rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Ludzka twarz” górnośląskich robotników w okresie międzywojennym [Rec. Dariusz Zalega: Śląsk zbuntowany. Wołowiec 2019]

Książka Śląsk zbuntowany Dariusza Zalegi to pozycja, która stanowi próbę nowego sposobu pisania o ruchu robotniczym: popularnego w formie i pozbawionego antykomunistycznego nastawienia. Autor zabiera czytelnika w podróż wraz z wywodzącymi się z Górnego Śląska robotnikami — ochotnikami Brygad Międzynarodowych, biorącymi udział po stronie Frontu Ludowego w wojnie domowej lat 1936—1939 w Hiszpanii. Oprócz opisu samego udziału w walkach w książce sporo miejsca poświęcono okolicznościom, które doprowadziły bohaterów rozważań do Hiszpanii, przedstawiono także pokrótce losy tych, którym udało się przeżyć zmagania przeciwko wojskom gen. Francisca Franco.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Od córki do matki — jak dziewczynka stawała się kobietą w starożytnym Rzymie [Rec. Anna Tatarkiewicz: Mater in statu nascendi. Społeczne i medyczne aspekty zdrowia reprodukcyjnego kobiet w starożytnym Rzymie. Poznań 2018]

Przedmiotem recenzji jest opracowanie Anny Tatarkiewicz poświęcone kobiecie stającej się matką w świecie rzymskim. W książce przybliżone zostały takie aspekty życia i funkcjonowania kobiet w starożytnym Rzymie, jak: narodziny dziewczynki, jej ślub, ciąża, biologiczne narodziny dziecka oraz dies lustricus, czyli usankcjonowane prawnie społeczne narodziny dziecka, a także symboliczne narodziny matki.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ojczysta edukacja historyczno -krajoznawcza oraz kulturalna w powieściach Zbigniewa Nienackiego o Panu Samochodziku. Książki drukowane, filmy, nowe media

Zbigniew Nienacki (1929—1994) był bardzo popularnym pisarzem w okresie Polski Ludowej. Największy rozgłos przyniósł mu cykl powieści o Panu Samochodziku. W artykule omówiono, na podstawie analizy treści książek Z. Nienackiego oraz kwerendy prasowej i internetowej, wartość tych publikacji w edukacji historyczno-krajoznawczej i kulturalnej, przybliżono także kwestie recepcji czytelniczej, adaptacji filmowych oraz ich odbioru, poruszono zagadnienia dostępności i popularności powieści na nośnikach cyfrowych. Efektem analizy materiału badawczego jest potwierdzenie słuszności wstępnych tez o dużej wartości edukacyjnej oraz stałej poczytności powieści o Panu Samochodziku, a także niegasnącej popularności serialu Samochodzik i templariusze.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Dowódca Referatu II Armii Krajowej z Gestapo — Eugeniusz Adamczyk „Wiktor”

Celem artykułu jest przybliżenie postaci Eugeniusza Adamczyka, niedocenionego bohatera podziemia niepodległościowego z czasów II wojny światowej. Pełniąc w Armii Krajowej ważną funkcję dowódcy wywiadu i kontrwywiadu Obwodu Jędrzejów, a następnie szefa wywiadu Okręgu Radomsko-Kieleckiego, przeniknął jednocześnie do struktur Gestapo. Pracując dla kryminalnej policji Kripo, wykorzystywał swoją pozycję i wiedzę m.in. do ratowania Polaków przed aresztowaniami przez Niemców, ułatwiał odbijanie więźniów, pomógł zorganizować udany zamach na życie Helmuta Kappa, zastępcy dowódcy Gestapo w Jędrzejowie.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Sobór Watykański II (1962—1965). Czas wielkiej reformy Kościoła katolickiego na kartach współczesnych polskich podręczników do historii

Sobór Watykański II (1962—1965) był jednym z najważniejszych wydarzeń nie tylko w historii Kościoła katolickiego, lecz także całego XX wieku. Papież Franciszek nazwał go „pięknym dziełem Ducha Świętego”, a wielu naukowców podkreśla, że istnieje nieustanna potrzeba jego badania. Kierując się tymi wnioskami i postulatami, w artykule skoncentrowano się na obrazie Soboru Watykańskiego II wyłaniającym się z kart nietypowego i rzadko analizowanego źródła historiograficznego, jakim są szkolne podręczniki do historii. Na potrzeby analizy wybranych zostało osiem opracowań, z których uczniowie polskich szkół mieli okazję korzystać w ostatnich latach. Wynika z niej, że z większości badanych podręczników szkolnych uczniowie mogą poznać najważniejsze fakty związane z Soborem Watykańskim II. Ponadto w podręcznikach doceniona została rola papieży — Jana XXIII i Pawła VI.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Proces hr. Macieja Mielżyńskiego na łamach prasy poznańskiej

Artykuł dotyczy procesu w sprawie przeciwko Maciejowi Mielżyńskiemu toczącego się 20—21 lutego 1914 roku przed sądem przysięgłych w Międzyrzeczu. Sędziowie przysięgli uznali oskarżonego o popełnienie podwójnego zabójstwa za niewinnego zarzucanego mu czynu. Przedstawienie tego zagadnienia było możliwe dzięki analizie treści publikowanych na łamach trzech poznańskich dzienników: „Dziennika Poznańskiego”, „Kuriera Poznańskiego” oraz „Postępu”. Proces hrabiego Mielżyńskiego odbywał się bez udziału publiczności i przedstawicieli prasy, jednak bogactwo materiału zawartego w polskich i niemieckich gazetach pozwoliło w części poznać jego przebieg. Niestety z powodu utajnienia rozpraw trudno zrozumieć kontrowersyjny wyrok, który oczyścił oskarżonego z zarzutów. W artykule przybliżono zarówno sam proces, jak i tło, które doprowadziło do tragedii rodzinnej w sferach wielkopolskiej arystokracji.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Mazowieckie sejmiki lipcowe w 1733 roku wobec kandydatury Piasta na tron polski

W artykule ukazano przebieg sejmików relacyjnych w województwie mazowieckim, które zostały zwołane po zakończonym sejmie konwokacyjnym 1733 roku. Przedstawiono również stosunek sejmikującej szlachty poszczególnych ziem do uchwalonego na tym sejmie aktu konfederacji generalnej wykluczającego cudzoziemca od tronu polskiego.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Piotr Potocki, wojewoda bracławski — Hektor kamieniecki

Syn hetmana koronnego Mikołaja Potockiego, po ojcu starosta kamieniecki, przed 1648 rokiem odznaczył się w batalii pod Kumejkami (1637) oraz Ochmatowem (1644), dowodząc rotą kozacką swego ojca. Od 1643 roku jako starosta kamieniecki odpowiadał za bezpieczeństwo Kamieńca Podolskiego, co miało szczególne znaczenie w czasie powstania Bohdana Chmielnickiego. W związku z przebywaniem w murach twierdzy nawet po otrzymaniu urzędu wojewody bracławskiego (1651) Piotr Potocki rzadko pojawiał się na sejmach walnych. Kilkakrotnie odpierał ataki wojsk kozacko-tatarskich próbujących zdobyć Kamieniec; uczestniczył w wyprawie białocerkiewskiej (1651) oraz żwanieckiej (1653) na czele pułku jazdy. W trakcie powstań kozackich odpowiadał za organizację wywiadu płytkiego, przekazując istotne informacje o siłach kozacko-tatarskich m.in. od hospodara mołdawskiego Bazylego Lupula. Brał udział w wyprawie wojsk koronnych (wiosna 1654) na Ukrainie w związku z poddaniem się B. Chmielnickiego Moskwie. W 1655 roku okazał się oddanym stronnikiem Jana Kazimierza, utrzymując w wierności wobec monarchy Kamieniec i podległe mu siły. Za zasługi wojenne, jako obrońca Podola i twierdzy kamienieckiej, był zalecany przez szlachtę ruską na wielu sejmikach do nagrody.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Propagandowe wykorzystanie w czasach panowania Augusta odzyskania znaków legionowych utraconych pod Carrhae

Marek Licyniusz Krassus w trakcie wyprawy przeciwko imperium Partów poniósł klęskę pod Carrhae, w wyniku której poległ. Wrogowie przejęli wtedy znaki legionowe pokonanej armii. Dążenie do ich odzyskania określiło cele rzymskiej polityki na Wschodzie w następnych latach. Stało się również priorytetem rzymskiej propagandy w czasach Augusta.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Crassorum umbrae. Pamięć o Marku Licyniuszu Krassusie w Farsalii Lukana

Triumwir Marek Licyniusz Krassus nie należy z pewnością do najważniejszych bohaterów Farsalii Lukana. To jednak on jest pierwszą w utworze postacią wymienioną z nazwiska, a kilkanaście wzmianek na temat jego i jego syna Publiusza (szczególnie wiele jest ich w ks. VIII poematu) tworzy dość spójny obraz, którego najważniejszym punktem jest wyprawa partyjska Krassusa i jego śmierć w bitwie pod Carrhae w 53 roku p.n.e. Z tego powodu Krassus staje się symbolem wojny zewnętrznej przeciwstawionej w poemacie — stanowczo przez Lukana krytykowanej — wojnie domowej. Jednocześnie jednak poeta odwołuje się do politycznej koncepcji zemsty za śmierć Krassusa wypracowanej u schyłku Republiki i często wykorzystywanej także w poezji augustowskiej. Odniesienia do poległego triumwira rzucają światło na inne postacie Farsalii, takie jak Pompejusz,Lentulus czy Kornelia. Dzięki temu Krassus, choć nie jest postacią autonomiczną, odgrywa pewną rolę w strukturze eposu Lukana.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Rozwijanie samodzielności przedszkolaków. Wybrane zagadnienia

W artykule zamieszczono wybrane zagadnienia dotyczące rozwijania samodzielności dzieci w wieku przedszkolnym. Rozważania rozpoczęto od wyjaśnienia podstawowych pojęć, nawiązano do wybranych koncepcji i teorii. Dokonano krótkiej charakterystyki płaszczyzn samodzielności. Zasygnalizowano etapy samodzielności (elementarna i praktyczna) w rozwoju przedszkolaków oraz jej trzy aspekty: samodzielność praktyczną, umysłową i społeczną. Zwrócono uwagę na szczególną rolę środowiska rodzinnego i przedszkola w usamodzielnieniu dziecka.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Półkolonie letnie dla dzieci jako forma wypoczynku w mieście [Rec. Joanna Sosnowska, Z dziejów opieki społecznej w Polsce międzywojennej. Półkolonie letnie w Łodzi. Łódź 2018]

Przedmiotem recenzji jest publikacja Joanny Sosnowskiej Z dziejów opieki społecznej w Polsce międzywojennej. Półkolonie letnie w Łodzi. W książce — na przykładzie półkolonii letnich w Łodzi — przybliżono problematykę opieki społecznej w Polsce międzywojennej.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, historia
Spacery i wycieczki przedszkolaków. Wybrane zagadnienia

Autorka artykułu z jednej strony różnicuje pojęcia spacer i wycieczka, a z drugiej doszukuje się w nich cech wspólnych. Zwraca uwagę na występowanie różnych rodzajów wycieczek, o których stanowi wybrane kryterium podziału np. cel lub tematyka. Szczególną uwagę kieruje na cele (edukacyjne, wychowawcze, rekreacyjno-zdrowotne) i wartości jakie dzieci czerpią z tej formy aktywności. W artykule poruszono też kwestie formalne związane z planowaniem i organizacją wycieczek, odwołując się do konkretnych aktów prawnych. Opisano także zawartość regulaminu i karty wycieczki. Rozważania na temat walorów spacerów i wycieczek zamyka kwestia bezpieczeństwa dzieci biorących w nich udział oraz możliwość wykorzystania wiadomości zdobytych podczas wycieczek i spacerów podczas zajęć dydaktyczno-wychowawczych w przedszkolu.

Czasopismo: Zagadnienia społeczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Bitwa pod Sarbinowem (1758) w świetle listów oficerów rosyjskich: nowa publikacja o rosyjskiej armii doby wojny siedmioletniej [Rec. Denis Anatol’evič Sdvižkov, Pis’ma s Prusskoj vojny. Lûdi Rossijsko-imperatorskoj armii v 1758 godu, Moskva 2019]

Przedmiotem recenzji jest książka Denisa Sdvižkova poświęcona rosyjskiej armii w bitwie pod Sarbinowem (1758) w czasie wojny siedmioletniej. Analizując prywatne listy rosyjskich oficerów w antropologicznej perspektywie i umieszczając je w szerokim kontekście kulturowym, autor proponuje nowe spojrzenie na tę słynną batalię — oddając głos stronie, która dotychczas pozostawała milcząca.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Pamięć o złej pamięci [Rec. Dario Calomino, Defacing the Past: Damnation and Desecration in Imperial Rome, London 2016]

W artykule omówiono książkę Daria Calomino Defacing the Past: Damnation and Desecration in Imperial Rome. Jej autor prześledził zmiany wizerunku rzymskich władców i osób z ich kręgu nanoszone na różne nośniki, w tym zwłaszcza na numizmaty. Zmiany te mogły być rezultatem negatywnego osądu konkretnej postaci z przyczyn ideologicznych bądź politycznych, można je więc połączyć z procesem potępiania pamięci — damnatio memoriae. W drugiej części artykułu zaprezentowano skrótowo historię badań nad tym zjawiskiem, wskazując przy tym jego aktualność i atrakcyjność poznawczą.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Apologia sroki albo August i dziedzictwo optymatów [Rec. The Alternative Augustan Age, eds. Kit Morrell, Josiah Osgood, Kathryn Welch, New York 2019]

Przedmiotem artykułu recenzyjnego jest praca zbiorowa The Alternative Augustan Age. Jej autorzy intencjonalnie nie koncentrują narracji na samym Auguście, zwracając uwagę m.in. na republikańską metrykę części inicjatyw cesarza. Te, w których zdawał się on podążać śladami wytyczonymi przez Sullę, Pompejusza i Katona Utyceńskiego, omówili K. Morrell i P. Hay. Choć nie wszystkie przywołane przez badaczy analogie znajdują równie solidne oparcie w źródłach, en masse rzucają interesujące światło na kwestię stosunku Augusta do tradycji republiki.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kommunikative Gedächtnisse als Quellen Einsatzmöglichkeiten von Memory Studies in unterdokumentierten historischen Kontexten am Beispiel des Familiengedächtnisses

W artykule omówiono wnioski z badań, których celem było zrekonstruowanie pamięci o pobycie osób osadzonych w powojennych tzw. obozach pracy na Górnym Śląsku na podstawie relacji członków ich rodzin. Analizowany materiał dotyczy obozu pracy Zgoda w Świętochłowicach, którego historia jest dobrze udokumentowana. Autorka skoncentrowała się na ograniczeniach, jakie napotyka historyk podczas badań bazujących na źródłach typu oral history. Zjawisko istnienia różnic w pamięci zbiorowej jest znane, ale ważna jest nie tylko świadomość tego faktu, lecz także wykorzystanie go w badaniach historycznych. By odtwarzać fakty z przeszłości zapisane w pamięci jednostki, najpierw trzeba zrekonstruować sposób jej patrzenia na przeszłość, uwzględniając miejsce i czas historyczny. Pamięć jest zbyt zawodna i podlega zbyt wielu zmianom, żeby można było bezkrytycznie przyjmować wydobyty z niej przekaz dotyczący minionych wydarzeń. Ustalanie faktów dziejowych na podstawie oral history musi wobec tego zawsze poprzedzać rekonstrukcja kontekstów historycznych, w jakich kształtowała się pamięć o nich.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Karl Schikorski — nazistowski „polakożerca” z Tychów

W czasie II wojny światowej wielu górnośląskich Niemców, przedwojennych obywateli II Rzeczypospolitej, aktywnie poparło nazistowski reżim okupacyjny. Już po wojnie jeden z polskich mieszkańców górnośląskiego miasta Tychy tak o nich pisał: „Jak my takiego traktowali? Jak wroga. Człowiek się go boł, nie dlatego, że German, ino że nazista”. Na taką opinię niewątpliwie zasłużył tyski volksdeutsch — Karl Schikorski. Tamtejsi Polacy znajdowali dla niego po wojnie tyko jedno określenie — „polakożerca”.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Politycy i żołnierze Spór Karla Hoefera i Bernharda Hülsena o znaczenie bitwy o Górę św. Anny podczas III powstania śląskiego w 1921 roku

Po I wojnie światowej doszło do konfliktu polsko-niemieckiego o Górny Śląsk, którego apogeum było polskie powstanie w 1921 roku. W niemieckim dowództwie powstał spór podczas zwycięskiej kontrofensywy, znanej jako bitwa o Górę św. Anny. Autor pokazuje uwarunkowania polityczne podejmowanych wówczas decyzji wojskowych i skomplikowane relacje demokratycznego rządu Republiki Weimarskiej z sympatyzującymi z nacjonalistyczną prawicą oficerami.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Fenomen gościnności środkowoeuropejskiej w ujęciu historycznym

Artykuł dotyczy zjawiska gościnności rozpatrywanego w perspektywie historycznej. Rozważania pokazują, że tradycja gościnności w Europie Środkowej jest głęboko historycznie zakorzeniona i mocno związana z rozmaitymi procesami społeczno-politycznymi i gospodarczymi, które zachodziły w różnych epokach.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Kilka uwag o postawie stronników Stanisława Leszczyńskiego w województwie lubelskim na sejmach i sejmikach okresu bezkrólewia i wojny o tron polski 1733—1734

W artykule przedstawiono aktywność na sejmach i sejmikach szlachty województwa lubelskiego opowiadającej się po stronie Stanisława Leszczyńskiego. Badany okres obejmuje czas przedostatniego bezkrólewia oraz wojny o tron polski. Przeanalizowano proces zawiązania się w województwie lubelskim partykularnej konfederacji w obronie króla Stanisława Leszczyńskiego w grudniu 1733 roku oraz udział przedstawicieli szlachty lubelskiej w zjeździe dzikowskim.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Veduta dell’Anfiteatro Flavio detto il Colosseo Giovanniego Battisty Piranesiego

W artykule poddano analizie rycinę Veduta dell’Anfiteatro Flavio detto il Colosseo Giovanniego Battisty Piranesiego w kontekście badań nad „miejscami pamięci”, których prekursorem był Pierre Nora. Dzieło artystyczne jest wytworem materialnym, jednocześnie zawiera w sobie ideę i odnosi się do świata wartości. Pozwala to odbiorcy przejść w procesie jego percepcji od poziomu realnego do metafizycznego.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Centurionowie Cezara: elita legionów czy kreacja literacka?

Jedną z charakterystycznych cech narracji Cezara poświęconej toczonym przez niego wojnom jest eksponowanie zasług centurionów. Rodzi to pytanie, z jakiego powodu promował akurat tę kategorię żołnierzy i czy w świetle analizy źródłowej ich dokonania bojowe mogą zostać uznane za wiarygodne. Autor podjął próbę zestawienia informacji zawartych w zachowanych przekazach, starając się nie tylko znaleźć potwierdzenie opisów Cezara w kontekście wzrostu znaczenia centurionów w I wieku przed Chr., lecz także uzyskać odpowiedź dotyczącą możliwego powodu zastosowania tego typu zabiegu literackiego. Centurionowie uchodzą za prawdziwy symbol cezariańskiej armii, dlatego temat ten ma istotne znaczenie z punktu widzenia rekonstrukcji stosunków wewnętrznych panujących w legionach ówczesnego prokonsula.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Rydwan celtycki w dobie wojen cezariańskich

Wykorzystywanie rydwanu w boju miało długą tradycję na starożytnym Bliskim Wschodzie, lecz nie w północnej Europie. Na jej wielu obszarach wozy bojowe i konie zaprzęgowe składano do grobu razem z arystokratycznymi przywódcami. Rydwany służyły w Europie do ok. 100 r. p.n.e., ale w Brytanii wykorzystywano je znacznie dłużej. Ich prędkość i zwrotność generowały Rzymianom poważne problemy. Nie posyłano ich do szarży przeciw liniom wroga. Wojownik walczył z rydwanu przeciw konnicy, lecz zazwyczaj schodził z pudła i walczył pieszo zarówno z jazdą, jak i piechotą. W Brytanii wiele koni wielkością przypominało współczesne pony rasy Dartmoor i nadawało się jedynie do zaprzęgania w rydwanach. Galowie z kontynentu natomiast nauczyli się hodować większe konie, które mogły dźwigać na grzbiecie wojownika w pełnym uzbrojeniu. Rydwany Brytów raczej nie posiadały kos. Nie ma żadnych dowodów archeologicznych na istnienie takich rydwanów w Brytanii.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Geneza i okoliczności konfliktu G. Juliusza Cezara z L. Korneliuszem Sullą

Artykuł poświęcony jest wczesnemu etapowi życia G. Juliusza Cezara — jego powiązaniom rodzinnym, nominacji na kapłana Jowisza i sojuszowi z obozem cynno-mariańskim. Analizowane są w nim także okoliczności i konsekwencje sporu, do jakiego doszło między Cezarem a L. Korneliuszem Sullą w początkowym okresie dyktatury sullańskiej.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Transpadanos et Ambranos” w działaniach politycznych G. Juliusza Cezara w latach 60. I wieku p.n.e.

W latach 60. I wieku p.n.e. ważnym czynnikiem w polityce rzymskiej była sprawa przyznania pełnego obywatelstwa ludności prowincji Galii Przedalpejskiej zamieszkującej tereny za rzeką Pad. W swojej działalności politycznej do tego postulatu odwoływał się G. Juliusz Cezar, który już w 67 roku p.n.e. próbował wykorzystać niezadowolenie tzw. Transpadanów ze swojego statusu prawnego. W kolejnych latach Cezar sięgał po wsparcie ze strony mieszkańców Galii Przedalpejskiej, nie tylko podsycając ich nastroje w 65 roku p.n.e., lecz także prowokując do wystąpień tajemniczych „Ambranos”. Efektem tych działań była budowa relacji klienckich, które przyniosły mu duże korzyści w walce o władzę w latach 50. i 40. I wieku p.n.e.

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Impietas G. Juliusza Cezara

Artykuł poświęcony jest oskarżeniom G. Juliusza Cezara o impietas. Zarzuty kierowane pod adresem dyktatora obejmowały: niewiarę w życie pozagrobowe i karę po śmierci, naruszenie sacrosanctitas trybunów ludowych, znieważenie świątyni Jowisza na Kapitolu, w której umieszczono posąg wodza w kwadrydze, oraz świątyni Kwirynusa, gdzie złożono portret Cezara z napisem „bogu niezwyciężonemu” (Deo invicto), a także violatio luci (wycięcie świętego gaju w okolicy Marsylii), działania contra auspicia w 59 roku p.n.e., wywołanie wojny domowej, uznawanej za bellum impium, oraz impietas pośmiertne (Parentalia i supplicationes ku czci Cezara).

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Recenzja: Bartłomiej Krzych, Wolność i przyczynowość. Wprowadzenie do koncepcji autodeterminizmu ks. Augustyna Jakubisiaka, Wydawnictwo Liberi Libri, Bmw 2020, stron 108

Książka Bartłomieja Krzycha jest pierwszym tak obszernym opracowaniem poglądów przede wszystkim filozoficznych ks. Augustyna Jakubisiaka, polskiego filozofia, pracującego i działającego we Francji, twórcy koncepcji ontologicznej, nazywanej konkretyzmem oraz intersującej koncepcji wolności osoby ludzkiej pomiędzy determinizmem i indeterminizmem, którą nazwał autodeterminizmem.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Recenzja: Włodzimierz Galewicz, Studia z klasycznej etyki greckiej, Kęty 2020, Wydawnictwo Marek Derewiecki, stron 235

Profesor Galewicz w swoim opracowaniu skupił się na etycznych poglądach dwóch kluczowych filozofów starożytnych, których stanowiska zaważyły na filozofii w ogóle. Chodzi tu mianowicie o Platona i Arystotelesa.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Recenzja: Kazimierz Gryżenia, Analogia w scholastyce nowożytnej. Studium z metafizyki Franciszka Suáreza, Lublin 2019, stron 298

Książka ks. dra Kazimierza Gryżeni SDB, poświęcona metafizyce Franciszka Suáreza (1548–1617), składa się z czterech rozdziałów, wstępu, zakończenia, streszczeń, indeksów i bibliografii.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Przyjaciel człowieka i mądrości. Recenzja: Filozof wpatrzony w naturę i to co boskie. Księga Pamiątkowa z okazji Jubileuszu urodzin i pracy naukowej na KUL Księdza Profesora Andrzeja Maryniarczyka SDB, red. ks. T. Duma, A. Gudaniec, Z. Pańpuch, K. Stępień, P. Sulenta, Wydawnictwo Academicon, Lublin 2020, 1340 stron

Zgodnie z obecnym zwyczajem akademickim uczniowie, przyjaciele i koledzy dedykowali Księdzu Profesorowi Andrzejowi Maryniarczykowi Księgę Pamiątkową z okazji Jubileuszu 70-tej rocznicy urodzin i 35-lecia pracy naukowej na KUL-u.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia