rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Górnośląskie metamorfozy. Region przemysłowy w procesie zmian: od osady fabrycznej do metropolii?

Artykuł poświęcony jest przeobrażeniom, jakim w dekadach transformacyjnych (1989–2009) podlega Górny Śląsk. Dotyczy to zwłaszcza przesunięcia rozwoju z sektora przemysłowego do usług. Ten typ zmian sprawia, że przeobrażeniom ulega również regionalna struktura społeczna. Spada znaczenie klasy robotniczej, w tym jej górników i hutników, a  powoli rodzi się klasa średnia. Kopalnia i huta, ikony regionu przemysłowego, ustępują miejsca firmom strefowym, uniwersytetowi czy szkołom wyższym. Podtytuł nawiązuje do pracy Józefa Chałasińskiego, który opisywał w 1935 roku napięcia narodowe w osadzie fabrycznej Kopalnia (czyli w Murckach dzielnicy Katowic) oraz do Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. Skupia on 14 miast śląskich oraz zagłębiowskich, symbolizując powstawanie nowej jakości społecznej, przestrzennej, ekologicznej i ekonomicznej. To prawdopodobnie też schyłek tradycyjnego śląskiego pogranicza kulturowego i pojawienie się regionu mozaikowego, który łączy społeczności heterogeniczne o  zróżnicowanej historii, tradycji, ulokowane wszelako w obrębie województwa śląskiego od 1999 roku.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Heterogeniczność regionu, integracja regionalna a rozwój regionalny

Wbrew stereotypowi homogenicznej jednostki administracyjnej, województwo śląskie dzieli się na pięć subregionów kulturowych i cztery pod regiony ekonomiczne. Heterogeniczność tworzy znaczny potencjał społeczny i kulturowy, a w pewnych wymiarach również ekonomiczny, który może sprzyjać procesom rozwojowym, jest on jednak rozproszony pomiędzy rozmaite części województwa. Brakuje ogólnie akceptowanych tradycji, norm, wartości i symboli, które mogły by stać się podstawą integracji i  zbiorowego działania w skali całego regionu administracyjnego. W tych warunkach różnice interesów ekonomicznych stają się trudniejsze do pogodzenia. Można mieć obawy, że rozproszony lokalny, środowiskowy i  sektorowy potencjał rozwojowy nie zdoła się połączyć, aby nadać województwu większą dynamikę rozwojową.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Górnośląski regionalizm jako praktyka dyskursywna

Tematyka regionalna staje się jedną z kluczowych w refleksji socjologicznej. W literaturze przedmiotu wskazuje się na zjawisko regionalizmu bądź nowego regionalizmu, jako na fenomeny związane z  ideologią, ruchem społecznym czy tradycją regionalną. Przedmiotem za interesowania w artykule będzie analiza górnośląskiego regionalizmu w  regionach Śląska Opolskiego i Górnego Śląska (dawnego województwa katowickiego czy współcześnie śląskiego) jako praktyki dyskursywnej, będącej odpowiedzią na kreowanie ruchu społecznego czy instytucji regionalnych manifestujących śląskość bądź górnośląskość. Do analiz wybrany zostały ruch społeczny Obywatelskiego Komitetu Obrony Opolszczyzny, ruch realizujący Kontrakt regionalny dla województwa katowickiego oraz Ruch Autonomii Ślą ska. Wszystkie przykłady pokazują odcięcie się od struktur państwowych czy wręcz zanegowanie państwa, samodzielność regionu, jakkolwiek by on był definiowany, możliwości zarządzania regionem i jego rozwojem oraz posiadanie odrębnej tożsamości regionalnej i tożsamości regionu. Celem artykułu będzie przedstawienie form ideologii górnośląskiego regionalizmu utworzonego pod koniec XX wieku.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Z problemów narodowości i tożsamości śląskiej – dylematy i wybory

Artykuł podejmuje problem tożsamości śląskiej i ożywienia tradycji regionalizmu. Przedstawiono tu w skrócie ewolucję śląskiej tożsamości w oglądzie historycznym od XIX wieku po czasy współczesne. Opisana jest także dynamika śląskiej tożsamości. W artykule podjęte zostały problemy śląskości i regionalizmu oraz dyskusji poświęconych tym kwestiom. Druga część artykułu ma charakter badawczy. Zaprezentowano między innymi najnowsze wyniki pochodzące z badań młodzieży województwa śląskiego, przeprowadzonych w 2008 roku. Wyniki z badań po spisie powszechnym są o tyle ważne, że ukazują dynamikę śląskiej tożsamości oraz przechodzenie z jednej kategorii do innej, a także istnienie i  znaczenie mieszanych kategorii narodowościowo-regionalnych. Badania dotyczące młodzieży również należą do bardzo ważnych, gdyż pozwalają prognozować wynik kolejnego spisu, a także ukazują opinie osób, które z  racji wieku nie mogły określić swej przynależności w czasie ostatniego spisu.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Kapitał kulturowy a identyfikacje narodowo-etniczne młodych Ślązaków

Artykuł prezentuje diagnozę cech tożsamości narodowo-etnicznej, na przykładzie młodzieży szkół ponad podstawowych z województwa śląskiego. Analizując dane z sondażu (3986 ankietowanych uczniów) porównano wagi ze stawów cech statusowych i interakcyjnych w  różnicowaniu się autoidentyfikacji Ślązaków-Polaków i Ślązaków na tle Polaków. Celem opracowania jest rozważenie znaczenia składników kapitału kulturowego dla definiowania odrębnej śląskiej tożsamości. Powstaje pytanie o interakcyjny (J. Mucha, P. Starosta) i sieciowy (W. Lukowski) oraz kostiumowy (A. A. Zięba) charakter takich identyfikacji etnicznych. Odwołując się do teorii kapitału kulturowego (P. Bourdieu) i koncepcji tożsamości regionalnej (M. S. Szczepański) uzasadnia się tezę o  osłabieniu, ale nie o zaniku znaczenia zmiennych statusowych dla autoidentyfikacji narodowo-etnicznych na Górnym Śląsku. Uzasadnione okazuje się rozróżnianie tożsamości Ślązaków-Polaków od Ślązaków. Pokolenie młodzieży szkolnej przejmuje statusową tożsamość od swoich rodziców oraz dziadków i modyfikuje ją w interakcyjnych sieciach rówieśniczych. Potrzebne jest więc nowe teoretyczne spojrzenie na dynamikę tworzenia się pierwotnego habitusu etnicznego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Śląski „Ruch” – ponowoczesne meandry regionalnej tożsamości (na przykładzie klubu piłkarskiego i jego społecznego otoczenia)

Społeczne otoczenie klubu sportowego „Ruch” Chorzów, o  koncentrycznej strukturze para instytucjonalnej manifestuje szczególnie rozumiane symbole/znaki podkreślające śląską odrębność, odwołując się do zredefiniowanej tożsamości śląskiego klubu. Jednocześnie społeczno-kulturowe wyznaczniki owej tożsamości stopniowo zanikają – drużyna „Ruchu” w coraz mniejszym stopniu oparta jest na autochtonicznych wychowankach. Zanikaniu wyznaczników śląskiej tożsamości – miejsce urodzenia swoje i rodziców, umiejętność komunikowania w gwarze śląskiej – zarówno wśród piłkarzy, jak i kibiców, towarzyszy redefinicja i instrumentalizacja śląskiej tożsamości, tak że w funkcji elementu podziału/zamykania przestrzeni w śląskich miastach. „Ruch” oferuje zatem, w wielu przypadkach niezwykle plastyczną, domenę symboliczną, którą można modyfikować tak swobodnie, że przyjąć może ona postaci jawnie sprzeczne z tradycją. Nie oznacza to, że wskazane w  artykule manifestacje śląskiej tożsamości są zawieszone w społecznej próżni. Tyle że posługując się quasi-tradycyjnymi formami opisują i  wyrażają one nową, ponowoczesną rzeczywistość, eksponując zwłaszcza (agresywnie) element zróżnicowania.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Śląsk: wielokulturowość czy kulturowe zróżnicowanie?

Wielokulturowość Górnego Śląska to nade wszystko mniejszości narodowe i etniczne, tworzące kulturowo zróżnicowany pejzaż regionu. Fakt górnośląskiej wielokulturowości jest wynikiem długiego trwania regionu pogranicza, który kształtował się zasadniczo pod wpływem trzech kultur: polskiej, niemieckiej i czeskiej. Należy również pamiętać o  wpływach żydowskich, uzupełnianych dzisiaj wpływami kultury romskiej. Współczesna wielokulturowość śląska sięga swoimi korzeniami czasów Piastów śląskich, kiedy proces kolonizacji zwiększył liczbę ludności niemieckiej w miastach i na wsi. Losy śląskiej wielokulturowości silnie splatały się z historią regionu, przechodząc od kulturowego zróżnicowania okresu realnego socjalizmu do współczesnej wielokulturowości, która przejawia się między innymi poprzez zinstytucjonalizowaną działalność mniejszości narodowych i etnicznych. Jest równocześnie faktem, że wielokulturowość w każdym momencie dziejów Górnego Śląska pozostawała ważnym elementem kształtującym regionalną świadomość mieszkańców.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Etos pracy na Górnym Śląsku. Tradycja, współczesne oblicze i zmiany

Artykuł przedstawia zmiany etosu pracy na Górnym Śląsku. Najpierw zarysowana jest problematyka teoretyczna etosu pracy i definicja, przyjęta do analiz empirycznych. Autorka prezentuje genezę specyficznego śląskiego etosu pracy, którą umiejscawia w połowie XIX wieku i jego ewolucję, przez okres międzywojenny i realnego socjalizmu. Następnie analizuje na podstawie własnych badań, przeprowadzonych w 2008 roku, aktualny etos pracy, porównuje wyniki badań z wcześniej przeprowadzonymi. Podstawą tych analiz jest zespół 16 twierdzeń wzorowany na badaniach EVS. Wyniki badań wskazują, że praca jest istotną wartością dla mieszkańców Śląska. Jej wartość wzrosła szczególnie dla kobiet, które poprzez nią chcą się realizować. Zmieniła się wartość pracy dla młodego pokolenia, podkreślającego materialny aspekt pracy oraz jej wartość kreatywno-rozwojową. Młode pokolenie, oprócz pracy, duże znaczenie przywiązuje do czasu wolnego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Rynek pracy województwa śląskiego – stan obecny oraz trendy zmian

Artykuł przedstawia sytuację na rynku pracy województwa śląskiego, następujące na nim zmiany oraz przewidywane tendencje rozwojowe. Szczególną uwagę zwrócono na ukazanie dynamiki zmian struktury bezrobotnych, pracujących, jak i pracodawców. Regionalny rynek pracy – jak nie jednokrotnie podkreśla się w literaturze przedmiotu – jest rynkiem szczególnym, ukształtowanym przez wiekowe tradycje rozwoju przemysłu wydobywczego i hutniczego. I tak jest on kojarzony w  społecznej świadomości obecnie. Jednak rynek ten, co należy podkreślić, ewoluuje, oraz następują w jego obrębie procesy modernizacyjne. Powoli przemysł wypierany jest przez ciągle niedoszacowany sektor usług. Początek 2009 roku to istotny wzrost bezrobocia, współwystępujący z  nasilającym się problemem zwolnień grupowych. Sytuacja ta jest pochodną włączania rodzimego rynku pracy w orbitę wpływów światowych. Obserwowalne spowolnienie gospodarcze, w niektórych krajach przybierające formę recesji, implikuje możliwością wystąpienia bezrobocia strukturalnego na niektórych lokalnych rynkach pracy województwa śląskiego, w szczególności tych, które zdominowane są przez monokulturę motoryzacyjną.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Rekonstrukcjonizm społeczny: wzajemność oddziaływań kultury i edukacji

To, że kultura wpływa na konceptualny i praktyczny wymiar edukacji, nie budzi wątpliwości. Kiedy jednak stwierdzimy, że to oddziaływanie jest wzajemne, to znaczy edukacja wpływa na kulturę, to wyrazimy pogląd oryginalny i kontrowersyjny. Uznamy, że edukacja jest siłą, która może zmieniać społeczeństwo. Taki pogląd przez wiele lat wyrażał Theodore Brameld, twórca rekonstrukcjonistycznej filozofii edukacji. Według niego każda teoria i praktyka edukacji oddziałuje efektywnie na kulturę, zmienia ją i rekonstruuje. W niniejszym tekście przedstawiam założenia rekonstrukcjonizmu społecznego w rozumieniu Theodore’a Bramelda. Punktem wyjścia dla moich rozważań są przedstawione zwięźle trzy inne filozofie edukacji wyróżnione przez Bramelda: perenializm, esencjalizm i progresywizm. W zakończeniu wskazuję, jak każda z filozofii edukacji odnosi się do zmiany społecznej. Terminy społeczeństwo i kultura są używane w tekście zamiennie.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poprawność polityczna wobec systemu oświaty – wybrane przykłady i konsekwencje

Artykuł ten stanowi próbę zwrócenia uwagi na mało dotychczas rozpoznane zjawisko poprawności politycznej w obszarze szkolnictwa i w odniesieniu do szkolnictwa, zwłaszcza nauczycieli. Polityczna poprawność w polskiej oświacie przejawia się w jawnym powstrzymywaniu się przez osoby odpowiedzialne za oświatę od używania wyrażeń, które mogłyby być negatywnie przez środowisko nauczycielskie odebrane lub negatywnie przez nie wartościowane jak „wolny rynek”, „wartość rynkowa”, „produkt”, „konkurencja” i „zysk”. Okazuje się, że idea poprawności politycznej słuszna z założenia, ponieważ mająca przyczyniać się do dobra wspólnego, rozumiana opacznie lub wykorzystywana do celów politycznych, traci swoje pierwotne przeznaczenie i wprowadza chaos między komunikującymi się podmiotami, utrudniając lub wręcz uniemożliwiając zbudowanie płaszczyzny porozumienia. Artykuł ten odsłania kolejne społeczno-kulturowe, ściślej – językowe uwarunkowanie funkcjonowania współczesnych nauczycieli.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Koncepcja terapii kulturowej George’a Spindlera oraz jej zastosowanie we współczesnej edukacji

Celem niniejszego artykułu jest opis interakcji między antropologią a edukacją, a szczególnie przedstawienie wzajemnych korzyści takiej interakcji dla obu dyscyplin. Terapia kulturowa, której model opracował i rozwinął George Spindler, stanowiąca ważny wkład w teorię i praktykę, zarówno naukowców jak i specjalistów, z dziedzin antropologii, antropologii edukacji i edukacji, służy tu jako ilustracja pozytywnych rezultatów takiej właśnie interdyscyplinarnej współpracy. Artykuł podaje liczne przykłady wykorzystania terapii kulturowej przez antropologów i pedagogów

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Demograficzny obraz województwa śląskiego na tle przemian ludnościowych w Polsce – szanse, zagrożenia, prognozy

Opracowanie stanowi analizę najważniejszych zjawisk i procesów demograficznych, odnoszących się do ruchu naturalnego i wędrówkowego, jakie miały miejsce w województwie śląskim, w latach 2002–2007, zaprezentowaną na tle przemian ludnościowych w Polsce. Omówione zostały zjawiska związane z tworzeniem i rozpadem rodzin, jak również z  rozrodczością i umieralnością w badanej populacji. Z kolei analiza ruchu wędrówkowego objęła zarówno migracje wewnętrzne, jak i zewnętrzne. W  kontekście zmian, jakie miały miejsce we wspomnianych obszarach, zaprezentowano struktury ludności województwa śląskiego z  uwzględnieniem płci oraz wieku. W podsumowaniu zawarto długoterminowe prognozy ludnościowe związane z potencjałem demograficznym województwa śląskiego.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Duchowość, tożsamość i edukacja

Prezentowany tekst zmierza do opisania istotnych zagadnień społeczeństwa samorealizującego. Istotne dla autora było ukazanie specyfiki kultury współczesnej zwanej terapeutyczną i uchwycenie kilku znaczących momentów kultury indywidualizmu. Wychodząc z twórczości późnego Foucault autor śledzi wyłanianie się imperatywu naszych czasów, by „brać odpowiedzialność za własną autokreację”. Obok genealogii kultury indywidualizmu tekst zmierza również w kierunku ukazania możliwości wykorzystania humanistycznej technologii podmiotu w postaci rozwijanej przez Kena Wilbera koncepcji Integralnej Praktyki Życiowej jako podstawy teoretycznej w poszukiwaniach współczesnych andragogów. W końcowej części tekstu autor wskazuje na ważny trop w śledzeniu pedagogicznego dyskursu psychologii humanistycznej oraz fenomen zawłaszczania języka psychologii humanistycznej przez dyskurs zarządzania zasobami ludzkimi.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Starzenie się na Śląsku w perspektywie socjologicznej. Problemy teoretyczne i potrzeby badań

Tekst porusza teoretyczne problemy socjologii starości. Analizę procesu starzenia się i towarzyszących mu zjawisk społecznych dotyczących starszej generacji autor sprowadza do poziomu mezostrukturalnego. Na początku wyeksponowane zostały lokalne uwarunkowania izolacji i integracji społecznej ludzi starszych w  teoriach i badaniach socjologicznych, akcentowanych w literaturze gerontologicznej. Potencjalne problemy starzejących się społeczności terytorialnych na Śląsku zostały omówione i zilustrowane przez pryzmat: prognoz demograficznych dotyczących dynamiki starzenia się w Polsce i  regionie, tez socjologów miasta o degradacji wielkomiejskich osiedli mieszkaniowych, badań i artykułów prasowych na temat życia ludzi starszych w tych osiedlach. Wyeksponowano takie problemy, jak: powstawianie enklaw starości, ewentualne ryzyko gettoizacji, mentalność plemienna i meandry kapitału społecznego małych, tradycyjnych społeczności skupiających seniorów na Górnym Śląsku. Ostatnia część poświęcona jest zagadnieniom integracji społecznej ludzi starszych w  regionie śląskim. Motywem przewodnim jest tu tożsamość pokoleniowa i  międzygeneracyjny przekaz dziedzictwa kultury i historii regionu.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Doskonalenie zawodowe nauczycieli – kategorie, kompetencje, praktyka

Badania dotyczące zaangażowania nauczycieli w doskonalenie ich własnych zawodowych kompetencji odbyły się na terenie Małopolski i objęły 225 losowo dobranych osób pracujących w szkołach różnych typów, na wsi i w różnej wielkości miastach. Oceny zaangażowania nauczycieli w doskonalenie zawodowe dokonano poprzez analizę różnych sfer ich działalności edukacyjnej i koncepcyjno-refleksyjnej, za pomocą opracowanego przez autorkę kwestionariusza ankiety. Wyniki badań pokazały, iż w ostatnich latach (od 1999 roku – czas wdrażania reformy edukacji), w porównaniu z poprzednimi dekadami zwiększyła się znacznie aktywność doskonaleniowa nauczycieli. Wyniki badań ujawniły też, że w działaniach autoedukacyjnych badanych dominuje model doskonalenia zawodowego, który wspiera rozwój nauczycieli nastawionych na realizację instrumentalnych celów edukacji.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Znaczenie zagranicznych migracji zarobkowych w ocenie kobiet z Opolszczyzny

W tekście pokazana jest sytuacja migrujących kobiet i problemy, z  którymi muszą się zmierzyć zagranicą. Zaprezentowane są wybrane fragmenty różnych i wieloaspektowych badań, świadczące o ich sposobie określania siebie i budowania swojej rzeczywistości osadzonej w  migracji. Porównane są one z kobietami, które nie migrowały zarobkowo i  odżegnują się od tego rodzaju wyjazdów. Poprzez wybrane dane empiryczne autorka pokazuje, jak dalece spójna jest ich narracja. Ważne jest też, jak uprawomocniają one potrzebę wyjazdów zagranicznych, czasami ignorując informacje, które by burzyły stworzoną przez nie wizję rzeczywistości. Artykuł przedstawia dane z badań ilościowych (wywiady kwestionariuszowe) i badań jakościowych (wywiady narracyjne, relacje z  listów pamiętników). Te ostatnie bardziej wnikliwie mogą informować o  skomplikowanych mechanizmach procesów migracyjnych, przybliżając poziom mikrospołeczny w płaszczyźnie zachowań i losów jednostki, jej rodziny, przyczynach migracji, dostrzeganych możliwości związanych z pracą zagranicą oraz samą pracą: jej organizacją i relacjami z pracodawcami. Uzupełnieniem sytuacji, w jakiej znalazły się migrujące, jest ocena rodaków, z którymi tam pracują. Artykuł prezentuje dane empiryczne, świadczące o zmianach w życiu badanych kobiet i o tym, jakimi są i stają się poprzez migrację.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Skala Przekonań Zawodowych Nauczycieli Wychowania Fizycznego

Skala Przekonań Zawodowych Nauczycieli Wychowania Fizycznego (SPZ-WF) przeznaczona jest do pomiaru nieracjonalnych przekonań związanych z pełnioną rolą zawodową. W pracy pokazano etapy konstruowania narzędzia opartego na założeniach teoretycznych Alberta Ellisa. Badania ujawniły czteroczynnikową strukturę skali (ps1. ambicja, perfekcjonizm: N = 10, α = 0,76; ps2. unikanie N = 8, α = 0,69; ps3. oczekiwanie szacunku N = 5, α = 0,71; ps4. neurotyczność N = 7, α = 0,60).

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Śląskie (sub)pole sztuki. Geneza, struktura, znaczenie

Artykuł przedstawia obraz śląskiego uniwersum sztuki (sztuk wizualnych), traktowanego jako część polskiego pola artystycznego. Autorzy, posługując się teorią pól społecznych Pierre’a Bourdieu kreślą genezę i strukturę śląskiego subpola, a także próbują odczytać jego miejsce i znaczenie w szerszej przestrzeni narodowej. Według nich, śląskie subpole dzieli się na dwa główne obszary: ortodoksji – sztuki klasycznej (uznanej) i heterodoksji – awangardy. Obszary te wzmacniane są przez dwie główne siły; w przypadku pierwszym lokalnych pól politycznych i biurokratycznych, w przypadku drugim, centralnych sił narodowego pola sztuki. Analiza oparta została na badaniach empirycznych śląskich galerii prezentujących sztukę współczesną.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Społeczno-ideologiczne konteksty uwikłania edukacji przedszkolnej

W artykule przedstawiono neoliberalne uwikłania edukacji przedszkolnej w oparciu o realizowany obecnie we wrocławskich przedszkolach projektu „Przedsiębiorczy Przedszkolak”. Dokonano krytycznej analizy założeń projektu, ujawniając ideologiczne mechanizmy procesu komercjalizacji świata życia dziecka, czyli wczesnego socjalizowania do efektywnego funkcjonowania w ramach rynku konsumpcyjnego.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nekropolie katowickiego pogranicza

Artykuł porusza problematykę cmentarza jako przedmiotu analiz socjologicznych. Nekropolia traktowana jako nośnik tekstu kulturowego może stanowić komponent ułatwiający odczytanie społecznych losów miejsc, które ją otaczają. Sam cmentarz, przywołujący na myśl figurę palimpsestu, analizować można pod wieloma względami. W niniejszym artykule posłużono się przykładem trzech starych nekropolii Katowic, by w  oparciu o ich funkcjonowanie odtworzyć losy trójkulturowej społeczności pogranicza, która w drugiej połowie XIX wieku wzniosła miasto.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Autoetnografia jako możliwa metoda badawcza

Artykuł ten analizuje kwestie metodologiczne kluczowe dla prowadzenie badań jakościowych, opierając się na osobistych doświadczeniach mieszkającej i pracującej w Polsce badaczki z niepełnosprawnością. Wykazuje on również, że autoetnografia jest właściwą metodą badań dla badaczy, którzy muszą obejść fizyczne i/lub kulturowe przeciwności, związane z niepełnosprawnością, aby przeprowadzić badania. Ponadto, artykuł ten udowadnia, że autoetnografia jest naturalnie osadzona w warunkach socjokulturowych praktyki badawczej i wskazuje na potrzebę dalszych badań, które pozwolą osobom niepełnosprawnym zabrać głos i opisać swoje doświadczenia.

Czasopismo: Forum Oświatowe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika