rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Charakterystyka kongestii transportowej w Katowicach

Kongestia transportowa jest zjawiskiem niezaprzeczalnie
negatywnym, w znaczący sposób oddziałującym na każdy aspekt
życia współczesnego człowieka oraz niekorzystnie wpływającym na sytuację
gospodarczą danego obszaru. Katowice, jako największe miasto
regionu, a zarazem stolica województwa śląskiego jest szczególnie narażone
na występowanie tego zjawiska, a sytuacja na ulicach z roku
na rok się pogarsza. Znaczący wpływ na płynność ruchu w mieście
ma przestrzenna charakterystyka Katowic – występowanie autostrady
dzielącej miasto na dwie części, dróg obsługujących zarówno ruch wewnętrzny,
jak i tranzytowy oraz gęsta sieć linii kolejowych. W artykule
przedstawiono istotę kongestii transportowej, dokonano analizy szczególnych
czynników wpływających na poziom kongestii transportowej
występującej w Katowicach oraz przedstawiono aktualny, zaakceptowany
przez władze miasta, plan budowy sieci centrów przesiadkowych.
Dodatkowo zasugerowano propozycje kilku rozwiązań mogącychprzyczynić
się do zmniejszenia zatorów panujących w mieście. Stolica
Aglomeracji Górnośląskiej w chwili obecnej posiada już szereg mniej
lub bardziej skutecznych rozwiązań sprzyjających zmniejszaniu problemu
kongestii transportowej, a wiele nowych wciąż czeka na realizację.
Bezwarunkowo potrzebne jest usprawnienie istniejącego systemu oraz
prowadzenie szerszych działań na rzecz zmniejszenia zatłoczenia na
drogach oraz poprawiające ich przepustowość. Warunkiem koniecznym
jest integracja poszczególnych systemów, zarówno w skali miasta, jak
i całej Aglomeracji Górnośląskiej.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Człowiek zmotoryzowany w podziale modalnym

Postuluje się rozszerzenie konwencjonalnych badań kompleksowych podróży, w celu skuteczniejszego modelowania i prognozowania zachowań osób zmotoryzowanych w obszarach zurbanizowanych i formowania zintegrowanych prognoz, strategii rozwojowych oraz polityk mobilności. Przy powszechnym dostępie do indywidualnego pojazdu bardziej szczegółowe objaśnienie warunków, struktury i sytuacji decyzyjnej użycia lub zaniechania użycia pojazdu wydaje być się kluczem, zarówno dla rozwoju teorii, jak najbardziej efektywnej i skutecznej praktyki. Zwraca się uwagę na możliwość zdefiniowania normatywnej produkcji ruchu indywidualnego przez respektowanie wielu nisz popytu bez alternatywnego wyboru, jako istotnego punktu odniesienia, związków ruchu z parkowaniem, zwłaszcza w miejscach niepublicznych oraz konieczność operowania roczną pracą transportową w badaniu projektów transportowych.  Omówione są niezbędne ku tym zadaniom dane, charakterystyki i relacje w poziomach badań i analiz ze wskazaniem potencjalnie szerokich ich zastosowań.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Horyzont 2050 – o nowy paradygmat planowania mobilności

Artykuł jest jednym z trzech przygotowywanych w ramach
serii HORYZONT 2050. Dwa pozostałe – „o nowy paradygmat modelowania
podróży” i „o nowy paradygmat planowania transportu miejskiego”
są mutacjami wątku prezentowanego w tekście pierwszym. Punktem wyjścia
dla wszystkich jest wizja systemu transportu 2050. Jest kilka elementów
pewnych leżących u podstaw konstruowania jego przyszłej formuły
technologicznej, ale szerokiej dyskusji wymagają jej następstwa, możliwości
oraz proces jej realizacji. Zasadnicze kierunki powinny dotyczyć aspektów
regulacji systemu współdzielonych środków autonomicznych, przyszłości
publicznego transportu zbiorowego i konieczności zmiany podejścia do prognozowania
i planowania podróży. Na rozwój technologii nakładają się znacząco
normatywne oczekiwania związane z troską o klimatyczną przyszłość
planety. Aktualnie praktykowana metodyka planowania mobilności, badań
ruchu i procedur modelowania podróży, planowania miasta i transportu nie
jest strukturalnie adekwatna do potrzeb optymalizacji przyszłych systemów
transportu. Nadanie im stosownego biegu w horyzontach wieloletnich wymaga
przełamania barier otoczenia systemowego transportu, które są głównymi
przeszkodami jego zrównoważonego rozwoju. Publiczny transport
zbiorowy w obecnym kształcie nie jest zdolny do przełamania dominacji
motoryzacji w podziale zadań przewozowych. Autor nie próbuje zaprezentować
optymalnej ani finalnej ścieżki, a postrzega szanse wykorzystania
rozwijanej technologii, jak również stosownie uregulowanej konkurencji.
To drugie może się okazać znacznie trudniejsze. Z pewnością jest to dopiero
początek drogi, więc artykuł prezentuje tezy warte dyskusji.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Szacowanie natężenia ruchu rowerowego na podstawie danych z systemu rowerów miejskich

W artykule przedstawiono metodę szacowania natężenia
ruchu rowerowego na podstawie danych GPS z systemu rowerów miejskich.
Badania wykonano na przykładzie miasta Krakowa, wykorzystując
dane o dobowym natężeniu ruchu rowerowego z 5 pętli pomiaru
automatycznego oraz dane GPS z systemu rowerów miejskich Wavelo.
Na podstawie dwuczynnikowej analizy wariancji (ANOVA) oraz testu
post-hoc Tukey’a określono wpływ czynników „lokalizacja” i „dzień
tygodnia” na udział rowerów systemu miejskiego w całym potoku
rowerzystów. Wykazano, że badany udział zmienia się statystycznie
istotnie pomiędzy analizowanymi lokalizacjami. W przypadku udziału
szacowanego w poszczególnych dniach tygodnia zmiana jest nieistotna.
Wyznaczona zależność pomiędzy ogólnym natężeniem ruchu rowerowego
i natężeniem ruchu rowerów systemu Wavelo charakteryzuje się
wysokimi współczynnikami determinacji R2 (przekraczającymi wartość
0,90) oraz średnim błędem oszacowania nie większym od 11,5%.
Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na możliwość szacowania
natężenia całości ruchu rowerowego na podstawie danych GPS z systemu
rowerów miejskich. Praktyczne wdrożenie takiego sposobu szacowania
natężenia ruchu rowerowego wymaga jednak przeprowadzenia
pomiarów kontrolnych weryfikujących opracowane zależności wraz
z określeniem wpływu lokalizacji przekroju pomiarowego.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Dyskusja o zasadności prowadzenia kompleksowych badań ruchu w ramach narodowego spisu powszechnego

Wyniki Kompleksowych Badań Ruchu stanowią podstawę
dla odpowiedzialnego planowania wszystkich istotnych inwestycji
transportowych w skali miasta, aglomeracji czy województwa. W artykule
przedstawiono wstępną koncepcję wykorzystania Narodowego
Spisu Powszechnego (NSP) na potrzeby Kompleksowych Badań Ruchu.
Omówiono zasady prowadzenia NSP oraz jego przebieg w roku 2011
– wskazując jednocześnie możliwości jego pełniejszego wykorzystania
w kolejnych edycjach. NSP stwarza bowiem możliwość dotarcia z pytaniami
na temat zachowań komunikacyjnych do nieosiągalnej dotąd
liczby respondentów. Wprowadzając relatywnie niewielkie modyfikacje
w badaniach reprezentacyjnych, prowadzonych w ramach NSP, można
zdecydowanie zwiększyć użyteczność pozyskiwanych informacji na
temat przemieszczania się, dla potrzeb modelowania, bieżącej obsługi
transportowej oraz planowania przyszłych elementów sieci transportowych.
Oczywiście, rozszerzenie zakresu wywiadów w gospodarstwach
domowych musi się wiązać z poprawą, a przynajmniej utrzymaniem
zadowalającej jakości prowadzonych wywiadów ankietowych.
Zaprezentowana koncepcja pokazuje kierunek poszukiwań optymalnego
wykorzystania NSP w badaniach podróży. W ślad za tym zasadne
wydaje się nowe spojrzenie na wszystkie moduły wchodzące w skład
badań reprezentacyjnych. Zmiany mogą przynieść wiele korzyści na
różnych polach, przede wszystkim zaś wzrośnie prestiż samego badania,
jeśli jego wyniki będą wprost przekładały się na poprawę warunków
życia mieszkańców.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Kierunki rozwoju kolejowych połączeń dalekobieżnych na Magistrali Nadodrzańskiej

Celem artykułu jest przedstawienie wizji rozwoju połączeń dalekobieżnych na linii kolejowej nr 273, tj. Magistrali Nadodrzańskiej łączącej Wrocław i Szczecin przez Zieloną Górę. Przez wiele lat oferta tego typu połączeń na magistrali była mocno ograniczona, a pociągi pośpieszne ze Śląska na Pomorze Zachodnie przeważnie korzystały z szybszej trasy przez Poznań. Dzięki przeprowadzonej modernizacji stan infrastruktury magistrali znacznie się poprawił, a od grudnia 2017 roku miała ona stanowić najszybszą trasę z Wrocławia do Szczecina. W celu porównania dwóch wariantów tras zostało wykonane badanie jakości podróży przez obydwie trasy oraz zgodności czasu jazdy z rozkładem 2017/2018. W obydwu przypadkach czas jazdy różnił się od rozkładowego, ale w przypadku magistrali rzeczywiście był krótszy. Poza zwiększeniem prędkości jazdy szczególnym bodźcem rozwoju oferty na magistrali może być realizacja projektu „Kolej na dobre połączenia” obejmującego modernizację taboru przeznaczonego na tę linię. Poprzez zaplanowane w projekcie działania linia kolejowa nr 273 powinna być w przyszłości znacznie częściej wykorzystywana w połączeniach dalekobieżnych. W tym celu w artykule zostały zaproponowane rozwiązania służące optymalizacji rozkładu jazdy m.in. usprawnienie istniejących połączeń, wykorzystanie obiegu składów do utworzenia nowych pociągów dziennych i nocnych, łączenie kilku relacji, a finalnie zagęszczenie taktu na magistrali do dwugodzinnego. Odpowiednio dobrana oferta może stanowić dobrą alternatywę dla trasy przez Poznań oraz zapewnić nowe i szybkie połączenia kolejowe północ-południe.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
C-ITS – skoordynowany transport w inteligentnym mieście

Warunkiem realizacja idei smart city (inteligentnego/cyfrowego
miasta) jest wspieranie innowacyjności, w szczególności w dziedzinie
ICT (ang. Information and Communication Technology), czyli elektronicznego
gromadzenia, transmisji i przetwarzania danych. Rozwój
współpracujących, inteligentnych systemów transportowych – C-ITS
(ang. Cooperative Intelligent Transport Systems) jest z kolei konieczny w dążeniu
do osiągnięcia eko-mobilności zautomatyzowanej. Cztery czynniki
niezbędne dla rozwoju inteligentnego transportu w smart city to: inteligentne
społeczeństwo, inteligentna mobilność, inteligentna droga i inteligentny
pojazd. Inteligentnej ekomobilności sprzyja realizacja Planów
Zrównoważonej Mobilności (SUMP), gospodarka współdzielenia oraz
wdrażanie idei Mobilność jako Usługa (MaaS) i aplikacji ułatwiających
optymalizację planowania podróży miejskich (SEP). Współpracujące,
inteligentne systemy transportowe – C-ITS – są narzędziem koordynacji
inteligentnej drogi z inteligentnym pojazdem, stanowiąc platformę
kontaktującą różne pojazdy z infrastrukturą drogową i pomiędzy sobą,
co znacznie zwiększa bezpieczeństwo i efektywność decyzji podejmowanych
w Centrum Zarządzania Ruchem. Zagadnienie inteligentnej drogi
w smart city, oprócz C-ITS, obejmuje również aspekty środowiskowe,
związane z poszanowaniem energii i redukcją emisji transportowych.
Automatyzacja dobrze zabezpieczonych przed cyberatakiem przewozów
pasażerskich i towarowych, stwarza szansę na dalsze zwiększanie
bezpieczeństwa ruchu i przepustowości ulic oraz na poprawę warunków
środowiskowych w miastach.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Analiza możliwości wytyczenia wydzielonego pasa autobusowego w ciągu komunikacyjnym ulic Pilotów i Olszyny w Krakowie

W artykule przedstawiono możliwości usprawnienia ruchu
autobusów na ciągu ulic Pilotów i Olszyny w Krakowie. Dokonano
analizy stanu istniejącego, badając czasy przejazdu pojazdów transportu
zbiorowego, napełnienie w autobusach oraz natężenie ruchu kołowego
na analizowanym ciągu. Opierając się na analizie i prowadzonych
obserwacjach, wskazano miejsca, które generują straty czasu podczas
przejazdu autobusów. Na tej podstawie wskazano możliwe rozwiązania
(wydzielone pasy autobusowe czy śluzy), które mogą przyczynić się do
poprawy punktualności oraz spadku traconego czasu.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Zanieczyszczenie powietrza w miastach w aspekcie ruchu samochodowego

Zanieczyszczenie powietrza w miastach jest odczuwalnym
problemem, zwłaszcza w porze jesienno-zimowej. Szkodliwe związki,
takie jak tlenki węgla, azotu oraz pyły zawieszone PM10 i PM2.5
emitowane są przez różne źródła: punktowe i liniowe, a jednym z nich
jest nadmierny ruch samochodowy. Pomimo tego, iż pojazdy spalinowe
emitują głównie tlenki, to ich wzrastająca liczba powoduje, iż udział
w zanieczyszczeniu powietrza pyłami również jest istotny.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Analiza wykorzystania płyty postojowej w Międzynarodowym Porcie Lotniczym im. Jana Pawła II w Krakowie

Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-
Balice to port lotniczy, który rozwija się bardzo dynamicznie. Z roku na rok
liczba obsłużonych pasażerów wzrasta. Z tego względu lotnisko jest ciągle
rozbudowywane. Pod koniec roku 2016 oddano do użytku nowy terminal
pasażerski, a obecnie zakończono remont płyty postojowej. Celem artykułu
jest przeprowadzenie analizy wykorzystania płyty postojowej przed rozpoczęciem
prac budowlanych i reorganizacji płyty. Obliczenia miały na celu
sprawdzenie wykorzystania płyty, a w przyszłości porównania analiz sytuacji
sprzed i po remoncie płyty. Analizę wykonano na podstawie udostępnionych
danych zawierających informacje o liczbie operacji lotniczych zarejestrowanych
w ciągu okresu jednego roku, rzeczywistych oraz rozkładowych
czasach operacji lotniczych – przylotów i odlotów wraz z przydzielonym
numerem stanowiska postojowego na płycie lotniska. Przeprowadzono
analizę wykorzystania poszczególnych stanowisk w całym analizowanym
okresie oraz wielkości czasów postoju samolotów na płycie, w tym z podziałem
na linie lotnicze tradycyjne oraz niskokosztowe. Przeanalizowano
wykorzystanie płyty i jej poszczególnych stanowisk w dniu, w którym lotnisko
przyjęło największą liczbę samolotów. W podsumowaniu zawarto
najważniejsze wnioski z przeprowadzonej analizy oraz wyliczone wartości
charakteryzujące: wykorzystanie płyty w dniu o największej liczbie operacji,
zajętość poszczególnych stanowisk w badanym okresie, średnie czasy postojów
samolotów na płycie.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Elektrohydrauliczne systemy sterowania siłą napinania liny w kolejach napowietrznych

Czynniki związane z eksploatacją i bezpieczeństwem kolei linowych uzależnione od wartości siły napinającej linę. Ogólna struktura elektrohydraulicznych systemów napinania liny. Sterowanie siłą napinania liny na przykładzie własnych rozwiązań urządzeń napinających.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Relacje pomiędzy planowaniem rozwoju struktury zabudowy miasta a systemem transportowym na przykładzie Krakowa

Obserwowany w ostatnich latach dynamiczny rozwój
miast ma bardzo silny wpływ na funkcjonalność układu drogowo-ulicznego.
Powstawanie nowych osiedli mieszkaniowych, wielkopowierzchniowych
obiektów handlowo-usługowych czy hal produkcyjnych jest
znaczącym generatorem ruchu mającym bardzo silny wpływ na zmiany,
zarówno w funkcjonowaniu układu ulicznego, jak i systemu transportu
zbiorowego. Działania miasta na rzecz rozwoju tych systemów powinny
być ściśle związane z planowaniem struktury funkcjonalno-przestrzennej
miasta. Jednym z najbardziej efektywnych środków transportu
zbiorowego jest transport szynowy, w większości niezależny od ruchu
samochodowego. Rozwijając ten system, należy jednocześnie skupić się
na odpowiednim zagospodarowaniu otoczenia jego przystanków pod
kątem funkcji użytkowania terenu i jego intensywności, co zapewni wysoki
potencjał pasażerski. Niniejszy artykuł jest rezultatem projektu
„Model przestrzennej struktury Krakowa. Perspektywa planistyczna”,
opracowanego na zlecenie Biura Planowania Przestrzennego Urzędu
Miasta Krakowa [1], którego autorka niniejszego artykułu była współautorką.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Rzetelna informacja jako podstawa skutecznego wdrożenia idei zrównoważonego transportu w Krakowie

W czasach nowoczesnych mediów coraz ważniejszą rolę w dotarciu do obywateli odgrywa przekaz bezpośredni, dzięki któremu można w pełni i rzetelnie przedstawić społeczeństwu punkt widzenia oraz zamierzenia urzędu. W artykule opisano, jak z tego zadania wywiązuje się krakowski Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w zakresie informacji o zrównoważonym systemie transportu w Krakowie.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Bezpieczna infrastruktura tramwajowa

Wypadki drogowe z udziałem tramwajów są uznawane
za drugie najpoważniejsze w skutkach po wypadkach kolejowych.
Jest to uzasadnione, bowiem tzw. ciężkość tych wypadków jest wielokrotnie
większa niż statystyczny wypadek z udziałem pojazdów lub
samochodów i pieszych. W wypadkach z udziałem tramwaju ofiary są
głównie wśród zewnętrznych uczestników ruchu, ale często dochodzą
do tego ofiary wśród pasażerów tramwaju. Parametry techniczne i lokalizacja
torowiska oraz organizacja ruchu pojazdów w obszarach zurbanizowanych
mają istotne znaczenie dla stanu bezpieczeństwa ruchu
drogowego. Analizie poddano wady i zalety siedmiu sposobów lokalizacji
torowiska tramwajowego w przestrzeni miejskiej: wbudowane
w jezdnię, wydzielone w pasie drogowym, ulica tramwajowa, poza ulicą
w poziomie terenu, w wykopie lub na estakadzie, w tunelu, w strefie
ruchu pieszego. Europejskie badania w zakresie bezpieczeństwa
ruchu tramwajowego prowadzone są obecnie w ramach Akcji COST
TU1103 „Operation and safety of tramways in interaction with public
space” (Organizacja bezpiecznego ruchu tramwajowego w przestrzeni
miejskiej). Badania w ramach COST TU1103 koncentrują się
na następujących zagadnieniach: metody zbierania i analizy danych
o wypadkach; organizacja i zarządzanie przedsiębiorstwem tramwajowym;
poprawa bezpieczeństwa infrastruktury torowej; efektywność
ekonomiczna modernizacji torowisk. Nowoczesne, bezpieczne, niskopodłogowe,
szybkie na uprzywilejowanym torowisku wydzielonym,
nie emitujące spalin i ciche tramwaje, są w stanie skłonić część kierowców
do pozostawienia pojazdów na parkingach, co przyczyni się nie
tylko do zmniejszenia liczby wypadków drogowych, lecz również do
znacznej poprawy warunków środowiskowych i zdrowotności mieszkańców
naszych miast.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Analiza funkcjonowania wypożyczalni rowerów miejskich w Krakowie

W ostatnich latach obserwuje się coraz częstsze wykorzystywanie roweru, jako środka transportu w codziennych podróżach. Zalety komunikacji rowerowej zaczynają być dostrzegane przez różne grupy wiekowe i sprawiają, że wiele osób decyduje się na ten alternatywny środek transportu. Wraz z rozwojem ruchu rowerowego, wzrosło również znaczenie miejskich wypożyczalni rowerowych. Dzięki nim, każda osoba, chcąca odbywać podróże, dostaje taką szansę, zazwyczaj pod warunkiem rejestracji na stronie operatora systemu oraz uiszczenia niewielkiej opłaty. Rower miejski jest bardzo dobrym rozwiązaniem, szczególnie dla osób nie mogących pozwolić sobie na własny sprzęt, a jego rosnąca popularność może mieć istotny wpływ na poprawę stanu środowiska oraz zatłoczenia na drogach. Celem niniejszego artykułu jest analiza funkcjonowania pierwszej otwartej w Polsce w 2008 roku bezobsługowej wypożyczalni rowerów miejskich w Krakowie,  która rozpoczęła modę na rower miejski. W pierwszej części artykułu wskazano zalety podróży rowerowych oraz omówiono politykę rowerową Krakowa. Przedstawiono także działalność bezobsługowej wypożyczalni rowerów miejskich KMK Bike wraz z opisem jej rozwoju. Ponadto porównano system krakowski z innymi systemami wypożyczalni rowerów miejskich w Polsce. Kolejną część artykułu poświęcono analizie danych dotyczących wypożyczeń w sezonie 2014, uzyskanych od Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w Krakowie (ZIKiT). Na podstawie analiz oszacowano charakterystyki dotyczące wypożyczeń w poszczególnych miesiącach, dniach tygodnia oraz godzinach doby, z rozróżnieniem stacji wypożyczeń i zwrotów, a także czasów korzystania z roweru. Wskazano również trasy, które są najczęściej wybierane przez użytkowników systemu KMK Bike. W podsumowaniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miejskiej wypożyczalni rowerów oraz zaznaczono potrzebę ciągłego rozwoju systemu.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Działania PKE na rzecz uspokojenia ruchu oraz polityki transportowej, w tym parkingowej

Artykuł omawia tematykę komunikacyjną podejmowaną przez Polski Klub Ekologiczny (PKE) od jego powstania do chwili obecnej. Zasadniczy kierunek został wytyczony w dokumencie programowym Quo vadis, Cracovia? Jaki jest Kraków, a czym i jaki ma być w przyszłości. Kolejne dokumenty PKE są rozszerzeniem wizji zarysowanej w ww. dokumencie. Na początku zaprezentowano koncepcje uspokojenia ruchu samochodowego, a w kolejnych dokumentach postulowano realizację infrastruktury rowerowej i dominacji transportu zbiorowego w polityce transportowej.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Metody pomiaru koncentracji rynków transportu miejskiego

W artykule podjęto kwestie pomiaru koncentracji rynku
transportu miejskiego. Układ artykułu ma charakter funkcjonalny, opisujący
przedmiot pomiaru, metody pomiaru oraz ich zastosowanie w praktyce.
Z natury rzeczy analiza koncentracji rynku będzie miała uzasadnienie
tylko w przypadku rynków zdemonopolizowanych. Biorąc pod uwagę
to kryterium, można wyróżnić rynki zderegulowane oraz rynki konkurencji
regulowanej. Problematyka koncentracji rynku nabiera znaczenia
w przypadku funkcjonujących w Polsce rynków transportu miejskiego
zorganizowanych według modelu konkurencji regulowanej. Popyt publiczny
zgłaszany przez organizatora transportu (zarząd transportu miejskiego)
może być realizowany w oparciu o procedurę przetargową i jest
kontraktowany umową kosztów brutto. Przedsiębiorstwa przewozowe
rywalizują „o rynek”, wyceniając zlecenie realizacji określonego wolumenu
pracy eksploatacyjnej w oparciu o kalkulację stawki wozokilometra.
Stąd też uznano, że koncentrację rynku w warunkach konkurencji regulowanej
należy wyznaczać w oparciu o wskaźnik zakontraktowanej pracy
eksploatacyjnej, wykonywanej przez przewoźnika.
W celu opisu struktury rynku zaprezentowano i scharakteryzowano
najczęściej stosowane wskaźniki koncentracji. Ze względu na zróżnicowane
podejście do tej problematyki w literaturze statystycznej i ekonomicznej,
postanowiono zaprezentować miary koncentracji w podziale na
dyskretne i skumulowane. Szerzej przedstawiono konstrukcje, charakterystyki
i interpretacje dwóch najbardziej popularnych wskaźników tj.:
wskaźnika koncentracji (concentration ratio) oraz wskaźnika Herfindahla-
Hirschmana (HHI).
Ocena koncentracji rynku transportu miejskiego, a raczej poszczególnych
rynków lokalnych (gdyż przy założonym przedmiocie pomiarów nie
można dokonać agregacji) może być cenna poznawczo. Uzyskane wyniki
mogą posłużyć do oceny efektywności prowadzonych działań demonopolizacyjnych,
ale także do badania zachowania poszczególnych podmiotów
w zależności od struktury rynku i zajmowanej na niej pozycji.

Czasopismo: Transport Miejski i Regionalny
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport