rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kształtowanie przestrzeni – sprawny system czy chaos? Podstawowe akty prawa i dokumenty mające wpływ na przestrzeń Polski, poszczególnych województw, powiatów i gmin

Autor uważa, że jednym z głównych czynników powodujących chaos w przestrzeni Polski jest zły system prawny: nadmiar aktów prawa i brak jednoznaczności ich ustaleń. Artykuł zawiera wykaz i krótki opis podstawowych uchwał – dokumentów i aktów prawa miejscowego, mających wpływ na kształtowanie przestrzeni kraju, poszczególnych województw, powiatów i gmin oraz wykaz kluczowych ustaw, które są podstawą do podejmowania powyższych uchwał. Jest rodzajem monografii. Dla zachowania precyzji wypowiedzi posłużono się szeregiem cytatów, aby uświadomić czytelnikowi funkcjonowanie identycznych lub bardzo podobnych zakresów działań, przywoływanych w poszczególnych aktach prawnych, obowiązujących na poszczególnych poziomach planowania regionalnego. Przedmiotem artykułu nie jest szczegółowa analiza porównawcza zakresu stanowienia opisanych poniżej 14 uchwał (koncepcji, strategii, planów, aktów prawa miejscowego). Artykuł jest pierwszym z serii artykułów dotyczących kształtowania przestrzeni. Następne będą poświęcone w szczególności planowaniu i gospodarowaniu przestrzenią na poziomie gminy.

Czasopismo: MAZOWSZE Studia Regionalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Prace nad usprawnieniem systemu standardów i wytycznych INTOSAI - NIK na czele Podkomisji ds. Standardów Kontroli Wewnętrznej

Głównym zamierzeniem trwającej od  2016  r. reformy systemu standardów i wytycznych Międzynarodowej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli (INTOSAI) jest  zwiększenie użyteczności dokumentów w  pracy kontrolera dzięki dostarczeniu spójnych wymogów, standardów postępowania i praktycznych wskazówek. Jednakże przeprowadzona w  2021  r. analiza wykazała, że zmiany dotychczas nie przyniosły istotnych korzyści. NIK, jako członek Komisji INTOSAI ds.  Standardów1 (Professional Standards Committee, PSC) oraz  przewodniczący Podkomisji ds. Standardów Kontroli Wewnętrznej (INTOSAI Subcommittee on Internal Control Standards, ICS), jest aktywnym obserwatorem tego procesu, a równocześnie krytykiem istotnej części założeń oraz  niektórych rozwiązań organizacyjnych. Trzeba przy tym podkreślić, że wyraźne kłopoty INTOSAI z osiągnięciem zamierzonych celów, przy demokratycznej kulturze tej organizacji, pozwalają na dyskusję o podstawowych założeniach międzynarodowych standardów kontroli państwowej. Obecny czas otwartości na zmiany może okazać się bardzo ważny dla całego systemu.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Gospodarka majątkowa i finansowa TVP - nieprawidłowości w zarządzaniu

Nierzetelny nadzór nad kanałem Belsat TV i oddziałami terenowymi, zawieranie umów z  kontrahentami na  organizację imprez dopiero po  ich zrealizowaniu, bardzo wysokie koszty związane z utworzeniem i prowadzeniem kanału oraz portalu Poland In, niewłaściwe administrowanie nieruchomościami – to tylko niektóre nie prawidłowości ujawnione przez Najwyższą Izbę Kontroli w Telewizji Polskiej. Kontrola miała odpowiedzieć na pytanie, czy spółka właściwie zarządza majątkiem i gospodaruje środkami finansowymi.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Jak nie stabilizować cen energii elektrycznej - nieudana ingerencja państwa

Pomimo konsekwentnej polityki Unii Europejskiej ograniczania emisji CO2 i świadomości jej wpływu na wzrost cen uprawnień do emisji, organ odpowiedzialny nie zapobiegł skokowemu wzrostowi cen energii elektrycznej w 2019 r. i w następnych latach. Ustawa, która zamroziła ceny obowiązywała tylko w 2019 r. i miała charakter doraźny. Została przygotowana w  pośpiechu, nierzetelnie, niezgodne z  zasadami legislacji, bez  konsultacji z  podmiotami podlegającymi regulacji, z niekompletną oceną skutków. Nie zadbano o uzyskanie w odpowiednim czasie wymaganych opinii zgodności z prawem Unii Europejskiej. Choć ustawę przewidziano tylko na rok, była w tym czasie czterokrotnie nowelizowana, w tym dwu krotnie ze względu na naruszenie przepisów UE. Osiągnięta w ten sposób stabilizacja cen kosztowała 4,5 mld zł. NIK oszacowała, że koszty mechanizmów rekompensacyjnych czterech największych sprzedawców energii elektrycznej i spółki dokonującej rozliczeń wyniosły blisko 24 mln zł. W 2019 r. gospodarstwa domowe zaoszczędziły przeciętnie od 109 do 305 zł. Ustawa nie miała wpływu na ceny energii elektrycznej po 2019 r. i kiedy przestała obowiązywać wzrosły one dla nich o prawie 20%.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Organizacja pracy nauczycieli w szkołach publicznych - konieczna zmiana statusu kadry pedagogicznej

Do najbardziej drażliwych elementów debaty publicznej związanej z pracą nauczy cieli należą ich wynagrodzenia oraz kwestia pensum, które w szkołach podstawowych i średnich wynosi 18 godzin. W praktyce pedagodzy pracują znacznie dłużej, ponieważ ich obowiązki nie ograniczają się do prowadzonych lekcji. Sprawy organizacji pracy w szkołach i jej warunków powróciły w publicznej dyskusji w związku z epidemią COVID-19, która spowodowała konieczność prowadzenia zajęć zdalnie, na co większość placówek nie była odpowiednio przygotowana. W podjętej w 2020 r. kontroli NIK kompleksowo zajęła się tymi zagadnieniami. Głównym wnioskiem jest konieczność aktualizacji przyjętych rozwiązań dotyczących standardów organizacyjnych i statusu nauczyciela, aby odpowiadał wymogom współczesności.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
OLAF w systemie kontroli Unii Europejskiej - Urząd do spraw Zwalczania Nadużyć Finansowych

System zapobiegania i  zwalczania nadużyć finansowych na  szkodę Wspólnot Europejskich był w przeszłości oceniany jako nieefektywny. Zmianę przyniosło utworzenie w 1999 r. Urzędu ds. Zwalczania Nad użyć Finansowych (OLAF)1 . Artykuł przybliża uprawnienia Urzędu, a także przedstawia relacje i zależności pomiędzy OLAF a innymi instytucjami, organami, urzędami i agencjami Unii Europejskiej. Uwagę poświęcono też usytuowaniu Urzędu i nowopowstałej Prokuratury Europejskiej. Przeanalizowano dane dotyczące dochodzeń prowadzonych i zakończonych w ostatnich latach oraz współpracy OLAF z instytucjami państw członkowskich UE. Opisano współdziałanie z polskimi organami oraz dochodzenia prowadzone na terytorium RP.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kontrola wspólna i pod kierownictwem NIK - niedoceniana metoda współpracy czy wadliwa instytucja

Najwyższa Izba Kontroli może zdecydować o współpracy z innymi organami kontroli, rewizji lub inspekcji działającymi w administracji rządowej i samorządzie terytorialnym. Jedną z jej form jest prowadzenie kontroli wspólnie, pod kierownictwem Izby. W artykule podjęto próbę wyjaśnienia na czym polega kontrola wspólna i porównania jej z kontrolą doraźną wykonywaną na zlecenie NIK. Oceniono możliwość i zasadność prowadzenia kontroli wspólnych.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dychotomia odczuć bezpieczeństwa w wymiarze społecznym mieszkańców miast w czasie pandemii COVID-19

Celem badań była subiektywna ocena sytuacji gospodarstw domowych w miastach
dotycząca ich bezpieczeństwa w wymiarze społecznym w okresie pandemii
COVID-19. Do osiągnięcia celu zaprojektowano badania pierwotne gospodarstw
domowych w Polsce, które przeprowadzono w kwietniu, czerwcu i we wrześniu
2020 r. przy użyciu metody CAWI. Oceniono bezpieczeństwo sytuacji gospodarstw
domowych i przedstawiono ich subiektywne odczucia, co do utraty stabilności
finansowej, utraty pracy oraz pogorszenia się sytuacji własnego gospodarstwa
domowego. Respondenci ocenili też możliwość pogorszenia sytuacji w Polsce,
zwiększenia ubóstwa rodzin i wzrostu bezrobocia w kraju. Jednym z ważniejszych
wniosków jest dychotomia odczuć ankietowanych, którzy lepiej oceniają sytuację
swojego gospodarstwa domowego niż sytuację w Polsce. Między etapem I a etapem
II badań nastąpił wzrost optymizmu wśród respondentów, który utrzymał się
również w etapie III badań. Z badań wynika, że im mniejsze miasto, tym mniejsze
poczucie bezpieczeństwa w wymiarze społecznym.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Polityki rynku pracy i inne determinanty elastyczności zatrudnienia

Główny cel niniejszej pracy stanowi zbadanie kierunku oddziaływania pasywnej
i aktywnej polityki rynku pracy na elastyczność zatrudnienia, wyrażoną za pomocą
liczby zmian miejsc pracy w ciągu życia osób w wieku 50 lat i więcej. Celem jest
również uzyskanie wniosków na temat wpływu, jaki na elastyczność zatrudnienia
wywierają wskaźnik restrykcyjności zatrudnienia (EPL), stopa objęcia pracowników
układami zbiorowymi, dochód gospodarstwa domowego i liczba lat otrzymanej
edukacji, a także określenie najważniejszych czynników psychologicznych
oddziałujących na stabilność zatrudnienia. Analizę przeprowadzono przy wykorzystaniu
modeli zmiennej licznikowej (zwłaszcza dzięki modelowi regresji ujemnej
dwumianowej z podwyższoną liczbą zer), w oparciu o dane SHARE dla
UE, Izraela i Szwajcarii. Odpowiednio negatywny i pozytywny wpływ aktywnej
i pasywnej polityki rynku pracy na elastyczność zatrudnienia wskazuje na szczególne
znaczenie aktywnej polityki w dążeniu do poprawy funkcjonowania rynku
pracy i zwalczaniu bezrobocia przymusowego. Zestawienie wniosków związanych
z cechami psychologicznymi wskazało, że niezwykle istotną cechę, warunkującą
mobilność zawodową w ciągu życia, stanowi zapał do pracy – śmiałość w podejmowaniu
nowych zadań uzupełniona optymizmem towarzyszącym wykonywaniu
tych działań, związanym z niższym poziomem lenistwa. Powiązanie zmiennej objaśnianej
z dochodem gospodarstwa domowego było negatywne, a wskaźnika EPL
i stopy objęcia układami zbiorowymi – pozytywne. Związek liczby lat edukacji
z mobilnością zawodową był natomiast rozbieżny, co może świadczyć o zależności
elastyczności zatrudnienia od specyfiki specjalizacji zawodowej.

Czasopismo: Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Środki ministerstw w budżetowaniu zadaniowym - zarządzanie i gospodarowanie funduszami publicznymi

Podsektor rządowy od wielu lat wykorzystuje narzędzia, które wspierają procesy zarządzania i gospodarowania środkami publicznymi, w tym budżet zadaniowy oraz kontrolę zarządczą. W artykule podjęto próbę oceny zadaniowego planu wydatków z punktu widzenia ich konsolidacji w ramach zadań oraz biorąc pod uwagę strukturę wydatków poszczególnych dysponentów zgodnie z przepisami art. 124 ustawy o finansach publicznych1 . Zagadnienia te mają istotne znaczenie dla jasności i transparentności tak skonstruowanego planu wydatków.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Planowanie w układzie zadaniowym - polskie doświadczenia – szansa czy zagrożenie

Rosnąca w  ostatnich dziesięcioleciach rola państwa, spowodowana kryzysem w  latach 2007−2008 oraz  pandemią COVID-19, wymaga wypracowania skutecznych metod zaangażowania, służących rozwojowi społeczno-gospodarczemu. Istotną rolę w tym procesie odgrywają właściwie dobrane instrumenty zarządzania publicznego, za  pośrednictwem których następuje realizacja poszczególnych funkcji państwa. W artykule starano się przedstawić zagadnienia dotyczące coraz większej skali jego oddziaływania na procesy gospodarcze oraz odnieść się do kwestii związanych z budżetem zadaniowym. Praktyczne wskazówki dotyczące usprawniania tego narzędzia nie mogą jednak przesłaniać głównego wniosku, zgodnie z którym nie należy poprzestawać w dążeniach do  podniesienia efektywności wykorzystania zasobów publicznych. Podejmowane działania trzeba jednak dostosowywać do realiów danego kraju, ponieważ nie ma nic bardziej błędnego niż wykorzystywanie wzorców, które sprawdzają się na świecie, ale w żaden sposób nie dadzą się inkorporować do polskiego systemu społecznego, jak również tradycji, nawyków i kultury.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki o polityce i administracji, ekonomia i finanse
Budżet zadaniowy a NPVtax  - nowe podejście do wydatków

Najwyższa Izba Kontroli pełni rolę strażnika środków publicznych. Sprawdza, czy rozliczanie publicznych pieniędzy jest zgodne z prawem, gospodarne, celowe i  rzetelne. NIK nie  tylko wskazuje nieprawidłowości, ale  również  ewentualne rozwiązania, mające na  celu naprawę wadliwych mechanizmów. Określa, w jakich obszarach państwo działa dobrze, a gdzie potrzebne są usprawnienia. Aby te zadania wykonywać rzetelnie, potrzebuje obiektywnych, ciągle udoskonalanych narzędzi. W niniejszym artykule zaprezentowano metodologię optymalizacyjną na podstawie oceny efektów ekonomicznych wydatków publicznych, analogiczną do funkcjonującej z powodzeniem w finansach korporacji.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, ekonomia i finanse
Zadaniowe powiązania budżetu państwa z budżetem ogólnym UE - logika zadaniowa w planowaniu

Celem opracowania jest zidentyfikowanie takich ewentualnych powiązań pomiędzy systemem budżetowym Unii Europejskiej a systemem budżetowym Polski, które miałyby wymiar pragmatyczny. Wymiar pragmatyczny jest tu rozumiany jako determinacja (przez ramy funkcjonalne UE) odnosząca się do któregokolwiek etapu budżetowania, a więc taka relacja, w której – choćby pośrednio – elementy logiki „zadaniowej” budżetu Unii (jeżeli taka byłaby stwierdzona) wpływałyby na system planowania budżetowego Polski w ten sposób, że nabrałby on cech „zadaniowości”, postrzeganej jako częściowe albo całkowite oparcie logiki budżetu państwa na regułach właściwych budżetowi zadaniowemu. Zakłada to istotne otwarcie systemowe na unijny system planowania budżetowego, w którym także należałoby stwierdzić elementy logiki zadaniowej.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ewolucja instytucji budżetu zadaniowego w Wielkiej Brytanii - nowe zarządzanie publiczne

Budżet zadaniowy w  Wielkiej Brytanii, będący elementem nowego zarządzania publicznego, przez  ostatnie  25 lat przeszedł kilka istotnych przeobrażeń. Celem opracowania jest analiza zmian, jakie zaszły w  trakcie formowania obecnego modelu wydatkowania środków publicznych i sposobu kontroli wykonania budżetu zadaniowego. Zjednoczone Królestwo przyjęło wiele inspirujących rozwiązań, zachęcających do refleksji nad wprowadzeniem podobnych w Polsce.

Czasopismo: Kontrola Państwowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne, ekonomia i finanse
Sześć rzeźb z serii górników manufaktury porcelany w Miśni ze zbiorów Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka – historia i badania

Artykuł dotyczy zespołu sześciu porcelanowych figurek (wys. ok. 20 cm) z Miśni, od 2019 r. znajdujących się w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich w Wieliczce. Rzeźby górników pochodzą ze znanej i cenionej serii, wymodelowanej przez Johanna Joachima Kaendlera i Petera Reinicke ok. połowy XVIII w. Opracowanie kompleksowo przedstawia historię i stan zachowania rzeźb.
Pierwsza część artykułu – historyczno-artystyczna – stanowi szczegółowe studium opisujące wzory i historię obiektów na tle innych realizacji. Wnikliwie została udokumentowana kwerenda przeprowadzona przez Klementynę Ochniak-Dudek w zakresie literatury i istniejących kolekcji porcelany miśnieńskiej, a także dziejów manufaktury.
Druga część artykułu prezentuje wyniki badań fizykochemicznych rzeźb, które dr Anna Klisińska-Kopacz i dr Tomasz Wilkosz wykonali w Laboratorium Analiz i Nieniszczących Badań Obiektów Zabytkowych Muzeum Narodowego w Krakowie. Wnioski autorów istotnie wzbogacają wiedzę o stanie zachowania i pozwalają rozstrzygnąć datowanie obiektów, jak również ostatecznie potwierdzają proweniencję czterech rzeźb z przedwojennej kolekcji Gustawa von Klemperera w Dreźnie. Ta część artykułu ma charakter pionierski na polskim gruncie, gdzie analityczne badania porcelany przeprowadzane są rzadko, a ich publikacje w zasadzie nie występują.
Opracowanie muzealnych rzeźb o tematyce górniczej poszerza wiedzę z zakresu historii miśnieńskiej porcelany.

Czasopismo: Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne, sztuka
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce, sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki
Księgi i dyplomy okolicznościowe z XIX i XX wieku w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

W zespole archiwalnym Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka znajdują się księgi i dyplomy okolicznościowe związane z mieszkańcami i pracownikami salinarnymi oraz osobami zasłużonymi dla Wieliczki, a także organizacjami społecznymi i kopalniami w Wieliczce i Bochni. Często nieopracowane, z rzadka prezentowane obiekty, zarówno ze względu na swoją specyfikę, jak i różnorodność stanowią interesujące źródło wiedzy dla badaczy. Ich treść, charakter i forma wymagają szczegółowego, odrębnego opracowania. Zaprezentowane w tekście dokumenty upamiętniają i honorują najwybitniejsze postaci środowiska wielicko-bocheńskiego, a także istotne wydarzenia historyczne oraz najważniejsze miejsca Wieliczki i Bochni. Analizie poddano artefakty powstałe między 1878 a 1946 r., charakteryzujące się nie tylko wysoką wartością historyczną, ale i artystyczną. Wśród omawianych dokumentów znajdują się: dwie księgi pamiątkowe, trzy dyplomy nadania tytułu honorowego obywatelstwa, pięć dyplomów nadania honorowego członkostwa Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Czytelni Ludowej w Wieliczce, Czytelni św. Kunegundy oraz Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”, dwa listy okolicznościowe, trzy dyplomy mistrzowskie oraz dwa uroczyste akta przyjęcia nowych nazw wyrobisk kopalnianych.

Czasopismo: Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Górnicze metody zabezpieczania wyrobisk kopalń Wieliczki i Bochni przed zagrożeniem zawałowym

Eksploatacja soli w kopalniach Wieliczki i Bochni wymagała systematycznego prowadzenia prac zabezpieczających. Na przestrzeni wieków zmieniano lub modyfikowano metody ich realizacji. W artykule przedstawiono sposoby zabezpieczania poszczególnych rodzajów wyrobisk: szybów, szybików, chodników i komór. Szyby od XIII do XIX w. miały z reguły obudowę drewnianą i prostokątny przekrój. Od początku XX w. nowo zgłębiane szyby otrzymywały obudowę murowaną. Wymieniano również obudowy drewniane na murowane. Szybiki na odcinkach przechodzących przez pokłady i bryły soli oraz zwięzłe skały płonne pozostawiano bez obudowy, inne zabezpieczano obudową drewnianą. Chodniki w bardzo dobrych warunkach geologicznych nie wymagały zabezpieczeń, jednak w zdecydowanej większości posiadają różnorodne odmiany obudowy drewnianej. Pierwotnym, powszechnie stosowanym sposobem zabezpieczania komór było pozostawianie solnej łuski ochronnej. W rozległych komorach już od XIV w. stawiano filary solne. Od tego stulecia budowano również kaszty. Od początku działalności górniczej jednym ze sposobów ochrony komór przed destrukcją było ich podsadzanie. Do XVIII w. podsadzkę stanowił urobek pozyskiwany podczas prac podziemnych (skały płonne, zanieczyszczona sól). W Wieliczce w XIX w. rozpoczęto jej transport z powierzchni. Początkowo była to ziemia, a od początku XX w. piasek. Systematyczne podsadzanie piaskiem na sucho prowadzono do II wojny światowej, incydentalnie w latach 60. XX w. Od lat 80. tego stulecia prowadzi się podsadzanie hydrauliczne. W ten sposób zabezpieczono zasadniczą część wyrobisk, które nie zostały objęte ochroną konserwatorską.

Czasopismo: Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Zabytki schyłkowopaleolityczne i mezolityczne w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Artykuł ma na celu zaprezentowanie krzemiennych zabytków schyłkowopaleolitycznych i mezolitycznych znajdujących się w zbiorach Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, uzyskanych w czasie badań powierzchniowych i wykopaliskowych. Materiały te są punktem wyjścia do rozważań o najstarszych dziejach rejonu Wieliczki. Uwarunkowania geograficzne i geologiczne omawianego regionu spowodowały, że od tysięcy lat stanowił on obszar atrakcyjny dla kolejnych społeczności, począwszy od grup zbieracko-łowieckich paleolitu i mezolitu. Prezentowany zbiór zabytków, osadzony w odpowiednich kontekstach kulturowych, uzupełni obraz dziejów rejonu Wieliczki u schyłku plejstocenu i na początku holocenu, z uwzględnieniem wpływu czynników geograficznych, geologicznych i klimatycznych.

Czasopismo: Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Wpływ wybranych tkanin na wygląd śladów krwawych

Właściwości podłoży, na których naniesiona zostanie krew, mają kluczowe znaczenie dla charakteru powstających na nich krwawych śladów. Dotyczy to w szczególności powierzchni chłonnych, które mogą istotnie wpływać lub zmieniać wygląd tego rodzaju śladów. Doświadczenia dowodzą, że zmiany te powodują zarówno rodzaj tkaniny, jak również jej faktura czy splot. Dowiedziono, że istotne znaczenie ma wcześniejsze pranie tkanin oraz zmoczenie konkretnego materiału wodą. Mając na uwadze, jak wiele czynników może mieć wpływ na zmiany wyglądu plam krwawych, niezbędnym jest, aby biegły podczas opiniowania na podstawie tego rodzaju śladów odpowiednio zaplanował i przeprowadził doświadczenia obrazujące sposób zachowania się krwi na analizowanych podłożach. Pomocnym narzędziem ułatwiającym wnioskowanie może okazać się również powstała w ramach projektu badawczo-rozwojowego, realizowanego m.in. przez Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji, baza danych śladów krwawych, pozwalająca na ocenę wpływu konkretnych podłóż na wygląd plam krwi.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki biologiczne
Zastosowanie metody PCR-DGGE w mikrobiologii sądowej

W oparciu o najnowsze doniesienia mikrobiologii sądowej możliwe jest powiązanie sprawcy z dowodem w postępowaniu śledczym na podstawie analizy molekularnej materiału mikrobiologicznego. Wiadomo, że występujący na powierzchni naskórka człowieka mikrobiom jest nie tylko gatunkowo, ale i osobniczo specyficzny. Korzystając z tej informacji, można powiązać użytkownika danego przedmiotu (np. urządzenia elektronicznego) z takim sprzętem poprzez naniesiony w trakcie użytkowania, właściwy tylko danemu użytkownikowi, specyficzny mikrobiom. Korzystając z metod opartych na tzw. genetycznym odcisku palca (DNA fingerprinting) zbiorowiska bakterii, porównywano zgodności struktury zbiorowiska mikroorganizmów pobranych z naskórka dłoni oraz obudowy telefonu komórkowego u czternastu uczestników badania. W tym projekcie wykorzystano metodę łańcuchowej reakcji polimerazy z elektroforezą w gradiencie denaturacji PCR-DGGE (ang. Polymerase Chain Reaction – Denaturing Gradient Gel Electrophoresis). Uzyskana analiza pozwoliła na otrzymanie wyników wskazujących na wysoką zbieżność struktury genotypowej próbek pochodzących od użytkownika z mikrobiomem pobranym z jego telefonu. Metoda PCR-DGGE może być wykorzystywana jako skriningowa, poprzedzająca dodatkowe analizy potwierdzające.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o zdrowiu, nauki o bezpieczeństwie, nauki biologiczne