rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Teksty medialne w ujęciu kontrastywno-kulturowym. Rozważania metodologiczne i przykładowa analiza

Niniejsza rozprawa opiera się na rozważaniach metodologicznych wpisujących się w tradycję badań kontrastywnych z zakresu lingwistyki tekstu. Mając na względzie tezę o kulturowym nacechowaniu gatunków, pierwsze z zadanych pytań dotyczyć będzie warunków, których spełnienie umożliwia(łoby) porównanie gatunków w takim stopniu, by móc określić aspekty ich kulturowości. Rozważania te opierać się będą w pierwszej kolejności na tzw. analizie tekstów paralelnych, stosowanej powszechnie w pracach o charakterze kontrastywno-kulturowym. Drugą część rozprawy stanowi poszerzony wariant analizy tekstów paralelnych, oparty na porównaniu czterech korpusów cząstkowych, po dwa dla każdego z dwóch analizowanych języków. Wnioski a także kolejne nasuwające się pytania wynikające z tak obranego postępowania metodologicznego, zostaną przedstawione w odniesieniu do dwóch wybranych przykładów.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Gatunki dyskursywne a strategie manipulacyjne

Każda wypowiedź przynależy do określonej sfery działania człowieka, czyli dyskursu, a także do określonego gatunku, który jest wyrazem celowości działania i narzędziem skutecznego porozumiewania się.
Autorka tekstu koncentruje się na zagadnieniu manipulacji, która dotyczy relacji między komunikującymi podmiotami, a więc jest strategią w wymiarze dyskursu. Zastanawia się nad manipulacją na poziomie gatunku, a następnie stara się przedstawić trzy strategie maskujące wypowiedź przytaczaną, jej źródła i intencje. Przykłady pochodzą z prasowych gatunków informacyjnych. Rozważania przedstawione w artykule sytuują się w epistemologii francuskiej teorii dyskursu.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Recenzja w ramach procedury recenzenckiej jako dialog między autorem a recenzentem

W artykule analizowane są recenzje prac złożonych do publikacji w czasopiśmie językoznawczym, stanowiące osobny gatunek komunikacyjny. Zgodnie z teorią gatunków komunikacyjnych rozwijaną w socjologii nauki – pojęcie gatunku nie odnosi się tu do samych tekstów, lecz obejmuje działania komunikacyjne ujęte całościowo: gatunek stanowi przedwstępnie ustrukturowane kompleksowe rozwiązanie powtarzalnych problemów komunikacyjnych. Działanie to przebiega na trzech płaszczyznach: na płaszczyźnie wewnętrznej (język, styl, tematyka), na płaszczyźnie zewnętrznej (poziom kontekstu społecznego), na płaszczyźnie interakcyjnej, która pośredniczy między strukturą zewnętrzną i wewnętrzną. Analiza recenzji ukierunkowana jest na ustalenie, w jaki sposób zmiany na płaszczyźnie zewnętrznej, społecznej (większa liczby recenzentów z liczniejszych instytucji) i interakcyjnej (obustronna anonimowość postępowania recenzenckiego) przejawiają się na płaszczyźnie tekstowej (kształtowanie autora i adresata). Kolejnym tematem szczegółowym jest zależność analizowanych recenzji od norm stylu naukowego.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Mediolingwistyka. O statusie i metodach (nadal) konstytuującej się dziedziny badawczej

Niniejszy artykuł jest próbą zwięzłego przedstawienia statusu mediolingwistyki jako dyscypliny oraz jej podstaw teoretyczno-metodologicznych. Po krótkiej refleksji na temat znaczenia samego pojęcia zostanie poruszona kwestia różnych ujęć medium oraz zaproponowana, obecnie powszechnie stosowana na potrzeby badań językoznawczych nad komunikatami i procesami komunikacyjnymi, interpretacja medialności i przekazu medialnego. Na tej podstawie przedstawione zostaną trzy kluczowe kwestie i kierunki badawcze. W następnej kolejności zaprezentujemy pokrótce rozważania na temat typologii tekstów medialnych oraz ukażemy i skomentujemy najnowsze trendy rozwoju mediów. Głównym celem artykułu jest pokazanie uporządkowanego inwentarza stosowanych metod z zakresu analizy tekstu i języka w mediolingwistyce. Na koniec wymienione zostaną zagadnienia badawcze zasługujące przyszłości na wnikliwszą analizę. Sformułujemy także dezyderaty dotyczące mediolingwistyki.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Miejsce stylu indywidualnego w dyskursie naukowym

Artykuł odpowiada na pytanie, jakie możliwości użycia indywidualnego stylu autorskiego stwarzają dyskurs naukowy i komunikacja naukowa. Choć teksty naukowe podlegają obowiązującym w tej dziedzinie konwencjom i wykazują wysoki stopień normatywności, jednak jest rzeczą oczywistą, że i w nich również znajdują wyraz indywidualne style autorskie. Celem tego opracowania jest opis środków służących wyrażaniu stylu indywidualnego: zasadniczo sprowadza się to do preferowania wyboru pewnych środków, przy równoczesnej redukcji czy eliminacji innych środków stanowiących przyjęty i ogólnie uznawany repertuar stylu naukowego. W dalszej kolejności może tu wchodzić w grę wprowadzanie środków, które nie sa uważane za pełnoprawne elementy dyskursu naukowego (środków ekspresywnych, figuralnych itp.). Specyfika stylów indywidualnych ukazana jest na przykładach zaczerpniętych z tekstów wybitnych przedstawicieli lingwistyki czeskiej.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Francuska analiza dyskursu a badania kontrastywne (?)

Artykuł jest próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy w ramach francuskiej analizy dyskursu prowadzone są badania kontrastywne. Autorka przypomina w skrócie genezę polskiej tekstologii i francuskiej analizy dyskursu, tłumacząc różnice w podejściu obu lingwistyk do badań porównawczych. Francuscy dyskursywiści nie prowadzą badań kontrastywnych; można jednak w ostatnich latach zauważyć tendencje do porównywania zachowań społeczno-językowych w aspekcie wykonywanych zawodów oraz ze względu na różnice międzykulturowe.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Medialne igrzyska. O językowych i pozajęzykowych sposobach nobilitowania i deprecjonowania sportowców na przykładzie relacji z Letnich Igrzysk Olimpijskich z Rio de Janeiro

Igrzyska olimpijskie odbywają się nie tylko na stadionach, ale są też tematem mediów, które prześcigają się w tym, jak w sposób rzetelny, ale też przykuwający uwagę i budzący emocje kibiców opowiedzieć o rywalizacji sportowców. Opowieść ta, przybierająca najczęściej formę komentarza sportowego, dokonuje się zarówno w sferze werbalnej, operującej językiem o określonym (nobilitującym bądź deprecjonującym) nacechowaniu emocjonalnym, jak też w warstwie wizualnej, gdy sportowcy prezentowani są w takich kontekstach sytuacyjnych, które możliwie najwierniej obrazują ich aktualny stan fizyczny czy emocjonalny. Połączenie tych obu warstw: językowej i pozajęzykowej, sprawia, że komentarz sportowy może być rozpatrywany w kategoriach komunikatu multimodalnego i znajduje zastosowanie zarówno w mediach drukowanych, operujących słowem pisanym i obrazem statycznym, jak i elektronicznych, które dodatkowo sięgają po obrazy ruchome (filmy czy interaktywne infografiki). To czyni z komentarza sportowego ciekawy obiekt analiz mediolingwistycznych, których wyniki są przedmiotem niniejszego opracowania.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wariantywność gatunkowa w ujęciach kontrastywnych na przykładzie wybranych polskich i niemieckich tabloidów

W prasowych realizacjach tekstowych coraz częściej obserwuje się skłonność do swobodnego traktowania reguł gatunkowych. Opisem tendencji zaznaczających się nie tylko w obrębie tekstów medialnych zajęła się pod koniec lat 90. ubiegłego stulecia Ulla Fix. Badaczka zwróciła uwagę na coraz częściej pojawiające się, głównie w tekstach użytkowych, przykłady tekstów charakteryzujących się kompozycją łamiącą kanon (1997: 97) poprzez tzw. ‘montaże wzorców tekstu’, ‘mieszanie wzorców tekstowych’, czy też ‘łamanie wzorca’. W badaniach polonistycznych wymienionym zagadnieniom szczególnie wiele uwagi poświęciła Maria Wojtak, która opierając się na bogatym materiale empirycznym, wyróżniła tzw. ‘wzorce alternacyjne’ i ‘adaptacyjne’ poszczególnych gatunków tekstów (por. Wojtak 2004: 18) powstałe obok ‘wzorców kanonicznych’ w wyniku przeobrażeń w obrębie tekstów prasowych. W niniejszym artykule zaprezentuję i skonfrontuję koncepcje obu badaczek reprezentujących dwie odmienne tradycje lingwistyczne pod kątem możliwości ich wykorzystania w analizach współczesnej prasy codziennej.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Lingwistyczna analiza dyskursu jako analiza wielopoziomowa . Przyczynek do problematyki wielowymiarowego opisu dyskursów z perspektywy praktyczno-naukowej

Bazując na koncepcji dyskursywnych formacji wiedzy Foucaulta podjęta jest w pracy próba opracowania lingwistycznego modelu analizy dyskursu, który definiuje dyskurs jako związek tekstów i wypowiedzi dających się opisać z czterech głównych poziomów: sytuacyjności i kontekstowości, funkcjonalności, tematyczności i strukturalności.
W wielopoziomowy model analizy dyskursu wbudowane są powszechnie znane metody analizy umożliwiające określenie funkcji, struktury i znaczenia zjawisk językowych w danym dyskursie na płaszczyźnie transtekstualnej (i dyskursywnej). Model umożliwia również refleksję nad warunkującymi się czynnikami językowymi i pozajęzykowymi w dyskursie.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Między prozą a mową wiązaną. Rola wierszowanych segmentów tekstowych w kronikach doby staropolskiej

W artykule skupiono uwagę na wierszowanych cząstkach tekstowych obecnych w staropolskich dziełach kronikarskich. Przeprowadzone analizy pokazały polifunkcyjny charakter badanych elemen-tów. Jako komponenty literackiej ramy wydawniczej mogą być one rekomendacją tekstu kroniki oraz pełnić istotną funkcję w procesie delimitacji tekstu. Natomiast jako segmenty rozbijające tok narracji mogą pełnić funkcję upamiętniającą, retardacyjną, estetyczną oraz mnemotechniczną.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
W drodze do lingwistyki obrazu. Kierunki rozwoju nowej subdyscypliny lingwistycznej z perspektywy polsko-niemieckiej

Czynności mówienia i pokazywania mają zasadnicze znaczenie w masowej komunikacji medialnej. Akt postrzegania jest kluczowym momentem w interakcji odbiorcy ze znakami i tekstami, co do których można założyć, że opierają się na posiadaniu pewnych zasobów wiedzy, która w trakcie procesu interpretacji jest przekazywana i uwalniana. Stale rosnąca liczba interakcji znaków w tekstach medialnych oraz ich coraz większa złożoność wymaga odpowiedniej, przeprowadzonej w sposób naukowy eksploracji, a tym samym zakotwiczenia w nowej dyscyplinie – lingwistyce obrazu. Na tle multimodalnej lingwistyki tekstu pod dyskusję poddane zostaną podstawowe modalności w wymiarze makro (design tekstu, typografia, relacje język–obraz), założenia metodologiczne, jak również perspektywy rozwojowe lingwistyki obrazu.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Słownictwo polskiego dyskursu ludycznego i jego kulturowe konteksty

Celem opracowania jest przedstawienie słownictwa polskiego dyskursu ludycznego widzianego przez pryzmat terminów tworzących pole pojęciowe ludyczności. Obserwacja tego pola wskazuje na silne wpływy języków i kultur obcych na kształtowanie się poszczególnych składowych wchodzących w jego obręb. Ujawniają się one w zapożyczeniach, zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich. Najdawniejsze mają swe źródło w kulturze starożytnej – greckiej i łacińskiej. W czasach współczesnych występują wpływy terminologii i genologii angloamerykańskiej. Obecnie zaobserwować można poszerzenie zakresu występowania, a także zwiększenie różnorodności i rozproszenia gatunków dyskursu ludycznego.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Jakość tekstu jako kryterium ewaluacji kreatywności translatorskiej

Artykuł porusza problem jakości tekstu na przykładach niemieckojęzycznej literatury. Analizowane są anaforyzmy Gabriela Lauba (1928-1998) i wiersz Joseph von Eichendorff (1788-1857). Jakość translacji przedstawiona jest jako zależna od rodzaju tłumaczenia, przy czym rozróżnia się tłumaczenie konstruowane i kreatywne.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Potencjał tekstotwórczy wzorca gatunkowego na przykładzie litanii

Artykuł jest lingwistyczną analizą tekstu Litanii do błogosławionego Jana Pawła II, jednej z najnowszych realizacji konwencji modlitwy litanijnej (powstała bowiem w roku 2011). Uwzględnia też w tle Litanię do błogosławionych Franciszka i Hiacynty z roku 2012. Wzorzec gatunkowy litanii zawiera utrwalony przez tradycję schemat kompozycyjny modlitwy litanijnej. Modlitwa ta jest w interpretacji autorki gatunkiem w formie kolekcji, ponieważ składa się z litanii właściwej (zbioru wezwań do osoby ze sfery sakralnej i powtarzanych formuł błagalnych) oraz tekstów stowarzyszonych. Analizowana litania ma typową dla gatunku kompozycję, gdyż zawiera wszystkie (także kliszowane) składniki wzorca. Utrwala w kilku wezwaniach, umieszczonych w litanii właściwej, obraz błogosławionego Jana Pawła II jako człowieka o heroicznych cnotach, wypełniającego swą kapłańską i apostolską misję w sposób doskonały. Jest formą modlitwy błagalnej i wielbiącej. Zawiera wszystkie wyznaczniki stylistyczne litanii. Jest szablonowa, dialogowa, formuliczna i podniosła, konkretna w stylu wysłowienia i mało ozdobna. Autorka dowodzi, że wzorzec gatunkowy litanii mimo skostnienia służy jako zbiór reguł pozwalających redagować nowe teksty.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Słowa ważniejsze niż inne – metoda słów kluczy w badaniu polszczyzny dawnej

Celem artykułu jest próba zastosowania metody słów kluczy do badania polszczyzny dawnej. Podstawą prezentowanych analiz jest materiał z Elektronicznego korpusu tekstów polskich XVII i XVIII w. (do 1772 r.), który powstaje w Pracowni Historii Języka Polskiego XVII-XVIII wieku Instytutu Języka Polskiego PAN. Materiał podzielono na cztery okresy (I 1601-1650, II 1651-1700, III 1701-1750, IV 1751-1772) i porównano wyniki dla tekstów z zakresu polityki. Rezultaty pokazały zasadność użytej metody. Wskazały także na silny związek listy wyrazów z doborem utworów oraz na konieczność stałej rozbudowy źródeł korpusowych dla polszczyzny wszystkich epok.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Genologia lingwistyczna w perspektywie analiz dyskursu – szanse i ograniczenia

Artykuł dotyczy perspektyw badawczych genologii lingwistycznej rozumianej jako dziedziny językoznawstwa ściśle związanej z lingwistyką tekstu. Autor dostrzega trzy główne obszary badawcze, w których genologia mo-głaby zyskać pełny wymiar. Są to: badania nad poszczególnymi gatunkami mowy w ujęciu diachronicznym i//lub panchronicznym (ogólnie: historycznym); badania komparatystyczne i kontrastywne w obrębie rodziny gatunków (form strukturalnie, stylistycznie i//lub funkcjonalnie spokrewnionych) w ujęciu synchronicznym; badania interkulturowe. Tego typu badania z pewnością wzbogacą wiedzę o dyskursie jako ważnym wyznacz-niku komunikacji społecznej i kulturowej.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Metafora i trauma

Artykuł przedstawia pojęcie psychologicznej traumy i jej wpływ na zdolność formułowania spójnej narracji, która umożliwia integrację doświadczeń traumy z całokształtem życiorysu. Można by się spodziewać z lingwistycznego puntktu widzenia, że chcąc ująć w słowa nie dający się opisać horror traumy narrator sięgnie po metaforę. Tak jednak nie jest, ponieważ trauma niszczy zdolność do myślenia symbolicznego. Skupiamy naszą uwagę na braku wyrażeń metaforycznych na początkowym etapie narracji w dyskursie na temat doświadczonej traumy, a następnie na pojawianiu się specyficznych typów metafor pojęciowych, takich jak na przykład CIAŁO to KONTENER czy ŻYCIE to PODRÓŻ. Sugerujemy, że analiza używania przenośni – lub ich braku w analizowanym dyskursie – może pozwolić na wgląd w procesy radzenia sobie z traumą i leczenia jej skutków.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wielopoziomowa lingwistyczna analiza dyskursu – DIMEAN

Artykuł stanowi wprowadzenie do metodologii i metod lingwistyki dyskursu. W centrum uwagi stoi pytanie, jakie płaszczyzny należy uwzględnić przy lingwistycznym opisie dyskursu i jakie dane są istotne. W tym kontekście wykorzystana jest zarówno analiza poszczególnych wypowiedzi jak i analiza multipolarnych realizacji dyskursu charakteryzująca się socjo-polityczną dynamiką. Odpowiedzią na metodologiczne kryteria niezawodności i ważności jest zaproponowana tutaj wielopoziomowa lingwistyczna analiza dyskursu. Uwzględnia ona lingwistyczną płaszczyznę mikro i mezo w ujęciu pragmatycznym i socjologicznym. Łączy ona lingwistyczną analizę na poziomie mikro z analizą pragmatyczną na poziomie mezo, a także uwzględnia kontekst socjo-polityczny, intertekstualny i dyskursywny na poziomie makro.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Być albo nie być... tekstem. Problemy definicji tekstu w kontekście tekstów medialnych

Tematem artykułu jest krytyczna analiza granic pojęcia tekstu wyznaczanych przez parametry ekskludujące, występujące w wybranych definicjach tego pojęcia. Ma ona na celu stwierdzenie, czy parametry tekstualności, jakimi współcześnie dysponuje lingwistyka tekstu, są adekwatne również w odniesieniu do tzw. „nowych światów tekstu” obecnych we współczesnych mediach. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, mimo iż przeprowadzona analiza ujawnia przykłady dysonansów pomiędzy takimi jednostkami, a wyekscerpowanymi parametrami tekstualności w ich tradycyjnym rozumieniu. Wydaje się, iż nie jest potrzebna zmiana istniejących parametrów (które nadal posiadają wysoką wartość metodologiczną), a jedynie zmiana w podejściu do nich. Ich relatywizacja umożliwia otwarcie pojęcia tekstu na nowe jednostki tekstowe poprzez rozszczelnienie granic pojęcia tekstu, przy ich jednoczesnym zachowaniu w obecnym kształcie.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Dyskurs terapeutyczny i jego uwarunkowania – rekonesans badawczy

Autorka artykułu zakłada, że współczesną przestrzeń debaty publicznej zasiedlają zróżnicowane zjawiska społeczne, kulturowe i komunikacyjne. Dokonuje ona wstępnej charakterystyki obszaru, w którego centrum mieszczą się rady, porady, zalecenia, wskazówki i poradniki. Zastanawia się także nad możliwościami (strategiami) interdyscyplinarnego opisu dyskursu terapeutycznego oraz wiązanych z nim gatunków mowy.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Tekstowe wizualizacje miasta – obrazowanie i waloryzacja

W niniejszym artykule autorka podejmuje próbę interpretacji językowych obrazów Katowic, utrwalonych w wypowiedziach mieszkańców i przybyszów. Miasto, szczególnie współczesna metropolia, rozpatrywane jest w kategoriach tekstu, zdarzenia komunikacyjnego. Celem pracy jest uchwycenie cech wyróżniających sposoby obrazowania miasta przez poszczególne grupy odbiorcze. Fundament analizy stanowi kategoria punktu widzenia oraz językowego obrazu świata, które to pojęcia determinują waloryzację i sposoby "czytania miasta".

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przemoc symboliczna w duńskiej i grenlandzkiej prasie na temat Komisji Pojednawczej

Niniejszy artykuł jest duńskich i grenlandzkich tekstów prasowych pod kątem stosowania przemocy symbolicznej w ujęciu Pierra Bourdieu. Materiał stanowią artykuły opiniotwórczych dzienników dotyczące powołania kontrowersyjnej grenlandzkiej Komisji Pojednawczej. Zarówno w duńskiej jak i grenlandzkiej narracji można zidentyfikować językowe akty przemocy symbolicznej, które pozycjonują oba państwa względem siebie. Przejawiają się m.in. w wartościowaniu czy stosowaniu stereotypów o charakterze mniej lub bardziej implicytnym.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O dyskursie wykluczenia i dyskursach wykluczonych z perspektywy lingwistycznej

Autorka przeprowadza porządkujące rozróżnienia, wydzielając instytucjonalne dyskursy o wykluczeniu oraz ideologiczne: dyskurs wykluczenia i dyskursy wykluczonych. Podkreśla, że pojęcie wykluczenia jest w ramach każdego wyróżnionego typu inaczej profilowane. W artykule relacjonuje się dyskurs wykluczenia i dyskursy wykluczonych, wskazując istniejące między nimi podobieństwa i różnice. Omawianymi wyznacznikami dyskursu są: tożsamości aktorów społecznych, przedmiot dyskursu oraz obraz relacji społecznych projektowany przez reguły dyskursu. Do analizy wprowadzono jeszcze trzecią kategorię – dyskursu tolerancji (równościowego), traktowanego jako model (idealny wzór), który byłby punktem odniesienia dla omawianych odmian. W ten sposób dyskurs wykluczenia umieszczony został na przeciwnym biegunie dyskursu tolerancji, a zróżnicowane dyskursy wykluczonych (w artykule omawia się przykładowo teksty mieszczące się w ramach dyskursu feministycznego i dyskursu radiomaryjnego) mogą być sytuowane na skali między dwoma wskazanymi biegunami.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Walka o euro: metafory i ramy metaforyczne w informacjach prasowych na temat kryzysu w strefie euro

Metafory odgrywają kluczową rolę w rozwoju myślenia. W określony sposób porządkują i strukturyzują nasze postrzeganie rzeczywistości. W zależności od zastosowanej ramy metaforycznej, w umyśle czytelnika aktywują się określone zestawy wartości kulturowych, a także oczekiwań i interpretacji. W niniejszym artykule ukazane zostaną ramy metaforyczne dominujące w prasie europejskiej w informacjach dotyczących kryzysu w strefie euro. W oparciu o kryterium kolejności występowania, z każdego badanego tekstu wybrano dwie pierwsze metafory, a następnie na ich podstawie ustalonych zostało pięć głównych typów ram metaforycznych: rama wojny, choroby, klęski żywiołowej, konstrukcji i gry. W kolejnym kroku porównano, jak często ramy te występują w różnych rodzajach prasy codziennej w dziesięciu wybranych krajach UE i na tej podstawie sformułowano wnioski na temat wpływu metaforyki kryzysu euro na jego odbiór przez czytelnika.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Bierni na Wschodzie, ponoszący zbiorową winę i oczywiście obecni w Europie – krytyka niemieckich i polskich podręczników do historii w oparciu o kontrastywną lingwistykę dyskursu

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na podręczniki szkolne jako na przedmiot badawczy kontrastywnej lingwistyki dyskursu. Analizie poddane zostały wybrane niemieckie i polskie podręczniki do historii na poziomie liceum/Oberstufe II. Analiza kontrastywna dostarcza informacji o podobieństwach i różnicach (także o „lukach treściowych”) występujących w sposobie przedstawiania wiedzy o danym kraju i o wzajemnych relacjach polsko-niemieckich. Porządek wiedzy obecny w polskich i niemieckich podręcznikach można wyśledzić w oparciu o zjawiska występujące na płaszczyźnie słowa, w strategiach tekstowych, relacjach tekst – obraz oraz na płaszczyźnie dyskursywnej. Wyniki analizy wielopłaszczyznowej wskazują na szczególną rolę podręczników w kształtowaniu kanonu wiedzy oraz dyskursu o normalizacji stosunków polsko-niemieckich, uwzględniają one przy tym także aspekty metajęzykowe.

Czasopismo: tekst i dyskurs - text und diskurs
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo