rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ekonomiczne i ekologiczne aspekty przetwórstwa węgla na paliwa płynne

Podstawowym celem przetwarzania węgla do paliw płynnych jest zwiększenie stosunku udziału atomów wodoru i węgla z około 0,8 w surowcu do około 2,0 w produkcie. Cztery różne teoretyczne reakcje dodawania lub dystrybucji wodoru w szkielecie węglowym stoją u podstaw różnorodnych procesów składających się na technologię upłynniania węgla, które można sklasyfikować w trzech głównych kategoriach: bezpośrednie uwodornienie, pośrednie uwodornienie i karbonizacja. Wybór technologii i procesów uzależniony jest od aspektów ekonomicznych i ekologicznych, z których w obecnym okresie podstawową rolę zaczyna odgrywać konieczność ograniczenia emisji gazów cieplarnianych (ditlenku węgla). W artykule przedstawiono podstawy systemu modelowania modułów instalacji upłynniania węgla, które pozwalają na optymalizację schematu technologii z uwzględnieniem wymienionych wyżej aspektów.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ kształtu zwałowiska zewnętrznego na koszty transportu zwałowanego urobku

W artykule przeanalizowano wpływ kształtu zwałowiska zewnętrznego na koszty transportu urobku. W tym celu określono trzy bryły zwałowiska o takiej samej objętości i wysokości, generalnym nachyleniu zboczy oraz lokalizacji pochylni transportowej. W każdym przypadku wyznaczono położenie środków ciężkości w zależności od przyjętego kształtu podstawy zwałowiska. Znając odległość środka ciężkości od początku pochylni transportowej określono średnią drogę transportu na zwałowisku oraz jednostkową energię potrzebną do przetransportowania danej objętości urobku. Wielkości te umożliwiają oszacowanie kosztów transportu urobku i wskazanie najkorzystniejszego kształtu zwałowiska zewnętrznego z uwagi na te koszty.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Potrzeba opracowania własnych urządzeń diagnostycznych do automatycznej oceny stanu taśm przenośnikowych w kopalniach odkrywkowych

Przegląd oferowanych na rynku narzędzi do oceny stanu taśm przenośnikowych wykazał brak otwartości gotowych rozwiązań na możliwość współpracy z istniejącymi w kopalniach bazami danych o taśmach oraz możliwości budowy własnych aplikacji na bazie źródłowego sygnału diagnostycznego z wykorzystaniem dodatkowych informacji z tych baz. Dlatego też autorzy podjęli się opracowania systemu do wizyjnej oceny stanu taśm oraz systemu do przetwarzania sygnałów źródłowych z urządzenia do magnetycznego skanowania rdzenia taśmy. Celem jest opracowanie kompleksowego zestawu urządzeń i algorytmów przetwarzających zebrane dane i dokonujących zintegrowanej oceny stanu taśm by wspomóc racjonalizację decyzji o ich wymianie z uwzględnieniem możliwości skutecznej i ekonomicznie opłacalnej regeneracji. System będzie nie tylko oceniał stan taśmy i rdzenia, lecz również zabezpieczał taśmę i przenośnik przed zdarzeniami takimi jak np. przecięcia wzdłużne. Będzie również wskazywał niezbędne prace naprawcze do wykonania. Z uwagi na możliwość bliskiej współpracy z przyszłymi użytkownikami opracowywany system powinien lepiej zaspokajać ich potrzeby. Mogą one bowiem być uwzględniane już na etapie projektowania urządzenia i definiowania jego funkcjonalności. Autorzy rozwiązań zdecydowanie większy nacisk chcą położyć na możliwość automatyzacji prowadzenia ocen i ich zapisu w bazach tak by zminimalizować konieczność ludzkiej interpretacji i interwencji wszędzie tam, gdzie będzie to możliwe. Jakościowe analizy finansowe pokazują, że można obniżyć łączne jednostkowe koszty transportu zwiększając nakłady na automatyczną diagnostykę taśm przenośnikowych.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Technologiczne uwarunkowania eksploatacji węgla w rowie II rzędu w zakładzie górniczym KWB "Bełchatów"

W artykule przedstawiono budowę geologiczną Złoża Węgla Brunatnego "Bełchatów" w rejonie rowu II rzędu wraz z uwarunkowaniami geologiczno-inżynierskimi urabiania tego fragmentu złoża. Chronologicznie przedstawiono historię prac projektowych zmierzających do racjonalnego wykorzystania zasobów. Przyjętą do realizacji koncepcję opisano, wskazując na uwarunkowania geologiczne i technologiczne prowadzenia robót górniczych eksploatacji i zwałowania we wschodniej części rowu II rzędu. Przyjęte rozwiązanie projektowe eksploatacji węgla do rzędnej - 110 m n.p.m. mogą być w trakcie trwania eksploatacji modyfikowane w zależności od bieżącej sytuacji geologiczno-inżynierskiej. Stopień realizacji zaprojektowanych prac będzie można ocenić po 2016 roku, kiedy to zakończone zostaną roboty górnicze w tej części złoża.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zasobu trwałości zmęczeniowej ustrojów nośnych maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego

Przedstawiono specyfikę pracy i budowy maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego. Podano zasady wymiarowania ustrojów nośnych tych maszyn oraz istniejące niedogodności. Wskazano na przyczyny powstawania pęknięć zmęczeniowych powyższych ustrojów. Omówiono dotychczasowe sposoby oceny zasobu trwałości zmęczeniowej na podstawie badań. Zamieszczono opis i schemat działania systemu ciągłego monitoringu stanu wytężenia ustrojów nośnych maszyn podstawowych. Podano zalety wynikające z zastosowania systemu w bieżącej eksploatacji powyższych maszyn. Zaprezentowano możliwości wdrożenia systemu w kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przenośniki węglowe o regulowanej prędkości taśmy. : aspekty techniczne i ekonomiczne

Powierzchniowe węglowe przenośniki taśmowe to maszyny górnicze, które zużywają do 10% energii elektrycznej w kopalniach węgla brunatnego. Zastosowanie nowych technik do budowy układów napędowych przenośników węglowych może umożliwić zmniejszenie zużycia energii elektrycznej nawet o 50% w porównaniu z rozwiązaniami tradycyjnymi. Zasadnicze znaczenie ma tutaj automatyczna regulacja prędkości taśmy przenośników taśmowych w ciągach węglowych. Przenoszenie masy zawsze jest bardzo kosztowne i te procesy transportowe muszą być obecnie szczególnie nadzorowane w aspekcie minimalizowania zużywania energii elektrycznej. Przy wydobyciu rocznym w Polsce ok. 62 milionów ton węgla brunatnego, to także ważny czynnik klimatyczny. Niskonapięciowe przemienniki częstotliwości są dostatecznie tanie i niezawodne, dlatego są już wykorzystywane w napędach przenośników węglowych o regulowanej prędkości taśmy. Ich moce przekraczają 1 MW.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Strategia utrzymania w ruchu długotrwale eksploatowanych maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego

Osiągnięcie odpowiedniej jakości maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego po modernizacji wymaga diagnostycznego oszacowania ich aktualnego stopnia degradacji oraz opracowania szczegółowych metodyk obliczeniowych i technologicznych procesu ich modernizacji. Konieczne staje się również opracowanie i wykonanie naukowo uzasadnionych metodyk i technologii kreacji, diagnozowania i kontroli maszyn po modernizacji.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie monitoringu geodezyjnego do oceny stanu technicznego zabytkowej konstrukcji budowlano-architektonicznej

W niniejszym referacie omówiono pomiary przeprowadzane w trakcie prac naprawczych na Zachodnim Skrzydle Zamku w Malborku. Przedstawiono geodezyjny monitoring przemieszczeń tej zabytkowej konstrukcji architektoniczno-budowlanej. Opisano stan zachowania stateczności części zabytkowego zespołu obiektu na tle badań geotechnicznych i geodezyjnych oraz prac zabezpieczających.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenie tąpaniami a ryzyko zawodowe

W górnictwie podziemnym roboty prowadzone są w środowisku, w którym występuje szereg zagrożeń o różnym poziomie oddziaływania na pracownika i jego środowisko pracy. Zagrożenia takie należy podzielić na zagrożenia związane z bezpieczeństwem funkcjonalnym systemów działających w zakładach górniczych maszyn i zagrożenia górnicze będące naturalną cechą tego środowiska. W artykule przedstawiono podstawowe informacje odnoszące się do metod oceny ryzyka zawodowego. Szczególną uwagę zwrócono na ryzyko zawodowe związane z zagrożeniem tąpaniami, którego poziom wynika z natury górotworu i jest konsekwencją działalności człowieka. Symptomy/prekursory tego zagrożenia nie pozwalają w pełni jednoznacznie oszacować związanego z nim ryzyka zawodowego. Posiadane w GIG dane wskazują, że w górnictwie podziemnym miało miejsce szereg przypadków tąpnięć dla pozornie wykluczających takie zdarzenia wartości prekursorów takiego zagrożenia np.: mała energia i aktywność wstrząsów sejsmicznych, brak ruchów górotworu czy zaciskania obudowy. Jest więc uzasadnionym dla zagrożenia tąpaniami szacować ryzyko zawodowe, nie jako wartość ustaloną definitywnie, ale jako wartość zmienną w czasie. Zmiana ta jest konsekwencją zmian postaciowych i objętościowych skał w górotworze, w tym przypadku rozumianego jako środowisko pracy.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Eksploatacja złoża w filarze oporowym pochylni centralnych 9-12 - doświadczenia z fazy robót rozcinkowych

Przedstawiono analizę wpływu robót górniczych w polu G-15/10 na zachowanie się górotworu w okresie od rozpoczęcia robót rozcinkowych w 2003 roku do września 2009. Zakres analizy obejmuje charakterystykę warunków geologiczno-górniczych, przebieg eksploatacji, charakterystykę rejestrowanej aktywności sejsmicznej oraz ocenę zachowania się górotworu m.in. na podstawie prowadzonych obserwacji i pomiarów.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza oddziaływania posadowień nowych konstrukcji na istniejące obiekty podziemne

W referacie omówiono problem dodatkowych obciążeń i wynikających z nich zmian, jakie pojawiają się w już istniejącym w podłożu stanie "naprężenie-odkształcenie" w wyniku posadowienia nowych obiektów. W artykule przedstawiono wyniki analizy numerycznej wpływu nowego obiektu na istniejące konstrukcje podziemne na przykładzie kilku obiektów zrealizowanych w Polsce (Warszawa): tunele i stacje metra, i Rosji (Sankt Petersburg): główne kolektory Saint Petersburga. Wykonana analiza numeryczna, oparta na metodzie elementów skończonych, stanowiła podstawę do oceny stanu bezpieczeństwa konstrukcji.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stateczność zachodniego zbocza stałego wyrobiska kopalni Bełchatów w świetle obserwacji geologicznych i pomiarów specjalistycznych z uwzględnieniem rejonu wysadu solnego

W artykule przedstawiono sposób monitorowania zachowania się górotworu w stałym zboczu zachodnim wyrobiska górniczego Bełchatów, w rejonie występowania wysadu solnego Dębina. Zaprezentowano wyniki pomiarów prowadzonych w okresie od 2005 roku do grudnia 2009 roku. Są to pomiary reperów powierzchniowej sieci obserwacyjnej rozbudowywanej na stałym zboczu zachodnim, sieci niwelacyjnej założonej na powierzchni terenu nad wysadem solnym, deformacji wgłębnych obserwowanych w inklinometrach oraz zmian ciśnień w wysadzie solnym mierzone sondą Glotzla. Powyższe wyniki przedstawiono w nawiązaniu do postępu robót górniczych. W tym okresie stałe zbocze zachodnie zostało wyprofilowane w zakresie rzędnych +198/+110m n.p.m. co umożliwiło zaprezentowanie również krótkiej charakterystyki budowy geologicznej odsłanianej w rejonie wysadu solnego Dębina. Przedstawiono również wyniki obserwacji makroskopowych prowadzonych na skarpach i półkach stałych zbocza zachodniego. Dotychczasowe wyniki pomiarów pozwoliły na skorelowanie obserwowanych deformacji z postępem robót górniczych oraz wydzielenie dwóch obszarów zagrożeń osuwiskowych na stałym zboczu zachodnim.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza zmian nośności podłoża budowlanego w wyniku jego zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi na przykładzie gruntów piaszczystych

W artykule przedstawiono wyniki badań wpływu zanieczyszczenia gruntu olejem napędowym na zmiany wartości głównego parametru charakteryzującego wytrzymałość na ścinanie gruntu sypkiego - efektywnego kąta tarcia wewnętrznego (psi'), a w efekcie nośności gruntu stanowiącego podłoże budowlane. Badaniom poddano piaski średnie pochodzące z występujących na obszarze Krakowa czwartorzędowych osadów rzecznych tarasu wysokiego. Na podstawie zebranych wyników wyprowadzono zależność funkcyjną między efektywnym kątem tarcia wewnętrznego, a zawartością oleju napędowego w gruntach piaszczystych oraz przedstawiono zmiany oporu podłoża piaszczystego pod fundamentem bezpośrednim w wyniku zanieczyszczenia olejem napędowym.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wyniki wstępnych analiz zmian struktury próbek dolomitu z LGOM w teście jednoosiowego ściskania na podstawie badań stereologicznych i rejestrowanych trwałych odkształceń

W referacie zaprezentowano wyniki wstępnych analiz dotyczących zmian pierwotnej struktury dolomitu z LGOM. Analizy dokonano na podstawie wyników badań stereologicznych naturalnej i naruszonej obciążeniem struktury oraz makroskopowego pomiaru trwałych odkształceń osiowych i poprzecznych rejestrowanych w trakcie testu jednoosiowego ściskania. Uzyskane wyniki badań wyraźnie wskazują na anizotropię zniszczenia tzn. na anizotropowy rozwój spękań w trakcie obciążenia.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nowy napęd koła czerpakowego na koparkach kołowych SRs 2000 w O/Bełchatów

W polskiej kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Bełchatów po około 25-letnim okresie eksploatacji zmodernizowano koło czerpakowe i napęd na pięciu koparkach kołowych SRs 2000. Stosując sprawdzone w praktyce i odpowiadające potrzebom górniczym zespoły wykonane według najnowszych standardów technicznych podnosi się dyspozycyjność i niezawodność eksploatacyjna maszyn. Nie wymagające dużych nakładów konserwacyjno-remontowych i pomocne w utrzymaniu sprawności technicznej rozwiązania mają istotny wpływ na obniżenie kosztów eksploatacyjnych. Trzon modernizowanego zespołu stanowi nowa, sprawdzona w wymiarze ogólnoświatowym przekładnia typoszeregu TAKRAF. Z uwagi na trudne warunki geologiczne w polu eksploatacyjnym Szczerców zrealizowano innowacyjne, aktywne zabezpieczenie przed przeciążeniem. Dotychczasowe prawie 2-letnie doświadczenia eksploatacyjne spełniają pokładane w programie modernizacyjnym nadzieje. Wykraczając poza obszar realizacyjny umowy, TAKRAF wspiera Kopalnię Bełchatów przez specjalistyczne usługi serwisowe w zakresie przekładni.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ wód rzeki Ślęzy na stany wód podziemnych w rejonie projektowanego cmentarza we Wrocławiu

We Wrocławiu, w rejonie pomiędzy rzeką Ślęzą a ul. Awicenny, przewidziano lokalizację nowego cmentarza komunalnego. W związku ze zmianą zagospodarowania terenu z rolniczego na budowlany zaistniała potrzeba zbadania wpływu zmiennych stanów wody w rz. Ślęza na poziomy zalegania wód podziemnych w badanym obszarze. W pracy przedstawiono wyniki badań modelowych z wykorzystaniem modelu matematycznego przepływu wód w strefie pełnego nasycenia. Wykonano obliczenia dla stanów niskiej i średniej wody w Ślęzie oraz dla okresowych piętrzeń dla wody 1%-wej i brzegowej. Badano także wpływ zwiększonego zasilania infiltracyjnego ze strefy aeracji. Analiza wyników numerycznych pozwoliła stwierdzić, że dla stanów niskich wód podziemnych w szeregu kwaterach projektowanego cmentarza nie jest zapewniona odpowiednia głębokość zalegania wód podziemnych. Stwierdzono także, że okresowe podwyższenie wód rz. Ślęzy skutkuje niewielkim, wynoszącym 0,10-0,20 m, podniesieniem zwierciadła wód gruntowych. W podsumowaniu stwierdzono, że nowa inwestycja wymaga wykonania trwałego systemu obniżającego rzędne wód gruntowych na terenie całego cmentarza.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Trójwymiarowa analiza stateczności zbocza w skomplikowanych warunkach geologicznych

W pracy przedstawiono sposób przeprowadzania obliczeń w celu wykonania analizy warunków stateczności zbocza w rejonach o skomplikowanej budowie geologicznej. Stosowanie metod dwuwymiarowych, zakładających płaski stan odkształcenia nie zawsze pozwala na analizowanie zagadnień charakteryzujących się złożoną przestrzenną zmiennością. Dzięki wykorzystaniu trójwymiarowego modelowania numerycznego możliwe staje się dokładne i realistyczne odwzorowanie budowy geologicznej górotworu oraz uwzględnienie wpływu przestrzennego przebiegu powierzchni strukturalnych na stateczność zboczy. W pracy przedstawiono analizę stateczności zbocza o bardzo skomplikowanej budowie geologicznej i pokazano sposób obliczeń wskaźnika stateczności w oparciu o zgodność konturu uzyskanego z obliczeń i rzeczywistego zasięgu osuwiska. Zaprezentowana metodyka obliczeń, daje możliwość kalibracji trójwymiarowych modeli numerycznych i zastosowania ich do analiz stateczności zboczy w sąsiadujących obszarach o podobnej budowie geologicznej.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenie sejsmiczne w rejonach eksploatacji rud miedzi sąsiadujących ze strefą uskokową Rudnej Głównej

Wiodącym zagrożeniem w polskim górnictwie rud miedzi jest zagrożenie sejsmiczne. Do istotnych czynników sprzyjających generowaniu wysokoenergetycznych wstrząsów należy znaczne zaangażowanie tektoniczne wybieranego złoża, przejawiające się zwłaszcza występowaniem dyslokacji o dużych zrzutach. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że eksploatacja w pobliżu dużych zaburzeń tektonicznych może powodować wystąpienie związanych z uaktywnianiem się uskoków silnych wysokoenergetycznych wstrząsów oraz niejednokrotnie towarzyszącym im tąpnięć. W artykule przedstawiono zaangażowanie tektoniczne w obrębie obszarów kopalń KGHM Polska Miedź S.A, zwracając uwagę na cechujące się dużymi zrzutami i znacznym zasięgiem strefy uskoków, w rejonach których prowadzono roboty górnicze. Pośród tych systemów uskoków za reprezentatywny uznano uskok Rudnej Głównej, w rejonie którego w większości wybrano już złoże. Charakterystyka przebiegu i sposób prowadzonej eksploatacji oraz analiza zarejestrowanej aktywności sejsmicznej pozwoliła stwierdzić, że kształtowanie się zagrożenia sejsmicznego w rejonach sąsiadujących ze strefą uskokową Rudnej Głównej cechuje się wysokim zagrożeniem wysokoenergetycznymi wstrząsami, stanowiąc tym samym o potencjalnie wysokim zagrożeniu tąpaniami.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Estymacja parametrów niezawodnościowych bloków energetycznych 370 MW opalanych węglem brunatnym

W artykule przedstawiono wyniki badań niezawodnościowych bloków 370 MW opalanych węglem brunatnym, zainstalowanych w PGE Elektrownia Bełchatów SA. W oparciu o koncepcję bloku reprezentatywnego i metodę histogramu o założonej liczbie realizacji w klasach, wyznaczono rozkłady prawdopodobieństwa występowania czasów pracy i czasów awarii dla głównych urządzeń bloku 370 MW oraz najbardziej zawodnych elementów kotła BB-1150. W kolejności, na podstawie estymacji parametrów adekwatnych rozkładów empirycznych, określono dla tych elementów wartości oczekiwane ich podstawowych wskaźników niezawodnościowych, tj.: intensywności awarii, średniego czasu wyłączenia, łącznego czasu wyłączeń w ciągu roku oraz czasu pracy bezawaryjnej.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Porównanie postaci konstrukcyjnych koła zabierakowego pojazdów koparki wielonaczyniowej

Zabieraki pojazdów gąsienicowych maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego są elementami bardzo obciążonymi, poddanymi silnemu ścieraniu i wymagającymi częstej wymiany wskutek zużycia. Koło zabierakowe powinno umożliwić taką wymianę, a ponadto spełniać określone wymagania wytrzymałościowe. Przedstawiono trzy wersje koła napędowego gąsienicowego mechanizmu jazdy koparki wielonaczyniowej. Pokazano postacie geometryczne rozwiązań konstrukcyjnych. Omówiono sposób identyfikacji warunków brzegowych. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń metodą elementów skończonych szczegółowo opisano wady i zalety zaproponowanych wersji.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Perspektywy pozyskania energii z biomasy drzewostanów na zrekultywowanym zwałowisku zewnętrznym KWB "Bełchatów"

Celem pracy była ocena potencjalnych możliwości produkcji biomasy drzewostanów sosnowych (Pinus sylvestris L.) I klasy wieku (do 20 lat) wzrastających na wierzchowinie zwałowiska zewnętrznego kopalni węgla brunatnego "Bełchatów" oraz możliwości pozyskania z nich w przyszłości energii odnawialnej. Badania prowadzono w 12 - 19-letnich drzewostanach na 8 powierzchniach doświadczalnych (10 x 10 m) w dwóch wariantach troficznych siedlisk (1- na czwartorzędowych piaskach gliniastych i glinach oraz 2- trzeciorzędowych utworach kwaśnych po neutralizacji), po 4 powtórzenia dla wariantu. Jedną powierzchnię kontrolną założono w drzewostanie gospodarczym. Stwierdzono, że siedliska na wierzchowinie zwałowiska wykazują zróżnicowany potencjał dla produkcji biomasy, która może posłużyć jako biopaliwo oraz może brać udział w naturalnym procesie sekwestracji węgla. Biomasa drzewostanów wahała się w przedziale od 8 to 40 Mgxha/-1, a średnio 25 Mgxha/-1 suchej masy. Potencjalne możliwości produkcji energii odnawialnej z biomasy oszacowano na 80 do 400 kJ X 10/6 ha/-1, a średnio 240 kJ x 10/6 ha/-1, co stanowiło średnio około 40% w stosunku do porównywanego siedliska naturalnego. Ilość energii potencjalnie zakumulowanej w drzewostanie na całej powierzchni wierzchowiny (ok. 300 ha) może wynosić już w I klasie wieku drzewostanów od około 24 000 do 120 000 kJ x 10/6 ha/-1, a średnio 72 000 kJ x 10/6 ha/-1. Przy czym uwzględniając dynamiczny przyrost biomasy w wieku około 20 lat może to wynosić ponad 130 000 kJ X l0/6ha/-1. Uzyskane wyniki wskazują na jedną z możliwych form wykorzystania i zagospodarowania rekultywowanych siedlisk pogórniczych dla plantacji drzew i produkcji energii odnawialnej.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiana obciążeń elementów tocznych w łożu kulowym zwałowarki wskutek zużycia odkształceniowego

Łoża kulowe o bieżniach monolitycznych, miękkich są powszechnie stosowane do łożyskowania obrotu głównego nadwozi maszyn podstawowych górnictwa odkrywkowego. Bieżnie tych łożysk ulegają znacznemu zużyciu odkształceniowemu, które zmienia pierwotną dystrybucję obciążenia w łożysku. Przeprowadzono porównanie obciążenia elementów tocznych w zwałowarce ZGOT 11500.100 przy łożysku nowym oraz po pięcioletniej eksploatacji. Zidentyfikowano wielkość zużycia. Obliczenia dystrybucji obciążenia zrealizowano metodą elementów skończonych z wykorzystaniem elementu zastępczego bieżnia - element toczny - bieżnia.

Czasopismo: Górnictwo i Geoinżynieria
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka