rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Terytorium symboliczne w «Načertaniju» Ilii Garašanina – historyczna geneza symboliki i ukształtowanie semiotyczno-językowe

Artykuł poświęcony jest językowej konstrukcji ideologii Načertanija Ilii Garašanina. Tekst został w późniejszym czasie uznany za manifest serbskiego nacjonalizmu i z tego powodu należałoby bliżej przeanalizować jego symbolikę. Pierwsza część artykułu bada tło historyczne Načertanija, tj. kwestię przemian społeczno-kulturowych w XVIII wieku, symboliczną i ideologiczną produkcję tzw. etnarchii, rozwój filologicznych i politycznych idei Vuka Karadžicia, wpływ polityki Hôtelu Lambert. Druga część identyfikuje trzy warstwy ideologiczne (pluralistyczna wzajemność słowiańska, wspólnota słowiańsko-prawosławna, etnocentryzm) w dokumencie Garašanina i wskazuje, jakie wyrażenia językowe są ich nośnikami.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
(Nie)zależność imion zakonnych od chrzestnych na przykładzie imion karmelitów bosych

Przedmiotem niniejszego artykułu, wpisującego się w nurt badań onomastyki religijnej, było zbadanie, czy w zakonie karmelitów bosych istnieje zależność między imieniem zakonnym a imieniem chrzestnym. Jako materiał do badań wybrano imiona karmelitów bosych prowincji polskiej (podstawę opracowania stanowił kompletny spis imion zakonników od początku powstania zakonu do końca XX w.). W artykule przybliżona została kwestia dotycząca praktyki zmiany imienia w opisywanym zakonie na tle innych zgromadzeń oraz przeanalizowano imiona zakonne w zestawieniu z imionami chrzestnymi zakonników. Ujęcie diachroniczne pozwoliło pokazać przemiany w zakresie zależności imion zakonnych od chrzestnych w ciągu wieków oraz wskazać czynniki, które na to wpływały.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Gry (nie)dosłownością w socjolekcie młodzieżowym

Socjolekt młodzieżowy, który można opisywać jako grę, stwarza przestrzeń do uobecniania się zdarzeń językowych, niezwykle często interferujących z (nie)dosłownością. Gra językowa oznaczałaby tu szczególny sposób organizacji środków z różnych poziomów systemu językowego, uwzględniający także kulturowy aspekt ich możliwych — pośrednich lub bezpośrednich — odniesień ekstratekstualnych. Uruchamia to sferę znaczeń naddanych, warunkowanych związkami języka i kultury. Dekodowanie znaczeń jest możliwe na podstawie jednego „sposobu życia” background knowledge (Wittgenstein) oraz akceptacji określonej strategii w ramach pragmatycznego celu. Może nim być zabawa, niezobowiązujący kontakt czy karykaturalna ocena rzeczywistości. Niedosłowność w socjolektalnej grze jest jej elementem, zapewniającym „kooperację sensów” na płaszczyźnie semantycznej, pragmatycznej czy kulturowej.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Miejsce nazw wartości w języku zakonnic (na przykładzie siedemnastowiecznych rozmyślań dla nowicjuszek

W artykule przeprowadzono analizę nazw wartości w rozmyślaniach zakonnych z XVII w. (Rozmy slania. Na początku Cwiczenia Nowicyatckiego. Zporządzone Roku Panskiego 1696 Miesiąca Maja dnia 26 Ad M.D.G.). Nazwy wartości organizują cały tekst zabytku i stanowią jego podstawowe pole leksykalno-semantyczne. Rozumienie niektórych nazw pokrywa się z językiem ogólnym, w wielu miejscach jednak możemy wskazać znaczne przesunięcia semantyczne (np. służba), a nawet przejście z kategorii wartości negatywnych do wartości pozytywnych (np. pokora). Przesunięcia te wynikają przede wszystkim z obrazu Boga i świata przyjętego przez zakonnice, który determinowany jest wiarą katolicką i dość radykalnym pojmowaniem wiary w zakonie. Bardzo częste w zabytku jest wartościowanie implikowane, realizowane przez odwoływanie się do biblijnych opozycji-metafor (np. duch — ciało). Artykuł prezentuje wyniki analiz, które są częścią szerszego projektu prac badawczych nad językiem zakonnic (zwłaszcza nad językiem modlitewników i medytacji pisanych przez siostry zakonne w dobie średniopolskiej).

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Język sportu w ujęciu leksykografów. Analiza terminograficzna wybranych słowników z terminologią sportową

Biorąc pod uwagę bogactwo językowe omawianej dziedziny, jej dynamicznie rozwijające się słownictwo specjalistyczne oraz, ogólnie, międzynarodowy charakter sportu, trzeba uznać, że kompetentnie przygotowane dzieła leksykograficzne z terminologią sportową stanowią ważny element skutecznej komunikacji w sferze kultury fizycznej. W artykule omówione zostały trudności, na jakie napotykają autorzy, często praktycy nie-językoznawcy, dwu- lub wielojęzycznych słowników sportu lub słowników poszczególnych dyscyplin. Przeprowadzona zgodnie z metodologią Łukasika (2007) analiza terminograficzna wybranych słowników, uwzględniająca parametry makro-, medio- oraz mikrostruktury, pozwoliła wyodrębnić kwestie problematyczne, które wynikają w dużej mierze z samej specyfiki języka — czy lepiej — języków sportu oraz z typowych trudności związanych z opracowywaniem dzieł terminologicznych. Wyniki badań mogą przyczynić się do ułatwienia pracy przyszłych leksykografów podejmujących się napisania kolejnych słowników.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Drugie życie gwary — dialektyzacja w wybranych powieściach Katarzyny Bereniki Miszczuk

Cykl powieściowy "Kwiat paproci" to alternatywna wizja Polski w XXI wieku. Jest w niej jednak miejsce i dla gwary okolic Kielc, gdzie osadzona jest akcja. W artykule zbadano językowe wykładniki dialektyzacji oraz stereotyp tej odmiany polszczyzny w literaturze popularnej. Autorka umiejętnie oddała cechy rzeczywistej gwary (poziom fonetyczny, fleksyjny, słowotwórczy i leksykalny), jednocześnie wpisała je w literacki stereotyp dialektu ludowego. Ciekawie przedstawia się sposób wprowadzania leksykalnych środków gwarowych, który został dopasowany do zwyczajów językowych bohaterów. Badając stosunek bohaterów do gwary, umieszczenie tej odmiany w określonym kontekście kulturowym, odtworzyć można społeczny stereotyp gwary we współczesnej Polsce.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Czasownik emocji lubić w konstrukcjach konwersacyjnych dzieci przedszkolnych

Praca poświęcona jest analizie konstrukcji konwersacyjnych z czasownikiem emocji lubić w dyskursie przedszkolnym. Zakres użycia konstrukcji w potocznym języku i tekście obejmuje m.in. funkcje wyrażania emocji, funkcje modalne i funkcje działania z perspektywy pragmalingwistycznej i kognitywnej (teorii aktów mowy, gramatyki konstrukcji). Opis sposobów wyrażania znaczenia wartości, włączania subiektywnego systemu wartości, formułowania sądów wartościujących na przykładzie konstrukcji z predykatem lubić dostarcza przede wszystkim informacji na temat doskonalącej się w wieku przedszkolnym kompetencji językowej i komunikacyjnej.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Elementy słownictwa przestępczego w wypowiedziach bohaterek książek Katarzyny Bondy “Polskie morderczynie” i Marii Nurowskiej “Drzwi do piekła”

Artykuł omawia elementy słownictwa przestępczego, które pojawiły się w wypowiedziach bohaterek książki dokumentalnej Polskie morderczynie Katarzyny Bondy i powieści Drzwi do piekła Marii Nurowskiej. Przedstawiam w nim znaczenia wyekscerpowanych wyrazów i połączeń, ilustrując je kontekstami, w jakich wystąpiły w tekstach wypowiadających się kobiet, oraz klasyfikuję je pod względem tematyki.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Społeczne uwarunkowania języka humanistów (na przykładzie artykułów z zakresu literaturoznawstwa) – wybrane zagadnienia leksykalne

W niniejszym artykule zastanawiam się, jakie pozanaukowe aspekty pracy badacza mają wpływ na języ¬kowy kształt jego tekstów. W szczególności interesują mnie zagadnienia leksykalne, a mianowicie ubóstwo / bogactwo językowe analizowanych tekstów oraz rozbudowane terminy. Zajmują mnie więc badania kwantytatywno-kwalitatywne. Podczas tych pierwszych poszukuję słów kluczy oraz autosemantycznych leksemów o niskich rangach. Te drugie umożliwiają z kolei sprawdzenie kolokacji i łączliwości semantyczno-leksykalnej wielokomponentowych terminów. Artykuł jest przyczynkiem do rozważań nad stanem terminologii we współczesnym polskim literaturoznawstwie zajmującym się szeroko rozumianą „Innością” i przede wszystkim zwraca uwagę na zjawiska społeczne, które mogą mieć wpływ na strategię używania terminów przez naukowców.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przemianki, czyli miana towarzyskie jako znak inicjacji w polskich cechach rzemieślniczych

Przedmiotem artykułu są tzw. przemianki, czyli miana towarzyskie, które zostały wyekscerpowane z opolskiej księgi cechowej garncarzy z lat 1727-1820 znajdującej się w Archiwum Państwowym w Opolu. Temat ten jest ważnym uzupełnieniem ustaleń dotyczących polskiej antroponimii, gdyż jak twierdzą historycy, nazwy te, mające charakter przezwiskowy (np. Płaczybabka, Marionek, Fiolla, Goniwiecha), stawały się w późniejszym okresie oficjalnymi nazwiskami. Nazwy osobowe pokazane są na tle funkcjonowania grupy społecznej XVIII-XIX-wiecznych rzemieślników, w szczególności ukazana jest rola cechów w szkoleniu młodych fachowców oraz związane z tym zwyczaje. Przemianki są bowiem dowodem istnienia obrzędów przejścia w polskich cechach rzemieślniczych oraz reliktem dawnych obrzędów inicjacji.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zaolziańska twórczość gwarowa

Gwara cieszyńska, funkcjonująca w twórczości pisarzy regionalnych z Zaolzia, reprezentuje staranny, stylistycznie dopracowany wariant dziś już bardzo rzadko występujący w mowie mieszkańców czeskiej części Śląska Cieszyńskiego. Nawiązuje on do dawnej gwary cieszyńskiej jeszcze z przełomu XIX i XX wieku, która, zapisana w tekstach folklorystycznych, stanowi po dziś dzień wzorzec językowy dla twórców zaolziańskich. Przedmiotem rozważań jest pisana proza gwarowa o treściach folklorystycznych i społecznych, ujmowanych w formę gawędy i opowiadania o dawnych czasach. Na uwagę zasługują zabiegi stylizacji i archaizacji, a także sposób kształtowania narracji i przywoływania wspomnień, szczególnie w opowiadaniach poetki i pisarki Anieli Kupiec, uważanej za najlepszą obecnie zaolziańską mistrzynię w zakresie posługiwania się gwarą w funkcji artystycznej.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Pojęcie wolności w optyce dychotomii swoi–obcy w tekstach sowieckiego ideologicznego subdyskursu o kulturze lat 1953–1957

Pojęcie wolności należy do kluczowych pojęć społecznych i etyczno-moralnych w rosyjskiej lingwokulturze. Jego dychotomiczna struktura przejawia się w dwóch podstawowych realizacjach: воля i свобода. Zasadniczą kwestią dla zrozumienia jego funkcjonowania w warunkach totalitarnych jest uwzględnienie realnego stosunku nadawców do kwestii wolności oraz analiza retorycznego wykorzystania tego konceptu w tekstach propagandowych i dokumentalnych. Przeanalizowany materiał pozwala stwierdzić, że tradycyjna dla rosyjskiej lingwokultury dychotomia свобода – воля uległa w ramach badanego dyskursu znaczącej reinterpretacji, która polegała w pierwszej kolejności na wyeliminowaniu drugiego z jej elementów jako konotującego brak ograniczeń i jednocześnie nacechowanego pozytywnie, a zatem, z punktu widzenia propagandy systemu, potencjalnie szkodliwego oraz aktualizacji trzech kategorii odpowiadających trzem zasadniczym zbiorowościom, o których mowa w dyskursie. Pierwszą z nich jest kategoria MY (SWOI), której odpowiada настоящая свобода, drugą – kategoria ONI (OBCY, wróg zewnętrzny, мнимая свобода), trzecią – ONI (OBCY, wróg wewnętrzny, произвол).

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Gdy twoja mowa cię (nie) zdradza, czyli o wielojęzyczności na Śląsku Cieszyńskim w Republice Czeskiej

Artykuł przedstawia sytuację językową na Śląsku Cieszyńskim po czeskiej stronie granicy, gdzie żyją Czesi i Polacy. Wychodząc z założenia, że używa się tu więcej kodów językowych włącznie z gwarą cieszyńską, autorki przeprowadziły badania socjolingwistyczne w polskich szkołach mniejszościowych. Analiza wypowiedzi uczniów w wieku od 6 do 18 lat posłużyła do opisu tutejszego języka potocznego, którego substratem z jednej strony jest gwara, a z drugiej — elementy języka czeskiego i polskiego. Na podstawie analizy autorki dochodzą do następujących wniosków: 1) mowa ta odbiega wyraźnie od normy gwarowej, 2) nie jest wskaźnikiem etniczności mówiącego, 3) jej użycie jest zależne od sytuacji komunikacyjnej. Komentarz autorek jest ilustrowany obszernymi fragmentami transkrybowanych tekstów.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Schematy mimetyczne realizowane w gestach

Celem artykułu jest omówienie koncepcji schematów mimetycznych (mimetic schema), zaproponowanych przez Jordana Zlateva, i jej zastosowanie w opisie semantyki gestów ikonicznych. Schematy mimetyczne cechuje większa szczegółowość, a więc i mniejszy stopień abstrakcji niż schematy wyobrażeniowe (image schema), dotychczas najczęściej stosowane w badaniach semantyki metafor i gestów. W artykule zostaną omówione właściwości schematów mimetycznych oraz ich porównanie ze schematami wyobrażeniowymi. W części analitycznej zostaną zaprezentowane wyniki badań mających na celu wydobycie tych schematów na podstawie obserwacji gestykulacji i wypowiedzi uczestników podczas trzech sesji zadaniowych.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Językowy obraz społeczeństwa w okresie transformacji ustrojowej w Polsce

Autorka, opierając się na podstawowych założeniach definicji kognitywnej, pokazuje, jaki obraz polskiego społeczeństwa ukształtował się w języku po roku 1989, kiedy ruch społeczny ,,Solidarność” wywołał rewolucję nie tylko w życiu społeczno-politycznym, ale także w ,,sytuacji językowej Polaków”. Jako podstawę materiałową wykorzystuje różne, ale wzajemnie uzupełniające się typy danych: systemowych (S) zebranych ze słowników języka polskiego, tekstowych (T) wyekscerpowanych głównie z wysokonakładowych, opiniotwórczych i zróżnicowanych ideologicznie gazet oraz dzienników, a także z Narodowego Korpusu Języka Polskiego (NKJP). Społeczeństwo w dyskursie publicznym po roku 1989 jest postrzegane głównie w wymiarze społeczno-politycznym. Na pierwszy plan wysuwa się ciągle żywa koncepcja społeczeństwa obywatelskiego, które identyfikowane jest ze swobodną współpracą obywateli, realizowaniem wspólnych celów i interesów, możliwością nieograniczonego organizowania związków, zrzeszeń i stowarzyszeń oraz aktywnego uczestniczenia w ich działalności. W prasie na początku lat 90. słabiej widoczne jest społeczeństwo pluralistyczne. Za to wyraźnie rysuje się opozycja społeczeństwo dialogiczne — społeczeństwo monologiczne przedstawiana jako efekt przeobrażeń w głównej mierze politycznych i społeczno-medialnych, nastawionych na bezpośrednią komunikację oraz na rzetelny i wiarygodny przepływ informacji. Z tekstów prasowych wyłania się także społeczeństwo widziane z perspektywy bytowej. Pokazywane bywa najczęściej na tle ciągle pogłębiającego się rozwarstwienia społecznego, zubożenia materialnego, lęku przed utratą pracy, czy nawet osłabienia zajmowanej pozycji społecznej. Nieco słabiej społeczeństwo postrzegane jest przez pryzmat cech kulturowych i historycznych. Zazwyczaj akcentuje się wówczas posiadanie wspólnego dorobku kulturowego, wspólnych tradycji i zwyczajów oraz porozumiewanie się jednym językiem.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Lingua receptiva w powieści Szczepana Twardocha "Drach"

Celem artykułu jest analiza strategii dyskursywnych w wielojęzycznej komunikacji receptywnej, zastosowanych w powieści Drach Szczepana Twardocha, którą uważa się za napisaną w trzech językach. Książka zawiera obraz bogatego pejzażu lingwistycznego Śląska w XX wieku i występuje w niej wiele polsko-niemieckich, polsko-śląskich, polsko-rosyjskich dialogów. Teoretycznym zapleczem analizy jest koncepcja lingua receptiva, „stylu” komunikacji, który może być postrzegany jako skuteczny środek porozumienia między członkami różnych wspólnot językowych w sytuacji jednoczesnego używania własnych języków.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Rodzinna polityka językowa. Strategie komunikacyjne w wychowywaniu dzieci trójjęzycznych

Niektórzy rodzice, zmotywowani lub zmuszeni okolicznościami życiowym, nie poprzestają na bilingwalnym wychowaniu, lecz wprowadzają trzeci (lub nawet czwarty i kolejny) język do repertuaru językowego swoich dzieci. W specjalistycznej literaturze naukowej oraz poradnikowej poświęca się zagadnieniu symultanicznej akwizycji trzech języków oraz wczesnej ekspozycji na trzy języki mało miejsca, gdyż są to fenomeny znacznie mniej rozpowszechnione niż dwujęzyczne nabywanie kompetencji oraz edukacja bilingwalna. W oparciu o wywiady z rodzicami dzieci trójjęzycznych, w artykule przedstawiono metody i strategie wychowywania trzyjęzycznych dzieci, będące najczęściej specyficznymi adaptacjami znanych modeli wykorzystywanych w wychowywaniu bilingwalnym. Wyniki badań mogą zainteresować zarówno językoznawców jak i rodziców zastanawiających się, jak poprowadzić proces wychowania wielojęzycznych dzieci.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Czy języki marketingu „mogą kłamać”? Recenzja monografii Magdaleny Smoleń-Wawrzusiszyn "Polskie dyskursy marketingu. Perspektywa lingwistyczna"

Autorka przedstawia główne założenia i treści monografii naukowej Smoleń-Wawrzusiszyn Polskie dyskursy marketingu. Perspektywa lingwistyczna. Praca ta zostaje usytuowana w kontekście krytycznej analizy dyskursu i badań nad profesjolektami tzw. „nowych zawodów”. Zmiany zachodzące w obrębie tego stylu/stylów stają się indeksem zmian w społecznej i kulturowej rzeczywistości Polski po 1989 r., m.in. wzmożonych postaw i praktyk konsumenckich Polaków.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Polexit w polskim dyskursie publicznym

Celem artykułu jest językowo-dyskursywna analiza leksemu polexit uwzględniająca kolokacje wyrazu i ich znaczenia, użycia metaforyczne i ich właściwości kognitywno-aksjologiczne, konceptualizację pojęcia w zależności od kategorii nadawcy oraz ram interpretacyjnych. Do utworzenia bazy materiałowej wykorzystano wyszukiwarkę i korpus monco.frazeo.pl oraz wyszukiwarki partali dorzeczy.pl i polityka.pl. Częstotliwość użycia wyrazu polexit jest skorelowana z określonymi zdarzeniami politycznymi. Od marca 2017 roku leksem nabiera wyrazistych cech dyskursywnych, tj. staje się konstruktem o funkcji dyskursowo-propagandowej obecnym w wypowiedziach na temat pozycji Polski w UE, konceptualizowanym odmiennie w zależności od ideologii i rangi nadawcy jako zagrożenie, absurd, możliwość, stan pożądany.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Socjolingwistyka a imigracja — zróżnicowanie językowe polskich nastolatków w Edynburgu

W artykule omawiamy zróżnicowanie w wymowie końcówki (-ing) wśród nastolatków urodzonych w Szkocji oraz imigrantów z Polski mieszkających w Edynburgu. Rozkład wariantów wymowy morfemu pokazuje, że nastolatki polskie do pewnego stopnia przyswoiły sobie zróżnicowanie widoczne w wymowie młodzieży lokalnej. Widzimy zatem, że częstotliwość występowania wariantów in/ing może być postrzegana jako odzwierciedlenie wymowy lokalnej, jednak czynniki, które przyczyniają się do wyboru konkretnych wariantów, różnią się znacząco wśród grup.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Fleksyjne wykładniki stylizacji na polszczyznę Żydów w przedwojennym szmoncesie kabaretowym

Artykuł jest poświęcony stylizacji językowej w przedwojennych szmoncesach kabaretowych. Przyjmując perspektywę lingwistyczną, autorka analizuje zjawiska fleksyjne, które stały się językową kanwą szmoncesów: błędy związane niedostateczną znajomością polszczyzny oraz  interferencje wewnętrzne i zewnętrzne (z językiem jidysz). W tekstach kabaretowych zabiegi te pełnią funkcję identyfikacyjną (wskazują na żydowskiego bohatera utworu) i gatunkotwórczą, służą także wywołaniu efektu komicznego. Analiza środków wykorzystanych przez autorów szmoncesów jest rozszerzeniem i uzupełnieniem badań nad polszczyzną Żydów w tekstach literackich i ludowych, które w latach 80. XX w. prowadziła Maria Brzezina.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Prototypowy obraz pogardy w narracjach potocznych

Badanie opisane w artykule opiera się na założeniu, że wiedza o emocjach jest zorganizowana w postaci prototypów i narracji. Przedmiotem badania o charakterze eksploracyjnym jest społeczna emocja złożona — pogarda. Uczestnicy badania (N = 136) zostali poproszeni o opisanie autobiograficznego wspomnienia, podczas którego doświadczali pogardy. Uzyskane od badanych narracje zostały skategoryzowane przez sędziów kompetentnych. W rezultacie otrzymano prototypowy opis pogardy. Ponadto otrzymano wyniki dotyczące: (1) charakterystyki prototypu emocji złożonej, (2) analizy strukturalnej prototypu pogardy, (3) niespecyficznej „potencjalnej syntezy” w obszarze emocji postkognitywnych oraz (4) specyficznej triady wrogości.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wdrażanie Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych a rzeczywistość socjolingwistyczna w Polsce

Ratyfikacja Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych przez Polskę była sygnałem poszanowania praw językowych obywateli należących do mniejszości narodowych i etnicznych, od ponad 100 lat zamieszkujących obecne terytorium państwa. Konwencja wprowadziła pojęcie języka regionalnego, którego zakres wymaga nowego spojrzenia na opozycję język — dialekt i sytuację dialektów języka polskiego. Sposób przeprowadzenia ratyfikacji pokazał słabe strony polskiej polityki językowej — skupienie się na funkcji symbolicznej języka oraz oderwanie od rzeczywistej sytuacji socjolingwistycznej w trakcie przyjmowania poszczególnych zapisów karty. Potwierdzają to raporty i opinie Komitetu Ekspertów Rady Europy monitorującego wypełnianie zobowiązań przyjętych przez państwa-sygnatariuszy karty.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Biała magia w leksyce dawnej polszczyzny

W artykule analizie poddano jednostki wiązane z polem BIAŁA MAGIA. Mimo że we współczesnej polszczyźnie pojęcie to nie istnieje, do końca XIX wieku tworzyło rozległą kategorię, w skład której wchodziły elementy aktualnie kojarzone z medycyną lub religią. Analizie poddano zasygnalizowane zagadnienie, aby móc prześledzić, w jaki sposób doszło do jego zaniku. Okazało się, że mimo iż pierwsza wzmianka o białej magii odnotowana została dopiero w XVIII wieku, kategoria ta funkcjonowała począwszy od staropolszczyzny. Jej elementy charakteryzowały początkowo zabiegi o proweniencjach pogańskich, z czasem natomiast do tego pojęcia weszły również nazwy egzorcyzmów. Metodą dominującą w niniejszym szkicu jest analiza kontekstów, w których występowały wyrazy należące do pola semantycznego BIAŁA MAGIA w historii języka polskiego. Na podstawie poświadczeń użycia danego wyrazu w słownikach rejestrujących polszczyznę dawną wnioskowano o jego wartości znaczeniowej w danym okresie.

Czasopismo: Socjolingwistyka
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo