rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Myślenie utopijne w "Mad Max: Na drodze gniewu"

W artykule przyjmuję socjologiczne widzenie świata postapokaliptycznego w filmie Mad Max: Na drodze gniewu i przedstawiam właściwości myślenia utopijnego Furiosy, bohaterki obrazu. Na podstawie feudalnych warunków społecznych w Cytadeli uzasadniam, że darwinizm społeczny stanowi w utworach post-apo naczelną orientację światopoglądową. Analizuję wątek feministyczny związany z buntem Furiosy. Prezentuję, za Maciejem Czeremskim i Jakubem Sadowskim, strukturalne widzenie mitu oraz utopii. Łączę to z ideologią przy użyciu psychoanalizy, aby wyjaśnić decyzję bohaterki o powrocie do Cytadeli. Stosuję pojęcie impuls utopijny Ernsta Blocha do wyjaśnienia zachowania Maxa. Stwierdzam, że dzięki wytworzonej relacji o seksualnym napięciu między Maxem a Furiosą realizuje się projekt modernizacyjny Cytadeli. Celem artykułu jest wykazanie, że fikcyjne światy postapokaliptyczne mogą być analizowane w socjologicznej perspektywie i stanowić kino zaangażowane.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
#BlackLivesDontMatter – postapokalipsa i polityka w teledysku Señorita Vince’a Staplesa

W artykule dokonano analizy wideoklipu do utworu Vince’a Staplesa Señorita, wyreżyserowanego przez Iana Pons Jewella. Napięte relacje międzyrasowe w Stanach Zjednoczonych przedstawione zostały za pomocą formuły postapokaliptycznej. W Señoricie apokalipsa jest już faktem – społeczna, polityczna, ekonomiczna oraz ekologiczna – jednak świat nie wydaje się znacząco różny od rzeczywistości znanej z pierwszych dekad XXI wieku. Szczególną uwagę poświęcono warstwie wizualnej teledysku oraz jego zakończeniu, które akcentuje pesymizm przekazu. Okazuje się bowiem, że rzeczywistość przedstawionego w obrazie futurystycznego getta oglądana jest w niby– muzeum przez amerykańską białą rodzinę z wyższej klasy. Wskazuje to na stosunek ludzi bogatych do tych nisko sytuowanych i gorzej wykształconych. W zależności od interpretacji wideoklipu zamożniejsi albo całkowicie pozbyli się ludzi uważanych za mniej wartościowych społecznie i teraz oglądają ich świat w minimalistycznym muzeum, albo traktują obserwowanie ich życia w czasie rzeczywistym jako rozrywkę typu reality TV. Wizja przyszłości według reżysera klipu i autora utworu jest na wskroś postapokaliptyczna. Użycie ikonografii postapokaliptycznej obrazującej życie w getcie pozwala wysnuć wniosek, że dla osób z mniej uprzywilejowanych grup społecznych, parafrazując tytuł klasycznego filmu Coppoli, „czas postapokalipsy” właśnie trwa.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Odrodzenie przez przemoc? Rodzina amerykańska w serialach Ray Donovan i Wielkie kłamstewka

Celem pracy jest zbadanie, jak mitologiczny motyw odrodzenia przez przemoc, który Richard Slotkin opisał jako „metaforę nadająca strukturę amerykańskiemu doświadczeniu”, jest wykorzystywany we współczesnej amerykańskiej kulturze popularnej. Artykuł przedstawia obrazy rodziny w dwóch amerykańskich serialach telewizyjnych: serialu kryminalnym Ray Donovan (2013–2018, Showtime) i miniserialu Wielkie kłamstewka (Big Little Lies, HBO, 2017). Analiza narracji w omawianych tekstach filmowych pokazuje, że oba twórczo wykorzystują motyw odrodzenia przez przemoc. Chociaż narracje te osadzone są w różnych założeniach ideologicznych i reprezentują inne gatunki telewizyjne, w obydwu najważniejszy temat to przemoc jako główna przyczyna kryzysów w rodzinie. Przedstawienie rodziny w serialu Ray Donovan zbudowane jest w obrębie paternalistycznego, neokonserwatywnego dyskursu. Obraz ten opowiada o losach bohatera, który skutecznie zajmuje się wybawianiem z kłopotów przedstawicieli bogatej i niemoralnej elity Los Angeles, ale który nie radzi sobie z rozwiązywaniem problemów swojej dysfunkcjonalnej rodziny. Wielkie kłamstewka to historia pięciu kobiet z północnej Kalifornii należących do ostentacyjnie liberalnej i postępowej elity społecznej. Każda z nich musi się jednak zmierzyć z poważnymi problemami rodzinnymi. Niniejsze badanie dowodzi, że choć narracje w obydwu serialach podporządkowane zostały tematowi odrodzenia przez przemoc, to ich wymowa znacznie się różni. Ray Donovan konsekwentnie pokazuje, jak bezowocne i nieskuteczne jest uciekanie się do przemocy w próbach uratowania rodziny. Narracja w Wielkich kłamstewkach, chociaż osadzona w progresywnym i liberalnym dyskursie, zdaje się wskazywać, że przemoc, jako kara za zło, może prowadzić do katharsis i odrodzenia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Literatura (wy)czerpana? Recepcja strategii narracyjnych Andrzeja Sapkowskiego

Twórczość Andrzeja Sapkowskiego budziła kontrowersje w zasadzie od początku kariery pisarza, do czego znacząco przyczyniło się wykorzystanie przezeń wywodzącej się z prądów awangardowych techniki narracyjnej zwanej rewritingiem. Strategia pisarska prozaika sprawiła, że niektórzy czytelnicy (tzw. nieprofesjonalni), silnie zakorzenieni w kontekście literatury modernistycznej, tj. wykorzystujący kategorię oryginalności do oceny jakościowej dzieła, nazwali debiut autora Wiedźmina plagiatem. Wydawać by się mogło, że wspomniane kontrowersje można było zneutralizować lub przynajmniej osłabić ich dychotomiczną naturę na gruncie krytyki literackiej, i rzeczywiście częściowo udało się tego dokonać. Okazuje się jednak, że opisanie silnej intertekstualnej relacji między tekstem „pierwotnym” a  „przetworzonym” przysporzyło problemów również krytykom. Celem niniejszego artykułu było przeanalizowanie recepcji strategii  narracyjnych Sapkowskiego na podstawie tekstów  krytycznoliterackich Krzysztofa Uniłowskiego, Anny Misztak oraz Marka Szyjewskiego. Starano się znaleźć odpowiedzi na następujące pytania: czy kategoria oryginalności znajduje zastosowanie w opisie dyskursu, który dotyczy aktu prze-pisania (rewritingu)? czy literaturę popularną, która „pożycza”  motywy, toposy itp. od swojej „wyższej” siostry, można nazywać wyczerpaną tylko dlatego, że chętnie stosuje powtórzenia? na ile powtórzenie pełni ludyczną funkcję w odbiorze tekstu, a na ile (będąc niemal bezpośrednie) utrudnia krytykom „właściwą” interpretację dzieła (dlaczego pozostają oni na intertekstualnej powierzchni odbioru tekstu, wyliczając wyłącznie litanię dzieł przetworzonych w dziele)? Przeprowadzone badania, w których wykorzystano narzędzia historyczno- i teoretycznoliterackie (analizę dyskursu oraz krytykę ideologii) wykazały, iż odwoływanie się do kategorii oryginalności przy opisie postmodernistycznego, (wy)czerpanego dzieła literackiego jest działaniem ideologicznym. Zderzanie wyjątkowości z powtórzeniem służy bowiem na ogół temu, by umieścić dzieło  literackie w miejscu, w którym chce je widzieć krytyk.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Złe niewiasty w bajkach Biernata z Lublina

Zamierzamy przedstawić, jak Biernat z Lublina (1465–1529) pisze w bajkach (210) o kobietach. Stwierdzamy, że pisze rzadko (27 haseł) i ocenia je negatywnie. Panna to pochodnia ognista, mężatki krytykuje za złości, gadulstwo, zdrady małżeńskie i miłość do męża tylko do pogrzebu. Po raz pierwszy w polszczyźnie krytykuje miłośnice / kurwy za chciwość finansową i fałszywe, słodkiesłowa do młodzieńców, paniców, gamratów.W bajkach ezopowych Biernata mamy więc kontynuację prześmiewczego, złośliwego, krytycznego obrazu niewiasty, co jako stereotyp trwa do dzisiaj.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Tabu dziecięce

Posiłkuję się naturalnymi rozmowami z udziałem dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych oraz pytaniami testowymi dotyczącymi zakazów stawianych dzieciom. Dochodzę do konkluzji, że dotyczące dzieci zakazy i nakazy osób dorosłych świadczą o poszerzeniu znaczenia tabu. Zakazy nakładane na dzieci mają na celu ochronę ich życia i zdrowia oraz zachowania bezpieczeństwa i ich etykietalnych zachowań. Dziecięce tabu nie spotyka się z konsekwencjami w postaci kary boskiej lub kary sił nadprzyrodzonych. Kara za sprzeciwianie się zakazom jest sankcjonowana prawnie, a także społecznie i obyczajowo.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Henryk Bereza w świetle uprzedzeń Jana Błońskiego. Kulisy pewnego sporu

Niniejszy artykuł porusza wybrane wątki dotyczące nieco  zapomnianego sporu między Janem Błońskim a Henrykiem Berezą. Geneza konfliktu sięga lat 80., kiedy Bereza opisał zjawisko nazwane przez niego „rewolucją artystyczną w prozie”. Głównym celem  zawartych w artykule rozważań jest ukazanie złożonych motywów, jakie powodowały Błońskim, który wystąpił przeciw konceptom krytyczno- i historycznoliterackim Berezy ze szczególną ostrością. Źródeł tych  motywów – na ogół dalekich od kwestii związanych z oceną wartości  samej literatury – można szukać, m.in. w negatywnym stosunku  Błońskiego-inteligenta do pisarzy o pochodzeniu chłopskim i  robotniczym. W drugiej części artykułu metoda Berezy zostaje ukazana – na przykładzie używanego przez niego pojęcia język pierwszy – jako suwerenna wobec czynników pozaliterackich.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Co śmieszy dorosłych w kontaktach językowych z dziećmi?

W prezentowanych przykładach niezwykłość dziecięcych wypowiedzi polega na pomieszaniu tego, co wynika z niedosłyszenia, z tym, co dziecko zna od podstaw, na swoistej „chytrości” i sądzeniu, że inny (słuchacz/odbiorca) nie wie o wybranej przez dziecko strategii, wreszcie na nieznajomości znaczeń przedstawianych słów w użytym przez nie kontekście. Należy zwrócić uwagę, że z punktu widzenia niektórych badaczy, dzieci popełniają tu błędy. Uznaję jednak, że z racji nieświadomości tworzenia i bycia w okresie nabywania języka i jego doskonalenia dzieciom nie można zarzucić nieprawidłowości, one nie znają jeszcze wszystkich nieregularności systemowych i komunikacyjnych. Ich wypowiedzi po prostu bawią słuchacza, choć dziecko nie wie, dlaczego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
„Krótkie długie życie” ks. Twardowskiego. O strategiach biografa

Artykuł traktuje o dwóch biografiach poświęconych zmarłemu w 2006 roku poecie księdzu Janowi Twardowskiemu. W obu książkach autorzy przyjmują inną strategię: inaczej wykorzystują materiał biograficzny i odmiennie konstruują los swego bohatera. Grzebałkowska skupia się na czynnościach reporterskich, próbując wyjaśnić zagadkę losu drugiego człowieka. Smaszcza interesuje kapłan-poeta, kreśli zatem klarowny kształt losu duchownego i twórcy zarazem, unikając spraw drażliwych i kontrowersyjnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Kim był półpanek? Analiza apelatywno-proprialna

W niniejszym artykule poddano analizie językowej leksem półpanek. Skoncentrowano się na zbadaniu jego pola semantycznego w ujęciu diachronicznym. Wykorzystano do tego celu materiał leksykograficzny i tekstowy wyekscerpowany z publikacji wydanych w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Opracowanie jest również próbą odpowiedzi na pytanie, czy apelatyw ten był obecny w antroponimii drobnej szlachty podlaskiej. Przedmiotem rozważań był także problem istnienia w przeszłości odrębnej grupy ludności nazywanej półpankami.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
"Myśli nawiedzające mnie na ruchliwych ulicach" Wisławy Szymborskiej: Idiosynkratyczność użytkownika języka w ujęciu językoznawstwa kognitywno-kulturowego

W artykule podjęto zagadnienie kognitywno-kulturowych podstaw niepowtarzalności dzieła literackiego w ujęciu językoznawstwa kognitywno-kulturowego, a zwłaszcza zagadnienie kreatywnego użycia językowego. Przy powołaniu się na koncepcję poznania zakotwiczonego, wedle której procesy poznawcze uwarunkowane są nie tylko ludzkim ucieleśnieniem, ale również interakcją jednostki ze środowiskiem fizycznym/społeczno-kulturowym, pokazano wpływ usytuowania na przejawy kreatywności językowej autora utworu literackiego. W publikacji omówiono wybrane problemy poznania społecznego, ze wskazaniem nieuchronnie idiosynkratycznego sposobu dokonywania przez podmiot kategoryzacji społecznej. Analiza powyższych zagadnień na przykładzie wiersza Wisławy Szymborskiej Myśli nawiedzające mnie na ruchliwych ulicach pozwala na wskazanie potencjalnych źródeł ograniczeń poznawczych, zmniejszających trafność spostrzegania i kategoryzacji obiektów w rzeczywistości społecznej. Zagadnienie poznania społecznego staje się punktem wyjścia do analizy sposobu tworzenia przez noblistkę umysłu fikcyjnego konceptualizatora, przy wskazaniu śladów właściwej autorce aktywności poznawczej, naznaczonej niepewnością jeśli chodzi o zrozumienia złożonego świata interakcji międzyludzkich. Wskazana została dynamiczna natura wyłaniania się struktur poznawczych, pojawiających się w kontekście codziennych relacji interpersonalnych. Pokazano również sposób, w jaki Szymborska tworzy społeczną kategorię ad hoc oraz strukturę tej kategorii uwarunkowaną niepowtarzalnym sposobem konstruowania świata przez noblistkę.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Intencja skracania dystansu i jej skuteczność w mediach – mówienie o kimś „po nazwisku”

Autorka zauważa, że coraz częściej reprezentowane jest w środkach masowego przekazu pomijanie imion, tytułów, godności, nazw pełnionych funkcji itp. przy przywoływanych nazwiskach, co pociąga za sobą poważne konsekwencje społeczne. Świadczy to nie tylko o lekceważeniu, ale także o swego rodzaju „uprzedmiotowieniu” osób, odarciu z godności, „językowym pozbawieniu autorytetu” przez media. Dziennikarze w ten sposób pomniejszają również w życiu odbiorców rolę takich pojęć, jak: szacunek, wzorzec, autorytet lub przeciwnie, nadawcy medialni zniechęcają odbiorców do siebie.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Szkic o kobiecości w trylogii antycznej Jacka Bocheńskiego

Na trylogię antyczną Jacka Bocheńskiego składają się trzy powieści – Boski Juliusz (1961), Nazo Poeta (1969) oraz Tyberiusz Cezar (2009). Szkic jest próbą analizy wizerunków dwóch kobiet, drugoplanowych bohaterek – Korynny i Julii Starszej. Bocheński opisuje je jako osoby będące przyczyną bólu i cierpienia mężczyzn. Jednocześnie są całkowicie poddane systemowi patriarchalnemu.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Bohater „Fachowca” Wacława Berenta wobec wyzwań nowoczesności

Artykuł stanowi interpretację powieści Wacława Berenta pt. Fachowiec jako zapisu doświadczenia nowoczesności. Skupienie uwagi na przedstawionym w pierwszoosobowej narracji sposobie przeżywania głównego bohatera umożliwiło określenie, w jaki sposób ustosunkowywał się on do zmian zachodzących w otaczającej go rzeczywistości materialnej, społecznej i kulturowej. Analiza ta pozwoliła pokazać, że jego subiektywne postrzeganie upływu czasu oraz przestrzeni miejskiej i fabrycznej wiązało się z odczuciem pustki, wykorzenienia, przytłoczenia i nudy, które miały negatywny skutek dla konstrukcji tożsamości protagonisty.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Konstruowanie wymiaru temporalnego wydarzeń w narracji na przykładzie "Próby opisania krajobrazu greckiego" Zbigniewa Herberta

Narracje stanowią nieodłączną część ludzkiego życia; pełnią ważną funkcję współtworzenia indywidualnej i zbiorowej tożsamości, pozwalając na dzielenie się wiedzą zgromadzoną przez wspólnotę. Narracje mogą być przekazywane za pomocą wielu różnych, często mieszanych mediów. Niezależnie od zastosowanego środka przekazu pomagają tworzyć przestrzeń intersubiektywnie podzielanej wiedzy, wartości i przekonań wspólnoty. W przypadku narracji językowych konstruowanie znaczenia wymaga od czytelnika wykazania się zdolnością do empatii, rozumianej jako umiejętność przyjęcia punktu widzenia innego niż nasz własny. W tym sensie, dzięki narracjom, możemy nauczyć się przyjmowania perspektywy innego uczestnika wspólnoty. W artykule koncentrujemy się na sposobach organizacji narracji literackiej pod względem struktury czasoprzestrzennej przedstawianych zdarzeń. W szczególności interesuje nas sposób, w jaki Zbigniew Herbert konstruuje narrację w swoim eseju podróżniczym Próba opisania krajobrazu greckiego, gdzie warta uwagi jest czasoprzestrzenna segmentacja (wyodrębnianie) opisywanych zdarzeń.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Człowiek wobec książki. Zwrot ku rzeczom – zwrot ku książkom? O projektowaniu, historii i książce jako obiekcie pożądania

Zagadnienie „człowiek a książka” można z pewnością rozpatrywać na różnych płaszczyznach. W niniejszym artykule uwagę skupiono na historii książki, projektowania, a także kwestii pożądania książek, postrzegania ich jako dzieł sztuki czy obiektów kultu. Zaprezentowano zmiany, jakie kultura książki wnosiła i wnosi do życia społecznego. Starano się umieścić zainteresowanie książką w nurcie jednego ze zwrotów współczesnej humanistyki – zwrotu ku rzeczom, który, jak się wydaje, mógłby zostać rozpatrywany również w kategorii zwrotu ku książkom. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Literatura lęku, literatura nadziei – przemiany wybranych kategorii katastrofizmu i postapokaliptyki na przełomie wieku XX i XXI

Głównym celem rozprawy jest wskazanie ewolucji i zróżnicowania strategii narracyjnej w obrębie fantastyki naukowej, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości, którą można zakwalifikować jako cosy catastrophe, speculative fiction, dystopia postapokaliptyczna czy ekotopia, wraz z przykładami literackimi i filmowymi. Motywy  katastrofy, końca i apokalipsy stanowią główne punkty konstrukcyjne niniejszej analizy i kierują uwagę na ich wykorzystanie w literaturze fantastycznej, szczególnie z końca wieku XX i początku wieku XXI. W celu zobrazowania przemian, jakim ulegają owe motywy,  przywołano pojęcia takie jak: fantastyka, fantastyka  postapokaliptyczna, katastrofizm, cosy catastrophe, speculative fiction. Odmiany te przedstawiono wraz z przykładami dzieł  przynależących do fantastyki naukowej. Wykorzystano narzędzia oferowane przez hermeneutykę oraz intuicjonizm. Po analizie i interpretacji zgromadzonego materiału zauważono, iż konwencje charakterystyczne dla „gatunków zmąconych” z przełomu wieku XX i XXI są podobne pod względem konstrukcji fabuły do aktualnych dyskursów prowadzonych w obszarze nowej humanistyki, humanistyki afirmatywnej czy humanistyki zaangażowanej w kwestie podstawowe dla całej dziedziny, takie jak zdefiniowanie pojęć: człowiek, życie, człowieczeństwo, nie-człowiek. Konwencje katastroficzna i postapokaliptyczna, które bazują na perspektywie stworzenia rzeczywistości odmiennej od tej sprzed katastrofy, uruchamiają obszary wiedzy z dziedziny antropologii kultury, socjologii czy psychologii w celu interpretacji tematów istotnych dla paradygmatów nowej humanistyki końca XX i początków XXI wieku. Zarysowują pejzaż intelektualny i emocjonalny czasu przełomu.&lt;/&gt;

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Postapokalipsa, baśń i groza w "Pikniku na skraju drogi" braci Strugackich

Artykuł został poświęcony Piknikowi na skraju drogi Arkadija i Borysa Strugackich – wizji postapokaliptycznego świata po wydarzeniu zwanym Lądowaniem. Pierwsza część tekstu dotyczy krótkiego porównania dwóch powieści science fiction, w których poruszono temat nieudanej próby kontaktu pomiędzy ludźmi i istotami pozaziemskimi. Następnie opisano postapokaliptyczne miasto ze znajdującą się w nim Strefą oraz zinterpretowano niektóre motywy zaczerpnięte z fantastyki grozy. W dalszej części szkicu przedstawiono protagonistę oraz jeden z artefaktów znajdujących się w Strefie, reprezentujących pewien typ postaci i rekwizytów znanych z baśni, legend oraz mitów. Kolejna część tekstu koncentruje się wokół motywu utopijnego, pojawiającego się w finale powieści i jednocześnie stanowiącego ilustrację przemiany głównego bohatera, ujętej na tle filozofii egzystencjalizmu. Analizy prowadzą do wniosku, iż Piknik na skraju drogi stanowi wyraz krytycznego stosunku Strugackich do nowoczesnego społeczeństwa konsumpcyjnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Integracja pojęciowa jako fundamentalny mechanizm ludzki w języku

Niniejszy artykuł wyjaśnia, na przykładzie komizmu językowego, mechanizm funkcjonowania integracji pojęciowej oraz rządzące nim prawa w odniesieniu do kreatywności językowej. Składa się z trzech części. Na wstępie autorka przedstawia podstawowe założenia teorii integracji pojęciowej, wykorzystanej w dalszej części do analizy materiału językowego. Następnie, na podstawie wybranych przykładów kreatywnego użycia języka, udowadnia, że amalgamat i przestrzenie mentalne powinny zostać uznane za podstawowy mechanizm kreatywności człowieka w języku. Na zakończenie, podsumowując przeprowadzone analizy, przedstawia najistotniejsze dla językowej działalności człowieka elementy integracji pojęciowej, bez których konceptualizacja oraz kreatywność językowa byłyby niemożliwe lub ograniczone.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Formalne właściwości "Bez dogmatu" Henryka Sienkiewicza w ocenie krytyki

W artykule zanalizowane zostały trzy aspekty dyskursku krytycznoliterackiego, jaki w latach 1891–1914 toczył się wokół powieści Henryka Sienkiewicza Bez dogmatu. Są to zagadnienia czysto formalne – typowość, modalność narracji oraz styl.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio FF – Philologia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce