rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zróżnicowanie rozwoju wielofunkcyjnego obszarów wiejskich województwa świętokrzyskiego

Pojęcie wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich nie może być utożsamiane wyłącznie z procesem tworzenia nowych miejsc pracy. Wielofunkcyjność jest pojęciem szerszym, obejmuje bowiem między innymi rozwój lokalny, przedsiębiorczość planowanie długoterminowe, zróżnicowanie rolnictwa, poprawę zasobów demograficznych. Problemy wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich muszą być zatem traktowane kompleksowo.
W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące zróżnicowania wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich województwa świętokrzyskiego, które obejmowały 97 gmin.
Poziom rozwoju wielofunkcyjnego badanych obiektów przedstawiono w postaci syntetycznego wskaźnika rozwoju opracowanego przez Hellwiga, który został obliczony na podstawie 15 zmiennych, charakteryzujących wielofunkcyjność. wartość obliczonego wskaźnika syntetycznego zawierała się w przedziale od 0,3055 (gmina Masłów) do 0,0155 (gmina Bliżyn). Zaznaczyć należy, iż wskaźnik jest tak skonstruowany, że jego wartość wynosi od 0 do 1. W niektórych przypadkach, np. znacznej różnicy w rozwoju niektórych obiektów, jego wartość może przyjmować wartości mniejsze od 0.
Dokonano również klasyfikacji badanych gmin ze względu na poziom wielofunkcyjności. Do klasy pierwszej gmin o najwyższym poziomie rozwoju wielofunkcyjnego zaliczono 10 obiektów, do klasy drugiej - średni poziom rozwoju - 36 gmin, klasa trzecia - niski poziom wielofunkcyjności - 38 gmin, a klasie czwartej o najniższym poziomie wielofunkcyjności znalazło się 13 obiektów.
Przeprowadzono również analizę rozmieszczenia gmin. Stwierdzono, że gminy o najwyższym poziomie rozwoju wielofunkcyjnego położone są wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych oraz w pobliżu dużych miast i ośrodków przemysłowych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Pozarolnicza działalność gospodarcza polskich gospodarstwach rolniczych na tle gospodarstw z krajów UE

Rozwój działalności pozarolniczej należy postrzegać jako siłę napędową
rozwoju gospodarczego, stwarzającego szansę przechodzenia ludności rolniczej
poza rolnictwo, spełnia jedną z podstawowych ról w aktywizacji obszarów wiejskich.
W opracowaniu przedstawiono analizę rozwoju pozarolniczej działalności
gospodarczej w gospodarstwach rolnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej.
Rozpatrywano aktywność gospodarczą pod względem wielkości i specyfiki gospodarstw.
Przedstawiono przestrzenne zróżnicowanie w zakresie przedsiębiorczości
gospodarstw rolnych w krajach UE w latach 2003, 2005 2007. Wskazano dominujące
formy działalności pozarolniczej.
W świetle przeprowadzonej analizy można stwierdzić, że pozarolnicza
działalności gospodarcza stanowi ważny element funkcjonowania małych obszarowo
(do 5 ha) gospodarstw rolnych zarówno w Polsce jak i całej UE. Dowiedziono,
że rodzaje działalności podejmowanej przez gospodarstwa unijne i polskie
znacząco różnią się. Najchętniej podejmowaną działalnością w UE jest przetwórstwo
produktów rolnych, podczas gdy w Polsce najwięcej gospodarstw świadczy
usługi przy użyciu własnego zaplecza technicznego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Skuteczność działania suchych zbiorników podczas powodzi: analiza wybranych zbiorników we Francji

Występowanie gwałtownych opadów atmosferycznych jest obecnie coraz
częściej powodem powstawania wielu poważnych zniszczeń. Konieczne jest więc
podejmowanie działań związanych z ochroną przeciwpowodziową, przy jednoczesnym
staraniu o utrzymanie naturalnej dynamiki przepływu wód, z zachowaniem
habitatu korytarza cieku. Efekt zmniejszenia kulminacji fali powodziowej, przy
jednoczesnym zachowaniu ciągłości przepływu wody i rumowiska w cieku, można
uzyskać przez zastosowanie suchego zbiornika przeciwpowodziowego. W pracy
przeanalizowano skuteczności działania wybranych, zlokalizowanych na południu
Francji, suchych zbiorników podczas powodzi. Z analiz wynika, że w niektórych
przypadkach zbiorniki nie spełniły swojej funkcji, z powodu ich niepoprawnego
zwymiarowania.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ocena jakości wody zbiornika Komorów na potoku Milikówka

Praca dotyczy małego zbiornika wodnego Komorów położonego na potoku
Milikówka, w km 5,400, w woj. dolnośląskim. Główną funkcją zbiornika jest retencja
wody dla rolnictwa i rekreacji. Praca zawiera wyniki badań jakości wody
dopływającej do zbiornika, wody retencjonowanej w zbiorniku i odpływającej ze
zbiornika, wykonane w okresie od marca do października 2009 roku. Pomiarami
objęto następujące wskaźniki jakości wody: azotany, fosforany, temperaturę wody,
tlen rozpuszczony, przewodność elektrolityczną, odczyn i przezroczystość wody.
Przedstawiono ocenę jakości wód zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem
Ministra Środowiska w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód
powierzchniowych oraz ocenę eutrofizacji wód. Stwierdzono czy badane wody są
wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych. Walory
użytkowe wody zbiornika określono, porównując badane wskaźniki z wartościami
granicznymi, jakim powinna odpowiadać woda przydatna do kąpieli.
Badania wykazały, że wody dopływające do zbiornika Komorów ze względu
na azotany przekroczyły wartości graniczne wskaźników jakości wód dla klasy
II. Wartości temperatury wody, tlenu rozpuszczonego, przewodności elektrolitycznej
i odczynu wody są odpowiednie dla klasy I. Natomiast wody odpływające
ze zbiornika pod względem azotanów, temperatury i odczynu wody zakwalifikowano
do II klasy, natomiast pod względem wartości tlenu rozpuszczonego i przewodności
elektrolitycznej do I klasy jakości wód. Ponadto analiza jakości wód
retencjonowanych w zbiorniku Komorów wykazała, że jedynie wartości przezroczystości
przekroczyły wartość graniczną dla tego wskaźnika jakości wód, odnoszącą
się do jednolitych części wód powierzchniowych, takich jak zbiornik wodny,
podaną w Rozporządzeniu MŚ z 2008 r. Stwierdzono, że badane wody nie są
wrażliwe na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych i uznano je
także za eutroficzne. Jak wynika z badań jakość wód zbiornika Komorów, ze
względu na przezroczystość, nie spełnia kryteriów stawianych wodzie używanej
w kąpieliskach. Badania rozpoczęte na terenie zbiornika Komorów dostarczają wstępnych
wiadomości na temat jakości wód. W celu uzyskania dokładniejszych danych, badania
takie należy kontynuować. Przyczyni się to do podejmowania właściwych
decyzji gospodarczych związanych z użytkowaniem zbiornika przez administratora
obiektu – Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wdrażanie dyrektyw unijnych w zakresie gospodarki wodnej w międzynarodowym dorzeczu Odry

Gospodarka wodna jest działem gospodarki narodowej obejmującym m.in. zagadnienia ochrony wód przed zanieczyszczeniem oraz ochrony przed powodzią, a także kształtowanie zasobów dla potrzeb ludności i gospodarki. Poprawie jakości wód w całym dorzeczu Odry służy wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz inne działania i programy mające znaczący wpływ na poprawę stanu ilościowego, a także jakościowego wód. Natomiast ograniczanie ryzyka powodziowego i zmniejszanie następstw powodzi w państwach Wspólnoty Europejskiej oraz właściwe zarządzanie ryzykiem, jakie może stwarzać powódź, jest celem Dyrektywy Powodziowej. Platformę koordynującą wdrażanie obu tych Dyrektyw w Między-narodowym Obszarze Dorzecza Odry stanowi Międzynarodowa Komisja Ochrony Odry przed Zanieczyszczeniem.
W pracy opisano stan zaawansowania prac związanych z wdrażaniem obu dyrektyw w międzynarodowym dorzeczu Odry i podkreślono fakt, iż współpraca trójstronna w dorzeczu Odry powinna zapewnić prawidłową koordynację wszelkich działań poszczególnych państw, co przyczyni się do należytej realizacji polityki wodnej Wspólnoty Europejskiej w zakresie poprawy stanu środowiska wodnego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza wybranych elementów infrastruktury gmin górskich jako obszarów recepcji narciarstwa w Polsce

Wobec wzrastającego zainteresowania turystów aktywnościami
sportowymi zauważalny jest wzrost znaczenia sportów zimowych. Narciarstwo
i snowboarding są coraz bardziej popularnymi formami spędzania
czasu wolnego różnych grup wiekowych społeczeństwa. Wobec
takiej sytuacji podmioty rynku turystycznego prowadzące działalność
w zakresie omawianych dyscyplin powinny realizować taką politykę inwestycyjną,
która będzie zmierzała do wykorzystania popytu na
usługi związane z uprawianiem tego rodzaju aktywności sportowo-
-rekreacyjnych.
Również władze samorządu terytorialnego powinny realizować
politykę turystyczną na obszarach górskich w celu zwiększenia ich
atrakcyjności turystycznej, m.in. poprzez przedsięwzięcia inwestycyjne
z zakresu infrastruktury narciarskiej oraz infrastruktury paraturystycznej.
Przedmiotem rozważań jest analiza stanu wybranych elementów
infrastruktury obszarów recepcji narciarstwa w Polsce. Badania rynku
turystycznego prowadzono w trzech aspektach. Badaniami objęto wybrane
gminy górskie stanowiące obszary recepcji narciarstwa oraz
ośrodki i stacje narciarskie w Polsce usytuowane w granicach gmin
uczestniczących w badaniach. W zakres badań włączono również analizę
potencjalnego popytu turystycznego reprezentowanego przez narciarzy
i snowboardzistów. Artykuł zawiera wyłącznie analizę jednego
fragmentu badań dotyczącego 64. gmin górskich w Polsce. W badaniach wybranych elementów infrastruktury gmin górskich uwzględniono
m.in. analizę ich dostępności komunikacyjnej, zagospodarowania turystycznego
o charakterze ogólnego przeznaczenia oraz wybrane walory
turystyczne środowiska przyrodniczego i kulturowego. Na podstawie
analizy uzyskanych wyników badań stwierdzono, iż elementy infrastruktury
gmin umożliwiają i wspomagają realizację ich funkcji turystycznej
ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań dla rozwoju
narciarstwa i snowboardu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Założenia gospodarki wodnej zbiornika Świnna Poręba w aspekcie jego głównych funkcji

Zbiornik wodny Świnna Poręba zlokalizowany został w 26,6 km rzeki
Skawy. W trakcie realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, trwającej z przerwami
od 1986 r., zmiany zachodzące w gospodarce spowodowały weryfikację
priorytetowych celów zbiornika. W artykule dokonano analizy zmian zasad planowanej
gospodarki wodnej, powodowanych zmianą głównych celów stawianych
wobec wielozadaniowego obiektu, jakim jest zbiornik wodny Świnna Poręba.
Podjęto próbę wstępnej oceny planowanych założeń powadzenia gospodarki wodnej
na realizowanym zbiorniku w aspekcie zadań wynikających z ustawodawstwa
krajowego oraz unijnego.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Reakcja śliw odmian 'Amersis' i 'Cacanska Rana' na zróżnicowane warunki wilgotnościowe i nawożenie mineralne

W latach 2003–2006 w RSD Lipnik k. Stargardu Szczecińskiego przeprowadzono
doświadczenie polowe na glebie lekkiej kompleksu żytniego dobrego.
Doświadczenie założono metodą losowanych podbloków w układzie zależnym
(ang. split-plot) w siedmiu powtórzeniach. Pomiędzy drzewami utrzymywano murawę,
a w rzędach ugór herbicydowy. Badano wpływ nawadniania oraz nawożenia
mineralnego na plonowanie dwóch odmian śliw Amersis i Cacańska Rana. Czynnikiem
I rzędu było nawadnianie (O – poletka kontrolne, bez nawadniania,
W – poletka nawadniane), czynnikiem II rzędu nawożenie mineralne 0NPK,
1NPK – 130kg . NPK. ha-1 (40+30+60), 2NPK – 260kg . NPK. ha-1 (80+60+120).
Nawadnianie stosowano według wskazań tensjometru, gdy potencjał wodny gleby
obniżył się poniżej 0,01 MPa. Do nawadniania użyto zraszacze typu ‘Hadar’ o zasięgu
r = 2m. W zależności od sumy opadów atmosferycznych, w poszczególnych
latach badań zastosowano od 21,0 do 37,9 mm. Plonotwórcze możliwości śliwy
w istotny sposób zależały od ocenianych czynników doświadczenia: nawadniania
i nawożenia, a także były zróżnicowane w poszczególnych latach badań. Średnio
pod wpływem nawadniania plony wzrosły o 19,2%. Największe przyrosty plonu
śliwy (36,1%) dzięki nawadnianiu stwierdzono w 2006 r., a najmniejsze (8,2%)
w 2005 r. Oceniając plony zebrane z nawożonych drzew, większe efekty produkcyjne
stwierdzono na obiektach nawożonych wyższą dawką 2NPK (260 kg . NPK. ha-1)
aniżeli nawożonych dawką 1NPK (130 kg . NPK. ha-1). Wyliczone przyrosty plonów
w porównaniu do kontroli (bez nawożenia) wynosiły odpowiednio 48,3%
i 39,9%. Produktywność netto i brutto 1 mm wody zależała od warunków pogodowych
w poszczególnych latach. Najwyższe wskaźniki produkcyjności netto
(209,52 kg.ha-1.1 mm) i brutto (74,14 kg.ha-1.1 mm) zanotowano w roku 2004. Produktywność
netto 1 kg NPK zależała od poziomu nawożenia i była najwyższa
przy nawożeniu dawką 130 kg NPK.ha-1.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Lokalne wskaźniki występowania zależności przestrzennej sieci wodociągowej w gminach woj. małopolskiego

Wyraźne zróżnicowanie terenu województwa małopolskiego pod względem
topograficznym, jak i nierówne zasoby finansowe poszczególnych gmin,
powiatów mogą determinować poziom rozwoju infrastruktury. Obecnie, gdy Polska
została członkiem Unii Europejskiej i weszła w jej struktury finansowania
wpływ na przestrzenny rozwój potencjału infrastrukturalnego ma również aktywność
samorządów terytorialnych. Wzrost rozbudowy i modernizacji sprzyja lokalnej
koncentracji gmin o wysokich wartościach wskaźnika. Infrastruktura techniczna
jest elementem ściśle związanym z przestrzenią, a na jej poziom mają wpływ
czynniki społeczne, finansowe i ludzkie. Co daje podstawę do analizy wpływu
lokalnych przestani na jej rozwój czy brak rozwoju.
W artykule do wyznaczenia zróżnicowania lokalnego gmin zastosowano
lokalną statystykę Ii Morana (Local Moran). Statystyką lokalną można zweryfikować
czy gmina jest otoczona przez obiekty sąsiednie (gminy) podobnymi lub
różnymi wartościami badanej zmiennej w stosunku do losowego rozkładu tych
wartości w przestrzeni. Pozwala to na identyfikację przestrzennych efektów aglomeracji.
Taka analiza związków przestrzennych wskaźników lokalnych (LISA,
Local Indicators of Spatial Association) została zaproponowana przez Angelina
[Anselin 1995].
Celem opracowania jest przedstawienie lokalnych wskaźników zależności
przestrzennych jednostek administracyjnych na poziomie gmin woj. małopolskiego
pod względem jednego wskaźnika infrastruktury technicznej jakim jest długość
sieci wodociągowej do powierzchni terytorium obiektu.
Taka analiza może być pomocna przy podejmowaniu decyzji podczas
wsparcia finansowego, kierowanie funduszy pomocowych tak, aby gminy tworzące
wyspy niskich wartości mogły w najbliższym czasie osiągnąć pułap wzorców
przestrzennych. Statystyki autokorelacji przestrzennej informują o rodzaju i sile zależności przestrzennej, umożliwiają pełniejszy niż tradycyjnie stosowane miary,
określenie związków pomiędzy obiektami przestrzennymi oraz określenie struktury
przestrzennej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Geowizualizacja w procesie urządzania przestrzeni wiejskiej

Scalanie gruntów jest jednym z istotniejszych i zarazem najtrudniejszych
procesów przekształcających strukturę funkcjonalno - przestrzenną obszarów wiejskich
Unii Europejskiej. Aby jednak jakość prac scaleniowych miała znaczący
wpływ m.in. na stworzenie silnych i przynoszących dochód gospodarstw rolnych,
umożliwienie dostępu do dróg dojazdowych i innych elementów infrastruktury
technicznej przy zachowaniu dotychczasowych walorów krajobrazowych i różnorodności
biologicznej, a także ochronę obszarów wiejskich przed katastrofalnymi
skutkami zagrożeń naturalnych, wykonawcy prac scaleniowych muszą mieć zapewniony
bezproblemowy i szybki dostęp nie tylko do aktualnych i umiejętnie
dobranych danych, ale także narzędzi i rozwiązań umożliwiających ich analizy
przestrzenne (2D, 3D) wraz z wizualizacją wyników tych analiz.
W opracowaniu przedstawiono możliwość wykorzystania geowizualizacji
jako działania wspomagającego opracowanie analiz i studiów obiektu scaleniowego
pod kątem m.in. istniejących warunków przyrodniczych, a także wystąpienia
ekstremalnych zjawisk przyrodniczych. Dzięki zastosowaniu geowizualizacji
możliwa będzie jeszcze bardziej dokładna i precyzyjna interpretacja zjawisk
i zmian zachodzących w przestrzeni.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ryzyko inwestycji komunalnych realizowanych w drodze partnerstwa publiczno-prywatnego

Temat opracowania dotyczy wybranych aspektów ryzyka gminy
w działalności inwestycyjnej realizowanej w drodze partnerstwa publiczno-
prywatnego. Zwrócono uwagę na dwa aspekty partnerstwa
związane z ryzykiem. Po pierwsze podkreślono, że ta forma współpracy
wiąże się z transferem ryzyka gminy na podmiot prywatny. Po drugie
wskazano, że w wyniku przystąpienia przez gminę do partnerstwa publiczno-
prywatnego powstają nowe obszary ryzyka, dotąd niewystępujące
(bez współpracy tego rodzaju) lub przybierające odmienny charakter.
Proporcje podziału ryzyka inwestycji komunalnych między partnerów
uzależnione są od formy partnerstwa. Wraz z wkraczaniem strony
prywatnej w coraz szersze aspekty związane z całym cyklem życia
projektu inwestycyjnego, coraz to różne obszary ryzyka zostają przekazane
przez podmiot publiczny. I tak w ślad za przekazywaną odpowiedzialnością,
transferowane ryzyko dotyczy prac projektowych, budowlanych,
związanych z pozyskaniem źródeł finansowania inwestycji i jej
modernizacji, jak również świadczeniem usług na podstawie powstałej
infrastruktury. Jednocześnie z nawiązaniem tak ścisłej współpracy
i włączeniem podmiotu prywatnego w sferę usług publicznych powstaje
w gminie nowe ryzyko. Ma ono tę cechę charakterystyczną, że można go
w większości uniknąć, dbając o poprawne przeprowadzenie procedur
przetargowych i odpowiednie sformułowanie treści kontraktu zawiązującego
współpracę w formie partnerstwa publiczno-prywatnego. Należy
w szczególności wymienić ryzyko: utraty publicznej kontroli nad przedsięwzięciem,
społecznej krytyki obydwu partnerów, wykluczenia z kręgu
konsumentów określonych grup społecznych, braku solidności partnera
prywatnego, obniżenia jakości świadczonych usług, utraty miejsc pracy
przez dotychczasowych pracowników, występowania problemów natury prawnej, przerwania ciągłości dostaw, utraty przez samorząd własnych
kadr i zdolności do samodzielnej działalności w zakresie usług powierzonych
partnerowi prywatnemu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Charakterystyka hydrochemiczna górnej zlewni rzeki Pisi-Gągoliny

W prezentowanej pracy przedstawiono hydrochemiczną charakterystykę
jakości wody zlewni rzeki Pisi-Gągoliny, ciekawego obiektu środowiskowego.
W czasie badań, próbki wody pobierano dwa razy w roku:
zimą i wiosną. Fizyczne i chemiczne wskaźniki jakości wody były odniesione
do wymagań dla jakości pięciu klas czystości wód powierzchniowych.
Największy wpływ na obniżenie jakości wody miało stężenie
fosforanów, tlenu rozpuszczonego i azotu amonowego. Stężenie tlenu
rozpuszczonego zależne było od sezonu pomiarowego i miejsca pomiaru.
Przeprowadzone badania wskazują na eutroficzny stan jakości wody.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Morfologiczne skutki wezbrań na odcinku koryta rzeki Łososiny

Wezbrania wód, powodując okresowe zmiany warunków hydrodynamicznych
w korycie rzecznym przyczyniają się do intensywnych
jego przeobrażeń. Zachodzące wówczas procesy fluwialne mają decydujący
wpływ na tworzenie form erozyjnych i depozycyjnych w korycie.
Wielkość tych form zależy również od transportu rumowiska. W prezentowanej
pracy pokazano wyniki badań wykonanych na rzece Łososinie,
na zakolu o długości 400 m w latach 2004–2005. Zmiany morfologiczne
koryta spowodowane przez 3 wezbrania skorelowano z materiałem archiwalnym.
Oceniono wielkość erozji bocznej, która spowodowała istotne
poszerzenie koryta. Określono zmieniające się warunki hydrauliczne
oraz oceniono intensywność transportu rumowiska.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Podstawowe uwarunkowania metodyczne oceny stanu ekologicznego cieków wodnych na podstawie elementów hydromorfologicznych

Ramowa Dyrektywa Wodna 2000/60 wymaga od krajów członkowskich dokonania oceny stanu ekologicznego cieków naturalnych oraz potencjału ekologicznego cieków silnie zmienionych i sztucznych. Ocena obejmuje elementy biologiczne, właściwości fizykochemiczne wody oraz elementy hydromorfologiczne (reżim hydrologiczny, ciągłość rzeki, morfologia koryta i dolina). W roku 2009 Główny Inspektorat Ochrony Środowiska zaakceptował przygotowaną przez autorów nową metodę MHR (Monitoringu Hydromorfologicznego Rzek). Jej opracowanie wymagało dokonania przeglądu badań wykonanych w Polsce i w innych krajach Europy w latach 1980-2008. Metoda MHR zakłada badanie warunków hydromorfologicznych głównych cieków wszystkich wydzielonych w kraju 4508 jednolitych części wód powierzchniowych o łącznej długości około 75 000 km. Należało przy tym uwzględnić liczne istniejące przepisy unijne i krajowe, dostępność materiałów kartograficznych oraz innych baz danych o ciekach wodnych. Przeanalizowano możliwość sporządzenia odrębnych metodyk dla rzek o różnej powierzchni zlewni, w różnych krajobrazach, kategoriach i typach abiotycznych. Stwierdzono, iż metodyki stosowane przy badaniach elementów biologicznych nie dostarczają informacji potrzebnych dla oceny hydromorfologii rzek. Wynikiem przeprowadzonych prac jest nowa metodyka, która uwzględnia ocenę czterech podstawowych elementów opartych na licznych wskaźnikach i atrybutach. Jej wynik podaje się w formie współczynnika jakości ekologicznej, którego wartość waha się w granicach 0-1,0. Powyższe liczne i różnorodne uwarunkowania stworzyły podstawę dla koncepcji nowej metodyki o małej praco- i kosztochłonności.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna