rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Artykuł wycofany [Retracted article]: Słowiński comparativus jako paralela dla rekonstruowanych zjawisk przedhistorycznych

This is a retracted article, whose corrected version, bearing the same title, is avalaible under the DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.2235. The correction was introduced at the request of the Author.The Slovincian Comparative as a Parallel for Reconstructed Prehistoric PhenomenaThis article deals with an innovative type of comparatives in Slovincian (Kashubian) (cf., e.g. gąstńei̯šï ‘thicker’ ← gąstï ‘thick’, as opposed to the inherited forms gąstšï, gąscei̯šï). The -ń- extension of the formative originates from intransitive change-of-state verbs of the type gąstńec ‘to become thick(er)’ ← gąstï. This phenomenon reflects a more general tendency in the development of Slavic and Indo-European languages. The significance of the Slovincian material is that it provides synchronic evidence from the first half of the twentieth century. To jest wycofany artykuł, którego poprawiona wersja o tym samym tytule jest dostępna pod następującym numerem DOI: https://doi.org/10.11649/sfps.2235. Korekty artykułu dokonano na prośbę Autora.Słowiński comparativus jako paralela dla rekonstruowanych zjawisk przedhistorycznychNiniejszy artykuł dotyczy pewnego innowacyjnego typu comparatiwów w słowińskim (kaszubskim) (por. np. gąstńei̯šï ‘gęstszy’ ← gąstï ‘gęsty’ wobec odziedziczonych gąstšï, gąscei̯šï). Rozszerzenie -ń- w wykładniku wywodzi się z nieprzechodnich czasowników zmiany stanu typu gąstńec ‘gęstnieć’ ← gąstï. Zjawisko to odzwierciedla ogólniejszą tendencję w rozwoju języków słowiańskich i indoeuropejskich. Znaczenie materiału słowińskiego polega na możliwości potwierdzenia procesu na poziomie synchronicznym w pierwszej połowie XX wieku.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Oleksandr Melnyczuk jako etymolog i komparatysta

Oleksandr Mel′nychuk as an Etymologist and ComparatistOleksandr Mel′nychuk (1921–1997) made a great contribution to the theory and methodology of historical-comparative studies of genetically related languages. His work mainly concerned three areas: the word family approach to the study of Slavic, Indo-European and non-Indo-European languages, the theory of monoglottogenesis, and the historical typology of Slavic languages. After a brief overview of his life and work, this study focuses on the first area, outlining the principal features of the word family approach he developed, both theoretically and with regard to research on the origin of particular Slavic lexical items. Ołeksandr Melnyczuk jako etymolog i komparatystaOłeksandr Melnyczuk (1921–1997) wniósł znaczący wkład w rozwój teorii i metodologii badań historyczno-porównawczych pokrewnych języków. W swej pracy skupiał się głównie na trzech obszarach: podejściu gniazdowym do badania leksyki słowiańskiej, indoeuropejskiej i pozaindoeuropejskiej, teorii monoglottogenezy oraz typologii historycznej języków słowiańskich. Wychodząc od krótkiego zarysu biografii badacza i jego dorobku naukowego, niniejszy artykuł skupia się na pierwszym z wymienionych kierunków jego zainteresowań: przedstawia główne elementy podejścia gniazdowego w ujęciu Melnyczuka zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu do badań nad etymologią poszczególnych słowiańskich jednostek leksykalnych.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Sprawozdanie z konferencji naukowej „Метамови словникiв рiзних типiв: будова та застосування” (5–6 czerwca 2018, Kijów)

“Metalanguages of Dictionaries of Various Types: Construction and Application” (Kiev, 5–6 June 2018): A Conference ReportThis article is a report from an international academic conference held on 5–6 June 2018 in Kiev, organised by the Institute of the Ukrainian Language, National Academy of Sciences of Ukraine. The event was entitled “Metalanguages of dictionaries of various types: Construction and application” and was devoted to the methodology of developing different types of dictionaries and metalanguages used in Slavic and non-Slavic lexicography.Sprawozdanie z konferencji naukowej „Метамови словникiв рiзних типiв: будова та застосування” (5–6 czerwca 2018, Kijów)Artykuł stanowi sprawozdanie z odbywającej się w dniach 5–6 czerwca 2018 roku w Kijowie konferencji „Metajęzyki słowników różnych typów: budowa i zastosowanie”, której organizatorem był Instytut Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Omówiono referaty uczestników dotyczące opracowywania różnego typu słowników i metajęzyków w słowiańskiej i niesłowiańskiej leksykografii.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Formy reprezentacji argumentu propozycjonalnego w bułgarskich, polskich i rosyjskich zdaniach ufundowanych na predykacie mentalnym

Forms of Representation of Propositional Argument in Bulgarian, Polish and Russian Expressions Based on the Mental PredicateThis article offers a discussion of Bulgarian, Polish and Russian mental verbs from the perspective of syntactic valence. The author examines grammatical forms of propositional argument in sentences with mental verbs which represent predicate-argument structure P (x, q). All syntactic forms in the focus of this study are classified into several patterns: observance, compression and splitting. The author demonstrates that what they involve is analogical reflection of propositional structure, greater or smaller compression of propositional argument, or its segmentation and doubling of syntactic position. The author examines the regularity of implementation of each grammatical form in Bulgarian, Polish and Russian on the basis of relevant quantitative data.Formy reprezentacji argumentu propozycjonalnego w bułgarskich, polskich i rosyjskich zdaniach ufundowanych na predykacie mentalnym Tematem prezentowanego artykułu są bułgarskie, polskie i rosyjskie czasowniki mentalne, badane w perspektywie walencji syntaktycznej. Autor analizuje gramatyczne formy realizacji argumentu propozycjonalnego w zdaniach z czasownikami mentalnymi w pozycji orzeczenia, które reprezentują strukturę predykatowo-argumentową P (x, q). Wszystkie formy syntaktyczne podzielono na kilka typów: przestrzeganie, kompresja i rozszczepienie. Autor pokazuje, że w tym zakresie mamy do czynienia z kalkowaniem struktury propozycjonalno-semantycznej, z mniej lub bardziej intensywną kompresją argumentu propozycjonalnego lub z jego rozczłonkowaniem i podwojeniem pozycji syntaktycznej. Została zbadana regularność realizacji każdej formy gramatycznej w systemie trzech języków. Wnioski są oparte na danych kwantytatywnych.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Deminutywność w słowiańskich badaniach słowotwórczych. Sprawozdanie z konferencji Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (Słowenia, Maribor, 25–29 maja 2015)

Deminutivity in Slavic word formation studies. Report from the conference of the Word-Formation Committee of the International Committee of Slavists (Slovenia, Maribor, 25–29 May 2015)The article is a report from the 16th International Scientific Conference of the Word-Formation Committee of the International Committee of Slavists, held in Maribor, Slovenia, on 25–29 May 2015. The authors offer a short discussion of each of the presentations, which in this edition of the Conference were devoted to the form and role of diminutives in Slavic languages. Deminutywność w słowiańskich badaniach słowotwórczych. Sprawozdanie z konferencji Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (Słowenia, Maribor, 25–29 maja 2015)Artykuł stanowi sprawozdanie z odbywającej się w dniach 25–29 maja 2015 roku w Mariborze (Słowenia) XVI. Konferencji Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Autorki omawiają kolejno wystąpienia uczestników, poświęcone w tej edycji formie i roli deminutywów w językach słowiańskich.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Międzynarodowa konferencja naukowa "Мови Європи в стані оновлення" (Kijów, 20-21 kwietnia 2016)

International scientific conference Мови Європи в стані оновлення (Kiev, 20–21 April 2016)The article is a report from an international scientific conference, organised on 20–21 April 2016 in Kiev by the Institute of the Ukrainian Language, National Academy of Sciences of Ukraine. The conference, entitled Мови Європи в стані оновлення, was devoted to innovations in European languages, including especially the Slavic languages. Międzynarodowa konferencja naukowa Мови Європи в стані оновлення (Kijów, 20–21 kwietnia 2016)Artykuł stanowi relację z międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej w dniach 20–21 kwietnia 2016 roku w Kijowie przez Instytut Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Konferencja, zatytułowana Мови Європи в стані оновлення, poświęcona była innowacjom w językach Europy, ze szczególnym uwzględnieniem języków słowiańskich.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Międzynarodowa konferencja naukowa "Nowoczesne systemy slawistycznej informacji bibliograficznej – dziś i jutro" (Warszawa, 8–9 października 2015)

International scientific conference Nowoczesne systemy slawistycznej informacji bibliograficznej – dziś i jutro (Warsaw, 8–9 October 2015)The article is a report from a conference organised in Warsaw on 8–9 October 2015 by the Slavic Academic Information Centre (Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences), the Slavic Foundation and the Linguistic Bibliography Committee of the International Committee of Slavists. It was the second conference over the span of the last three years devoted to the newest trends in and future development of Slavic studies information systems. Międzynarodowa konferencja naukowa Nowoczesne systemy slawistycznej informacji bibliograficznej – dziś i jutro (Warszawa, 8–9 października 2015)Artykuł stanowi sprawozdanie z międzynarodowej konferencji zorganizowanej w Warszawie 8–9 października 2015 roku przez Centrum Slawistycznej Informacji Naukowej Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundację Slawistyczną i Komisję Bibliografii Lingwistycznej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Była to druga na przestrzeni ostatnich trzech lat konferencja poświęcona najnowszym trendom w systemach slawistycznej bibliograficznej oraz ich rozwojowi w przyszłości.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec. Beata Jarosz, „Językowy obraz ŚLUBU", Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, 266 ss.

Review: Beata Jarosz, Językowy obraz ŚLUBU, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, 266 pp.The article is a review of Beata Jarosz’s book about the linguistic image of the wedding, entitled Językowy obraz ŚLUBU, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014. Rec.: Beata Jarosz, Językowy obraz ŚLUBU, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014, 266 ss.Artykuł stanowi streszczenie pracy Beaty Jarosz Językowy obraz ŚLUBU, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: Ewa Golachowska, „Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku", Instytut Slawistyki PAN i Wydawnictwo Agade, Warszawa 2012, 195 ss.

Review: Ewa Golachowska, Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku, Instytut Slawistyki PAN i Wydawnictwo Agade, Warszawa 2012, 195 pp.Review of Ewa Golachowska’s book about the multilingualism among Belarusian Catholics at the turn of the 21st century: Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku, Instytut Slawistyki PAN i Wydawnictwo Agade, Warszawa 2012. Rec.: Ewa Golachowska, Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku, Instytut Slawistyki PAN i Wydawnictwo Agade, Warszawa 2012, 195 ss.Recenzja książki Ewy Golachowskiej Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI wieku, Instytut Slawistyki PAN i Wydawnictwo Agade, Warszawa 2012.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rec.: "Sprachliche Säkularisierung. Semantik und Pragmatik", Hrsg. von Alicja Nagórko, Georg Olms Verlag, Hildesheim–Zürich–New York 2014, 466 S.

Review: Sprachliche Säkularisierung. Semantik und Pragmatik, ed. Alicja Nagórko, Georg Olms Verlag, Hildesheim–Zürich–New York 2014, 466 pp.The reviewed collective volume falls within the stream of research on the language of religion, yet – unlike theolinguistics, which deals with different varieties of religious texts – the presented studies focus on the use of religious vocabulary in secular contexts. The studies deal with the processes of linguistic secularisation, sociology of religion, and above all – linguistics. The volume consists of twenty-six studies by scholars for Germany, Poland and Slovakia. Rec.: Sprachliche Säkularisierung. Semantik und Pragmatik, Hrsg. von Alicja Nagórko, Georg Olms Verlag, Hildesheim–Zürich–New York 2014, 466 S.Recenzowana monografia zbiorowa włącza się w nurt badań nad językiem religii, jednak w odróżnieniu od teolingwistyki, która zajmuje się różnymi wariantami tekstów religijnych, prezentowane badania koncentrują się na funkcjonowaniu religijnej leksyki w świeckich dyskursach. Tematyka tomu dotyczy procesów językowej sekularyzacji, badanych z perspektywy różnych dyscyplin humanistycznych: kulturoznawstwa, socjologii religii i przede wszystkim językoznawstwa. Tom składa się z 26 opracowań naukowych uczonych z Niemiec, Polski i Słowacji.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Przydatność analizy semantycznej i składniowej do badań nad tekstem. Wybrane tytuły w słoweńskich tekstach popularnonaukowych

The usefulness of semantic and syntax analysis in discourse analysis. Chosen titles in Slovene popular science textsThe article is devoted to chosen titles and subtitles in Slovene-language popular science texts about Slovene history. The data comprise 110 examples taken from the three Slovene popular science books. The analysed phrases have different forms (nouns, adjective-modified nouns, nominalizations). The conducted study is methodologically based on semantic and syntax analysis – the analysis of the ways of realization of the predicate-argument structure on which a given initial para-text is founded – as applied in the context of textual analysis of scientific, and especially popular scientific, discourse. The author of the article investigates the relation between the given title and the content of the corresponding portion of the macro-text. Particularly interesting are titles formed by means of nominalization, that is to say – by means of a transformation of predicate-argument structure. When used as titles, nominalizations confirm their expected semantic and syntax features, such as the capacity for the omission of chosen elements, increased generality and the same time compactness of the message. They also proved fruitful elements of the strategies of macro-text construction based on using appropriate titles. Przydatność analizy semantycznej i składniowej do badań nad tekstem. Wybrane tytuły w słoweńskich tekstach popularnonaukowychArtykuł dotyczy wybranych tytułów rozdziałów i podrozdziałów w książkach popularnonaukowych o historii Słowenii. Materiał obejmuje 110 przykładów z języka słoweńskiego o zróżnicowanej postaci – rzeczowników, rzeczowników modyfikowanych przez przymiotniki, wyrażeń przyimkowych. Podjęte badania wpisują się w analizę semantyczno-składniową, czyli analizę sposobów realizacji potencjalnej struktury predykatowo-argumentowej fundującej dany paratekst inicjalny, w kontekście badań nad tekstem, zwłaszcza w ramach dyskursu naukowego w odmianie popularnonaukowej. Analizie poddano relację między tytułem a opatrzonym przez ten tytuł fragmentem makrotekstu. Szczególnie interesujące okazały się tytuły będące nominalizacjami, czyli transformacjami struktur predykatowo-argumentowych. Frazy o postaci nominalizacji w tytułach potwierdziły standardowe obserwacje semantyczno-składniowe łączone zwykle z transpozycją w nomen (możliwość redukcji wybranych składników, większą ogólność, a zarazem kondensację przekazu). Okazały się także owocne w strategiach budujących makrotekst poprzez użycie odpowiedniego tytułu.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Zaimek wskazujący w zdaniach z orzeczeniem imiennym: funkcja predykatywna czy anaforyczna?

Demonstrative pronoun in sentences with nominal predicate: predicative or anaphor function?This article deals with a particular type of simple sentences with a complex predicate which includes the demonstrative pronoun Pol. to / Russ. это ‘this.’ The author presents the view, prevailing in the linguistic literature, that in terms of syntactic structure, such units perform the role of the so-called copula. The analysis of linguistic material of modern Russian and Polish (taking into account the category of functional syntax) leads to the conclusion that such instances are in fact cases of subject duplication, which is used to emphasise the subject in spoken language. Zaimek wskazujący w zdaniach z orzeczeniem imiennym: funkcja predykatywna czy anaforyczna?Przedmiotem artykułu jest szczególny typ zdań prostych z orzeczeniem złożonym zawierającym zaimek wskazujący to/это. Autor przedstawia panujący w literaturze lingwistycznej pogląd, że jednostka ta zajmuje w strukturze zdania pozycję tzw. łącznika (copuli). Z analizy materiału językowego współczesnego języka polskiego (przy uwzględnieniu kategorii składni funkcjonalnej) wynika, że w rzeczywistości mamy tu do czynienia z duplikacją podmiotu, która służy do emfatycznego wyodrębnienia tego członu zdania w mowie.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Internacjonalizmy jako źródło ekwonimii w słowiańskiej terminologii technicznej (na materiale polskim, rosyjskim i bułgarskim)

Internationalisms as a source of equonymy in Slavic technical terminology (on the basis of Polish, Russian and Bulgarian material)The article presents one of the main sources of Slavic synonymy in technical terms – the phenomenon of internationalization. On the basis of a comprehensive set of Polish, Russian and Bulgarian terms of the range of machinery (construction and operation) it was found that Polish terminology uses international units primarily as a component of analytic terms, while the Russian and Bulgarian usually borrow the entire terminological unit and less often use a parallel native term. Internacjonalizmy jako źródło ekwonimii w słowiańskiej terminologii technicznej (na materiale polskim, rosyjskim i bułgarskim)W artykule przedstawiono jedno z głównych źródeł ekwonimii w słowiańskiej terminologii technicznej – zjawisko internacjonalizacji. Na podstawie analizy obszernego zbioru polskich, rosyjskich i bułgarskich terminów z zakresu budowy i eksploatacji maszyn ustalono, że polska terminologia używa jednostek międzynarodowych przede wszystkim jako części składowej terminów analitycznych, zaś rosyjski i bułgarski systemy terminologiczne zapożyczają zazwyczaj całą jednostkę terminologiczną i rzadziej używają równolegle terminu rodzimego.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Czy "wihajster" jest nazwą artefaktu? Szkic leksykologiczny

Is wihajster a name for an artifact? A lexicological studyThe basic focal points of this article are the features of the word wihajster – both those inter- (grammar and semantics) and extralinguistic (etymology, orthography, pragmatics). Moreover, the article mentions other expressions characteristic of regional varieties of Polish which share some similar semantic features. The presented semantic interpretation implies that, generally, wihajster is a semantically marked synonym for narzędzie ‘tool,’ some of the examples, however, show that there are speakers who attribute to it an even broader scope of reference. The examples that illustrate the analysis have mostly been derived from fiction. Their analysis shows that referring to wihajster as a "post-war neologism" is not justified. The word undoubtedly appeared in Polish before World War II, and most probably even back in the 19th century. It is equally unreliable from the academic point of view to call wihajster a Germanism – unless we are prepared to abandon defining the latter as a loan word from German. All in all, the word does indeed imitate in sound the German phrase wie heisst er?, yet this linguistic unit did not evolve within German and thus is not an external loan. It can only be considered an internal loan from local dialects into general Polish. Czy wihajster jest nazwą artefaktu? Szkic leksykologicznyPodstawowym przedmiotem zainteresowania w artykule są cechy wewnątrz- (gramatyka i semantyka) i zewnątrzjęzykowe (etymologia, ortografia, pragmatyka) wyrażenia wihajster. Ponadto wspomniane są inne wyrażenia odmian (głównie regionalnych) języka polskiego, które mają podobne cechy semantyczne. Zaproponowana interpretacja semantyczna zakłada, że są to nacechowane synonimy narzędzia, choć część przykładów pokazuje, że użytkownicy języka przypisują im czasem jeszcze szerszy zakres odniesienia. Wykorzystywane do ilustracji toku wywodu przykłady pochodzą przede wszystkim z literatury pięknej. Ich analiza pokazuje, że częste w literaturze przedmiotu określanie wihajstra mianem „powojennego neologizmu” jest nieuprawnione – wyrażenie to pojawiło się w języku polskim na pewno przed II wojną światową, a prawdopodobnie jeszcze w XIX wieku. Równie nierzetelne naukowo jest nazywanie wihajstra germanizmem – chyba że germanizm zostanie zdefiniowany nie jako zapożyczenie z języka niemieckiego. Wihajster w istocie jest bowiem wyrażeniem naśladującym brzmienie niemieckiej frazy wie heisst er?, ale jednostka ta nie powstała na gruncie języka niemieckiego i nie jest zapożyczeniem zewnętrznym. Można ją traktować jedynie jako zapożyczenie wewnętrzne z gwar do języka ogólnego.

Czasopismo: Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo