Określania obszarów lokalnych podtopień na podstawie NMT i bazy HYDRO

Od wielu lat borykamy się z problemem związanym z powodziami, które powodują duże straty materialne, a w skrajnych przypadkach nawet zagrożenie życia ludzi. W celu zwiększenia bezpieczeństwa społeczeństwa oraz ograniczeniu strat spowodowanych występowaniem powodzi tworzony jest projekt „Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami” zwanym w skrócie ISOK. Podstawowym zadaniem ISOKu jest stworzenie kompleksowego systemu osłony społeczeństwa, a cel ten ma zostać osiągnięty poprzez wyselekcjonowanie obszarów zagrożonych powodzią a docelowo poprzez ograniczanie ekspansji gospodarczej na tych obszarach (http://www.gugik.gov.pl/projekty/isok). Realizacja projektu nie dotyczy jednak całego terenu naszego kraju, a tylko obszarów, które ocenione zostaną jako te o dużym ryzyku powodziowym. W artykule podjęto próbę przedstawienia takich obszarów, na których występuje zjawisko podtopień, ale o zasięgu i charakterze lokalnym. Do tego celu wykorzystano NMT oraz bazy HYDRO – dane dostępne w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym. Bazy danych HYDRO, to istotny komponent Mapy Hydrograficznej Polski w skali 1:50 000, która wykonywana jest pod auspicjami Głównego Geodety Kraju już od kilkunastu lat. W bazach tych zgromadzone są dane przestrzenne o charakterze tematycznym zawierające informacje specjalistyczne dla obszaru blisko 60% kraju (w tym roku powstają kolejne opracowania, które pokryją kolejny fragment naszego państwa). Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie nowych możliwości wykorzystania istniejących baz danych HYDRO, jakie daje ich integracja z NMT. Do tego celu wykorzystano model danych wysokościowych pochodzący z lotniczego skaningu laserowego (średni błąd dla większości obszarów, nie przekracza 1 m). Tak zdefiniowana interoperacyjność zbiorów danych: HYDRO i NMT oraz harmonizacja informacji sytuacyjnej jak i wysokościowej pozwala na ich pełniejsze wykorzystanie. Głównym aspektem podjętym w pracy, jest przedstawienie analiz z wykorzystaniem danych HYDRO. Dzięki narzędziom GIS wyznaczono kierunki spływu wody i określono miejsca jej gromadzenia. Pozwoli to na wyznaczenie obszarów występowania lokalnych podtopień spowodowanych nie tylko gwałtownymi opadami, ale również wskutek roztopów pokrywy śnieżnej. Takie informacje, związane z podtopieniami, poprzez stworzenie odpowiednich map i umieszczenia ich w geoportalach, mogą być pomocne dla indywidualnych inwestorów (czy to w związku z zakupem działki, czy zastosowaniem odpowiednich izolacji np. w trakcie budowy domów). Określanie stref podtopień może być także przydatne dla gmin, dla których ze względu na znikome występowanie obszarów zagrożonych powodziami, nie zostaną w projekcie ISOK opracowane mapy zagrożenia powodziowego, czy mapy ryzyka powodziowego. Pozwoli to gminom na umieszczenie informacji o lokalnych podtopieniach w planach zagospodarowania przestrzennego, co może posłużyć m.in. do wydawania decyzji lokalizacyjnych. Wyznaczenie miejsc, w których gromadzi się woda, to także potencjał informacyjny dla KZGW, który może stanowić punkt wyjściowy do tworzenia okresowych zbiorników (rozlewisk), a następnie wykorzystania ich w okresach suszy dla potrzeb np. nawadniania pól.

Czasopismo: Roczniki Geomatyki
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: informatyka, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka