rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Percepcja nierówności dochodowych a poparcie polskich partii politycznych w latach 2007–2015

W artykule został omówiony wpływ percepcji nierówności dochodowych na preferencje polityczne Polaków w latach 2007–2015. Badane były przy tym zarówno zmiany akceptacji nierówności dochodowych, jak też oceny zasadności podziału dochodu w społeczeństwie. Ocena wpływu tych zmian na preferencje polityczne, w tym zwłaszcza na poparcie partii opowiadających się za zwiększeniem redystrybucji dochodów przez państwo, została dokonana za pomocą analizy statystycznej na zagregowanych danych o poparciu partii politycznych oraz analizy ekonometrycznej mikrodanych z badań ankietowych. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że percepcja nierówności dochodowych, a w szczególności ocena ich zasadności, stała się po globalnym kryzysie jedną z determinant decyzji wyborczych Polaków. Osoby oceniające nierówności dochodowe jako niezasadne i zbyt wysokie z większym prawdopodobieństwem głosowały na partie opowiadające się za redystrybucją dochodów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Myśl społeczna Georga Simmla w perspektywie współczesnej teorii i socjologii kultury

Refleksje Georga Simmla poświęcone kulturze są dziś bardzo często przywoływane na gruncie nauk społecznych i humanistycznych. Wiele z tych sądów uważa się za wyjątkowo innowacyjne, a wręcz prorocze względem rozpoznań wypracowywanych przez intelektualistów pod koniec XX i na początku XXI wieku. Biorąc to pod uwagę, dokonuję w niniejszym artykule zestawienia analiz autora Filozofii pieniądza ze współczesnymi pracami z dziedziny teorii i socjologii kultury. W pierwszej części tekstu zwracam uwagę na to, w jaki sposób refleksje Simmla dotyczące zależności między kulturą obiektywną i subiektywną, a także transcendowania jako immanentnej cechy jednostki, wpisują się w aktualne debaty poświęcone relacji między strukturą a sprawstwem. W kolejnej części odnoszę się do rozpoznań Simmla poświęconych fragmentaryzacji i indywidualizacji kultury oraz coraz większemu znaczeniu konsumpcjonizmu w życiu społecznym, wskazując na ich przydatność w analizach kultury współczesnej. W zakończeniu artykułu zamieszczam – obok podsumowania – ogólniejsze refleksje na temat znaczenia rozwiązań przyjętych przez Simmla w radzeniu sobie z wyzwaniami stojącymi przed teorią i socjologia kultury w XXI wieku.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zjawisko nierówności społecznych w obszarze praw reprodukcyjnych w Polsce – wybrane aspekty

Celem artykułu jest analiza zjawiska nierówności społecznych w realizacji praw reprodukcyjnych w Polsce w wybranym wymiarze – możliwości kontrolowania własnej płodności przez kobiety. Na podstawie analizy danych zastanych (aktów prawnych, raportów z badań, doniesień medialnych) podjęto próbę odpowiedzi na pytania, czy i jak takie zmienne, jak status materialny, wiek oraz miejsce zamieszkania różnicują dostęp kobiet do nowoczesnej antykoncepcji. Punktem wyjścia było założenie o intersekcjonalności – krzyżowaniu się różnych społecznych cech jednostek, decydujących o jej życiowych szansach. Wskazano wpływ wybranych zmiennych na autonomię prokreacyjną kobiet oraz restrykcyjny charakter polityki reprodukcyjnej w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Rozwój gospodarczy i społeczny a jakość życia. Wybrane kontrowersje teoretyczne i metodologiczne

Coraz powszechniej akceptowany jest pogląd, że wzrost gospodarczy mierzony jako PKB nie
prowadzi automatycznie do większego zadowolenia ludzi z życia. Nawet Human Development Raport,
który uwzględnia długość życia, edukację i dochód w perspektywie porównawczej w różnych
krajach, nie jest na tyle kompletny, aby opisać dobrobyt, dobrostan i jakość życia. Opracowanie
lepszych strategii walki z wykluczeniem społecznym i niezadowoleniem wśród ludzi wymaga dokładniejszych danych empirycznych na temat obiektywnych struktur i rozwoju, jak również na
temat ich percepcji i oceny. Tymczasem w środowisku akademickim istnieją kontrowersje dotyczące
zakresu znaczeniowego takich ogólnych pojęć jak dobrobyt, dobrostan i jakość życia. Mimo braku
powszechnie akceptowanych definicji, obserwujemy postęp w zakresie pomiaru, w rezultacie którego
otrzymujemy wystarczające informacje dla społeczeństwa i polityków, pozwalające zmieniać na
lepsze sytuację, podwyższać jakość życia ludzi.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Moralność finansowa konsumentów jako konstrukt teoretyczny i jego empiryczna reprezentacja na przykładzie polskich konsumentów

Patologie występujące w sferze finansów są trafnym odzwierciedleniem organizacji społeczeństwa
nie tylko w kontekście wielkich skandali i zapaści powodowanych przez instytucje finansowe,
bezwzględnych oszustów czy chciwych menedżerów, ale także od strony udziału zwykłych
obywateli w deregulacji rynku. Drobne wykroczenia i nadużycia nie są tak spektakularne jak
zorganizowane oszustwa, ale popełniane w skali masowej oddziałują negatywnie na rynek i instytucje
społeczne. Celem artykułu jest analiza zaburzeń systemu moralnej regulacji konsumentów
w obszarze relacji finansowych oraz empiryczna identyfikacja struktury tych zaburzeń i czynników
im sprzyjających. W perspektywie teoretycznej analiza bazuje na koncepcji moralności
ekonomicznej (Thompson 1971) oraz teorii anomii instytucjonalnej odnoszonej do codziennych
nadużyć (Karstedt, Farrall 2006). Część empiryczna ukierunkowana została na badanie moralności
finansowej traktowanej jako konstrukt złożony z dwóch komponentów: oceny nadużyć dokonywanych
przez konsumentów oraz percepcji instytucjonalnej deregulacji na rynku finansowym,
a także próby uchwycenia zależności między tymi komponentami. Badanie zrealizowano techniką
telefonicznego sondażu, przeprowadzonego na ogólnopolskiej, reprezentatywnej 1000-osobowej
próbie dorosłych konsumentów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Kształcenie socjologów w kontekście Krajowych Ram Kwalifikacji

Tekst poświęcony jest praktycznym aspektom wdrażania założeń Krajowych
Ram Kwalifikacji do kształcenia socjologicznego. Autor dyskutuje
wybrane wątki założeń reformy szkolnictwa wyższego dotyczące programów
nauczania. Odwołując się do praktyki pokazuje potencjalne możliwości
i ograniczenia związane z planowaniem studiów socjologicznych. Zwraca
uwagę na liczne dylematy środowiska naukowego, które pojawiły się wraz
z wprowadzeniem reformy nauczania.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Unia Europejska – hybrydowy system polityczny. Multilevel governance jako kompromis pomiędzy intergovernmentalizmem a supranacjonalizmem

Autor niniejszego tekstu próbuje odpowiedzieć na pytanie, czy współczesna
Unia Europejska jest już systemem politycznym, czy też pozostaje jeszcze cały
czas w domenie międzyrządowej, stanowiąc jedynie nadbudowę nad tradycyjnie
rozumianymi państwowymi systemami politycznymi.
W odpowiedzi na to pytanie posługuje się argumentacją, którą wypracowała
dotychczasowa refleksja naukowa – głównie w nurcie intergovernmentalizmu oraz
supranacjonalizmu. Również poszczególne teorie integracji europejskiej stanowią
tu istotny punkt odniesienia (przede wszystkim federalizm i (neo)funkcjonalizm),
ponieważ były one dotychczas tworzone i stosowane w dużym stopniu w ‘zaangażowany’
sposób. A więc nie były wolne – szczególnie w swojej warstwie normatywnej,
poprzez formułowanie sądów postulatywnych – od bieżącej polityki.
Szczególna uwaga poświęcona jest w niniejszym opracowaniu koncepcji
multi-level governance (MLG) – wielopoziomowego rządzenia, która wydaje się
stanowić rozsądny kompromis pomiędzy, często, przeciwstawną argumentacją
‘międzyrządowców i ‘liberałów’.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Bramy raju i miejsca przeklęte? Socjolog miasta wobec różnych form wykluczenia społecznego na Górnym Śląsku

Współczesne miasta Górnego Śląska charakteryzuje obecność dwóch uspołecznionych
form przestrzeni o biegunowo odmiennej specyfice. Są to stare
i nowe osiedla zamknięte.
Pierwsze z nich to tradycyjne familoki oraz osiedla epoki industrialnej. Drugie
to zamknięte przestrzenie rodzącej się klasy średniej. Z jednej strony mamy
zatem getta biedy, z drugiej getta bogactwa.
Getta biedy powstały w wyniku zewnętrznej ekskluzji oraz auto-zamykanie
się mieszkańców na szanse jakie oferuje świat zewnętrzny. Specyfiką górnośląskich
gett biedy jest swoista wspólnota – wspólnota kryzysu. Łączy ona odrzuconych
przez otaczającą ich rzeczywistość, która lepiej zaadoptowała się do
nowych warunków. Getta biedy charakteryzuje homogenizacja społeczna, czyli
wspólny scenariusz codzienności ich mieszkańców decydujący o jednolitości
i spoistości grupy.
Getta biedy powstające w sąsiedztwie zamykanych hut i kopalń poddają się
coraz wyraźniejszej destrukcji samych osiedli oraz pogłębiającej się marginalizacji
zamkniętych w nich ludzi.
Getta bogactwa (gated communites) trudno jest scharakteryzować ponieważ
dopiero się tworzą ale już dziś stanowią ekskluzywne przestrzenie miejskie. O ich
istocie stanowi przede wszystkim ekskluzja wewnętrzna czyli wycofywanie się
ich mieszkańców z życia szerszej wspólnoty. Getta bogactwa odróżnia od gett
biedy ich heterogeniczna natura, która wynika z faktu silnego wewnętrznego
zróżnicowania rodzącej się w Polsce klasy średniej. Rytm życia tych ludzi, rozkład
ich codziennych obowiązków czy formy spędzania czasu wolnego znamionują
ich głębokie różnice. Zamykanie się w gettach bogactwa do przede wszystkim poszukiwanie bezpieczeństwa
i spokoju, jak również namiastka wspólnotowego życia.
Dwie skrajnie odmienne przestrzenie miejskie będą nadal tworzyć ikonosferę
śląskich miast. Intuicyjnie można wnioskować, że getta biedy będą przeobrażać
się w siedlisko underclass a getta bogactwa uszczelniać swoją wyobcowaną
wyniosłość.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Zmiany strukturalne i przestrzenno-funkcjonalne w rozwoju przedsiębiorczości po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej

W artykule porównano dynamikę zmiany liczby przedsiębiorstw względem populacji osób w wieku produkcyjnym w sektorze prywatnym w latach 2001–2004 (okres przedakcesyjny) i 2004–2007 (okres poakcesyjny). Badania przeprowadzono, stosując podział na podstawowe sektory działalności gospodarczej (rolniczy, przemysłowy, usługowy niższego rzędu i usługowy wyższego rzędu) oraz pod względem zróżnicowania funkcjonalnego gmin (kilka kategorii miast i ich stref podmiejskich, korytarze transportowe, gminy z rozwojem turystyki itd. – łącznie 16 kategorii). Badania wykazały spadek, inercję, polaryzację przestrzenną oraz mozaikowatość struktury przestrzennej dynamiki rozwoju przedsiębiorstw prywatnych.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wpływ projektów unijnych na konkurencyjność Lublina i dyfuzję procesów rozwojowych w jego otoczeniu

Artykuł przedstawia analizę pozyskiwania i wydatkowania środków unijnych przez samorząd miasta Lublina w pierwszym okresie akcesyjnym (2004–2006), przez wskazanie wpływu zewnętrznego finansowania na poprawę konkurencyjności i atrakcyjności miasta oraz tworzenie warunków dyfuzji procesów rozwojowych w układzie miasto-region.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Globalizacja obszarów wiejskich – na przykładzie MSP w Wielkopolsce

Celem artykułu jest analiza procesów lokalizacji i globalizacji małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) na obszarach wiejskich w Wielkopolsce. Badano problem gospodarki wiejskiej jako miejsca lokalizacji umiędzynarodowionych i działających globalnie przedsiębiorstw. Na wstępie omówiono potencjalne czynniki lokalizacji przedsiębiorstw w warunkach otwartej gospodarki. Następnie przedmiotem analizy były udziały kapitału zagranicznego i zagraniczna wymiana handlowa przedsiębiorstw działających w otoczeniu różniącym się poziomem zurbanizowania oraz występowaniem rolniczych i pozarolniczych funkcji gospodarczych. W badaniu posłużono się danymi sprawozdawczymi z lat 2008–2011 podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego oraz firm posiadających udziały za granicą, zebranymi przez GUS. Stwierdzono, że badane przedsiębiorstwa różniły się pod względem tempa i zaawansowania procesów globalizacji w zależności od poziomu urbanizacji i struktury gospodarczej różnych lokalizacji. Wyniki badań potwierdziły tezę, że globalizacja prowadzi do polaryzacji rozwoju gospodarki regionalnej i lokalnej.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dojazdy do pracy do Warszawy i Bialegostoku - alternatywne podejscia metodologiczne

W okresie PRL dojeżdżający do pracy samochodem do głównych miast Polski byli regularnie liczeni, co pozwalało na oszacowanie i analizę zarówno źródeł, jak i celów podróży. Od 1989 r. studia nad dojazdami do pracy stały się utrudnione ze względu na brak danych statystycznych. Autorzy artykułu wykorzystali dane z Warszawskiego Badania Ruchu z 2005 r. oraz autorskie kwestionariusze dotyczące dojazdów do pracy w Białymstoku i 19 gminach województwa podlaskiego z 2006 r. Ponadto zaprezentowano wyniki analizy Urzędu Statystycznego w Poznaniu dotyczącej dojazdów do pracy do Warszawy i Białegostoku z wykorzystaniem bazy danych POLTAX. Porównano rezultaty powyższych trzech metod badawczych dotyczące przeciętnych czasów podróży do pracy z atrakcyjnością Warszawy i Białegostoku dla dojeżdżających do pracy samochodem spoza tych miast. Z badań wynika między innymi, że atrakcyjność miasta zależy głównie od czasu podróży do pracy, a relacja między czasem podróży a atrakcyjnością miasta może zostać opisana za pomocą funkcji potęgowej.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rolnicy – Wspólna Polityka Rolna – rozwój

Artykuł porusza problem obserwowanego oraz możliwego wpływu Wspólnej Polityki Rolnej na modernizację polskiego rolnictwa oraz zmianę kondycji i postaw społeczno-politycznych rolników. Od czasu akcesji stosunek rolników do UE wyraźnie ewoluował: z grupy najbardziej eurosceptycznej stali się niemal euroentuzjastami. Realnie odnotowanymi skutkami przystąpienia do Unii jest poprawa sytuacji rolnictwa i gospodarstw rolnych, stabilizacja dochodów rolników, co w efekcie łagodzi napięcia społeczne. Zmienia się też samo rolnictwo, od początku lat 90. następuje polaryzacja struktury obszarowej, koncentracja produkcji w gospodarstwach najmniejszych, dualizacja rolnictwa. Istnieje obawa, że nie wszystkie możliwości stwarzane przez WPR zostaną wykorzystane, gdyż rolnicy chętnie robią użytek z tradycyjnych działań WPR, natomiast z rezerwą podchodzą do działań nowych, składających się na tzw. politykę wiejską.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wpływ wybranych aspektów polityki fiansowej jednostek samorządu terytorialnego na ich rozwój – próba oceny na przykładzie miast Unii Metropolii Polskich

Jednostki samorządu terytorialnego odgrywają ogromną rolę we wspieraniu rozwoju lokalnego. W niniejszym artykule podjęto próbę zbadania wpływu wybranych aspektów polityki finansowej JST na poziom ich rozwoju – na przykładzie miast Unii Metropolii Polskich. W tym celu najpierw skonstruowano syntetyczny miernik rozwoju lokalnego i za jego pomocą oceniono, relatywnie, rozwój badanych miast. Następnie poddano analizie zależności między wartościami przyjętego względnego miernika rozwoju miast w latach 2007–2012 a kształtowaniem się wybranych kategorii charakteryzujących gospodarkę finansową JST w tych latach (w przeliczeniu na mieszkańca), w szczególności wysokości ich zadłużenia, wydatków ogółem, wydatków majątkowych, a także wydatków na poszczególne grupy zadań powierzonych do realizacji samorządowi terytorialnemu.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Cnoty obywatelskie w lokalnej społeczności. Między społeczną wiarygodnością i wiarołomnością

Tekst stanowi relację z badań empirycznych przeprowadzonych na przełomie 2000 i 2001 r. w Tychach, w województwie śląskim. Choć badania, w których wzięło udział 400 osób, zrealizowano w jednym tylko mieście, to ich rezultaty mają walor bardziej ogólny. Teoretycznym układem odniesienia były z jednej strony koncepcje społeczeństwa obywatelskiego, z drugiej zaś kapitału ludzkiego i społecznego. Analizowano zatem obecność takich cnót obywatelskich, jak: zaufanie i wiarygodność, przejrzystość transakcji biznesowych i – a contrario – dostrzegalne symptomy korupcji, tolerancja wobec inności etnicznej, religijnej, narodowej i seksualnej. Odrębne miejsce w relacjonowanych studiach miało postrzeganie procesu integracji z Unią Europejską i jej strukturami.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Partnerstwa międzysektorowe w rozwoju obszarów wiejskich na przykładzie Lokalnych Grup Działania w województwie podkarpackim

Przedmiotem artykułu są partnerstwa międzysektorowe przyjmujące formę Lokalnych Grup Działania. Analizie poddano: mechanizmy powstawania partnerstw w województwie podkarpackim, ze szczególnym uwzględnieniem motywów i podmiotów inicjujących oraz sposobów rekrutacji członków; relacje partnerstw z otoczeniem społecznym; decydowanie w partnerstwach oraz oczekiwania w stosunku do ich przyszłości. Ramę teoretyczną artykułu stanowi podejście neoinstytucjonalne, w szczególności jego cztery nurty: historyczny, normatywny, racjonalnego wyboru oraz sieci, będące podstawą sformułowania hipotez dotyczących: innowacyjnego charakteru partnerstw, dominacji przedstawicieli władz lokalnych nad pozostałymi partnerami, utylitarnego charakteru partnerstw oraz ich przyszłości. Hipotezy zweryfikowano na podstawie wyników badań ilościowych przeprowadzonych w Lokalnych Grupach Działania województwa podkarpackiego.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Sieć współpracy transgranicznej na pograniczu polsko-czeskim

Celem tego artykułu jest identyfikacja charakteru współpracy transgranicznej na poziomie lokalnym na pograniczu polsko-czeskim, ze szczególnym zwróceniem uwagi na sieć powiązań transgranicznych. Badanie dotyczyło współpracy objętej wsparciem Programu Współpracy Transgranicznej Republika Czeska – Rzeczpospolita Polska 2007–2013 w ramach EWT. Analizie poddano zarówno wszystkie realizowane projekty, jak i wszystkich beneficjentów, tj. 250 projektów oraz 350 polskich i czeskich instytucji. Z uwagi na charakter pogranicza polsko-czeskiego, którego znaczną część stanowią obszary górskie, specjalną uwagę zwrócono na projekty z zakresu turystyki. Badanie wykazało, że sieć współpracy była słabo rozwinięta, natomiast wyraźnie widoczne były kluczowe węzły sieci, tworzące grupę instytucji najbardziej aktywnych w kształtowaniu relacji współpracy transgranicznej.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na nierówności regionalne w naszym kraju. Przedstawiono w nim neoklasyczny model egzogenicznego wzrostu z saldem środków UE, przeznaczonych do realizacji polityki spójności i konwergencji. Model ten jest uogólnieniem standardowego modelu wzrostu Solowa–Swana. W artykule omówiono metody wyznaczania wartości zmiennych modeli wzrostu w stacjonarnych stanach równowagi. Przeprowadzono analizę nierówności regionalnych w Polsce w ujęciu retrospektywnym w latach 2004–2006 oraz w ujęciu prospektywnym na podstawie modeli wzrostu gospodarki Polski oraz gospodarek województw. Przedstawiono wnioski dotyczące skutków realizacji programu spójności i konwergencji w Polsce oraz postulaty na temat zasad konstrukcji nowych regionalnych modeli wzrostu jako instrumentów opisu i analizy nierówności regionalnych.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Partnerstwo publiczno-prywatne – wzory brytyjskie. Czego możemy się z nich nauczyć

W niniejszym artykule dokonano analizy problemów związanych z funkcjonowaniem projektów opartych o formułę partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), a także wskazano sposoby ich przezwyciężania. Podstawą analizy jest prezentacja schematu Private Finance Initiative w Wielkiej Brytanii i ocena zmian w tym schemacie na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. Wykazano, że istnieje wiele podobieństw w sytuacji wprowadzania projektów partnerskich w Polsce dziś i na początku lat 90. w Wielkiej Brytanii. Dzięki temu brytyjskie przykłady mogą stać się podstawą dla stworzenia właściwych warunków funkcjonowania PPP w naszym kraju, co pomoże uniknąć problemów jakie wystąpiły w Wielkiej Brytanii lub przynajmniej zminimalizować je.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Powstanie symbolicznego reżimu miejskiego na przykładzie gry o specjalną strefę ekonomiczną w Mielcu

W Mielcu w pierwszej połowie lat 90. większość istotnych aktorów lokalnych zjednoczyła się wokół idei utworzenia specjalnej strefy ekonomicznej. Nieformalna koalicja osób i instytucji szybko zyskała dostęp do instytucjonalnych zasobów, dających możliwość kontrolowania procesów decyzyjnych, oraz przejęła przewodnictwo społeczne. Młodej koalicji udało się także pozyskać poparcie części ówczesnego rządu. Taki układ, mobilizujący siły w celu wykreowania nowej perspektywy rozwoju, miał większość cech charakterystycznych dla reżimu miejskiego (urban regime) typu symbolicznego. Miarą sukcesu tego reżimu było utworzenie w Mielcu w 1995 r. pierwszej w Polsce SSE. Strefa ta powstała na podstawie uchwalonej w 1994 r. ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, skonstruowanej głównie przez uczestników tego reżimu i noszącej zauważalne piętno problemów miasta.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Źródła wzrostu gospodarczego w regionach krajów Europy Środkowo-Wschodniej – dezagregacja strukturalna

Artykuł przedstawia analizę źródeł regionalnego wzrostu gospodarczego dziesięciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) w wielowymiarowym ujęciu uwzględniającym: a) dezagregację struktur gospodarczych, b) międzynarodowy lub krajowy kontekst procesów rozwoju oraz c) różne typy regionów. Otrzymane wyniki potwierdzają zasadność takiego ujęcia, które umożliwiło ukazanie wielu zależności między dynamiką rozwojową regionów a przekształceniami strukturalnymi trudnymi lub niemożliwymi do zaobserwowania przy analizie zagregowanych wartości. W szczególności na podstawie przeprowadzonych analiz można zidentyfikować a) najważniejsze składowe procesów metropolizacji zachodzących w regionach głównych ośrodków miejskich, b) przebieg procesów reindustrializacji dotyczących regionów przejściowych oraz c) mechanizmy rozwoju regionów peryferyjnych. W efekcie umożliwiło to sformowanie ogólnych rekomendacji dla polityk realizowanych w odniesieniu do wyróżnionych typów regionów.

Czasopismo: Studia Regionalne i Lokalne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne