rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rozwój zrównoważony jako otwarty system aktywności

Autor artykułu traktuje pojęcie zrównoważonego rozwoju jako projekt rozumienia rzeczywistości i magazyn wiedzy, który jest wypełniany treścią od momentu wprowadzenia pojęcia do dyskursu nauki. Pokazuje, że metafora ekosystemu pomaga zaproponować główne tezy artykułu: 1) zrównoważony rozwój to system aktywności, który wzbogaca środowisko społeczne i przyrodnicze ludzi; 2) w zrozumieniu jego specyfiki pomaga metafora życia; 3) zrównoważony rozwój musi być otwartym, względnie izolowanym systemem. Pojęcie życia, zrównoważonego rozwoju, twórczego trwania i transgresji są kluczem do przedstawionych rozważań.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Idea zrównoważonego rozwoju jako idea rozwoju harmonijnego

Zrównoważony rozwój zarówno sam termin, jak i tak określane działania społeczne występuje w rożnych obszarach związanych z ochroną środowiska. Sam termin przyjmuje rożne znaczenia w zależności od obszarów jego zastosowania. Oprócz dość ścisłych znaczeń, jakie odnajdujemy w nauce, dokumentach państwowych i międzynarodowych oraz gospodarce, w potocznym użyciu jest często modnym hasłem i etykietą. Celem niniejszego artykułu jest analiza terminu i idei zrównoważonego rozwoju oraz jego statusu epistemicznego celem uchwycenia jego istotnego sensu. Pomocne w tej analizie będą dwie kantowskie kategorie: idei regulatywnej oraz praktycznego postulatu. Pozwolą one następnie odwołać się do idei harmonii, przez co idea zrównoważonego rozwoju okaże się ideą rozwoju harmonijnego.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
15 lat Instytutu Ekologii i Bioetyki na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

W 2017 roku mija 15 lat od utworzenia Instytutu Ekologii i Bioetyki w ramach Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Jest to tym samym 15 lat prowadzenia kierunku ochrona środowiska. Humanistyczne aspekty ochrony środowiska były podejmowane jeszcze przed 2002 rokiem. Dlatego warto przypomnieć historię i głównych organizatorów Instytutu Ekologii i Bioetyki, ukazać ewolucję podejmowanych problemów badawczych oraz zasygnalizować proponowany dalszy rozwój badawczy i naukowy.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Znaczenie przyrody w turystyce

Najczęstszym powodem uprawiania turystyki jest potrzeba kontaktu z przyrodą. Dzieje się tak szczególnie w czasach współczesnych. Naturalna, dzika przyroda jest wypierana przez rozwój gospodarczy i przemysłowy. Rozwój turystyki przyciąga człowieka do przyrody, ale jednocześnie jest przyczyną wzrastającego dla niej zagrożenia. Okazuje się, że między przyrodą i turystyką zachodzi silna relacja wzajemnego oddziaływania. Aby podkreślić relacje zachodzące między przyrodą i turystyką, na początku zostanie opisana przyroda jako cel aktywności turystycznych. Następnie ukazane zostaną oddziaływania turysty na przyrodę, a w końcu podjęta zostanie analiza postrzegania przyrody przez człowieka. Taki układ artykułu umożliwi uwrażliwienie na problemy i dylematy wynikające z rozwoju turystyki i jej wpływu na przyrodę.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Turystyka pielgrzymkowa zrównoważona – Karta sanktuarium dostępnego (Ksd)

Poznanie społecznych i przestrzennych uwarunkowań zrównoważonego rozwoju turystyki kulturowo – religijnej wydaje się problemem ważnym, ponieważ zainteresowanie tą formą w Polsce nie słabnie. Wśród nich jest wiele osób z niepełnosprawnością, starszych, rodzin z małymi dziećmi. Problematyka dostępności sanktuariów dla niepełnosprawnych nie była dotąd materiałem szerszych i pogłębionych studiów naukowych w Polsce, co zachęca do podjęcia rozważań nad tą problematyką. Szczegółowa analiza problemu możliwości znoszenia barier dostępności sanktuariów wydawała się autorom szczególnie istotna w kontekście spodziewanego ruchu pielgrzymkowego w Polsce w roku 2016 z okazji Światowych Dni Młodzieży. Jednym z założonych i osiągniętych efektów aplikacyjnych dorobku badań jest opracowanie ‘Karty Sanktuarium Dostępnego’(KSD), pomocnego przy ocenie dostępności miejsc kultu religijnego dla osób z różnego rodzaju niepełnosprawnością. W przedstawionym tekście zaprezentowano dorobek badań ds.-144 oraz ds.-245 AWF Warszawa (granty Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2014 – 2018).

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Turystyka jako główna forma rozwoju społeczno-gospodarczego Huculszczyzny w okresie II Rzeczpospolitej Polskiej

Jednym z bardziej fascynujących regionów kulturowo-klimatycznych Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej była Huculszczyzna, położona w województwie stanisławowskim. Początkowo region ten pozostawał poza kręgiem zainteresowań organizatorów działalności turystycznej. Dopiero na początku lat trzydziestych XX wieku uznano, że Huculszczyzna powinna stać się ważnym elementem polskiej polityki turystyczno-sportowej. Do realizacji tego zadania skierowano przede wszystkim ówczesne Ministerstwo Spraw Wojskowych. Ważna rola przypadła też utworzonemu w 1932 roku Towarzystwu Przyjaciół Huculszczyzny. W latach 1933–1935, w okresach letnich, organizowano ogólnopolskie Święta Huculszczyzny. Ich zimowym odpowiednikiem były Zimowe Marsze Huculskim Szlakiem II Brygady Legionów Polskich. Imprezom turystyczno-sportowym, w dużej mierze o charakterze polityczno-propagandowym, towarzyszyła walka o poprawę infrastruktury turystycznej. Głównym tego przejawem było zbudowanie w latach 1935–1938 okazałego Muzeum Huculskiego w Żabiem. W efekcie, pod koniec międzywojnia, Huculszczyzna stała się pod względem turystycznym regionem konkurującym o pierwszeństwo z Tatrami i Zakopanem.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Prawnomiędzynarodowa ochrona lasów – wybrane aspekty

Problematyka dotycząca ochrony lasów w prawie międzynarodowym jest rozproszona w kilku regulacjach dotyczących różnych aspektów ochrony środowiska. Istniejący stan pokazuje, że akty te wprowadzają przede wszystkim instrumenty ochrony zasadniczego celu konwencji, natomiast ochrona lasów jest traktowana akcesoryjnie. Dotyczy to zarówno konwencji o różnorodności biologicznej, jak również ramowej konwencji narodów zjednoczonych w sprawie zmian klimatu. W tej sytuacji, chociaż ochrona lasów stanowi zagadnienie należące do problemów globalnych, nie znajduje ono prawnomiędzynarodowej ochrony, która gwarantowałaby zrównoważone użytkowanie kompleksów leśnych, a przez to bezpieczne realizowanie funkcji pełnionych przez las.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Wpływ metod obróbki wstępnej biomasy na wydajność otrzymywania biogazu

Z uwagi na wzrastające zainteresowanie energią ze źródeł odnawialnych, biomasa lignocelulozowa jest atrakcyjnym substratem do produkcji biopaliw, szczególnie gdy stanowi niezagospodarowany odpad. Jest tania, ogólnodostępna oraz charakteryzuje się wysoką wartością energetyczną. Technologia konwersji tego typu biomasy charakteryzuje się ograniczeniami związanymi ze skomplikowaną budową kompleksu lignocelulozowego. W celu poprawy efektywności wykorzystania tego typu surowca stosuje się różnego rodzaju jego obróbkę wstępną. W artykule przedstawiono podział dostępnych metod przygotowania surowca lignocelulozowego wykorzystywanego do produkcji różnego rodzaju biopaliw.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Koncepcja percepcji środowiska w ujęciu Tima Ingolda

Głównym celem artykułu jest rekonstrukcja koncepcji percepcji środowiska w ujęciu Tima Ingolda, szkockiego antropologa kulturowego. W pierwszej części artykułu przedstawiono historyczny i teoretyczny kontekst ujęcia percepcji środowiska oraz dokonano rekonstrukcji podstawowych założeń teoretycznych antropologii środowiska w ujęciu T. Ingolda. Najważniejszymi elementami tego kontekstu są m.in.: ekologiczna koncepcja percepcji J. Gibsona, koncepcja Umweltu Jakoba Johanna von Uexkülla, idee przekształcania i zamieszkiwania środowiska wg. Heideggera, koncepcje ucieleśnionego poznania i umysłu rozszerzonego. Rekonstrukcja koncepcji percepcji środowiska jest skoncentrowana na eksplikacji trzech głównych idei: życie w ruchu, zamieszkanie oraz kształtowanie umiejętności. W części drugiej artykułu przedstawiono aplikację koncepcji percepcji środowiska do studium przypadku: percepcja lasu i ekologiczne podejście do materiału.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Uwarunkowania środowiskowe procesów budowy i eksploatacji elektrowni wiatrowych „Podborze” w okolicach Ostrowi Mazowieckiej

W artykule przedstawione zostaną wybrane zagadnienia związane z budową i eksploatacją elektrowni wiatrowych. Punktem odniesienia będzie planowana elektrownia „Podborze” w okolicach Ostrowi Mazowieckiej. Wskazane zostaną potencjalne zasięgi i skutki oddziaływania planowanej inwestycji. Ostatnim elementem będzie wskazanie sposobów na działania profilaktyczne i przeciwdziałanie negatywnym skutkom.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
W cieniu deszczowego drzewa. Antropologiczne zapiski z Fortu Kochi

Dziedzictwo zieleni keralskiego miasta Fort Kochi obejmuje olbrzymie drzewa, które wedle legendy pamiętają kolonialną przeszłość. Są więc żywymi pomnikami pamięci, wokół których ogniskują się konteksty społeczno-kulturowe. Mieszkańcy Fortu identyfikują się z owymi olbrzymami, upatrując w nich strukturę długiego trwania. Wielkie figowce i deszczowa drzewa utożsamiane są z drzewem-matką – swoistym życiodajnym źródłem energii wszystkich mniejszych drzew – połączonych ze sobą podziemnymi systemami korzeniowymi. Odnajduję w tym analogię do miejskiego krajobrazu Fortu Kochi, który tworzy ów starodrzew. To osobliwa siatka powiązań: historycznej identyfikacji, kulturowej tożsamości oraz emocjonalnej mapy ludzkich życiorysów, które toczą się w ich cieniu. Mieszkańcy upamiętniają stare olbrzymy dekoracjami festiwalowymi, czyniąc z nich symbol wielokulturowej społeczności miejskiej, która żyje w symbiozie z naturą.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Wybrane zagadnienia wpływu procesów tribologicznych w środkach transportu drogowego na stan środowiska

Artykuł poświęcony jest zagadnieniom uciążliwości transportu samochodowego dla środowiska. Problematyka ta omówiona jest w kontekście procesów tribologicznych, których efektem jest zwiększone zużycie paliwa i w konsekwencji zwiększona emisja składników gazów spalinowych. Na podstawie danych literaturowych określono udział oporów tarcia w poszczególnych zespołach samochodów osobowych, ciężarowych i autobusów w sumarycznej konsumpcji paliwa. Wykorzystując dane statystyczne dla Polski określono wpływ procesów tarcia w poszczególnych grupach pojazdów na roczną emisję CO2 ze środków transportu. W końcowej części artykułu przedstawiono wyniki wstępnych badań nad możliwością obniżania oporów tarcia w różnych węzłach tarcia występujących w pojazdach samochodowych przez wprowadzenie do olejów smarowych nanomateriałów węglowych.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Domy zdrowotno-wypoczynkowe Stowarzyszenia Chrześcijańsko–Narodowego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych w okresie międzywojennym

Lata zaborów, a przede wszystkim czas trwania I wojny światowej spowodowały znaczne pogorszenie stanu zdrowotności narodu polskiego. Sytuacja wymagała radykalnych działań i ogromnych nakładów finansowych. Tymczasem nowo odrodzone państwo polskie miało bardzo znikome środki na stworzenie w pełni profesjonalnej służby zdrowia. Oczekiwano więc – od różnego rodzaju środowisk pracujących zawodowo współuczestnictwa w organizacji ogólnopolskiego frontu walki o zdrowie i wypoczynek obywateli. Pierwszym środowiskiem, które pięknie wsparło w tym zakresie rząd polski byli nauczyciele, zrzeszeni w kilku organizacjach i stowarzyszeniach. Wśród nich było Stowarzyszenie Chrześcijańsko–Narodowe Nauczycielstwa Szkół Powszechnych, powstałe we wrześniu 1921 roku. Efektem dobrowolnych opodatkowań przedstawicieli tej patriotyczno – narodowej organizacji było wybudowanie, a następnie utrzymywanie Domów Zdrowia w Sewerynówce pod Szczawnicą i w Zakopanem oraz Domu Wypoczynkowego w Jastrzębiej Górze. Niektóre z tych ośrodków funkcjonują po dzień dzisiejszy.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Filozoficzny realizm między naturą a zdrowym rozsądkiem, część II

W pierwszej części tego artykułu, opublikowanej w poprzednim numerze tego czasopisma, omawiałem renesans filozoficznego realizmu, skupiając się głównie na różnych wersjach zdroworozsądkowego realizmu. W tym artykule omówię realizm naukowy i inną, pośrednią wersję realizmu (pluralistyczną pod względem ontologicznym i epistemologicznym). Moim zdaniem ta wersja realizmu jest w stanie uwzględnić najlepsze elementy realizmu zdroworozsądkowego i naukowego, a jednocześnie uniknąć ich wad.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Turystyka a obszary chronione w perspektywie międzynarodowych konwencji ochrony środowiska

Artykuł prezentuje wybrane zagadnienia dotyczące ruchu turystycznego na obszarach podlegających ochronie ze względu na wartości przyrodnicze. Problematyka została zaprezetnowana w świetle wybranych dokumentów międzynarodowego prawa ochrony środowiska. Przywołane (jedynie w części dokumenty) pokazują duże zainteresowanie ze strony prawa międzynarodowego, wyrażające się w podejmowaniu problematyki na spotkaniach, przygotowywaniu przewodników, poradników mających za zadanie uświadomienie jak ważne dla prawidłowej ochrony obszarów jest prawidłowe zarządzanie ruchem turystycznym. Odpowiedzią na zidentyfikowane problemy jest zrównoważona turystyka.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Pedofilia we Włoszech: skala problemu, aspekty etyczne i ochrona nieletnich

W ostatnich latach rozwija się na całym świecie plaga pedofilii, która stała się nową formą niewolnictwa w wymiarze globalnym. Z jednej strony, w wielu krajach są podejmowane różnego rodzaju inicjatywy polityczne i społeczne, których głównym celem jest walka z wykorzystywaniem seksualnym osób nieletnich, z drugiej – Internet i nowoczesne technologie informatyczne dają pedofilom radykalnie nowe możliwości, gdy chodzi o kontakt z dziećmi w świecie wirtualnym czy dystrybucję materiałów pedopornograficznych. Włochy są jednym z wielu państw, w których pedofilia stała się ostatnio przedmiotem żywego zainteresowania opinii publicznej. Głównym celem badań podjętych w tym artykule jest analiza przyczyn i specyfiki wykorzystywania seksualnego dzieci w kraju nad Tybrem oraz ukazanie najważniejszych aspektów etycznych tego zjawiska.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Godność osoby umierającej powinnością moralną w medycynie

W tradycji chrześcijańskiej pojęcie „godności” wynika z prawa naturalnego. Według św. Tomasza z Akwinu każdy człowiek zachowuje swoją przyrodzoną godność, ponieważ pochodzi ona od Boga. Adekwatny z tą myślą jest pogląd, że dar godności nie można nikomu odebrać. Nawet różne formy przejawu agresji i nienawiści nie są w stanie unicestwić człowieczeństwa, innymi słowy nie mogą one pozbawić człowieka tej najcenniejszej wartości. W trosce o rozwój duchowy filozofowie i teolodzy nakłaniają do postępowania zgodnie z moralnymi standardami. Czyny oparte na etycznym fundamencie uczą odpowiedzialności, dlatego są tak ważne, aby je przestrzegać. W artykule temat godności człowieka uzasadniam na przykładzie opieki medycznej nad pacjentem chorym chronicznie i terminalnie. W pracy nie tylko przedstawiam najważniejsze założenia opieki paliatywnej, ale także wyjaśniam w jaki sposób można troszczyć się o osobę umierającą, respektując przy tym jej prawa jako pacjenta, a szczególnie prawo do godnej i spokojnej śmierci.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Aborcja chemiczna w domu? Nowa forma stosowania pigułki aborcyjnej RU-486 we Włoszech

Głównym celem artykułu jest analiza sporu dotyczącego stosowania aborcji chemicznej we Włoszech. Aborcja chemiczna jest również znana jako aborcja farmakologiczna lub medyczna. W kwietniu 2017 r. władze regionu Lacjum – region centralny, do którego należy Rzym – wydały rozporządzenie pozwalające na stosowanie aborcji chemicznej poza szpitalem. W ten sposób Lacjum stało się pierwszym regionem we Włoszech, w którym recepty na tabletki aborcyjne zaczęli wypisywać lekarze poradni rodzinnych. Aborcja chemiczna nie tylko uśmierca nowe życie ludzkie na pierwszym etapie jego rozwoju, ale w niektórych przypadkach jest także niebezpieczna dla życia i zdrowia kobiet. Globalne zjawisko aborcji medycznej otwiera dziś nowy etap sporu filozoficznego o początek ludzkiego życia i uznanie ludzkiego zarodka jako istoty ludzkiej od momentu poczęcia.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Arystotelesowsko-tomistyczny obraz świata w ujęciu Piotra Lenartowicza SJ a naukowy obraz świata. Aspekty metanaukowe

Celem artykułu jest rekonstrukcja obrazu świata, który w swoich analizach filozoficznych zakładał krakowski jezuita – filozof i biolog – Piotr Lenartowicz SJ. Rekonstrukcja pokazała, że autor przyjmował arystotelesowsko-tomistyczny obraz świata, w którym naczelną rolę odgrywała kategoria substancji, której heurystyczna rola ujawnia się, w sposób szczególny, w opisie i wyjaśnieniu dynamiki życia biologicznego. W artykule dokonano krytycznej oceny zakładanego obrazu świata poprzez skonfrontowanie go ze współczesnym tzw. naukowym obrazem świata, akceptowanym przez zwolenników filozofii w kontekście nauki. Doprowadziło to do wskazania epistemologicznych ograniczeń stosowalności arystotelesowskiej kategorii substancji w opisie bytu ożywionego, ponadto zostało pokazane, że dyskusje między zwolennikami różnych obrazów świata (naukowego i arystotelesowsko-tomistycznego) są w ostateczności nierozstrzygalne, ze względu na obecność w akceptacji tych obrazów osobowościowych uwarunkowań takich, jak: wiara epistemiczna i emocje. Komponenty te czynią z użytkowników obrazów świata, wyznawców niechętnych do zmiany swoich poglądów.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Emergencja i jej rozumienie w biologii

W pierwszej części artykułu zaprezentowano przegląd teorii redukcjonistycznych i teorii emergencji. Następnie przedstawiono rozumienie przez Piotra Lenartowicza SJ emergencji obserwowanej w organizmach żywych i jego nawiązanie do arystotelesowsko-tomistycznego pojęcia „duszy” („formy substancjalnej”). W konsekwencji zestawiono to rozumienie z współczesnymi, filozoficzno-biologicznymi teoriami emergencji odwołującymi się do roli ograniczeń biologicznych w utrzymaniu przy życiu i funkcjonowaniu organizmu. W zakończeniu artykułu wskazane zostały zasadnicze różnice w rozumieniu emergencji według Lenartowicza oraz twórców wspomnianych teorii.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Piotra Lenartowicza filozofia a nauki matematyczne

W artykule omawiana jest filozofia przyrody Piotra Lenartowicza SJ w kontekście matematycznego przyrodoznawstwa. Refleksje filozoficzne dotyczące biologii Lenartowicz opierał na Arystotelesie, tymczasem Galileusz twierdził, że językiem przyrody jest matematyka. Na bazie współczesnej fizyki, która odparła mechanicyzm i materializm w mechanice kwantowej, rozwija się biologia, której filozofia bywa nadal interpretowana materialistycznie. Zamierzenia Lenartowicza naprawy filozofii biologii przez powrót do Arystotelesa ignorują jednak te aspekty, które pokonała fizyka matematyczna, a których jeszcze nie zasymilowała filozofia biologii.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Kreacjonizm i ewolucjonizm z punktu widzenia modelu poziomów analizy – z odwołaniem do fragmentów twórczości Piotra Lenartowicza SJ

Model poziomów analizy (MPA) wyróżnia pięć rodzajów twierdzeń opisowych o rzeczywistości dzieląc je przede wszystkim pod względem stopnia ich empirycznej testowalności. Celem tego artykułu jest wskazanie przy użyciu MPA odmian kreacjonizmu i ewolucjonizmu oraz twierdzeń w nich zawartych. Pozwoli to ocenić różne ich odmiany w kontekście prób godzenia nauki i religii oraz problemu naukowości poszczególnych twierdzeń kreacjonizmu i ewolucjonizmu. W tekście zostaną wykorzystane odwołania do wypowiedzi Piotra Lenartowicza, który zabierał ważny głos w dyskusji między omawianymi stanowiskami. Pozwoli to wskazać przy pomocy MPA zarówno trafne spostrzeżenia Lenartowicza dotyczące światopoglądowo-filozoficznych czynników w nauce, jak i te, które trudno utrzymać, gdy uwzględni się ustalenia współczesnej filozofii nauki na temat relacji między obserwacją a teorią i czynnikami filozoficznymi. Szczególnie MPA pozwoli łatwiej dostrzec, że teistyczne przekonania filozoficzno-teologiczne mające wynikać niejako z nieuprzedzonej obserwacji świata pełnią w rzeczywistości rolę założeń, które wpływają na to, co dostrzega się w świecie jako fakty.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku
Wiedza i świadomość ekologiczna uczniów klas trzecich szkół podstawowych i ich rodziców

W dzisiejszych czasach realizacja treści ekologicznych jest szczególnie ważna. Istotne jest, aby kształtować w dziecku świadomość ekologiczną, poczucie odpowiedzialności, szacunku oraz gotowość do działań na rzecz najbliższego środowiska. Powinnością nauczycieli, wychowanków oraz rodziców jest pobudzanie wrażliwości, emocjonalnego nastawienia do natury oraz wprowadzenie dziecka w świat wartości. Szczególnie istotne są postawy rodziców wobec ochrony przyrody, bowiem mają one bezpośredni wpływ na postawy ich dzieci. Celem podjętych badań była ocena poziomu wiedzy i świadomości ekologicznej uczniów III klas szkoły podstawowej oraz ich rodziców, a także próba zestawienia uzyskanych danych. Ocena wyników uzyskanych przez obie grupy wskazuje na wyższą wiedzę i świadomość ekologiczną młodszego pokolenia, niższą – pokolenia starszego. Można uznać, że dobry poziom osiągnięć dzieci jest zasługą nauczycieli i szkoły.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: filozofia, nauki o ziemi i środowisku