rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Piotr Winczorek – badacz, nauczyciel i przyjaciel

Przedstawiony artykuł został napisany, aby upamiętnić Profesora Piotra Winczorka, który zmarł 9 lutego 2015 r. Był on związany z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego przez ponad 50 lat. Artykuł skupia się jednak na trzech wymiarach aktywności akademickiej Profesora: badacza, nauczyciela i przyjaciela.
Zainteresowania naukowe Piotra Winczorka ewoluowały. Początkowo badał funkcjonowanie partii politycznych zwłaszcza w Polsce w czasach systemu komunistycznego. Starał się przy tym badać różne postacie pluralizmu społecznego i politycznego. W latach 1980-tych Piotr Winczorek skoncentrował się na zagadnieniach teorii prawa, rozwijając własne ujęcie realizmu prawniczego. Po 1989 r. Profesor skupił się na zagadnieniach prawa publicznego, szczególnie na założeniach aksjologicznych i praktyce konstytucjonalizmu, zwłaszcza prymacie konstytucji w porządku prawnym, praworządności, podziale władz oraz równości wobec prawa.
Piotr Winczorek był też niezwykłym nauczycielem. Prowadził zajęcia ze studentami, inicjował nowe przedmioty i nowe programy nauczania. Napisał kilka podręczników i skryptów dla studentów, w tym podręcznik ze wstępu do prawoznawstwa, który w ciągi 30 lat opublikowano w 14 wydaniach. Profesor znany był również dzięki opublikowaniu wielu artykułów i komentarzy na tematy konstytucyjne.
Dla koleżanek i kolegów Piotr Winczorek był prawdziwym przyjacielem. Zapraszał młodych do codziennej współpracy, wspólnych badań naukowych i publikacji. Wykazywał się też wielką odwagą cywilną, gdy bronił nas przed atakami biurokratycznymi lub politycznymi. Jego uczciwość i mądrość została zapamiętana nie tylko na Uniwersytecie Warszawskim.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Etykiety i deklaracje środowiskowe w politykach publicznych Polski

Wiele krajów implementuje do swojej polityki mechanizmy wspierające ekoznakowanie. W Unii Europejskiej zagadnienie ekoznakowania stało się przedmiotem szerszego zainteresowania po przyjęciu przez Komisję Europejską w roku 2015 planu działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym (Circular Economy Action Plan). Trwający obecnie proces transformacji UE w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym znajduje się na etapie diagnozy potrzeb społecznych oraz projektowania możliwych rozwiązań w polityce publicznej. Istotnym problemem prowadzonej debaty jest stosunkowo ogólne podejście do konsultowanych zagadnień, przy jednoczesnym braku analizy z perspektywy krajowej – dotyczy to także kontekstu ekoznakowania. Aby zmniejszyć lukę poznawczą ujawniającą się w procesie przedmiotowej deliberacji, celem niniejszego artykułu jest zbadanie oraz identyfikacja w obrębie krajowych polityk publicznych istniejących inicjatyw wsparcia programów ekoznakowania. Analiza kontekstowa dostępnych dokumentów dostarcza diagnozy niskiego zaawansowania interwencji publicznej w zakresie rozwoju etykiet i deklaracji środowiskowych na terenie Polski.

Czasopismo: Polityka i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wiersze o rozmowach, które się nie odbyły

Tekst zatytułowany Wiersze o rozmowach, które się nie odbyły jest interpretacją dwóch utworów poetyckich autorstwa Marcina Świetlickiego i Ewy Lipskiej: Rozmawianie (na koniec wieku) i Kiedy zaczynaliśmy mówić. Oba utwory w różny dla siebie sposób podejmują temat komunikacji międzyludzkiej, w której język, słowo mówione łączy ludzi. Zarówno Ewa Lipska, jak i Marcin Świetlicki dostrzegają zanik nie tyle umiejętności rozmowy, ile społecznej i indywidualnej zgody na porozumienie, dialog. Ludzie, niegdyś bliscy, stają się obcy, bo mają różne poglądy, są uwikłani we niełatwą współczesność. W kontaktach indywidualnych zamykają się w swoim kręgu, nie starają się być otwartymi na spotkanie z innym.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Chrząstowska i stereotypy, czyli o reformie kształcenia literackiego, programach i podręcznikach

Artykuł przedstawia trudną drogę naukową Bożeny Chrząstowskiej (1929-2020) i jej bojową naturę w zwalczaniu szkolnych stereotypów. Chrząstowska walczyła o rangę dzieła literackiego i rolę literaturoznawczej interpretacji w szkole. Dzieło widziała w kontekście całego procesu dydaktycznego, którego celem jest przygotowanie ucznia do uczestnictwa w kulturze. Wymaga to według Niej reformy kształcenia literackiego (rezygnacji z historii literatury na rzecz interpretacji), zmiany koncepcji programów nauczania i nowej formuły podręczników szkolnych.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poeta ridens. O wierszach Józefa Barana

Artykuł jest dedykowany pamięci prof. Bożeny Chrząstowskiej jako badaczce doceniającej i popularyzującej poezję współczesną w szkole. Jednym z cenionych przez Nią twórców był Józef Baran (ur. 1947). Jego najnowszy tom pt. W wieku odlotowym potwierdza popularność liryki „środka”, wyprowadzonej z tradycji do Gałczyńskiego; przystępnej dla czytelnika i zarazem niebanalnej. Zbiór W wieku odlotowym ma charakter lirycznej autobiografii, przynosi też refleksję na temat sensu ludzkiej egzystencji. W tomie tym konwencja elegijna miesza się z autoironią i humorem. Poeta pisze o przemijaniu jako doświadczeniu bardzo osobistym i zarazem uniwersalnym, wpisanym w harmonię bytu.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Narracje podręcznikowe Profesor Bożeny Chrząstowskiej

Przedmiotem artykułu jest analiza podręczników do nauki historii literatury autorstwa Bożeny Chrząstowskiej. Zarówno Starożytność – oświecenie(1987), jak i Literatura współczesna (1992) są przykładem łączenia tradycji strukturalistycznych z nowymi, uwzględniającymi oczekiwania i możliwości intelektualne młodego odbiorcy. Punktem wyjścia podjętych rozważań są ustalenia Chrząstowskiej na temat warunków czytania tekstu w przestrzeni edukacyjnej, które zostały przedstawione w artykule Polonistyka szkolna w procesie komunikacji literackiej z 1977 roku. Od końca lat 80. propozycje metodyczne Chrząstowskiej zmierzają w nowym kierunku, choć zarazem Profesor nie traci z pola widzenia konieczności racjonalizacji aktu lektury w szkole. Mimo że Chrząstowska wprost nie opowiadała się za modelem antropocentrycznym edukacji polonistycznej, to jej postulat odchodzenia od szkolnego encyklopedyzmu na rzecz kształcenia umiejętności czytelniczych, a w dalszej perspektywie także dokonywania przez młodego człowieka wyborów aksjologicznych, można uznać za ważny krok orientujący nauczanie w kierunku potrzeb człowiek estetycznych.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kształcenie umiejętności pisania w edukacji polonistycznej w XXI wieku– od sprawności do kreatywności

W artykule postawiona została teza, iż ze względu na wzrost rangi umiejętności pisania we współczesnym świecie konieczna wydaje się potrzeba dydaktycznej refleksji nad uczeniem pisania w L1, tym bardziej że koncepcje kształcenia tej kompetencji powstały jeszcze w XX wieku, w zgoła odmiennej rzeczywistości kulturowo-komunikacyjnej, i trwają w edukacji polonistycznej do dziś. Rozważania prowadzą w stronę rozpoznania problemów, z którymi należałoby się zmierzyć i zagadnień, które należałoby rozważyć, by nadać pisaniu adekwatną rangę edukacyjną w stosunku do rangi kulturowo-komunikacyjneji w rezultacie wziąć większą odpowiedzialności za osiągane efektykształcenia. Dydaktyka i praktyka uczenia pisania w L1 wymagają modyfikacji, a inspiracji metodycznych można szukać w najnowszym dorobku językoznawstwa, co pokazano na przykładzie wykorzystania koncepcji Marii Wojtako wariantach wzorca gatunkowego do przeciwdziałania schematyzmowi tekstów redagowanych przez uczniów.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Po-etyka stosowana? Novum aksjologiczne w ostatnim wydaniu podręcznika B. Chrząstowskiej i S. Wysłouch

Przedmiotem tekstu jest próba pokazania wieloletniego, żywego udziału profesor B. Chrząstowskiej w dyskusji na temat języka humanistyki szkolnej, a tym samym roli poznańskiej Mistrzyni w kreowaniu rzeczywistości humanistycznej godzin polskiego. Służy temu pokazanie ewolucji kształtu Poetyki stosowanej autorstwa S. Wysłouch i B. Chrząstowskiej w kontekście relacji tekst literacki – poetyka – etyka – świat wartości – uczeń. Przyjęto perspektywę chronologiczną w oglądzie kolejnych wersji podręcznika. W oparciu o przedmowy i analizując deklarowane tam autorskie korekty, znajdujące odzwierciedlenie w zawartości merytorycznej i układzie kompozycyjnym, wyrażonym spisem treści, wyróżniono dominanty myślowo-kompozycyjne, organizujące zawartość poszczególnych wersji książki, która po dziś dzień stanowi podstawową pozycję w bibliotekach nauczycieli języka polskiego, będąc zarazem śladem przemian zachodzących w myśleniu o sposobach czytania literatury w szkole i ich ścisłej zależności od dominujących metodologii literaturoznawczych.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Czcij (…), abyś długo żył na ziemi. O czwartym przykazaniu z myślą o podręcznikach i lekcjach języka polskiego

Artykuł ma na celu pokazanie napięcia między starotestamentowym nakazem motywowanym religijnie czcij ojca swego i matkę swoją…, a współczesnym nam, ziemskim, ludzkim szanuj ojca i matkę, szanuj rodziców. Sposobem na osiągnięcie tego celu będą czynności dydaktyczne poszerzające pole wiedzy: przeczytanie pełnych wersji przykazania czwartego; poznanie strasznych kar grożących za uchybianie czci rodzicom; przywołanie scen składania ofiar z dzieci; czytanie polskich interpretacji czwartego przykazania przez M. Reja i E. Glicznera. Wniosek: dla nas na nasze czasy najbardziej odpowiednim jest wymaganie naturalnego szacunku dzieci dla rodziców – bez pośrednictwa dawnych religijnych mniemań.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, językoznawstwo, pedagogika
„Jeśli umiecie – mówcie: kim jesteście?”. O Wiedźmach w wybranych polskich inscenizacjach Makbeta

Rozważania prowadzone w artykule skupiają się na postaciach Wiedźm w Makbecie Williama Szekspira oraz trzech jego inscenizacjach z pierwszej dekady XXI wieku (wyreżyserowanych przez Andrzeja Wajdę, Grzegorza Jarzynę i Maję Kleczewską). Wychodząc od niejasnego statusu postaci w samej tragedii, autor analizuje wybrane sceny ukazujące różne sposoby interpretowania ich spotkań z tytułowym bohaterem ze współczesnej perspektywy oraz sygnalizuje korzyści, jakie dydaktyka szkolna może czerpać z odwoływania się do współczesnych inscenizacji Makbeta.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Możliwości i ograniczenia stosowania wybranych strategii motywowania studentów  w warsztacie pracy polonisty uniwersyteckiego

Tekst porusza problem motywacji u studentów polonistyki i kierunków pokrewnych. Autorka koncentruje się na możliwościach i ograniczeniach wybranych strategii motywowania, zwracając uwagę na specyfikę kierunku studiów i uwarunkowania pracy ze studentem polonistyki. W oparciu o własną praktykę dydaktyczną przedstawia propozycje działań, które mogą wpłynąć na podniesienie motywacji studentów, zrealizowanie budującego cyklu uczenia się, ale także poprawę samooceny i wzmacnianie pozytywnych przekonań o własnym potencjale. Odwołuje się do strategii motywowania opartych na modelach humanistycznym i konstruktywistycznym, przedstawiając korzyści, jakie dla dydaktyki polonistycznej może przynieść podejście oparte na wzmacnianiu wewnętrznej motywacji studenta i respektowaniu jego indywidualnych wyborów – a więc uczynienie go podmiotem procesu uczenia się. Zagadnienie to zasługuje na szczególny namysł w kontekście powrotu do nauczania stacjonarnego po kryzysie pandemicznym.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Spotkania literackie na lekcji - satysfakcje i porażki zawodowe nauczycieli

Nauczyciel odgrywa kluczową rolę jako pośrednik w komunikacji literackiej szkoły między dziełem literackim a uczniami. Sukces polskiej dydaktyki, jak udowodniła Bożena Chrząstowska, zależy od jakości tej mediacji. Analizy zawarte w artykule kierują uwagę na postawy lektorów języka polskiego związane z ich pracą dydaktyczną, a zwłaszcza na relację między uczniem a nauczycielem zbudowaną na wspólnym czytaniu utworu literackiego. Wykorzystany materiał empiryczny analizuje trudności, jakie nauczyciele napotykają w pracy z uczniami, oraz satysfakcję, jaką czerpią z wykonywanego zawodu. W artykule wykorzystano analizę wyników ankiety przeprowadzonej wśród 104 nauczycieli języka polskiego klas trzecich gimnazjów z całej Polski jako fragment ostatniej edycji ogólnopolskiego badania czytelnictwa młodzieży.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Razem czy osobno? Znaczenie płci w szkolnej nauce języka obcego

Opracowanie podejmuje temat najważniejszych różnic widocznych w procesie uczenia się języka obcego pomiędzy uczniami płci męskiej i żeńskiej. Autor tekstu analizuje przyczyny tych różnic na poziomie fizjologii i psychologii uczniów oraz wymienia najważniejsze elementy, które powinny być obecne w lekcji edukacji zróżnicowanej.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Między antropologią a tekstologią – o konstruowaniu interpretacji pisemnej w szkole

Tematem wypowiedzi jest szkolna interpretacja tekstu, zwłaszcza analiza i interpretacja utworów poetyckich w szkole średniej. Wychodzę od refleksji na temat statusu interpretacji w literaturoznawstwie i dydaktyce szkolnej, by na tym tle pokazać skomplikowane dzieje kształcenia umiejętności odbiorczych uczniów i sposobów ich sprawdzania od lat 70. ubiegłego wieku po dzień dzisiejszy. Szczególnie interesują mnie kwestie dotyczące budowania wypowiedzi interpretacyjnej, zwłaszcza umiejętność zharmonizowania czytania z pisaniem, tekstowego ujmowania własnych refleksji przez ucznia. Najwięcej uwagi poświęcam interpretacji porównawczej dwóch wierszy, przypominam tu dokonania Bożeny Chrząstowskiej i oceniam jej propozycje z perspektywy współczesnej dydaktyki.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ściana Płaczu: Władysław Broniewski i Jerzy Ficowski. Interpretacja porównawcza: egzemplifikacja

W artykule przypomniano reguły, jakimi rządzi się interpretacja porównawcza. Autorka odnosi się do dotychczasowych ustaleń metodologicznych i metodycznych, przede wszystkim Bożeny Chrząstowskiej, oraz stosuje przyjęte zasady w praktyce (rozszerzając pole o temat i topos). Szkic jest próbą interpretacji porównawczej dwu wierszy polskich poetów - Władysława Broniewskiego (1897-1962) i Jerzego Ficowskiego (1924-2006) – na temat jerozolimskiej Ściany Płaczu.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Mnemotechniki, wersja (2.b). Dwa przykłady metodyczne na wykorzystanie dokumentu udostępnionego

Artykuł prezentuje dwa scenariusze wykorzystujące w pracy na lekcji języka polskiego dokument udostępniony na Dysku Google. Pierwszy zachęca młodzież licealną do tworzenia utworów poetyckich wzorowanych na Mnemotechnikach Jarosława Lipszyca, tzw. centonach. Drugi – proponuje w dużej mierze przeprowadzoną samodzielnie przez uczniów analizę i interpretację ody Adama Naruszewicza Balon w kontekście motywu okrętu – ojczyzny.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Technologie i opowiadanie o przeszłości a wyzwania animacji kultury

12 marca 2020 roku sztab kryzysowy z udziałem ministra kultury i dziedzictwa narodowego wprowadził w Polsce lockdown. Dla większości instytucji był to początek aktywności w zupełnie innych warunkach i przymus redefinicji dotychczasowych działań. Przez blisko trzy miesiące instytucje kultury pozbawione możliwości normalnej, stacjonarnej pracy musiały się zmierzyć z wyzwaniem funkcjonowania on-line. Szybko okazało się, że retransmisje wydarzeń, przypominanie archiwalnych nagrań ze spotkań autorskich i wirtualne spacery nie są rozwiązaniem, które na długo jest w stanie utrzymać uwagę publiczności. W celem tekstu jest przyjrzenie się warunkom i metodom, w jakich kultura, a zarazem edukacja może i powinna być dziś realizowana. Na tle prowadzonych przez polskie instytucje kultury działań animacyjnych i edukowania w nowej formie przedstawiony został przykład działań prowadzonych w Lublinie, przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, który od końca lat 90. wykorzystuje w swoich działaniach Internet i nowe technologie do przekazywania wiedzy o historii i lokalnym dziedzictwie kulturowym. Autorzy w artykule szukają odpowiedzi na pytania czy instytucje kultury są przygotowane do działań z użyciem nowych technologii oraz jak realizują cele edukacji humanistycznej.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, pedagogika
Język w czasie epidemii, epidemia w języku

Artykuł traktuje o trudnościach związanych z pojawieniem się w języku nowych sformułowań, metafor, słów odnoszących się do epidemii koronawirusa SARSCoV-2, a także o dyskursie publicznym, który przyczynił się do rozprzestrzeniania się zjawiska nazywanego dziś epidemią strachu. Dzieląc językowe novum na epidemię śmiechu i epidemię strachu, prezentuję reprezentatywne dla obu grup przykłady wypowiedzi, m. in. neologizmy, komentarze widniejące na memach, wypowiedzi ówczesnego ministra zdrowia. Analizuję, jakie są przyczyny ich powstawania, skutki oraz językowe wyznaczniki. Na koniec próbuję odpowiedzieć na pytanie, jaką funkcję pełnią wypowiedzi wywołujące strach oraz odwołujące się do komizmu. Całość przystosowana została do wykorzystania podczas lekcji języka polskiego w szkole ponadpodstawowej.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
„Wczytywanie sztuki” – performatywnym odczytywaniem siebie

Tekst dotyczy prezentacji założeń i efektów projektu „Wczytuję sztukę” realizowanych w jednym z kieleckich teatrów pod kątem m.in. egzystencjalnej hermeneutyki utworu dramatycznego. Warsztaty „wczytywania” są formą pracy z młodzieżą nad tekstem, obejmującej wspólne propozycje interpretacyjne i sceniczne wybranego utworu. Prezentacja założeń od strony realizatorów i uczestników może stać się ciekawą inspiracją do działań nie tylko popularyzujących teatr, ale także interakcji zespołowych oraz ćwiczeń z zakresu kreatywności, „uważności” i współdziałania tak potrzebnych we współczesnej szkole.
 

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zabawy literackie w szkole podstawowej – czytanie, pisanie i interpretacja głosowa

Zawarte w artykule refleksje i uwagi, odnoszące się do podstawowych umiejętności uczniów szkół podstawowych województwa kujawsko-pomorskiego, a w szczególności do czytania ze zrozumieniem, interpretacji głosowej oraz pisania są efektem realizacji projektu „Zabawy literackie. Piękne czytanie. Piękne pisanie”, finansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego uczestnicy wykonywali ćwiczenia związane z czytaniem, interpretacją głosową i twórczym pisaniem w związku z lekturą wybranych fragmentów powieści, opowiadań czy reportaży polskich i zagranicznych pisarzy dawnych i współczesnych, m.in. M. Reja, H. Sienkiewicza, M. Wańkowicza, J. R. R. Tolkiena, S. Mrożka, S. Lema, O. Tokarczuk i R. Kosika. Warsztaty składały się zazwyczaj z trzech części: ćwiczeń wprowadzających opartych na działaniach skojarzeniowych, uważnego czytania wcześniej przygotowanych fragmentów i interpretacji głosowej tekstów literackich oraz twórczego pisania. Celem pierwszej części było mentalne pobudzenie uczniów do kreatywnej pracy związanej, w dalszej kolejności z doskonaleniem umiejętności uważnego czytania i kreatywnego pisania. Niestety, w wyniku poczynionych obserwacji należy stwierdzić, że większość uczniów czytała teksty literackie powierzchownie i nie potrafiła ustalić, które informacje w nich zawarte są ważne. Również uczniowskie teksty, wywiedzione z jednego bądź kilku zdań czytanego utworu, pod względem fabularnym miały charakter wtórny w stosunku do oryginału i świadczyły o ubogim słownictwie ich autorów.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauczanie zdalne – wyzwanie dla edukacji nie tylko w czasie pandemii

Niniejszy artykuł zwraca uwagę na rozwiązania w zakresie nauczania zdalnego, które zostały wypracowane jeszcze przed tym, gdy świat musiał zacząć mierzyć się z kryzysem epidemiologicznym i rozpocząć wdrażanie form pracy odpowiadających na potrzeby nowej rzeczywistości. Dokonany został przegląd rozmaitych form zdalnej pracy z uczniami, między innymi webinarów, indywidualnych wideospotkań oraz interaktywnych zadań i testów, a także pokrótce omówiony ich potencjał. Aby zweryfikować to, jakie narzędzia są postrzegane przez odbiorców za najbardziej efektywne oraz które są dla nich najatrakcyjniejsze, przeprowadzona została internetowa ankieta wśród grupy studentów korzystających z różnych form nauczania zdalnego.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Jak rozmawiać z uczniami online? Kształtowanie wartości moralnych na e-lekcjach języka polskiego

Autorka odnosi się do doświadczeń nauczania na odległość, które zostało wprowadzone w polskich szkołach w marcu 2020 roku. Zastanawia się nad tym, jak w tej nowej formie edukacji można kształtować wartości moralne oraz jak można rozmawiać z nastolatkami na trudne tematy. Przedstawia propozycję utworów literackich, które można uczynić punktem odniesienia do namysłu (i dyskusji) na zdalnych lekcjach języka polskiego w klasach VII i VIII. Teksty zostały pogrupowane w obrębie takich wartości, jak: szacunek, odpowiedzialność, samodyscyplina (rozumiana jako rozwijanie własnego potencjału i samokontrola), sprawiedliwość, a także przyjaźń i miłość. Do każdej z zaproponowanych lektur autorka podaje metody i formy pracy z uczniami. Zmiana sposobu nauczania uwypukliła, jaka jest rola szkoły w nowoczesnym świecie.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zadania polonistów w szkole pomyślanej na nowo. Jak uczyć uczenia się

Sytuacja pandemii i marcowego lockdownu pozwala spojrzeć na edukację w Polsce jako na element złożonego systemu wpływów i heterotopię, zgodnie z koncepcją Foucaulta. Uświadomienie sobie ważności dobrze zaplanowanej polityki edukacyjnej w kontekście potrzeb społecznych pozwoli celniej i skutecznej postawić cele działalności nauczycieli. Pandemia wzmocniła istniejące w Polsce nierówności społeczne, które mają wpływ na efektywność kształcenia. Odpowiedzią na gruncie polonistyki szkolnej może być kształcenie nastawione na upodmiotowienie, realizowane przez wzmacnianie autonomii poznawczej na lekcjach krytycznego czytania. W tekście zaproponowano także propozycję działań lekcyjnych opartych na metodzie czytania proceduralnego.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Raport z oblężonego świata

Tekst ma formę „raportu” z zajęć prowadzonych w większości w trybie zdalnym w ramach języka polskiego jako przedmiotu edukacji szkolnej. Autor zrealizowanego w praktyce i opisanego w niniejszym „raporcie” projektu kształcenia humanistycznego wykorzystuje własne doświadczenia pedagogiczne (szkolne, akademickie oraz zdobyte przy współtworzeniu podręczników), wyciągając przy tym wszystkie konsekwencje z użycia formuły „edukacja humanistyczna”. W efekcie otrzymujemy propozycję o charakterze antropologicznym, formacyjnym, na ile to możliwe respektującą podmiotowość ucznia i nauczyciela. Głównym celem działań podejmowanych w ramach projektu jest refleksja nad tożsamością i pamięcią, a tym samym wspólne (uczniów, studentów i nauczyciela) poszukiwanie i odkrywanie „prawdy”: o sobie samym, o człowieku w ogóle, o świecie.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika