rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Hejt i symbole religijne. Obrażanie przez prowokację jako nowy problem społeczny

Celem artykułu jest zbadanie dyskursu medialnego związanego z nowymi formami prezentacji symboli religijnych i ze społeczną reakcją na to zjawisko. Symbole religijne są wykorzystywane przez środowiska zainteresowane zaznaczeniem swojej obecności w społeczeństwie. Jednym z pytań badawczych jest pytanie o to, czy przykłady happeningów, uznawanych przez grupy katolików za skandaliczne i obraźliwe, mogą być dowodem na nową formę „mowy nienawiści” w sferze publicznej. Miałaby ona ewoluować ze sfery językowej w sferę wizualnych znaczeń i odgrywać ważną rolę w „wojnie kulturowej” na światopoglądy i wartości w naszym społeczeństwie. Diagnoza zjawiska związanego z happeningami odbieranymi jako „prowokacje” prowadzi do przekonania, że mamy do czynienia z nowym problemem społecznym. Angażuje on osoby związane z Kościołem katolickim, policję, sąd i prokuraturę, ponieważ autorzy inicjatyw są oskarżani o obrażanie uczuć religijnych, co zgodnie z art. 196 kodeksu karnego jest w Polsce przestępstwem.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miłość małżeńska w życiu świętych Luigiego i Marii Quattrocchi oraz Louisa i Zelii Martin. Analiza teologiczno-psychologiczna

Miłość małżeńska przedstawiana jest przez różne dyscypliny naukowe jako fundament życia małżeńskiego. Teologia oraz psychologia, choć wykazują podobieństwa w interpretacji miłości, to jednak dla obu dyscyplin naukowych są to różne pojęcia. Zasadnicza różnica dotyczy źródeł jej pochodzenia. Teologia wskazuje na Boga, natomiast dla psychologii to relacja pojawiająca się jedynie między małżonkami.
Dla teologii miłość małżeńska jest fundamentem sakramentalnego związku, jest podstawowym i wrodzonym powołaniem każdej osoby ludzkiej. Realizowana w małżeństwie prowadzi do świętości małżonków. Psychologia natomiast w miłości małżeńskiej widzi warunek podnoszenia jakości i stabilności związku mężczyzny i kobiety.
Artykuł podejmuje analizę miłości małżeńskiej z perspektywy obu dyscyplin naukowych w życiu świętych małżonków: Luigiego i Marii Quattrocchi oraz Louisa i Zelii Martin. Dwie części artykułu prezentują kolejno teologiczne oraz psychologiczne rozumienie miłości. Natomiast w części trzeciej artykułu zawarte zostały przykłady miłości małżeńskiej w życiu obu małżeństw. Wypowiedzi pochodzące z listów małżeńskich i rodzinnych to realna rozmowa członków rodziny czyniona na użytek własny, domowy. Teksty źródłowe o charakterze autobiograficznym potwierdzają miłość małżeńską w życiu obu par w ujęciu teologicznym i psychologicznym.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Komunia Święta duchowa w czasach pandemii

Według Tomasza z Akwinu wierny może przyjmować Komunię Świętą poprzez sakramentalne przyjęcie konsekrowanej hostii i wina lub poprzez Komunię Świętą duchową. Ostatni ze sposobów przyjęcia Komunii Świętej jest zarezerwowany dla osób, które nie mogą przyjąć sakramentalnie Ciała i Krwi Chrystusa. We współczesnej katolickiej teologii temat Komunii Świętą duchowej został zapomniany na wiele lat. W artykule Komunia Święta duchowa jest ukazana w świetle teologii Doktora Anielskiego, w liturgicznej i duchowej perspektywie wieków średnich oraz w kontekście współczesnego nauczania papieży. Treść artykułu może być inspiracją dla nowego teologicznego i pastoralnego spojrzenia na liturgię i dar Eucharystii.

Czasopismo: Colloquia Theologica Ottoniana
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Obraz świata podziemnego w świetle wybranych mitów mezopotamskich

Artykuł ten przedstawia wyobrażania mieszkańców Mezopotamii o świecie podziemnym w wybranych mitach w języku sumeryjskim (Zejście Inany do świata podziemnego) i akadyjskim (Zejście Isztar do świata podziemnego; Nergal i Ereszkigal i Sen księcia Kummy). Obraz krainy umarłych zawarty w pismach sumeryjskich został przejęty i rozwijany w tradycji akadyjskiej. Według wierzeń mieszkańców Mezopotamii miejsce, gdzie po śmierci udawali się zmarli, było położone pod powierzchnią ziemi i praoceanem wód. Swoim wyglądem przypominało starożytne sumeryjskie miasto, co odzwierciedlało urbanistyczną mentalność mieszkańców Międzyrzecza. Należało pokonać rzekę, która prawdopodobnie nawiązywała do systemów irygacyjnych, i przekroczyć bramy, by dostać się do mrocznego polis, w którego centrum znajdował się pałac-świątynia. Świat podziemny okryty był mrokiem i wszechobecnym pyłem. Ludzie po śmierci wiedli bierną egzystencję, często porównywaną do snu. W krainie umarłych obecne były te same struktury społeczne co na ziemi. Królowie, notable, kapłani zachowywali swoją pozycję i ich stan był nieco lepszy od kondycji zwykłych zmarłych. Los człowieka po śmierci można było poprawić poprzez godny pochówek i regularne ofiary. Śmierć była stanem wiecznym, jedyny kontakt ze światem żywych zapewniała praktyka nekromancji oraz fakt nawiedzania bliskich w przypadku zaniedbywania ofiar. Zaświaty zamieszkiwał ogromny panteon bóstw i hybrydalnych istot, na którego czele stała mroczna para, bogini Ereszkigal i bóg Nergal. Bogowie nieba i ziemi nie mieli władzy nad tą częścią kosmosu, ich także obowiązywały surowe prawa krainy umarłych.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Czy wędrówka Teracha z Ur do Charanu posiada elementy lunarne? Analiza egzegetyczna Rdz 11,27–32

Zainteresowanie wędrówką Teracha z Ur do Charanu wiąże się z próbą wskazania elementów lunarnych, jakie mogą występować w tekście Rdz 11,27–32. Izrael nie był hermetycznie zamkniętą wspólnotą i wiele elementów znanych z systemów religijnych starożytnego Bliskiego Wschodu przeniknęło do tekstów biblijnych. Opracowanie ma na celu ukazanie tych elementów z historii wędrówki Teracha, które mogą potwierdzać lub przeczyć wpływom kultów lunarnych na tekst z Księgi Rodzaju.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ojcze nasz Augusta Cieszkowskiego – metody egzegetyczne z parakletyczną tezą

August Cieszkowski był w romantyzmie najbardziej znanym w Europie polskim filozofem. W roku 1838 stworzył szkic traktatu Ojcze nasz, nad którego tekstem pracował ponad 50 lat. Obszerne wydanie dzieła nastąpiło w XX wieku, długo po śmierci autora. Traktat jest komentarzem ciągłym do Modlitwy Pańskiej podporządkowanym założeniom historiozofii. Autor w nawiązaniu do ponad tysiąca wersetów biblijnych stara się udowodnić, że w dziejach ludzkości, po epokach Boga Ojca, Syna nastanie trzecia era – Ducha Świętego, Parakleta, czas królestwa Bożego na ziemi. Dopiero w świetle Parakleta nastąpi „objawienie Objawienia”, jak to określa za teozofem Josephem de Maistre’em. W koncepcji Cieszkowskiego widać podobieństwa do poglądów Friedricha Schellinga, ale także do rozumienia filozofii jako zapowiadanego Parakleta. Takie przekonanie głosił Józef Hoene-Wroński. Cieszkowski uważa, że teksty Pisma Świętego rozwijają swoje znaczenia wraz z rozwojem ludzkości. Deklaruje trzymanie się ówczesnego katolickiego sposobu egzegezy związanego z Tradycją. Gdy w jego lekturze sensy dosłowne nie pasują do przypisanych tradycyjnych znaczeń, wybiera dosłowne rozumienie. Posługuje się egzegezą etymologiczną. Obejmuje nią także polskie przekłady, nawet gdy w źródle nie ma etymologicznego powiązania. W artykule ukazano interpretację daną przez Cieszkowskiego na przykładzie takich wyrazów, jak ὁ ἀρραβών „zadatek” (2 Kor 1,22), τό μυστήριον „tajemnica” (Mt 13,11) czy ἡ κοινωνία „społeczność” (2 Kor 13,13). Cieszkowski odczytuje wyrażenie „zadatek Ducha” jako dowód, że ludzkość otrzyma Go w pełni w trzeciej erze. Dotąd nauczanie Kościoła, formy życia chrześcijańskiego i społecznego były tylko „zadatkiem” wobec pełni panowania Boga jako Parakleta w trzeciej erze. Nawet Jezus Chrystus objawiał to Królestwo „przybliżonym sposobem” jako „tajemnicę”. W trzeciej erze nastanie κοινωνία, „społeczność Ducha Świętego”. Cieszkowski zmieniał XVI-wieczne rozumienie wyrazu „społeczność” z dawnych przekładów. Nadawał mu znaczenie nowożytnego społeczeństwa. Pod wpływem tertulianizmu oryginalnie wnioskował, że zacznie się panowanie Ducha Świętego „Króla Wiekuistego”.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Biblijne ordalia? Od procedury „sądu bożego” do ceremoniału kultowego (Lb 5,11–31)

Perykopa z Lb 5,11–31 często bywa określana jako przykład sądu Bożego – ordalia (ang. ordeal). Praktyki tego rodzaju znane były na starożytnym Bliskim Wschodzie co najmniej od końca trzeciego tysiąclecia przed Chrystusem i stosowane potem jeszcze w średniowieczu. Analiza perykopy wskazuje jednak, że tekst w obecnej formie powstał dość późno. Elementy rytualne (próba wiarygodności poprzez wypicie „świętej wody” przed Jhwh; samoprzekleństwo; ofiara przypominające ofiary ubogich za grzechy) mogły zostać zebrane razem w jednym i tym samy momencie, aby stworzyć procedurę zapobieżenia ewentualnej nieczystości grożącej całej wspólnocie i znajdującym się w jej centrum sanktuarium. Ograniczona (tylko do Jerozolimy) możliwość jego zastosowania sugeruje bardziej symboliczny wyraz troski o tę czystość niż rytuał stosowany często w praktyce. Elementy próby poprzez ordalia stanowią element składowy całej procedury, jednak nie wybijają się one na pierwszy plan i nie są na tyle dominujące, by mówić tu o klasycznym przykładzie „sądu Bożego”. Wskazuje na to przede wszystkim brak jasnych wskazówek odnośnie odczytania ewentualnego wyroku Bożego.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Biblijna teologia góry jako miejsca spotkania z Bogiem

Góra jest miejscem, które ma przede wszystkim znaczenie geograficzne. Góra jest również pojęciem, którym zajmują się teologowie. W Piśmie Świętym wzgórza pełnią różnorodne funkcje, co jest właściwe wszystkim ludom starożytnym, które łączyły górę z kultem. Na wzniesieniach nawiązywano dialog z Bogiem. Na górach objawia się Jahwe i proklamowana jest Jego wola. Hebrajczycy mieli wielki szacunek do gór i uważali, że jest to teren, przebóstwiony, gdzie czuje się obecność Stwórcy panującego nad światem. Jahwe jest wychwalany na wzgórzach. Góry łączą się także z działalnością Jezusa, który wielokrotnie modlił się na górze, na górze proklamował swoje błogosławieństwa, przemienił się na górze i zmarł na górze Kalwarii. Góra jest miejscem spotykania osób – Boga i człowieka. Góry w Piśmie Świętym stanowią nieodłączny element kultury religijnej.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Znajomość biografii autora dzieła a badania historycznojęzykowe

Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób językoznawca może ustalić dane biograficzne znanego tylko z imienia i nazwiska autora rękopisu. Jest to niezwykle ważne dla historyka języka, językoznawstwo diachroniczne musi bowiem dysponować zapleczem historycznym, bez którego wykluczone jest opracowanie spójnej syntezy, rejestrującej i systematyzującej fakty lingwistyczne. Na podstawie rozważań o charakterze i etiologii kołtuna, proponowanych przez Zmijewskiego sposobów i środków leczenia tego – jak sam określa – schorzenia oraz używanej przez niego nomenklatury dla tej dolegliwości, a także wiedzy z zakresu innych dziedzin niż językoznawstwo staram się ustalić, kim był z zawodu Zmijewski. Uzupełnienie biografii twórcy Metody o ten fakt pozwoli w przyszłości na rzetelne opracowanie słownictwa medycznego zapisanego na kartach zabytku.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Polsko-niemiecka transgraniczna komunikacja specjalistyczna w ratownictwie medycznym – założenia projektu

W dobie postępującej globalizacji, zacierającej fizyczne granice pomiędzy państwami sąsiadującymi, wymiana kulturowa stanowi integralną część relacji międzynarodowych. Treści i wartości kulturowe są reprezentatywne dla danej nacji. Podobieństwa tożsamości kulturowej zbliżają, przeciwieństwa wzbudzają ciekawość lub zostają odrzucone. By wartości kulturowe odmienne dla naszej akceptacji postaw mogły zostać przez nas uznane, niezbędna staje się bezpośrednia lub interakcyjna edukacja międzykulturowa, której zadaniem jest przede wszystkim oswojenie z odrębnością kulturową przedstawicieli innego środowiska kulturowego oraz modyfikacja negatywnych postaw wobec treści dla nas innych. Obok różnorodnych aktywności mających na celu wymianę i edukację kulturową, bardzo ważne miejsce zajmuje język będący nośnikiem wszelkich informacji. Jeśli dotyczą one zdrowia i życia ludzkiego, edukacja międzykulturowa staje się niezbędną częścią porozumienia międzynarodowego i stanowi podstawę dbałości o bezpieczeństwo pacjentów. W artykule przedstawiono działania podjęte w ramach projektu Interreg VA, mające na celu m.in. edukację międzykulturową w polsko-niemieckim obszarze transgranicznym.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Uzasadnienie historyczności prymatu biskupa Rzymu w apologii Pawła Lisickiego

W artykule autor zajmuje się uzasadnieniem historyczności prymatu biskupa Rzymu, jakie przedstawia w swojej apologii Paweł Lisicki. Tekst składa się z sześciu części. Jego główną oś stanowi rekonstrukcja argumentacji Lisickiego. Składają się na nią racje, które wypływają z badań archeologicznych, analizy przekazów tradycji oraz interpretacji tekstów Nowego Testamentu. Autor przedstawia również założenia metodologiczne, jakie formułuje Lisicki. W zakończeniu formułuje wnioski w perspektywie teologii fundamentalnej.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Covidioci kontra covidianie – kilka uwag o hejcie w czasach zarazy

Celem artykułu jest analiza językowa hejtu internetowego występującego w kontekście kryzysu społeczno-gospodarczego wywołanego pandemią koronawirusa SARS-CoV-2. Materiał stanowią komentarze internetowe umieszczane pod artykułami dotyczącymi pandemii. Spośród grupy kilkuset przykładów wybrano i poddano analizie te, których treść odnosiła się do polityków. Podczas doboru materiału językowego zastosowano kryterium treści, formy, kryterium językowe oraz kryterium oceny ogólnej. Za podstawę działań internetowych nienawistników przyjęto chęć wyładowania agresji oraz dychotomiczne pojmowanie rzeczywistości. Badania pokazały, że dla hejterów charakterystyczne jest spiskowe widzenie świata. Ich komentarze przepełnione są potocyzmami i wulgaryzmami, a wypowiedzi często przyjmują formę obelg, zarzutów, gróźb i aktów deprecjonujących. Charakterystycznym elementem języka hejterów jest stosowanie różnorodnych neologizmów, które najczęściej są nacechowane ujemnie.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Od Bogurodzicy do Kobiety Świętej – o recepcji najstarszej polskiej pieśni przez współczesną młodzież

Celem artykułu jest analiza elementów łączących uczniowskie parafrazy Bogurodzicy, napisane przez uczniów jednego z łódzkich liceów i opublikowane w „Dużym Formacie” (dodatku do „Gazety Wyborczej”) w styczniu 2003 r., ze średniowiecznym oryginałem. Analiza wiąże się z elementami genologii tekstu – strukturą modlitwy, relacjami nadawczo-odbiorczymi oraz światem wartości nadawcy, wyrażonym w postaci próśb lub pragnień. Analiza wykazała nawiązania wierszy licealistów do Bogurodzicy. Wynikają one zarówno z kształtu wiersza o charakterze modlitewnym, wyraźnie wyeksponowanego adresata (którym jest najczęściej Matka Boża lub Matka Boża i Syn Boży/Bóg) oraz – najczęściej zbiorowego – nadawcy zanoszącego prośby do adresata. W parafrazach Bogurodzicy nadawca jest – podobnie jak adresat – wyraźnie nazwany (co różni te teksty od pieśni średniowiecznej), a jego prośby są bardziej konkretne (niż w Bogurodzicy) i wynikają z przynależności do określonego środowiska. Język tych utworów jest prosty, precyzyjny, momentami kolokwialny, pozbawiony typowej dla języka religijnego hieratyczności. Powoduje to desakralizację tekstów, ale jednocześnie podkreśla bliskość nadawcy i adresata tak ważną dla młodego, poranionego przez życie człowieka.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Frazeologiczne wykładniki humoru w tytułach współczesnych polskich komedii kryminalnych

Artykuł stanowi analizę użyć związków frazeologicznych w tytułach współczesnych polskich komedii kryminalnych jako źródła humoru. Przedstawiono tu sposoby eksploatowania kanonicznych postaci jednostek językowych poziomu frazeologicznego, a także wyróżniono i omówiono dwa główne typy innowacji frazeologicznych: semantyczny i formalny. Metodologia opisu tytułów ma po pierwsze charakter strukturalny i sprowadza się do ustalenia: jakie stałe połączenie wyrazowe wyzyskano lub w jaki sposób je zmodyfikowano i dlaczego w związku z tym dana jednostka językowa daje efekt humorystyczny, po drugie – rozważania na temat humoru tytułów osadzone są w perspektywie pragmatycznej, która prowadzi do wniosków dotyczących przede wszystkim perswazyjnych i reklamowych funkcji analizowanych paratekstów.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Źródła polskiej leksyki harcerskiej

Celem artykułu jest charakterystyka źródeł leksyki w środowisku harcerskim. Materiał badawczy pochodzi ze źródeł wewnętrznych – poradników harcerskich, oraz źródeł zewnętrznych – słowników języka ogólnego. Słownictwo wyekscerpowano, stosując teorię pól znaczeniowych i zaznaczono jego pierwotne pola tematyczne (obszary, z których zostało przeniesione). Następnie materiał przeanalizowano pod kątem mechanizmów pojawiania się w zasobie leksykalnym harcerzy. W badanym zbiorze zaobserwowano zapożyczenia (wewnętrzne i zewnętrzne), neologizmy oraz neosemantyzmy (autorsko podzielone na właściwe, precyzujące i kolokacyjne).

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Stylistyka listów Bolesława Prusa do żony

Kształt językowy listów zależy od roli, w jaką wciela się pisarz, przesyłając listy żonie. Gdy pisze z dalekich Niemiec, Szwajcarii, Francji jest podróżnikiem, który pragnie ukochanej przybliżyć widoki i wrażenia, z nadzieją na wspólne ponowne odwiedziny cudownych, nieznanych miejsc. Gdy odpoczywa w Nałęczowie, weryfikuje lub uzupełnia znane fakty, zdarzenia, krajobrazy, opowiada o nowych znajomych, relacjonuje upływające leniwie dni, rejestrując nawet najdrobniejsze szczegóły. Listy pisane z pokoju obok są żartem językowym, ćwiczeniem dla niewprawnej dłoni uderzającej w klawisze maszyny do pisania. Opisane dzieła epistolograficzne są najlepszą ilustracją twierdzenia Stefanii Skwarczyńskiej, że list „to zjawisko związane najmocniej u swojej genezy nie tylko z osobą twórcy-autora, ale i z osobą adresata, który urasta przez swój niemy współudział do godności współautora”.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Współczesne funkcje wołacza

Wołacz to przypadek szczególny. Od lat przypisywane są mu różne funkcje, a możliwość jego zespolenia ze zdaniem podlega licznym dyskusjom. Dodatkowo wciąż pojawiają się poglądy o jego stopniowym zanikaniu w języku polskim. Celem pracy jest wyodrębnienie oraz opisanie funkcji, z którymi kojarzą wołacz współcześni użytkownicy polszczyzny. Analiza obejmuje charakterystyczne dla tych osób przekonania dotyczące możliwych zastosowań tego przypadka. Przedmiot badań stanowi deklarowana świadomość językowa współczesnych Polaków w zakresie funkcji wołacza, stanowiąca pojęcie synonimiczne do językowej kompetencji. Materiał badawczy zebrano na podstawie ankiety przeprowadzonej pośród 268 krakowian w latach 2016–2017. Analiza uwzględnia podział na pokolenie młodsze (143 osoby uczące się i studiujące w wieku od 12 do 23 lat) oraz pokolenie starsze (125 osób: pracujący i emeryci w przedziale wiekowym od 24 do 81 lat). Materiał opracowano na podstawie własnej metody opisu, uwzględniającej dotychczasowy stan badań na temat użycia wołacza w języku polskim. Wskazania poczynione przez ankietowanych posłużyły do wyróżnienia trzech ogólnych kategorii odpowiedzi, które wskazywały na określone funkcje wołacza: ekspresywną, adresatywną, impresywną. Wyniki badań ukazują, że w świadomości respondentów najsilniej przejawia się funkcja adresatywna, związana głównie z wołaniem lub zwracaniem się do kogoś albo czegoś. Z funkcją ekspresywną lub impresywną wiążą oni wołacz zdecydowanie rzadziej. Odpowiedzi ankietowanych implikują także związek wołacza z resztą wypowiedzenia w określonych sytuacjach.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Maryja jako Wspomożycielka osób starszych

Artykuł stanowi próbę spojrzenia na zjawisko starości w perspektywie mariologii. Opierając się na tekstach Pisma Świętego, ojców Kościoła, świętych, a także współczesnych teologów, ukazuje szczególną relację Maryi wobec osób starszych. Matka Boża pomaga tym osobom zbliżyć się do Chrystusa i odkryć w Nim sens swojego życia. Wspiera w oczyszczeniu uczuć, w przezwyciężeniu postawy ciągłego niezadowolenia. Umacnia w sytuacji pokus, cierpień i lęków. Umożliwia nawrócenie tym, którzy – wydawało się – ostatecznie odeszli przed laty od Boga. Niekiedy uzdalnia do podejmowania nowych wyzwań. Jest obecna przy człowieku, który przeżywa czas próby i ciemności, jakim jest umieranie. Starszy człowiek może odnaleźć w Maryi oparcie i głęboki pokój.

Czasopismo: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Imiesłowy bierne w staropolskich apokryfach. Prolegomena do dalszych badań

Artykuł ma na celu rozpoznanie literatury przedmiotu, wstępne odniesienie wiedzy ogólnej do materiału apokryficznego i wskazanie dalszych kierunków badań sposobów funkcjonowania imiesłowów biernych w tekstach staropolskich apokryfów Nowego Testamentu. Przedstawiono budowę imiesłowów biernych oraz zwrócono szczególną uwagę na zanik opozycji między imiesłowami biernymi czasu teraźniejszego i przeszłego, niemal całkowity zanik formacji na -m- oraz zmianę wartości kategorii strony (znaczenie bierne imiesłowów czynnych oraz czynne biernych) i aspektu (znaczenie dokonane imiesłowów zbudowanych na tematach czasowników niedokonanych i odwrotnie). Wstępne rozpoznanie materiału apokryficznego pod kątem funkcji składniowych imiesłowów biernych pokazało, że w odmianie prostej (rzeczownikowej) pełnią one w pierwszej kolejności funkcję ośrodków predykacji – bądź to samodzielnie, bądź jako orzeczniki w orzeczeniu imiennym, natomiast w odmianie złożonej prymarnie pełnią funkcję atrybutu, wtórnie zaś – podmiotu lub dopełnienia. Poruszono także temat prawdopodobnej genezy form bezosobowych (tzw. bezosobników) jako kontynuantów mianownika liczby pojedynczej rodzaju nijakiego imiesłowów biernych w odmianie prostej. Zapowiedziano szczegółowe badania ilościowo-jakościowe także z uwzględnieniem metody statystycznej, gdy zrealizowany zostanie kolejny etap grantu – anotacja gramatyczna.

Czasopismo: Studia Językoznawcze
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo