rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Katolicka nauka społeczna o większości w demokracji

Najważniejszym, wstępnym warunkiem, przeprowadzenia demokratycznych wyborów jest wolność polityczna w państwie. Nikt i nic, nacisk władzy politycznej, terror ani oszustwo, nie może wpływać na wyniki wyborów lub z góry je określać. Istotnymi elementami polityki wolnościowej państwa jest decentralizacja i samorząd. Obywatelom, grupom isąsiedzkim wspólnotom należy pozostawić możliwość własnych incjatyw i odpowiedzialność, także w zakresie współdecydownia kto i jak pełnić będzie najwyższe funkcje państwowe. Dojrzałe koncepcje demokracji, w tym tzw. „personalizmu wspólnotowego”, mogą być interesujące dla społeczeństw niezależnie od kultury duchowej i tradycji. Prawdziwa wolnośc człowieka polega jednak na tym, że decyzje człowieka zapadają w jego centrum osobowym, w „ja” osobowym, którte też realizuje te decyzje. Wolność nie jest też brakiem zdeterminowania , niezależnością, lecz swoistym zdeterminowaniem – przez siebie samego, a więc rodzajem samozależności, autodeterminizmem. Wolność więc ma dwa wymiary, wyrażające się w: zdolności do podejmowania „własnych” decyzji, oraz w mocy do realizowania tego, co sama postanowiła. Demokracja nie może zastąpić wolności jednostki, wyręczyć ją w jej decyzjach w odpowiedzialności za działania, które podejmuje, także w jej imieniu.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kościół czy Kościoły?

Pan Jezus założył swój Kościół na fundamencie apostołów, a sam jest kamieniem węgielnym. Jednak wskutek podziałów dokonujących się w Jego Mistycznym Ciele pojawiło się wiele Kościołów oraz Wspólnot kościelnych. Odwołując się do pierwszych źródeł, jakimi są dokumenty soborów powszechnych Kościoła katolickiego, autorka niniejszego artykułu podejmuje próbę odnalezienia, w dzisiejszej złożonej sytuacji, Kościoła Chrystusowego. W swoich rozważaniach o Kościele autorka porusza kilka tematów. Najpierw przypomina źródło pojawienia się Kościoła, którym był odwieczny zamysł Boga Ojca, zrealizowany przez naszego Pana Jezusa Chrystusa wypełniającego Jego wolę. Kontynuację swojej misji Pan Jezus zlecił wybranym przez siebie apostołom. Odwołuje się do tradycji dogmatycznej, która zaświadcza o jedyności i katolickości Kościoła założonego przez Jezusa Chrystusa. Przypomina, że od początku katolickość była w tym Kościele, w którym apostoł Piotr został ustanowiony pierwszym spośród wybranych. Natomiast podziały w Mistycznym Ciele Chrystusa pojawiły się wskutek grzechu pychy. Te rany podziałów można zaleczyć jedynie poprzez poddanie się Duchowi Świętemu, który jest Duchem jednoczenia, którego tchnienie najbardziej uwidacznia się w Kościele katolickim, który szczerze szuka jedności w dialogu ekumenicznym z Kościołami odłączonymi. Ukazując jedność w wielości, autorka przypomina, iż Kościoły lokalne nie są niczym innym, jak tylko córkami Kościoła powszechnego, a ich łączność z następcą świętego Piotra poprzez biskupa miejsca zaświadcza o różnorodności w jedności.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nauczanie Benedykta XVI o Duchu Świętym na podstawie homilii w uroczystość Zesłania Ducha Świętego

W artykule przeprowadzono refleksję teologiczną nad homiliami Benedykta XVI wygłoszonymi w  uroczystość Zesłania Ducha Świętego. Głównymi źródłami, z  których papież czerpie treść do  przepowiadania, są  Pismo Święte i  liturgia, w mniejszym stopniu korzysta z nauczania ojców Kościoła, magisterium Kościoła i doświadczenia świętych. W omawianych homiliach ojca świętego można wyróżnić
pięć zasadniczych tematów teologicznych. Są to: po pierwsze relacja Pięćdziesiątnicy chrześcijańskiej do Pięćdziesiątnicy żydowskiej; po drugie zesłanie Ducha Świętego na  tle opowiadania o  wieży Babel; po  trzecie Duch Święty jako protagonista Kościoła, który jest Ciałem Chrystusa; po  czwarte, Kościół jeden i  wieloraki, istniejący we wspólnotach lokalnych, a zarazem jako Kościół powszechny; i po piąte, modlitwa, która – jeśli jest praktykowana w postawie pokory i z otwartością na Ducha Świętego – pozwala przekroczyć ludzką małość i wchodzić na wyżyny Chrystusa, będące prawdziwymi wyżynami człowieka.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Siostra Klara Staszczak (1905–1991) jako przykład heroicznej realizacji konsekracji zakonnej

Klementyna Staszczak  – s.  Maria Klara urodziła się 6  listopada 1905 roku w Żdżarach w powiecie włodzimierskim. W 1922 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Misjonarek. Pierwsze śluby zakonne złożyła 15  sierpnia 1924 roku w Kowlu, śluby wieczyste – 15 sierpnia 1931 roku w Łucku. Na Ukrainie przebywała w  latach 1924–1943; 1971–1986; 1989–1991. Siostra Klara Staszczak szczególnie umiłowała Kresy Wschodnie, którym oddała całe swe serce. Heroizm realizacji konsekracji zakonnej s. Klary ukształtowała wiara, przeżywana w codziennej modlitwie oraz podejmowanym trudzie kroczenia drogą przykazań i  Ewangelii. Heroiczne wręcz pokonywanie trudności na drodze odnawiającego się zgromadzenia na Kresach Wschodnich pokazuje silne zjednoczenie s. Klary z Chrystusem. Dzięki całkowitemu oddaniu siebie Jezusowi jako Panu i Zbawicielowi oraz rzetelnej pracy w duchu Reguły św. Benedykta, s. Klarze udało się na nowo zaszczepić i rozwinąć działalność Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Misjonarek na Ukrainie. Całe jej życie było służbą Bogu, Kościołowi, zgromadzeniu i drugiemu człowiekowi, szczególnie temu najbardziej potrzebującemu ewangelicznej troski. Zmarła 19  czerwca 1991 roku w Barze na Podolu, tam też została pochowana. Do dnia dzisiejszego siostry na Ukrainie kontynuują spuściznę duchową matki założycielki, którą s. Klara po 60 latach nieobecności sióstr na Kresach Wschodnich zaszczepiła na nowo na tej ziemi.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ubóstwo monastyczne a ubóstwo franciszkańskie – próba zestawienia tez normatywnych

W artykule zestawiono wiodące idee dotyczące ubóstwa dobrowolnego dla monastycyzmu okresu patrystycznego i dla minorytów okresu św. Franciszka z Asyżu. Analiza tekstównormatywnychobutradycji zakonnychwykazała ichzbieżność.Dotyczy ona tak przewodniej myśli biblijnej(2 Kor 8, 9 – uniżenie Syna Bożego wewcieleniu jest podstawą do naśladowania przez mnichów i zakonników ubóstwa i pokory Jezusa), jak
i pozostałych tez o ubóstwie dobrowolnym: wyrzeczenia się prawa własności i życia sine proprio, życia doczesnego rozumianego jako okres pielgrzymowania do nieba, powstrzymywania się od przyjmowania pieniędzy w celu zapobieżenia chciwości, pracy jako biblijnego obowiązku i życiowej konieczności oraz wyrzeczenia się świata ze względu na Boga (contemptus mundi – znak eschatologiczny dla zakonników i świata).
Zbieżność norm dotyczących ubóstwa dobrowolnego obu tradycji zakonnych wynika prawdopodobnie z osobowego przeżywania Ewangelii przez każdego z fundatorów zakonnych oraz z faktu, iż pierwotne dokumenty normatywne pochodzą z okresu charyzmatycznego obu tradycji.Normy te są zatem kolejną urzeczywistnianąw historii Kościoła próbą powrotu do Ewangelii.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Działanie Ducha Świętego w życiu chrześcijanina na podstawie wybranych homilii św. Jana Chryzostoma

Święty Jan Chryzostom, który urodził się ok. 349 roku po  Chrystusie, był jednym z  najwybitniejszych kaznodziejów w  historii Kościoła. W  swoich homiliach koncentrował się na formacji moralnej chrześcijan. Uczynił to kosztem przepowiadania stricte doktrynalnego. Do  dzisiaj zachowały się rozprawy
Złotoustego z ówczesnymi herezjami, które podważały boskość Ducha Świętego oraz wystąpienia związane z uroczystością Pięćdziesiątnicy i Epifanii. Do jego wypowiedzi na  temat Ducha Świętego należy zaliczyć także niektóre homilie katechetyczne
oraz mowy przeciw Żydom, judaizantom i  Hellenom. Dynamiczna retoryka oraz bezkompromisowość św. Jana Chryzostoma może być dla współczesnego homilety inspiracją w przygotowywaniu przepowiadania o Duchu Świętym.

Czasopismo: Polonia Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Poetyka muzyczności według Mallarmégo

Szkicując tło aspiracji muzycznych symbolizmu, wyrażonych m.in. przez Verlaine’a czy Valéry’ego, artykuł omawia poglądy estetyczne Stéphane’a Mallarmégo, który upatrywał w muzyce środek do stworzenia idealnego dzieła poetyckiego. Według mistrza symbolistów ideał muzyczności zasadzał się na słowie, a jego punktem dojścia miała być muzyka ciszy i tekst-partytura. Analiza kilku utworów poetyckich oraz poematów prozą Mallarmégo pokazuje funkcję instrumentu w procesie uduchawiania poezji. Muzyka jako metafora zanikania i nieobecności pozwala tworzyć poezję czystą, opartą na doświadczeniu intelektualnym. Prymat języka poetyckiego nad dźwiękiem wyraża się w symbolicznej muzyce słów, którą ilustruje postać świętej Cecylii („Święta”), a której zdaje się zaprzeczać idea dramatu muzycznego w ujęciu Wagnera.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Krytyka ideału honnêteté na tle nowoczesnych poglądów Poulaina de la Barre

Niniejszy artykuł przedstawia krytykę ideału honnêteté dokonaną w latach 70. XVII wieku przez francuskiego filozofa François Poulaina de la Barre. W tym celu autorka przybliża znaczenie i ewolucję ideału honnête homme, który stanowił prototyp kobiecego odpowiednika honnête femme. Analiza wybranych podręczników dobrych manier pokazuje jak na przestrzeni XVII wieku różni autorzy postrzegali ów ideał. Dla większości z nich miała to być droga prowadząca kobietę i mężczyznę do ogłady towarzyskiej oraz do rozwoju intelektualnego w ramach wyznaczonego miejsca dla każdej płci. Dla François Poulaina de la Barre, idea honnêteté ograniczała przede wszystkim kobietę, gdyż podporządkowywała ją męskiej tyranii.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Kwestia sceniczności tłumaczeń utworów dramatycznych w wybranych badaniach nad przekładem

Tłumaczenie utworów dramatycznych niesie ze sobą problemy związane z uwikłaniem translacji tego typu w multimedialną naturę twórczości teatralnej. Jedną z najistotniejszych i jednocześnie najtrudniejszych kwestii w badaniach przekładu dramatycznego jest sceniczność tłumaczonej sztuki, rozumiana z jednej strony jako czysto fizyczna właściwość skryptu polegającą na możliwości przeniesienia go na scenę i wypowiadania w sposób naturalny, z drugiej jako ukryta w sztuce warstwa kodów przestrzennych i gestycznych, które powinny – zdaniem niektórych autorów – zostać przez tłumacza odczytane i przeniesione do tekstu docelowego. Artykuł jest przegladem badań dotyczących przekładu teatralnego, których głównym przedmiotem jest zagadnienie sceniczności przekładu dramatu. Analiza dostępnych prac unaocznia złożoność omawianego problemu, trudności metodologiczne i niejednorodność terminologiczną, podkreślając jednocześnie wielowymiarowość przekładu dramatycznego zarówno w ujęciu teoretycznym, jak i praktycznym.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Erri De Luca. W poszukiwaniu źródeł

Neapolitański pisarz Erri De Luca porzuca na zawsze rodzinne strony w 1968 roku i kieruje się do Rzymu, by tam osiąść i wpaść w wir życia politycznego. Ucieczka ta zarazem uwalnia jak i, paradoksalnie, na zawsze wiąże autora z jego korzeniami i staje się powodem ciągłego dążenia do odnalezienia przynależności alternatywnej. De Luca decyduje się podjąć poszukiwania utraconych „źródeł”, otwierając sobie możliwość wyboru i kreowania własnej tożsamości w określonym kierunku. Świadomość nieprzystosowania, niezrozumienia i obcości wobec świata autor stawia obok potrzeby wypełnienia pustki wywołanej wykorzenieniem i zerwaniem więzi z miejscem pochodzenia. Twórczość De Luki obraca się wokół tego aspektu, skazując zarówno pisarza, jak i jego bohaterów na wieczne poszukiwanie.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ironia jako narzędzie negatywnego wartościowania w języku polityki

Autorka zajmuje się istotą ironii, która jest jednym z najbardziej interesujących zjawisk w języku współczesnej polityki. Ze względu na swą złożoność zjawisko to jest jednocześnie wyjątkowo trudne do opisania. Na podstawie wybranych przykładów zaczerpniętych z języka polityki oraz w odniesieniu do literatury przedmiotu autorka stara się przedstawić, w jaki sposób w przytoczonych wypowiedziach wyraża się ich charakter ironiczny. Artykuł pokazuje, że ironia, ukrywająca się pod nie zawsze oczywistymi i łatwymi do rozpoznania postaciami, może przybrać formę wyjątkowo agresywnej retoryki. Sięganie po tę zjadliwą odmianę ironii, zawierającą w swej istocie typ wartościowania negatywnego, okazuje się wyjątkowo skutecznym narzędziem, służącym obrażeniu, ośmieszeniu oraz pokazaniu co najmniej lekceważącego stosunku do rywala na scenie politycznej.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Liczebniki w językach ugrofińskich

Artykuł ma na celu przedstawienie systemów liczebników występujących w językach ugrofińskich. Pod uwagę zostały wzięte przede wszystkim liczebniki główne. Przedstawiono
ich etymologię i przeanalizowano rozmaite sposoby ich tworzenia opierające się zarówno na mnożeniu (węgierskie háromszáz ‘3 × 100 = 300’), dodawaniu (udmurckie das ukmi̮s
‘10 + 9 = 19’), odejmowaniu (fińskie kahdeksan ‘[10] – 2 = 8’), jak i na innych koncepcjach (mansyjskie naliman nopǝl akwa ‘40 ← 1 = 31’). Wszystkie te sposoby zostały następnie
zestawione w formie tabeli ukazującej strukturę badanych liczebników. W podsumowaniu zwrócono również uwagę na uwidocznione w artykule podobieństwa między różnymi
językami ugrofińskimi.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Matka Sinobrodego. Tonka Roberta Musila jako aneks ideowy do biografii postaci literackiej

Tajemnica ciąży Tonki w opowiadaniu Tonka (Tonka) Roberta Musila i tajemnica komnaty Sinobrodego w bajce Sinobrody (La barbe bleue) Charlesa Perraulta są elementami łączącymi oba utwory i inicjującymi poszukiwanie Sinobrodego z tekstu Perraulta w tekście Musila. Sinobrodego można odnaleźć w Tonce, która staje się również jedną z jego żon, ale przede wszystkim ma cechy czyniące z niej matkę Sinobrodego. W ten sposób Musil poszerza biografię Sinobrodego, którego egzystencja wykazuje silne podobieństwo do egzystencji Chrystusa – tym bardziej, że życie Tonki jest głęboko zakorzenione w świecie Biblii i odzwierciedla życie Matki Boskiej: jeśli syn Marii pojawia się w jej łonie w wyniku Dziewiczego Poczęcia, to syn umierającej Tonki przychodzi na świat w wyniku dziewiczych” narodzin.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przerwane opus magnum. O powieści Elfriede Jelinek Dzieci umarłych z Celanem w tle

Powieść Dzieci umarłych zarówno przez samą Jelinek, jak i przez krytykę literacką jest określana mianem opus magnum autorki. W moim eseju podejmuję próbę interpretacji tego określenia nie w znaczeniu pierwszoplanowej pozycji w dorobku Jelinek, lecz odnosząc się do jego pierwotnego alchemicznego sensu. Wykorzystuję je przy tym jako narzędzie interpretacyjne powieści czytanej przez pryzmat rozrachunku Jelinek z traumą Zagłady. Odnosząc się do paradygmatów poetologicznych wypracowanych przez Paula Celana podejmuję także ogólną refleksję nad literaturą jako medium pamięci o ofiarach Szoah w kontekście omawianego utworu.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Ambiwalencja płci w Roman de Silence Heldrisa de Cornouailles

Le Roman de Silence Heldris’a de Cornouailles ukazuje niejednoznaczną postać Silence, dziewczynki wychowanej jako chłopiec, który/a staje się później dzielnym rycerzem i doskonałym żonglerem. Nie sposób jej jednoznacznie skategoryzować, dlatego szczególnie ciekawe wydaje się spojrzenie na Silence przez pryzmat gender studies i teorii queer. Żyjąc w świecie męskiej dominacji i dychotomicznych podziałów, Silence nie jest w pełni ani mężczyzną, ani kobietą. Gry językowe oraz niekonsekwentnie zmienne zastosowanie męskich i żeńskich zaimków przez autora wzmagają wrażenie wieloznaczności bohatera/ki, który/a niejednokrotnie afirmuje swoją męską tożsamość. Z punktu widzenia społeczeństwa, istotny jest jednak powrót do status quo i jasne określenie tożsamości bohatera/ki. Silence musi stać się kobietą i żoną.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Jak chemicy mówią o swoich badaniach?

Artykuł poświęcony jest rekonstrukcji oraz analizie obszaru polskich wyrażeń odnoszących się do procesów badawczych w chemii dotyczących wiedzy relewantnej oraz nowej z punktu widzenia celu wyznaczonego przez chemika. Pracę oparto na materiale językowym pochodzącym ze streszczeń wystąpień konferencyjnych z corocznych konferencji „ChemSession – Warszawskie Seminarium Doktorantów Chemików” z lat 2009–2013. Analiza wyodrębnionego pola leksykalno-semantycznego polega na próbie jego wewnętrznego uporządkowania na podzbiory, określenia relacji semantycznych między poszczególnymi wyrażeniami oraz odtworzenia typów utrwalonej w nich wiedzy relewantnej. Rozważania końcowe dotyczą pojemności i struktury wydzielonych podzbiorów jako czynnika różnicującego chemię i językoznawstwo.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Śmierć w imię sztuki, czyli w jaki sposób literatura popularna uczyniła Kubę Rozpruwacza artystą malarzem. Rozważania na marginesie powieści Michaela White’a Sztuka morderstwa

Powiązania pomiędzy sztuką a aberracjami o charakterze psychologicznym od dawna fascynują zarówno psychologów, jak i teoretyków sztuki, a obecnie stały się nośnym tematem literackim. Przykładem tego zjawiska jest powieść Michaela White’a Sztuka morderstwa, w której pojawiają się motywy związane z uwikłaniem sztuki w zbrodnię. Stereotypowe przeświadczenie o korelacji między aktem twórczym a cierpieniem powiązane zostaje z reinterpretacją postaci seryjnego mordercy, w tym wypadku słynnego Kuby Rozpruwacza. Powieść White’a stanowi egzemplifikację próby wyjaśnienia bodźców twórczych jako tajemniczych i destrukcyjnych, wpisując się w modę, która nastała po ukazaniu się powieści Dana Browna Kod Leonarda da Vinci.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
(Nie)zbędne odpominanie przeszłości – uwagi na marginesie lektury Wiatru od Odry Hansa Niekrawietza

W artykule podjęto próbę przybliżenia czytelnikowi sylwetki Hansa Niekrawietza, niemieckiego pisarza pochodzącego z Górnego Śląska, publikującego w okresie III Rzeszy. Przedstawiając szerszą problematykę literatury polsko-niemieckiego pogranicza, autorka zastanawia się nad potrzebą i zasadnością tłumaczenia tekstów literackich uwikłanych, choćby potencjalnie, w trudne konteksty polityczne.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Rusałki – słowiańskie ondyny

Artykuł, wzorując się na pracach powstałych w orbicie kultury zachodnioeuropejskiej, w sposób komparatystyczny nakreśla motyw rusałki, który, według różnych teorii, ma bądź rodowód rdzennie ludowy, bądź też został zapożyczony z literatur zachodnich (głównie niemieckiej) i zesłowiańszczony. Omówione są również nowe ścieżki interpretacyjne motywu, które, odchodząc od baśniowości i folkloryzmu przekazu, doszukują się w nim psychologicznego kodu wykorzystywanego przez poetów i pisarzy różnych epok.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
„Mowa czyni wolnym”. Rozrachunek z nazistowską przeszłością rodziców w noweli Thomasa Lehra Frühling (Wiosna)

Nazistowska przeszłość rodziców jest jednym z tematów często podejmowanych we współczesnej literaturze niemieckiej. Nie da się od niej uciec, gdyż pewnego dnia i tak objawi się ona w życiu kolejnych pokoleń – takie jest przesłanie wydanej w 2001 roku noweli Thomasa Lehra Frühling (Wiosna). Głównym bohaterem tekstu jest syn, który odkrywa, że ojciec był kiedyś lekarzem obozowym w Dachau. Nie może poradzić sobie z tą wiedzą i popełnia samobójstwo. Książka Lehra jest refleksją nad życiem w cieniu przeszłości rodziców-sprawców, której ofiarami stają się ich własne dzieci, a zarazem wskazaniem, jak można się od tej przeszłości uwolnić.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Problem ekwiwalencji terminologii (na przykładzie polskiej i węgierskiej terminologii geografii fizycznej na poziomie szkoły średniej)

Przedmiotem artykułu jest omówienie problemu ekwiwalencji terminologii specjalistycznej przy tłumaczeniu tekstu naukowego z jednego języka naturalnego na drugi. Za przykład służy terminologia geografii fizycznej używana w językach węgierskim i polskim. Artykuł udowadnia, że język nauki, choć jest językiem uniwersalnym, nie zawsze da się wyrazić w dowolnym języku naturalnym.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Genetivus decipiens – węgierskie translaty polskich wyrażeń z przydawką dopełniaczową

Jednym z błędów regularnie popełnianych przez Polaków mówiących i piszących po węgiersku jest nadużywanie wyrażeń z przydawkami dzierżawczymi. Wyrażenia tego typu bardzo często odpowiadają polskim konstrukcjom z przydawką dopełniaczową, nie są jednak ich jedynymi translatami. Możliwe są również następujące odpowiedniki: 1) wyrażenia z przydawką rzeczownikową w mianowniku (egy szelet kenyér), 2) wyrażenia
z przydawką przymiotną zawierającą formant -(j)Ú (piros színű ruha), 3) wyrażenia z przydawką przymiotną zawierającą formant -i (árvaházi növendék), 4) złożenia (dandártábornok). Warunki, przy których zachodzi odpowiedniość typu 1 i 2, są łatwe do określenia, znacznie trudniej jest jednak wskazać reguły przekładowe odnoszące się do typów 3 i 4. Celem pracy jest próba ustalenia tych reguł.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Czy kobiety miały taki sam wpływ na rozwój życia literackiego we Francji i w Rzeczpospolitej szlacheckiej? Słów kilka o salonach, dworach i dworkach

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie różnic między dawną Francją a Polską na podstawie działalności społeczno-kulturowej kobiet. Jaskrawym przykładem jest niewątpliwie salon literacki, który narodził się we Francji na początku XVII, a w Polsce zaczął się rozwijać dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Analiza historyczna wykazuje, jak różnice ustrojowe mogły wpływać na rozwój życia literackiego oraz pozycję kobiety w społeczeństwie.

Czasopismo: Acta Philologica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Emisja gazów cieplarnianych a efektywność funkcjonowania polskich gospodarstw specjalizujących się w produkcji roślinnej

Celem badań była ocena dwóch grup gospodarstw specjalizujących się w produkcji
roślinnej w zależności od salda emisji gazów cieplarnianych z gleby. Pierwszą grupę gospodarstw
stanowiły gospodarstwa z ujemnym saldem emisji gazów cieplarnianych z gleby, natomiast drugą
grupę gospodarstwa z saldem dodatnim. Następnie analizie porównawczej poddano ich potencjał
produkcyjny, strukturę produkcji, efektywność ekonomiczną oraz nasilenie inwestycyjne. Do
realizacji tak rozumianego celu wykorzystano dane empiryczne z gospodarstw specjalizujących się
w produkcji roślinnej, które prowadziły nieprzerwanie rachunkowość rolną dla potrzeb Polskiego
FADN w latach 2005-2010. Stwierdzono, że gospodarstwa z ujemnym saldem emisji gazów
cieplarnianych z gleby w porównaniu z gospodarstwami z saldem dodatnim były w lepszej sytuacji
ekonomicznej i charakteryzowały się większym nasileniem inwestycyjnym.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse