rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rodzina Umerów i jej działalność w powiecie tomaszowskim w latach 1936-1946

Przygotowany tekst jest próbą ukazania działalności rodziny Umerów, która od połowy lat trzydziestych XX wieku żywo zaangażowała się w działalność ruchu komunistycznego. Rozgłos rodzinie przyniósł najstarszy z synów, Adam Humer. Opracowanie ukazuje przede wszystkim jego drogę do kariery począwszy od niewielkiej wsi Rudka po pobliski Tomaszów Lubelski gdzie związał się z KZMZU, skąd w 1939 r. wraz z grupą miejscowych komunistów przedostał się do Lwowa. Pod koniec lipca 1941 r. powrócił w rodzinne strony. Po wkroczeniu oddziałów ACz wraz z rodziną włączył się w nurt utrwalania władzy „ludowej”. Senior rodu Wincenty został wiceprzewodniczącym PRN w Tomaszowie Lubelskim, jego córka Wanda pełniła początkowo funkcję kierownika Działu Personalnego PUBP w Tomaszowie Lubelskim, a następnie pracowała m.in. na stanowisku kierownika sekcji 2 Wydziału Personalnego WUBP w Lublinie, skąd z czasem przeniosła się do MBP. Z kolei młodszy brat Edward po ukończeniu szkoły oficerskiej podjął służbę w organach Informacji Wojskowej. Najstarszy z rodzeństwa Adam początkowo pełnił funkcję kierownika Referatu Informacji i Propagandy PRN w Tomaszowie Lubelskim, skąd 3 września 1944 r. przeniósł się do pracy w WUBP w Lublinie, gdzie został kierownikiem sekcji śledczej. W ciągu trzech lat awansował na stanowisko wicedyrektora Departamentu Śledczego MBP, stając się jedną z najbardziej znanych i mrocznych postaci komunistycznego aparatu represji okresu stalinowskiego.

Czasopismo: Prace Historyczno-Archiwalne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Leon Kotarba (1924-1991). Przyczynek do biografii politycznej

Leon Kotarba do najważniejszego urzędu w rzeszowskim wojewódzkim aparacie PZPR, doszedł w maju 1975 r. dzięki poparciu swego poprzednika Władysława Kruczka. Przez większą część swojej pracy w partii był jego protegowanym. To od niego nauczył się nie tylko zarządzania podległym aparatem. Wydaje się, że Kotarba identycznie jak Kruczek rozumiał rolę PZPR w państwie i społeczeństwie Polski. Potwierdza to opinia Józefa Tejchmy, który oceniał Kotarbę jako doktrynera, nie biorącego pod uwagę uwarunkowań lokalnych województwa rzeszowskiego. W sposób dogmatyczny starał się więc zarządzać podległym terenem. Ten styl kierowania województwem rzeszowskim nie sprawdził się w okresie kryzysu, który rozpoczął się w PRL w 1975 r. O upadku Kotarby zadecydowała jednak jego chwiejna postawa wobec powstałego w sierpniu 1980 r. związku zawodowego „Solidarność”. Z funkcji pierwszego sekretarza KW PZPR w Rzeszowie zrezygnował 19 listopada 1980 r.

Czasopismo: Prace Historyczno-Archiwalne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Fundacje i bractwa religijne w Głogowie Małopolskim od XVI do XVIII wieku

W założonym w 1570 r. Głogowie Małopolskim od pierwszych lat jego istnienia kwitło bogate życie religijne. Miasto lokował Krzysztof Głowa herbu Jelita, był on również fundatorem drewnianego kościoła parafialnego. W kolejnych dziesięcioleciach istnienia Głogowa Małopolskiego powstawały nowe fundacje religijne pochodzące od następnych właścicieli miasta. Mikołaj Spytek Ligęza na początku lat 30. XVII w. założył szpital dla ubogich, co miało również wymiar religijny. W mieście powstały cechy rzemieślnicze – szewski, tkacki, rzeźniczy, krawiecki i inne, a ich statuty dowodzą, że rzemieślnicy organizowali się również we wspólnym życiu religijnym, posiadali między innymi własne ołtarze w kościele parafialnym. Pod koniec XVII w. z prywatnej inicjatywy powstała fundacja, dzięki której znalazł utrzymanie ksiądz, który sprawował obowiązki duchowne przy ołtarzu cechu krawieckiego. Początek XVIII w. przyniósł za sobą wielką wojnę północną, a wraz z nią śmierć i zniszczenia. Reakcją na to mieszczan głogowskich był wzrost pobożności. Powstało wówczas bractwo różańcowe oraz nowy kościół położony tuż za miastem na tzw. Piasku. W kościele znalazł się obraz Matki Bożej Śnieżnej, który z czasem został uznany za słynący łaskami i otoczony kultem religijnym. W pobliżu kościoła wykopano studnię, której woda uchodziła za leczniczą. Kolejne bractwo, które rozpoczęło swą działalność przy głogowskiej parafii to bractwo św. Anny. Było ono również założone przez mieszczan. Trzecie bractwo Św. Trójcy miało fundusz, na który złożyli się mieszczanie i jedna z kolejnych właścicielek miasta, Urszula z Branickich Lubomirska. W latach 60. XVIII w. ściągnęła ona do Głogowa Małopolskiego księży misjonarzy ze Zgromadzenia Misji św. Wincentego à Paulo. Zbudowała dla nich murowany kościół połączony z domem misyjnym i budynek, który został ich siedzibą. Ufundowana przez nią suma, z której były płacone wyderkafy, pozwalała na utrzymanie pięciu księży. Dodatkowo księżna postarała się, aby duchowni ze Zgromadzenia Misji przejęli opiekę duchowną w pozostałych dwóch głogowskich kościołach – parafialnym i na Piasku. Misjonarze przetrwali w Głogowie Małopolskim tylko 20 lat, w latach 80. XVIII w. Zgromadzenie Misji zostało zlikwidowane. Zabudowania misjonarzy wraz z kościołem przejął rząd zaborcy. Na początku XIX w. kościół z domem misyjnym spłonął, a w okresie międzywojennym XX w. ruiny zostały rozebrane. Pozostała jedynie oficyna mieszkalna. Artykuł demonstruje, jak życie mieszkańców dawnego Głogowa Małopolskiego było głęboko związane z religią.

Czasopismo: Prace Historyczno-Archiwalne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ocena możliwości zastosowania teledetekcyjnych metod pomiaru eutrofizacji śródlądowych zbiorników wodnych

Rozwój satelitarnych technologii obserwacji powierzchni ziemi stwarza możliwości wdrożenia nowoczesnych narzędzi monitoringu jakości wód powierzchniowych. W niniejszym artkule zaprezentowano wyniki badań, których celem było opracowanie zautomatyzowanej metody pomiaru eutrofizacji wód śródlądowych. Przeanalizowano zalety i ograniczenia przedmiotowej technologii oraz oceniono potencjalne możliwości jej wykorzystania. Podstawowym wskaźnikiem stanu troficznego wód powierzchniowych jest koncentracja chlorofilu-a w wodzie. W ramach przeprowadzonych badań uzyskano silny związek pomiędzy wartościami koncentracji chlorofilu-a określonych na podstawie standardowych metod pomiarowych, a wartościami tego parametru obliczonymi na podstawie satelitarnych danych spektralnych. Przedstawiono także funkcjonalności opracowanego oprogramowania pozwalającego na automatyczny pomiaru eutrofizacji wód śródlądowych za pomocą teledetekcji. Pomimo szeregu ograniczeń technologii, wykazano wysoki potencjał aplikacyjny przedmiotowego rozwiązania.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność biomasy glonów planktonowych w zbiornikach powyrobiskowych w Kozach (teren zamkniętego kamieniołomu) w Beskidzie Małym

Celem badań była analiza składu gatunkowego i biomasy glonów planktonowych w powyrobiskowych zbiornikach wodnych. Zlokalizowane są one w Kozach na terenie zamkniętego kamieniołomu (zamknięty został w 1994 r.) na zboczach Beskidu Małego. W zamkniętym kamieniołomie znajdowała się kiedyś kopalnia piaskowca. Analizy wody zbiorników były prowadzone w czasie sezonu wegetacyjnego w 2018 r., w odstępach miesięcznych. Stężenia chlorofilu a mierzono za pomocą spektrofotometru, natomiast biomasę fitoplanktonu obliczano poprzez przyrównanie kształtu komórek glonów do figur geometrycznych i wyliczenie objętości. Oznaczano także wybrane parametry chemiczne (m. in. fosforany, pH i przewodność). Wartości biomasy glonów planktonowych i koncentracje chlorofilu a były niskie. W tych oczkach wodnych obserwowane były gatunki typowe dla wód oligotroficznych (Pinnularia Ehrenberg, Achnanthes lanceolata (Brébisson ex Kützing) Grun. in Cl. & Grun.), ale także występowały okresowo gatunki charakterystyczne dla wód delikatnie eutroficznych (Nitzschia acicularis (Kützing) W. Smith).

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Występowanie miejskiej wyspy ciepła w Bielsku-Białej na podstawie przestrzennych rozkładów temperatur powietrza

W artykule przedstawiono problematykę występowania miejskiej wyspy ciepła. Zjawisko to zaobserwowano dla obszaru Bielska-Białej na podstawie danych rozkładu przestrzennego temperatur powietrza uzyskanych w 2015 roku. Do realizacji zaplanowanych badań wykonano mapy rozkładu przestrzennego temperatur powietrza – uśrednionych dla roku, jak również dla okresu letniego i zimowego. Dodatkowo, dla wybranych dzielnic Bielska-Białej rozpoznano występowanie termicznych typów pogody, a także określono czas trwania termicznych pór roku. W wyniku przeprowadzonych prac stwierdzono zróżnicowanie temperatur powietrza (dochodzące do 3,4°C) na badanym obszarze w skali roku. Potwierdzono ponadto zróżnicowanie czasu trwania termicznych typów pogody i termicznych pór roku. Uzyskane dane umożliwiły określenie obszaru występowania miejskiej wyspy ciepła.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowanie i dynamika roślinności na terenie Stacji Bazowej Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego w Szymbarku (Beskid Niski)

W pracy przedstawiono wyniki badań roślinności, przeprowadzone na terenie Stacji Bazowej Monitoringu Zintegrowanego Środowiska Przyrodniczego w Szymbarku. W celu oceny tendencji dynamicznych wyróżnionych zbiorowisk roślinnych porównano dane fitosocjologiczne z 1995 i 2011 roku. Analiza DCA oraz wielozmienna analiza wariancji PERMANOVA wykazały brak istotnych statystycznie różnic w składzie gatunkowym porównywanych fitocenoz w badanym okresie. Za pomocą testu Wilcoxona dla par wiązanych odnotowano natomiast istotne statystycznie różnice w wartościach średnich bogactwa gatunkowego oraz wskaźnika jednorodności gatunkowej Pielou. Największe przeobrażenia struktury stwierdzono w zespole rajgrasu wyniosłego Arrenatheretum elatioris Br.-Bl. ex Scherr. 1925, co wynika z dużej wrażliwości tej fitocenozy na zmiany parametrów środowiskowych oraz sposobu użytkowania.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska przewidziane przez przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze

W artykule przedstawiono problematykę opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska przewidzianą przez przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Wskazano, iż stanowią one przykład realizacji zasady „zanieczyszczający płaci”, której zastosowanie powinno być powiązane z kryterium kosztu środowiskowego prowadzonej działalności gospodarczej. Omawiane regulacje stanowią specyficzny instrument prawno-finansowy ochrony środowiska ze względu na przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej – kopaliny, które z mocy ustawy są objęte tzw. własnością górniczą, przysługującą ex lege Skarbowi Państwa. Podkreślono rolę i znacznie koncesji jako koniecznego warunku dla prowadzenia działalności gospodarczej w omawianym zakresie. Scharakteryzowano również instytucje prawne opłat podwyższonej i dodatkowej, a także podkreślono ich sankcyjny charakter. Nie ulega wątpliwości, iż opisane przepisy prawne i uiszczane na ich podstawie należności sprzyjają gospodarności w korzystaniu z zasobów środowiskowych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Aleje morwy białej Morus alba L. na Pomorzu Przednim i Zachodnim

Morwa biała Morus alba L. jest drzewem z rodziny morwowatych Moraceae, które pochodzi z Azji Wschodniej i pojawiło się w Europie w połowie XII wieku. Największe zainteresowanie uprawą morwy białej przypada na XVIII i XIX wiek i z tego okresu pochodzą najstarsze zachowane aleje morwowe na Pomorzu Przednim i Zachodnim. Największe zasługi w promowaniu tego gatunku na terenie Prus miał cesarz niemiecki Fryderyk II. W ostatnim stuleciu zainteresowanie morwą znacznie spadło i ze względu na jej przeciętne walory ozdobne spotykana jest coraz rzadziej w terenach zieleni. Najdłuższa krajowa aleja morw białych złożona z 31 egzemplarzy liczy prawie 800 metrów długości.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Metodyka wyznaczania pojemności zbiornika do gromadzenia wód opadowych w celach nawadniania terenów zielonych na podstawie normy DIN 1989-1:2002-04

Obecnie wzrasta zainteresowanie stosowaniem zbiorników do gospodarczego wykorzystania wód opadowych w celu podlewania ogrodów. Zbiornik ma przechwytywać, jak i czasowo przetrzymywać wodę deszczową z rury spustowej, oczyszczoną z elementów stałych dzięki umieszczonemu filtrowi. Wielkość zbiornika zależy od powierzchni dachu z jakiej woda deszczowa jest odprowadzona, zredukowana o współczynnik spływu. Zbiornik powinien być wyposażony w przelew awaryjny, którym zostanie odprowadzony nadmiar wody. Dotychczasowe sposoby obliczenia pojemności zbiornika na deszczówkę (tzw. kalkulatory doboru wielkości zbiornika) są zbyt uproszczone i nie uwzględniają sposobu nawadniania oraz rodzaju gleby. W artykule zaprezentowano dokładniejszy sposób wyznaczania zapotrzebowania na wodę do podlewania ogrodu według niemieckiej normy DIN 1989-1:2002-04.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena warunków ekologicznych Jeziora Góreckiego za pomocą makrofitów

Artykuł przedstawia wyniki badań makrofitowych Jeziora Góreckiego uzyskanych w oparciu o Makrofitowy indeks stanu ekologicznego (ESMI). Badania wykonano dwukrotnie – w lipcu 2013 oraz 2019 roku w momencie maksymalnego zróżnicowania fitocenotycznego. Zgodnie z metodyką wyznaczono 16 reprezentatywnych transektów o szerokości, co najmniej 30 metrów. W 2019 roku odnotowano znaczną poprawę warunków ekologicznych jeziora, co potwierdza wyższa wartość indeksu ESMI oraz zmiana stanu ekologicznego z umiarkowanego na dobry. O pozytywnych zmianach świadczą intensywny rozwój roślinności zanurzonej oraz wzrost wartości indeksów różnorodności i zasiedlenia fitolitoralu przez elodeidy. Uzyskane wyniki, a w szczególności wzrost średniej i maksymalnej głębokości występowania roślin, potwierdzają stopniową regenerację zespołu makrofitów w jeziorze na skutek wzrostu przejrzystości wody.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Monitoring środowiska gruntowego w Polsce

W artykule przedstawiono systemy monitoringu środowiska przyrodniczego o zasięgu ogólnokrajowym, związane ze środowiskiem gruntowym. Pierwszy to monitoring chemizmu gleb ornych, ujawniający jakość gleb rolniczych w Polsce. Monitorowane jest 216 punktów. Problem stanowi głównie zakwaszenie gleb oraz niedobór przyswajalnego fosforu. Drugi to monitoring suszy rolniczej. Jest oparty na wyznaczaniu klimatycznego bilansu wodnego w powiązaniu ze zdolnościami retencyjnymi gleb. Stwierdzenie suszy uprawnia do uzyskania państwowej pomocy finansowej. Trzeci to monitoring osuwisk, który dotyczy głównie obszaru Karpat Polskich. Wyznaczane są tereny zagrożone ruchami gruntu, a w obrębie osuwisk analizowane są przemieszczenia powierzchniowe (pomiary GPS) i wgłębne (pomiary inklinometryczne). Opisano zakres każdego monitoringu, a także podano liczne informacje metodyczne. Zwrócono uwagę na praktyczne aspekty działań monitoringowych. Wyniki każdego monitoringu są w różnym zakresie dostępne do wiadomości publicznej, co umożliwia ich dyskutowanie.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przyroda miejscem twórczej resocjalizacji

Obecnie w twórczej resocjalizacji dzieci i młodzieży należy w większym stopniu wykorzystać ich bezpośredni kontakt z przyrodą, ponieważ umożliwia to wychowankom poprawniejsze niż do tej pory funkcjonowanie w powszechnie przyjętych i akceptowanych normatywnie rolach życiowych, społecznych i zawodowych oraz wpływa na ich harmonijny i wszechstronny rozwój. Dlatego należy wykorzystać wszelkie możliwości i potencjał przyrody jako nieograniczonej przestrzeni wychowawczej.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: pedagogika, nauki o ziemi i środowisku
Problemy dziecka otyłego w klasie szkolnej

Nadwaga i otyłość w Polsce i w wielu krajach ma tendencję zwyżkową. Wśród skutków otyłości często wymienia się wiele problemów zaburzających funkcjonowanie w sferze psychicznej i społecznej. Młodzież mająca problemy z nadwagą spotyka się z bardzo silnymi negatywnymi reakcjami otoczenia. Ludzie mają potrzebę szybkiego wyrabiania sobie poglądu o spotykanych osobach, w psychologii znane jako efekt halo, czyli efekt pierwszego wrażenia. Otyłe osoby postrzegane są prawie wyłącznie przez pryzmat jednej cechy, która jest tak dominująca, że przysłania inne ich walory. Można więc mówić o stygmatyzacji jako o zjawisku społecznym będącym skutkiem otyłości. Dla dziecka i młodego człowieka niezwykle ważne jest środowisko rówieśnicze.  Poczucie przynależności do grupy, bycie akceptowanym to jedna z potrzeb życiowych człowieka. Aby pomóc dziecku otyłemu w przezwyciężaniu problemów potrzebne są działania holistyczne, kompleksowe, łączące różne interwencje.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Leczenie przerzutowego, hormonozależnego, HER-2 ujemnego raka piersi – czy jest miejsce dla ewerolimusu? Opis przypadku

Rak piersi jest najczęściej występującym na świecie nowotworem złośliwym u kobiet. Obecnie standardem postępowania w leczeniu rozsianego, hormonozależnego, HER-2 ujemnego raka piersi, bez cech kryzy trzewnej jest terapia hormonalna z inhibitorami kinaz cyklinozależnych (CD4/6). Ewerolimus, pochodna rapamycyny, nie jest obecnie rutynowo stosowany w praktyce klinicznej, jednak wykazano jego skuteczność w skojarzeniu z hormonoterapią. W artykule zaprezentowano przypadek pacjentki z nawrotowym, hormonoopornym rakiem piersi, u której zastosowano ewerolimus z eksemestanem w ramach terapii niestandardowej po dwóch liniach paliatywnej hormonoterapii (inhibitor aromatazy i fulwestrant) i chemioterapii FAC (fluorouracyl, adriamycyna, cyklofosfamid). Zastosowane leczenie zapewniło 24-miesięczny czas wolny od nawrotu choroby. Miejsce ewerolimusu w leczeniu zaawansowanego raka piersi w obecnej erze leczenia cyklibami (inhibitory cyklin CD4/6) jest poddawane ocenie w toczących się badaniach klinicznych.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Kliniczne konsekwencje przerwania terapii antyretrowirusowej u pacjenta zakażonego HIV i kiłą

HIV jest patogenem przenoszonym przez kontakty seksualne, drogą krwi, a także z matki na dziecko drogą wertykalną oraz poprzez karmienie piersią. Nieleczone zakażenie HIV może prowadzić do rozwoju AIDS, czyli zespołu nabytego niedoboru odporności. Zgodnie z raportami UNAIDS spośród około 37 mln osób zakażonych HIV na świecie, obecnie tylko 26 mln otrzymuje terapię ART ratującą życie. Zakażenie HIV sprzyja nie tylko innym infekcjom przenoszonym drogą płciową, ale także zakażeniom oportunistycznym, takim jak: kryptokokoza OUN, pneumocystozowe zapalenie płuc i mięsak Kaposiego. W artykule przedstawiono kliniczne konsekwencje przerwania ART przez pacjenta zakażonego HIV oraz kiłą. Prezentowany przypadek dotyczy 28-letniego mężczyzny zakażonego HIV, który w wyniku nieregularnego stosowania terapii antyretrowirusowej rozwinął zakażenia oportunistyczne, takie jak: kryptokokoza OUN oraz mięsak Kaposiego. Chory nabył także inne infekcje, które przebiegały u niego w sposób atypowy (masywne brodawki wywołane HPV oraz nasilona osutka charakterystyczna dla kiły).

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Uchyłkowatość jelita cienkiego u pacjenta z uwięźniętą przepukliną Richtera

Choroba uchyłkowa jelita cienkiego jest rzadką przyczyną objawów ostrego brzucha. U większości pacjentów przebiega nie dając żadnych objawów. W opisywanym przypadku uchyłki jelita cienkiego zostały odkryte przypadkowo podczas operacji uwięźniętej przepukliny typu Richtera.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Pierwotny chłoniak wątroby powikłany perforacją przewodu pokarmowego u chorej z aktywną infekcją SARS-CoV-2

Pierwotny chłoniak wątroby jest rzadką chorobą nowotworową ustępującą znacznie częstotliwością występowania wtórnym zmianom w przebiegu chorób limfoproliferacyjnych. Rozpoznanie jest zazwyczaj stawiane późno z powodu braku charakterystycznych objawów. W niektórych przypadkach objawy chorób współistniejących mogą pomóc w ustaleniu rozpoznania. W artykule przedstawiono przypadek 70-letniej chorej ze świeżo rozpoznanym chłoniakiem wątroby zakwalifikowanej do pilnej operacji ze względu na perforację wrzodu żołądka w przebiegu aktywnego zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Olbrzymia przepuklina rozworu przełykowego z przemieszczeniem trzustki do klatki piersiowej u chorego na SARS-CoV-2

Przepuklina rozworu przełykowego charakteryzuje się przejściem narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej przez rozszerzenie się kanału występującego fizjologicznie w przeponie. Przepuklina rozpoznana w wieku dorosłym może być bezobjawowa. U niektórych pacjentów występują objawy choroby refluksowej, takie jak: zgaga, odbijanie, ból zamostkowy. W przypadku wieloletniego utrzymania się dolegliwości może dojść do zwężenia przełyku, nadżerek śluzówki przełyku, a nawet do uwięźnięcia przepukliny stanowiącego bezpośrednie zagrożenie życia. Zawartość worka przepuklinowego mogą stanowić różne narządy jamy brzusznej. W pracy opisano przypadek 79-letniego chorego z olbrzymią przepukliną rozworu przełykowego z przemieszczeniem trzustki do klatki piersiowej i z aktywnym zakażeniem SARS-CoV-2.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Polscy lekarze na linii frontu w Korei. Rzecz o szpitalu PCK w Korei Północnej

W czasie wojny koreańskiej (1950–1953) rząd PRL sfinansował i wyposażył szpital Polskiego Czerwonego Krzyża działający kolejno w trzech lokalizacjach na terenie Korei Północnej. W ciągu 4 lat przez szpital przewinęło się niemal 200 polskich pracowników medycznych, w tym 60 lekarzy. Pomimo pracy w skrajnie trudnych warunkach udzielali oni fachowej pomocy tysiącom rannym i chorym – Chińczykom i Koreańczykom, oraz mieli bardzo duży wpływ na szkolenie nowych kadr medycznych w jednej z dwóch działających wówczas północnokoreańskich akademii medycznych. Doświadczenia zdobyte podczas pracy w strefie wojennej zaowocowały także znaczącym postępem medycyny krajowej, głównie w zakresie nowoczesnego spojrzenia na patofizjologię pacjentów chirurgicznych zaproponowanego przez Jana Oszackiego, chirurga i dyrektora drugiej zmiany szpitala PCK w Korei.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: historia, nauki medyczne, nauki o zdrowiu