rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Muzułmańskie mocarstwa regionalne wobec konfliktu czeczeńskiego

Artykuł ma na celu przybliżenie uwarunkowań międzynarodowych wojen rosyjsko-czeczeńskich, ze szczególnym uwzględnieniem wybranych muzułmańskich mocarstw regionalnych (Iranu, Turcji i Arabii Saudyjskiej). Problem rozpatrzono nie tylko jako konflikt wewnętrzny Federacji Rosyjskiej z wchodzącą w jej skład autonomiczną Republiką Czeczenii, lecz także taki, w który ingerowały podmioty zewnętrzne wraz z ukazaniem zakresu i rodzajów środków oddziaływania, którymi posługiwały się w czasie trwania omawianych wydarzeń, jak również cele, które próbowały osiągnąć. Autorka podeszła do tematu odmiennie, niż jest on ujęty w przeważającej części publikacji zarówno polskich, jak i zagranicznych. 
Podczas pracy nad artykułem przyjęto jako perspektywę teoretyczną w badaniu stosunków międzynarodowych realizm w nurcie realizmu defensywnego i zastosowano adekwatne dla niego podejście metodologiczne. Kluczową metodą wykorzystaną w artykule była analiza źródeł drukowanych i elektronicznych w formie tekstowej. Do opisu mnogości i zróżnicowania przyczyn uczestnictwa wybranych podmiotów politycznych w konflikcie rosyjsko-czeczeńskim zastosowano także metodę porównawczą wraz z ujęciem historycznym. 
 

Czasopismo: Studia i Analizy Nauk o Polityce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Dominująca rola Egiptu w procesie kształtowania nacjonalizmu arabskiego w XIX wieku oraz w I połowie XX wieku

Pozornie sprzeczne, wzajemnie wykluczające się idee arabskiego nacjonalizmu oraz panarabizmu, w okresie dwudziestolecia wojennego występowały symultanicznie i stanowiły podwójny opór względem rosnącej na świecie dominacji państw Zachodu (Płanowski 2006: 252). Kiedy już w trakcie światowego konfliktu na konferencjach w Jałcie, Teheranie i Poczdamie przygotowywano grunt pod utworzenie nowego ładu w relacjach pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, państwami Europy Zachodniej oraz ZSRR, w państwach arabskich dojrzewała koncepcja utworzenia dużej, wspólnej organizacji panarabskiej, realizującej ich partykularne interesy gospodarcze i polityczne. Drogą rozmów multilateralnych wypracowano model współpracy międzynarodowej o nazwie Liga Państw Arabskich, a od pierwszych dni istnienia owej organizacji szczególne miejsce zajęła w niej Arabska Republika Egiptu. Dokonując analizy systemowej i historycznej, w niniejszej publikacji zwrócono uwagę na działania, jakie podjął Egipt, które przyczyniły się do zrodzenia arabskiego nacjonalizmu. Podjęto również próbę odpowiedzi na pytania, dlaczego to właśnie Egipt – potocznie nazywany krajem faraonów – odegrał tak znaczącą rolę w krzewieniu idei panarabizmu w drugiej połowie XX w., jakie zastosował środki, aby zachować względną niezależność polityczną i gospodarczą w okresie kolonializmu, a także w jaki sposób przyczynił się do powstania Ligi Państw Arabskich i jakie zajął w niej miejsce. 
 
 

Czasopismo: Studia i Analizy Nauk o Polityce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
„Abenomika” w obliczu wyzwań dla bezpieczeństwa ekonomicznego Japonii

Głównym celem artykułu jest ogólna ocena polityki gospodarczej rządu premiera Shinzo Abe w latach 2012-2020. Zaprezentowano obecną sytuację ekonomiczno-społeczną w Japonii, z pogłębioną analizą wybranych przez autora elementów. Ostatnią część artykułu stanowi studium przypadku, w którym przedstawiono główne założenia „abenomiki” i omówiono jej skuteczność w oparciu o wskaźniki ekonomiczne. Działania podejmowane w ramach prowadzonej polityki monetarnej i fiskalnej były niewystarczające. Polityka „trzech strzał” nie przyniosła zamierzonych efektów głównie przez zaniechania na polu reform strukturalnych i dostosowywanie decyzji do kalendarza wydarzeń politycznych.

Czasopismo: Studia i Analizy Nauk o Polityce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Uznawanie, niedostrzeganie, ignorowanie. O postawach prawodawcy wobec faktycznej bliskości

W tekście rozważono, dlaczego pewne rodzaje bliskich relacji są „niewidzialne” w systemie prawnym. Widzialność może oznaczać publiczne uznanie, rozpoznanie statusu, akceptację społeczną. „Widzialną dla prawa” jest ta bliskość, którą prawodawca uznaje, akceptuje, wspiera, wiąże z nią obowiązki i uprawnienia, np. małżeństwo. Głównym przedmiotem tego opracowania będą jednak te bliskie relacje, które w systemie prawnym są niewidzialne (obscurus) Dwie osoby, faktycznie bliskie sobie, mogą nie być bliskimi w systemie prawnym. Celem niniejszej pracy jest zrozumienie, dlaczego powstają tego rodzaju różnice między prawem a życiem, a dokładniej rzecz biorąc – skąd wynika „niewidzialność” pewnych bliskich relacji w systemie prawnym. W swojej refleksji wesprę się odwołaniami do filmu Tamte dni, tamte noce.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: sztuka, nauki społeczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, nauki prawne
Bajkowa (r)ewolucja? Prawa kobiet a filmy Disneya

Artykuł porusza kwestię socjalizacji dzieci za pomocą kultury popularnej. Autorka wychodzi z założenia, że kulturę popularną można traktować jako nośnik wartości i wzorców postępowania, a także jako kluczowy czynnik socjalizacji. Kody, konteksty czy też wartości jakie są przekazywane poprzez filmy animowane, dziecko może później odnosić do otaczającej je rzeczywistości. W ten sposób możliwe jest uczenie się ról w rodzinie, ról zawodowych czy też ról płciowych, które następnie są utrwalane w zabawie. Autorka bada oddziaływanie kultury popularnej poprzez analizę filmów animowanych wyprodukowanych przez wytwórnię Walt Disney Pictures, w których głównymi bohaterkami są księżniczki i w których role płciowe zajmują bardzo dużo miejsca. Zakładając, że płeć jest konstruowana społecznie, to normy płci poznawane są poprzez interakcje z ludźmi oraz kulturę popularną, które przekazują normy i wartości społeczeństwa, w którym żyjemy. Autorka zwraca uwagę na to jak zmieniały się przekazywane wzorce i jaki był ich związek z prawami kobiet. Jednocześnie analizuje wpływ tychże filmów na kulturę prawną – zastanawia się jak filmy animowane wpływają na świadomość prawną i postawy wobec prawa oraz jakie wzorce są przekazywane najmłodszym obywatelom.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: sztuka, nauki społeczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, nauki prawne
Ekonomia a personalizm systemowy

Celem artykułu jest ustalenie korzyści jakie wnosi związek ekonomii z personalizmem. W artykule wykazano, że liberalizm, neoliberalizm tracą siłę oddziaływania. Podkreślono, że z tego kryzysu może wyprowadzić współczesne społeczeństwa personalizm systemowy.

Czasopismo: Studia i Analizy Nauk o Polityce
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Między sprawiedliwością a miłosierdziem. Porównanie amerykańskiej i rosyjskiej wersji Dwunastu gniewnych ludzi

Celem artykułu jest tematyzacja dwóch różnych typów postaw wobec prawa – które w nawiązaniu do M.J. Siemka i L.L. Fullera określam mianem „wschodniej” i „zachodniej”. Zadanie to realizowane jest przez porównawczą interpretację dwóch znanych filmów – tj. Dwunastu gniewnych ludzi (reż. S. Lumet, USA 1957) oraz rosyjski wersji obrazu Lumeta – 12 (reż. N. Michałkow, 2007). Staram się pokazać, że jakkolwiek dzieła te przedstawiają podobne historie, to zachodzą między nimi istotne różnice dotyczące sposobu postrzegania prawa. W wersji amerykańskiej prawo jest systemem mechanizmów, które realnie działają i które traktowane są poważnie. W wersji rosyjskiej prawo stanowi w dużym stopniu coś pozornego, co w rzeczywistości musi być zastąpione przez etykę.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: sztuka, nauki społeczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, nauki prawne
Prawnicze wzorce osobowe na kanwie „małpiego procesu” w filmie Inherit the Wind Stanleya Kramera

Artykuł analizuje film Inherit the Wind (“Kto sieje wiatr”) z 1960 r. w reżyserii Stanleya Kramera według scenariusza inspirowanego wydarzeniami tzw. „małpiego procesu Scopesa”, który odbył się w 1925 r. w Dayton, Tennessee (USA). Twórcy dzieła dość swobodnie potraktowali motyw kontrowersyjnego „procesu stulecia”, proponując widzowi, zamiast historycznej dokładności, alegorię politycznych wydarzeń lat 50. XX w. w USA a zarazem uniwersalne studium skutków instytucjonalizacji ideologiczno-religijnego fundamentalizmu. Ponadczasowość obrazu Kramera można upatrywać jednak także w kontekście jego pozytywnego zaangażowania w kształtowanie etyki prawniczej. Osią fabuły filmu jest zderzenie postaci prawniczych, nawiązujących do rzeczywiście biorących udział w małpim procesie wybitnych jurystów swojej epoki: Williama Jenningsa Bryana oraz Clarenca Darrowa. Film Kramera przedstawia pozytywny wzorzec prawnika w osobie obrońcy – adwokata Drummonda, kontrastując go z anty-bohaterem – wspierającym oskarżenie prawnikiem i politykiem Bradym. Rekonstrukcja filmowych osobowości Drummonda i Brady’ego przeprowadzona została z perspektywy etyki cnót z wykorzystaniem egzemplarystycznej teorii moralnej Lindy Trinkaus Zagzebski, która pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu wykreowanych postaci niż w przypadku deontycznej oceny słuszności moralnej ich poszczególnych czynów.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: sztuka, nauki społeczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, nauki prawne
Prawo w filmie jako przejaw estetyki prawa i szczególny przypadek kierunku prawo i literatura

Zestawiając ze sobą i porządkując nurty badawcze: prawo w filmie, prawo i literatura oraz estetyka prawa – łatwo dojść do wniosku, że mamy do czynienia z bliskimi sobie tematami w których pewne zakresy pól badawczych są takie same. Najszerszym pojęciem jest estetyka prawa, która obejmuje swym zakresem w całości kierunek prawo i literatura. Prawo w filmie jest natomiast uszczegółowieniem tego ostatniego.

Porządkując estetykę prawa, można zamknąć ją w trzech ujęciach: zewnętrznym, wewnętrznym oraz nazywanym „prawo jako narzędzie estetyzacji”. Estetyka prawa w ujęciu zewnętrznym zajmuje się przejawami prawa, inspiracjami prawniczymi, motywami prawnymi, symbolami, znakami, które były przedstawiane przez wieki w sztukach pięknych. Przedmiotem estetyki prawa w ujęciu wewnętrznym jest samo prawo. Trzecie ujęcie estetyki prawa koncentruje się na prawie jako narzędziu estetyzacji życia codziennego.

W ramach kierunku prawo i literatura rozważania dotyczą bądź zawartości treści prawnych i prawniczych w dziełach literackich (law in literature), bądź wartości literackiej, w tym estetycznej, aktów normatywnych, a szerzej także innych aktów stosowania prawa (law as literature). Szczególnym przypadkiem tego kierunku badawczego jest kinematografia prawnicza, gdzie film nakręcony na podstawie scenariusza traktuje się jako pewną narrację, co pozwala uznać, że prawo w filmie stanowi rozwinięcie kierunku prawo i literatura.

Praktyczny aspekt tych badań – zarówno estetyki prawa, prawa i literatury oraz prawa w filmie – dotyczy przede wszystkich znaczenia i wpływu na świadomość prawną oraz na kształtowanie postaw wobec prawa. Najważniejsze jest tu zwrócenie się ku problemowi kształtowania świadomości prawnej za pośrednictwem innych środków niż sam tekst aktu normatywnego.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: sztuka, nauki społeczne
Dyscypliny: sztuki filmowe i teatralne, nauki prawne
Status prawny zwierząt a ich kategoryzacja biologiczna

Polskie regulacje ustawowe chroniące zwierzęta są niespójne. Ustawa z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt oraz ustawa z dnia 15.01.2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych obejmują ochroną różne grupy zwierząt. Regulacje te powinny ulec harmonizacji ze względu na leżącą u ich podstaw aksjologię. Ponadto przemyślenia wymaga aktualny model ochrony zwierząt w Polsce. Polskie regulacje chroniące zwierzęta nie zostały poprzedzone refleksją na temat szczególnych cech, jakie posiadają niektóre grupy zwierząt. W szczególności uwadze polskiego ustawodawcy uszło to, że niektóre zwierzęta posiadają wyższe funkcje kognitywne, w tym niejęzykową zdolność do rozpoznawania samych siebie. Artykuł charakteryzuje zjawisko samoświadomości zwierząt, które powinno być relewantne w dyskusjach nad przyznaniem niektórym zwierzętom podmiotowości prawnej.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Stan wyjątkowy w perspektywie filozofii prawa. Próba definicji

Celem pracy jest próba definicji stanu wyjątkowego na gruncie filozofii prawa. Natura tego terminu jest zarówno prawna, jak i polityczna, przez co stanowi on przedmiot zainteresowania różnych nauk społecznych. Hybrydalny charakter stanu wyjątkowego pociąga za sobą trudności definicyjne, prowadząc do sceptycyzmu definicyjnego. Tezą pracy jest, że wobec niemożności sformułowania kryterialnej definicji stanu wyjątkowego, należy zastąpić ją definicją paradygmatyczną która, korzystając z dorobku m.in. filozofii, historii czy nauk politycznych, może znaleźć zastosowanie na gruncie różnych ujęć metodologicznych. W tym celu przedstawiono przegląd różnych rodzin definicyjnych (stan wyjątkowy jako fakt normatywnie uregulowany, jako dyktatura konstytucyjna, jako fakt polityczny i jako pusta prawna). Następnie na podstawie elementów wspólnych w przeanalizowanych definicjach wyodrębniono elementy konstytuujące stan wyjątkowy: wystąpienie sytuacji kryzysowej, zawieszenie norm powszechnie obowiązujących i czasowość owego zawieszenia, które to elementy zostały w dalszej części pracy omówione. Przedstawiona definicja ma służyć pomocą w kwalifikacji określonych fenomenów jako stanu wyjątkowego w obliczu wzrostu zainteresowania ustawodawstwem wyjątkowym w kontekście zagrożenia terrorystycznego.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Temperament i kompetencje społeczne a osobowy wzrost u nastolatków, którzy doświadczyli krytycznych wydarzeń życiowych

Celem podjętych badań było ustalenie związku między wymiarami temperamentu i kompetencjami społecznymi a poziomem osobowego wzrostu u nastolatków, którzy doświadczyli krytycznych wydarzeń życiowych. Spośród objętych badaniami 110 adolescentów w wieku 16 lat, 86 (78,2%) przyznało się, że doświadczyło krytycznego wydarzenia życiowego. Grupa ta obejmowała 42 chłopców i 44 dziewczęta. W badaniach zastosowano Kwestionariusz Osobowego Wzrostu - służący do oceny pozytywnych zmian po doświadczonym krytycznym zdarzeniu życiowym, Kwestionariusz Temperamentu oraz Kwestionariusz Kompetencji Społecznych. Uzyskane wyniki badań wskazały na istotne choć słabe - dodatnie korelacje aktywności i żwawości oraz ujemne reaktywności emocjonalnej z nasileniem osobowego wzrostu. Żaden z czynników wchodzących w skład kompetencji społecznych nie okazał się istotnie powiązany z występowaniem pozytywnych zmian wynikających z doświadczonego krytycznego wydarzenia. Predykcyjną rolę dla osobowego wzrostu pełnił tylko jeden z analizowanych wymiarów temperamentu, tj. aktywność. Przeprowadzona analiza mediacji nie potwierdziła pośredniczącej roli kompetencji społecznych w relacji między temperamentem a osobowym wzrostem. Uzyskane wyniki sugerują, że uwarunkowany genetycznie temperament pełni ważniejszą rolę w procesie pojawiania się pozytywnych zmian potraumatycznych niż kształtowane w ciągu życia kompetencje społeczne.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Cechy osobowości typu D a funkcjonowanie w chorobie pacjentów ze schorzeniami przewlekłymi

Osobowość typu D jest specyficznym konstruktem, charakteryzowanym przez dwa wymiary: tendencję do doświadczania negatywnych emocji - depresji, lęku, gniewu lub wrogości oraz tendencję do społecznego wycofywania się. Najnowsze badania wskazują na jej istotną rolę w patogenezie i przebiegu wielu schorzeń.

W prezentowanej pracy podjęto zagadnienie występowania osobowości stresowej typu D w grupie przewlekle chorych w odniesieniu do wybranych aspektów funkcjonowania w chorobie: akceptacji choroby, przekonań na temat lokalizacji kontroli zdrowia i zachowań zdrowotnych.

Przebadano razem 204 osoby przewlekle chore, w tym 135 (66%) kobiet i 69 (34%) mężczyzn w średnim wieku 49,56 lat (SD = 13,13).

W badaniu zastosowano następujące metody psychologiczne: Skalę DS-14 do oceny osobowości typu D oraz Skalę Akceptacji Choroby (Acceptance of Illness Scale - AIS), Wielowymiarową Skalę Umiejscowienia Kontroli Zdrowia (The Multidimensional Health Locus of Control Scale - MHLC-B) oraz Inwentarz Zachowań Zdrowotnych - IZZ.

Badane osoby cechowały się zróżnicowanym nasileniem analizowanych zmiennych, przeciętnym nasileniem akceptacji choroby i dbałością o zachowania zdrowotne oraz częstszym lokowaniem przekonań na temat kontroli zdrowia w sobie lub w innych osobach, a rzadziej w przypadkowych okolicznościach. Mężczyźni nie różnili się istotnie od kobiet w zakresie akceptacji choroby, osobowości typu D i jej składowych oraz przekonań na temat lokalizacji kontroli zdrowia. Różnili się natomiast istotnie w zakresie podejmowanych zachowań zdrowotnych, a w szczególności w zakresie zachowań profilaktycznych, praktyk zdrowotnych i prawidłowych nawyków żywieniowych, o które kobiety bardziej dbały.

Stopień nasilenia cech osobowości D różnicował poziom akceptacji choroby, zachowań zdrowotnych, w szczególności prawidłowych nawyków żywieniowych i pozytywnego nastawienia psychicznego, oraz przekonań dotyczących zewnętrznej lokalizacji kontroli zdrowia - w zdarzeniach przypadkowych. Poziom cech D nie różnicował zachowań profilaktycznych i praktyk zdrowotnych oraz dwóch pozostałych przekonań na temat lokalizacji kontroli zdrowia - w sobie iw innych osobach.

Generalnie występowanie cech osobowości typu D utrudnia adaptacyjne funkcjonowanie w chorobie osobom chorym przewlekle.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Relacje duchowości i szczęścia w perspektywie mediacyjnej funkcji poczucia sensu życia

Duchowość i szczęście są aktualnym tematem badawczym w psychologii pozytywnej. Jednak wciąż niewiele wiadomo, które aspekty duchowości wiążą się z poznawczymi i afektywnymi wymiarami dobrostanu psychicznego. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie, czy poczucie sensu życia jest mediatorem w relacjach między duchowością i hedonistycznym dobrostanem psychicznym. W badaniach wzięło udział 185 osób (92 kobiety i 93 mężczyzn), które wypełniły Skalę Samoopisu, Kwestionariusz Osobistego Profilu Sensu, Skalę Satysfakcji z Życia SWLS oraz Skalę Uczuć Pozytywnych i Negatywnych PANAS-X. Wyniki wskazały na pozytywne związki między duchowością i dobrostanem psychicznym. Dotyczą one przede wszystkim tych aspektów duchowości, które reprezentują indywidualny potencjał jednostek. Wyniki pokazały również różne role mediacyjne poczucia sensu życia. Sens życia był mediatorem między duchowością i satysfakcją z życia (poznawczy wymiar dobrostanu), natomiast pełnił on funkcję supresora w relacjach duchowości oraz pozytywnego i negatywnego nastroju (afektywne wymiary dobrostanu).

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wpływ muzyki na odczuwanie bólu, lęku i depresji oraz jakość życia u ludzi z problemami bólowymi różnego pochodzenia

Istnieje wiele badań wskazujących, że wpływ muzyki na organizm człowieka odbywa się na wielu poziomach, zaś ból jest jednym z najczęstszych dolegliwości w praktyce klinicznej i jest objawem wielu problemów fizycznych i psychicznych. Ból związany jest z negatywnymi emocjami (depresją, lękiem, frustracją, gniewem, strachem) oraz z obniżoną jakością życia. W pracy przeglądowej oceniono wpływ muzyki na odczuwanie bólu, lęku, depresji oraz na jakość życia osób z wybranymi problemami bólowymi różnego pochodzenia. W artykule wykorzystano badania, opublikowane w recenzowanych czasopismach naukowych (2010-2015), które znajdowały się w bazie PubMed. Powyższe kwestie zostały omówione w następujących układach: muzyka - ból, muzyka - ból, lęk i depresja, muzyka - ból i lęk w diagnozowaniu medycznym, muzyka - ból i leczenie przeciwbólowe, muzyka - ból i jakość życia. W większości przypadków udowodniono, że terapie muzyką były skuteczne w łagodzeniu bólu (i towarzyszących objawów) oraz miały pozytywny wpływ na funkcjonowanie i jakość życia wielu pacjentów.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Mechanizmy neuronalne fluencji semantycznej i literowej: badania z użyciem fMRI. Implikacje kliniczne

Zadania wymagające wymieniania słów z kategorii semantycznych (F5) i rozpoczynające się określoną głoską (FF) są często wykorzystywane w praktyce klinicznej. Na bazie badań neuroobrazowych i klinicznych przyjmuje się, że mają one inne podstawy neuronalne a w konsekwencji - różną wartość diagnostyczną. Wykonanie FS wskazuje na sprawność pamięci semantycznej, FF - funkcji wykonawczych. W badaniach własnych opisano i porównano aktywacje mózgowe towarzyszące wykonaniu 2 typów zadań (semantycznych: zwierzęta, pojazdy oraz fonetycznych: słowa z początkową głoską kij) Badania zrealizowano w schemacie blokowym z zastosowaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Uczestnikami były osoby zdrowe (N = 35). Wyniki wskazują na dyskretne różnice aktywacji mózgowej pomiędzy F5 i FF. W realizacji FS jest zaangażowanych wiele okolic obu półkul, szczególnie bocznych i przyśrodkowych części płatów skroniowych oraz dolny zakręt czołowy (IFG - część trójkątna), natomiast w wykonaniu FF uczestniczy głównie część wieczkowa IFG, jądra podstawy oraz móżdżek. Dane te będą omawiane w odniesieniu do praktyki klinicznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rozwój psychoruchowy jedynaków i bliźniąt przedwcześnie urodzonych

Poród przedwczesny jest jednym z głównych problemów medycznych, psychologicznych i społeczno-ekonomicznych na świecie. Dzieci przedwcześnie urodzone znajdują się w grupie ryzyka śmiertelności okołoporodowej, powikłań okołoporodowych, a także zaburzeń, deficytów czy długotrwałych problemów zdrowotnych.  Celem podjętych badań była ocena rozwoju psychoruchowego jedynaków i bliźniąt urodzonych przedwcześnie w okresie wczesnego dzieciństwa.  W badaniu wzięło udział 49 wcześniaków, w tym 21 jedynaków i 28 bliźniąt. Rozwój psychoruchowy dzieci przedwcześnie urodzonych został oceniony na podstawie skali Bayley-III w nieskorygowanym wieku 33,80 miesięcy (SD = 5,16). Wyniki badań wskazują na brak różnic istotnych statystycznie w sferze poznawczej, językowej i motorycznej pomiędzy jedynakami i bliźniętami. Obserwuje się natomiast różnicę istotną statystycznie między badanymi grupami w zakresie umiejętności motoryki dużej, przy czym jedynacy przedwcześnie urodzeni uzyskują niższe wyniki w porównaniu do bliźniąt przedwcześnie urodzonych. Niniejszy artykuł przedstawia analizę i dyskusję nad uzyskanymi wynikami.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pomiar przebaczenia sytuacyjnego w świetle najważniejszych metod kwestionariuszowych

Psycholodzy zorientowani empirycznie zainteresowali się w ostatnim czasie problematyką przebaczenia. Okazuje się, że jest ono pozytywnie związane z dobrostanem psychologicznym, zdrowiem fizycznym oraz pożądanymi efektami w relacjach interpersonalnych. Badacze poczynili duży postęp w rozwoju możliwości pomiaru zarówno przebaczenia konkretnych krzywd, jak i różnic  indywidualnych w dyspozycji do przebaczenia. Skonstruowali wiele interesujących skal opartych na zróżnicowanych koncepcjach oraz zidentyfikowali zmienne sprzyjające przebaczeniu. jednocześnie w polskiej literaturze psychologicznej występuje niedobór badań w tym zakresie, co wynika z braku adaptowanych lub oryginalnych narzędzi do oceny przebaczenia. Artykuł zawiera przegląd najbardziej popularnych kwestionariuszy używanych na świecie w badaniach nad przebaczeniem sytuacyjnym. Prezentuje również wyniki analiz prowadzonych przy ich zastosowaniu.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia