraz żujność w zakresie prędkości głowicy od 1,0 do 1,5 (mm·s-1).

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Rozkłady nacisków powierzchniowych dla awokado przy stałej wartości obciążenia

W przeprowadzonych badaniach zaprezentowano wyniki pomiarów nacisków powierzchniowych awokado odmiany Fuerte w teście ściskania promieniowego pomiędzy płaskimi płytami przy stałej wartości obciążenia z uwzględnieniem czynnika czasu. Test przeprowadzono przy wykorzystaniu maszyny wytrzymałościowej Instron 5566. Na dolnej płycie pod ściskanym owocem Awocado umieszczony został czujnik systemu Tekscan o numerze 5076. Pozwoliło ta na ciągłą obserwację warstwic nacisków powierzchniowych na powierzchni styku oraz wyznaczenie rozkładu nacisków powierzchniowych pomiędzy awokado z płytą dolną maszyny wytrzymałościowej. Wyznaczono warstwice i rozkłady nacisków powierzchniowych w różanych etapach testu pełzania. Wykazano, że maksymalne i średnie wartości nacisków powierzchniowych ulegają wyraźnemu zmniejszeniu w trakcie całego testu. Rozkład nacisków powierzchniowych ma kształt typowy dla zagadnień kontaktowych w sprężystym zakresie odkształceń, gdzie maksymalne wartości znajdują się w centralnej strefie styku i mają rozkład zbliżony do krzywej parzystej. Pod koniec testu nastąpiło tylko nieznaczne wyrównanie rozkładu nacisków na powierzchni styku Awocado z elementem roboczym maszyny wytrzymałościowej.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wybrane właściwości fizyczne ziarna zbóż a energochłonność rozdrabniania

W pracy określono zależności między wybranymi właściwościami ziarna zbóż, a energochłonnością rozdrabniania. Ziarna pszenicy zwyczajnej, orkiszu i pszenżyta o wilgotności 15% poddano przemiałowi wykorzystując rozdrabniacz walcowy. Ustalono relacje między energochłonnością rozdrabniania, a szklistością ziarna, masą tysiąca ziaren, gęstością usypową i zawartością popiołu w ziarnie. Jednostkowa energia rozdrabniania zależała od szklistości, gęstości usypowej ziarna oraz od zawartości popiołu w ziarnie. Ze wzrostem szklistości i gęstości usypowej ziarna zwiększało się zapotrzebowanie na jednostkową energię rozdrabniania. Wskaźnik efektywności rozdrabniania zwiększał się wraz ze wzrostem szklistości, gęstości usypowej oraz masy tysiąca ziaren, a zmniejszał się ze wzrostem zawartości popiołu w ziarnie. Szklistość ziarna wywierała silniejszy wpływ na energochłonność rozdrabniania niż gęstość usypowa i zawartość popiołu.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Prędkość krytyczna odwróconej fluidyzacji wybranych warzyw

W pracy analizowano możliwość wykorzystania istniejących modeli wyznaczania minimalnej prędkości fluidyzacji podczas zamrażania owoców i warzyw metodą odwróconej fluidyzacji. Złoża poddawane zamrażaniu formowano z frytek ziemniaczanych, brukselki, różyczek brokułu, marchwi w postaci kostki o boku 1 cm i plastrów o wymiarach 3x3x0,5 cm. Wartości minimalnej prędkości fluidyzacji wyznaczano przy pomocy anemomanometru. Wyniki z badań eksperymentalnych porównywano z wartościami uzyskanymi z 4 modeli obliczeń minimalnej prędkości fluidyzacji. Obliczone wartości obarczone były średnimi odchyleniami od wartości uzyskanych eksperymentalnie, od 24% w przypadku marchwi w kostce do 224% w przypadku złóż różyczek brokułu. Jednocześnie stwierdzono brak statystycznych różnic pomiędzy wynikami uzyskanymi wg badanych modeli.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Właściwości funkcjonalne komputerowego systemu diagnostyki temperaturowej krów

Celem pracy była analiza termogramów spływu mleka z ćwiartek wymion krów pod kątem wstępnego wyodrębnienia czynników zakłócających wpływających na warunki pomiaru temperatury mleka w czasie doju maszynowego krów. Badania przeprowadzono w warunkach oborowych z wykorzystaniem specjalnego urządzenia udojowego, wyposażonego w termistorowe czujniki temperatury zamontowane w kubkach udojowych oraz mikroprocesorowy rejestrator sygnałów pomiarowych. Na podstawie analizy termogramów uzyskanych w trakcie badań oborowych stwierdzono wpływ stanu zdrowotnego płatów wymion krów, osobniczej fizjologii oddawania mleka przez krowy, fazy doju krów, poprawności działania czujnika na kształtowanie się temperatury w kubku udojowym dojarki mechanicznej.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zastosowanie ultradźwięków do usuwania zanieczyszczeń białkowych z elementów instalacji rurowych

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących usuwania zanieczyszczeń białkowych z elementów instalacji przesyłowych w myjce ultradźwiękowej. Zanieczyszczenia usuwano z miejsc podatnych na niedomycie w instalacjach Clean In Place, a więc z kolanek, zaworów klapowych i kulowych oraz z trójników. Celem pracy była ocena skuteczności procesu mycia w myjce ultradźwiękowej w/w elementów w zależności od mocy ultradźwięków, środka chemicznego (NaOH), temperatury i czasu trwania procesu. Do oceny skuteczności mycia zastosowano metodę wizualną i testy Clean-Trace™ Surface Protein Plus, opierające się na reakcji barwnej miedzi z kompleksami białkowymi w skali 5 punktowej. Wyniki badań wskazują, że zastosowanie ultradźwięków i czystej wody nie zapewniają całkowitego usunięcia zanieczyszczeń białkowych z mytych powierzchni. Dopiero zastosowanie środka chemicznego i podwyższenie temperatury wpływa na poprawę skuteczności mycia. Najlepszą skuteczność mycia w myjce ultradźwiękowej, w najkrótszym czasie uzyskano przy pełnej mocy ultradźwięków i temperaturze 40°C.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Badanie wpływu zawartości wody i aktywności wody na cechy elektryczne miodu z wykorzystaniem sieci neuronowych

Celem badań było ustalenie stopnia wpływu zawartości wody oraz aktywności wody na wybrane cechy elektryczne miodu. W badaniach wykorzystano dane doświadczalne uzyskane dla pięćdziesięciu próbek miodów zebranych na terenie całej Polski. Były to miody nektarowe, nektarowo-spadziowe oraz spadziowe. Dla próbek oznaczono parametry chemiczne oraz elektryczne: przewodność dwudziestoprocentowego roztworu wodnego miodu oraz przewodność i impedancję patoki. Następnie wykorzystując sztuczne sieci neuronowe, skonstruowano wielowymiarowe modele matematyczne, opisujące zależność cech elektrycznych od parametrów chemicznych. Na podstawie tych modeli, wykorzystując znajomość struktury sieci oraz wartości wag synaptycznych, określono stopień wpływu poszczególnych parametrów wejściowych na parametry wyjściowe modelu. Przeprowadzone badania wykazały, że aktywność i zawartość wody w znacznie większym stopniu wpływają na impedancję niż na przewodność patoki oraz roztworu.

Czasopismo: Agricultural Engineering
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Obszary macierzyste skandynawskich eratyków przewodnich osadów ostatniego zlodowacenia północno-zachodniej Polski i północno-wschodnich Niemiec

Wychodnie skalne środkowego Bałtyku, wysp szwedzkich oraz południowo-wschodniej Szwecji były obszarem dominującej egzaracji tej części lądolodu, która podczas fazy pomorskiej późnego plenivistulianu dotarła po NW Polskę i NE Niemcy. W zespole wszystkich skandynawskich narzutniaków najmłodszych osadów depozycji glacjalnej z NW Polski i NE Niemiec około 30-40% stanowią skały krystaliczne. Ich obszarem macierzystym jest tarcza bałtycka, uformowana w proterozoiku. Do najważniejszych narzutniaków pochodzących z tarczy bałtyckiej należą: granity Uppsala i Stockholm, granit rapakivi Aland, eratyki z Dalarny (granity Garberg, Jima, Siljan oraz porfir Dalama). Są to także eratyki egzarowane w transskandynawskim paśmie magmowym: granity Smáland, Vánevik, Vörlebo, Filipstad, Kristinehamn, czerwone i szare granity Vöxjö, porfiry Páscallavik; dalej są to eratyki z regionu Blekinge-Bornholn (granity Karlshamn, Spinkamála, Halen, Vánga, Hammer, Vang, Svaneke) oraz eratyki z regionu gnejsowego SW Szwecji (sjenity Glimákra i Vaggeryd, gnejs Járna i czarnokit Varberg). W grupie skał narzutowych są także skały uformowane podczas młodszych zdarzeń geologicznych (np. permski porfir rombowy z Oslo czy jurajski bazalt ze Skanii). Skały macierzyste są zlokalizowane również w obrębie pokrywy osadowej dna Bałtyku centralnego i południowego, której powstanie wiąże się ze zdarzeniami geologicznymi w neoproterozoiku, wczesnym paleozoiku i kredzie. Z dna Bałtyku, wysp Gotlandii i Olandii oraz państw nadbałtyckich pochodzi około 60-70% wszystkich eratyków osadowych późnoplenivistuliańskiej depozycji glacjalnej. Są to: piaskowce jotnickie, wapienie ordowiku i syluru, dewońskie piaskowce i dolomity. Z południowo-zachodniego Bałtyku pochodzą górnokredowe wapienie oraz górnokredowe i paleogeńskie krzemienie.

Czasopismo: Geologos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Materia pozaziemska w otoczeniu kraterów meteorytowych Kaali (Estonia)

Kratery meteorytowe Kaali (wyspa Saaremaa, Estonia) stanowią unikatowe miejsce w Europie, nie tylko ze względu na wyjątkową formę wykształcenia, ale także dostępność do badań metalicznej materii pozaziemskiej. Podczas badań terenowych prowadzonych w maju 2004 roku autor zgromadził próbki osadów, które posłużyły do badań drobnej frakcji materii magnetycznej występującej w obrębie kraterów meteorytowych Kaali. Na podstawie morfologii, cech powierzchni i składu chemicznego wyselekcjonowanych ziaren magnetycznych wyróżniono cztery grupy materii: (1) kosmiczne kulki zbudowane z tlenku żelaza, zawierające nikiel, (2) kulki węglowe, które wstępnie zaklasyfikowano jako antropogeniczne, (3) kulki krzemianowe interpretowane jako zestalone krople wymieszanej materii ziemskiej i pozaziemskiej, i (4) płytki zbudowane z tlenku żelaza, pozbawione niklu, które zinterpretowano jako zwietrzałe pozostałości materii pozaziemskiej. Opis morfometryczny kraterów Kaali został sporządzony na podstawie danych literaturowych oraz wizji lokalnej przeprowadzonej przez autora.

Czasopismo: Geologos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ewolucja tektonometamorficzna marmurów i otaczających łupków łyszczykowych formacji strońskiej (Sudety)

Połączone badania strukturalne, petrograficzne oraz geochronologiczne nad relacjami P-T-d (ciśnienie-temperatura-deformacja) w marmurach i otaczających łupkach łyszczykowych kopuły orlicko-śnieżnickiej (KOŚ) przyczyniły się do rekonstrukcji ewolucji tektonicznej wschodniej krawędzi Sudetów Zachodnich. Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, iż na wskutek skrócenia tektonicznego w kierunku E-W (etap D1), związanego z waryscyjską kolizją domen kontynentalnych Sudetów Zachodnich oraz Brunowistulii, doszło do powstania stromej foliacji SI, pogrubienia skorupy i pogrążenia skał formacji strońskiej na głębokości odpowiadające ciśnieniom 0.9-1.0 GPa. Początkowe fazy wynoszenia skał, stowarzyszone ze pionowym skracaniem tektonicznym (etap D2), były powiązane z progresją metamorfizmu regionalnego od warunków facji zieleńcowej do facji amfibolitowej. Pod koniec etapu D2, podczas ustalenia się piku temperaturowego metamorfizmu, ukształtowała się strefowość metamorfizmu zapisana w skałach formacji strońskiej. Etap D2 doprowadził do wykształcenia leżących wąskopromiennych fałdów F2, deformujących foliację S1, oraz do spłaszczania więźby wewnętrznej zakonserwowanej w granatach. Progresywna deformacja etapu D2 ostatecznie doprowadziła do ukształtowania się subhoryzontalnej foliacji osiowej S2, którą w łupkach łyszczykowych stanowi powszechnie obserwowane złupkowanie. Podczas dalszego wynoszenia skał doszło do lokalnej reaktywacji foliacjj S2 w reżimie góra-ku-N, odpowiedzialnej za wytworzenie się stref ścinania. Późniejsze skracanie tektoniczne w kierunku NE-SW (etap D4) mogło wiązać się z regionalnym fałdowaniem i reorientacją powierzchni strukturalnych S2 || S3 oraz powierzchni izoterm/izograd metamorficznych, zaś na wskutek skracania tektonicznego w kierunku NW-SE (etap D5), doszło do nachylenia tych powierzchni w kierunku W/NW. Oba końcowe etapy mogły być odpowiedzialne za obserwowany kształt izograd metamorficznych, a także zmniejszanie się stopnia metamorfizmu w kierunku W/NW.

Czasopismo: Geologos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
O możliwościach rekonstrukcji paleotemperatur vistulianu na podstawie kopalnych zespołów ptaków

Pochodzące z vistulianu szczątki ptaków znane są w Polsce niemal wyłącznie z osadów jaskiń i schronisk skalnych, w sumie z 18 stanowisk. Relatywnie liczne są wyłącznie szczątki pochodzące ze środkowego i późnego vistulianu. W artykule podsumowano zamieszczone w literaturze dane dotyczące występowania i zróżnicowania gatunkowego kości ptaków w vistuliańskich osadach powyższych 18 stanowisk. Zespoły ptaków z vistuliańskich osadów poszczególnych jaskiń i schronisk skalnych stanowiły często podstawę rekonstrukcji paleośrodowiska, rzadziej paleoklimatu. W artykule podsumowano średnie temperatury lipca, które na podstawie tych zespołów oszacowano do tej pory dla niektórych faz klimatycznych vistulianu. Większość temperatur określono używając metody obliczania wskaźników termicznych, według Demarcq & Mourer-Chauvire (1976) i przeliczania wartości tych wskaźników na °C, według Lorenca (2007). Metody te zostały ogólnie scharakteryzowane. Prezentowane temperatury odnoszą się do następujących faz klimatycznych vistulianu: późny vistulian (bölling, starszy dryas, alleröd, młodszy dryas), późny plenivistulian, środkowy plenivistulian (denekamp, hengelo), wczesny plenivistulian (schalkholz) i wczesny vistulian (odderade). Wskazano mocne i słabe strony rekonstrukcji paleotemperatur na podstawie powyższych zespołów ptaków.

Czasopismo: Geologos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Warunki formowania lokalnych systemów krążenia wód podziemnych na obszarze Międzyrzecza Warty i Noteci

Przeprowadzono identyfikację lokalnych systemów krążenia wód podziemnych na obszarze Międzyrzecza Warty i Noteci (1912 km2), które stanowi największą pod względem powierzchni strefę wydm śródlądowych w Wielkopolsce. Dla wód poziomu gruntowego o różnym stopniu połączenia z siecią hydrograficzną, określono warunki zasilania i drenażu oraz dokonano oceny składowych bilansu ich przepływu. Wskazano strefy, gdzie mogą formować się systemy wód podziemnych zagłębień bezodpływowych chłonnych i ewapotranspiracyjnych (retencyjnych), w granicach których wymiana wód odbywa się poprzez infiltrację, wsiąkanie lub parowanie. W analizie wykorzystano cyfrową bazę danych Mapy Hydrograficznej Polski w skali 1 : 50 000 oraz wyniki modelowania matematycznego filtracji wód podziemnych przeprowadzonego w odniesieniu do warunków przeciętnych z okresu wielolecia. Założono, że elementem ograniczającym efektywne zasilanie wód podziemnych na terenach wydmowych jest znaczna miąższość utworów piaszczystych (do 30-50 m) i głębokie występowanie zwierciadła wód podziemnych. Wskazano funkcjonowanie stref aktywnych w formowaniu odpływu powierzchniowego oraz bezodpływowych powierzchniowo, szczególnie typu chłonnego (20% powierzchni), które stanowić mogą obszary lokalnie wzmożonego zasilania infiltracyjnego płytkich wód podziemnych i kształtowania tą drogą odpływu podziemnego ze zlewni. Stwierdzono, że doliny Warty i Noteci, jako główne osie drenażu, wymuszają silny odpływ wód podziemnych z centralnej części międzyrzecza, czego efektem jest brak sieci rzecznej.

Czasopismo: Geologos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku