rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zarządzanie środkami pieniężnymi na przykładzie przedsiębiorstwa górniczego

Jednym z głównych celów zarządzania zasobami gotówkowymi w przedsiębiorstwie jest podejmowanie decyzji dotyczących najkorzystniejszego lokowania występujących okresowo nadwyżek środków pieniężnych (gotówki) oraz wyboru źródeł finansowania przejściowych jej niedoborów. Zbyt duże w stosunku do potrzeb stany gotówki zmniejszają wprawdzie ryzyko utraty płynności finansowej, ale ograniczają jednak zyski, jakie mogłoby osiągnąć przedsiębiorstwo dzięki zaangażowaniu wolnej gotówki w procesach gospodarczych lub opłacalnych lokatach. Wynika stąd konieczność maksymalizacji korzyści z posiadania gotówki poprzez prawidłowe gospodarowanie jej zasobami. Optymalizacja gospodarki środkami pieniężnymi może być realizowana za pomocą różnych metod. W artykule zaprezentowano teoretyczne podstawy modeli służących optymalizacji poziomów gotówki, jak model Baumola, Beranka, Millera-Orra, Stone'a oraz metodę symulacji Monte Carlo. Przedyskutowano możliwości praktycznego wykorzystania powyższych metod, zwracając uwagę na problemy z ich adaptacją do rzeczywistych warunków gospodarczych. Wprowadzeniem do powyższych modeli są przedstawione metody oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa. Podano również przykładowe formy lokowania nadwyżek wolnej gotówki. Na przykładzie wybranej kopalni drogowych surowców skalnych pokazano praktyczne zastosowanie modelu Millera-Orra do optymalizacji poziomu gotówki. Zaprezentowany przykład pozwala wnioskować, że model ten umożliwia podejmowanie racjonalnych decyzji w sferze skutecznego zarządzania środkami pieniężnymi w przedsiębiorstwie, mimo sygnalizowanych jego wad.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Numeryczna metoda oceny sorpcji zanieczyszczeń ze ścieków

W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych procesu sorpcji i analizę danych wykonaną za pomocą autorskiego programu komputerowego ANALIZA-LAB. Aplikacja umożliwia między innymi odczyt danych w trybie rzeczywistym z podłączonego do komputera urządzenia zewnętrznego (np. konduktometru) i na ich podstawie wykonanie analizy wpływu zależności parametrów zmiennych niezależnych na wartość parametrów zmiennych wynikowych, np. wartość wskaźnika ogólnego węgla organicznego, chemicznego zapotrzebowania na tlen, biochemicznego zapotrzebowania na tlen czy też zawiesiny ogólnej i substancji rozpuszczonych lub innych. ANALIZA-LAB można wykorzystać do analizy wyników badań, określania korelacji pomiędzy wskaźnikami i opisywania tych korelacji równaniami matematycznymi. Wyniki przedstawione w pracy potwierdzają, że ANALIZA-LAB jest pomocnym i użytecznym narzędziem do odczytu danych i ich analizy.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Analiza rozdziału w separatorze magnetycznym bębnowym

Separatory magnetyczne bębnowe stanowią najbardziej rozpowszechniony typ separatorów stosowanych w procesach wzbogacania rud magnetytowych oraz regeneracji cieczy zawiesinowych w układach wzbogacania grawitacyjnego w cieczach zawiesinowych. Efekty wzbogacania są zależne od szeregu czynników, takich jak: wydajność separatora, zawartość części stałych w zawiesinie, natężenie pola magnetycznego w przestrzeni roboczej separatora, prędkość obrotowa bębna, uziarnienie nadawy oraz rozkład właściwości magnetycznych w nadawie. Ze względu na zjawisko flokulacji magnetycznej dla uzyskania produktów o określonej jakości stosuje się wielokrotne separacje czyszczące lub uzupełniające. W artykule wyznaczono charakterystykę przestrzeni roboczej separatora magnetycznego w postaci rozkładu pola magnetycznego i siły magnetycznej działającej na ziarno, określono optymalną  wartość podziałki biegunów układu magnetycznego separatora. Z bilansu sił wyliczono wartość magnetycznej podziałowej przy wzbogacaniu na sucho oraz zawartość magnetytu w ziarnach podziałowych. Dla przeprowadzenia analizy rozdziału opracowano model wielokrotnego wzbogacenia w procesie ciągłym, uzyskując na jego podstawie ogólne wyrażenie na uzysk ziaren magnetycznych w produkcie magnetycznym po kilkukrotnych separacjach uzupełniających produktu niemagnetycznego oraz zależność zawartości składnika magnetycznego w produkcie niemagnetycznym od długości drogi separacji w pojedynczym stadium. Wykorzystując empiryczną zależność składnika magnetycznego w produkcie niemagnetycznym od liczby obrotów bębna, wyznaczono na podstawie modelu zależność stałej prędkości separacji składnika magnetycznego od liczby obrotów bębna.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Rewitalizować czy adaptować obiekty pogórnicze - rozważania teoretyczne

Artykuł jest próbą usystematyzowania nazewnictwa w przypadku procesów zagospodarowania obiektów pogórniczych. Głównym celem rozważań jest wskazanie zasadności posługiwania się pojęciami adaptacji i rewitalizacji w odniesieniu do nieczynnych obiektów pogórniczych. Porównań dokonano zestawiając funkcjonujące w literaturze definicje wspomnianych pojęć. W przypadku rewitalizacji konieczne było zestawienie najbardziej reprezentatywnych definicji tego procesu zaczerpniętych z takich dziedzin, jak architektura, urbanistyka, geografia miast czy ekonomia. Uzyskane w ten sposób informacje posłużyły do porównania zakresu pojęciowego rewitalizacji oraz procesu adaptacji. Porównań dokonano na pięciu płaszczyznach: podmiotu, celu podmiotów odpowiedzialnych, przestrzeni (płaszczyzn) i narzędzi. Wykazano, że niezasadne jest używanie definicji adaptacji i rewitalizacji zamiennie, gdyż różnią się one znacznie głównie w aspekcie celu, przestrzeni i narzędzi. [...]. Podsumowując: rewitalizacja jest procesem, który doskonale sprawdza się w przypadku "odnowy miast", gdzie zniszczoną tkankę należy odbudować, przebudować, sprawić aby powróciły procesy i funkcje, które zanikły. Natomiast w przypadku, kiedy problem dotyczy przestrzeni poeksploatacyjnej, często niezabudowanej, gdzie konieczna jest całkowita zmiana funkcji terenu pogórniczego, dużo lepszym pojęciem jest adaptacja. Prostota definicji, jasno sformułowany podmiot, cele i kierunki działania to podstawowe zalety definicji adaptacji.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Naturalne i modyfikowane minerały w uzdatnianiu wód podziemnych

W artykule zsyntetyzowano wyniki badań dotyczących usuwania żelaza, manganu i azotu amonowego z wód podziemnych w procesie filtracji. Jako materiały filtracyjne stosowano minerały w formie naturalnej oraz zmodyfikowanej, takie jak: piasek kwarcowy, masa MZ-10, masa Defeman, modyfikowany klinoptylolit oraz przetworzony zeolit o nazwie Crystal-Right. Złoże z piasku kwarcowego usuwało żelazo łatwowytrącalne i stosowane było jako pierwszy stopień filtracji. Skutecznym procesem odmanganiania (drugi stopnień filtacji) okazała się filtracja przez masę uaktywnianą nadmanganianem potasu (VII) o nazwie MZ-10 oraz rudę manganową (złoże brausztynowe) o nazwie Defeman. Masy chemicznie aktywne zmniejszały również w pewnym stopniu zawartość azotu amonowego. Wysoka cena masy MZ-10 skłoniła autorów artykułu do poszukiwania jej zamiennika, którym mógłby być klinoptylolit. Porównując obydwa złoża można stwierdzić, że masa MZ-10 skuteczniej od klinoptylolitu usuwała z badanej wody podziemnej mangan oraz związki powodujące barwę i mętność. W odniesieniu do związków żelaza klinoptylolit i złoże MZ-10 pracowały porównywalnie. Porównując natomiast hydraulikę obu złóż można stwierdzić, że lepszym okazał się klinoptylolit. Na złożu MZ-10 szybciej wzrastały opory filtracyjne, co będzie skutkowało koniecznością częstszego płukania mechanicznego. Pomimo gorszych efektów uzyskiwanych z zastosowaniem modyfikowanego klinoptylolitu złoże to może być konkurencyjne w stosunku do masy MZ-10 z uwagi na jego niższą cenę. Należy liczyć się z lepszą pracą tego złoża w kolejnych cyklach filtracyjnych, po wytworzeniu się naturalnych powłok składających się z dwutlenku manganu i tlenków żelaza. Wysokim wymaganiom odnośnie usuwania związków żelaza i manganu oraz azotu amonowego sprostała przetworzona masa zeolitowa Crystal-Right 100. W I cyklu filtracyjnym złoże Crystal-Right 100 usuwało skutecznie żelazo, azot amonowy oraz do pewnego momentu mangan. W początkowej fazie pracy złoża nastąpiła znaczna obniżka twardości wody. Regeneracja zużytego złoża solanką przywróciła tylko w pewnym stopniu właściwości oczyszczające złoża (II cykl filtracyjny). Żelazo usuwane było skutecznie w całym cyklu, natomiast znacznie gorsze efekty uzyskiwano w zakresie usuwania manganu i azotu amonowego.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Wpływ związków powierzchniowo czynnych na wyniki rozdrabniania ziaren dolomitu

Wytrzymałość na rozciąganie ziaren surowców mineralnych jest zależna między innymi od swobodnej powierzchniowej energii właściwej. Obniżenie tej energii powoduje obniżenie wytrzymałości. Z kolei energia niezbędna do zniszczenia ziarna w procesie rozdrabniania przez zgniatanie jest proporcjonalna do wytrzymałości ziarna na rozciąganie. W związku z tym obniżenie wytrzymałości ziarna wpływa na obniżenie energii rozdrabniania. Jedną z metod obniżenia wytrzymałości ziarna na rozciąganie jest zastosowanie związków powierzchniowo czynnych (ZPC). Związki te wnikając do pierwotnych mikroszczelin obecnych na powierzchni ziarna powodują obniżenie energii powierzchniowej ziarna i zmianę struktury rozkładu mokroszczelin poprzez wzrost liczby mikroszczelin aktywnych. W pracy podano wyniki badań wpływu ZPC (woda destylowana i roztwór oleinianu sodu) na właściwości wytrzymałościowe i skład ziarnowy produktów rozdrabniania dolomitu przez zgniatanie w prasie. Wykonano serię pomiarów wartości siły prowadzącej do pęknięcia ziarna, pod wpływem oddziaływania ściskającego, na trzech reprezentatywnych próbkach nieregularnych ziaren dolomitu o wymiarach 25-31,5 mm, kolejno bez uprzedniej obróbki ZPC oraz po obróbce ZPC. Wyniki tych pomiarów prowadzą do wniosku, że ZPC powodują obniżenie wartości średniej wytrzymałości ziaren na rozciąganie oraz wzrost modułu Weibulla. Większy wpływ na właściwości wytrzymałościowe i skład ziarnowy ma woda destylowana niż wodny roztwór oleinianu.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Fazy krzemianowe jako składnik odpadów po hutnictwie żelaza i stali na przykładzie odpadów ze zwałowiska Huty Kościuszko

W przeszłości hutnictwo żelaza i stali było jedną z najbardziej rozwiniętych gałęzi przemysłu na Górnym Śląsku. Obecnie wiele zakładów zostało już zamkniętych lub ich działalność została znacznie ograniczona. Pozostałością po nich są zwałowiska odpadów, m.in. zwałowisko Herman w Chorzowie, powstałe w wyniku działalności Huty Kościuszko. Odpady po hutnictwie żelaza i stali są coraz częściej wielokierunkowo wykorzystywane, co wymusza konieczność prowadzenia badań nie tylko właściwości technicznych odpadów, ale także analiz mineralogiczno- geochemicznych, gdyż pomimo upływu lat składniki odpadów nadal zawierają metale ciężkie, które uwalniane podczas procesów wietrzenia mogą się stać przyczyną zanieczyszczenia środowiska. W artykule przeprowadzono analizę mineralogiczną faz krzemianowych, stanowiących jeden z podstawowych składników odpadów. Stwierdzono, że charakteryzują się one zróżnicowanym składem chemicznym, często znacznie odbiegającym od składu minerałów występujących w naturalnych skałach, zawierają liczne wrostki oraz podstawienia metali ciężkich.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Występowanie pierwiastków promieniotwórczych w węglach kamiennych pochodzących z GZW, w skałach przywęglowych, w wodach kopalnianych oraz w odpadach

W artykule przeanalizowano badania nad zawartością pierwiastków promieniotwórczych w węglu kamiennym pochodzącym z Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Prześledzono zachowanie się uranu, toru, izotopów radu i potasu w węglu jako surowcu mineralnym, w skałach przywęglowych, w wodach kopalnianych oraz w odpadach eksploatacyjnych i produktach spalania węgla. Sałdan (1965) zaobserwował wyraźnie pionową i poziomą strefowość ułożenia mineralizacji uranowej oraz stwierdził, że najbardziej zmineralizowane są brzeżne, zwłaszcza wschodnie strefy zbiornika sedymentacyjnego. Jęczalik (1970) zauważył, że uran w węglach koncentruje się w bardziej utlenionych składnikach substancji organicznej i osiąga maksymalne zawartości we frakcjach o ciężarze właściwym wynoszącym 1,7-2,0 g/cm3. Według Róg (2005) w sortymentach grubych i średnich stężenie radionuklidów wzrasta wraz ze wzrostem sumarycznej ilości macerałów grupy witrynitu i karbargilitu, w którym substancja mineralna współwystępuje z witrynitem. Michalik (2006) podaje, że na aktywność właściwą naturalnych izotopów promieniotwórczych w węglu wpływa ilość zanieczyszczeń oraz skład mineralny, zaś z badań petrograficznych wynika, że głównym źródłem promieniotwórczości w węglu kamiennym oraz skałach przywęglowych są skupienia wtórnych fosforanów, detrytyczny monacyt, cyrkon, ksenotym i uranothoryt. Natomiast Bojakowska i in. (2008) zaobserwowali wzrost zawartości uranu i toru od spągu do stropu serii paralicznej GZW, zaś w obrębie warstw serii limnicznej odnotowali częstą przewagę zawartości U nad zawartością Th, a w warstwach siodłowych rozpoczynających serię limniczną - najniższą zawartość tych pierwiastków.  Spalanie węgla powoduje uwolnienie do atmosfery dużych ilości pyłów, które zawierają naturalne izotopy promieniotwórcze (uran, rad, tor) oraz ich produkty rozpadu. Michalik (2006) podaje, że stopień skażenia środowiska tymi radionuklidami jest ściśle powiązany z ich początkową zawartością w węglu. Stąd wynika konieczność badania tych pierwiastków w węglu i wybór takich węgli, które zawierają najniższe stężenia niepożądanych składników. Natomiast znając aktywności izotopów naturalnych w węglach i powstających z nich popiołów można zoptymalizować dobór spalanego węgla w taki sposób, aby nie prowadziło to do ponadnormatywnych skażeń środowiska naturalnego.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Metodyka oznaczania zawartości rtęci całkowitej w węglach energetycznych

Rtęć należy do najgroźniejszych globalnych zanieczyszczeń środowiska, nie jest biodegradowalna, a każdą z jej form należy uznać za toksyczną. Głównym źródłem antropogenicznej emisji rtęci i jej związków jest spalanie paliw stałych, dlatego bardzo ważne jest monitorowanie w nich poziomu jej stężenia. W artykule przedstawiono procedurę oznaczania rtęci całkowitej w próbkach węgli energetycznych dostarczonych do analiz przez Tauron Wytwarzanie S.A. Zbadano 17 próbek węgli kamiennych pochodzących z 13 polskich kopalń, zlokalizowanych głównie na terenie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (GZW). Węgle kamienne wzbogacono metodami klasycznymi w separatorach cieczy ciężkiej, osadzarkach, cyklonach cieczy ciężkiej, separatorach zwojowych oraz za pomocą flotacji. Próbki analityczne węgli kamiennych przygotowano według polskiej normy PN-90/G-04502, obejmującej ich suszenie, rozdrabnianie, mieszanie, pomniejszanie i podział. Oznaczanie rtęci całkowitej przeprowadzono na próbkach analitycznych o uziarnieniu 0,2 mm. Węgle kamienne poddawano termalnemu rozkładowi w temperaturze 850oC w suchym, oczyszczonym na filtrze z węgla aktywnego powietrzu (0,5 l/min). Zawarta w węglach kamiennych rtęć dzięki katalizatorowi CuO ulegała atomizacji do par Hg0, które analizowano analizatorem rtęci MA-2000 Nippon Instruments Corporation (zakres pomiarowy 0–1000 ng, granica detekcji 0,002 ng), metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej z techniką zimnych par (CV-AAS). Najważniejszymi zaletami urządzenia jest możliwość pominięcia etapu mineralizacji próbki oraz sprzężenie MA-2000 z automatycznym podajnikiem próbek SC-3, co redukuje czas pojedynczego pomiaru do 7 minut. Kalibrację aparatury wykonano stosując metodę krzywej wzorcowej, przyjmując za typ regresji wielomian trzeciego stopnia. Poprawność procedury pomiarowej sprawdzono używając standardowych materiałów odniesienia SRM-2693 i SRM-2692c. Wyniki badań wskazują na zawartość rtęci całkowitej w węglach kamiennych na poziomie 70,3–276,4 ppb. Metoda oznaczania rtęci całkowitej charakteryzuje się dobrą precyzją, względne odchylenie standardowe RSD wynosi 2–10%.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Złoża antropogeniczne w wielkopolskich kopalniach węgla brunatnego – aktualny stan badań

W pracy tej przedstawiono aktualny stan badań, tworzenia i wykorzystania złóż antropogenicznych w dwóch istniejących wielkopolskich kopalniach węgla brunatnego, tj. PAK KWB Konin S.A. i PAK KWB Adamów S.A. Oczywiście w złożach antropogenicznych składowano tzw. kopaliny towarzyszące, które wydobyto przy okazji eksploatacji węgla brunatnego będącego kopaliną główną. Badaniom poddano tylko te złoża antropogeniczne, w których zgromadzono kopaliny w ilości wyrażonej w tysiącach metrów sześciennych. W kopalni Konin są to następujące złoża antropogeniczne: Honoratka, Kleczew i Bilczew. W złożu Honoratka odłożono neogeńskie iły i piaski, a w złożu Kleczew wyłącznie neogeńskie iły. Kopaliny z obu wymienionych złóż służą do produkcji ceramiki budowlanej w cegielni ,,Honoratka-Wienerberger”. Z kolei w złożu Bilczew odłożono czwartorzędowe piaski, które obecnie nie są wykorzystywane. W przypadku kopalni Adamów można mówić o dwóch małych złożach antropogenicznych, tj. Janiszew i Władysławów. W złożu Janiszew znajdują się iły neogeńskie, które do 2007 roku wykorzystywała cegielnia w Wieleninie. Natomiast w złożu Władysławów odłożono czwartorzędowe piaski i żwiry. W czasie prowadzenia badań terenowych, we wrześniu 2012 roku, złoże to było eksploatowane. Łącznie w złożach antropogenicznych w kopalni Konin znajduje się ponad 3,36 mln m<sup>3</sup> iłów i 0,64 mln m<sup>3</sup> piasków neogeńskich, a także 0,7 mln m<sup>3</sup> piasków czwartorzędowych. Natomiast w kopalni Adamów, w sąsiedztwie odkrywek, zgromadzono ponad 18 tys. m<sup>3</sup> iłów neogeńskich i mniej niż 12 tys. m<sup>3</sup> czwartorzędowych piasków i żwirów. Dlatego ze względu na duże zasoby kopalin towarzyszących zaleca się tworzenie złóż antropogenicznych przez kopalnie węgla brunatnego. Niemniej jednak powinien zostać uregulowany ich status prawny oraz stworzone odpowiednie zachęty finansowe.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Wymiana kationowa w środowisku kwaśnym wybranych pierwiastków na powierzchni sorbentów wytworzonych na bazie modyfikowanego węgla brunatnego

Przeprowadzono badania sorpcji i desorpcji wybranych kationów Na<sup>+</sup>, Ca<sup>2+</sup>, Mg<sup>2+</sup>, Mn<sup>2+</sup>, Cu<sup>2+</sup>, Cr<sup>3+</sup>, przez materiały wytworzone na bazie węgla brunatnego. Modyfikacja chemiczna materiału sorbentowego polegała na rozdrobnieniu z udziałem różnych związków nieorganicznych w tym z polimerami organicznymi. Próbki po modyfikacji chemicznej poddano działaniu podwyższonej temperatury przez kilka godzin. W celach porównawczych przeanalizowano także próbki surowego węgla brunatnego bez i po oczyszczeniu, bowiem wyseparowane czyste kwasy huminowe z węgla brunatnego są znane z największej kationowej pojemności wymiennej. Pojemność jonową określano w warunkach statycznych, mierząc różnicę stężenia kationów w sorbacie przed i po sorpcji (etap I), a następnie po przemyciu sorbentu (etap II) wodą destylowaną (A), oraz po procesie desorpcji kwasem solnym (B). Badania wykazały, że sorbenty na bazie zmodyfikowanego węgla brunatnego wykazały dość znaczne pojemności wymienne w granicach od 270−450 meq/100 g, w przypadku etapu pierwszego, i od 90−200 meq/100 g w przypadku etapu drugiego. Stwierdzono także, że najwyższą pojemność wymienną posiada oczyszczony kwas huminowy 450/200 meq/100 g, a najniższą modyfikat węgla brunatnego otrzymany w temperaturze 250°C. Pomiary desorpcji wykazały, że około 10% kationów jest wymywanych przez wodę destylowaną, pozostałość desorbuje się pod wpływem 10% kwasu solnego, jednakże suma kationów jest zgodna z pomiarem etapu drugiego. Powinowactwo sorpcyjne względem poszczególnych kationów jest różne. W przypadku pomiarów różnicy stężeń sorbenty modyfikowane wykazują najwyższe powinowactwo sorpcyjne względem wapnia, natomiast niemodyfikowany surowy węgiel brunatny względem chromu. Badania desorpcji wykazały, że najwyższy wpływ na powinowactwo sorpcyjne ma wartościowość kationu.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Wpływ wybranych zagrożeń środowiskowych na właściwości hydrofobowe drobnodyspersyjnego wapienia

Przedstawiono wyniki badań zmiany hydrofobowych właściwości drobnodyspersyjnego wapienia pod wpływem wybranych czynników korozyjnych. Badano dwie frakcje ziarnowe drobnodyspersyjnego wapienia, o średnicy ziaren zgodnie z danymi producenta (Kopalnia Wapienia Czatkowice) wynoszącej odpowiednio: dla mączki wapiennej poniżej 80 μm oraz piasku wapiennego z przedziału 100–400 μm. Badano również mączkę wapienną hydrofobizowaną w kamieniołomie wapieni i margli cementowni w Małogoszczy. Badano materiały surowe oraz hydrofobizowane za pomocą kwasu stearynowego, preparatu silikonowego oraz preparatu bitumicznego. Jako substancji agresywnych (korodotwórczych) użyto roztworów: kwasu etanowego, zasady amonowej, siarczanu VI sodu. Określono wpływ tych substancji na zmianę nasiąkliwości i ściśliwości badanych materiałów. Miarą nasiąkliwości była zmiana wilgotności materiałów podczas procesu wilgotnego składowania. Ściśliwość obliczano na podstawie pomiarów densymetrycznych: gęstości nasypowej swobodnej i upakowanej, oznaczanych za pomocą cylindra miarowego. Niewielkie zmiany wartości współczynników ściśliwości uzyskane dla materiałów skorodowanych w porównaniu do wartości uzyskanych dla materiałów wyjściowych świadczą o podobnych właściwościach kohezyjnych obu rodzajów materiałów. Większość modyfikowanych (hydrofobowych) materiałów po procesie korodowania uzyskiwała gorsze właściwości wodoodporne niż materiały wyjściowe, ale w dalszym ciągu charakteryzowała się wyższym stopniem hydrofobowości niż skorodowane materiały surowe. Dla mączki wapiennej nie uzyskano powtarzalnych wyników, co najprawdopodobniej spowodowane jest większą reaktywnością tego materiału związaną z małą średnicą ziaren. Przeprowadzone badania miały charakter wstępny.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Blokada kolmatacyjna w procesie filtracji grawitacyjnej zawiesiny węglowej na złożu piaskowym

Zjawisko kolmatacji w procesie filtracji polega na mechanicznym zatrzymaniu fazy stałej w złożu porowatym. Jednocześnie mogą zachodzić zjawiska kolmatacji fizycznej, chemicznej oraz biologicznej. Kolmatacja fizyczno-chemiczna wywołana jest adsorpcją cząstek fazy stałej ścieków na powierzchni ziaren warstwy filtracyjnej, najczęściej w warunkach polaryzacji elektrostatycznej tych ziaren. Kolmatacja chemiczna wywołana jest osadzaniem się na ziarnach warstwy filtracyjnej osadu w postaci węglanów wapnia i związków żelaza oraz innych substancji mineralnych nierozpuszczalnych w danych warunkach. Proces kolmatacji chemicznej potęguje się wraz ze wzrostem prędkości przepływu. Kolmatacja biologiczna wywołana jest zatrzymaniem w osadzie bakterii, których aktywność może zwiększyć proces kolmatacji. Analiza wypływu poszczególnych parametrów na przebieg kolmatacji w procesie filtracji pozwala stwierdzić, że precyzyjny opis tego zjawiska jest bardzo trudny, dlatego niezbędne są eksperymenty w możliwie szerokim zakresie zmienności parametrów, tak aby opis procesu filtracji był możliwie dokładny.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa