rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„W stronę demokracji i wolności”. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” we wspomnieniach Aleksandra Halla i Anny Marii Mydlarskiej

Kwerenda w zbiorze notacji filmowych Europejskiego Centrum Solidarności na temat I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”, dostarczyła niewielu danych, dlatego zdecydowano się przeprowadzić kolejne wywiady z uczestnikami tego wydarzenia. Przyniosły one mało dotąd znane informacje o Zjeździe, pokazują tym samym wartość tematycznych notacji filmowych, skupionych wyłącznie na danym zagadnieniu. W opracowaniu autorzy zwrócili uwagę m.in. na różnice w postrzeganiu wydarzenia, wynikające z odmiennych perspektyw jego uczestników.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Elżbieta Kuta, „Teraz to wszystko mi się poukładało w jedną, logiczną całość”

Artykuł zawiera transkrypcję i komentarz do dwóch wywiadów z Elżbietą Kutą. Oba zostały zarejestrowane w ramach badań nad polskim drugim pokoleniem — dziećmi ocalałych z nazistowskich obozów koncentracyjnych. Narratorka opowiada o swojej młodości w Tarnowie i dorosłym życiu w Krakowie (woj. małopolskie). Głównym tematem obu wywiadów jest jednak relacja narratorki z matką, byłą więźniarką KL Ravensbrück, która doprowadziła do jej własnej traumy. Omówiła również swój stosunek do aktywizmu pamięciowego na rzecz ocalałych z niemieckich kacetów. Ponadto, swoją historię życia umieszcza w kontekście innych biografii drugiego pokolenia. W artykule omówiono znaczenie długoterminowej relacji między nagrywającym a świadkiem, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zaufania i współdzielonego autorytetu.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Działalność prawosławnych biskupów w rozwoju edukacji w mieście Chłynowie (1737- 1752)

Artykuł opisuje wydarzenia, które miały miejsce w mieście Chłynow (Vyatka) w latach 1737-1752. Szczególną uwagę zwraca się na działalność biskupów w zakresie rozwoju edukacji.W tym okresie powstała szkoła słowiańsko-łacińska, założona
w 1734 r. przez biskupa Laurencjusza Gorki.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Cerkiew prawosławna w II Rzeczypospolitej

Po odrodzeniu się państwa polskiego, w okresie II Rzeczypospolitej prawosławie nie było już wspierane autorytetem władzy, ale było utożsamiane z wyznaniem zaborcy. Przemiany społeczno-ustrojowe w Rosji Radzieckiej osłabiły pozycję patriarchatu moskiewskiego, który nadał Kościołowi prawosławnemu w Polsce autonomię, a kierownictwo nad nim powierzył lokalnemu soborowi biskupów z egzarchą o uprawnieniach metropolity. W latach 1918-1939 Kościół prawosławny w granicach Rzeczypospolitej liczył ponad 4 miliony wiernych i był podzielony na siedem diecezji. Władze polskie z jednej strony dążyły do ustanowienia niezależnej od Moskwy struktury cerkiewnej, z drugiej zaś ograniczały liczbę parafii prawosławnych i jego rolę w społeczeństwie. Odpowiedź na pytanie o pozytywne i negatywne fakty w dziejach prawosławia na terenie II Rzeczypospolitej wymaga całościowego spojrzenia na politykę państwa wobec Cerkwi w latach 1918-1939. Do pozytywnych procesów należy zaliczyć unormowanie się stanu prawnego Kościoła prawosławnego w państwie polskim. Co prawda ostateczne uregulowanie stanu prawnego na mocy Przepisów Tymczasowych z 1922 roku i dekretu Prezydenta RP z 1938 roku nie zadawalały ani władze państwowe ani cerkiewne to było ważnym etapem na drodze budowania osobowości prawnej Cerkwi. Dekret stwierdził autokefaliczność Kościoła prawosławnego w Polsce oraz prawo swobodnego rządzenia się w granicach ustawodawstwa państwowego. Głową Kościoła, jego naczelnym zarządcą i przedstawicielem był metropolita, który był jednocześnie arcybiskupem diecezji warszawskiej i archimandrytą Ławry Poczajowskiej. Organem najwyższym Kościoła, regulującym sprawy Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, był Sobór Generalny składający się z biskupów oraz przedstawicieli duchowieństwa i świeckich. Sobór Generalny mógł zmienić ustrój Kościoła z dominującego w latach 1918-1938 ustroju synodalno-konsystorskiego, w którym naczelną władzę posiadał Synod biskupów na ustrój soborowy, oparty na zasadach wybieralności episkopatu i dziekanów z czynnym głosem przedstawicieli wiernych. Organem wykonawczym Soboru Biskupów był Synod składający się z metropolity, który był jego przewodniczącym, biskupa wojskowego i 2 biskupów diecezjalnych.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Krzysztof Koszlaga, „Miałem zakaz prowadzenia rozmów z uczniami”. Nauczyciel w przestrzeni zawodowej, społecznej i politycznej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Prezentowany tekst to relacja Krzysztofa Koszlagi, nauczyciela z ponad pięćdziesięcioletnim stażem oraz jednego z czołowych działaczy NSZZ „Solidarność” Oświaty i Wychowania, wraz z komentarzem naukowym. Narracja ukazuje funkcjonowanie szkolnictwa w PRL w latach 1969–1989, a także wpływ zachodzących w tym okresie zmian społeczno-politycznych na pracę nauczyciela i relacje z uczniami. Podstawą zamieszczonego tekstu jest wywiad pogłębiony przeprowadzony ze świadkiem historii, opatrzony wstępem zawierającym dane biograficzne autora relacji oraz opis projektu naukowego, w ramach którego przeprowadzony został wywiad, wraz z uwzględnieniem zastosowanych metod badawczych.

Czasopismo: Wrocławski Rocznik Historii Mówionej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Działalność szkoły brackiej w Mińsku od II połowy XVI wieku do XVIII wieku

Artykuł omawia historię szkoły brackiej w Mińsku w XVI-XVIII w. od jej kolebki przy cerkwi zamkowej NMP do usytuowanej przy monasterze św. św. Piotra i Pawła. Na tle działalności szkoły brackiej poruszona została działalność bractwa cerkiewnego w szerszym aspekcie – walki o zachowanie tożsamości w obliczu wrastającej w siłę unii.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Represje wobec prawosławnych chrześcijan i „Świadków Jehowy” w III Rzeszy i ZSRR: badanie porównawcze

Artykuł analizuje strategię przetrwania prawosławnych chrześcijan i członków religijnej organizacji „Świadkowie Jehowy” podczas prześladowań reżimu stalinowskiego i nazistowskiego.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Pojęcie serca jako źródła cnót w refleksji Filona z Aleksandrii

Serce jest jednym z głównych pojęć pojawiających się w dziełach Filona z Aleksandrii. Jest one interpretowane w sposób alegoryczny. Filon wskazuje na ścisły związek serca z umysłem. W jego odczuciu, serce spełnia rolę kierowniczą i ożywiającą umysł. Po przez serce człowiek może doskonalić się w cnotach chrześcijańskich. Dzięki cnotom człowiek zbliża się do Boga.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Szkolnictwo cerkiewno-parafialne na terenie parafii prawosławnej pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego w Klejnikach

Szkolnictwo cerkiewno-parafialne w klejnickiej parafii posiadało bogatą tradycję. Szkolnictwo owe służyło przede wszystkim biednemu społeczeństwu tamtego czasu. Oświata cerkiewno-parafialna w Klejnikach nie stała na specjalnie wysokim poziomie. W październiku 1884 roku na terenie klejnickiej parafii powstało 8 szkół gramot. Pod koniec XIX wieku, w parafii istniało już 11 szkół, w których naukę pobierało 240 dzieci. W 1893/1894 roku 6 chłopców z klejnickiej parafii ukończyło edukację w cerkiewno-nauczycielskiej szkole w Trześciance-Stawku. Znaczącą rolę w organizowaniu inteligenckiego życia oraz rozwojowi cerkiewnej oświaty we wsi odegrał ks. Jan Chlebcewicz. Był on założycielem biblioteki-czytelni im. Florentego Pawlenkowa.
Ciężar finansowy, problemy z zakwaterowaniem dla nauczycieli, niewystarczająca liczba dobrze przygotowanej nauczycielskiej kadry, biedota rodziców dzieci uczęszczających do szkoły miały negatywny wpływ na ogólny stan oświaty w klejnickiej parafii. Oświata oraz cerkiewne szkolnictwo w znacznym stopniu przyczyniły się do likwidacji analfabetyzmu wśród wiejskiej ludności. Pierwsza wojna światowa oraz bieżeństwo były bezpośrednimi przyczynami, które przyczyniły się do upadku biblioteki-czytelni oraz wszystkich szkół w klejnickiej parafii.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Myśl pedagogiczna św. Porfiriusza z Kafsokaliwii

Święty Porfiriusz (Bairaktaris) z Kafsokaliwii (1906-1991) jest jednym z najbardziej znanych współczesnych świętych greckich. Należał do jednej z najbardziej szanowanych w prawosławiu kategorii świętych Starców, czyli ojców duchowych obdarzonych charyzmatem prozorliwości. Jako doświadczony kierownik duchowy przekazał swoją myśl pedagogiczną, która skupia się na celu życia chrześcijanina – przebóstwieniu, dążeniu rodzica do stania się świętym i przekazania świętości swoim dzieciom nie poprzez dyscyplinowanie i wywieranie presji, ale przez łaskę Bożą, która działa, gdy rodzic stara się uświęcić. Starzec przeciwstawiał się jednoznacznie egoizmowi, upatrując w nadmiernych pochwałach przyczyny złego rozwoju duchowego dziecka. Podkreślał potrzebę zdobycia i przekazania dziecku pokory, którą utożsamiał z naturalnym stanem człowieka i warunkiem koniecznym do zdobycia łaski Bożej.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Analiza językowa eponimów występujących w prawosławnej terminologii sakralnej na przykładzie wybranych ksiąg liturgicznych Kościoła prawosławnego

Przedmiotem badań w niniejszym artykule są eponimy i konstrukcje eponimiczne będące kombinacjami słów z antroponimami występującymi w prawosławnej terminologii sakralnej. Materiał poddany analizie językowej obejmował łącznie 30 odrębnych terminów. W artykule przedstawiono klasyfikację terminów z punktu widzenia różnych kryteriów podziału. Zidentyfikowano grupy tematyczne eponimów będących kombinacjami słów z antroponimami w obrębie prawosławnej terminologii sakralnej. Zebrany materiał poddano analizie językowej pod kątem struktury i składni.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Podstawowe założenia chrystocentryczno-humanistycznego modelu wychowania w ujęciu prawosławnym

Problematyka wychowania od wieków inspiruje pedagogów do tworzenia nowych teorii, poszukujących sposobów i środków, które pozwalają uzyskać maksymalne efekty w procesie osiągania pełni osobowej dojrzałości przez wychowanka. Wielość pojawiających się nowych systemów pedagogicznych świadczy bez wątpienia o głębokiej trosce, jaką wzbudza wychowanie. Wychowanie jest integralnie sprzężone z egzystencją człowieka i współtworzy otaczającą go rzeczywistość. Człowiek stanowi o sobie przy jednoczesnym współistnieniu z drugim i wśród innych. Proces wychowania jest drogą dorastania do pełni życia osobowego i nie odbywa się w próżni. W klasycznie pojętej metodologii nauk, drogę do celu, czyli metodę, określał w głównej mierze sam przedmiot badany. Jeżeli zatem pragniemy uczynić przedmiotem rozważań chrześcijański model wychowania, należy rozpocząć od podmiotu wychowania, którym jest człowiek, potrzebujący ukształtowania swojej myśli, słowa i postawy we wszystkich aktach swojego istnienia. Dlatego, zanim zapytamy, co to znaczy wychowywać człowieka, należy odpowiedzieć na pytanie „Jaka wizja człowieka stoi u podstaw chrześcijańskiego modelu wychowania?” Celem niniejszego artykułu jest krótkie przedstawienie podstawowych założeń chrystocentryczno-humanistycznego modelu wychowania, który mógłby być punktem wyjścia w opracowaniu konkretnych strategii edukacyjnych.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Podstawy społecznej koncepcji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego: problemy bioetyki i ekologii

Podstawy koncepcji społecznej to jeden z najważniejszych aktów normatywnych wydanych przez Rosyjski Kościół Prawosławny. Jednogłośne przyjęcie tego dokumentu przez Święty Sobór Biskupów rosyjskiej Cerkwi, który odbył się w dniach 13-16 sierpnia 2000 roku w Moskwie, było nie tylko wydarzeniem o zasięgu lokalnym, lecz znaczącym faktem w skali całego światowego prawosławia. Po raz pierwszy w dziejach jeden z autokefalicznych Kościołów prawosławnych zdecydował się na sformułowanie oficjalnego stanowiska wobec aktualnych kwestii społecznych, gospodarczo-ekonomicznych i kulturowych, a także zdefiniowanie relacji Kościół-państwo w warunkach rzeczywistości historycznej, w której się znalazł na progu trzeciego tysiąclecia. Promulgacja Podstaw koncepcji społecznej stało się potężnym impulsem do odnowy życia duchowego, większego zaangażowania prawosławnego duchowieństwa w życie społeczne, rozwoju instytucjonalnych i pozainstytucjonalnych form misji i ewangelizacji, wielopłaszczyznowego dialogu prawosławia ze światem nauki, polityki i gospodarki. Celem niniejszej publikacji jest zapoznanie polskiego czytelnika z treścią rozdziału dwunastego i trzynastego dokumentu, które odnoszą się do problematyki bioetycznej i ekologicznej. Warto podkreślić, że jest to ich pierwsze tłumaczenie na język polski. Tłumacz wyraża nadzieję, że przyczynią się one do lepszego poznania stanowiska Kościoła prawosławnego wobec kwestii, które obecnie należą do najbardziej dyskutowanych tematów społecznych.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kiriopascha w tradycji liturgicznej Kościoła prawosławnego

Poniższy artykuł dotyczy zagadnienia „Kiriopaschy”. Nazwa wskazuje na sytuację, w której niedziela Zmartwychwstania Pańskiego przypadnie na 25 marca tj. dzień, w którym Kościół prawosławny modlitewnie wspomina Zwiastowania Bogurodzicy. W artykule poruszono kwestię ustanowienia daty wspomnianego Theotokarnego święta oraz jej relacji w odniesieniu do Chrystusowej Paschy. Przedstawiono ponadto porządek nabożeństwa, który cechuje przypadek Kiriopaschy.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Jak określić czynności liturgiczne prawosławnego duchownego? – podstawy teologiczne i normy językowe

Artykuł analizuje problem nieusystematyzowanej polskiej terminologii dotyczącej czynności liturgicznych prawosławnego duchownego. Przedstawiając teologiczne założenia posługi, służby, godności czy zadań kapłana, artykuł wskazuje na terminy i połączenia wyrazowe, które odpowiadają prawosławnej eklezjologii.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zarys pojęcia świętości w życiu człowieka - patroni i orędownicy od chorób wszelakich

Stwórca kosmosu oraz rodzaju ludzkiego uczynił świat doskonałym i trwającym w idealnej harmonii. Bóg uczynił człowieka w Raju, aby żył wiecznie, pozostawał wówczas zdrowy w jakiejkolwiek sferze. Niedomagania, martyrologia, melancholia, cierpienie pojawił się w chwili upadku człowieka i popadnięciu w grzech (grzech praojców). Wszelkie praktyki religijne stanowią pomost pomiędzy empirycznym światem materii oraz transcendentnym światem duchowym. Chcąc osiągnąć pełnię zdrowia niezwykle ważne jest współistnienie sfery duchowej, cielesnej, ich koegzystencja. Człowiek nawraca się ontologicznie, odwracając się od przeciwnego naturze patologicznego stanu i powraca do Boga odzyskując zdrowie swej natury. Początkowo uzdrawia się to co duchowe, czyli to co związane z duszą, następnie psychika i somatyka. Wśród grona licznych świętych lekarze posiadają swoich patronów, zaś ich podopieczni – pacjenci wielu orędowników w chorobach wszelakich. Wielu pacjentów jak i lekarzy codziennie zanoszą prośby i zwracają się z prośbą o wsparcie podczas walki z chorobami. Życie wielu świętych i niejednokrotnie ich męczeństwo i śmierć mogą być przykładem życia i stawiania oporu problemów. W tekście przedstawiono listę niespełna setki świętych orędowników w wielu chorobach. Wszyscy orędują przed obliczem Chrystusa i przedstawiają Bogu nasze prośby i błagania. Modlitwa szczególnie z prośba o wstawiennictwo świętych, może być wyjątkowo pomocna przy próbie przywrócenia zdrowia.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Szaleństwo i wiara. Próba przekładu

Krótki tekst Elżbiety Belenson może być rozumiany jako wgląd w naturę duszy ludzkiej. Autorka opisuje szaleństwo jako szczególny stan duszy i najbardziej tajemniczy oraz niebezpieczny sposób zmierzania w stronę Boga. Jest to także uchwycenie mentalności i sposobu myślenia filozofów i pisarzy porewolucyjnej emigracji rosyjskiej, w którym w przedziwnym związku istnieje grecka mitologia, krytyka pozytywizmu oraz wiara w Miłosierdzie Boże. 

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zastosowanie analizy zdjęć lotniczych w poszukiwaniu miejsc pochówków ofiar wojen i zbrodni systemów totalitarnych

Poszukiwanie niewidocznych i tajnych miejsc pochówku ofiar wojen i zbrodni systemów totalitarnych jest bardzo trudnym zadaniem. Zespoły badawcze i ekshumacyjne stosują różne metody pomagające w lokalizacji miejsc pochówku. Według doświadczeń naszego zespołu jednym z najlepszych źródeł informacji o pochówkach są archiwalne i współczesne zdjęcia lotnicze. Fotografia lotnicza w czasie II wojny światowej stała się jednym z najważniejszych narzędzi służących rozpoznaniu działań wojennych. Z tego względu obecnie mamy ogromną liczbę zdjęć lotniczych, na których przypadkowo utrwalono miejsca pochówków ofiar. Zdjęcia lotnicze są często pomocne nie w bezpośredniej identyfikacji grobów, ale w rekonstrukcji topografii poszczególnych obiektów w określonym czasie, a dzięki temu pośrednio w lokalizacji grobów. Celem badania było zademonstrowanie przydatności historycznych zdjęć lotniczych, zdjęć satelitarnych lub wykonanych przez drony w procesie poszukiwania szczątków ofiar konfliktów zbrojnych i zbrodni systemów totalitarnych. Praca przedstawia doświadczenia zebrane w trakcie zrealizowanych projektów badawczych.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Czas przełomu i nadziei – percepcja schyłku XX wieku we współczesnej literaturze białoruskiej

W artykule omówiony został obraz schyłku XX wieku we współczesnejbiałoruskiej beletrystyce. Na Białorusi, podobnie jak i w innych państwach Europy Wschodniej i Środkowo-Wschodniej, był to okres intensywnych przemian społeczno-politycznych.Po niemal 30 latach od tych wydarzeń możliwa jest ocena leżących u ich podstaw założeń i oczekiwań, które niejednokrotnie nie wytrzymały konfrontacji z trudną rzeczywistością tranzycji. Koniec minionego stulecia wielokrotnie powraca w narracji jako z jednej strony czas nadziei, z drugiej zaś rozczarowań. Podkreślana jest więc ambiwalentna rola tego okresu.

Czasopismo: Acta Polono-Ruthenica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Niewykryte przestępstwa sprzed lat, nowoczesne narzędzia techniki kryminalistycznej i policyjne Zespoły do spraw Przestępstw Niewykrytych, czyli crimen grave non potest esse impunibile – cz. II

Artykuł porusza problematykę związaną z istotą funkcjonowania policyjnych Zespołów ds. Przestępstw Niewykrytych oraz rolą nowoczesnych narzędzi techniki kryminalistycznej w rozwiązywaniu spraw umorzonych na etapie postępowania przygotowawczego ze względu na niewykrycie sprawców. W drugiej części opracowania opisano wybrane metody i narzędzia znajdujące zastosowanie na różnych etapach działań śledczych z policyjnych Archiwów X. Wyróżniono przy tym podział ze względu na miejsce i cel wykorzystania danej innowacji. Wskazano przykłady spraw, które zostały rozstrzygnięte za pomocą innowacyjnych rozwiązań technologicznych.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Wacława Aleksandra Maciejowskiego spojrzenie na Rosję i Słowiańszczyznę a jego izolacja w społeczeństwie polskim w latach 50. i 60. XIX wieku

Historyk prawa, slawista Wacław Aleksander Maciejowski (1792–1883) był znaną postacią XIX-wiecznego polskiego i europejskiego życia naukowego. Tezy, opinie zawarte w jego pracach slawistycznych wywołały znaczny oddźwięk w świecie słowiańskim, w tym i wśród Polaków. W gronie tych ostatnich znaleźli się liczni adwersarze uczonego, krytykujący preferowany przezeń sposób postrzegania Rosji i Słowiańszczyzny. W artykule przybliżono podłoże i uwarunkowania izolacji Maciejowskiego w społeczeństwie polskim w latach 50. i 60. XIX wieku, ściśle związane z jego poglądami zawartymi w drugim wydaniu Historii prawodawstw słowiańskich oraz w Piśmiennictwie polskim od czasów najdawniejszych aż do roku 1830. Uczony jawił się wówczas jako słowianofil-rusofil, nie będąc jednak panslawistą. W wymienionych dziełach Maciejowskiego nie spotyka się akcentów panslawistycznych. Dominuje w nich idea ogólnosłowiańska, która nie może być utożsamiana z panslawizmem. Znaczna część współczesnych slawiście rodaków zarówno w kraju, jak i na emigracji traktowała fakt uwypuklenia znaczenia wspólnoty słowiańskiej w połączeniu z jego ugodową postawą wobec władz rosyjskich w Królestwie Polskim jako wymowny wyraz panslawizmu i swoistej zdrady narodowej. Stała na stanowisku, że spojrzenie uczonego na Rosję i Słowiańszczyznę jest następstwem przyzwolenia na związek państw słowiańskich, kierowany przez absolutystycznie rządzoną monarchię rosyjską. W pracach historyka prawa nie pojawiła się teza potwierdzająca zarzuty adwersarzy oakcentowaniu przez niego przewodnictwa Rosji w świecie słowiańskim i pragnieniu ścisłego związania z nią Polski w ramach jednej rodziny słowiańskiej. Maciejowski opowiadał się za równouprawnieniem obydwu krajów słowiańskich: Polski i Rosji w Słowiańszczyźnie, co nie było równoznaczne ze zgodą na wyrzeczenie się aspiracji narodowych przez Polaków. Lata 50. i 60. XIX w. to okres, w którym uczony próbował własną postawą i różnymi deklaracjami przełamać izolację i zmienić swój niekorzystny wizerunek dominujący w społeczeństwie polskim. Jego naznaczone dobrymi intencjami działania w tym zakresie nie były wynikiem politycznego wyrachowania ani troski o korzyści finansowe.

Czasopismo: Acta Polono-Ruthenica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Przesłuchanie poznawcze

Artykuł ma na celu przybliżenie tematyki przesłuchania poznawczego (wywiadu poznawczego, cognitive interview, CI) z uwzględnieniem jego zalet oraz wad, a także użyteczności stosowania go w praktyce polskich organów ścigania podczas postępowania przygotowawczego. Z uwagi na szerokie wykorzystanie tej metody przesłuchania, głównie w krajach bazujących na common law, warto się zastanowić, co z zachodniego dorobku połączenia nauki i praktyki możliwe jest do zaadaptowania w Polsce. Czy w ogóle istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania prowadzenia przesłuchań przy użyciu tej metody? Jeśli nie, to nasuwa się pytanie – jakie korzyści może ona przynieść polskiej praktyce.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Przymiotniki radosny i wesoły i ich rosyjskie ekwiwalenty przekładowe

Przedmiotem artykułu jest analiza rosyjskich odpowiedników przekładowych wyrazów radosny i wesoły, będących leksykalnymi wykładnikami radości i wesołości. Cel pracy to wyodrębnienie poszczególnych znaczeń emotywnych wyrażanych przez teleksemy. Znaczenia zostaną zilustrowane przykładami zaczerpniętymi z tekstów współczesnej polskiej prozy i jej tłumaczenia na język rosyjski. Kolejnym zadaniem jest przegląd zastosowanych odpowiedników tych wyrazów i porównanie ich z ekwiwalentami zamieszczonymi w słowniku przekładowym. Mimo iż radość i wesołość to odmienne doznania pozytywne, okazuje się, że poddane analizie przymiotniki mogą być w wielu kontekstach używane wymiennie. Rosyjskie leksemy радостный i веселый występują w słowniku przekładowym jako ekwiwalenty każdego z analizowanych wyrazów. Badanie pokazuje, że przymiotniki radosny i wesoły mogą wyrażać różne sensy emotywne. Oprócz odpowiedników zawartych w słowniku przekładowym wykorzystywane są też inne jednostki leksykalne, często inne części mowy. Badanie pokazało, że określone znaczenia emotywne mogą być wyrażane za pomocą różnych środków.

Czasopismo: Acta Polono-Ruthenica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii