rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Generał Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski – Polsce wierny, zapomniany, niezłomny

Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski (1907–2008) był ofiarnym obrońcą ojczyzny, przez całe swoje żołnierskie życie wiernym rycerskiemu hasłu: „Bóg – Honor – Ojczyzna”. Generał brygady, dowódca 106 Dywizji Piechoty Armii Krajowej, był przedwojennym oficerem Wojska Polskiego, nauczycielem oraz wychowawcą przyszłych obrońców kraju. Bronił ojczyzny w 1939 r. oraz pozostał jej wierny do momentu, kiedy czerwoni „wyzwoliciele” narzucili Polsce nowy ład totalitarny, który odpłacił bohaterowi kilkoma wyrokami śmierci. Po doświadczeniu widzeń w celach śmierci, które przyczyniły się do umocnienia i jeszcze większego zgłębienia wiary, po wyjściu na wolność poświęcił się działalności mającej na celu upamiętnienie czynów zbrojnych oraz głoszeniu kazań, w których przytaczał swoje widzenia, jak również cudowne liczne ocalenia za wstawiennictwem Niepokalanej. Jest autorem wielu publikacji. Do końca swoich dni cieszył się wielkim autorytetem, bezgranicznym zaufaniem i sympatią wśród swoich byłych żołnierzy. Był bez wątpienia jedną z postaci, którym Polska zawdzięcza upragnioną niepodległość i wolność, był też świadkiem historii i męczeństwa narodu polskiego w XX w.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Rdzeń w hebrajszczyźnie biblijnej. Próba ujęcia sensu i problem przekładu

Akceptacja semantycznego prymatu zdania nie redukuje wyrazu do roli przez zdanie mu przypisanej. Kontekst zdaniowy nie tworzy sensu, lecz go umożliwia, synchronizując ze sobą, aktualizując i modyfikując znaczenia niesione przez generowane wprost z polisemantycznego rdzenia leksemy. Powiązane z rdzeniem wyrazy tworzą w Piśmie rozległą sieć, zachowując palimpsestową pamięć sensu swego rdzennego pochodzenia w kontekstach modyfikujących, a nawet diametralnie zmieniających, często w sposób metaforyczny, jego znaczenie. Wobec tego słowo w klasycznym języku Tanachu, chociaż nie może oderwać się od kontekstu wewnętrzzdaniowego, iskrzy się znaczeniami swego rdzenia, zbierając w sobie jednocześnie sensy wynikłe z umiejscowienia w owej sieci. Zjawisko to tworzy jeszcze jedną warstwę semantyczną Pisma, wspierając tezę o jego nielinearności.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Postać płanetnika w dawnych wierzeniach ludowych i świadomości współczesnych górali zagórzańskich

Sfera wierzeń ludowych, nawet dla autochtonów, stanowi wciąż nie w pełni odkryty i często niezrozumiały element dziedzictwa kulturowego. Tymczasem ludowe postrzeganie świata w dużej mierze zdeterminowane jest przez lokalne praktyki i wierzenia, których korzenie sięgają najodleglejszej, jeszcze przedchrześcijańskiej przestrzeni kulturowej. Jedną z postaci obecnych w wierzeniach górali zagórzańskich jest płanetnik. Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka tychże wierzeń oraz zbadanie stanu wiedzy na temat płanetnika wśród współczesnych Zagórzan. Materiał badawczy obejmuje: opracowania etnograficzne, współcześnie zebrane podania ludowe oraz wyniki badania ankietowego, przeprowadzonego wśród młodzieży ze szkół średnich w Mszanie Dolnej. Różnorodność poddanych analizie źródeł pozwoli odtworzyć obraz ewolucji wyobrażeń ludowych na temat postaci płanetnika na przestrzeni drugiej połowy XX w. oraz odpowiedzieć na pytanie, czy płanetnik i związane z nim wierzenia stanowią wciąż dla Zagórzan dziedzictwo oswojone.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Sztuka okopowa a jej wykorzystanie w dydaktyce historii

Celem tekstu było ukazanie potencjału dydaktycznego przedmiotów zaliczanych do tzw. sztuki okopowej. Sztuka okopowa została najtrafniej zdefiniowana przez Nicholasa J. Saundersa. Wedle niego są to wszystkie przedmioty wykonane przez żołnierzy, a także jeńców bądź cywilów, z materiałów używanych przez armie w terenie lub czasie związanym z konfliktem zbrojnym lub jego następstwami. Przedmioty tworzone przez żołnierzy i cywilów w czasie II wojny światowej umożliwiają ukazanie wojennego życia codziennego, jak również konsekwencji wynikających ze zniszczeń wojennych. W tym celu omówiono przykłady przedmiotów tworzonych np. z elementów broni rakietowej V-1, V-2, części broni pancernej. Następnie zwrócono uwagę na możliwość ukazania różnych aspektów głównych dwudziestowiecznych konfliktów zbrojnych osobom z dysfunkcją wzroku, albowiem przedmioty sztuki okopowej są wyjątkowo łatwe do percepcji za pomocą zmysłu dotyku.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Religia rzymskokatolicka w życiu społeczności lokalnej w okresie międzywojennym

Centrum życia religijnego w okresie międzywojennym była parafia. Parafia wiejska i małomiasteczkowa stanowiła typ parafii – wspólnoty lokalnej. Tradycyjna w tych środowiskach religijność ludowa charakteryzowała się przede wszystkim głębokim przywiązaniem do wiary ojców, jednakże bez dostatecznej znajomości jej podstawowych prawd i realizacji ich w życiu codziennym. Istotną cechą tej religijności było przestrzeganie praktyk religijnych jako najważniejszego przejawu życia religijnego. Zwłaszcza te o charakterze jednorazowym (chrzest, komunia św., bierzmowanie, ślub kościelny, namaszczenie) odgrywały ważną rolę w życiu indywidualnym, rodzinnym i parafialnym. Jeśli chodzi o spełnianie praktyk religijnych, to najmniej problemów przysparzało duchowieństwu drobnomieszczaństwo i chłopstwo. Najwięcej osób zaniedbujących praktyki religijne było wśród inteligencji. Powszechnie uznanym przejawem religijności było uczestniczenie w różnego rodzaju odpustach i pielgrzymkach. Były one ważnym wydarzeniem nie tylko religijnym, ale także turystyczno-towarzyskim. Na niektóre odpusty do kościołów lub klasztorów posiadających cudowne obrazy przybywali tłumnie wierni z odległych nawet miejscowości. Pielgrzymki najczęściej organizowane były do Częstochowy, Poznania, Gniezna i Kalwarii Zebrzydowskiej. Osoby, które odbywały kilka dalszych pielgrzymek, zyskiwały odpowiedni szacunek. Doniosłą rolę w pogłębianiu świadomości społeczno-religijnej odgrywały stowarzyszenia parafialne i bractwa religijne (Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej, stowarzyszenia tercjarskie, koła Żywego Różańca, Bractwa Różańcowe, Sodalicja Mariańska). Pogłębieniu życia religijnego służyła też prasa katolicka („Rycerz Niepokalanej”, „Mały Dziennik”, „Gość Różańcowy”, „Niedziela”, „Niewiasta Katolicka”). Religia odgrywała istotną rolę w życiu społeczności lokalnej, zaspokajała indywidualne potrzeby człowieka. Kościół uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach życiowych, jak narodziny, ślub, pogrzeb, organizował czas wolny ludzi, zaszczepiał wśród wiernych zasady moralne.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Problematyka społeczna w twórczości Hakana Gündaya na przykładzie wybranych powieści

Celem artykułu jest przedstawienie obrazu wycinka tureckiego społeczeństwa, jaki wyłania się z twórczości Hakana Gündaya, na podstawie dwóch powieści autora: Az (tytuł polski Mało, wyd. Sonia Draga, tłum. D. Haftka-Işık, 2016) oraz Daha (tytuł polski Jeszcze, wyd. Sonia Draga, tłum. D. Haftka-Işık, 2018). Hakan Günday (ur. 1976) to współczesny turecki prozaik, scenarzysta i dramaturg, którego twórczość w Turcji zaliczana jest do nurtu yeraltı edebiyatı (dosł. literatura podziemna). Jego powieść Jeszcze, za którą Günday został nagrodzony Prix Médicis (2015, Paryż, Francja) w kategorii „proza zagraniczna”, porusza aktualną tematykę społeczną, w tym przede wszystkim kwestię nielegalnych emigrantów i przemytu ludzi. Z powieści Gündaya wybrzmiewają takie tematy jak: piekło wojny i dramat uchodźców, problem dzieci-żołnierzy, handel ludźmi, bronią i narkotykami, przemoc, gwałt, wyzysk, wszelkie przejawy dyskryminacji, nierówności społeczne, demoralizacja, bezprawie, wykluczenie, ludzka niemoc, obojętność, zagubienie i samotność. Pisarz drąży genezę kondycji współczesnego świata i człowieka, a jego wielowymiarowa twórczość stwarza pole do interdyscyplinarnej analizy: socjologicznej, filozoficznej, kulturowej, psychologicznej czy językowej. Dzięki poruszanym w jego twórczości kwestiom społecznym powieści Hakana Gündaya można odczytywać w wymiarze społeczno-obyczajowym z zaznaczeniem, iż wyłaniający się wizerunek nie stanowi panoramy czy przekroju społeczeństwa tureckiego, a ukazuje jedynie jego wyimek, akcentując występowanie pewnych zjawisk oraz ukazując ich konsekwencje w odniesieniu do jednostki.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kulturowo‑językowy tygiel, czyli o tureckich potrawach i ich nazwach

Kuchnia turecka słynie w świecie jako wyśmienita, wytworna i zdrowa, a w oczach ekspertów zajmuje jedno z czołowych miejsc obok kuchni francuskiej i chińskiej. Na jakość, finezję i smak tureckich potraw pracowały pokolenia i to nie tylko przedstawicieli świata tureckiego, ale też różnych innych nacji, które na przestrzeni wieków tworzyły wieloetniczne państwo osmańskie. Można zatem przyjąć, że kuchnia turecka reprezentująca część szeroko rozumianej kultury świata tureckiego nie jest homogeniczna pod względem pochodzenia potraw i ich nazw. Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi, z perspektywy lingwistycznej, na zagadnienie tureckiego nazewnictwa kulinarnego i na przykładzie wybranych nazw tureckich potraw prześledzenie ich pochodzenia oraz struktury gramatycznej. Już pobieżna analiza przykładowych tureckich terminów kulinarnych pokazuje, że część z nich tworzą słowa rodzimego pochodzenia, inne zaś są obcymi zapożyczeniami przystosowanymi fonetycznie do potrzeb języka tureckiego. Niektóre z przedstawionych nazw zbudowane z dwóch lub więcej wyrazów są formami mieszanymi, w których jeden z elementów jest rodzimego, tureckiego pochodzenia, inny natomiast – obcego. Skoro zatem nazwy tureckich potraw są swoistego rodzaju lustrem odzwierciedlającym wielowiekowe przenikania kulturowe, czy można mówić o tureckości kuchni tureckiej, czy raczej należy ją nazwać kulturowo-językowym tyglem?

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Kształtowanie się tureckiej sceny politycznej w latach 1938–1950

Artykuł szczegółowo omawia ukształtowanie tureckiej sceny politycznej w okresie od śmierci Mustafy Kemala do utraty władzy przez rządzącą od 1923 r. Partię Ludowo-Republikańską. Autorka skupia się w szczególności na próbach wprowadzenia ustroju wielopartyjnego oraz przyczynach zmiany władzy w Turcji. Tekst został opracowany na podstawie analizy źródłowej (archiwalnej oraz prasowej) oraz analizy opracowań dotyczących badanej epoki. Z przeprowadzonej kwerendy jednoznacznie wynika, iż głównymi powodami utraty władzy przez kemalistów były problemy ekonomiczne państwa, brak sformułowanego programu, który obejmowałby interesy chłopów i robotników, oraz brak zainteresowania ich sytuacją, a także utrata autorytetu w stosunku do tego, jakim cieszył się Mustafa Kemal. Te wszystkie czynniki doprowadziły do przegrania wyborów w 1950 r.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Berlin lat trzydziestych XX wieku oczami młodej Turczynki

Şirin Devrim (1926–2011), wybitna aktorka teatralna, reżyser i wykładowca sztuki teatralnej na uczelniach w Turcji i USA, odbyła podróż do Niemiec w wieku 10 lat i przebywała tam dwa lata. Podróż do Berlina, nauka we francuskim gimnazjum, międzynarodowe przyjaźnie, rozrywki berlińskiego środowiska dyplomatów, nieraz dziecinne, ale zawsze bardzo wyraziste spostrzeżenia na temat Niemców i hitlerowskich Niemiec, to główne elementy tej części autobiografii Şirin, która dotyczy berlińskiego okresu jej życia (1936– 1938). W artykule, wychodząc od rozważań na temat roli dzieciństwa i dziecięcych wspomnień w życiu człowieka, dokonuje się opisu wrażeń Şirin z pobytu w Berlinie. Jej wspomnienia z tego okresu, wspomnienia naocznego świadka rosnącej potęgi państwa Hitlera, to cenne źródło wiedzy o Berlinie lat 30. Życie ludzkie można rozpatrywać jako „drogę”, a przechodzenie kolejnych faz życia – jako „podróż”. W tym sensie możemy powiedzieć, że pobyt Şirin Devrim w Berlinie był dla niej bardzo wartościową podróżą intelektualną. Rozbudził w niej pasję teatralną, a tym samym zaważył na jej całym dalszym życiu. Biografia Şirin Devrim jest doskonałą ilustracją losów arystokratycznych rodów osmańskich, którym w warunkach budowania nowoczesnej Republiki Turcji udało się zachować wysoki status społeczny i włączyć się w prace nad tworzeniem zrębów nowego państwa.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, historia
Dramat w rodzinie. Ostatnie lata życia Hürrem zwanej Roksolaną

Hürrem (ur. ok. 1505, zm. 1558), zwana w zachodnich źródłach Roksolaną (lub Roksaną), należy do najbardziej barwnych postaci związanych z Turcją. Historia branki i niewolnicy, która w czasie swego pobytu w haremie sułtańskim (prawdopodobnie w latach 1521–1558) awansowała do roli żony sułtana i jednej z najbardziej wpływowych osób w imperium Osmanów, wywoływała żywe zainteresowanie już u jej współczesnych. Z czasem stała się inspiracją dla licznych artystów, pisarzy i twórców, wchodząc na trwałe do europejskiej kultury.
W rzeczywistości wiarygodnych informacji na jej temat jest niewiele. Wynika to z faktu, iż harem był miejscem izolowanym, a kronikarze osmańscy niechętnie pisali o kobietach. Pewniejsze informacje pochodzą od ludzi z Zachodu, ale oni mieli trudny dostęp do dworu sułtana. Dyplomaci weneccy i francuscy, często działający jak szpiedzy, gromadzili jednak starannie wiadomości z dworu, na marginesie donosząc o żonie sułtana. Głównie na podstawie ich relacji w artykule dokonano próby naszkicowania sytuacji Roksolany w ostatnich latach jej życia. Autor dochodzi do konkluzji, że choć udało się jej zdobyć i do końca życia utrzymać niezwykle silną, jak na kobietę, pozycję na dworze, jednak wprowadzone zmiany nieuchronnie prowadziły do rodzinnego dramatu, jakim było zamordowanie na rozkaz syna Selima jej drugiego syna Bajezyda wraz z wnukami.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Idea sprawiedliwości proceduralnej w procedurze postępowania przed organem rentowym

Krystalizujące się przez wieki pojęcie sprawiedliwości, na gruncie prawa odgrywa szczególną rolę, zarówno w zakresie powoływania do życia norm prawa materialnego, jak i kształtowania procedur niezbędnych do ich realizacji. Znaczenie idei i zasad sprawiedliwości proceduralnej dla ubezpieczeń społecznych jest znaczące nie tylko z powodu wymogów samego prawa. Ma także doniosłą siłę oddziaływania społecznego. Analiza procedury postępowania przed organem rentowym z wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe przez pryzmat konstytucyjnej zasady państwa prawa, idei sprawiedliwej procedury, zasady procedural due proces wskazuje, że sprawiedliwa procedura jako element osiągnięcia celu jest nieodzowna dla realizacji zasady demokratycznego państwa prawa. Dostrzegając także inne wartości procesu, zaczerpnięte z życia społecznego, Robert S. Summers widzi konieczne stosowanie ich nie tyle dla procedury jako środka do osiągnięcia określonego celu, ale dla procedury samej w sobie. W kontekście tych rozważań procedurę przed organem rentowym należy postrzegać także przez pryzmat ryzyka błędu, dobrego wyniku procedury, oceny procedury czy też zarządzania partycypacyjnego

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rozszerzenie standardów ochronnych prawa pracy w aspekcie umowy na czas określony nauczycieli akademickich. Uwagi de lege lata i de lege ferenda

Niniejsza publikacja jest próbą ustalenia zakresu ochronnego nauczycieli akademickich w kontekście problemu wielokrotnego zawierania umów na czas określony i częściowego wyłączenia przez ustawę o szkolnictwie wyższym zastosowania art. 25(1) Kodeksu pracy do umów o pracę na czas określony tej grypy pracowników. Autorka nie zamierza powielać obszernej literatury w tym zakresie zaprezentowanej przez doktrynę prawa pracy. W tym opracowywaniu broni tezy, zgodnie z którą stosunek pracy nauczyciela akademickiego powinien zostać poddany szerszemu oddziaływaniu przepisów ochronnych Kodeksu pracy, w tym także funkcji ochronnej prawa pracy, w sytuacji kiedy nie ma normatywnych przeszkód do rozszerzenia takiego oddziaływania.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
W sprawie uprawnień związków zawodowych w zakresie przeciwdziałania mobbingowi w miejscu pracy

Polski Kodeks pracy w art. 943 nakłada na pracodawców obowiązek przeciwdziałania mobbingowi. Nie wskazuje sposobu realizacji tego obowiązku. Ogranicza się do określenia odpowiedzialności pracodawcy. Ustawa o związkach zawodowych również nie precyzuje kompetencji związków dotyczących mobbingu. Stanowi natomiast, że zadaniem związku zawodowego jest ochrona godności oraz interesów moralnych osób wykonujących pracę zarobkową, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych. Występują więc postulaty, aby w działaniach i ewentualnych ciałach mających przeciwdziałać mobbingowi czynnie uczestniczyli przedstawiciele organizacji związkowych. Jednak dopuszczenie przedstawiciela związków zawodowych do organizowanego przez pracodawcę przeciwdziałania mobbingowi mogłoby grozić naruszeniem negatywnej wolności związkowej, dóbr osobistych lub danych osobowych osób uczestniczących w postępowaniu, które nie są członkami związku.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ochrona praw i interesów osób wykonujących pracę zarobkową w świetle ustawy o związkach zawodowych. Aspekt aksjologiczno-filozoficzno-prakseologiczny

Cechą charakterystyczną polskiej ochrony osób zatrudnionych jest zarówno wertykalny, jak i horyzontalny charakter obowiązywania. Wymiar wertykalny wynika z faktu, że prawa i obowiązki ustanowione w normach prawa na poziomie krajowym adresowane są do wszystkich jego adresatów. Z kolei te normy mogą przybrać wymiar horyzontalny, gdyż ich skonkretyzowanie może być przedmiotem szczegółowych regulacji, jakimi są porozumienia zbiorowe o charakterze normatywnym, a więc stanowiącymi podstawę do dochodzenia roszczeń, zawieranymi przez związek zawodowy i pracodawcę. Mogą być zatem przedmiotem treści normatywnej układów zbiorowych pracy, regulaminów pracy czy odrębnych porozumień zbiorowych.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Czeska regulacja orzeczenia lekarskiego o niezdolności do pracy w świetle nowego orzecznictwa

Mimo że Ministerstwo Zdrowia uważa uregulowania dotyczące zdolności do wykonywania pracy z punktu widzenia legislacyjnego i technicznego za udane, w praktyce powodują one poważne problemy właśnie w zakresie orzeczeń lekarskich, co potwierdzają doświadczenia i, w mniejszym stopniu, orzecznictwo. Odnosząc się do praktyki, można stwierdzić, że idea podmiotu świadczącego usługi medycyny pracy jako profesjonalnej pomocy pracodawcy w zapewnieniu ochrony zdrowia pracowników podczas pracy w ogóle się nie przyjęła. Pracodawcy słusznie pytają, dlaczego mają płacić za orzeczenie lekarskie, które nie daje im żadnej pewności prawnej. Chcą płacić za usługi, które dają im solidną podstawę do dalszego postępowania wobec pracownika. Z analizowanych przepisów wynika, że problematyka oceny stanu zdrowia i orzeczeń lekarskich pozostaje jednak w niektórych aspektach nadal niezadowalająca, zarówno z punktu widzenia charakteru orzeczenia lekarskiego, jak również z punktu widzenia akceptacji braku personelu u dostawców świadczących usługi w zakresie medycyny pracy.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Samorządność instytucji ubezpieczeń społecznych jako swoisty wyraz dialogu partnerów społecznych na przykładzie ewolucji Rady Nadzorczej ZUS

Przedmiotem artykułu jest samorządność instytucji ubezpieczeń społecznych jako swoisty wyraz dialogu partnerów społecznych. Autor omawia to zagadnienie na przykładzie ewolucji Rady Nadzorczej ZUS, poczynając od okresu międzywojennego, przez okres PRL, aż do przedstawienia obecnie obowiązujących przepisów regulujących skład i kompetencje Rady

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wiek emerytalny: uzasadnione zróżnicowanie czy przejaw dyskryminacji? Uwagi na tle ewolucji orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł porusza zagadnienie zróżnicowania wieku emerytalnego w polskim systemie emerytalnym. W jego ramach przeanalizowano m.in. przyczyny zróżnicowania wieku emerytalnego wśród kobiet i mężczyzn oraz zasadność jego dalszego utrzymania w systemie emerytalnym. W rozważaniach uwzględniono przede wszystkim ewolucję orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w tym obszarze oraz regulacje pozakrajowe. Zwrócono również uwagę na wątpliwości, jakie może budzić zróżnicowanie wieku emerytalnego w kontekście obserwowanych na tym tle nierówności oraz podkreślono konieczność stałego monitorowania okoliczności przemawiających za zróżnicowaniem sytuacji kobiet i mężczyzn w tym zakresie.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O historykach i folklorystach z drugiej strony Olzy

Recenzowana książka dotyczy 50 -letniej działalności Sekcji Folklorystycznej (później przekształconej w Sekcję Ludoznawczą) i Sekcji Historii Regionu Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego. Pozycja jest skierowana głównie do osób zainteresowanych Zaolziem, ale niektóre teksty mogą zostać wykorzystane jako materiał uzupełniający przez badaczy podejmujących szersze zagadnienia, jak np. funkcjonowanie stowarzyszeń mniejszości narodowych w krajach komunistycznych czy „oddolne” wizje historii regionalnej.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Inteligencji wieki stare i nowe [Rec. David Adam: Ukryty geniusz. Pigułki na rozum, hakerzy mózgu i sekrety inteligencji]

Książka Ukryty geniusz. Pigułki na rozum, hakerzy mózgu i sekrety inteligencji Davida Adama to pozycja wpisująca się w trend wydawniczy do publikowania książek przez znanych i cenionych historyków i popularyzatorów nauki, jak np. Niall Ferguson, Youval Noah Harari czy Bill Bryson. Autor, z wykształcenia chemik, zabiera czytelnika w podróż po historii badań ludzkiej inteligencji. W książce sporo miejsca poświęcono także serii eksperymentów, którym — na potrzeby publikacji — autor sam się poddał. Wnioski, jakie wyciągnął zarówno z przeszłości, jak i teraźniejszości, skłoniły go do stwierdzenia, że przyszłość należy do rewolucji neuronaukowej.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Immunitet i ochrona przed odwetem przyznane „sygnalistom” – osobom zgłaszającym naruszenie prawa i polityki Unii Europejskiej

Autor analizuje dyrektywę 2019/1937 promującą ideę współpracy zatrudnionych z władzami publicznymi dotyczącą informowania o nadużyciach prawa i polityki Unii Europejskiej. Przedstawia cel (poprawę egzekwowania prawa i polityk unijnych), metody i techniki tej współpracy (zgłoszenia wewnętrzne i zewnętrzne oraz działania następcze). Omawia immunitet i ochronę prawną (zakaz przed odwetem) przyznane osobom zgłaszającym naruszenie prawa i polityki unijnej. Autor uważa, że ze względu na zaszłości historyczne osoby zatrudnione, potencjalni sygnaliści, mogą być krytycznie nastawione do powyższej idei. Zdaniem autora powodzenie już obowiązującej dyrektywy jest uzależnione od jej efektów, które będą znane dopiero za pięć lat.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne