rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Badania geologiczne materiałów kamiennych wczesnośredniowiecznych budowli Krakowa

W artykule przedstawiono wyniki badań skał użytych we wczesnośredniowiecznych budowlach Krakowa. Analiza zróżnicowania zastosowanego materiału, jego kształtów i wymiarów z uwzględnieniem znajomości budowy geologicznej okolicy miasta i możliwości złożowych w obrębie wychodni rozpoznanych w budowlach skał, pozwala na wnioskowanie o umiejętnościach wykonawców w zakresie obróbki kamienia, jego transportu i metod pozyskiwania. Informacje te są istotne przy ustaleniu sukcesji użycia poszczególnych materiałów, pozwalają też typować miejsca ich wydobycia. Szczegółowe opisy skał w dostępnych murach budowli wykazały obecność wśród nich: dolnokredowych zwięzłych piaskowców i jurajskich wapieni o podzielności cienkopłytowej, dolnokredowych zwięzłych piaskowców o podzielności grubopłytowej, jurajskich wapieni o nieregularnej podzielności i miękkich ciosowych piaskowców z przełomu kredy i paleogenu (istebniańskie). Dwie pierwsze z wymienionych odmian skał występują w najstarszych, przedromańskich budowlach Wawelu, piaskowce zwięzłe o grubopłytowej podzielności zastosowano w murach wawelskiego kościoła św. Gereona i kościoła klasztoru Benedyktynów w Tyńcu. Wapienie o nieregularnej podzielności należą do najwcześniej i najpowszechniej stosowanych materiałów wykorzystywanych zarówno do wykonania fundamentów, jak i wypełnienia wnętrza murów o licach płytkowych. Po opanowaniu obróbki stały się surowcem do wyrobu kształtek prostopadłościennych. Miękkie ciosowe piaskowce pojawiły się jako ostatni materiał kamienny wprowadzony do krakowskiego budownictwa romańskiego. Umożliwiały one pozyskiwanie dużych brył do wyrobu kolumn i płyt nagrobnych. Przeprowadzone analizy wykazały dużą jednorodność w zakresie stosowanych odmian skał i równocześnie wyraźne zróżnicowanie w doborze materiału stosowanego w różnych częściach budowli. Ich najważniejsze fragmenty zawierają najbardziej jednorodny materiał danej odmiany. Od powyższej zasady odbiegają mury najstarszej części klasztoru Dominikanów, co pozwala wnioskować o pochodzeniu kamiennego materiału z różnych budowli zniszczonych wskutek nieznanego dziś kataklizmu. Rekonstrukcje architektoniczne uwzględniające objętość użytego materiału pozwalają na ocenę wielkości wyrobisk potrzebnych do jego uzyskania, a wymiary detali architektonicznych wskazują na wykorzystanie występowania piaskowców istebniańskich w formie odrębnych skałek.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Geneza osadów ilastych formacji ciechocińskiej (jura dolna, toark) w południowej Polsce a ich znaczenie gospodarcze

W artykule podsumowano wyniki dotychczasowych badań osadów ilastych formacji ciechocińskiej (jura dolna, toark) oraz przedstawiono wyniki nowych analiz mineralogicznych i geochemicznych z otworów wiertniczych Brody–Lubienia BL-1 i Suliszowice BN-38. W dolnej części badanych profili (poziom tenuicostatum) zespoły minerałów ilastych składają się głównie z detrytycznego illitu oraz podrzędnego kaolinitu i chlorytu. Sedymentację zdominowaną przez illit przerwał wzrost dostawy kaolinitu na pograniczu parasekwencji VIIIb/VIIIc. W górnej części (poziom falciferum) zawartość kaolinitu jest znacząco wyższa niż w części dolnej. W całym profilu nie zaobserwowano smektytów. Skład minerałów ilastych był przeważnie kontrolowany przez warunki klimatyczne i reżim wietrzenia. W poziomie tenuicostatum wciąż zaznaczał się wpływ ochłodzenia panującego w póĽnym pliensbachu. Odzwierciedla to większa zawartość illitu i chlorytu w dolnym odcinku profilu, spowodowana zahamowaniem hydrolizy. Warstwy o znacznym stosunku kaolinit/illit na pograniczu parasekwencji VIIIb/VIIIc wskazują na silne wietrzenie w wilgotnym klimacie subtropikalnym lub tropikalnym, odpowiadające początkowi głównej fazy globalnego ocieplenia, które się zapisało na licznych profilach w Europie u schyłku poziomu tenuicostatum. W górnym odcinku formacji ciechocińskiej kaolinit pozostał dominującym minerałem ilastym, co sugeruje panowanie klimatu ciepłego i wilgotnego. Mineralogiczny zapis paleoklimatu został nieco zmieniony przez wpływ składu mineralnego materiału dostarczanego z obszarów Ľródłowych i warunki paleośrodowiskowe. Procesy diagenetyczne nie były dość silne, by dokonać transformacji kaolinitu, ale mogły przeobrażać smektyt i minerały mieszanopakietowe w illit i/lub chloryt. Ze względu na rozwój litologiczny i zawartość syderytu, tylko osady ilaste z dolnej części formacji ciechocińskiej mają lokalnie realne znaczenie gospodarcze, ze względu na rozwój litologiczny i niższy udział syderytu. Zawierają one zasoby udokumentowane i perspektywiczne bardzo dobrych surowców ceramiki budowlanej i niektórych odmian surowców kamionkowych. W przeciwieństwie do osadów hetangu, iły ogniotrwałe i inne iły ceramiczne są tu nieobecne z powodu zubożenia w kaolinit.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Problematyka wykorzystania interferometrii satelitarnej w badaniach geologicznych

Przedstawiono problematykę wykorzystania interferometrii radarowej do badania geodynamiki i ruchów powierzchni terenu wybranych obszarów Polski. Zinterpretowano wyniki tej metody dla Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (GZW) oraz południowego wybrzeża Bałtyku w rejonie Zatoki Gdańskiej. Omówiono możliwości i ograniczenia satelitarnej techniki radarowej do badania analizy przemieszczeń powierzchni terenu. Dla obszaru GZW zastosowano dwie metody: PSI (satelity ERS-1 i ERS-2) oraz DifSAR (japoński satelita ALOS), które wykazały dużą użyteczność w badaniach osiadań terenu na obszarach górniczych i pogórniczych. Do analizy geodynamiki południowego wybrzeża Bałtyku w rejonie Zatoki Gdańskiej zastosowano metodę PSI. Zaobserwowano, że przeważająca część aglomeracji Gdańska, Gdyni i Sopotu jest stabilna lub prawie stabilna. Jednym z wyjątków jest obszar rafinerii gdańskiej, gdzie odnotowano osiadania sięgające –12 mm/rok. Stwierdzono, że interferometria radarowa jest bardzo przydatna do oceny ruchów powierzchni terenu – zagadnienia często rozpatrywanego w praktyce geologiczno-inżynierskiej.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do wyznaczania przepuszczalności skał na podstawie danych otworowych z rejonu Dzików–Wola Obszańska w północno-wschodniej części zapadliska przedkarpackiego

Zbadano zdolność sztucznych sieci neuronowych SNN do oceny przepuszczalności absolutnej skał. Do tego celu wykorzystano dane z pięciu otworów wiertniczych, zlokalizowanych w północno-wschodniej części zapadliska przedkarpackiego: Dzików 16, 17, 20 oraz Wola Obszańska 10 i 15. Modele neuronowe stworzono na podstawie wyników badań laboratoryjnych próbek skał pobranych w wymienionych otworach, profilowań geofizyki otworowej oraz wyników kompleksowej interpretacji tych profilowań. Otrzymano SSN, służącą do odtwarzania wartości przepuszczalności całkowitej, określonej w laboratorium. Następnie model neuronowy wdrożono do estymowania przepuszczalności w otworze wiertniczym DZ17, przenosząc tym samym rozpoznane wcześniej zależności na nowy zbiór danych. Sieci neuronowe mogą stanowić alternatywę dla klasycznych metod wyznaczania przepuszczalności skał.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie tomografii elektrooporowej w badaniu wałów przeciwpowodziowych – wybrane przykłady z Warszawy i okolic

Powódź w maju 2010 r. była największym kataklizmem zanotowanym w ciągu kilkunastu lat w Polsce. Straty materialne powstałe w jej wyniku są ogromne i w skali kraju wynoszą kilka miliardów złotych. Znaczna część tych strat jest związana z zalaniem terenów położonych w dolinach rzek na skutek przerwania wałów przeciwpowodziowych. Wały, które miały chronić tereny przyległe, w wielu przypadkach nie spełniły swojej roli. Na terenie województwa mazowieckiego zanotowano około 100 miejsc przerwania lub rozmycia wałów. Duże ryzyko przerwania wałów nastąpiło czasie ostatniej powodzi na terenie Warszawy. Wykonano badania geofizyczne mające na celu rozpoznanie budowy wałów przeciwpowodziowych i wskazanie miejsc ich osłabienia.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zmiany reżimu hydrogeologicznego ujęć wód leczniczych w Szczawnicy pod wpływem czynników antropogenicznych

Ujęcia wód leczniczych w Szczawnicy są bardzo wrażliwe na oddziaływanie czynników geogenicznych i antropogenicznych, powodujących naruszenie reżimu hydrodynamicznego i hydrochemicznego. Na przykładzie ujęć wód leczniczych Magdalena, Szymon, Pitoniakówka i Jan-14 wykazano, jak delikatna jest równowaga hydrodynamiczna między wodami zwykłymi i eksploatowanymi wodami leczniczymi oraz równowaga wodno-gazowa w ujęciu wód leczniczych. Określone zostały przyczyny i skutki naruszenia równowagi. Ujęcia wód leczniczych w Szczawnicy wymagają szczególnej ochrony, zaś tereny wokół nich zwiększonej troski o właściwe zagospodarowanie i użytkowanie. Podstawę ochrony powinny stanowić przede wszystkim przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze i rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Określenie miąższości zwietrzeliny laterytowej oraz głębokości występowania wód gruntowych w Kibeho (Rwanda) za pomocą pionowych sondowań elektrooporowych

W pracy podjęto problem wyznaczenia miąższości zwietrzeliny laterytowej oraz oceny warunków hydrogeologicznych na potrzeby rozwoju infrastruktury związanej z rozbudową Sanktuarium Maryjnego w Kibeho (Rwanda). Jest to pierwsze opracowanie tego typu dla obszaru Kibeho. Celem prac było określenie głębokości zalegania podłoża skalnego pod kątem fundamentowania oraz wskazanie miejsc i głębokości występowania poziomu wody podziemnej, która ma służyć zaopatrzeniu ludności lokalnej oraz pielgrzymów nawiedzających Sanktuarium Matki Boskiej w Kibeho. Do tego celu wykorzystano metodę geofizyczną SGE (pionowe sondowanie elektrooporowe), obserwacje hydrogeologiczne oraz analizę danych wierceń archiwalnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie numerycznego modelu filtracji w ocenie wpływu robót inżynierskich na wody podziemne na przykładzie planowanego tunelu między wyspami Wolin i Uznam

Badania modelowe przeprowadzono w celu określenia lokalnego systemu krążenia wód podziemnych, składników bilansu wodnego oraz oddziaływania na wody podziemne inwestycji polegającej na budowie tunelu pod rzeką Świną. Inwestycja ma za zadanie połączenie wysp Uznam i Wolin. Wykorzystano program MODFLOW w konfiguracji Groundwater Vistas 5.0. Po przeprowadzeniu kalibracji modelu dla warunków naturalnych według stanu z 2008 r. wykonano symulacje prognostyczne dla 3 wariantów lokalizacji inwestycji. Najbardziej prawdopodobna opcja K3 W 1, wysunięta najbardziej na południe, została przeanalizowana bardziej szczegółowo ze względu na możliwość oddziaływania na pobliskie ujęcie wód podziemnych Wydrzany dla Świnoujścia. Po wykonaniu obliczeń wykazano, że budowa ramp zjazdowych i związane z tym prace odwodnieniowe nie spowodują negatywnych skutków w funkcjonowaniu ujęcia.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ impregnacji związkami krzemoorganicznymi piaskowców stosowanych w pionowych okładzinach kamiennych na ich odporność wobec siły wyrywającej bolec kotwy

Piaskowce są materiałem dość często stosowanym w elewacjach kamiennych wentylowanych. W takich rozwiązaniach konstrukcyjnych płyty okładzinowe są mocowane do muru za pomocą kotw zakończonych bolcami, wykonanych ze stali nierdzewnej. Ponieważ są one poddawane obciążeniom dynamicznym związanym z parciem i ssaniem wiatru, kamień, z którego są wykonane, powinien między innymi wykazywać odporność na siłę wyrywającą bolec kotwy. W piaskowcach wielkość tego parametru, określanego zgodnie z normą PN-EN 13364:2002, można zmienić poprzez impregnację odpowiednimi preparatami zwiększającymi ich zwięzłość. Taki zabieg przy użyciu związków krzemoorganicznych przeprowadzono dla piaskowców pochodzących z 19 złóż z różnych obszarów Polski. Próbki nasycano poprzez zanurzanie w impregnacie, a następnie sezonowano przez cztery tygodnie dla uzyskania pełnego efektu wzmocnienia. W dalszej kolejności określano odporność piaskowców wobec siły wyrywającej bolec kotwy. Uzyskane wyniki wykazały, że wielkość obciążenia niszczącego przy otworze na kołek piaskowców po ich impregnacji ulega zmianom o zróżnicowanym nasileniu. Niemal we wszystkich przypadkach stwierdzono wzrost wielkości tego parametru. Jedynie w pojedynczych próbkach nie zaobserwowano efektu wzmocnienia wywołanego impregnacją. Wyniki badań wskazują na możliwość stosowania metody wzmacniania strukturalnego kamienia budowlanego metodą impregnacji, rekomendując ją zwłaszcza dla piaskowców o dużej porowatości i niewielkiej zwięzłości.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Piaskowce cergowskie jako najważniejszy surowiec skalny województwa podkarpackiego

Zasoby surowców skalnych w województwie podkarpackim są niewielkie i słabo zróżnicowane. Najlepszymi właściwościami fizykomechanicznymi, zgodnymi z wysokimi wymaganiami przemysłu kruszyw budowlanych, cechują się piaskowce warstw cergowskich (dolny oligocen) z tektonicznej jednostki dukielskiej polskich Karpat fliszowych w południowej części województwa podkarpackiego. Piaskowce te są obecnie wydobywane w kamieniołomie Lipowica II-1 w okolicach Dukli. Wysoko oceniane właściwości fizykomechaniczne piaskowców cergowskich są wypadkową składu mineralnego i procesów diagenetycznych. Korozja powierzchni ziaren (głównie kwarcu i skaleni) przez roztwory porowe zwiększyła ich powierzchnię czynną, co umożliwiło silną cementację spoiwem dolomityczno-wapiennym z domieszką materii ilastej. Wydobycie piaskowców cergowskich oraz pozostałych surowców skalnych województwa podkarpackiego nie zaspokaja potrzeb wynikających z rozwoju infrastruktury drogowej i budowlanej tego województwa.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Rozmieszczenie minerałów kruszcowych w łupku miedzionośnym złoża Lubin–Sieroszowice

Sposób rozmieszczenia głównych minerałów kruszcowych zarówno w profilu pionowym, jak i w poziomym, w złożu rud miedzi Lubin–Sieroszowice na monoklinie przedsudeckiej jest wciąż przedmiotem dyskusji. Uzupełnienie bazy danych o wyniki nowych analiz pozwoliło na sporządzenie aktualnych map, obrazujących rozkład tych minerałów w poziomie. W artykule omówiono mapy wykonane dla chalkozynu (z digenitem), bornitu, chalkopirytu, kowelinu, tennantytu, galeny, sfalerytu i pirytu (z markasytem) występujących w łupku miedzionośnym. Do ich sporządzenia użyto programu Surfer 9. Jako głównej metody wyznaczania wartości parametru w punktach sieci gridowej użyto krigingu punktowego. Obok map udziału procentowego poszczególnych minerałów kruszcowych, w całkowitej ich ilości, dla każdego z poziomów umownych sporządzono mapę dominacji minerałów kruszcowych. Przedstawiono na niej obszary, w których udział poszczególnych minerałów kruszcowych wynosi powyżej 50%. Analiza map potwierdza, że głównym minerałem rudnym jest chalkozyn. Strefa występowania chalkozynu obejmuje największą część złoża, a maksymalne zawartości koncentrują się w jego centralnej części. Największą różnorodność minerałów kruszcowych zaobserwowano we wschodniej części złoża. Obok pól o dużej zawartości bornitu i chalkopirytu, pojawiają się pola dominacji galeny, sfalerytu, siarczków żelaza, a nawet kowelinu i tennantytu. Pomimo wykonania kilkudziesięciu map, trudno jest stwierdzić prawidłowość w rozmieszczeniu stref występowania poszczególnych minerałów względem siebie. Decyduje ich położenie w stosunku do bariery redox.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Mapy przydatności gruntów pod zabudowę jako rezultat dynamicznych analiz scenariuszowych w zintegrowanym systemie informacji przestrzennej ArcGis – CommunityViz

Dane geologiczne są jednym z wielu elementów interdyscyplinarnych opracowań dotyczących analizy problemów i kierunków zagospodarowania przestrzennego różnych jednostek administracyjnych. Szczególne znaczenie w wyznaczaniu terenów pod zabudowę mają informacje o rodzajach gruntów oraz stopniu ich zawodnienia. Uzupełnione danymi opisującymi procesy geodynamiczne występujące na danym obszarze oraz pozostałe uwarunkowania przyrodnicze są podstawą tworzenia różnorodnych opracowań geologiczno-inżynierskich. Zintegrowany system informacji przestrzennej ArcGis – CommunityViz umożliwia efektywną implementację tej wiedzy w celu ułatwienia podejmowania odpowiedzialnych decyzji planistycznych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Geostatystyka jako narzędzie wspomagające badania polskich złóż – główne kierunki zastosowań

W artykule skrótowo przedstawiono historię rozwoju geostatystyki w świecie i jej zastosowań w Polsce. Wymieniono i skomentowano główne kierunki wykorzystania geostatystyki w badaniu polskich złóż kopalin stałych, a w szczególności do szacowania zasobów kopaliny oraz modelowania rozkładu przestrzennego wartości parametrów złożowych. Wskazano na potrzebę i celowość wdrożenia metod geostatystycznych do praktyki rozpoznawania i dokumentowania złóż, projektowania ich eksploatacji i prognozy jakości urobku.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Dawne kopalnie i metody eksploatacji złóż bursztynu bałtyckiego

W artykule przedstawiono zarys historii eksploatacji złóż bursztynu bałtyckiego na Pomorzu i Sambii. Pierwsza próba górniczego wydobycia bursztynu miała miejsce u wybrzeży Sambii w połowie XVII w. na zlecenie księcia elektora Fryderyka Wilhelma. Na wiek XVIII przypada pierwsza udana próba budowy kopalni podziemnej. W 1781 r. zezwolono na budowę kopalni we wsi Sinjavino. Wydobywany bursztyn pochodził z gniazdowych złóż w obrębie formacji brunatnowęglowej. Kopalnia utrzymała się przez 24 lata. Wiek XIX i początek XX charakteryzuje szybki rozwój górnictwa bursztynu. Badania geologiczne przeprowadzone w latach 1850–1869 przez Zaddacha zapoczątkowały proces jakościowych i ilościowych przemian w technice produkcji bursztynu. Powstały wówczas kopalnie, które lokalizowano na podstawie prowadzonego rozpoznania geologicznego. W 1870 r. eksploatację przejęły większe firmy. Ze względu na największe uzyskane zyski firma Stantien & Becker posiadała monopol na eksploatację bursztynu. Metodyczną eksploatację holoceńskich złóż bursztynu rozpoczęto w 1860 r. od bagrowania Zalewu Kurońskiego. W 1874 r. stale poszerzająca zakres swojej działalności firma Stantien & Becker rozpoczęła w Palmnikach wydobycie odkrywkowe złóż bursztynu leżących w utworach górnego eocenu. W 1883 r. na północ od Palmnik firma ta wybudowała kopalnię głębinową Anna, która zakończyła pracę w roku 1922. Po zamknięciu tej kopalni wydobycie bursztynu odbywało się wyłącznie metodą odkrywkową. W 1912 r. rozpoczęto pracę nad kopalnią odkrywkową w miejscowości Kraxtepellen, która w 1923 r. zastąpiła kopalnię Anna. Złoża występujące w Polsce nie nadawały się do systematycznej eksploatacji górniczej takiej, jaka była prowadzona na Półwyspie Sambijskim, ponieważ z reguły były to małe złoża gniazdowe.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie metody naziemnego skaningu laserowego do oceny geodynamiki wybrzeża na przykładzie klifu Jastrzębiej Góry

Od 2010 r. w Państwowym Instytucie Geologicznym – Państwowym Instytucie Badawczym jest wdrażana technologia naziemnego skaningu laserowego do monitorowania procesów geodynamicznych zachodzących na klifowych odcinkach polskiego brzegu Bałtyku. Przedstawiono metodę wykonania pomiarów za pomocą impulsowego skanera laserowego Riegl VZ-400 oraz analizę danych na przykładzie klifu Jastrzębiej Góry. Pomiary poszczególnych odcinków klifu, wykonywane od kwietnia 2010 do marca 2011 r., wykazały zróżnicowane tempo erozji. Zachodni segment masywnej zabudowy zbocza uległ odkłuciu od ściany klifu i przesunięciu o prawie 1 m w pionie i około 1,2 m w kierunku morza. Czynne osuwisko w centralnej części badanego odcinka spowodowało cofnięcie brzegu o około 10 m i ubytek mas ziemnych o ponad 4000 m3. We wschodniej części odcinka, na makroskopowo stabilnym koluwium, stwierdzono przesunięcia drzewostanu o około 1 m. Uzyskane wyniki są początkiem bazy danych morfometrycznych pozyskanych metodą naziemnego skaningu laserowego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Geomechaniczna ocena masywu skalnego dla potrzeb bezzbiornikowego magazynowania gazu ziemnego na przykładzie PMG Swarzów

Złoże gazu ziemnego Swarzów położone jest w obrębie zapadliska przedkarpackiego. Uwarunkowania lokalizacyjne, struktura i budowa geologiczna złoża umożliwiły utworzenie w obrębie sczerpanego horyzontu mezozoicznego tego złoża podziemnego magazynu gazu o wymaganych parametrach. W artykule przedstawiono warunki geologiczno-inżynierskie w obrębie serii złożowej (chłonnej), nadzłożowej i podzłożowej PMG Swarzów. Badania laboratoryjne wykonano dla próbek skalnych pobranych z otworów wiertniczych Swarzów-24, Oleśnica-2 i Oleśnica-3. Ocena mechanicznych właściwości skał, niezbędna do geomechanicznej charakterystyki masywu skalnego w rozpatrywanym obszarze złoża do magazynowania gazu ziemnego, obejmowała: oznaczenie wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie metodą badania próbek foremnych i metodą punktowego obciążania próbek nieforemnych oraz badania wytrzymałości na rozciąganie metodą poprzecznego ściskania. Powyższe parametry zostały następnie wykorzystane do obliczeń ciśnień szczelinowania dla poziomu magazynowego oraz dla serii uszczelniających poziom magazynowy od góry i od dołu w trakcie zatłaczania i odbioru gazu ziemnego w celu wykazania, czy eksploatacja magazynu nie zagraża rozszczelnieniem ośrodka skalnego.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Określanie spągu gruntów organicznych metodami geofizycznymi na przykładzie dwóch poligonów badawczych na Niżu Polskim

W pracy przedstawiono problem rejestracji obrazu fizycznego gruntów organicznych, otrzymanego za pomocą trzech metod geofizycznych: georadarowej, elektrooporowej oraz sejsmiki refrakcyjnej. Badania wykonano na dwóch poligonach – Żuków i Całowanie, w obrębie których stwierdzono występowanie gruntów organicznych. Zastosowane metody geofizyczne pozwoliły na dokładne określenie warunków występowania warstwy gruntów organicznych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku