rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zmiany środowiska Niecki Nidziańskiej (południowa Polska) w świetle analizy malakologicznej martwic wapiennych w Pińczowie

Badania malakologiczne zostały przeprowadzone w odsłonięciu martwic wapiennych i deluwiów lessowych w Pińczowie na terenie Niecki Nidziańskiej. Zostały opisane bogate i zróżnicowane zespoły mięczaków. Ich skład gatunkowy i struktura odzwierciedlają zmiany środowiska sedymentacji osadów w późnym holocenie. Martwice wapienne utworzyły się w niewielkim zbiorniku wodnym powstałym na zapleczu grobli trawertynowej. Deluwia lessowe, stanowiące strop profilu, są związane z rozwojem procesów stokowych, wywołanych działalnością rolniczą człowieka. Wiek deluwiów został ustalony na podstawie datowania radiowęglowego i licznych fragmentów wyrobów ceramicznych na średniowiecze. Następstwo zespołów faunistycznych umożliwiło zdefiniowanie głównych faz zmian środowiska sedymentacyjnego, a także określenie roli wpływu człowieka na przebieg sedymentacji osadów oraz charakter i zróżnicowanie występujących w nich zespołów mięczaków. Stanowisko martwic w Pińczowie może służyć za modelowy profil przebiegu sedymentacji węglanowej w niewielkich jeziorkach zaporowych oraz zmian antropogenicznych środowiska.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ stopnia rozpoznania warunków hydrogeologicznych na prawidłowość realizacji projektu zabezpieczenia składowiska odpadów na przykładzie składowiska Słabomierz-Krzyżówka

W artykule przedstawiono i omówiono wpływ przeprowadzonego rozpoznania warunków hydrogeologicznych na poprawność wykonania przesłony przeciwfiltracyjnej składowiska odpadów, a tym samym na poprawę jakości wód podziemnych w jego rejonie. Problematykę stopnia rozpoznania warunków hydrogeologicznych podczas projektowania i wykonania zabezpieczenia składowiska przedstawiono na przykładzie składowiska Słabomierz-Krzyżówka.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Hydrogeologiczna charakterystyka źródeł w zlewni rzeki Pławnej (ziemia kłodzka)

W artykule przedstawiono hydrogeologiczną charakterystykę źródeł w zlewni rzeki Pławnej na tle budowy geologicznej i geomorfologii obszaru, określoną na podstawie kartowania hydrogeologicznego, okresowych obserwacji wybranych źródeł oraz analizy fizykochemicznej wód źródlanych. Uzyskano wartość wskaźnika krenologicznego równą 1,33, a moduł odpływu krenologicznego określono na 0,69 l/s×km2. Na podstawie analizy regresji wydajności źródeł obliczono współczynniki regresji zawierające się w przedziale od 0,010 do 0,028 oraz potencjały zasobności badanych stref wodonośnych w granicach 2,42–10,12 tys. m3.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Uwarunkowania geologiczne składowania odpadów komunalnych

Jednym z najbardziej znaczących zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia i życia ludzi są nieizolowane składowiska odpadów. Duża ilość i różnorodność składowanych odpadów jest nieodłącznym składnikiem cywilizacyjnego rozwoju człowieka. Pierwszoplanowym celem staje się więc wybór odpowiedniego miejsca do składowania, wykonanie projektu budowy i eksploatacji składowiska oraz realizacji inwestycji. Lokalizacja i konstrukcja obiektu powinny uwzględnić różnorodność i dynamikę procesów, które zachodzą w nagromadzonej masie odpadów, ocenę bezpieczeństwa budowli oraz bezpieczeństwa dla otaczającego środowiska przyrodniczego. W pracy przeanalizowano sposoby gospodarowania odpadami w Polsce, a w szczególności unieszkodliwianie odpadów komunalnych poprzez ich składowanie, na tle polskich uwarunkowań geologicznych. Przedstawiono charakterystykę właściwości gruntów pod kątem możliwości ich wykorzystania do tworzenia mineralnych izolacji składowisk odpadów. Analizy te odniesiono do wymagań określonych w wytycznych i przepisach prawnych. Rozważania te pozwoliły na usystematyzowanie wiedzy na temat typowania miejsc dogodnych do składowania i/lub pozyskiwania materiału mineralnego do budowy składowisk odpadów oraz, przy braku odpowiedniego materiału naturalnego, do uzdatniania podłoża poprzez sporządzenie odpowiednich mieszanek gruntowych. Dokonano przeglądu wybranych składowisk odpadów będących na różnych etapach funkcjonowania – działających od kilku do kilkudziesięciu lat. Obiekty zakładane przed kilkudziesięciu laty mają podobne cechy: przypadkową lokalizację (bardzo często najgorszą z możliwych dla obiektu o wysokich wymaganiach oraz potencjalnym negatywnym oddziaływaniu na środowisko, a szczególnie na wody podziemne), brak izolacji dna składowiska, nieuregulowaną gospodarkę wodną i ściekową. Funkcjonowanie w takich warunkach składowisk odpadów w wielu przypadkach ujawnia sprzeczności między przyjętymi zasadami lokalizowania i izolowania składowisk a faktycznie eksploatowanymi lub istniejącymi obiektami. Występuje także sprzężenie zwrotne między uwarunkowaniami przyrodniczymi, w szczególności geologicznymi, a budową obiektu. Uwarunkowania te stwarzają ograniczenia w lokalizacji i budowie składowisk odpadów. Zaznacza się to w aspektach środowiskowych (biotycznych i abiotycznych), społecznych, prawnych i konstrukcyjno-inżynierskich. W wielu punktach tych rozważań zauważa się przeciwstawność priorytetów, a niejednokrotnie są one wobec sobie sprzeczne. Zasada zrównoważonego rozwoju musi łagodzić powstające na tych polach konflikty.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Historia hydrogeologii na Uniwersytecie Warszawskim w 60-lecie jej istnienia

W artykule przedstawiono zwięzłą historię hydrogeologii na Uniwersytecie Warszawskim na przestrzeni ostatniego sześćdziesięciolecia oraz sylwetki najwybitniejszych uczonych ze świata hydrogeologii, związanych z Wydziałem Geologii UW. Zestawiono tytuły prac doktorskich, które odzwierciedlają różnorodność problematyki hydrogeologicznej. Przedstawiono zespoły badawcze, ich liderów oraz spektrum badań. Zamieszczono również biogramy profesorów, którzy odeszli.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wstępne wyniki badań wpływu pasterstwa owiec na właściwości fizykochemiczne i stan sanitarno-bakteriologiczny wód podziemnych drenowanych przez źródła w rejonie Pienin i Beskidu Sądeckiego

Istotą badań przedstawionych w artykule jest wykazanie zależności pomiędzy sezonowością zmian właściwości fizykochemicznych wód podziemnych oraz stopniem ich bakteriologicznego zanieczyszczenia w rejonie pienińskich pastwisk owiec. Do badań wytypowano 10 poligonów badawczych z 28 źródłami, które objęto systematycznymi badaniami okresowymi prowadzonymi na przełomie kwietnia i maja, w sierpniu oraz w grudniu 2012 r. Badania terenowe obejmowały pomiar temperatury wód podziemnych, pH, przewodności elektrolitycznej właściwej oraz stężenia związków azotowych, jak również pobór próbek wód do oznaczeń stężeń jonów głównych w wodzie i badań bakteriologicznych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Specyfika sieci monitorujących wody podziemne na obszarze Karpat

Sieć obserwacyjno-badawcza wód podziemnych na obszarze Karpat jest prowadzona przez Oddział Karpacki Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego od 1989 r. Monitoringowi podlegają wahania zwierciadeł wód podziemnych w otworach hydrogeologicznych, studniach kopanych i wydajności źródeł oraz stan chemiczny wód podziemnych. Obecnie (2013 r.), w ramach państwowej służby hydrogeologicznej, obserwacje są prowadzone w 86 punktach badawczych, z czego 48 stanowią studnie wiercone, 34 źródła i 4 studnie kopane. Do specyfiki obszarów górskich, w szczególności Karpat, należy duża gęstość występowania źródeł (nawet powyżej 10 na km2). Ich udział w sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych stanowi 39% wszystkich punktów obserwacyjnych. Wydajność źródeł jest bardzo zmienna i uwarunkowana ich pozycją morfologiczną, litologią warstwy wodonośnej i tektoniką górotworu. Na obszarze Karpat w wielu punktach obserwacyjnych wyraźnie zaznaczają się wieloletnie (około 20 lat), cykliczne zmiany wydajności źródeł i wahań zwierciadła wód podziemnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Propozycja wyodrębnienia nowych zbiorników w strukturach wodonośnych plejstocenu i paleogenu w rejonie Trójmiasta

W artykule przedstawiono wstępną charakterystykę hydrogeologiczną nowych struktur wodonośnych spełniających kryteria GZWP, które zostały zidentyfikowane w rejonie Trójmiasta w osadach wodonośnych plejstocenu, neogenu i paleogenu. Omówiono układ hydrostrukturalny tych zbiorników oraz wskazano na pozycję hydrodynamiczną w systemie krążenia wód podziemnych. Dla każdego zbiornika podano parametry hydrogeologiczne poziomów wodonośnych (miąższość, wydajność potencjalną otworu studziennego, przewodność). Wstępnie oceniono zasobność każdej struktury i jej znaczenie dla zaopatrzenia aglomeracji Trójmiasta.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza mikrobiologiczna i molekularna dla zrozumienia zjawisk w porzuconym otworze studziennym

W porzuconym otworze studziennym funkcjonującym w krajowej sieci monitoringu wód podziemnych przeprowadzono badania geomikrobiologiczne. Stwierdzono powszechne, rozległe zarośnięcie ścian otworu oraz wypełnienie światła otworu biomatą mikrobiologiczną na głębokości około 100 m. Przy pomocy analizy mikrobiologicznej wykryto znaczną ilość mikroorganizmów w wodzie, natomiast analiza molekularna próbek biomaty wykazała obecność współistniejących bakterii redukujących siarczany oraz bakterii cyklu żelazowo-siarkowego. Obecność tak rozwiniętych zespołów mikrobiologicznych może być oznaką dopływu wraz z wodą materii organicznej oraz jonów SO42- i Fe2+ niezbędnych do wzrostu mikroorganizmów stwierdzonych w biomacie, co z kolei może znacząco wpływać na chemizm wody.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ocena zagrożeń wód podziemnych na podstawie kontrolnych pomiarów stanu technicznego otworów hydrogeologicznych przy wykorzystaniu metod geofizyki otworowej

Odwierty oraz ich zabudowa w postaci studni, piezometrów lub podziemnych wymienników ciepła są ingerencją w naturalne zasoby wód gruntowych. Ich diagnostyka przy pomocy metod geofizycznych wskazuje na to, że wady techniczne, odkryte często już na etapie odbioru prac wiertniczych i konstrukcyjnych nowych otworów, mogą prowadzić do szkód stanu ilościowego i jakościowego wód gruntowych. Mimo że zalecenia techniczne, normy i przepisy dotyczące wykonywania odwiertów oraz ich konstrukcji stanowczo narzucają odpowiedzialne podejście do wód podziemnych jako do zasobów wody pitnej, to niestety stosowanie się do nich nie zawsze jest przestrzegane. Zwłaszcza zauważalny w ostatnich latach rozwój płytkich odwiertów geotermii niskotemperaturowej wskazuje, że ścisła kontrola takich przedsięwzięć jest niezbędna, jeśli nie chcemy dopuścić do poważnego deficytu wód podziemnych. W niniejszym artykule zostały omówione poglądowo techniki geofizycznego profilowania otworów hydrogeologicznych, wymienione najczęstsze ich wady i usterki, jakie obserwuje się podczas geofizycznych prac kontrolnych oraz pokrótce zostały zaprezentowane przykłady takiej kontroli.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wahania zwierciadła wód neogeńskiego piętra wodonośnego w rejonie Wrocławia

Neogeńskie piętro wodonośne w rejonie Wrocławia stanowi centralną część hydrostrukturalnej jednostki niecki wrocławskiej, przykrywającej krystaliczne serie bloku przedsudeckiego i dyskordantnie zalegające osady monokliny przedsudeckiej. Jego bazę drenażu stanowi Odra o kierunku NW–SE, przecinająca centralnie miasto Wrocław. W drugiej połowie ubiegłego stulecia prowadzono intensywną eksploatację wód piętra neogeńskiego na terenie Wrocławia. Efektem czego naturalny, naporowo-artezyjski reżim wód podziemnych, zmienił charakter na wyłącznie naporowy a jego powierzchnia piezometryczna uległa znacznemu obniżeniu. W wyniku zmian gospodarczych zapoczątkowanych pod koniec ubiegłego wieku, nastąpił drastyczny spadek eksploatacji wód tego piętra, co do dzisiaj skutkuje redukcją leja depresji. Odmienna sytuacja występuje w okolicach Wrocławia. W latach 90., w związku z budową systemu odprowadzania ścieków i sieci wodociągowej przyległych gmin, zaczęto rozbudowywać istniejące i zakładać nowe ujęcia wód poziomu neogeńskiego. W rejonach tych mamy do czynienia z dynamicznym charakterem zwierciadła wody. W ramach badań prowadzonych od 2009 roku, podjęto próbę analizy zmian hydrodynamicznych w poziomie neogeńskim, w trakcie procesu wypełniania (redukcji) leja depresji.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Wpływ opadu i infiltracji na zasilanie paleogeńskich poziomów wodonośnych w skałach fliszowych Beskidu Sądeckiego

W artykule przedstawiono wyniki badań wpływu opadów i infiltracji na zasilanie paleogeńskich poziomów wodonośnych w skałach fliszowych. Badania wskazują, że wielkość zasobów eksploatacyjnych w rejonie Tylicza wiąże się ściśle z reżimem zasilania, dlatego też w pracy określono terminy występowania stanów charakterystycznych zwierciadła wód podziemnych oraz amplitud wzniosu i spadku zwierciadła na tle wielkości opadów i infiltracji.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Dynamika stanów wód podziemnych w rejonie zlewni kanału Ostrowo–Gopło w latach 1961–1981

Praca powstała w celu określenia zależności dynamiki zwierciadła wód podziemnych od opadów atmosferycznych w zlewni kanału Ostrowo–Gopło. Materiałem wyjściowym były dane dotyczące stanów wód podziemnych i opadów atmosferycznych z lat 1961–1981, zamieszczone w Rocznikach Hydrogeologicznych Wód Podziemnych oraz Rocznikach Opadowych IMGW. Do analizy wahań zwierciadła wód podziemnych wytypowano dane z 6 posterunków obserwacyjnych wód podziemnych IMGW (Chełmce, Strzelno, Wronowy, Wandowo, Kościeszki, Tomisławie) oraz 6 posterunków opadowych (Piotrków Kujawski, Głębokie, Strzelno, Miradz, Rzeszyn i Wandowo). Ze skorelowania danych stanów wód podziemnych z opadami atmosferycznymi wynika, że największy wpływ na kształtowanie się zwierciadła wód mają opady zeszłoroczne. Zauważono również, że w ciągu roku, w większości badanych stacji, na dynamikę zwierciadła wód podziemnych największy wpływ mają opady z poprzedniego miesiąca.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Występowanie izotopów uranu i radu w karpackich wodach chlorkowych

Wody chlorkowe Karpat polskich o mineralizacji do około 170 g/dm3 występują lokalnie w strefach utrudnionego przepływu wód podziemnych i są ujmowane z głębokości około 1000 m. Badania zawartości izotopów promieniotwórczych w tych wodach wykazują zdecydowanie większe zawartości izotopów radu (226Ra i 228Ra) – w granicach od kilku do ponad 1000 mBq/dm3, w stosunku do stężeń izotopów uranu (238U i 234U) notowanych w ilościach rzędu kilku-, kilkudziesięciu mBq/dm3.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Możliwość opracowania atlasu hydrogeoróżnorodności strefy przygranicznej Polski i Ukrainy na przykładzie „Atlasu hydrogeoróżnorodności województwa małopolskiego”

W artykule przedstawiono różnorodność wód podziemnych w strefie przygranicznej Polski i Ukrainy. Na szczególną uwagę zasługują szczawy zwykłe i wody kwasowęglowe występujące w pasie przygranicznym zarówno po stronie polskiej, jak i ukraińskiej. Wody te są wykorzystywane głównie w lecznictwie uzdrowiskowym i rozlewnictwie. W artykule przedstawiono możliwości opracowania atlasu hydrogeoróżnorodności strefy przygranicznej na przykładzie opracowanego już „Atlasu hydrogeoróżnorodności województwa małopolskiego”.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Mapy geośrodowiskowe obszarów przygranicznych jako narzędzie zrównoważonego rozwoju regionu i ochrony dziedzictwa geologicznego

Jedną z form aktywności w ramach współpracy polsko-ukraińskiej jest opracowanie map geośrodowiskowych obszarów przygranicznych. Mapy takie wraz z syntetyczną informacją objaśniającą zawierają kompleksowe informacje o budowie geologicznej, zasobach kopalin, ich wykorzystaniu, walorach przyrodniczych i kulturowych regionu, formach ochrony, a także o charakterze i źródłach antropopresji oraz związanych z nią zagrożeń poszczególnych komponentów środowiska naturalnego. Mogą stanowić narzędzie wspomagające zrównoważoną gospodarkę zasobami środowiska naturalnego i przestrzeni, przyczynić się do efektywniejszej ochrony wspólnego dziedzictwa geologicznego całego regionu. Prezentowana publikacja przedstawia koncepcję opracowania takiej mapy oraz wstępne rezultaty badań wykonanych w latach 2006–2007 na obszarze przygranicznym Polski i Ukrainy między Lubaczowem a Radymnem po stronie polskiej oraz Rawą Ruską i Iwano-Frankowem po stronie ukraińskiej. Dotyczyły one jednego z ważnych elementów środowiska naturalnego – oceny potencjału surowcowego omawianego terenu.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Relacja wilgotności siedlisk roślinnych i stanów wód podziemnych w ekosystemach zależnych od wód podziemnych

W artykule przedstawiono wyniki regularnych obserwacji monitoringowych wód podziemnych w ekosystemach zależnych od wód podziemnych. Na podstawie analizy geostatystycznej określono średnie stany wód w całym badanym systemie. Obliczono korelację pomiędzy czynnikami środowiskowymi jakimi są siedliska roślinne i stany wód podziemnych w celu identyfikacji obszarów, w których wpływ czynników antropogenicznych jest znikomy oraz takich, w których występowała roślinność siedlisk suchszych niż wynikałoby to z poziomu wód podziemnych. W obszarach tych określono i zdefiniowano rolę czynników antropogenicznych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza uwarunkowań formalnoprawnych gospodarowania zasobami wodnymi w aglomeracji gdańskiej

Przed podjęciem decyzji o modernizacji systemu zaopatrzenia w wodę aglomeracji gdańskiej konieczna okazała się szczegółowa analiza uwarunkowań formalnoprawnych gospodarowania zasobami wodnymi. Artykuł prezentuje najważniejsze wyniki tych prac. Na podstawie wyników, publikowanych i zawartych w hydrogeologicznych dokumentacjach badań, dokonano oceny zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania przez ujęcia miejskie Gdańska i Sopotu. Szczegółowo przeanalizowano różne warianty zaopatrzenia w wodę. Zarekomendowano dywersyfikację źródeł pozyskiwania wody i wykazano zalety takiego rozwiązania.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Brzeżne facje badenu i sarmatu dolnego zbiornika przedkarpackiego w SE Polsce i zachodniej Ukrainie – wyniki badań ostatniego dwudziestolecia

Przedstawiono charakterystykę litologiczną utworów mioceńskich występujących na Roztoczu i terenach sąsiednich (zachodnia Ukraina). Utwory dolnobadeńskie rozpoczynają się transgresywnymi piaskami i piaskowcami kwarcowymi; w wyższej części obocznie przechodzą w margle i wapienie litotamniowe. Powstały w płytkowodnym, wysokoenergetycznym morskim środowisku sedymentacji, o zmieniającym się w czasie chemizmie wód. Środkowobadeński gips pierwotny tworzy szeroką brzeżną platformę siarczanową; w trakcie jego depozycji następowały znaczne wahania składu chemicznego solanek. W płytszych częściach zbiornika na gipsach występują utwory wapienia ratyńskiego, związane genetycznie z transgresją morską. W późnym badenie obszar Roztocza był strefą tranzytową dla materiału bioklastycznego i terygenicznego, w jej obrębie odbywało się przemieszczanie materiału ziarnowego związane z falowaniem i prądami wywołanymi przez falowanie oraz z ruchami masowymi. Węglany dolnosarmackie Roztocza cechują się nietypowym wykształceniem facjalnym oraz ubogim składem taksonomicznym organizmów, wskazującym na anomalne warunki środowiskowe – obniżone zasolenie wody i silne jej przesycenie względem węglanu wapnia.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Cechy litologiczne i geochemiczne turońskich osadów węglanowych ze stylolitami Karpat pokucko-bukowińskich

Badania składu materialnego węglanów ze stylolitami w Karpatach pokucko-bukowińskich wykazały, że zawartość CaCO3 w skałach waha się od 68 do 92%, a pozostałości nierozpuszczalnej od 8 do 32. Szczątki organiczne wielkości od 0,02 do 1 mm (otwornice, ślimaki, ramienionogi i inoceramy) stanowią 40–55% skały, a reszta to kalcyt pelitomorficzny. Części nierozpuszczalne materiału stylolitów to na ogół minerał hydromikowy – illit oraz materia organiczna, cechująca się zwiększoną zawartością żelaza i strontu (>10 razy). Spektoskopia infraczerwona bituminu chloroformowego zawartego w stylolitach wykazała, że materia organiczna powstała głównie z mikroskładników planktonicznych (autochtonicznych) i uległa istotnym zmianom postsedymentacyjnym: polimeryzacji oraz utleniania.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Analiza parametryczna krzywej przejścia znacznika przez kolumnę filtracyjną

Kształt krzywej przejścia znacznika przez kolumnę filtracyjną jest zdeterminowany przez udział różnych mechanizmów migracji, zachodzących podczas transportu danej substancji. Na podstawie interpretacji krzywej przejścia można rozpoznać wartości parametrów filtracji i migracji znacznika przez próbkę gruntu, tj. dokonać kalibracji modelu. Celem badań opisanych w artykule była analiza zależności kształtu krzywej przejścia od procesów zachodzących w kolumnie i wartości parametrów filtracji i migracji. Opracowano model matematyczny eksperymentu kolumnowego i napisano kod dla jego rozwiązania metodą elementów skończonych w środowisku obliczeniowym MATLAB. Na podstawie analizy parametrycznej modelu zbadano zależność kształtu krzywej przejścia od parametrów procesów filtracji i migracji. Analizę parametryczną przeprowadzono dla parametrów występujących w makroskopowym opisie matematycznym procesu migracji uwzględniając mechanizmy adwekcji, dyfuzji i dyspersji. Proces sorpcji opisano równowagowymi modelami Henry’ego, Freundlicha lub Langmuira lub liniowym modelem kinetycznym sorpcji odwracalnej lub nieodwracalnej. Obliczenia przeprowadzono przy założeniu, że na wejściu do kolumny znacznik jest iniekowany przez krótki czas, co można traktować jako superpozycję dwóch impulsów Heaviside’a o przeciwnych amplitudach, przesuniętych w czasie. Zakres zmienności parametrów dobierano uwzględniając podawane w literaturze dane dotyczące parametrów migracji w warunkach laboratoryjnych.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku