rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Radzenie sobie ze stresem w zawodzie nauczyciela – raport z badań

W artykule zostały zaprezentowane wyniki badań przeprowadzonych z udziałem 142 nauczycieli szkół podstawowych. Punktem wyjścia analiz uczyniono rozważania odnoszące się do nauczycielskiego stresu zawodowego, natomiast ich celem było: a) określenie siły tendencji osób badanych do stosowania poszczególnych stylów radzenia sobie ze stresem, b) wykrycie ewentualnych różnic w zakresie owych tendencji pomiędzy grupami nauczycieli wyróżnionymi ze względu na stopień awansu zawodowego, c) określenie – poprzez zastosowanie analizy korelacyjnej – ewentualnych związków pomiędzy stylami radzenia sobie ze stresem a właściwościami wewnętrznymi istotnymi z perspektywy pracy szkolnej (ze szczególnym uwzględnieniem moderatorów stresu, takich jak inteligencja emocjonalna czy kompetencje społeczne). Zastosowane procedury badawcze umożliwiły zgromadzenie danych, które ujawniły, że skłonność osób badanych do stosowania stylu radzenia sobie ze stresem skoncentrowanego na zadaniu była istotnie wyższa niż ich tendencja do angażowania się w aktywności właściwe pozostałym stylom: skoncentrowanemu na emocjach oraz skoncentrowanemu na unikaniu. W większości przypadków analizy porównawcze nie wykazały, by pomiędzy nauczycielami różniącymi się stopniem awansu zawodowego wystąpiły statystycznie istotne różnice w zakresie preferowania działań charakterystycznych dla któregokolwiek stylu. Z kolei analizy korelacyjne potwierdziły w części przypadków istnienie statystycznie istotnych związków pomiędzy poszczególnymi stylami radzenia sobie ze stresem a czynnikami kluczowymi z perspektywy zdolności nauczycieli do skutecznego stawiania czoła sytuacjom trudnym.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nowe obszary i problemy badawcze pedagogiki pracy

Pedagogika pracy jako subdyscyplina pedagogiki ma ukształtowany przedmiot swoich dociekań naukowych, język pojęć, twierdzeń i metodologię badań w zakresie przygotowania zawodowego i funkcjonowania człowieka w środowisku pracy oraz warunków jego rozwoju zawodowego. Od początku lat 70. ubiegłego wieku, kiedy powstały zręby pedagogiki pracy, aż do chwili obecnej wyraźnie wyodrębnione zostały jej obszary badawcze. Postęp cywilizacyjny i towarzyszące mu zmiany w zakresie treści i form pracy powodują potrzebę rozszerzenia zainteresowań pedagogów pracy na nowe obszary badawcze i problemy badawcze. Penetracji badawczej wymaga m.in. funkcjonowanie człowieka w ekstremalnych warunkach pracy.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Aksjologiczne aspekty kariery

Kariera dotyczy nie tylko życia zawodowego, ale też rozwoju osobistego, stylu życia, podejmowania aktywności, osiągania celów – obejmuje całe życie człowieka w wielu jego wymiarach, które się przenikają i wzajemnie na siebie oddziałują. Dlatego można wnioskować, że w procesie kariery obecne są wartości, które stanowią podstawę realizowania kariery oraz są efektem jej rozwoju.Artykuł prezentuje zagadnienia związane z różnymi sposobami rozumienia kariery, aksjologicznym charakterem procesu kariery oraz implikacjami dla pedagogiki w zakresie badań teoretycznych oraz działań praktycznych dotyczących wspierania rozwoju kariery człowieka.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nie bij, nie krzycz… O przemocy wobec osób starszych – przegląd badań

W artykule poruszono kwestie dotyczące stosowania przemocy wobec osób starszych. Zjawisko to staje się jednym z głównych problemów społecznych, z którymi muszą zmierzyć się m.in. pracownicy socjalni oraz specjaliści z zakresu pedagogiki (w tym gerontopedagogiki), socjologii, a także przedstawiciele służb pomocowych. Jak wynika z analizy danych statystycznych oraz wyników badań naukowych, skala stosowania przemocy stale się pogłębia. W opracowaniu zaprezentowano przegląd badań dotyczących skali i determinantów stosowania przemocy wobec seniorów oraz koncepcje wycofania moralnego jako jednego z czynników wywołujących zachowania przemocowe.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Przemiana bohatera jako przykład prezentowania duchowości w filmie. Analiza psychologiczna

Artykuł jest próbą pokazania różnych sposobów prezentowania duchowości w filmie. Opracowanie zawiera przegląd wybranych ujęć konstruktu duchowości w psychologii. Główną część stanowi analiza duchowości w trzech filmach amerykańskich (The Green Mile, The Straight Story oraz Into the Wild), z których każdy oferuje nieco inną reprezentację tego pojęcia. The Green Mile odwołuje się do uniwersalnych problemów egzystencjalnych, duchowość zaś przedstawia w postaci bezpośrednich ingerencji siły wyższej. The Straight Story nawiązuje do duchowości, opowiadając „prostą” historię starszego człowieka walczącego ze swoimi słabościami i przeszłymi błędami, co pozwala mu na redefinicję własnej tożsamości. Into the Wild, również bazując na prawdziwej historii, tym razem młodego człowieka, przedstawia bunt przeciwko materializmowi i konsumpcjonizmowi współczesnego świata oraz jego podróż, odbywającą się zarówno w wymiarze fizycznym, jak i duchowym. Artykuł zawiera także analizę przemian duchowych bohaterów poszczególnych filmów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Bezpieczeństwo społeczne osób starszych w aspekcie systemu wsparcia społecznego na przykładzie Siemianowic Śląskich

Artykuł powstał w oparciu o badania oraz analizy zjawisk i problemów społecznych, jakie prowadzono od 2000 r. w Siemianowicach Śląskich. Podjęte rozważania odnoszą się m.in. do istotnej kwestii, jaką jest poczucie bezpieczeństwa społecznego osób starszych w systemie pomocy społecznej. W wyniku analiz otrzymano potwierdzenie, że system wsparcia społecznego daje poczucie bezpieczeństwa w zakresie świadczeń finansowych, ale nie zaspokaja wszystkich potrzeb osób starszych. Z tego powodu seniorzy dążą do podejmowania różnych aktywności, które pozwalają im zaspokoić inne potrzeby składające się na poczucie bezpieczeństwa społecznego. Osoby starsze poszukują takich obszarów aktywności, które dają zarówno satysfakcję, jak i poczucie bycia potrzebnym. W dobie starzenia się społeczeństwa, w tym społeczności Siemianowic Śląskich, należy podejmować działania w postaci programów czy projektów, które pozwolą osobom starszym na jak najdłuższe zachowanie samodzielności i niezależności. To oznacza, że lokalna polityka wobec osób starszych i starości powinna wykraczać swym zakresem daleko poza ochronę zdrowia i pomoc społeczną jako obszary zorientowane na osoby starsze.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wykorzystywanie polskich i międzynarodowych doświadczeń w innowacyjnym programie plastycznej edukacji wczesnoszkolnej (wnioski z pierwszego roku realizacji programu)

Opisane w opracowaniu badania są pokłosiem międzynarodowego projektu badawczo-dydaktycznego „Nauka-Sztuka-Edukacja. Innowacyjny model diagnozy, metod, form pracy i opieki nad uczniem zdolnym plastycznie” (projekt współfinansowany przez UE, październik 2011 – wrzesień 2013). Autorka po zakończeniu projektu prowadziła trzyletnie badania (2015–2018) nad efektywnością modelu NSE (mającego służyć rozwojowi umiejętności życiowych dzieci) w 12 szkołach podstawowych Polski południowej. W niniejszym artykule autorka dzieli się pierwszymi wnioskami z badań, dotyczącymi możliwości wpływu modelu NSE na wzrost umiejętności współpracy dzieci w młodszym wieku szkolnym i pokonywania stresu w sytuacjach trudnych. W tym celu zostały omówione wyniki badań eksperymentalnych, w których uczestniczyło 126 dzieci z trzech środowisk (duże miasto, małe miasto, wieś) po roku realizacji modelu NSE w szkołach w klasie I szkoły podstawowej. Wyniki przynoszą optymistyczne dane, cieszy fakt wzrostu w grupach eksperymentalnych strategii współpracy przy obniżeniu strategii obronnych, niekorzystnych dla dalszego zdrowia psychicznego dzieci: uniku, ulegania, agresji.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Innowacje i przedsiębiorczość w szkole jako odpowiedź na wyzwania zmieniającego się świata

Zmiany, jakie nastąpiły w otoczeniu szkoły, stają się dla niej wyzwaniem. W niniejszym opracowaniu zwrócono uwagę na dwie kategorie innowacji i przedsiębiorczości, analizując je jako kluczowe nie tylko w przygotowaniu uczniów do wejścia w dorosłe życie (w tym w życie zawodowe), lecz także jako warunek odnowy szkoły. Dokonując przeglądu literatury (zarówno polskiej, jak i zagranicznej), przywołano argumenty uzasadniające przyjęte przez autorkę stanowisko.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wpływ Treningu Redukcji Stresu opartego na uważności (MBSR) na zdrowie fizyczne

Artykuł jest przeglądem badań uwzględniających wpływ Treningu Redukcji Stresu opartego na uważności (Mindfulness Based Stress Reduction – MBSR) na stan zdrowia fizycznego. Przytoczone dane opisują potencjalny mechanizm działania treningu uważności na fizjologię oraz korzyści płynące z zastosowania interwencji opartych na uważności wobec pacjentów cierpiących na rozmaite schorzenia somatyczne. Wyniki są niezwykle obiecujące, jednak ze względu na ograniczenia metodologiczne, obecne w literaturze przedmiotu badań, obszar ten wymaga dalszych analiz.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Regulacja nastroju i strategie radzenie sobie ze stresem a prokrastynacja we wczesnej dorosłości

Celem podjętej analizy było określenie związku między regulacją nastroju oraz typowymi sposobami reagowania i odczuwania w sytuacjach doświadczania silnego stresu a prokrastynacją. Przebadano 96 osób w okresie wczesnej dorosłości. W badaniach zastosowano następujące metody badawcze: do pomiaru prokrastynacji – kwestionariusz Pure Procrastination Scale; do analizy regulacji nastroju – Skale Regulacji Nastroju Bogdana Wojciszke; do oceny strategii radzenia sobie ze stresem – kwestionariusz Mini-COPE. Przeprowadzone analizy ujawniły istnienie związku między prokrastynacją a regulacją nastroju (osoby prokrastynujące częściej stosują strategie polegające na obniżaniu nastroju) oraz między prokrastynacją a ośmioma (spośród czternastu) strategiami radzenia sobie ze stresem. Wraz ze wzrostem prokrastynacji nasila się tendencja do stosowania nieadaptacyjnych stylów radzenia sobie ze stresem, w tym strategii polegającej na zaprzeczaniu istnieniu problemu oraz na zaprzestaniu działań i rezygnacji z prób osiągnięcia celu, a także strategii polegających na zajmowaniu się czymś innym i wykorzystywaniu poczucia humoru, zaabsorbowaniu pojawiającymi się nieprzyjemnymi emocjami poprzez ich wyładowanie oraz obwinianiu się. Odwrotnie proporcjonalny związek zaobserwowano między prokrastynacją a adaptacyjnymi strategiami radzenia sobie ze stresem, polegającymi na planowaniu postępowania i podejmowaniu działania w celu poprawy sytuacji. Przeprowadzona dodatkowa analiza nie ujawniła istotnych różnic między kobietami i mężczyznami w zakresie nasilenia prokrastynacji. Istotne różnice wystąpiły w zakresie dwóch wymiarów prokrastynacji: behawioralnego i decyzyjnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Radzenie sobie ze stresem a poczucie koherencji u kobiet z żarłocznością psychiczną – badanie wstępne

Podjęte badanie miało na celu poszukiwanie związków między sposobami radzenia sobie ze stresem a poczuciem koherencji u kobiet z żarłocznością psychiczną. Badaniami objęto 82 kobiety, w tym 36 z bulimią według kryteriów badawczych ICD-10 oraz 46 zdrowych, stanowiących grupę kontrolną. Grupy nie różniły się istotnie pod względem wieku, stanu cywilnego i wykształcenia. W badaniu wykorzystano Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS) Endlera i Parkera oraz Kwestionariusz Orientacji Życiowej (SOC-29) Antonovsky’ego.Kobiety z żarłocznością psychiczną w radzeniu sobie ze stresem istotnie częściej niż zdrowe stosują styl emocjonalny i unikowy w formie angażowania się w działania zastępcze, istotnie rzadziej natomiast wykorzystują styl zadaniowy. Kobiety z bulimią charakteryzuje znacząco niższe poczucie koherencji zarówno w wyniku ogólnym, jak i w poszczególnych wymiarach. Badanie częściowo potwierdziło przyjęte hipotezy dotyczące zależności między sposobami radzenia sobie ze stresem a poczuciem koherencji badanych. W grupie kobiet z bulimią styl zadaniowy koreluje dodatnio z poczuciem zrozumiałości, natomiast styl emocjonalny koreluje ujemnie z ogólnym poczuciem koherencji i jego wymiarami. Unikowy styl radzenia sobie ze stresem w formie angażowania się w czynności zastępcze koreluje ujemnie z poczuciem zrozumiałości i sensowności oraz ogólnym SOC kobiet z żarłocznością psychiczną. Uzyskane wyniki mogą stanowić podstawę dalszych analiz mających na celu poszukiwanie związku między różnymi wymiarami psychospołecznego funkcjonowania osób z zaburzeniami odżywiania.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zabawy plastyczne jako forma autorehabilitacji dziecka – na przykładzie terapii ręki

Od czasu, gdy pedagodzy specjalni coraz większą wagę przywiązują do właściwie pojętej integracji i normalizacji, akcentuje się również konieczność aktywnego udziału osób z niepełnosprawnością w procesie rehabilitacji. Zarówno teoretycy, jak i praktycy podkreślają, że realizacja głównych celów rehabilitacji może mieć miejsce jedynie przy czynnym zaangażowaniu osoby z niepełnosprawnością. Dzięki jej podmiotowemu traktowaniu możliwe jest rozwijanie zdolności do autorehabilitacji i do ponoszenia części odpowiedzialności za skutki prowadzonych terapii. Wczesne angażowanie dziecka, zachęcanie go do podejmowania samodzielnych aktywności o cechach rehabilitacji umożliwia pełen rozwój jego samodzielności i odpowiedzialności. Najlepszą formę autorehabilitacji dziecka stanowi zabawa. W artykule przedstawiono zalety zabaw plastycznych w kontekście autorehabilitacji i na podstawie doświadczeń z pracy specjalistów terapii ręki.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika bezpieczeństwa – nowa subdyscyplina

Celem opracowania było nie tylko uzasadnienie powołania pedagogiki bezpieczeństwa jako nowej subdyscypliny pedagogiki, lecz także jej dookreślenie przez odwołanie się do idei praxis opisanej przez niemieckiego myśliciela Dietricha Bennera. W tym celu nie tylko przybliżam jego poglądy na temat zasad pedagogicznej praxis i poszerzam je o propozycje zasad myślenia i działania, które powinny wpisywać się w ogólnoludzką strukturę praxis, czyli w etykę, estetykę, politykę, ekonomię i religię. Całość odnoszę przez pedagogiczną praxis do jej podstawy, czyli do teorii wychowania, teorii kształcenia i teorii instytucji pedagogicznych, w przestrzeni której sytuuję pedagogikę bezpieczeństwa. W końcu, zastanawiając się nad celami, zadaniami i miejscem edukacji w obszarze pedagogiki bezpieczeństwa, wskazuję niebezpieczeństwa, które mogą stać się źródłem jej patologicznej tożsamości.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Doświadczenie żałoby po samobójczej śmierci bliskiego – zagrożenia i metody wspierania pozostawionych

Celem artykułu było wskazanie specyfiki przeżywania samobójczej śmierci bliskiego w rzeczywistości społecznej, która jest nieprzychylna doświadczaniu tej utraty. W tekście poruszono problem tabuizacji zjawiska samobójstwa oraz stygmatyzacji społecznej samobójców i ich rodzin. Przegląd doniesień z badań poświęconych poznaniu tego zagadnienia wsparto przytoczonymi świadectwami osób przeżywających żałobę po samobójczej śmierci bliskiego. Rozważono różnice przeżywania żałoby po śmierci samobójczej i po śmierci z przyczyn naturalnych. Przedmiotem refleksji są zwłaszcza te aspekty doświadczenia bliskich samobójców, które nie odpowiadają społecznie aprobowanym wzorcom doświadczania żałoby (m.in. brak aprobaty społecznej dla wyrażania emocji gniewu i doświadczenia ulgi w kontekście przeżywania śmierci bliskiego). Na podstawie analizy przedstawionych materiałów wskazano potencjalne zagrożenia, które mogą dotykać tej grupy żałobników. W tym celu omówiono badania poświęcone analizie ryzyka wystąpienia zaburzeń psychicznych pośród bliskich samobójców. W kontekście poczynionych w artykule obserwacji rozważono efektywność terapii Complicated Grief Treatment dedykowanej pracy z tą grupą klientów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wybrane zasoby przedsiębiorcze studentów kierunków społecznych

W konsekwencji przemian i charakterystyk współczesnego rynku pracy przedsiębiorczość wkracza w przestrzeń szkolnictwa wyższego. W oparciu o analizę prognoz zatrudnienia dla absolwentów kierunków o profilu społecznym znaczenie ich potencjału, zdolności, zasobów i cech przedsiębiorczych kształtowanych w trakcie studiów uwidacznia się bardzo wyraźnie. W artykule zreferowano wyniki badań zasobów przedsiębiorczych studentów kończących studia na kierunkach społecznych. Wskazano również na oczekiwania studentów odnośnie do działań uczelni wyższych w zakresie rozwijania ich zasobów przedsiębiorczych. Prezentowane badania zostały zrealizowane z wykorzystaniem narzędzia do diagnozy uzdolnień przedsiębiorczych Czesława Noworola, stosowanego w obszarze doradztwa zawodowego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego jako forma realizacji doradztwa zawodowego w edukacji

Celem artykułu było zaprezentowanie wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego jako instrumentu, jakim powinna się posługiwać współczesna szkoła w prowadzeniu skutecznych i spójnych działań w zakresie doradztwa zawodowego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie sensu życia u młodych dorosłych uzależnionych od substancji psychoaktywnych w trakcie terapii

W artykule opisano zagadnienie doświadczania sensu życia przez młodych dorosłych uzależnionych od substancji psychoaktywnych, odbywających terapię stacjonarną. Część teoretyczna ukazuje pojęcie sensu życia w ujęciu różnych autorów, prezentuje fazy rozwoju sensu życia, definiuje pojęcie zdrowia psychicznego ze szczególnym uwzględnieniem jego składowej – poczucia sensu życia. Opisano również metodę psychoterapeutyczną odwołującą się do sensu życia, zwaną logoterapią. W części empirycznej zaprezentowano wyniki badań własnych dotyczących postrzegania sensu życia przez osoby młode, które przechodzą terapię uzależnień, oraz przez młodzież nieuzależnioną. Poczucie sensu życia w tej grupie zostało porównane z wynikami badań przeprowadzonych wśród młodzieży uczącej się, nieuzależnionej. Rezultaty badań wskazują, że istnieje pozytywna korelacja pomiędzy czasem oddziaływania terapii a wyższym poczuciem sensu życia u osób uzależnionych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie własnej skuteczności pedagogów szkolnych a ich stres zawodowy

Praca pedagoga szkolnego obejmuje szeroki zakres zadań dotyczących pracy wychowawczej z dziećmi i młodzieżą, realizowanych we współpracy z ich rodzicami, innymi nauczycielami i podmiotami zewnętrznymi zajmującymi się problemami pedagogiczno-psychologicznymi. Warunkiem powodzenia w tej pracy jest indywidualne przekonanie o możliwości realizacji zakładanych celów, które jest centralnym ogniwem poczucia własnego sprawstwa (por. Gliszczyńska 1983, s. 133). Wspieranie rozwoju podopiecznych, wchodzenie w bliskie relacje interpersonalne, którym towarzyszą przeżycia emocjonalne, oraz konieczność radzenia sobie z problemami stanowią źródło stresu i obciążenia psychicznego. Silne emocje i często doświadczane przez pedagogów przykre doznania mogą obniżać ich jakość i efektywność pracy pedagogiczno-psychologicznej z podopiecznymi oraz powodować poczucie braku skuteczności (por. Bańka 2005, s. 10–12). Celem podjętych badań było określenie charakteru związków i występujących zależności między poczuciem skuteczności pedagogów szkolnych a odczuwanym przez nich stresem zawodowym.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rodzinne determinanty wyborów edukacyjno-zawodowych w świetle założeń teorii kolejności narodzin

W środowisku rodzinnym rozpoczyna się faktyczny proces preorientacji i wstępnej orientacji zawodowej. Poprzez wychowanie przez pracę i wprowadzanie dzieci w świat zawodów rodzice starają się przygotować młode osoby do podejmowania właściwych i trafnych wyborów edukacyjno-zawodowych wobec wymagań dynamicznie zmieniającego się rynku pracy. Celem prowadzonych badań była analiza uwarunkowań rodzinnych wyborów edukacyjno-zawodowych dzieci, w tym efektów kolejności narodzin jako czynnika formującego i różnicującego aspiracje oraz preferencje zawodowe przedstawicieli poszczególnych pozycji w rodzeństwie. W badaniach retrospektywnych prowadzonych metodą sondażu diagnostycznego przy użyciu autorskiego kwestionariusza ankiety wzięło udział 100 respondentów w wieku produkcyjnym, wywodzących się z rodzin wielodzietnych. W artykule przedstawiono najważniejsze postulaty odnoszące się do postaw rodzicielskich sprzyjających diagnozie i stymulacji predyspozycji zawodowych dzieci oraz do sposobów oddziaływania zawodowego rodziców względem poszczególnych dzieci. Uwagę zwrócono również na ocenę wsparcia rodzicielskiego w trakcie podejmowanych przez dzieci wyborów edukacyjno-zawodowych oraz na relacje między rodzeństwem, które powodują ujawnianie się pewnych specyficznych dla porządku narodzin cech osobowościowych, postaw i sposobów zachowań różnicujących ścieżki edukacyjno-zawodowe dzieci.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie zagrożenia bezrobociem jako zaprzeczenie inkluzji społecznej młodzieży kończącej studia wyższe

Problematyka związana z kształceniem akademickim i funkcjonowaniem absolwentów na rynku pracy staje się przedmiotem licznych badań i analiz w kontekście zagrożeń, jakie wiążą się z brakiem możliwości zatrudnienia młodzieży kończącej studia wyższe i wynikającym stąd wykluczeniem społecznym już na starcie w dorosłe życie zawodowe. Kształcenie jest więc rozpatrywane w kategoriach jakości edukacji oraz procesów rynkowych – popytu i podaży (por. Dyczewski 1990; Radziewicz-Winnicki, Wołk 2015). Pomyślne przejście z edukacji do pracy często przesądza o dalszej karierze i rozwoju zawodowym absolwentów. Ważne jest zatem skonfrontowanie własnego przygotowania zawodowego z sytuacją na rynku pracy i szansami zatrudnienia zgodnie z wyuczonym zawodem (por. Bańka 1992; Wierzejska 2014; Wierzejska, Karpenko 2015). Interesującym zagadnieniem badawczym staje się określenie poczucia zagrożenia bezrobociem osób kończących studia wyższe, będącego zaprzeczeniem inkluzji społecznej. Niniejsze analizy są próbą odpowiedzi na to pytanie w odniesieniu do absolwentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, reprezentujących różne kierunki kształcenia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika