rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Bez wyroku. Postscriptum do losów Józefa Koryckiego

Artykuł prezentuje sylwetkę Józefa Koryckiego, zwanego Janosikiem z Podlasia, ze szczególnym uwzględnieniem jego losów w latach 80. XX w. Zdarzenia z jego biografii przedstawiono w kontekście wydarzeń społeczno-politycznych omawianego okresu. Materiał źródłowy dotyczący postaci J. Koryckiego pochodzi przede wszystkim z badań przeprowadzonych w 1985 r. przez jego współwięźnia, a zarazem młodego socjologa, Marka M. Kamińskiego. Pozyskane przezeń dane zostały opracowane metodą biograficzną i poddane krytycznej ocenie, a następnie opublikowane. Omawiana w niniejszym artykule problematyka została ujęta w wymiarze psychologiczno-socjologicznym. Dokonano analizy osobowoœci Koryckiego w aspekcie jego postaw i zachowań w relacjach interpersonalnych oraz w stosunkach społecznych, przede wszystkim w sytuacjach ekstremalnych. W artykule wykazano niejednoznaczność aksjologiczną działalności Koryckiego, a także rozbieżność ocen prowadzonych przezeń działań. Wskazano zależność sądów wartościujących od perspektywy postrzegania jego osoby i czynów; z jednej strony w optyce prawnonormatywnej, jako przestępcy prowadzącego działalność kryminalną; zaś z drugiej strony w optyce moralnonormatywnej, jako opozycjonisty prowadzącego działalność prospołeczną.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
W odpowiedzi na artykuł recenzyjny Małgorzaty Rospary i Agnieszki Stańskiej na temat książki "Gospodarka Południowego Podlasia w latach 1918-1939"

Artykuł jest polemiką z artykułem recenzyjnym dotyczącym książki „Gospodarka Południowego Podlasia w latach 1918-1939” autorstwa M. Rospary i A. Stańskiej. Odpowiada na zarzuty dotyczące układu pracy – nadmierne rozbudowanie aneksów; niewykorzystania źródeł pamiętnikarskich i prasowych; braków w bibliografii oraz pominięcia lub zbyt skrótowego ujęcia szeregu zagadnień takich jak np. rola stadniny koni arabskich w Janowie Podlaskim czy uniwersytetów wiejskich. Wytłumaczeniem ostatniego mankamentu jest syntetyczny charakter pracy, w wyniku czego nie można było omówić pojedynczych zagadnień.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Parafie prawosławne i unickie w Tyszowcach XVI-XVIII wieku

Artykuł przedstawia strukturę i funkcjonowanie parafii ruskich w staropolskich Tyszowcach. Niektórzy historycy przypisują miastu wczesnośredniowieczną metrykę, posiłkując się domysłami, jakoby miało przejąć funkcje Czerwienia (Czermna) po jego upadku. Dokładna data powstania i geneza nazwy miasta do końca nie są znane, natomiast pierwsza wzmianka żródłowa o Tyszowcach pochodzi z 5 kwietnia 1419 r. 
Pierwotna chrystianizacja miasta była związana z ekspansją państwa ruskiego na ziemie nadbużańskie, kiedy to tereny te zostały objęte działalnością Cerkwi Prawosławnej i wcielone do jej struktur terytorialnych. W omawianym okresie miasto było siedziba protopopii, w skład której zależnie od okresu wchodziło od 32 do 44 parafii.W Tyszowcach znajdowały się także 3 parafie, najpierw prawosławne, a po unii brzeskiej unickie: parafia miejska pod wezwaniem św. Paraskewii-Piatnicy, parafia tyszowiecka zamłyńska pod wezwaniem św. Nicety, parafia tyszowiecka dębińska pod wezwaniem Przenajświętszej Bogarodzicy. W badanym okresie, Cerkwie były bydynkami drewnianymi, dośc dobrze wyposażonymi w sprzęt, księgi i naczynia liturgiczne. Na uposażenia parfaii składały sie grunty orne, łąki, prawo warzenia piwa i palenia gorzałki oraz dziesięcina snopowa od wyznawców. Przy cerkwiach funkcjonowały bractwa religijne, szpitale i szkoła. Według XVIII wiecznych wykazów liczba przystępujących do spowiedzi wahała sie miedzy 200 a 350 wiernymi.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Spółdzielnie na terenie województwa lubelskiego jako obiekt przestępstw po II wojnie światowej

Przestępstwa na terenie spółdzielni w województwie lubelskim, były w dużym stopniu odzwierciedleniem braku bezpieczeństwa na terenie regionu na przełomie l.40/50-tych. Najpowszechniejszymi przypadkami naruszenia prawa były rabunki i kradzieże, połączone najczęściej z napadami zarówno na instytucje spółdzielcze i państwowe, jak i na indywidualnych mieszkańców wsi. Przedmiotem rabunku były najczęściej towary spożywcze. Czasem łupem padały pieniądze z kas spółdzielczych. Przestępstwa były dokonywane, zdaniem władz, przez polskie podziemie niepodległościowe jak i, w południowej i wschodniej części województwa, przez podziemie ukraińskie. Stwierdzono także wiele napadów na indywidualnych mieszkańców wsi. Spółdzielnie z uwagi na swoje zasoby, były w tym względzie przedmiotem szczególnej troski napastników. Zdaniem organów bezpieczeństwa powodem napadów była także przynależność do organizacji komunistycznych i struktur państwowych. Tożsamość napastników najczęściej, choć nie zawsze, pozostawała nieznana. Pozwalało to na przypisywanie podziemiu niepodległościowemu zwykłych bandyckich ekscesów, co współgrało z tubą komunistycznej propagandy.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Miejska Rada Narodowa i Urząd Miejski w Radzyniu Podlaskim (1973-1990). Dzieje ustrojowe i spuścizna archiwalna

W latach 1973-1990 Miejska Rada Narodowa była terenowym organem administracji państwowej i samorządowej PRL na terenie miasta Radzynia Podlaskiego, działającym pod nadzorem Rady Państwa za pośrednictwem rady narodowej stopnia wojewódzkiego. Stanowiła organ przedstawicielski wykonujący swoje zadania na sesjach, przy pomocy Prezydium i komisji. Zadaniem MRN było zapewnienie wykonania planów społeczno-gospodarczych państwa, czuwanie nad rozwojem miasta, organizowanie działalności społecznej, koordynowanie działalności i sprawowanie kontroli nad jednostkami państwowymi, spółdzielczymi i organizacjami społecznymi. Dla realizacji swoich celów powoływała komisje stałe stanowiące kolegialne organy opiniodawcze i doradcze.
Organem wykonawczym i zarządzającym MRN był Naczelnik Miasta, którego obsługiwał Urząd Miejski. 
Spuścizna archiwalna Miejskiej Rady Narodowej i Urzędu Miejskiego w Radzyniu Podlaskim znajduje się w Archiwum Państwowym w Lublinie Oddział w Radzyniu Podlaskim.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Rabunek lubelskiej relikwii Drzewa Krzyża Świętego w 1655 roku oraz jej zwrot do Rzeczypospolitej

Niniejszy artykuł jest poświęcony problematyce rabunku Drzewa Krzyża Świętego przez wojska rosyjskie w Lublinie w 1655 roku, a następnie jego tajemniczego (w sensie daty tego wydarzenia) zwrotu do Rzeczypospolitej.
Relikwia Drzewa Krzyża Pańskiego przez wieki była przechowywana w lubelskim kościele dominikańskim św. Stanisława. Zrabowana została podczas okupacji miasta przez wojska rosyjsko-kozackie na wniosek Piotra Iwanowicza Potiomkina. Źródła do zajęcia i grabieży Lublina przez Kozaków i Rosjan są liczne, ale bardzo rozbieżne, m. in. w kwestii tego czy całe Drzewo Krzyża Świętego zostało wywiezione na wschód, czy też może tylko jakaś jego część. 
Brak jest również jasnych przesłanek do tego, aby konkretnie określić datę powrotu relikwii z Rosji do Lublina pomimo, iż dwóch historyków podjęło taką próbę. Skłaniają się oni ku temu, iż był to 1667 rok. Przeczą temu jednak negocjacje i w związku z tym kolejne umowy państwa polsko-litewskiego i Rosji dotyczące zakończenia działań zbrojnych, uregulowania sporów i otwartych spraw np. zwrotu przedmiotów o znaczeniu ekonomicznym i sakralnym. Zagadki powrotu Drzewa Krzyża nie tylko nie rozwiązują współczesne publikacje historyczne, ale również dawni autorzy przebywający w Lublinie (Niemcewicz, Kraszewski) oraz historycy z XIX i 1 poł. XX wieku, którzy – jeśli już podają o rabunku relikwii, a następnie jej powrocie – to ograniczają się jedynie do wzmianek na ten temat bez podania choćby przypuszczanej daty.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Opór wsi lubelskiej wobec spółdzielczości produkcyjnej w latach 1944-1956

Na przełomie l.40/50-tych komuniści podjęli działania zmierzające do realizacji koncepcji kolektywizacji rolnictwa na gruncie polskim. Spółdzielnie były wstępem do realizacji tego celu. Nowa forma produkcji, obca polskiej tradycji gospodarowania, spotkała się ze zdecydowanym oporem znacznej części mieszkańców wsi. Lubelscy chłopi nierzadko otwarcie i głośno wyrażali swoje niezadowolenie z polityki rządu w terenie. Pomimo tego władzom udało się skłonić część rolników, by wstąpili do spółdzielni. Powodem wrogości wobec spółdzielni były zdarzające się tam malwersacje. Reagując na postawę chłopów komuniści nasycali wieś i powstające spółdzielnie zastępami informatorów  i agentów. Protesty chłopów przyjmowały czasem skrajny charakter, kiedy to na przykład własnym ciałem zastępowano drogę traktorom. Przemiany jakie nastąpiły w Polsce po 1956 r. pokazały, że powrót do koncepcji kolektywizacyjnych  z lat poprzednich był niemożliwy.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Digitalizacja dokumentacji fonograficznej. (Z doświadczeń cyfryzacji w Archiwum Państwowym w Lublinie)

Artykuł omawia proces digitalizacji dokumentacji fonograficznej opartej na doświadczeniach Archiwum Państwowego w Lublinie

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
W poszukiwaniu determinantów skutecznego wychowania

Wychowanie stanowi nieodłączny aspekt naszego życia i niezależnie od tego, w jakim stopniu mamy tego świadomość, wszyscy jesteśmy uczestnikami procesu wychowawczego. To, w jaki sposób patrzymy na świat oraz zachowujemy się w określonych sytuacjach i jak się komunikujemy z innymi, wynika z tego, jak zostaliśmy wychowani. Janusz Korczak mocno zaznaczył wagę wychowania, pisząc: „wychowanie dziecka to nie miła zabawa, a zadanie, w które trzeba włożyć wysiłek bezsennych nocy, kapitał ciężkich przeżyć i wiele myśli”1. Świadome wychowanie stwarza wychowankowi szanse lepszego rozwoju. Wyzwaniem jest odnalezienie sprawdzonych mechanizmów działania, tak aby proces wychowawczy był skuteczny oraz przyczyniał się do kształtowania prawidłowych postaw dzieci i młodzieży. Istotne jest podmiotowe traktowanie dzieci, które wyraża się w dążeniu do bycia dla nich autorytetem, empatycznym podejściu, obdarzaniu ich szacunkiem i akceptowaniu każdego z nich jako osoby. Dla skutecznego wychowania ważne jest również to, aby ciągle starać się poznawać dzieci – ich potrzeby i możliwości, uzdolnienia, a także słabości.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Działalność Towarzystwa Oświaty Ludowej we Lwowie (1881-1914)

W artykule ukazano funkcjonowanie Towarzystwa Oświaty Ludowej we Lwowie oraz w środowiskach małomiasteczkowych i wiejskich w latach 1881-1914. Towarzystwo w 1904 roku prowadziło 517 czytelni i bibliotek. Poprzez wykłady, odczyty, pogadanki, upowszechnianie czytelnictwa, głośne czytanie fragmentów powieści, obchody rocznic narodowych, amatorskie występy teatralne – realizowano cele statutowe.
Dotyczyły one wychowania intelektualnego, społeczno-moralnego, zdrowotnego, gospodarności w życiu codziennym, kulturalno-estetycznego, wielokulturowości i tolerancji.
Stowarzyszenie miało oblicze liberalno-demokratyczne, w pracę struktur organizacyjnych angażowali się profesorowie Uniwersytetu Lwowskiego i Szkoły Politechnicznej: Ludwik Kubala (pierwszy prezes zarządu), ks. Jan Fijałek – rektor UL, Kazimierz Twardowski, Ludwik Finkel, Wilhelm Bruchnalski, Aleksander Raciborski, Wojciech Dzieduszycki, Tadeusz Fiedler, Ignacy Zakrzewski, Aleksander Hirschberg, Roman Pilat, Władysław Abraham, Bronisław Dembiński.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Studenci lwowscy w obronie autonomii szkół wyższych oraz przeciw polityce opłat za studia (1932–1939)

W 1932 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego znacznie podniosło czesne za wyższą edukację, co spowodowało gwałtowne protesty i strajki wśród społeczności studenckiej. W styczniu 1933 r. ci, którzy nie wnieśli opłat, zostali skreśleni z listy studentów. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wprowadził nową ustawę o studiach wyższych, znacząco obniżając autonomię uniwersytetów, co spotkało się z protestami kadry nauczycielskiej i studentów. We Lwowie społeczność akademicka zadeklarowała trzytygodniowy strajk. Studenci okupowali budynek uniwersytetu i zorganizowali demonstracje. Miały miejsce walki i starcia pomiędzy policją i studentami wspierającymi autorytety opozycji.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Szkoła wyższa jako instytucja wyrównująca szanse funkcjonowania społecznego osób niepełnosprawnych

Autorka omawia zagadnienie prawa do nauki i obowiązku szkolnego w oparciu o polskie rozwiązania prawne. Wskazuje na obiektywne koszty związane z kształceniem się, szczególnie uzyskiwaniem dyplomów szkół wyższych (przykłady różnych krajów). Przytacza przykłady uwzględniania realizacji prawa do nauki przez uczelnie w Polsce i za granicą. Definiuje niepełnosprawność i wskazuje, że osoby niepełnosprawne mają zagwarantowane prawo do nauki na wszystkich szczeblach edukacji, w tym uniwersyteckiej. Obecność studentów niepełnosprawnych na uczelniach i uzyskiwane przez nich dyplomy dowodzą, iż zdają oni sobie sprawę z konieczności podnoszenia wiedzy w dobie gospodarki opartej o wiedzę.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Preferowane wybory przyszłych związków małżeńsko-rodzinnych przez dorastającą młodzież

Współcześnie następują dynamiczne przemiany społeczne, gospodarcze i polityczne. Przemiany te warunkują tworzenie się nowego modelu funkcjonowania małżeństw i rodziny. Rodzina współczesna przeżywa wielostronne sytuacje kryzysowe. Osłabiona kondycja rodziny nie powoduje jej zaniku, gdyż większość badanej młodzieży wybiera małżeństwo i rodzinę w swych przyszłych planach życiowych. Niewielka część młodzieży preferuje w przyszłości funkcjonowanie w konkubinacie bądź innych związkach alternatywnych.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Podmiotowość w wychowaniu - perspektywa personalistyczna

Pomimo tego, iż uwzględnienie podmiotowości jednostki zdaje się być dziś zasadą wychowania, to zarazem sam termin „podmiotowość” różnie jest rozumiany, co funduje sprzeczne ze sobą modele wychowania. Tak jest w sytuacji wpływowych a przeciwstawnych względem siebie modeli podmiotowości prezentowanych przez szeroko rozumianą antypedagogikę i personalizm katolicki, przypisujących jej równie silną konotację. Podjętą w tym artykule analizę tego problemu wyznaczy refleksja wokół rozumienia podmiotowości oraz charakterystyki ponowoczesności, a zwłaszcza personalizmu w tym kontekście. Celem artykułu jest wykazanie, iż personalizm nie tylko chroni podmiotowość wychowanka, ale i nie rezygnuje z wychowania, jak to się dzieje w przypadku antypedagogiki. Rolą wychowania personalistycznego nie jest przy tym w żadnym wypadku unicestwienie podmiotowości młodych ludzi, lecz wsparcie procesu preferencji oraz afirmacji przez nich właściwej hierarchii wartości, bez którego nie urzeczywistni się ich pełnia człowieczeństwa.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wychowanie do twórczości w teorii i praktyce edukacji wczesnoszkolnej

Artykuł prezentuje pokrótce historię rozwoju myśli wychowania do twórczości, przedstawiając postacie najbardziej zasłużonych polskich pedagogów i psychologów, którzy wnieśli istotny wkład w rozwój dyscypliny zwanej pedagogiką twórczości. W treści zawarte są także odniesienia do praktyki wychowania do twórczości ze szczególnym uwzględnieniem edukacji wczesnoszkolnej. Wskazuje na uwarunkowania prawne aktualnej praktyki pedagogicznej w zakresie działań rozwijających postawę twórczą uczniów klas I–III oraz prezentuje wyniki badań myślenia twórczego w poszczególnych aspektach: płynności, giętkości i oryginalności myślenia oraz wrażliwości na problemy. Test badający zdolność myślenia twórczego zastosowano wobec 204 uczniów klas III oraz 10 nauczycieli uczących w tych klasach. Analiza badań wykazała, że uczniowie prezentują średni poziom myślenia twórczego, pomimo że tylko w 1 klasie nauczyciel stosował dodatkowy program stymulujący kreatywność i twórczość uczniów.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rodzina wobec przemian społecznych. O wychowawczym funkcjonowaniu rodziny i możliwościach jego doskonalenia

Współczesna rzeczywistość społeczna to czas szybko postępujących przeobrażeń i wielokierunkowej, nieustającej transformacji, która wprawdzie stwarza człowiekowi pewne nowe możliwości rozwoju, autokreacji, ale jednocześnie odbiera poczucie stabilności i trwałości zajmowanych
w społeczeństwie miejsc oraz odgrywanych ról. Przemiany społeczne przyczyniły się do pojawienia
się wielu zagrożeń, takich jak: dewaluacja i relatywizacja wartości ogólnoludzkich; stępienie wrażliwości społecznej; relatywizacja autorytetów osobowych i instytucjonalnych; egoizm w dążeniu do
zaspokajania osobistych potrzeb i osiągania zysków, realizowania kariery; upowszechnienie kultury
masowej; manipulacja informacyjna mass mediów; przerost urynkowienia poszczególnych dziedzin
życia; nadmierny konsumpcjonizm; coraz częstsze przypadki ujawniania tak szkodliwych społecznie
zjawisk, jak pedofilia; szerzenie się toksykomanii i pojawianie się nowych form uzależnień. Te i inne
zjawiska związane z przemianami społecznymi wywierają wpływ na funkcjonowanie podstawowych
środowisk życia i rozwoju człowieka, w tym także na rodzinę. Oddziałują na całą jej kondycję, a co
najważniejsze z pedagogicznego punktu widzenia, na jakość jej wychowawczego funkcjonowania

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Poczucie sensu życia rodzin z dzieckiem z niepełnosprawnością intelektualną

Każda rodzina jest mikrosystemem wzajemnych relacji i powiązań, przyjętych, uznawanych wartości. Pojawienie się w rodzinie dziecka z niepełnosprawnością intelektualną staje się szczególnym wyzwaniem dla całego systemu rodzinnego, a zwłaszcza dla rodziców oraz rodzeństwa. W sytuacji kryzysowej pojawia się wiele pytań i wątpliwości, lęków i zachowań dezadaptacyjnych. Jednym z podstawowych pytań jest tu pytanie o wartość takiego życia, sens życia rodziców w sytuacji pojawienia się dziecka z niepełnosprawnością intelektualną.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Talent ukryty nigdy nie rozkwitnie. Wybrane techniki arteterapeutyczne w pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym

Artykuł dotyczy wykorzystania wybranych technik arteterapeutycznych w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym. Wyjaśnia pojęcie i rodzaje twórczości dziecka w wieku przedszkolnym, opisuje znaczenie zajęć arteterapeutycznych w pracy przedszkola. Odwołuje się do badań jakościowych w zakresie wykorzystania zajęć muzycznych i plastycznych w terapii dziecka. Badania oparto na obserwacji postępów w zakresie umiejętności muzycznych i plastycznych dzieci sześcioletnich w toku prowadzonych zajęć arteterapeutycznych (obejmujących improwizacje ruchowe, improwizacje z wykorzystaniem instrumentów perkusyjnych, działalność plastyczną). Egzemplifikacją prowadzonych badań jest przedstawione studium przypadku sześcioletniej dziewczynki objętej zajęciami z zakresu arteterapii.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
O problemie edukacji integralnej i kłopotach współczesnego humanizmu

Zamiar wprowadzenia w kontekst współczesnej edukacji kształcenia humanistycznego nabiera znamion utopii pedagogicznej i nierealistycznego nastawienia. Na jego znaczną utopijność czy niepełny realizm przemożnie wpływają głównie cechy i wymogi cywilizacji naukowo-technicznej i rynkowego systemu społeczno-ekonomicznego oraz technokratyzmu. Jednakże odpowiednio zorganizowane, właściwie zespolone w całościowo pojęty system edukacji współczesnej humanistyczne kształcenie jest bezalternatywnie konieczne i niezbywalne. Dzięki niemu można zachować i skutecznie kształtować model człowieka wielostronnie rozwiniętego oraz przysposabiać pożądaną jakość jego egzystencji i człowieczeństwa. Ogólnie rzecz biorąc, należy ono do czynników warunkujących przetrwanie człowieka jako człowieka. Artykuł rozwija powyższe tezy i podejmuje próbę ich uzasadnienia.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Świadomość logopedyczna rodziców dzieci w wieku przedszkolnym – relacja z badań

Prawidłowe kształtowanie się i rozwój mowy dziecka stanowi podstawę do jego adaptacji w różnych środowiskach oraz prawidłowego rozwoju osobowości. Dzięki rozumieniu mowy zdolne jest ono do poznawania i rozumienia otaczającego środowiska, natomiast dzięki umiejętności mówienia może wyrażać swoje myśli, spostrzeżenia i uczucia. Dziecko uczy się mowy przez naśladowanie otoczenia, w którym przychodzi mu żyć, a mowa osób, które go wychowują, jest dla niego wzorem. Wiele zależy też od poziomu wiedzy rodziców, nauczycieli na temat czynników determinujących rozwój języka dzieci. Celem opisanych tu badań jest poznanie, jaką wiedzę na temat rozwoju mowy dziecka i działań zapobiegających powstawaniu wad wymowy mają rodzice dzieci w wieku przedszkolnym.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Postawy rodzicielskie samotnych matek dzieci z autyzmem oraz matek dzieci neurotypowych

Kompetencje wychowawcze rodzica stają się szczególnie istotne w sytuacji, gdy wychowuje dziecko samotnie, ale także wtedy, kiedy rozwój dziecka jest niestandardowy. Podstawą tych kompetencji są właściwe postawy rodzicielskie. Celem badań była próba odpowiedzi na pytanie: czy postawy rodzicielskie samotnych matek dzieci z zaburzeniem ze spektrum autyzmu różnią się istotnie od postaw samotnych matek dzieci neurotypowych? W badaniu wzięło udział 51 matek dzieci z autyzmem oraz 32 matki dzieci o prawidłowym rozwoju. Zarówno w przypadku kobiet samodzielnie wychowujących dzieci ze spektrum autyzmu, jak i dzieci neurotypowe, ich postawy rodzicielskie charakteryzowały się niską autonomią i – równocześnie – wysoką niekonsekwencją. Ponadto, matki dzieci ze spektrum autyzmu cechowało nieco większe natężenie postawy ochraniającej oraz wymagającej. Stwierdzono także interesujące różnice dotyczące korelacji postaw rodzicielskich matek z obu grup z natężeniem określonych cech ich osobowości.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wyznaczniki agresji i metody jej przeciwdziałania

Człowiek zachowuje się agresywnie bez względu na wiek. Jest to widoczne coraz częściej zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Agresja zakłóca normalne funkcjonowanie człowieka i zagraża mu w codziennych relacjach. Na podstawie badań przedstawiono występowanie różnych przyczyn i konsekwencji zachowań agresywnych. Artykuł ten jest próbą wyjaśnienia agresji ludzkiej, eksplikuje przyczyny zachowań agresywnych, a także wskazuje na sposoby przeciwdziałania im oraz minimalizowania tych zachowań.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia