rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Badania nad procesem utleniania grafitu mieszaninami utleniającymi w kwasach nieorganicznych

W artykule porównano trzy najpopularniejsze metody chemicznego utleniania grafitu zaproponowane przez Brodie, Staudenmaiera i Hummersa. Grafit poddano utlenianiu w mieszaninach silnych utleniaczy i stężonych kwasów nieorganicznych zgodnie z przepisami podanymi w literaturze. W zależności od stosowanej metody utlenianie prowadzono od kilku do kilkuset godzin. Produkty przebadano pod kątem zawartości tlenu, stosunku C/O oraz analizy jakościowej i ilościowej grup funkcyjnych. Na podstawie przeprowadzonych badań ustalono, że najlepiej utleniony grafit można uzyskać stosując najbardziej czasochłonną metodę Brodie. Metoda Staudenmaiera daje dobrze utleniony grafit i możliwość prowadzenia ciągłego procesu, ale wymaga długiego czasu utleniania. Metoda Hummersa jest najkrótsza, jednak pozostawia sporą ilość nieutlenionych atomów węgla.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Ewaluacja efektywności chiralnych atropoizomerycznych ligandów fosfinowych w procesach asymetrycznych katalizowanych kompleksami metali przejściowych. Część 2: Ocena efektów elektronowych

Asymetryczna synteza z wykorzystaniem chiralnych kompleksów metali przejściowych jako katalizatorów jest jedną z najbardziej ekonomicznych, przyjaznych środowisku oraz chętnie wykorzystywanych w przemyśle farmaceutycznym transformacji organicznych. Jednak z powodu braku ogólnej teorii wiążącej budowę katalizatorów katalizatorów ze stereoselektywnością syntezy, dobór odpowiedniego katalizatora dla nowej reakcji nadal odbywa się empirycznie. Ideą niniejszego przeglądu jest wyłonienie zależności pomiędzy budową katalizatora, właściwościami elektronowymi podstawników znajdujących się w ligandzie a efektywnością katalityczną jego kompleksów z metalami przejściowymi, co może znaleźć przełożenie na łatwiejszy dobór optymalnego układu katalitycznego.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Odzyskiwanie metali szlachetnych na jonitach polimerowych

Asymetryczna synteza z wykorzystaniem chiralnych kompleksów metali przejściowych jako katalizatorów jest jedną z najbardziej ekonomicznych, przyjaznych środowisku oraz chętnie wykorzystywanych w przemyśle farmaceutycznym transformacji organicznych. Jednak z powodu braku ogólnej teorii wiążącej budowę katalizatorów katalizatorów ze stereoselektywnością syntezy, dobór odpowiedniego katalizatora dla nowej reakcji nadal odbywa się empirycznie. Ideą niniejszego przeglądu jest wyłonienie zależności pomiędzy budową katalizatora, właściwościami elektronowymi podstawników znajdujących się w ligandzie a efektywnością katalityczną jego kompleksów z metalami przejściowymi, co może znaleźć przełożenie na łatwiejszy dobór optymalnego układu katalitycznego.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Rozporządzenie REACH w odniesieniu do obowiązku rejestracji etanolu i pozostałych produktów z procesów fermentacyjnych w przemyśle spirytusowym

Alkohol etylowy (etanol), nr CAS1: 64-17-5, nr WE2: 200-578-6, jest substancją chemiczną znajdującą zastosowanie przede wszystkim w przemyśle spożywczym - do produkcji napojów alkoholowych w branży spirytusowej, a także jako dodatek do wyrobu niektórych słodyczy, ciast, tortów oraz zapachów spożywczych. Taki kierunek wykorzystania etanolu dominuje w Polsce. Nie należy jednak zapominać, że etanol stanowi jednocześnie jeden z najważniejszych podstawowych rozpuszczalników, zarówno substancji organicznych jak i nieorganicznych, stosowanych w przemyśle chemicznym, kosmetycznym i farmaceutycznym, w tym ostatnim jako surowiec do produkcji wielu leków. Jego dodatek do benzyny znajduje także zastosowanie jako paliwo do silników. Podstawowy problem prawny, który bezpośrednio lub pośredni dotyka branży spirytusowej w ostatnich latach polega na tym, że etanol podobnie jak inne substancje chemiczne, podlega obowiązkom rejestracyjnym wynikającym z postanowień rozporządzenia REACH

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
„Wszystko jest warte opisania”. Przypadek Jacka Baczaka

Zapiski z nocnych dyżurów Jacka Baczaka to rzecz o nieobecnym w kulturze, przemilczanym hospicyjnym świecie będącym przestrzenią spotęgowanej obcości. Baczak podejmuje próbę jego opisania, wysłowienia nagromadzonego tam cierpienia, powolnego odchodzenia i śmierci. Jego opis nie może odwoływać się do gotowych matryc, schematów czy wypróbowanych i oswojonych języków. Opis powstaje więc z elementów najprostszych, najbardziej przezroczystych, ascetycznych. Staje się dzięki temu dojmująco wiarygodny, służebny. Zachowując dalece idącą powściągliwość wobec spraw ostatecznych, boleśnie dotyka.

Czasopismo: Forum Poetyki
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Badanie parametrów fal podmuchowych w powietrzu generowanych detonacją dihydratu 4,4',5,5'-tetranitro- 2,2'-biimidazolu i 3,3'-diaminoazoksyfurazanu

W pracy przedstawiono wyniki badań parametrów fal podmuchowych generowanych w powietrzu w wyniku detonacji dihydratu 4,4',5,5'-tetranitro-2,2'-biimidazolu (TNBIź2H2O) i 3,3'-diaminoazoksyfurazanu (DAAF). Oba związki użyte w badaniach zostały wytworzone w Zakładzie Materiałów Wybuchowych Wojskowej Akademii Technicznej. Jako materiały odniesienia zastosowano 2,4,6-trinitrotoluen (trotyl) oraz 1,3,5,7-tetranitro-1,3,5,7-tetraazacyklooktan (oktogen). Wykazano doświadczalnie, że TNBIź2H2O generuje fale podmuchowe o parametrach zbliżonych do oktogenu.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Nowe ładunki kumulacyjne o właściwościach elastycznych jako przykład zastosowania polimerów silikonowych w technologii materiałów wybuchowych

Artykuł ma na celu przedstawienie serii badań związanych z wykorzystaniem polimerów silikonowych, które mogą być dodawane i modyfikowane z materiałami wybuchowymi (MW) w warunkach otoczenia, bez skomplikowanych procesów technologicznych, bez udziału wysokich temperatur oraz złożonych, wieloetapowych reakcji chemicznych. Ponadto wybór polimerów silikonowych był uzasadniony ekonomicznie oraz przeprowadzony pod kątem ich dostępności w kraju. Opracowano technologię otrzymywania elastycznych liniowych ładunków kumulacyjnych (LŁK) i przeprowadzono testy poligonowe otrzymanych ładunków, tj. badanie prędkości detonacji oraz skuteczności ich zadziałania na podstawie przebicia płyty stalowej o określonej grubości.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Badania nad opracowaniem stałego paliwa rakietowego niejednorodnego dla ładunków napędowych związanych ze ścianką komory silnika

W pracy przedstawiono wyniki z badań podstawowego parametru balistycznego stałych paliw rakietowych niejednorodnych, jakim jest liniowa prędkość spalania i jej zależność od ciśnienia. Prędkość wyznaczono na podstawie zarejestrowanych charakterystyk p = f(t) uzyskanych podczas spalania w układzie laboratoryjnego silnika rakietowego ładunków z paliwa o kształcie cylindra z zainhibitowaną boczną powierzchnią zewnętrzną i takich wymiarach, które zapewniały quasi stałe ciśnienie w komorze spalania. Zmianę quasi stałego ciśnienia w komorze spalania uzyskiwano poprzez spalanie ładunków o takim samym kształcie, ale przy stosowaniu dysz różniących się średnicą krytyczną.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Obraz Chin w eurazjatyckim projekcie Borisa Pilniaka: od wyobrażonego do dokumentarnego

Artykuł omawia sposób przedstawiania i opisywania Chin w dziełach Borisa Pilniaka. Autor stawia tezę, iż twórczość fikcyjna i dzienniki podróżne Pilniaka reprezentują dwa podejścia w literackiej reprezentacji Chin: wyobrażone [imaginary] i dokumentarne [documentary]. Elementem łączącym owe podejścia jest fundamentalna dla pisarza wizja eurazjatycka, którą z jednej strony można postrzegać jako dziedzictwo uniwersalistycznej postawy rosyjskiej tradycji modernistycznej, a z drugiej jako odpowiedź na kryzys tożsamości narodowej, który wyrasta z ówczesnych realiów geopolitycznych. Wyobrażenia Pilniaka na temat Chin miały charakter produktu ubocznego wyobraźni poetyckiej w dziełach napisanych przed 1922 rokiem. Tam kontynuowany był palimpsestowy proces wpisywania mitu chińskiego w rosyjskie środowisko literackie, co przekładało się na utrwalenie pojęciowej internalizacji „Chin” w kształtującej się po swojemu Rosji. Przykładem jest obraz „Kitaj-gorodu” w powieści Nagi rok, który generował różne symboliczne znaczenia Chin. Od roku 1922 wariacje narracyjnej scenerii w prozie Pilniaka odzwierciedlały wpływ ówczesnych wydarzeń na obsesyjne myśli autora dotyczące historycznego związku Rosji i Azji. Wielkie znaczenie dla Pilniaka miała jego wyprawa do Chin w 1926 roku, której rezultatem jest Kitajskij dniewnik (Dziennik chiński). Państwo chińskie staje się tam punktem odniesienia rosyjskiej autorefleksji, socjopolitycznych i ideologicznych wahań. Łącząc wyobrażenie historii z komentarzem na temat rzeczywistości, Pilniak, w różnych sposobach przedstawiania Chin, pragnął zobrazować zmieniającą się tożsamość Rosji, zarówno z jej mitologizowanej przeszłości, jak z i uwydatnionej teraźniejszości.

Czasopismo: Forum Poetyki
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Badanie średnicy krytycznej i prędkości detonacji mieszanin azotanu(V) amonu z wybranymi substancjami organicznymi

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów prędkości detonacji oraz średnicy krytycznej mieszanin dwuskładnikowych zawierających azotan(V) amonu i paliwo organiczne oraz trójskładnikowych zawierających dodatkowo pył aluminiowy. Określono wpływ rodzaju oraz zawartości paliwa organicznego na parametry detonacyjne tych mieszanin.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Badanie charakterystyk detonacyjnych materiałów wybuchowych emulsyjnych typu hydromite

Omówiono wyniki badań parametrów detonacyjnych takich jak: prędkość detonacji i zdolność do detonacji materiałów wybuchowych emulsyjnych, zawierających matryce Hydrox S i Hydrox U. Przedstawiono wyniki badań właściwości niebezpiecznych matryc obejmujących badania klasyfikacyjne, stosowane w celu dopuszczenia materiału niebezpiecznego do transportowania po drogach publicznych.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Egzergia a materiały wybuchowe

Egzergia to pojęcie wprowadzone w termodynamice do jakościowego określenia zdolności do wykonania pracy w otoczeniu a związanej z działalnością człowieka. Produkowane przemysłowe materiały wybuchowe mają przeznaczenie głównie do urabiania calizny skalnej, a więc ich stosowanie ma związek z wykonaniem pracy użytecznej. Powinno się rozpatrywać jakie straty egzergii będą związane z pozyskiwaniem masywu skalnego w górnictwie, gdzie stosowane są materiały wybuchowe.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Twórczość Józefa Wittlina – perspektywy krytycznogenetyczne

Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza czterech odsłon utworu Przedśpiew, tekstu otwierającego tom poezji Józefa Wittlina zatytułowany Hymny. Na przykładzie tego tekstu autor wskazuje na znaczące zmiany w obrębie poszczególnych wydań poezji, a dzięki temu na potencjał badawczy, jaki oferuje ich opis. Jest to zarazem postulat opracowania wydania Hymnów zgodnie z regułami genetyki druków. Możliwości zastosowania krytyki genetycznej w stosunku do Józefa Wittlina pokazuje również symptomatyczny przykład fragmentu rękopisu powieści Sól ziemi. Kwestie te stanowią zapowiedź dalszych badań krytycznogenetycznych i wstęp do nich.

Czasopismo: Forum Poetyki
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kompleksy [M(CQ)2] (M = Ni, Pd i Pt, CQ = kliochinol) - analogi karboplatyny

Otrzymano związki koordynacyjne [M(CQ)<sub>2</sub>] (M = Ni, Pd lub Pt, CQ = 5-chloro-7-jodo-chinolin-8-ol, kliochinol) i zbadano za pomocą spektroskopii w podczerwieni i analizy termicznej. Na podstawie rentgenografii strukturalnej stwierdzono, że kompleksy [Ni(CQ)<sub>2</sub>] i [Pd(CQ)<sub>2</sub>] są molekularnymi związkami koordynacyjnymi z atomami centralnymi, wokół których skoordynowane są w układzie płaskim kwadratowym atomy azotu i tlenu dwóch dwukleszczowych cząsteczek kliochinolu w konfiguracji trans. Zbadano również oddziaływania niewiążące w tych dwu kompleksach. Struktury krystalicznej [Pt(CQ)<sub>2</sub>] nie ustalono, ale na podstawie dyfraktogramów proszkowych stwierdzono, że wszystkie trzy badane kompleksy są izostrukturalne. Oceniono aktywność biologiczną tych związków.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Synteza liganda Sym-Phos {dicykloheksylo[3-(2,4,6-trimetoksyfenylo)-4-metoksynaft-2-yl]fosfina} i jego zastosowanie w reakcji Suzuki-Miyaura

Przedstawiono tanią, szybką oraz wydajną trzyetapową syntezę odpornego na działanie powietrza ligandu Sym-Phos o C,P-typie kompleksowania. Sym-Phos tworzy skuteczne palladowe katalizatory, mające wykorzystanie w trudnych przypadkach reakcji sprzęgania krzyżowego, prowadzonych w przyjaznych środowisku warunkach (woda, otwarta kolba, umiarkowana temperatura).

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Sorpcja jonów Zn(II) w obecności kwasu metyloglicynodioctowego (MGDA) na anionitach o różnym stopniu zasadowości

W przedstawionej pracy zbadano mechanizm procesu sorpcji jonu Zn(II) z roztworów wodnych w obecności kwasu metyloglicynodioctowego (MGDA) jako czynnika kompleksującego. Do badań zastosowano anionity typu Lewatit o różnym stopniu zasadowości mocno zasadowy Lewatit MonoPlus M 500, średnio zasadowy Lewatit MonoPlus MP 64 i słabo zasadowy Lewatit MonoPlus MP 62. Na podstawie badań przeprowadzonych metodą statyczną obliczono parametry kinetyczne procesu sorpcji kompleksów Zn(II)-MGDA. Wyznaczono także maksymalne pojemności sorpcyjne na podstawie liniowej postaci izotermy Langmuira. Zarejestrowano widma FT-IR dla anionitu Lewatit MonoPlus M 500 przed i po procesie sorpcji kompleksów Zn(II)-MGDA.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Krakowska wersja Janowskiego "Miraculum" - orginał czy kopia?

W dotychczasowych badaniach nad historią religijną ośrodku kultowego w Janowie Lubelskim przyjmowano, że rękopis obecnie znajdujący się w Archiwum Prowincjalnym Ojców Dominikanów w Krakowie stanowi oryginalne Miraculum spisywane od 1670 r. Tezę tę oparto na podobieństwie (choć twierdzono, że identyczności) treści rękopisu krakowskiego i janowskich. Nie uwzględniono w badaniach, czasu wywiezienia rękopisu znajdującego się obecnie w Krakowskie, które nastąpiło około 1840 r. W 1845 r. wykonano kopię z rękopisu znajdującego się ówcześnie w janowskim konwencie dominikanów, a z niej kolejne (zachowane) kopie. Znajdowanie się rękopisu krakowskiego już na początku latach czterdziestych XIX w. poza konwentem janowskim wyklucza możliwość wykonania zeń kopii w 1845 r. Rękopis krakowski nie jest w świetle ustaleń chronologicznych oryginałem janowskiego Miraculum, tylko kopią wykonaną po 1802 r.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Przyjazne dla środowiska katalizatory redukcji tlenku azotu otrzymane z surowców naturalnych

Selektywna katalityczna redukcja NO za pomocą metanu została przeprowadzona dla katalizatorów Co- i Fe-zeolitowych o strukturze ferierytu. Podstawienie jonu kobaltowego pozwoliło zauważyć, że powstałe formy Co w zeolicie kobaltowym mają pozytywny wpływ na przebieg SCR-NO za pomocą metanu, głównie poprzez wzrost poziomu redukcji NO do N<sub>2</sub>. Aktywność badanych zeolitów w procesie SCR za pomocą CH<sub>4</sub> (w odniesieniu do ilości wprowadzonego metalu) można przedstawić następująco: Co-Fer > Fe-Fer dla kontaktów o dużej zawartości wprowadzonego metalu; dla próbek kobaltowych o średniej zawartości wprowadzonego metalu przebieg ten wygląda: Co-Fer > Fe-Fer. Najbardziej aktywne katalizatory charakteryzują się najwyższym ładunkiem metalu w strukturze zeolitu. Głównymi czynnikami wpływającymi na aktywność jonów kobaltowych wydają się być położenie kationu w wewnętrznej strukturze zeolitu, struktura koordynacyjna sieci i właściwości katalityczne jonów Co. Rezultaty przeprowadzonych badań katalitycznych pozwoliły zaobserwować przy zastosowaniu metod steady-state, że redukcja NO zachodzi z dużą szybkością na powierzchni ferierytu w temperaturze powyżej 623 K.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Koncepcja roślinnej oczyszczalni ścieków do usuwania barwników z roztworów wodnych

Zaprojektowanie poprawnie działających oczyszczalni hydrofitowych, to zadanie wymagające zrozumienia roli poszczególnych komponentów tworzących tego rodzaju oczyszczalnie w przemianach fizykochemicznych i biochemicznych. Celem pracy jest ocena możliwości zastosowania CWS do oczyszczania ścieków barwnikarskich. Praca ta jest także przeglądem danych literaturowych opisujących oczyszczanie ścieków barwiarskich/barwników w oczyszczalniach hydrofitowych z wykorzystaniem różnych gatunków roślin.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Oznaczanie wybranych filtrów UV w próbkach wody

W artykule przedstawiono metody oznaczania wybranych filtrów UV w próbkach wody i ścieków. Opisano procedurę wzbogacania i izolacji dwóch filtrów UV z próbek wody i ścieków. Do analizy wykorzystano chromatograf gazowy sprzężony z detektorami płomieniowo-jonizacyjnym i spektrometrii mas (GC-FID-MS) oraz chromatograf cieczowy wyposażony w detektor z matrycą diod (HPLC-UV-DAD). Dla obu metod wykonano walidację. Etyloheksylo- metoksycynamonian (EHMC) i 1-(4'-t-butylofenylo)-3-(4''-metoksyfenylo-)propano-1,3-dion (MBBM) oznaczono w próbkach wody i ścieków kąpielowych. Oznaczono granicę wykrywalności i oznaczalności oraz wartość odzysku badanych związków. Uzyskano zadowalającą precyzję (RSD 5 -15 %). Przeprowadzono wstępne badania trwałości EHMC pod wpływem działania promieniowania UV. Wykazano, że produktem degradacji EHMC jest pochodna kwasu cynamonowego.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Wykorzystanie Akwatonu do dekoloryzacji roztworów barwników azowych, pochodnych kwasu Schäffera i soli R

Ścieki pobarwnikarskie wymagają skutecznej dekoloryzacji ze względu na ich negatywny wpływ na odbiornik, jak nienaturalne zabarwienie wód i możliwe działanie toksyczne produktów ich rozpadu na organizmy wodne. W celu usunięcia związków barwnych ze ścieków zastosowano koagulację z użyciem poliheksametyleno guanidyny (Akwatonu). W zależności od budowy barwnika uzyskano zmniejszenie zabarwienia nawet o 88%.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Zastosowanie surowców odnawialnych w syntezie produktów kosmetycznych

Wykorzystanie nieodnawialnych źródeł energii i materiałów stymuluje poszukiwanie nowych sposobów generowania chemikaliów, energii i materiałów przy użyciu surowców odnawialnych. Najlepszym zasobem odnawialnym jest ten, który może być uzupełniony w stosunkowo krótkim czasie lub taki, którego ilość jest w zasadzie nieograniczona. Surowce te pochodzą z roślin, zwierząt lub ekosystemów i mogą być regenerowane z wykorzystaniem zrównoważonej gospodarki.

Czasopismo: Chemik
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria chemiczna
Kronika domu Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo we Lwowie (1939-1946) jako źródło do dziejów Polski i Kościoła katolickiego w Małopolsce Wschodniej. Edycja żródła

Niniejszy artykuł jest edycją źródłową fragmentu kroniki domu księży misjonarzy we Lwowie, obejmującego lata 1939-1946. Kronikarz, ks. Stanisław Kałężny, niemal z dzienną dokładnością przybliżył wydarzenia, jakie rozgrywały się na przestrzeni tych lat w Małopolsce Wschodniej, a zwłaszcza we Lwowie. Swoją uwagę skupił przede wszystkim na życiu miejscowej misjonarskiej społeczności zakonnej, problemach związanych z budową kościoła parafialnego p.w. św. Wincentego a Paulo oraz na szeroko rozumianej polityce okupantów: sowieckich i niemieckich. Nie pominął też problemu ratowania Żydów przez księży misjonarzy podczas rządów niemieckich we Lwowie (1941-1944). Dopełnieniem traumatycznych wydarzeń związanych z II wojną światową są obszerne opisy z 1945 i 1946 roku, ukazujące życie miejscowych Polaków, sióstr zakonnych oraz duchowieństwa rzymskokatolickiego, zmuszanych przez Sowietów do opuszczenia miasta i przeniesienia się w granice powstającej Polski Ludowej. Dzięki omawianemu dokumentowi poznajemy nie tylko samą faktografię w układzie chronologicznym, ale także mamy niepowtarzalną okazję towarzyszyć występującym postaciom, śledząc ich osobiste przeżycia oraz poznając ich losy, także powojenne.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Podstawy materialne klasztoru dominikanów w Sieradzu w świetle kopiariusza klasztornego z początku XVII wieku

W artykule omówione zostały podstawy ekonomiczne funkcjonowania klasztoru dominikanów w Sieradzu w początkach XVII wieku. Najważniejszym źródłem do opracowania tego zagadnienia jest wykaz dochodów klasztoru zawarty w kopiariuszu klasztoru sieradzkich dominikanów przechowywanym w Archiwum OO. Dominikanów w Krakowie. W skład uposażenia sieradzkiego klasztoru dominikanów na początku XVII wieku wchodziły przywileje, z których najważniejszymi były prawo pobierania piątej miary słodu z młyna królewskiego, prawo połowu ryb w rzece Warcie oraz dochody z jatek rzeźniczych. Ponadto dominikanie czerpali dochody z posiadanych w mieście domów na zasadach wieczystej renty gruntowej. Duże znaczenie dla gospodarki klasztornej miały również znajdujące się w posiadaniu klasztoru ogrody oraz łąki. Jednak najwyższy udział (około 92 % rocznych dochodów) w systemie utrzymania sieradzkich dominikanów miały renty zabezpieczone najczęściej dobrami ziemskimi. Analizowane źródło nie zawiera pełnych informacji o dochodach klasztoru. Nie uwzględnione w nim zostały bowiem dochody uzyskiwane z działalności duszpasterskiej oraz kwesty w okręgu klasztornym. Na podstawie zgromadzonych danych można jednak stwierdzić, iż w początkach XVII stulecia klasztor znajdował się w dobrej kondycji materialnej, która umożliwiła jego szybki rozwój w tym okresie.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
"Oby Bóg otworzył ci raj, jak ty nam otworzyłeś drogę do pogan"

W Liście do króla Henryka Brunon z Kwerfurtu zdaje relację ze swojej misjonarskiej działalności. Opowiada m.in. o wyprawie do Pieczyngów i o pobycie u „władcy Rusów”. Brunon wprawdzie nie wymienia imienia ruskiego księcia, ale przyjmuje się, że chodzi o Włodzimierza Wielkiego. Nad tym „ruskim” epizodem w życiu grafa z Kwerfurtu zazwyczaj przechodzimy do porządku dziennego. Kwitujemy bardzo często jednym zdaniem: „Brunon bawił na Rusi ponad miesiąc”. Czy rzeczywiście pobyt u Włodzimierza był gościną? Czy misjonarz dobrowolnie przybył do ruskiego władcy, czy został do niego siłą doprowadzony? Niniejszy tekst jest próbą nowego odczytania relacji Brunona. Autorka, analizując kluczowe, jej zdaniem, słowa oraz porównując sprawozdanie misjonarza z jego sposobem opowiadania o innych wydarzeniach, dochodzi do wniosku, że Brunon w dyplomatyczny sposób przekazuje czytelnikowi informację, iż spotkało go na Rusi coś w rodzaju aresztu – ograniczono jego swobodę w poruszaniu się i przetrzymywano „wbrew woli przez jeden miesiąc”.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce