rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Die Handschrift des Stadtschreibers Heinrich Polan als Beispiel der Verwendung der neugotischen Schrift in der Kanzlei der mährischen Stadt Olmütz

Charakter pisma miejskiego skryby Heinricha Polana jako przykład zastosowania niemieckiego stylu neogotyckiego w urzędzie morawskiego miasta OłomuniecPośród miejskich skrybów pracujących w Ołomuńcu pomiędzy końcem lat trzydziestych i początkiem lat pięćdziesiątych XVI w. Heinricha Polana wyróżnia charakterystyczne pismo. Niniejsze studium poświęcone jest pismu tego autora, który należał do pokolenia ołomunieckich skrybów stosujących wyrazistą formę niemieckiego pisma neogotyckiego, wyróżniającą się wyjątkowym kątem pochylenia. Ta dominująca cecha jest łączona zwłaszcza z pracami norymberskiego mistrza Johanna Neudörffera Starszego. Artykuł dotyczy modelu paleograficznej analizy porównawczej pisma obu indywidualności. Na jej podstawie możemy stwierdzić, że charakter pisma Heinricha Polana i wzory listów Johanna Neudörffera łączy pewna liczba podobieństw, które przeważają nad różnicami w układzie pociągnięć piórem. Heinrich Polan był Polakiem urodzonym w Gdańsku i spędził wiele lat w śląskiej Nysie. Jego przykład wskazuje na możliwy sposób przekazywania zaawansowanych neogotyckich form pisma ze Śląska na Morawy i stanowi przedmiot dalszych paleogeograficznych badań dotyczących niezgłębionego jeszcze tematu rozpowszechniania niemieckiego stylu neogotyckiego pomiędzy tymi dwoma obszarami. Istotę studium stanowi porównanie wybranego charakteru pisma ze współczesnym podręcznikowym stylem norymberskiej pisarskiej szkoły, w celu rozpoznania różnic i podobieństw. Może ono stać się fragmentem mozaiki obszernych badań i punktem wyjścia dalszych dociekań, które w pierwszej kolejności zbadają metody i dostępne opcje paleograficznej analizy pomocne w rozwiązaniu niniejszej kwestii.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Dawne kolejowe rozkłady jazdy i ich przydatność w badaniach historycznych

Zarys treści: Artykuł poświęcony jest kolejowym rozkładom jazdy wydanym na ziemiach polskich w okresie XIX i pierwszej połowie XX w. W pierwszej części tekstu ogólnie charakteryzuję źródło (stan jego zachowania, typy rozkładów, przemiany ich formy, częstotliwość wydań, nakład, wydawców, cenę). W dalszej części tekstu, wskazuję przydatność rozkładów jazdy w badaniach historycznych, kładąc nacisk na ich wykorzystanie w szeroko pojmowanych pracach z zakresu historii podróżowania, kolejnictwa, turystyki oraz historii społecznej i gospodarczej.Abstract: The article deals with railway timetables published in Polish lands during the nineteenth century and the first half of the twentieth century. The first part of the text is a general characteristic of the source (the state of its preservation, types of schedules, transformations of their forms, editions, publisher, and price). A further part of the article indicates the expediency of railway timetables in historical research, with emphasis placed on their use in widely comprehended studies on the history of travelling and the rail industry, as well as social and economic history.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Rewizja komór celnych i stacji mytniczych województwa kaliskiego z 1571 r. Edycja Aktu rewizorów ziemskich

Zarys treści: Tekst przedstawia edycję rewizji komór celnych oraz stacji mytniczych z obszaru województwa kaliskiego z 1571 roku. Wydawana rewizja powstała na mocy ustawy sejmu lubelskiego z 1569 r., na którym to postanowiono m.in. uzupełnić wyniki lustracji przeprowadzonej w połowie lat sześćdziesiątych XVI w. Akt rewizorów ziemskich województwa kaliskiego jest źródłem znanym historykom od czasów Karola Buczka, który pisał o nim we wstępie do edycji lustracji dróg wydanej przez Bożenę Wyrozumską. Źródło przechowywane jest obecnie w Archiwum Głównym Akt Dawnych, razem z innymi materiałami lustracyjnymi. Ma ono charakter czystopisu, zawierającego wiele informacji o stanie gościńców, uwarunkowań środowiskowych czy też stosunków sąsiedzkich pomiędzy szlachtą omawianego terytorium. Wydawany akt rewizorów zawiera liczne kopie wcześniejszych przywilejów, zezwalających na pobór ceł lub myta w wymienianych miejscowościach.Abstract: A presentation of an edition of an inspection of customs houses and tollgates in the voivodeship of Kalisz (1571). The published inspection was the outcome of a constitution passed by the Sejm of Lublin in 1569, which resolved, i.a. to supplement the results of an inspection conducted in the mid-1560s. Akt rewizorów ziemskich województwa kaliskiego has been a source familiar to historians from the time of Karol Buczek, who wrote about it in an introduction to an edition of a road inspection issued by Bożena Wyrozumska. A present the source is kept in the Central Archives of Historical Records in Warsaw together with other lustration material. This clean copy contains numerous information about the state of roads, environmental conditions, and neighbourly relations between members of the gentry in the discussed territory. The published inspectors’ document includes numerous copies of earlier privileges consenting to the collection of customs duties or tolls in the mentioned localities.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Nieznane groby średniowiecznych duchownych z kolegiaty pw. św. św. Piotra i Pawła w Kruszwicy

Zarys treści: Autorka omawia obiekty datowane na XII w., odnalezione w grobach w kościele kolegiackim w Kruszwicy: kielich z pateną, fragmenty taśmy jedwabnej z wyhaftowanym napisem, i jedwabną, haftowaną stułę. Zabytki te wskazują, że pogrzebane z nimi osoby zajmowały wysoką pozycję w hierarchii kościelnej. Zdaniem autorki pochówki tych osób potwierdzają opinię, zgodnie z którą Kruszwica była w pierwszej połowie XII w. siedzibą biskupią, a omawiany kościół miejscem pochówków prałatów.Abstract: The author discusses objects dated as twelfth-century and discovered in tombs in the collegiate church in Kruszwica: a chalice with a paten, fragments of a silk fabric with an embroidered inscription, and an embroidered silk stole. The monuments in question indicate that the persons buried together with them occupied a high position in the Church hierarchy. In the opinion of the author these burials confirm a view maintaining that in the first half of the twelfth century Kruszwica was the seat of a bishopric and the discussed church – the burial site of prelates.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Romańskie napisy haftowane na jedwabnych pasmach z grobu nr 24 w kolegiacie w Kruszwicy

Zarys treści: Artykuł stanowi analizę filologiczną i wstępną analizę epigraficzną wymienionych w tytule inskrypcji celem określenia możliwego czasu ich powstania na podstawie kryteriów epigraficznych.Abstract: This article is a philological and initial epigraphic analysis of the titular inscriptions aimed at defining the possible time of their origin upon the basis of epigraphic criteria.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Średniowieczny katalog biskupów poznańskich w Roczniku lubińskim ukryty

Zarys treści: Autor artykułu rozwija stawianą już wcześniej ostrożnie hipotezę o istnieniu katalogu biskupów, prowadzonego przy katedrze w Poznaniu zapewne od odnowienia biskupstwa ok. 1075 r. aż do początków XIV w. Jego ślad stanowią zapiski o biskupach dopisane w połowie XIII w. do Rocznika powstałego w benedyktyńskim opactwie w Lubiniu.Abstract: The author of the article expands a previous carefully formulated hypothesis about the existence of a catalogue of bishops kept at the cathedral in Poznań probably from the revival of the bishopric in about 1075 all the way to the beginning of the fourteenth century. Its trace consists of records about the bishops added in the mid-thirteenth century to a Rocznik written in the Benedictine abbey in Lubin.

Czasopismo: Studia Źródłoznawcze. Commentationes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
O miejscu i czasie wydania ksiąg liturgicznych staroobrzędowego klasztoru w Wojnowie - system sygnatur i foliacji

O MIEJSCU I CZASIE WYDANIA KSIĄG LITURGICZNYCH STAROOBRZĘDOWEGO KLASZTORU W WOJNOWIE - SYSTEM SYGNATUR I FOLIACJI
        Streszczenie
        Po śmierci ostatnich mniszek ze staroobrzędowego klasztoru w Wojnowie pojawiła się możliwość zbadania pozostałych tam utensyliów. Na szczególną uwagę zasługują księgi, które są systematycznie fotografowane i badane przez wykładowców Uniwersytetu War-mińsko-Mazurskiego. W artykule podjęto próbę określenia miejsca i przybliżonego czasu wydania czterech ksiąg. Na podstawie fałszywego sposobu podawania miejsca wydania oraz ornamentów użytych do ozdobienia księgi autorka określiła, że książki powstały w nielegalnej drukarni Grebniewa w Dziergaczach, prawdopodobnie w latach 1900–1905. W artykule scharakteryzowano inną cechę pozwalającą identyfi kować tę drukarnię - sposób numeracji arkuszy oraz kart w księgach.
        THE TIME AND PLACE OF PUBLICATION OLD BELIEVERS’ VOLUMES FROM WOJNOWO. THE SYSTEM OF SIGNATURES AND FOLIOING
        Summary
        When the last nuns from the Old Believers’ monastery in Wojnowo (Eckerdorf) died, there appeared an opportunity to inspect the objects remaining there. Particular attention should be paid to volumes, which are systematically photographed and analyzed by the lecturers from the University of Warmia and Mazury. This article constitutes an attempt to defi ne the place and approximate time of publication 4 volumes. On the basis of the false way of establishing the place of publication and the ornaments used to decorate the volume, the author established that the volume was published in the illegal Grebnev’s printing house in Dziergacze (Dergachi), probably between 1900 and 1905. The article characterizes also another feature identifying this printing house, namely the way of numbering folios and leaves in volumes.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Языковой образ Владимира Жириновского в русскоязычных печатных СМИ и интернет-изданиях

Obraz językowy Władimira Żyrinowskiego w rosyjskojęzycznej prasie i wydaniach internetowych
        Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie obrazu językowego Władimira Żyrinowskiego w rosyjskojęzycznej prasie drukowanej i wydaniach internetowych, a także zbadanie środków językowych, przy pomocy których tworzony jest ów obraz. Autor analizuje fragmenty tekstów publicystycznych, zwracając uwagę na środki leksykalne i stylistyczne używane przy opisach W. Żyrinowskiego, jego działalności i roli, którą polityk pełni w przestrzeni publicznej współczesnej Rosji. Procentowe zestawienie zastosowanych w zebranych tekstach środków językowych pozwala autorowi wywnioskować, jaki aspekt postaci W. Żyrinowskiego najczęściej przyciąga uwagę mediów. Wyłaniająca się podczas analizy artykułów prasowych jednorodność obrazu W. Żyrinowskiego zmusza autora do refleksji nad stopniem zgodności medialnego image’u polityka z jego prawdziwą osobowością.
         
        Language Image of Vladimir Zhirinovsky in Russian-language Press and in the Electronic Publications
        The target of this study is presenting the language image of Vladimir Zhirinovsky in Russian-language press and in electronic publications, as well as examining the language means, which are used to create such image. The author analyses the fragments of commentaries, taking into consideration linguistic and stylistic means used for describing Vladimir Zhirinovsky, his activities and his role, played by the politician in the society in the contemporary Russia. The percentage comparison of the language means used in the collected materials, enables the author to conclude, which aspect of the Vladimir Zhirinovsky’s image draws the attention of media the most. The emerging homogeneity of Vladimir Zhirinovsky’s image, during the analysis of press releases, forces the author to reflect on the degree of the image conformity of him as a politician with his authentic personality.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O dwóch peryferyjnych mikrosystemach ze znaczeniem gniewu w językach rosyjskim, polskim i czeskim

ON TWO PERIPHERIC MIKROSYSTEMS WITH MEANING OF ANGER IN RUSSIAN, POLISH AND CZEKH
        SummaryThe article analyzes two groups of words, which mean different kinds of anger in Rus-sian, Polish and Czech. The author pays special attention to the etymology of these words and reveals peculiarities of these emotion experiences by the Russian, Polish and Czech linguistic personality.
        O DWÓCH PERYFERYJNYCH MIKROSYSTEMACH ZE ZNACZENIEM GNIEWU W JĘZYKACH ROSYJSKIM, POLSKIM I CZESKIM
        Streszczenie
        W artykule przeprowadzona została analiza dwóch grup wyrazów, które oznaczają gniew w językach rosyjskim, polskim i czeskim. Autor zwraca specjalną uwagę na etymologię tych wyrazów i uwidacznia specyfi czne właściwości tych emocji w osobowości Rosjan, Polaków i Czechów.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Gra językowa w tytułach prasowych

GRA JĘZYKOWA W tYtUŁACH PRASOWYCH
        Streszczenie
        W niniejszym artykule podjęto próbę opisania podstawowych chwytów stylistycznych, wykorzystywanych przez dziennikarzy we współczesnych rosyjskich tytułach prasowych, szczególnie uwzględniając elementy gry językowej. ta ostatnia jest rozumiana przez autorów jako taki dobór środków wyrazu na wszystkich poziomach języka, który pozwala mówiącemu na celowe wywoływanie u czytelnika niebanalnych (niestereotypowych), zwykle żartobliwych asocjacji przedmiotowych i językowych.Materiał został zaczerpnięty głównie z internetowych wydań ogólnopaństwowych i regionalnych gazet i czasopism „Амурская заря” (Амурск), „Аргументы u факты”, „Арсеневские вести” (Ар-сеневск), „Коммерсант”, „Час пик” (Санкт-Петербург) i „Челябинск пресс” (Челябинск) w latach 2000–2005. Dodatkowo wykorzystano drukowane wydania gazety „Аргументы u факты”.
        LANGUAGE PLAY IN NEWSPAPER HEADLINES
        Summary
        the article deals in general with the actual problems of language expressivity in contemporary Russian press, particularly with usage of language play in headlines.By language-play is meant a purposeful selection of such lingual instruments which should invoke nontrivial (nonstereotypical) instrument-lingual associations by the reader and attract his attention.On particular lingual material acquired by excerption of electronic medial sources are shown most typical ways of language-play on particular language levels.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Z problematyki modalności i wyrażenia możliwości, konieczności i za-miaru w rosyjskich tekstach prawniczych

Z PROBLEMATYKI MODALNOŚCI I WYRAŻENIA MOŻLIWOŚCI, KONIECZNOŚCI I ZAMIARU W ROSYJSKICH TEKSTACH PRAWNICZYCH
        Streszczenie
        Język prawniczy jest najbardziej powszechnym środkiem przekazywania informacji prawnych. teksty prawnicze są jednymi z najważniejszych ze społecznego punktu widzenia.Modalność jest istotną cechą każdej wypowiedzi. W tekstach prawniczych różne jej odcienie są wyrażane głównie za pomocą czasowników i predykatów modalnych.Uwzględniając nakazowy i normatywny charakter tekstów prawniczych, można w nich znaleźć również inne mniej widoczne środki wyrażenia możliwości, konieczności i zamiaru.
        MODALITY - EXPRESSING POSSIBILITY, NECESSITY AND INTENTION IN RUSSIAAN LEGAL TEXTS
        Summary
        Legal language is the most usual code of conveying legal information. Because of their social importance, legal documents belong to the most relevant texts. Modality is one of the constitutive features of each text, legal documents included. For expressing different shades of modality mainly modal verbs, modal adverbs and modal adjectives are used in legal documents. Considering the prescribing and obligatory character of legal documents there are also other less explicit ways of imposing obligations and conferring rights. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Semantyczne zróżnicowanie obrazu świętej Sofii w twórczości poetyckiej Władimira Sołowjowa

SEMANtYCZNE ZRÓŻNICOWANIE OBRAZU ŚWIĘtEJ SOFII W TWÓRCZOŚCI POETYCKIEJ WŁADIMIRA SOŁOWJOWA
        Streszczenie
        Władimir Sołowjow to wielki rosyjski myśliciel, dziennikarz i poeta drugiej połowy XIX w. Przez całe swoje życie zajmował się filozofią Wiecznej Kobiecości i wprowadzał jej podstawy filozo-ficzne do swojej poezji. Mistyczne spotkanie ze Świętą Sofią określiło jego duchowe poszukiwania i twórczość poetycką. Sołowjow widział w niej gnostyczną Sofię, Wieczną Kobiecość, ucieleśnienie Boga na ziemi, osobę Chrystusa. Przenikanie poszukiwań filozoficznych do twórczości poetyckiej można zaobserwować na przykładzie pól semantycznych związanych z różnymi znaczeniami obrazów Sofii, ich werbalnego i plastycznego wyrażenia. Poezja Sołowjowa pozostaje dopełnieniem i komentarzem jego filozoficznych poszukiwań.
        SEMANTIC MANIFESTATIONS OF SAINT SOPHIA IN VLADIMIR SOLOVYEV´S POETRY
        Summary
        Vladimir Solovyev, a great Russian thinker, journalist, and poet, belongs to the Russian literary tradition of the last third of the 19-th century. Even during his lifetime his radiant personality affected not only his contemporaries but also the young literary newcomers. Vladimir Solovyev´s life was firmly grounded in his faith in Got, striving for men s returns to the divine essence of being. Saint Sophia as a symbol of „Eternal Womanhood” represented for him a mediator between Man - the Earth, and God - the Universe. this transposition of deep philosophical believes into poetic forms made a unigue message of a writer, not yet fully understood. Semantic fields that represent particular manifestations of Saint Sophia in Solovyev´s poetry are realised with various lexical symbols. those symbols produce specific semantic markings and stratification of Solovyev´s poetry.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Język kulturowego pluralizmu i polityki wielokulturowej

LANGUAGE OF CULTURAL PLURALISM AND MULTICULTURAL POLICY
        Summary
        The aim of this study is to challenge the problem of the formation of national identity through a prism of language and language policy. Cultural basic models have been established for the language policy: common public language model, which views language policy as a primarily tool for nation building and views that common language to be shared by all citizens; and language maintenance model (public institutes recognize the right of separate groups to be able to use their own minority languages as a tool for the state dialogue). In the present paper, the policy dilemmas facing the European Union and the more important documents of the EU on problems of the rights of national minorities and its language policy are analyzed. The study includes a concise dictionary of multicultural policy.
        JĘZYK KULTUROWEGO PLURALIZMU I POLITYKI WIELOKULTUROWEJ
        Streszczenie
        Celem tego artykułu jest podjęcie problemu powstawania tożsamości narodowej przez pryzmat języka oraz polityki w tym zakresie. Dla polityki językowej ustanowiono podstawowe modele kulturowe: model powszechnego języka społecznego, który postrzega politykę językową jako podstawowe narzędzie budujące naród i według którego ten powszechny język powinien być udziałem wszystkich obywateli; model podtrzymania języka (instytucje publiczne uznają prawo mniejszości narodowych do używania własnych języków w ramach dialogu państwowego). W artykule analizie zostały poddane dylematy polityczne Unii Europejskiej w tym zakresie oraz przedyskutowane są ważniejsze dokumenty UE na temat praw mniejszości narodowych a także jej polityki językowej. Do niniejszego badania dołączony jest zwięzły glosariusz obejmujący terminy z dziedziny polityki wielokulturowej.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
KRYPTOGRAFICZNOŚĆ TEKSTU POLSKIEGO W POEZJI BORYSA SŁUCKIEGO: MIĘDZY IDEOLOGIĄ A POZYCJĄ AUTORSKĄ

Autorka niniejszego artykułu podejmuje próbę zanalizowania struktury i genezy tekstu polskiego w poezji Borysa Słuckiego, który tworzył w czasach radzieckich pod presją cenzury i ideologii komunizmu. Owe czasy były nacechowane niemożliwością wyrażania w sztuce poglądów różnych od oficjalnego punktu widzenia. Co więcej, niektóre tematy (takie jak, na przykład, stosunki Związku Radzieckiego a Polski) były szczegłowo konrolowane przez władzę.W związku z tym, sposób obrazowania poetyckiego w utworach Borysa Słuckiego dotyczących Polski miała charakter kryptograficzny. Poeta szczerze współczuł Polakom i tragicznej historii Polski, jednak nie był w stanie wydać niektórych wierszy bez poprawek cenzorów. Wbrew temu udało mu się stworzyć wspólny kod kulturalny dla całej generacji polonofilów rosyjskich lat 60. XX wieku i zaktualizować tekst polski i stereotypy tradycyjne w literaturze rosyjskiej po II Wojnie Światowej.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii