rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Informacje o organach w inwentarzach diecezji przemyskiej sporządzonych na podstawie instrukcji z 1933 roku

Ważnym źródłem informacji o organach są inwentarze parafialne. Były one spisywane podczas wizytacji biskupich lub dziekańskich, jak też na wyraźne polecenie rządcy diecezji. W diecezji przemyskiej w latach 1927, 1928, 1933 zostały wydane „przemyskie 3 instrukcje”. Instrukcja z 1933 r. dotyczyła sporządzania inwentarzy. W Archidiecezjalnym Archiwum w Przemyślu znajduje się 58 inwentarzy napisanych w latach 1933-1945 według tej instrukcji.
W artykule zostały omówione te instrukcje, a następnie na podstawie zachowanych inwentarzy przeanalizowano informacje o organach. Informacje o organach znajdują się w 49 inwentarzach. Uzyskano informacje o 50 instrumentach i odnoszą się one do ich lokalizacji, wyglądu zewnętrznego, budowniczych, czasu powstania, wielkości instrumentów, stanu zachowania i ich wartości. W aneksie zostały zamieszczone wypisy źródłowe dotyczące organów. Zebrane informacje są wyrazem sposobu opisywania organów, ich zewnętrznego wyglądu, wielkości, mechanizmów czy stanu zachowania.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Sztuka „akompaniamentu” klawesynowego w XVIII-wiecznej Francji Zasady realizacji basse continuë według anonimowego rękopisu Traité d’accompagnement du clavecin et abrégé de composition (c. 1700)

Artykuł przedstawia treść anonimowego rękopisu Traité d’accompagnement du clavecin et abrégé de composition z XVII/XVIII w. Spisano go w czasach, w których francuscy klawesyniści i organiści zaczęli się otwierać na stylistykę gry wypracowaną w XVII-wiecznej Italii. W rękopisie odnaleźć można szereg uwag dotyczących zasad akompaniamentu na instrumentach klawiszowych, czyli realizacji wielogłosowej partii klawesynowej lub organowej w oparciu o umieszczone nad linią basu cyfry (tzw. basse continuë).

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Franciszkanizm w twórczości kompozytorskiej Charles’a Tournemire’a

Na kanwie badań źródłowych nad jedną z ważniejszych, nieodkrytych jeszcze całkowicie kart historiografii muzyki modernizmu francuskiego – twórczości Charles’a Tournemire’a – autor opisuje franciszkański topos w jego twórczości. W kontekście powszechnej fascynacji modernistów postacią Biedaczyny z Asyżu, franciszkanizm jawi się jako jedna z naczelnych inspiracji życia i twórczości autora L’orgue mystique oraz jego wielkiego następcy – Oliviera Messiaena. Artykuł jest częścią projektu badawczego analizującego relacje pomiędzy inspiracjami ideowymi a warstwą semantyczną i estetyką dzieł Tournemire’a, jako przyczynek do monografii jego twórczości.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Właściwości formalne sonat Debussy’ego w kontekście idei powrotu do tradycji muzyki francuskiej

Artykuł oscyluje wokół problematyki późnych dzieł C. Debussy’ego – trzech z zaplanowanych Sześciu sonat na różne instrumenty, które udało mu się dokończyć przed śmiercią. Głównym celem jest analiza układu formalnego, jaki zastosował w nich kompozytor. Rozwiązania formalne ujęte zostały w kontekście polityczno-społecznym Francji XIX/XX w., przesyconym nacjonalistycznymi poglądami na sztukę muzyczną. Tendencje te wywarły bowiem silny wpływ na kształt późnej twórczości Debussy’ego. Artykuł opisuje i charakteryzuje ten wpływ oraz dowodzi, iż ówczesna sytuacja społeczna zmieniła podejście kompozytora do procesu twórczego.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Wydatki zakrystii krakowskiego kościoła Bożego Ciała (I poł. XVII w.) jako świadectwo kultury muzycznej Kanoników Regularnych Laterańskich

W Archiwum kościoła pw. Bożego Ciała w Krakowie znajduje się księga rachunkowa (Expensa pecuniae) prowadzona przez zakrystianów w latach 1616-1676. Autor artykułu przeanalizował te zapisy, które dotyczą wydatków na muzykę kościelną. Zakonnicy płacili śpiewakom, instrumentalistom za uświetnienie muzyką liturgii. Pierwsza część księgi dotyczy okresu przed najazdem szwedzkim, tj. lat 1616-1652, kiedy nastąpiła przerwa w prowadzeniu rachunkowości. Dokument jest dowodem wysokiej kultury muzycznej kultywowanej w klasztorze krakowskim.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Eschatologia chrześcijańska jako treść homilii

Eschatologia w homilii to nie tylko przekaz doktryny o ziemskim kresie człowieka i świata. Homilijne głoszenie treści eschatologicznych to także przepowiadanie misterium Chrystusa, w którym zostały zainaugurowane czasy ostateczne; to pokazywanie, jak owe ostateczne czasy stają się rzeczywistością w celebracji liturgicznej; to wezwanie do włączenia się w ową nowość królestwa Bożego poprzez partycypację chrześcijanina w etosie Trójcy Przenajświętszej i postępowanie według obyczajów Bożych. Eschatologia dotyczy zatem nie tylko przyszłości, lecz także teraźniejszości – dotyczy liturgii, życia i moralności. Dzięki takiemu powiązaniu tych dwóch rzeczywistości chrześcijanin odkrywa głębszy wymiar swej egzystencji – odkrywa jej sens i jest umocniony w nadziei na pełną realizację Królestwa. Nadzieja eschatologiczna nie pomniejsza bowiem znaczenia obowiązków ziemskich, ale raczej daje nowe motywy do podjęcia ich realizacji.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Elementy teatrologii w homiletyce polskiej

W bibliografii współczesnej homiletyki polskiej można znaleźć zaledwie kilka prac podejmujących w całości problematykę teatru. Poświęcone są one zasadniczo refleksji teoretycznej, którą ogólnie można ująć w hasło „teatr a przepowiadanie”, oraz pokazywaniu możliwości posługiwania się teatrem w praktyce głoszenia słowa Bożego i w dydaktyce kaznodziejstwa. We wszystkich publikacjach tego nurtu można znaleźć zarówno odniesienia do osiągnięć obcych teologów, np. homiletyka dramaturgiczna, jak też zupełnie nowy, rodzimy materiał badawczy, np. teatr ewangelizacyjny czy teatr animacji jako medium słowa Bożego. Cenne jest w nich przede wszystkim ukazanie wartości i potwierdzenie przydatności form teatralnych w przekazie Ewangelii, ustalenie czytelnych kryteriów ich stosowania, jak też zwrócenie uwagi na pewne niebezpieczeństwa związane z ich wykorzystaniem (np. sprowadzenie posługi słowa do poziomu świeckiego widowiska). Wszystkie te prace są przejawem poszukiwań skutecznego i atrakcyjnego sposobu wyrazu prawdy objawionej w jakże potrzebnym dziś dialogu ze współczesną kulturą i sztuką.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Sakralna sztuka liturgiczna w nauczaniu Kościoła

Wyrażanie wiary poprzez sztukę (malarstwo, rzeźbę i inne) dla chrześcijan nie jest rzeczą dowolną, lecz obowiązkową, bo wyraża wiarę we wcielenie Boga w Jezusie Chrystusie. Do takiego stwierdzenia Kościół dochodził przez kilka stuleci. Ostatecznie sformułował swe stanowisko na soborach, w nauczaniu papieży i teologów także pod wpływem politycznych dysput. Jednak nauczanie Kościoła o znaczeniu i funkcji sakralnej sztuki liturgicznej do dzisiaj nie doczekało się swojej recepcji. Aby to nastąpiło, artyści muszą zgłębiać wiarę Kościoła, a wierni muszą poznawać „język” sztuki, za pomocą którego wyznają swoją wiarę, poznają ją, przypominają sobie o obecności świętych w ich życiu, poruszają swe uczucia ku wierze, a także dekorują przestrzeń sakralną.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Delimitacja w posłudze słowa Bożego

Komunikowanie znaczeń w różnych rodzajach tekstów powinno być związane z wyraźnym wyznaczeniem ich granicy, czyli delimitacją. Niniejszy artykuł omawia zagadnienie delimitacji w przepowiadaniu słowa Bożego. W opracowaniu punktem odniesienia jest semantyczne znaczenie komunikowanych treści, które może pozwolić na określenie granicy formułowanych wypowiedzi. W oparciu o to wyróżnione zostały trzy sposoby delimitacji znaczeń. Po pierwsze w wymiarze dookreślenia semantycznego głoszonych treści. Po drugie omówiona została delimitacja kerygmatyczna. Jako ostatnia została wyróżniona tzw. delimitacja narracyjna.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Znamiona formalne kaznodziejstwa Billego Grahama

Przepowiadanie Billego Grahama teologicznie i metodologicznie było stałe od pierwszej do ostatniej krucjaty. Stworzył on model kaznodziei, który stosuje nowe techniki głoszenia słowa Bożego, ale nie rezygnuje ze starych, stanowiących ewangelikalne dziedzictwo. Uczył wypracowanej przez siebie postawy kaznodziei wobec grzesznika charakteryzującej się współczuciem zakorzenionym w miłości Boga. Pokazywał, jak przekazać przesłanie Ewangelii we współczesnym świecie. Niniejszy artykuł ukazuje w jaki sposób Graham przygotowywał się do głoszonych przez siebie tekstów. Przy tym uwzględnia źródła jego inspiracji oraz sposób w jaki je werbalizował. Rozpatruje także autorytet i prostotę cechujące kaznodziejstwo Grahama; a także duchowe tło organizowanych przez niego krucjat ewangelizacyjnych.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Katecheza a nauczanie religii katolickiej w Polsce

Nauczanie religii w szkole ma w Polsce długą tradycję, jej powrót do szkoły w 1990 roku postawił Kościołowi katolickiemu zadanie dostosowania katechizacji do nowej rzeczywistości oświatowej. Nastąpiła ogromna mobilizacja, aby sprostać temu wyzwaniu. Dzisiaj, po prawie 30 latach, można stwierdzić, iż nauczanie religii w polskiej szkole jest zabezpieczone prawem międzynarodowym i polskim, jest dobrze zorganizowane, ma dobrze wykształconych katechetów i ciągle jest wzbogacane coraz to nowymi programami i podręcznikami. Niemniej wielu biskupów i katechetyków podkreśla, że katecheza parafialna została na marginesie życia kościelnego i czynione są liczne wysiłki, aby ją reaktywować.
Decyzją Konferencji Episkopatu Polski katecheza i nauczanie religii w szkole powinny wzajemnie się uzupełniać. Tak stało się tylko częściowo. Analizując bogaty dorobek katechetyków polskich o nauczaniu religii w szkole widać znajomość doświadczeń innych krajów, w których nauka religii jest w szkole. Odnotować również należy, że katechetycy polscy nie chcą i nie kopiują obcych rozwiązań, gdyż sytuacje w poszczególnych Kościołach są istotnie różne. Stąd raczej powszechnie przyjęli myśl, że szkolne nauczanie religii traktują jako część katechezy, tj. jako specyficzną formę katechezy. I choć katecheza parafialna pozostała na marginesie życia duszpasterskiego, to Kościół katolicki w Polsce poprzez prężnie działające parafie realizuje podstawowe zadania katechezy skupiające się na katechezie sakramentalnej. Rozwijają się zarówno tradycyjne formy katechezy, jak ta głoszona podczas fenomenu pielgrzymowania w Polsce, czy też nowe formy, jak głoszenie katechez w mediach.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Adaptive Preparation Kit jako inspiracja dla twórców pomocy dydaktycznych do katechezy specjalnej

Ostatnie kilkanaście lat to czas dynamicznego rozwoju katechezy specjalnej w Polsce, zarówno od strony refleksji naukowej jak i programowej. Wciąż jednak brakuje praktycznych pomocy dydaktycznych dla osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Niniejszy artykuł wskazuje na aktualny deficyt podręczników i innych materiałów praktycznych do katechezy specjalnej. Jednocześnie przeprowadza analizę amerykańskiego zestawu pomocy katechetycznych, zatytułowanego Adaptive Preparation Kit, przeznaczonego dla osób z autyzmem oraz innymi specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, ukazując go jako możliwą inspirację dla twórców analogicznych pomocy na gruncie polskim.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Katecheza młodzieży niedostosowanej społecznie

Niedostosowanie społeczne jest zjawiskiem, które występuje zarówno w rodzinie, jak i w szkole, zakładzie pracy oraz środowisku społecznym. Dotyczy wszystkich osób, które zachowują się odmiennie od ogólnie przyjętych norm czy zasad postępowania. Wpływ na takie postępowanie mają zarówno czynniki zewnętrzne – społeczne/środowiskowe (rodzina, szkoła, grupy rówieśnicze, mass media, czynniki ekonomiczno-gospodarcze), jak i wewnętrzne (biologiczne i psychiczne). Zachowania odbiegające od przyjętych reguł przejawiać się mogą wobec: własnej osoby, rodziny, szkoły czy społeczeństwa. To wskazuje na potrzebę katechezy specjalnej oraz indywidualne podejście do każdego katechizowanego. Dlatego też katecheci, wychowawcy, rodzice i opiekunowie są zobowiązani do współpracy i niesienia pomocy osobom niedostosowanym społecznie. Działania katechetyczno-wychowawcze powinny być nastawione na rozwijanie człowieka w jego sferze psychicznej, fizycznej i duchowej. Należy pokazywać im właściwy sposób życia oraz zapobiegać złym wpływom środowiska. W katechizacji młodzieży nieprzystosowanej społecznie sprawdza się zasada tzw. małych kroków, która łączy się z podmiotowym i indywidualnym podejściem do każdej katechizowanej osoby, a także z dostosowywaniem przekazywanych treści do indywidualnych możliwości osoby.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Możliwości wykorzystania coachingu przez nauczyciela religii w pracy z osobami z niepełnosprawnością

Zainteresowanie sytuacją osób niepełnosprawnych zgłaszają różnorodne agendy rządowe oraz liczne kręgi oświatowe, które planują rozwiązania systemowe. Jednakże człowiek oprócz wsparcia prawno-ekonomicznego potrzebuje pomocy duchowej, aby radzić sobie z niepełnosprawnością. Najbardziej predysponowani do świadczenia takiej pomocy są nauczyciele religii ze względu na bezpośredni kontakt z takimi osobami w szkole. Aby uruchomić ten proces należy sięgać po skuteczne metody, również po coaching. Strategicznym celem coachingu jest wykorzystanie w życiu konkretnej osoby istniejących zasobów wiedzy i umiejętności, aby odpowiednio zmotywować ją do samodzielnego funkcjonowania. Coaching pomaga przekraczać istniejące bariery, poznać lepiej samego siebie, podnieść poczucie własnej wartości, znaleźć równowagę pomiędzy własnym życiem a innymi osobami czy osadzić się z wyborami życiowymi w motywacji religijnej. Wielu nauczycieli religii zostało już przeszkolonych w technikach procesu coachingowego. Wydaje się także, że rola coacha, który jest osobą duchowną lub świeckim nauczycielem religii, polega na stworzeniu szerszej perspektywy patrzenia na zagadnienie niepełnosprawności w wymiarze religijnym. Katecheta jako coach posiada ponadto ogromne możliwości oddziaływania na bezpośrednie otoczenie potrzebujących osób. Taką strategię podpowiada także przekaz biblijny, w którym Bóg wzywa człowieka do pokonywania życiowych trudności przy pomocy innych ludzi. Nauczyciel religii, który uaktywni się w tym obszarze, ubogaca i rozwija także siebie.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nowe media − nowe wyzwania wychowawcze dla katechezy

Rozwój Internetu i nowoczesnych narzędzi komunikacyjnych jest przedmiotem badań różnych dyscyplin naukowych. Polscy badacze od wielu lat prowadzą zarówno ilościowe jak i jakościowe badania stopnia użytkowania Internetu oraz wpływu nowych technologii i ich narzędzi na współczesne młode pokolenie. Kościół katolicki w swoim nauczaniu wielokrotnie zwraca uwagę na ważną rolę mediów w komunikacji wiary oraz jest świadom wyzwań, które generują nowe media. W oparciu o przeprowadzoną analizę wyników wybranych badań polskiej młodzieży w artykule przedstawiono kilka cech „pokolenia Z”. Zostały one określone jako: 1. Zalogowani−mobilni−skomunikowani; 2. Aktywni odtwórcy; 3. Uzależnieni?; 4. Samotni; 5. Kreatorzy nowej tożsamości i wizerunku. Następnie, w powyższych obszarach tematycznych, podjęto próbę ukazania kilku zadań wychowawczo-formacyjnych dla współczesnej posługi katechetycznej w Polsce wobec tego pokolenia. Przepowiadanie słowa Bożego na katechezie przez i w nowych mediach jest ciągle aktualnym wyzwaniem dla katechetów i dla odpowiedzialnych za ich formację.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Z teorii i praktyki wychowania moralnego w szkole

Pluralizm wartości, występujący we współczesnym społeczeństwie, powoduje niepokojące zmiany w aksjosferze dzieci i młodzieży, wymagające pilnego zatroszczenia się o ich wychowanie moralne. Za wprowadzenie młodego pokolenia w świat wartości odpowiedzialni są, obok rodziców, przede wszystkim nauczyciele, pedagodzy, psychologowie szkolni, katecheci. Zobligowani są oni do profesjonalnych oddziaływań wychowawczych z racji pełnionych ról zawodowych. W artykule przedstawiono teoretyczne założenia wychowania moralnego w szkole oraz skonfrontowano je z praktyką edukacyjną. W oparciu o wyniki własnych badań sondażowych ukazano poglądy, kompetencje oraz dylematy nauczycieli i psychologów szkolnych związane z wychowaniem moralnym dzieci.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rola wartości uniwersalnych − odpowiedzialność w opinii nauczycieli

Kształtowanie w dzieciach i młodzieży systemu wartości zgodnego z wartościami uniwersalnymi jest we współczesnym świecie nie lada wyzwaniem zarówno dla rodziców, jak i nauczycieli. Rola nauczyciela, jaką ma on do spełnienia w procesie wychowawczym, jest szczególna. Powinnością nauczyciela/wychowawcy jest nie tylko przekazywanie wiedzy o wartościach moralnych i wynikających z nich normach postępowania, ale przede wszystkim rozwijanie pewnego rodzaju wrażliwości moralnej wychowanków poprzez dawanie przykładu postępowania moralnego. Wśród wielu wartości uniwersalnych na szczególną uwagę zasługuje odpowiedzialność. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na tę kategorię aksjologiczną w szerokim wachlarzu wartości uniwersalnych. Zaprezentowano w nim dane z badań własnych, które obrazują fragment rzeczywistości edukacyjnej w zakresie opinii nauczycieli na temat odpowiedzialności.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Homososi są wśród nas czy homosos jest w nas? Próba konfrontacji myśli Aleksandra Zinowiewa i Józefa Tischnera o sytuacji człowieka w świecie

Współczesny spór o naturę człowieka, rozgrywający się na płaszczyźnie etycznej, aksjologicznej, społecznej, religijnej czy kulturowej, w sposób wyraźny jest skontekstualizowany, co oznacza, iż człowiekowi można przyglądać się z bardzo różnych perspektyw, przybliżając się w dookreślaniu jego istoty. Wydaje się, iż ważnym przyczynkiem antropologicznym w ujmowaniu człowieka staje się pojęcie homososa, które w niejednoznaczny i skomplikowany sposób odwołuje się do profilu specyficznego „typu” jednostki, będącej ucieleśnieniem z jednej strony człowieka radzieckiego (sowczłeka), sługi i beneficjenta komunizmu, z drugiej zaś kogoś, kto staje się reprezentantem zjawisk zachodzących we współczesnej kulturze.
Projekt „nowego człowieka”, jak go określa Aleksander Zinowiew, oraz „klient komunizmu”, o którym pisze Józef Tischner, nie są tymi samymi określeniami homo sovieticusa, wskazują bowiem na odmienne aspekty ludzkiej natury i odsyłają do różnych zagadnień antropologicznych. Stąd niniejsze rozważania oscylują wokół analityki „ja” homososa, wydobywając zeń to, co zagraża współcześnie człowiekowi. Podstawowym pytaniem analizy staje się kwestia, na ile homosos jest bytem zredukowanym do kontekstu systemu komunistycznego, a na ile można mówić o „etosie” homososa zasymilowanego przez współczesnego człowieka.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Starość wkraczaniem w ostatni etap dojrzewania do eschatologii

Artykuł poruszający problem ludzkiej starości, jako ostatniego etapu dojrzewania do eschatologii, omawia cztery kwestie: 1) definicje starości; 2) objawy oraz ramy wiekowe starości; 3) pozytywny i negatywny wymiar starości, 4) eschatologia w życiu człowieka starego.
Pierwsza kwestia – precyzyjnie definiuje pojęcie starości w różnych aspektach: w aspekcie biblijnym (podejście do starości zmieniające się wraz z rozwojem Objawienia), pastoralnym (objęcie ludzi starszych pastoralną troską Kościoła), społecznym (człowiek starzejący się może doświadczać poczucia izolacji, nasilenia problemów eschatologicznych i kryzysów psychicznych, wywołanych m.in. lękiem przed przyszłością, wycofaniem się z pracy zawodowej i ról społecznych, obniżeniem statusu społecznego, osłabieniem kontaktów zawodowych), psychologicznym (tempo i obraz starzenia się zależą od zadatków genetycznych, doświadczeń życiowych i strategii adaptacyjnych), pedagogicznym (trzy sfery wychowania: 1. do starości – kierowane do pokoleń młodszych; 2. w starości – dotyczące osób starszych; 3. przez starość − realizowane, zwykle nieintencjonalnie, przez osoby starsze w swoim otoczeniu).
„Objawy oraz ramy wiekowe starości” (kwestia druga), o starości mówi się najczęściej po osiągnięciu 60. roku życia. Charakterystycznymi objawami starości są: osłabienie biologicznych funkcji organizmu, zmiany w sprawnościach psychicznych i adaptacji społecznej, w realizacji zadań społecznych, kulturowych oraz duchowych. Ponadto, zagadnienie to w oparciu o teksty biblijne, ukazane na tle rozwoju Objawienia, przedstawia różny sposób interpretacji długości ludzkiego życia na ziemi.
„Pozytywny i negatywny wymiar starości”, jako trzecia kwestia, ukazuje: pozytywne aspekty starości (np. satysfakcja z przejścia na emeryturę po ciężkiej pracy, możliwość poświęcenia więcej czasu dla współmałżonka, dla wychowywania wnuków, dla przewartościowania wykonywanych różnych działań) oraz negatywne (np. uświadomienie sobie kresu życia, lęk przed śmiercią, utrata osób bliskich, utrata poczucia, że jest się potrzebnym, pożytecznym). Należy również podkreślić, iż wymienione doświadczenia starości, charakterystyczne wprawdzie dla poszczególnych osób w podeszłym wieku, nie są przeżywane jednakowo, gdyż w konkretnym przypadku zależą od kontekstu rodzinnego, od stosowanego systemu wartości, dojrzałości psychicznej itp.
„Eschatologia w życiu człowieka starego” (kwestia czwarta) przybliża pojęcie eschatologii w religiach pozachrześcijańskich, w Piśmie Świętym, w teologii, a przede wszystkim akcentuje proces kształtowania się eschatologii na przestrzeni dziejów i nauczania Kościoła. Sensem eschatologii jest całkowite zwrócenie się ku Chrystusowi, a nie doczesne oczekiwanie na koniec świata wraz z jego przemianą. Następuje odejście od nazwy „rzeczy ostateczne” i zostaje ona zastąpiona formułą chrystologiczną: jedyną „Ostateczną Rzeczą” całego stworzenia, obecną już teraz w Osobie Jezusa Chrystusa, a spełniającą się ostatecznie w wieczności, jest Bóg.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nauczycielki ludowe. Uwarunkowania pracy kobiet w publicznej oświacie powszechnej Polski międzywojennej

Artykuł podejmuje zagadnienie uwarunkowań pracy kobiet w publicznej oświacie powszechnej w II Rzeczypospolitej, na podstawie analizy wybranych materiałów prasowych, archiwalnych i statystycznych. Autorka rozważa, czy polityka państwa polskiego w okresie międzywojennym sprzyjała wchodzeniu kobiet w struktury oświaty powszechnej i utrwalaniu ich pozycji zawodowej. Koncentruje się zarówno na emancypacyjnych walorach zawodu nauczycielki ludowej i możliwościach realizowania się w szkolnictwie powszechnym przez kobiety, jak też na przejawach strukturalnych nierówności w dostępie do tego zajęcia.

Czasopismo: Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne