rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Suplement do Leksykonu. Bernardynki Tarnowskie

Dzieje tarnowskiego klasztoru bernardynek nie zostały, jak dotąd,
opracowane w sposób kompleksowy. Na uzupełnienie luki pozwolił odnaleziony
w Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie zbiór
dokumentów z kancelarii klasztornej. Składa się ze sporządzanych od 1767 roku
przez kilka zakonnic kopii starych dokumentów oraz z wpisów dokonywanych na
bieżąco do 4 grudnia 1781 roku. Jest nieocenionym źródłem do poznania tarnowskiej
wspólnoty monastycznej.
Prezentowany artykuł, którego zasadnicza część ma formę leksykonu osobowego,
sporządzonego na podstawie odnalezionych archiwaliów, uzupełnia dotychczasową wiedzę
o dziejach klasztoru bernardynek tarnowskich od chwili wznowienia jego działalności
w roku 1630 do kasaty w 1782 roku. Leksykon jest rejestrem 118 sióstr, które żyły w tej
wspólnocie monastycznej. Krótkie biogramy podają oprócz nazwiska, imienia świeckiego
i zakonnego także imiona i nazwiska rodziców, wysokość posagu, datę obłóczyn i profesji,
funkcje sprawowane w klasztorze, datę zgonu i miejsce pochówku. Punktem odniesienia
dla prezentowanego suplementu jest lista sióstr zakonnych umieszczona w części Tarnów
– Bernardynki, znajdująca się w II tomie monumentalnego dzieła siostry Małgorzaty
Borkowskiej Leksykon zakonnic polskich epoki przedrozbiorowej.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Mieszczaństwo ze Spisza w szeregach bractwa św.Zofii przy kościele św. Marka w Krakowie

Przy klasztorze i kościele św. Marka w Krakowie, należącym do
zakonu kanoników regularnych od pokuty, w 1410 r. założono bractwo św. Zofii, które po długim okresie uśpienia zostało pomyślnie reaktywowane w 1610 r. Uchowała się dotąd księga bracka. W 1626 r. ogłoszone zostały konstytucje bractwa św. Zofii.
W stulecie tego wydarzenia, w 1726 r., do bractwa św. Zofii przyjęto 234 osoby spośród mieszczaństwa Starej Lubowli, ośrodka rezydencjonalnego polskiego starostwa spiskiego, a także małe grupy chłopów z sąsiednich wiosek. Wcześniej, w 1720 r., do tego
bractwa przyjęto 14 mieszczan ze Spiskiej Nowej Wsi, ośrodka górniczego we wspomnianym starostwie. Praca omawia okoliczności tej niezwykłej (geograficznie i liczebnie)
akcesji, jej kontekst religijny, społeczny i etniczny oraz analizuje strukturę narodową i społeczną wspólnoty adherentów bractwa ze Starej Lubowli na postawie zachowanych archiwaliów miejskich (księga testamentów, księgi przyjęć do prawa miejskiego i metryk parafialnych).

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polskie wypisy z najstarszej księgi pielgrzymów jerozolimskich – Navis peregrinorum (1561-1695)

Księga Navis peregrinorum wydana przez o. Bertranda Zimolonga w 1938 r. stanowi cenne źródło do ukazania kontaktów Polski z Ziemią Świętą prze-łomu XVI i XVII w. Po raz pierwszy część listy pielgrzymów z Navis (do 1636 r.) zamieszczono na łamach kwartalnika „Diarium Terrae Sanctae”, który wychodził nakładem Kustodii Ziemi Świętej w latach 1908-1912. Na kartach Navis można odnaleźć informacje na temat blisko 3650 pielgrzymów. Spośród nich ok. 65 odnosi się do polskich pątników. Jednak, aby wykazać ich obecność w księdze, należy mieć na uwadze położenie historyczno-geograficzne Polski tego czasu. Index peregrinorum bywa niejednolity: przy niektórych nazwiskach pielgrzymów nie określono dokładnie regionu, z którego pochodzili lub uwzględniono tylko ich nazwiska albo podano błędne dane na temat ich pochodzenia. Co więcej, w liber można spotkać także informacje dotyczące dalszych losów pątników, a nawet określające ich zawód czy wyznanie. W oparciu o Navis peregirnorum nie sposób ustalić, ilu Polaków przybyło do Jerozolimy, gdyż zakonnicy franciszkańscy nie rejestrowali każdego pielgrzyma. W dowód tego autor artykułu sporządził wykaz polskich pątników, których nie uwzględniono w księdze.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Tak zwana postulatura pallotyńska procesu beatyfikacyjnego s. Faustyny Kowalskiej

Objawienia s. Faustyny Kowalskiej przyczyniły się do rozpowszechnienia kult Miłosierdzia Bożego dzięki jego promotorom bł. ks. Michała Sopoćki oraz zgromadzeniom zakonnym pallotynów i marianów oraz sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. Mimo wydanej przez Święte Oficjum Notyfikacji, zakazującej szerzenie kultu w formie podanej przez s. Faustynę w Dzienniczku, promotorzy kultu nie usta-wali w wysiłkach przybliżania istoty przymiotu Boga, ale i samej s. Faustyny czyniąc zabiegi o jej beatyfikację. Pallotyni na prośbę s. Ksawery Olszamowskiej ZMBM podjęli się procedury procesu beatyfikacyjnego, co w ostateczności okazało się zabiegiem pozbawionym mocy prawnej. Ich wysiłki zostały uwieńczone 29.stronicowym dokumentem tzw. articulo, który mógł stać się przyczynkiem i bazą źródłową we właściwym już procesie informacyjnym i beatyfikacyjnym zainicjowanym przez kard. Karola Wojtyłę.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kościół parafialny we Włodzimierzu Wołyńskim 1851-1856

Murowany parafialny kościół farny pw. Świętych Joachima i Anny we Włodzimierzu Wołyńskim stanął na miejscu kościoła drewnianego, fundacji księżnej Anny Zabarskiej z 1554 roku, który w 1736 roku spłonął. Fundatorem nowej świątyni był biskup Adam Woyna Orański, sufragan kamieniecki i przez niego konsekrowany. Po kolejnym pożarze w 1800 roku spłonął dach kościoła, a staraniem proboszcza ks. Tomasza Zdebińskiego został odbudowany i pokryty gątem. W 1833 roku w pożarze miasta dach świątyni z probostwem i zabudowaniami kościelnym ponownie spłonął. W 1836 roku z pomocą biskupa łucko-żytomierskiego Michała Jana Piwnickiego i ze skromnych ofiar parafian kościół farny został odbudowany. Kolejny remont dachu i murów kościelnych miał miejsce w 1853 roku staraniem ówczesnego proboszcza i dziekana włodzimierskiego w latach 1850-1886 – ks. Jana Piotrowskiego. W 1856 roku gąta dachowe na świątyni zostały zastąpione blachą. Na podstawie sporządzonego opisu kościoła parafialnego w we Włodzimierzu Wołyńskim dowiadujemy się o historii parafii, jej proboszczach, o świątyni, jej odbudowach, wyposażeniu i konserwacji wystroju. Opisane dobra materialne przynależne da parafii ukazują stan beneficjum kościelnego w tamtych czasach.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kanonicy regularni od pokuty w Miednikach w ostatnim stuleciu Rzeczypospolitej (1695-1795)

Zakon kanoników regularnych od pokuty (w Polsce zwanych markami, a na Litwie białymi augustianami) w opisywanej epoce podlegał stale władzy diecezjalnej. Na przemian biskupi krakowscy i wileńscy sprawowali jednocześnie godność prepozyta generalnego zakonu czyli najwyższego przełożonego. To ścisłe uzależnienie miało na celu polepszenie dyscypliny i obyczajów we wspólnocie zakonnej liczebnie niedużej, za to aktywnej na polu duszpasterstwa. W latach 1762-1794 zakonnicy pozostawali pod bacznym zwierzchnictwem biskupa wileńskiego Ignacego Massalskiego. Prepozytura w Miednikach miała niewielką stałą obsadę – obok proboszcza (prepozyta) przebywał tam jego socjusz, czyli drugi kapłan zakonny oraz kaznodzieja. Probostwo miednickie obsługiwało rozległą parafię, zamieszkałą głownie przez Polaków. Kościół św. Trójcy i przyległy niewielki klasztor wzniesiono z drewna. W 1778 r. i 1788 r. pożar spustoszył te budowle; za każdym razem przy obudowie posłużono się budulcem drewnianym. Do tej renowacji przyczyniły się wydatki długoletniego zasłużonego proboszcza (1768-1774 i od 1777 r. do końca stulecia), o. Marcina Gałeckiego. Przy kościele działało od 2 połowy XVII w. Bractwo Aniołów Stróżów z własnym ołtarzem. Zakonnicy prowadzili szkołę parafialną dla synów chłopskich i mieszczańskich. Prepozytura miednicka utrzymywała się z gospodarstwa rolnego (około trzech włók litewskich czyli poniżej 70 ha), rozdzielonego na trzy obszary uprawne, zamieszkałego przez kilka rodzin poddanych.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wybitne postacie krośnieńskich kapucynów

Artykuł przedstawia sylwetki kapucynów klasztoru w Krośnie,
uznanych umownie za wybitniejszych. Zostali pokrótce scharakteryzowani przełożeni: Innocenty Barth, Kryspin Wróblewski, Leopold Szczepanowski, Józef Krzysik, Alfons Ziębowicz, Abel Mordziński, Augustyn Watras, Kazimierz Niczyński i Ambroży
Mayer, kapłani: Firminian Kuzel, Feliks Mayerhofen, Leon Doliński, Benedykt
Krawczyk, Florian Janocha, Konstanty Jaroń, Honorat Jedliński, Marceli Surman,
Felicjan Piskor i Władysław Zając, oraz bracia: Klaudiusz Sikorski, Dominik Waydowicz,
Szczepan Folcik, Albin Szulik, Rajmund Półchłopek i Kryspin Totoń. Można stwierdzić, że w klasztorze kapucynów w Krośnie przełożeni zapisali się głównie jako dbający o stronę materialną wspólnoty zakonnej, kapłani dali się poznać jako duszpasterze, zwłaszcza kaznodzieje i spowiednicy, bracia zakonni natomiast zasłużyli się spełniając obowiązki domowe na rzecz wspólnoty zakonnej. Od tej też strony zakonnicy dawali się poznać mieszkańcom miasta.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wokół czternastowiecznego żywota św. Jacka. Kilka zagadnień źródłoznawczych

Artykuł podejmuje trzy różne zagadnienia źródłoznawcze związane z najstarszym żywotem św. Jacka autorstwa lektora Stanisława (XIV w.). W pierwszej części analizuje relacje między dwoma najpełniejszymi rękopisami Żywota, dochodząc do wniosku, że jeden z nich jest wartościowym świadkiem tekstu, drugi zaś to codex descriptus. W części drugiej próbuje wykazać, że jeden z rozdziałów (rozdz. L) Żywota jest późniejszą interpolacją dopisaną jeszcze w XIV w. Część trzecia ma na celu udowodnienie, że lektor Stanisław pisząc o początkach zakonu dominikanów w Polsce korzystał z zaginionego dziś źródła, do którego dostęp miał później również Jan Długosz.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Religijność ziemiaństwa między Wisłą a Pilicą w drugiej połowie XIX i XX wieku (do 1939) - wybrane problemy

Artykuł prezentuje przejawy religijności ziemiaństwa w drugiej
połowy XIX wieku i pierwszych dekadach kolejnego stulecia. Charakteryzuje się utrwalony kanon rytualistyki, ceremoniału i zwyczajów. Wskazuje na podłoże religijności, której źródła leżały w zagrożeniach dla dotychczasowej dominującej pozycji większej własności, wywołanych przemianami ekonomicznymi i emancypacją innych sfer społecznych. Artykuł wskazał, iż starano się podtrzymać swą pozycję w wymiarze
religijnym, poprzez przewodzenie dozorowi kościelnemu, uroczystościom religijnym
w czasie wizytacji biskupa czy podkreślanie bliskich relacji z miejscowym proboszczem.
Ziemiaństwo swą religijność demonstrowało także wspieraniem materialnym
rodzimej parafii i instytucji dobroczynnych, działających pod egidą Kościoła.
W zakończeniu tekstu wskazano, iż druga wojna światowa i okupacja niemiecka
skutkowała częściową destrukcją tradycyjnego ładu społecznego i moralnego; niemniej
gros środowiska starała się podtrzymywać dawny model religijności.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Lokacja Zakliczyna nad Dunajcem w 1558 r.

W dniu 13 czerwca 1558 r. Wawrzyniec Spytek Jordan, znaczący dygnitarz czasów Zygmunta Augusta i właściciel dóbr melsztyńskich, wystawił na zamku Melsztyn dokument lokacyjny dla nowego miasta Zakliczyn nad Dunajcem. Założenie to znajdowało się na miejscu starszej, bo pochodzącej najpewniej jeszcze z końca XI lub początków XII w. wsi, należącej do opactwa tynieckiego. Początkowo pod nazwą Dunaviz, a później jako Opatkowice, jest ona potwierdzona w średniowiecznych źródłach. Była to ważna wieś targowa, położona na uczęszczanym szlaku handlowym, stanowiąca konkurencję dla innych miast, na przykład Czchowa. W 1557 r. Wawrzyniec Spytek Jordan za zgodą króla Zygmunta Augusta dokonał zamiany z ówczesnym opatem tynieckim Wojciechem Baranowski kilku swoich wsi na trzy wsie opackie, m.in. Opatkowice. W następnym już roku założył nowe miasto, nawiązujące nazwą do rodzinnej wsi Jordanów w okolicach Myślenic. Aż do połowy XVII w. naddunajecki Zakliczyn rozwijał się intensywnie, lecz „potop szwedzki” przerwał na wiele dziesięcioleci ten czas rozkwitu.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Oczekiwania Kardynała Karola Wojtyły wobec duszpasterskiego synodu archidiecezji krakowskiej (1972-1979)

Metropolita krakowski kardynał Karol Wojtyła będąc aktywnym uczestnikiem Soboru Watykańskiego II i współtwórcą jego nauczania pragnął je przeszczepić na grunt Kościoła w Polsce, w szczególności na teren diecezji, w której był pasterzem. Jednym ze sposobów zrealizowania tego celu było zwołanie synodu duszpasterskiego, który trwając siedem lat (1972-1979) był szeroko rozumianą akcją duszpasterską, w której mogli uczestniczyć nie tylko duchowni, ale przede wszystkim osoby świeckie. Daty rozpoczęcia i zakończenia synodu odpowiadały rocznicom (900 lat) rozpoczęcia i męczeńskiego zakończenia posługi biskupiej w Krakowie przez św. Stanisława. Związanie synodu z jego postacią miało mu nadać nie tylko charakter studium, ale przede wszystkim świadectwa. Zgodnie z wolą autora synodu zostały powołane Synodalne Zespoły Studyjne, których zadaniem było rozpoznanie lokalnych sytuacji, formułowanie zaleceń i kreacja inicjatyw ewangelizacyjnych. Podczas prac synodalnych kardynał Wojtyła, nie narzucając swojego punktu widze-nia, starał się doprowadzić uczestników do odkrywania soborowego nauczania i jego praktycznego znaczenia. W istocie była to posoborowa metoda duszpasterska: pomoc w rozwoju, a nie zarządzanie. Na etapie przygotowywania dokumentów końcowych Synodu Zespoły Studyjne stały się środowiskami szerokiej konsultacji, albowiem do nich zwracała się Komisja Główna, scalająca w sobie pracę wszystkich komisji roboczych.
Kardynał Wojtyła już jako Papież Jan Paweł II zakończył pracę synodu. W ten sposób spłacił dług uczestnictwa w obradach Soboru Watykańskiego II dzieląc się jego nauczaniem, poprzez synod, najpierw z Kościołem krakowskim, a następnie, przez wielki pontyfikat (1978-2005), z Kościołem powszechnym.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Źródła do dziejów Zgromadzenia Córek Bożej Miłości w Generalnym Archiwum Zgromadzenia Córek Bożej Miłości w Wiedniu

W artykule przedstawiono źródła do dziejów Zgromadzenia Córek
Bożej Miłości, znajdujące się w Generalnym Archiwum Zgromadzenia Córek Bożej Miłości w Wiedniu. Celem łatwiejszego zrozumienia poruszanych treści, we wstępie ukazano w krótkim zarysie charakter, organizację i działalność tej wspólnoty zakonnej. Powstałe w drugiej połowie XIX wieku Zgromadzenie stawiało sobie za cel pomoc dziewczętom migrującym ze wsi do miast w poszukiwaniu pracy oraz kształcenie dzieci i młodzieży w różnych typach szkół. Podejmowana przez siostry Córki Bożej Miłości działalność w zasadniczy sposób wpłynęła na charakter wytworzonej dokumentacji archiwalnej. Na rodzaj i rozmiar spuścizny aktowej generalnego zasobu archiwalnego wpływ miała również struktura Zgromadzenia. Do 1919 roku, czyli do momentu wyodrębnienia pierwszych czterech prowincji, zarządzane ono było centralnie przez przełożoną generalną i jej radę rezydującą w Domu Macierzystym w Wiedniu.
W konsekwencji podziału na prowincje, większość dokumentacji pozostawała w kancelariach i archiwach prowincjalnych. Do archiwum generalnego trafiały jedynie akta bardziej selektywne. Zasób archiwum generalnego obejmuje dzisiaj zarówno akta całego Zgromadzenia, jak i akta poszczególnych prowincji. W artykule podano ogólny wykaz akt całego Zgromadzenia i dokonano krótkiej charakterystyki niektórych jednostek archiwalnych, wchodzących w skład poszczególnych grup i podgrup rzeczowych. Omówiono m.in. specyfikę takich archiwaliów, jak: kroniki generalne,
Statuty, Reguły, Konstytucje oraz dokumentację związaną z ich opracowywaniem i zatwierdzaniem. Analizie poddano materiał dotyczący członkiń Zgromadzenia: księgi ewidencyjne sióstr i kandydatek, protokoły z posiedzeń Rady Prowincjalnej,
spisy przełożonych i asystentek, akta personalne zmarłych sióstr, wspomnienia pośmiertne i nekrologi. Szczególną uwagę zwrócono na materiały statystyczne i sprawozdawcze, które mogą posłużyć do opracowania tematyki związanej z działalnością Zgromadzenia, ponieważ ukazują m.in. liczebność poszczególnych grup osób, do
których skierowana była działalność sióstr Córek Bożej Miłości. Rozwój Zgromadzenia można prześledzić również na podstawie jego korespondencji z urzędami kościelnymi i cywilnymi oraz źródeł dotyczących jego misji szkolno-wychowawczej, a także
spuścizn członkiń. Zachowane akta stanowią wystarczającą bazę źródłową do opracowania dziejów Zgromadzenia.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Proces o obrazę papieża Urbana VI w świetle historiografii

Urban VI był bezkompromisowym papieżem. Doprowadziło to go
do skrajnej niepopularności w samym Rzymie. Również jeden z polskich duchownych począł znieważać papieża, że aż został za to aresztowany. W historiografii polskiej owa sprawa nie doczekała się może sporej literatury, ale za to widać doskonale na niej kolejne „warstwy historiografii”, które przez lata rodziła się w umysłach uczonych. W niniejszym szkicu chciałbym odróżnić fakty źródłowe od historiografii, porównując dokument mówiący o tym zdarzenia z dziełami historyków

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Życie za chińskim murem - kultywowanie tradycji katolickiej w polskiej kolonii w Harbinie na przełomie XIX i XX w.

Na kontynencie europejskim XIX wiek to okres wojen, upadków
wielkich imperiów oraz dziejowych zmian społeczno-ekonomicznych. Analogiczny czas w Państwie Środka wiąże się z postępującą kolonizacją cesarstwa, m.in. budową eksterytorialnej kolei Wschodniochińskiej, której centralny punkt stanowiło miasto
Harbin, erygowane 16 maja 1898 r. przez polskiego inżyniera, Adama Szydłowskiego. Polska kolonia w Mandżurii przetrwała 50 lat przekraczając ok. 1920 r. 20.000 mieszkańców przybyłych do Chin z historycznych terytoriów Rzeczypospolitej. Była to społeczność zorganizowana, przedsiębiorcza, kultywująca narodowe tradycje. Jej
wybitnych przedstawicieli nie należy wiązać wyłącznie z przemysłem kolejowym, gdyż działali tam m.in. twórca eksperymentalnej powieści historycznej Teodor Parnicki, ojciec polskiego górnictwa odkrywkowego prof. Juliusza Samujłło czy dr Janusz Korczak. Najważniejszym ośrodkiem życia Polaków w Mandżurii stał się kościół. Materialnym pomnikiem bytności owej społeczności jest most na rzece Sungari, obiekt zaprojektowany przez zarządcę kolei Wschodniochińskich, Stanisława Kierbedźa. Niemym signum temporis jej bytności stał się los polskiego cmentarza w Harbinie, zdewastowanego i zaoranego przez „Czerwoną Gwardię”, na którego terenie dziś rozciąga się park rozrywki, reklamowany atrakcjami diabelskiego młyna.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Historia organów w krakowskim kościele pw. św. Tomasza w latach 1621-2017

Artykuł podejmuje problematykę dziejów instrumentarium w kościele św. Tomasza na podstawie przeprowadzonych kwerend archiwalnych. Dowodzi, że organy istniały w świątyni od XVII w. do czasów współczesnych z przerwą w pierwszej połowie XIX w. Istotną rolę w omawianiu historii obecnego instrumentu odgrywa zachowany akt fundacyjny, przytoczony w aneksie. Wskazano również nieznane dotychczas źródła oraz informacje o organmistrzostwie przełomu XIX i XX w. w Galicji, zwłaszcza w odniesieniu do osoby Aleksandra Żebrowskiego. Na podstawie zachowanych ksiąg finansowych z XVIII wieku przedstawiony został również przyczynek do badań nad życiem muzycznym klasztoru.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Spory Cystersów sulejowskich i Norbertanów witowskich w XIII i XIV w.

Powodem konfliktu zakonu Cystersów z Sulejowa i Norbertanów
z Witowa było bliskie sąsiedztwo ich dóbr. W początkowej okresie fundacji nie wystawiano
oficjalnych dokumentów, wobec czego wszystkie zapisy były tylko ustne. Z tego też względu w XIII i XIV w. oba klasztory rościły pretensje do sąsiednich dóbr. Niewątpliwie próbowano szukać rozstrzygnąć konflikty na polu państwowym jak i kościelnym. I tak konflikt graniczny z 1242 r. rozstrzygano przed Konradem Mazowieckim, a spór o dziesięciny toczone przed legatem papieskim Filipem, czy potem przed arcybiskupem gnieźnieńskim Janisławem. W XIII w. ukształtowała się swego rodzaju granica dóbr, która potem stanowiła wyznacznik decyzji kolejnych zwierzchników cywilnych czy kościelnych. W przypadku granicy dóbr to podział oparł się o rzekę Luciąże i Koprzywnicę, natomiast dziesięciny z Kępina i Cekanowa
otrzymał klasztor w Sulejowie, a meszne z Milejowa, Krzyżanowa i Cekanowa oddane zostały na własność klasztorowi w Witowie.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Ks. Kajsiewicz i zmartwychwstańcy wobec duchowieństwa uczestniczącego w powstaniu styczniowym

Celem artykułu jest ukazanie postawy ks. Hieronima Kajsiewicza
i zmartwychwstańców wobec duchowieństwa uczestniczącego w powstaniu styczniowym. Po pierwsze, autor przybliża okoliczności publikacji i treść słynnego listu otwartego ks. Kajsiewicza. Po drugie, przypomina zasługi ks. Aleksandra Jełowickiego wobec polskich księży-emigrantów w Paryżu. Po trzecie, ukazuje dwa konkretne
przypadki relacji między zmartwychwstańcami a duchownymi uczestniczącymi
w powstaniu styczniowym (ks. Wincenty Barzyński oraz ks. Adolf Bakanowski). W końcu, prezentuje wizję kapłana i jego posługi, jaką mieli ówcześni zmartwychwstańcy i ich wysiłki na rzecz formacji duchowieństwa (Kolegium Polskie w Rzymie). Postawę ks. Kajsiewicza i zmartwychwstańców wobec księży uczestniczącego w powstaniu styczniowym można określić jako ściśle chrześcijańską: piętnowali grzech, ale przyjmowali grzesznika. Przestrzegali kapłanów przed niewłaściwą drogą, ale przymusowych emigrantów przyjmowali z wyciągniętą pomocną dłonią. Niestety, taka postawa często nie spotykała się z pozytywnym odzewem. Ks. Kajsiewicz zyskał miano zdrajcy, a ks. Jełowickiemu odpłacano zawiścią. Tylko pewna liczba kapłanów potrafiła zrozumieć prawdę głoszoną przez zmartwychwstańców: że największym patriotą jest ksiądz, który prowadzi głębokie życie duchowe i intelektualne; jak wiele dla Ojczyzny może zdziałać duchowny, który przede wszystkim jest kapłanem.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Nieznane źródła do dziejów zakonu kanoników regularnych od pokuty – wykazy przełożonych generalnych oraz prepozytów-infułatów klasztoru w Widzieniszkach – edycja źródłowa

W niniejszym artykule dokonano edycji dwóch niewielkich źródeł – wykazów przełożonych generalnych zakonu kanoników regularnych od pokuty z ok. 1699 i 1897 r. oraz prepozytów-infułatów klasztoru tej reguły w Widzieniszkach z ok. 1765 r. Edycja oparta jest na materiałach przechowywanych w archiwum kościoła św. Marka w Krakowie, a które nie były znane w dotychczasowych badaniach nad tą zanikłą wspólnotą zakonną.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia