rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rusycystyka w Izraelu. Od kulturowej separacji do demarginalizacji kultury rosyjsko-żydowskiej

Celem badań jest omówienie kondycji izraelskiej rusycystyki. W tekście wskazuje się uwarunkowania społeczno-polityczne, które wpłynęły na wzrost rangi języka rosyjskiego, omawia się dynamikę spadku jego atrakcyjności, a także perspektywy zainteresowania kulturą rosyjską w Izraelu. Autorka artykułu wymienia nazwiska izraelskich rusycystów i slawistów, omawia ich preferencje badawcze i osiągnięcia w zakresie światowych badań slawistycznych. Badania izraelskich rusycystów dotyczą przede wszystkim literatury pierwszej fali emigracji rosyjskiej. W ostatnim czasie coraz częściej podejmowane są prace nad literaturą rosyjską w kontekście żydowskim i izraelskim. Z przeprowadzonej analizy wynika, że rusycystyka w Izraelu najbardziej intensywnie rozwijała się w latach 90. W XXI wieku zainteresowanie rusycystyką w Izraelu spada ze względu na słabszą znajomość języka i kultury rosyjskiej wśród młodszego pokolenia repatriantów. Wpływ na ten stan rzeczy mają także tendencje światowe i procesy globalizacyjne.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zagadnienia wybrane z procesu beatyfikacyjnego Pawła Yun Ji-chunga i jego 123 Towarzyszy Męczenników

Myśl o rozpoczęciu procesu beatyfikacyjnego Pawła Yun Ji-chunga i jego Towarzyszy, tj. męczenników zamordowych in odium fidei w latach 1791-1888, zrodziła się jeszcze przed kanonizacją Andrzeja Kima Tae-gŏna, Pawła Chŏng Ha-sanga i 101 Towarzyszy (†1839-1868), która odbyła się 6 maja 1984 r. w Seulu. W 1997 r. Konferencja Episkopatu Korei połączyła inicjatywy kilku diecezji pod nazwą „Wspólne promowanie beatyfikacji i kanonizacji męczenników koreańskich” i przyjęła obowiązki powoda sprawy. Po uzyskaniu w 2002 r. dyspensy Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych od normy 5a Normae servandae, jeden proces 124 męczenników zamordowanych w jedenastu diecezjach mógł przeprowadzić biskup diecezji Masan.


W prawie kanonizacyjnym zasadą jest, że zanim biskup kompetentny rozpocznie proces, podda ocenie teologicznej opublikowane pisma kandydata na ołtarze, upewniając się, czy nie znajduje się w nich nic, co sprzeciwia się wierze lub dobrym obyczajom. Ocenie teologicznej poddano dwutomowy katechizm Kościoła katolickiego Jugyo-Yoji, którego autorem był Jeong Yak-jong (1760-1801), jeden ze 124 Świadków Wiary.


W kolejnej części artykułu scharakteryzowano grupę 124 Męczenników ze względu na narodowość, stan w Kościele, płeć, wiek, status społeczny i wykonywany zawód oraz stan cywilny. Następnie scharakteryzowano prześladowcę i sposoby zadawania śmierci. Całość zamyka omówienie ceremonii beatyfikacyjnej, której osobiście przewodniczył papież Franciszek, a nie delegat Ojca Świętego (jak ma to miejsce od 2005 r.), oraz charakterystyka przesłania, jakie Kościołowi w Korei niesie beatyfikacja Pawła Yun Ji-chunga i jego 123 Towarzyszy Męczenników.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Miłosierdzie w prawie Katolickich Kościołów Wschodnich

Zagadnienie miłosierdzia w dyscyplinie Katolickich Kościołów Wschodnich obejmuje zarówno przepisy kanonów, w których wprost lub pośrednio prawodawca odwołuje się do tej kategorii teologicznej, jak i przejawia się w stosowaniu odpowiednich instytucji prawnych. Należą do nich dyspensa i ekonomia, które nakazują łagodne stosowanie ustawy kościelnej dla osiągnięcia najważniejszego celu prawa kościelnego, jakim jest pomoc w osiągnięciu zbawienia.


W artykule przywołano uzasadnienie biblijno-teologiczne dla obowiązujących przepisów prawa kanonicznego, stanowiące ratio legis omawianych instytucji prawnych, zwłaszcza doktrynę sformułowaną przez św. Leona Wielkiego i św. Tomasza z Akwinu.


Szczególnie ważnym zagadnieniem w dialogu ekumenicznym z chrześcijanami wschodnimi jest kwestia ekonomii (oikonomia), szeroko stosowana m.in. w Kościołach prawosławnych. Debata nad sformalizowaniem tej zasady w katolickim prawie kanonicznym była przedmiotem zainteresowań papieskiej komisji, która przygotowała Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich. Ostatecznie jednak ta zasada wprost nie została zdefiniowana i promulgowana, gdyż uznano, że jest ona realizowana przez zastosowanie innych instrumentów, jak np. dyspensa.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Administracyjnoprawny charakter nadania statusu miasta na wniosek gminy

Tworzenie, łączenie i znoszenie gmin i powiatów należy do kompetencji Rady Ministrów, która dokonuje tych zmian w drodze rozporządzenia. Z przepisów nie wynika konkretnie, co powinno odróżniać gminę wiejską od miejskiej. Miasto powinno posiadać infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy. W ustawie o samorządzie gminnym jako kryteria zmian i ustalania granic gmin wskazano układ osadniczy i przestrzenny, uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zapewniający zdolność wykonywania zadań publicznych. Brak konkretnych warunków, jakie powinna spełniać miejscowość albo gmina starająca się o uzyskanie statusu miasta, pozostają w sprzeczności z zasadą pewności prawa, na co wpływa również szeroki zakres uznania administracyjnego. Uzyskanie statusu miasta zaspokaja ambicje mieszkańców i daje miejscowości swego rodzaju prestiż, głównie związanym z walorami promocyjno-marketingowymi. Nadanie statusu miasta następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, które ma specyficzny charakter – nie ustanawia norm generalnych i abstrakcyjnych, ale rozstrzyga indywidualną sprawę gminy lub miejscowości.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju

W artykule przedstawiono historię polskich badań nad językiem, literaturą, kulturą i historią Białorusinów, a także przybliżono działalność najważniejszych ośrodków uniwersyteckich, w których prowadzone były, począwszy od 1956 r., studia białorutenistyczne: Katedry Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Katedry Filologii Białoruskiej oraz Katedry Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku, Zakładu Białorutenistyki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej oraz Instytutu Filologii Słowiańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Zarysowano ponadto najważniejsze kierunki aktualnie prowadzonych badań naukowych oraz zarysowano perspektywy rozwoju naukowej białorutenistycznej refleksji językoznawczej i literaturoznawczej. Szczególną uwagę zwrócono na publikacje monograficzne i prace dokumentacyjne prowadzone przez polskich badaczy-slawistów, które miały najistotniejszy wpływ na kształtowanie się i rozwój współczesnej refleksji białorutenistycznej w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Motywy i motywacje duchowe w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa w polskich źródłach periodycznych i zwartych po roku 1989

Artykuł stanowi próbę przyjrzenia się Mistrzowi i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa z perspektywy związków powieści z duchowym aspektem życia człowieka. Analizie poddane zostały teksty prasowe i czasopiśmiennicze oraz druki zwarte, w których pojawiają się odniesienia do życia religijnego pisarza czy moralnego statusu jego najsłynniejszego dzieła. Zaprezentowane zostały stanowiska przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, nie tylko teologów czy religioznawców, ale także kulturoznawców, filologów, krytyków literackich publicystów i dziennikarzy.
Podstawowym celem jest wyróżnienie nowych tendencji w recepcji książki, jakie można zaobserwować w Polsce po roku 1989. Temu właśnie podporządkowano strukturę artykułu. Na wstępie nakreślone zostały sposoby odbioru powieści w kontekście etyki chrześcijańskiej w latach 70. i 80. XX, następnie zaś zmiany spowodowane odmiennością warunków społeczno-historycznych po transformacji ustrojowej. W dalszej części szkicu przeanalizowano wizerunek Bułhakowa, który w okresie wcześniejszym stanowił ważny wzorzec osobowy, będąc niejako przedłużeniem obrazu powieściowych bohaterów-symboli. W szkicu podjęto także kwestię ewoluowania interpretacji i ocen Mistrza i Małgorzaty w kierunku zgodności z literą Ewangelii oraz rozpatrywania dzieła Bułhakowa w perspektywie teologicznej (zwłaszcza w ujęciu Kościoła katolickiego i prawosławnego) Nie mniej istotne dla recepcji książki okazały się także inne formy duchowości – m.in. manicheizm, gnoza czy ezoteryka. Wszystko to pozwoliło na ukazanie jej wpływu na duchowe poszukiwania współczesnego człowieka oraz uchwycenie ich wymiaru kulturowego.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Przestępstwo handlu niewolnikami (art. 8 p.w.k.k.)

Przedmiotem rozważań jest przestępstwo handlu niewolnikami, stypizowane w art. 8 przepisów wprowadzających kodeks karny. Autor rozważa genezę przepisu art. 8 p.w.k.k., przedmiot ochrony, podmiot, stronę podmiotową, stronę przedmiotową przestępstwa handlu niewolnikami; próbuje scharakteryzować m.in. pojęcia „niewolnictwa”, „handlu niewolnikami”, „oddania innej osoby w stan niewolnictwa”, „utrzymywania w stanie niewolnictwa”, odwołując się do poglądów wyrażanych w doktrynie i judykaturze. Autor wskazuje w konkluzji, że przestępstwo z art. 8 p.w.k.k. bierze swe źródło z umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną. Przedmiotem ochrony art. 8 p.w.k.k. jest wolność oraz godność człowieka. Podmiot sprawczy jest powszechny. Przestępstwo ma charakter wieloodmianowy; umyślny, toteż popełnione może być w zamiarze bezpośrednim, jak również, wydaje się, ewentualnym; jest zbrodnią ściganą z oskarżenia publicznego; popełnione może zostać przez działanie; zaniechanie zaś wydaje się realizowalne w przypadku utrzymywania osoby w stanie niewolnictwa. Zagadnienie niewolnictwa interpretować należy w świetle definicji legalnej, zaś handel niewolnikami w kontekście definicji ustawowej handlu ludźmi. Handel niewolnikami może mieć charakter chociażby jednorazowej transakcji – nawet nieodpłatnej – w stosunku choć do jednej osoby będącej jej przedmiotem.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
„Nostalgia to tęsknota za rajem”. Problem nostalgii w powieści Zbieracz raju Jewgienija Czуżowa

Artykuł traktuje o problemie nostalgii w powieści Jewgienija Czyżowa Zbieracz raju (2019). W części wstępnej przedstawiono krótki przegląd badań nad nostalgią, wyróżniając różne jej aspekty i typologie.
W analizie utworu główny nacisk położono na portrety centralnych postaci, których najważniejszym rysem jest stosunek do czasu, przeszłości, pamięci: Kiriłła – stałego bywalca moskiewskich pchlich targów i jego chorą na Alzheimera matkę. Oboje ilustrują różne aspekty powracania do przeszłości i brak przywiązania do teraźniejszości. W sposobach odczuwania przez nich czasu można odnaleźć różne typy nostalgii. Akcja powieści rozgrywa się w latach 90., kiedy w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego cała przyszłość bohaterów pozostała w przeszłości. Miniona epoka nie jest jednak idealizowana, dlatego nie można określić utworu jako nostalgicznego.
Nostalgia interesuje pisarza jako zjawisko niezwykle rozpowszechnione, noszące znamiona choroby uniemożliwiającej normalne funkcjonowanie w teraźniejszości. Tęsknotę bohaterów za innymi czasami można rozpatrywać także jako frustrację wynikającą z zamknięcia człowieka w ograniczonym czasie, co uniemożliwia przeżycie wieczności.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Przesłanki uzyskania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego

W dniu 1 marca 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Jak wskazano w art. 2 ustawy, celem przedmiotowego świadczenia jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci. W opracowaniu omawiane są przesłanki uzyskania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Do wskazanych należą: przesłanka macierzyństwa lub ojcostwa, przesłanka wieku, przesłanka dochodowa, przesłanka ośrodka interesów życiowych. W opracowaniu omawiany jest również problem pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania osoby otrzymującej rodzicielskie świadczenie uzupełniające.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konceptualizacja śmiechu w językowym obrazie świata Nadieżdy Teffi (na materiale prozy wspomnieniowej)

W centrum uwagi badawczej Autorki pozostaje koncept смех w rosyjskiej literaturze emigracyjnej. Celem artykułu jest analiza danego konceptu w prozie wspomnieniowej Nadieżdy Teffi, pisarki pierwszej fali emigracji rosyjskiej. Przedmiot niniejszej analizy stanowi leksyka wyekscerpowana z tomów Wspomnienia (1933) oraz Moja kronika (2015). Analiza została ukierunkowana na wyodrębnienie semantycznej struktury konceptu oraz sposobów jego lingwistycznego wyrażenia w tekście literackim.
W procesie analizy odwołaliśmy się do metodologii zaproponowanej przez Josifa Sternina, co pozwoliło wyróżnić w strukturze konceptów różnorodne jednostki mentalne autorskiego obrazu świata, werbalizowane w tekstach literackich (sensy i wyobrażenia obiektywne oraz indywidualno-autorskie).
Ponadto w badaniu wykorzystano metodę opisową oraz analizę funkcjonalno-stylistyczną.
Na podstawie przeprowadzonej analizy lingwistycznej możemy wnioskować, że koncept смех jest szeroko reprezentowany w prozie wspomnieniowej Teffi. Indywidualno-autorskie znaczenia reprezentujące peryferie analizowanego konceptu mają różną konotację. Uczucia i emocje wyrażane za pomocą śmiechu w świecie przedstawionym są zarówno pozytywne, negatywne, jak i neutralne. Częstotliwości użycia jednostek leksykalnych oraz różnorodność ich aktualizacji świadczą o tym, że koncept СМЕХ zajmuje ważne miejsce w językowym obrazie świata Teffi.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Jawność danych dawców komórek rozrodczych i zarodków – wybrane zagadnienia

Problem jawności danych dawców komórek bądź zarodków jest tematem nabierającym większego znaczenia w praktyce prawniczej i doznaje aktualizacji przy orzeczeniach sądów podejmujących decyzje w tym zakresie, jak w przypadku sądu niemieckiego, potwierdzającego prawo osoby urodzonej z zastosowaniem metody in vitro poznania danych biologicznego ojca. Niniejsze opracowanie ma na celu zidentyfikowanie problemów prawnych wynikających głównie z unormowań zawartych w ustawie o leczeniu niepłodności oraz udzielenia odpowiedzi, czy dają one gwarancję zachowania anonimowości dawców.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji a prawo policjanta to nagrody rocznej

Artykuł został poświęcony problematyce związanej z konstrukcją prawną nagrody rocznej. Instytucja ta została uregulowana w art. 110 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Omówiono warunki formalne, których spełnienie uprawnia do nabycia tego prawa, a także wskazano podmioty uprawnione do przyznania nagrody rocznej. Skoncentrowano również uwagę na kwestii zwolnienia ze służby w Policji, w tym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji i wskazano, w jakich okolicznościach zwolniony policjant nabywa uprawnienia do nagrody rocznej.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Autonomia trybunałów kościelnych w Polsce w orzekaniu nieważności małżeństwa kanonicznego: przyczynek do analizy zagadnienia

Zgodnie z art. 25 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. „Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie”. Konsekwencją uznania zasady niezależności i autonomii państwa i Kościoła, a tym samym wzajemnego respektowania odrębnych systemów prawnych w zakresie uznanym przez obie strony, są gwarancje zawarte w art. 10 Konkordatu. W artykule tym orzekanie w sprawach małżeństwa kanonicznego pozostawione jest sądowej jurysdykcji kościelnej i analogicznie, orzekanie w zakresie skutków cywilnych małżeństw konkordatowych – jurysdykcji państwa. W praktyce oznacza to, że wyrok sądu cywilnego orzekającego rozwód nie rodzi żadnych skutków prawnych na forum prawa kanonicznego, a orzeczenie nieważności małżeństwa przez trybunał Kościoła Katolickiego nie wpływa na cywilny „status” konkretnego związku.


Dla zachowania autonomii trybunałów kościelnych niezwykle ważna jest kwestia nieingerowania podmiotów niekanonicznych w proces zbierania materiału dowodowego przez rzeczony trybunał oraz niewykorzystywania wspomnianego materiału na forum pozakanonicznym (np. w procesach cywilnych czy karnych toczonych w sądach państwowych). W tej kwestii niezwykle ważne jest zachowanie tajemnicy nie tylko przez pracowników sądów kościelnych, adwokatów i biegłych, ale także przez same strony procesowe. Temu zagadnieniu Autor artykułu poświęca sporo uwagi.


Wyrok sądu kościelnego determinuje zakres możliwości uczestniczenia przez każdą ze stron procesowych w życiu sakramentalnym Kościoła Katolickiego. W rzeczywistości bowiem skutki prawne wyroku kanonicznego nie dotyczą tylko możliwość zawarcia związku kanonicznego przez strony procesu z osobą trzecią (lub brak takiej możliwości). Dotykają także możliwości przystępowania rzeczonych stron do innych sakramentów, takich jak spowiedź czy Komunia święta. Patrząc z tej perspektywy, zachowanie autonomii sądów kanonicznych w zakresie procesów o nieważność małżeństwa jest kwestią fundamentalną, jeśli chodzi o możliwość korzystania z konstytucyjnego prawa do wolności sumienia i wyznania przez osoby pozostające pod jurysdykcją tych trybunałów.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Zdolność świadków do składania zeznań przed sądami kościelnymi

Ważnym środkiem dowodowym w procesach przed sądem kościelnym są świadkowie. Obowiązkiem świadków jest szczere i zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy przedstawianie faktów. Tylko świadkowie prawdomówni przyczyniają się do poznania prawdy. Elementami potwierdzającymi prawdomówność świadków są: wrodzona skłonność mówienia prawdy, dobre świadectwo wiarygodności moralnej, odpowiedzialność kanoniczna za składanie fałszywych zeznań. Czynnikiem negatywnym w odniesieniu do prawdomówności jest skłonność do manipulacji i kłamstw, jak również chęć osiągnięcia własnych korzyści w zamian za fałszywe zeznania. W niniejszym artykule ukazane zostało znaczenie zeznań świadków w procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa, które toczą się przed sądami kościelnymi. Często prawdy o małżeństwie, jego nieważności, nie można udowodnić za pomocą dokumentu, wówczas osiągnięcie prawdy jest możliwe za pomocą zeznań świadków. Świadkowie wzywając imienia Boga przyrzekają mówić całą prawdę i tylko prawdę.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Definicja bezpieczeństwa społecznego okiem prawnika – krytyczna próba usystematyzowania pojęć

Bezpieczeństwo społeczne, jako element bezpieczeństwa narodowego, stanowi z punktu widzenia organów administracji publicznej jeden z istotnych czynników wyznaczających kierunek polityki wewnętrznej państwa. Dlatego też na przestrzeni wieków podejmowano liczne próby stworzenia definicji bezpieczeństwa społecznego, wtłaczając w jej ramy co raz to nowe elementy. Pokłosiem takiego działania jest brak jednej, komplementarnej definicji pojęcia, która satysfakcjonowałaby wszystkich przedstawicieli zarówno świata nauki, jak i polityki.


Niniejszy artykuł ma celu ukazanie wybranych koncepcji bezpieczeństwa społecznego wraz ze wskazaniem jego istoty i natury oraz poddanie ich krytycznej analizie. Autor powyższym zabiegiem chce rozpocząć dyskusję dotyczącą uniwersalizacji pojęć i definicji związanych z bezpieczeństwem społecznym.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Umowa o dożywocie w sferze wspólności majątkowej małżeńskiej

W niniejszym artykule poddano analizie dopuszczalność zamiany wszystkich lub niektórych uprawnień objętych prawem dożywocia na dożywotnią rentę oraz rozwiązania umowy o dożywocie w sytuacji gdy po stronie zbywców lub nabywców nieruchomości występują małżonkowie pozostający we wspólności majątkowej małżeńskiej. Następnie określono skutki wyroku sądu zamieniającego uprawnienia objęte prawem dożywocia na dożywotnią rentę oraz wyroku sądu rozwiązującego umowę o dożywocie i wpływ regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego regulujących umowę o dożywocie.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ubezpieczenia społeczne pracowników miejskich Zarządu miasta Lublina w latach 1918-1939

Na ziemiach polskich po odzyskaniu niepodległości istniały różne systemy prawne odziedziczone po zaborcach. Odmienny stan prawny obowiązywał także w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Stworzenie jednolitego systemu ubezpieczeń społecznych w odradzającym się państwie było bardzo trudnym zadaniem. Należało bowiem nie tylko ujednolicić ustawodawstwo pozaborcze, ale przede wszystkim dostosować je do warunków społeczno-politycznych niepodległego kraju. Ujednolicenie zasad ubezpieczeń społecznych nastąpiło za sprawą wejścia w życie ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, zwanej powszechnie „ustawą scaleniową”. Analiza zasad ubezpieczania pracowników samorządowych międzywojennego Lublina pokazuje, że mimo uchwalenia jednolitych norm prawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych, samorządy terytorialne, a właściwie organy


samorządowe, na mocy obowiązujących przepisów miały prawo samookreślania warunków uzyskiwania świadczeń pomocy lekarskiej oraz zabezpieczenia emerytalnego w drodze wydawanych statutów wewnętrznych, co prowadziło do swoistego rodzaju partykularyzmu prawnego systemu ubezpieczeń pracowniczych.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rola Ministra Finansów w zaciąganiu zobowiązań finansowych w imieniu Skarbu Państwa. Część I

W artykule omówione zostało zagadnienie zaciągania zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa realizowane poprzez przyznanie szczególnych kompetencji w tym zakresie Ministrowi Finansów. Dokonana analiza norm określających zasady zaciągania tychże zobowiązań wskazuje na szerokie kompetencje Ministra Finansów świadczące o jego szczególnym położeniu prawnym. Minister Finansów odgrywa główną rolę w procesach związanych z emisją lub wystawianiem skarbowych papierów wartościowych. Jest głównym podmiotem decyzyjnym, niepodzielnie skupiającym działania prowadzące do zaciągania zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa w obszarze emisji papierów wartościowych: począwszy od realizacji przyznanych mu uprawnień prawotwórczych, gdzie określa warunki emisji skarbowych papierów wartościowych, poprzez dokonywanie czynności planistycznych oraz w zakresie organizacji rynku skarbowych papierów wartościowych, aż po zawieranie umów z agentami emisji, Dealerami Skarbowych Papierów Wartościowych, a także innymi uczestnikami rynku skarbowych papierów wartościowych. Szczególna pozycja Ministra Finansów wynika nie tylko z szerokiego zakresu jego kompetencji, ale także ze sformułowania przepisów prawa finansów publicznych, pozostawiającego temu organowi szerokie pole do dyskrecjonalnych działań nieograniczonych formalnie kompetencjami realizowanymi przez inne organy.

Czasopismo: Roczniki Nauk Prawnych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne