rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wykorzystanie teorii inteligencji wielorakich Gardnera w programach nauczania zintegrowanego

Autorka krótko charakteryzuje założenia teorii inteligencji wielorakich Howarda Gardnera, a następnie analizuje wykorzystanie tej teorii w dostępnych programach nauczania w nauczaniu zintegrowanym. Odwołuje się do przeprowadzonych badań dotyczących wykorzystania takich programów, ich dostępności, wiedzy nauczycieli praktyków w zakresie diagnozowania uzdolnień kierunkowych, związku wybranego programu nauczania z teorią inteligencji wielorakich Howarda Gardnera. Porusza problem uzdolnień kierunkowych, ich diagnozy, programów nauczania kształcenia zintegrowanego oraz samej indywidualizacji procesu nauczania. Artykuł zamyka podsumowanie i prezentacja wniosków z analizy badań własnych.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Edukacja e-learningowa w czasie pandemii koronawirusa w świetle opinii nauczycieli Gminnego Centrum Edukacji w Igołomi – doniesienia z badań

Celem pracy było zobrazowanie/opis pracy zdalnej z wykorzystaniem urządzeń multimedialnych do nauki e-learningowej w czasie pandemii koronawirusa z punktu widzenia nauczycieli pracujących czynnie zawodowo w przedszkolu i szkole. Analizą objętych zostało 105 respondentów – czynnych zawodowo nauczycieli z Gminnego Centrum Edukacji oraz Przedszkola Samorządowego im. Misia Uszatka w Igołomi. Badania przeprowadzono w marcu w 2021 roku metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem techniki ankiety i techniki obserwacji. Z badań wynika, że 53% nauczycieli jest w przedziale wiekowym 41–50 lat, staż pracy dla 69% wynosi powyżej 15 lat, 99 % badanych posiada wyższe wykształcenie, 80% badanych nie chciałoby kontynuować pracy zdalnej, 70% badanych ocenia negatywnie pracę uczniów na platformach e-learningowych, zarazem jednak 70% badanych dostrzega plusy pracy zdalnej, czego przykładem jest m.in. brak konieczności upominania uczniów na zajęciach, jak w przypadku lekcji stacjonarnych.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: pedagogika, informatyka
Szkolne wsparcie psychologiczno-pedagogiczne w dobie pandemii na przykładzie doświadczeń Szkoły Podstawowej nr 43 im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Artykuł omawia niektóre zagadnienia dotyczące wsparcia psychologiczno-pedagogicznego realizowanego w szkole w dobie pandemii. Celem publikacji jest ukazanie transformacji szkoły tradycyjnej, stacjonarnej, w szkołę zdalną i zaadaptowania się jej do nowych warunków spowodowanych Covid-19. W wyniku prowadzonych na bieżąco wywiadów z uczniami, rodzicami, nauczycielami autorzy omawiają trudności z jakimi borykano się w tym czasie, jak i konkretne działania wynikające z potrzeb wszystkich uczestników życia szkolnego, w szczególności uczniów. Przedstawiają metody i techniki kształcenia na odległość – na podstawie literatury oraz własnych doświadczeń. Wskazują także zalety i wady edukacji na odległość. Zdaniem autorów motorem wszelkich działań jest chęć utrzymania prawdziwych relacji. Zastosowane rozwiązania mogą być poradnikiem, z którego można czerpać w różnych sytuacjach, a szczególnie w chwili ponownego kryzysu.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zdrowiu, pedagogika, psychologia
Twórczość muzyczna dzieci w wieku przedszkolnym – w czasach pandemicznych i pomimo nich

W artykule omówiono temat aktywności artystycznej dziecka, wynikającej z jego osobistych potrzeb ekspresyjnych. Działanie twórcze angażuje przede wszystkim funkcje, motoryczne i zmysłowe, a także życie uczuciowe, wyobraźnię, potrzebę naśladowania. Mowa jest też o rozwoju muzycznym dziecka na poszczególnych etapach jego wzrastania oraz o stosowanych formach aktywności w edukacji muzycznej. Artykuł wyszczególnia formy działań twórczych wykorzystywanych na etapie wychowania przedszkolnego. Ukazuje aspekt rozwoju muzycznego w czasach zagrożenia epidemiologicznego.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, nauki o zdrowiu, pedagogika, psychologia
Resocjalizacja w czasach pandemii

Treść artykułu stanowią rozważania na temat problemów resocjalizacji w okresie pandemii Covid-19. W pierwszej części zostały zarysowane dylematy przeciętnego człowieka, który znalazł się w nowej, nieznanej dotąd sytuacji zagrożenia zdrowia i życia. Druga część koncentruje się na wyzwaniach współczesnej resocjalizacji w obliczu koronakryzysu. Zredagowano ją na podstawie kwerendy źródeł internetowych oraz rozmów przeprowadzonych z przedstawicielami instytucji penitencjarnych, placówek wychowawczych dla nieletnich i kuratorów sądowych. Ostatnia część tekstu, stanowiąca podsumowanie, zawiera rekomendacje metodologiczne, czyli wskazuje nowe aspekty badań w analizowanym obszarze.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zdrowiu, pedagogika, psychologia
Placówki wychowania pozaszkolnego w Polsce w czasie pandemii Covid-19

Celem artykułu jest opis wpływu ograniczeń związanych z Covid-19 na działalność placówek wychowania pozaszkolnego w Polsce. W opracowaniu zaprezentowano formy pracy podejmowane przez nauczycieli w czasie zamknięcia placówek. Opisano trudności związane z pracą zdalną, ale wskazano też aspekty pozytywne tego stanu rzeczy. Zwrócono uwagę na wsparcie, jakie w tym trudnym okresie dzieci i młodzież otrzymywały od nauczycieli.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zdrowiu, pedagogika
Funkcjonowanie psychospołeczne Dorosłych Dzieci Alkoholików (na przykładzie sondy internetowej i analizy indywidualnych przypadków)

Na temat uzależnienia od alkoholu i związanych z tym konsekwencji zdrowotnych czy społecznych mówi się coraz więcej. Osoby chcące zerwać z nałogiem często korzystają z programu 12 kroków oraz spotkań Anonimowych Alkoholików. Relatywnie mało uwagi poświęca się jednak wpływowi choroby alkoholowej na rodzinę, a w szczególności na dzieci, które są mimowolnymi świadkami problemów dorosłych. Syndrom Dorosłego Dziecka Alkoholika (DDA) to zbiór zachowań objawiających się zarówno w sferze społecznej, jak i psychicznej, wynikających z faktu wychowywania się w rodzinie, w której jeden lub oboje rodziców nadużywało alkoholu. Wpływ uzależnienia od substancji psychoaktywnej rodzica/ rodziców na rozwijającego się młodego człowieka jest znaczący, a trauma związana z brakiem poczucia bezpieczeństwa czy wsparcia, towarzysząca dziecku od najmłodszych lat, kształtuje jego późniejsze działania i relacje. Niniejszy artykuł jest podsumowaniem badań mających na celu próbę zdefiniowania charakterystycznych dla syndromu DDA wzorców zachowań z obszaru funkcjonowania społecznego oraz psychicznego. W oparciu o analizę zgromadzonych w trakcie badań danych autorka starała się również znaleźć cechy wspólne łączące osoby, które dorastały w rodzinie z problemem alkoholowym, co okazało się zadaniem trudniejszym niż początkowo zakładała.

Czasopismo: Państwo i Społeczeństwo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Edukacja ekologiczna priorytetem wykształcenia współczesnego człowieka

Ludzie nigdy nie przestaną się uczyć i rozwijać swych umiejętności. Edukacja łączy się z różnymi sferami i momentami życia człowieka. Choć uczenie się związane jest głównie z pracą szkoły, nie powinno się nie doceniać procesu kształcenia dokonującego się także poza szkołą. To, czego się nauczyliśmy w wielkim stopniu wpływa na to, jakimi ludźmi jesteśmy. Im więcej wiemy, im bardziej świadomi jesteśmy, jak rozwija się świat, tym lepiej rozumiemy zjawiska dokonujące się  wokół nas, a przez to stajemy się zdolni do pełnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W służbie Polakom na Wschodzie i Zachodzie Europy. Przyczynki do biografii lat wojennych Karola i Wilhelma Kubszów

Artykuł poświęcony jest postaciom dwóch kapłanów, Oblatów Maryi Niepokalanej, rodzonym braciom Wilhelmowi oraz Karolowi Kubszom. Wilhelm Kubsz jest znany w polskiej historiografii jako pierwszy kapelan Dywizji im. Tadeusza Kościuszki oraz Naczelny Dziekan I Armii Wojska Polskiego, drugi z braci pozostawał zwykle poza większym zainteresowaniem historyków, choć był bardzo zaangażowany w duszpasterstwo wśród Polonii we Francji, w okresie II wojny światowej i w latach powojennych. Obaj są przedstawieni w świetle najważniejszych wydarzeń ich życia, przede wszystkim w latach 1939-1945. Uwzględniony jest głównie aspekt służby Polakom na obczyźnie, z podaniem fragmentów korespondencji prywatnej, dotąd mało studiowanej. Pośrednim celem niniejszej publikacji jest zwrócenie uwagi na wybitną postać Karola Kubsza, wyjątkową tak z racji osiągnięć praktycznych jak i wymiaru duchowości osobistej. Pełniejsza biografia o. Karola Kubsza jest w trakcie opracowywania.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działalność o. Anzelma Gądka OCD (1884-1969) w kraju i zagranica

W artykule ukazano mało znaną postać z dziejów Kościoła katolickiego w Polsce w XX wieku, jaką był Anzelm Gądek OCD. Po zdobyciu wykształcenia w Rzymie, jego zdolności i pracowitość zostały dostrzeżone przez przełożonych. W młodym wieku powierzono mu szereg istotnych funkcji i obowiązków. Doprowadził do utworzenia prowincji polskiej karmelitów bosych, we współpracy z s. Teresą (Janiną) Kierocińską założył Zgromadzenie Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus. Przebywając w Rzymie pełnił szereg funkcji z mianowania Stolicy Apostolskiej. Był założycielem, pierwszym rektorem i wykładowcą rzymskiego Międzynarodowego Kolegium Karmelitańskiego – „Teresianum”. Po drugiej wojnie światowej powrócił do Polski, był brany pod uwagę w ówczesnych nominacjach biskupich. Pozostałe lata życia poświęcił rozwijaniu założonego przez siebie zakonu karmelitańskiego. Obecnie trwa jego proces beatyfikacyjny.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Podstawy prawne funkcjonowania i wspierania oświaty polonijnej przez władze państwa polskiego

Jedną z najważniejszych form aktywności Polaków na obczyźnie było od wieków tworzenie własnych instytucji oświatowych. Prawie we wszystkich ośrodkach polonijnych tworzono uzupełniające szkółki przedmiotów ojczystych. Niejednokrotnie powoływano również własne szkoły o pełnym zakresie ogólnego nauczania. Jeśli społeczności polonijnej nie stać było na tworzenie szkół, to organizowano chociaż lekcje religii w języku polskim, organizowano kursy języka ojczystego, czy też rozwijano pozaszkolną działalność oświatową służącą podtrzymaniu tradycji ojczystych.
Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t.j. DzU z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) pozwala na wspieranie polskiego szkolnictwa poza granicami kraju poprzez: kierowanie nauczycieli do pracy za granicą, przekazywanie niezbędnych podręczników i pomocy dydaktycznych, organizowanie w kraju i za granicą doskonalenia zawodowego nauczycieli prowadzących nauczanie języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim , organizowanie kolonii i innych form letniego wypoczynku dzieci i młodzieży polonijnej. Kierunki działań resortu edukacji zmierzają również do otwarcia nowych obszarów wspierania wspomnianego szkolnictwa. Oświata polonijna powinna cieszyć się szczególnym zainteresowaniem polskich władz oświatowych, gdyż to dzięki niej jest możliwe podtrzymywanie polskości w środowiskach polonijnych, jak też wśród Polaków czasowo przebywających poza granicami kraju. Pozytywnie należy ocenić wspomniane działania. Wydaje się, że najbardziej pozytywnym ich przejawem jest próba koordynacji i ujednolicenia wspomnianego szkolnictwa. Ważnym elementem jest wprowadzenie również właściwego systemu motywującego nauczycieli do podejmowania wyjazdów do pracy w środowiskach polonijnych.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Przyczynek do dziejów Polaków w Kolumbii

Udokumentowane wzmianki dotyczące obecności Polaków na terenie dzisiejszej Kolumbii pochodzą z pocz. XIX w. Jednym z bohaterów wojny wyzwoleńczej spod panowania hiszpańskiego był Izydor Borowski († 1826), adiutant Bolivara, mianowany generałem. 25 XII 1856 r. dotarł do Kartageny prałat ks. Mieczysław Ledóchowski (1822-1902), późniejszy prymas Polski i kardynał. Przybył do Kolumbii jako delegat apostolski. Urzędowanie rozpoczął w 1857 r. Rezydował w Bogocie, reprezentując Stolicę Apostolską również na terenie Ekwadoru, Peru, Boliwii i Wenezueli. Opuścił placówkę w 1861 r.
Obecność Polaków w Kolumbii na szerszą skalę rozpoczęła się dopiero w latach 20. XX stulecia, kiedy to przybyli nieliczni emigranci z Brazylii i Argentyny. Pod koniec 1938 konsulat w Bogocie oceniał liczbę obywateli polskich na półtora tysiąca osób, z czego 97% mieli stanowić Żydzi. W tym samym roku liczbę Polaków szacowano na ok. 40 osób. W latach 1935-1936 polskie MSZ przy zaangażowaniu Ligii Morskiej i Kolonialnej, czyniło przygotowania do „osadnictwa inteligenckiego” w Kolumbii. Plany tworzenia polskiego osadnictwa w tym kraju na odmiennych niż uprzednio zasadach podjęto ponownie w 1939 r. Przekreślił je wybuch II wojny światowej.
Po zakończeniu II wojny światowej do Kolumbii przybyło kilkuset Polaków, z czego osiedliło się ok. 30. Polonia kolumbijska była nieliczna, w 1970 r. w całym kraju zamieszkiwało 35 Polaków. Kolejni Polacy przybywali do tego kraju ze względów rodzinnych, jako małżonkowie obywateli kolumbijskich. Proces ten trwa do dziś, a jego nasilenie wystąpiło w latach 70. i 80. XX wieku, kiedy to do PRL przybywało wielu stypendystów z krajów latynoskich. Od 2003 r. w Bogocie funkcjonuje Stowarzyszenie Polaków w Kolumbii.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Szkolnictwo polskie a Kościół rzymskokatolicki na Podolu w okresie międzywojennym

Szkolnictwo polskie na terytorium Podola przed I wojną światową praktycznie nie istniało. Dopiero zmiany, jakie nastąpiły po 1914 roku w Rosji, umożliwiły rozwój oświaty polskiej. Znaczną rolę w tym odegrało duchowieństwo i Kościół rzymskokatolicki. Pierwsza szkoła z polskim językiem nauczania w guberni podolskiej powstała na początku 1916 roku przy parafii w Płoskirowie. W latach 1917-1920 opiekę nad oświatą polską na Podolu przejęła Polska Macierz Szkolna. W dość krótkim czasie sieć szkół polskich w tym regionie wzrosła do ponad 500, obejmując swym zasięgiem około 35 tysięcy dzieci i młodzieży.
Po ostatecznym zajęciu Podola przez bolszewików zdecydowana większość tych szkół przestała istnieć lub działała w ukryciu. Władze radzieckie w oparciu o dekret O oddzieleniu Kościoła od państwa i szkoły od Kościoła z 1918 roku w pierwszej kolejności zabrały się do wyeliminowania nauczania religii w szkołach oraz likwidacji wszystkich nielegalnych polskich instytucji oświatowych, często funkcjonujących przy parafiach katolickich. Przez pierwsze lata panowania bolszewików sieć polskich szkół na Podolu malała z roku na rok. Dopiero po 1924 roku nastąpił wzrost liczby polskich placówek oświatowych w USRR, w tym przede wszystkim na Podolu. W 1934 roku w obwodzie winnickim, który obejmował m.in. dawne terytorium guberni podolskiej, liczono już 285 szkół polskich z ponad 23 tysiącami uczniów. Zmiana polityki państwa względem Polaków w Związku Radzieckim w połowie lat trzydziestych doprowadziła w końcu do likwidacji zdecydowanej większości polskich instytucji oświatowych oraz do represji i prześladowań miejscowej ludności polskiej. Akcja ta zbiegła się w czasie również z ostatecznym rozprawieniem się państwa sowieckiego z Kościołem rzymskokatolickim na tych ziemiach. Tym samym władze komunistyczne zniszczyły wszystko, co wyodrębniało Polaków za Zbruczem.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dzieci w Polsce a skutki migracji zarobkowych rodziców

Migracja zarobkowa nie jest zjawiskiem nowym w Polsce, ale faktem jest jej znaczący wzrost w ostatnich latach. Dotyczy to zarówno ludzi młodych, którzy dopiero startują w dorosłe życie, ale także ludzi z ustabilizowaną sytuacją rodzinną. Konsekwencją migracji w tym drugim przypadku jest często destabilizacja rodziny, zmiana jej struktury i pełnionych przez nią funkcji. W sposób znaczący zmiany w rodzinie odczuwają dzieci. Niemniej jednak, wbrew medialnym doniesieniom, należy podkreślić, iż nie każda rodzina migracyjna to rodzina dysfunkcyjna czy wręcz patologiczna. Złożoność zjawiska pokazuje, iż dzieci w rodzinach migracyjnych doznają zarówno pozytywnych jak i negatywnych skutków wyjazdów zarobkowych swoich zarobków. Zależą one od wielu czynników takich jak motywy wyjazdów, wiek dziecka, jakość relacji rodzinnych, długość migracji a także od tego, który z rodziców migruje. Istotne jest wskazanie zarówno pozytywnych jak i negatywnych stron migracji zwłaszcza w odniesieniu do dzieci. Występują one na różnych płaszczyznach takich jak: rodzinna, edukacyjna, wychowawcza, społeczna czy prawna. Ukazanie ciemnych stron migracji powinno pomóc samym rodzinom, jak i instytucjom, które uczestniczą w życiu rodziny (np. szkoła, kościół) w zmniejszaniu negatywnych wpływów migracji na dzieci.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Misja polonijnych katolickich środków komunikowania w Stanach Zjednoczonych w dobie globalizacji i unifikującego sie świata

Przedmiotem artykułu są formy aktywności i misja polonijnych środków komunikowania, związanych z Kościołem Rzymskokatolickim i Polskim Narodowym Katolickim Kościołem w Stanach Zjednoczonych na początku XXI wieku. Celem jest zdiagnozowanie form działalności instytucji kościelnych w zakresie sposobów dostarczania informacji odbiorcom, jak i określenie treści pełnionej przez nie misji i funkcji.
Polacy i Polonia w Stanach Zjednoczonych są odbiorcami biuletynów parafialnych, które stanowią główną formę komunikowania się w ramach parafii. Ponadto istotne funkcje pełni Internet, a także katolickie rozgłośnie radiowe i telewizja.
Katolickie środki komunikowania pełnią następujące funkcje wobec społeczności polonijnej i polskiej w Ameryce: informacyjna, kulturalno-oświatowa, historyczna, ewangelizacyjna, polityczno-ideologiczna, eksplanacyjna, integracyjna, adaptacyjna. Niektóre z nich pełnią szczególną rolę w dobie globalizującego się świata. Wzmacniają społeczność etniczną, ale także pomagają w integracji ze społeczeństwem amerykańskim.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ilu polskich wynalazców działało w Ameryce?

Historiografia polska odnosząca się do tematyki polskiej wynalazczości w Stanach Zjednoczonych najczęściej przywołuje osiągnięcia ośmiu Polaków, którzy działali w okresie Wojny Secesyjnej. Byli to: Antoni Glomicki, Gustaw A. Blitkowski, Jan Kuliński, Kacper Zwicki, Józef Smoliński, Seidel de Mackiewicz, Bartłomiej Beniowski i Ksawery Karczewski.
Artykuł jest próbą weryfikacji dotychczasowych ustaleń faktograficznych, wcześniej bezkrytycznie powielanych a odnoszących się do wyżej wymienionych postaci. Wykazane zostało, że w powszechnie cytowanych opracowaniach uderza niemal kompletny brak tych źródeł, które w badaniach nad dziejami techniki można określić mianem podstawowych („primary sources”). Zostało wykazane, że ewolucja opisu dokonań poszczególnych wynalazców przez historyków Polonii polega jednak nie na wzbogacaniu opisu zdarzeń o informacje zaczerpnięte z nowo pozyskanych źródeł, ale na modyfikowaniu wcześniejszych ustaleń tylko i wyłącznie w oparciu o inwencję pisarską kolejnych autorów.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Henryk Wars - kilka uwag do biografii kompozytora

Artykuł stanowi krótki przyczynek do biografii Henryka Warsa; kompozytora, jazzmana, pianisty. Twórcy najbardziej rozpoznawalnych motywów muzycznych do filmów przedwojennych, takich jak „Umówiłem się z nią na dziewiątą”, „Sex appeal”. Wars kontynuował swoją twórczość muzyczną po wojnie w Hollywood, gdzie zmarł w 1977 r. Obok wątków biograficznych poruszone zostały mniej znane aspekty jego barwnego życiorysu. Do takich niewątpliwie zaliczyć należy twórczość kompozytora w zakresie tworzenia klasycznych form muzycznych, a także luźne uwagi dotyczące pośmiertnej identyfikacji kompozytora jako osoby zakorzenionej w kulturze żydowskiej. Mogą one posłużyć badaczom do szerszego spojrzenia na problem tożsamości polskich artystów żydowskiego pochodzenia w ich powojennych losach.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Etyczne zobowiązania człowieka wobec świata zwierząt. Wizja Roberta Spaemanna

W artykule przedstawiono zaproponowaną przez Roberta Spaemanna koncepcję zobowiązań moralnych człowieka wobec zwierząt. Spaemann podaje przyczyny postrzegania zwierzęcia jako przedmiotu prawa. Jego analizy przedstawiają możliwości rozwiązania podstawowych kwestii moralnych i ludzką odpowiedzialność za takie kwestie, jak np. eksperymenty na zwierzętach, hodowla i ubój zwierząt, polowanie oraz ingerowanie w naturę zwierząt. Spaemann przedstawia bardzo oryginalne argumenty za dbałością i odpowiedzialnością za zwierzęta, wyprowadzając te argumenty z ludzkiej godności.

Czasopismo: Studia Ecologiae et Bioethicae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Planowanie i dokonywanie wydatków publicznych w ramach budżetu obywatelskiego – uwagi de lege lata

Po sześcioletnim okresie praktykowania przez polskie samorządy instrumentu budżetu obywatelskiego wyłącznie w ramach lokalnie regulowanych procedur konsultacyjnych w 2018 r. po raz pierwszy weszły w życie ustawowe podstawy powyższego instrumentu partycypacji społecznej. Uchwalenie ustawowych przepisów dotyczących budżetu obywatelskiego z jednej strony niejako zalegalizowało stosowaną dotychczas praktykę samorządową, lecz z drugiej strony jednoczesne wprowadzenie obligatoryjności tego budżetu w miastach na prawach powiatu zniekształciło ideę partycypacji. W artykule przeprowadzono ocenę stosowania nowych podstaw ustawowych budżetu obywatelskiego w świetle przepisów regulujących planowanie i dokonywanie wydatków publicznych, poprzedzając ją uwagami dotyczącymi genezy wprowadzania tego instrumentu w innych krajach. Głównym celem artykułu jest dokonanie powyższej oceny przy zachowaniu równowagi argumentów za i przeciw stosowaniu budżetu obywatelskiego przez polskie samorządy. Rozważaniom zawartym w artykule towarzyszyło rzadko podejmowane w literaturze pytanie: jaki jest charakter prawny wydatków publicznych dokonywanych w ramach budżetu obywatelskiego?

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Misja systemu szkolnictwa wyższego i nauki a misja uniwersytetu

Zachodzące w sferze szkolnictwa wyższego i nauki zmiany legislacyjne stawiają wobec uczelni wyższych nowe zadania oraz tworzą nowe ramy weryfikacji działalności dydaktycznej i naukowej. Spośród wielu aspektów funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki, które podlegają istotnym zmianom, na szczególną uwagę zasługuje zagadnienie określenia misji systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Nowa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadza istotne regulacje w tym zakresie. Określenie misji systemu szkolnictwa wyższego i nauki ma bezpośrednie odniesienie do wartości, które są podstawą działalności podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki, w tym w szczególności uniwersytetów. Określenie misji uniwersytetu zapewnia odniesienie do tradycji i miejsca uniwersytetu w systemie społecznym, określa jego tożsamość oraz wskazuje wartości, które uczelnia wyższa chroni i propaguje w swojej działalności, ponadto dekla racja misji wskazuje na podstawowe cele uniwersytetu zorientowane na przyszłość i otoczenie, w którym funkcjonuje. W tym zakresie określenie misji jest również jednym z instrumentów zarządzania rozwojem uniwersytetu.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne