rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Potrzeby bezpieczeństwa a prywatny sektor ochrony

Artykuł dotyczy potrzeb bezpieczeństwa oraz prywatnego sektora ochrony. Jego treść koncentruje się na trzech pytaniach: 1) czym są potrzeby bezpieczeństwa, 2) co wyróżnia potrzeby bezpieczeństwa oraz 3) co wynika ze znajomości potrzeb bezpieczeństwa? Te trzy pytania dotyczą zagadnień, na których opiera się związek między potrzebami bezpieczeństwa a prywatnym sektorem ochrony. Ich treść wskazuje na sposób, w jaki rozumie się potrzeby, zwłaszcza potrzeby bezpieczeństwa, ich funkcjonowanie oraz przykłady. Wskazuje także na cechy potrzeb bezpieczeństwa decydujące o ich odmienności od pozostałych potrzeb. Artykuł koń czy się wnioskami, które dotyczą prywatnego sektora ochrony

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kilka uwag odnośnie regulacji umów deweloperskich

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki umów deweloperskich, które odgrywają coraz większą role w obrocie prawnym z uwagi na dynamicznie rozwijający się rynek obrotu nieruchomościami. Artykuł zwiera zarówno podsumowanie obowiązującej już sześć lat regulacji w tym zakresie, jak i propozycje, które mogłyby usprawnić obrót nieruchomościami na rynku pierwotnym. Opisuje konstrukcje umowy oraz wskazuje na praktyczne problemy związane z nabywaniem lokali lub domów od deweloperów, zarówno z punktu widzenia nabywcy, jak i dewelopera. Odnosi się nie tylko do sytuacji prawnej stron umowy, ale również do działalności banków, których rola jest coraz większa.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Bliżej nieba. Filozofia nauk kosmicznych

Celem tekstu jest opracowanie mapy nauk kosmicznych w filozofii stosowanej; spojrzenie na czasoprzestrzeń przez pryzmat horyzontu kosmologicznego; zrozumienie innowacji związanych z rozwojem technologii kosmicznych i technik satelitarnych; potraktowanie pojęcia dobra ludzkości w przestrzeni kosmicznej w kategoriach obowiązku moralnego, a w odniesieniu do księżycowych złóż – obowiązku moralnego i prawnego.

Czasopismo: Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przygotowanie logopedy do pracy z dzieckiem z rozszczepem wargi i/lub podniebienia. Projekt modelu kształcenia

W artykule przedstawiono projekt modelu kształcenia logopedycznego w zakresie diagnozy i terapii zaburzeń mowy u dzieci z rozszczepem wargi i/lub podniebienia. Podjęto rozważania dotyczące czasu realizacji omawianego modułu zajęć, biorąc pod uwagę cały cykl kształcenia logopedycznego, niezbędnych umiejętności, z jakimi student powinien przystąpić do proponowanych wykładów i ćwiczeń, a także przedstawiono listę zagadnień do realizacji. Projekt może być wykorzystany do opracowania szczegółowych strategii kształcenia logopedycznego podczas studiów stacjonarnych i podyplomowych, jak również różnych form doskonalenia zawodowego.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Ocena dwujęzyczności dziecięcej przy zastosowaniu formuły RIOT

Międzynarodowe standardy logopedyczne przewidują różne formuły diagnozy dzieci wielojęzycznych (w tym dwujęzycznych). Jedną z nich jest formuła RIOT (Review, Interaction, Observation, Test), oparta na etnograficznym studium pacjenta/klienta w różnych kontekstach funkcjonowania, analizie zgromadzonej dokumentacji oraz testowaniu kompetencji językowej. Niniejszy artykuł stanowi przykład zastosowania formuły RIOT w badaniu dwujęzycznej, polsko-rosyjskiej dziewczynki (B.) z Białorusi. Przeprowadzone badania były wielokontekstową analizą dwujęzyczności dziecka, zakończoną diagnozą rosyjskich i polskich podsystemów językowych.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne
Taksonomia afazji – kryteria klasyfikacji oraz rodzaje zespołów zaburzeń

W artykule zestawiono istotne kryteria podziałów afazji, które prezentują różne metody podejścia do schorzenia. Omówiono klasyczne postacie afazji, nieklasyczne postacie afazji oraz podział afazji ze względu na stanowiska wybranych autorów. Każde przyjęte kryterium zostało wzbogacone o opisy najważniejszych właściwości danego typu afazji, spotykanych w praktyce logopedycznej. Przedstawiono także współczesne podejście do diagnozy i terapii tego zaburzenia.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Opóźniony rozwój mowy a nowe technologie. Doniesienia z badań

Artykuł prezentuje wyniki diagnozy logopedycznej małych dzieci (do lat trzech). Dla badaczki istotne było znalezienie odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ ma nowoczesna technologia na rozwój mowy małych dzieci. Opracowany przez autorkę artykułu kwestionariusz wywiadu z rodzicami został poszerzony o pytania dotyczące nowoczesnych technologii. Zbadanie małych dzieci z opóźnionym rozwojem mowy oraz dzieci z mową w normie rozwojowej, jak również rozmowy z ich rodzicami pozwoliły porównać, czy i w jakim stopniu oglądanie telewizji lub filmów na telefonie, a także gry na tablecie mogą zaburzać rozwój werbalny dziecka.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne
Przeszkody i wyzwania w pracy zawodowej logopedy podczas pandemii Covid-19

Pandemia COVID-19 to czas, który zmienił funkcjonowanie większości zawodów. Logopedzi to jedna z grup, których praca została w szczególnym stopniu utrudniona. Podczas pracy logopeda powinien mieć widoczne usta – wymóg ten jest związany z koniecznością prezentowania pacjentom prawidłowego układu warg i języka, co jest niemożliwe z maseczką ochronną. Natomiast brak maseczki sprawia, że gwałtownie wzrasta ryzyko zarażenia. W trakcie terapii powinny być widoczne również usta pacjenta, by umożliwić logopedzie korektę nieprawidłowej artykulacji. Założeniem omawianego w tekście badania było sprawdzenie, czy logopedzi podejmowali pracę bezpośrednią podczas izolacji, a jeżeli tak, to w jaki sposób zabezpieczali się przed zagrożeniem. Pytano również o to, jakie zmiany zauważyli u siebie (np. spadek motywacji, złe samopoczucie), a jakie u swoich pacjentów (postępy w terapii, kondycja psychiczna, motywacja do ćwiczeń). Zastanawiano się również nad tym, czy podejmowali się pracy online i jak ją oceniali, pamiętając, że elementem terapii logopedycznej jest również manualne wywoływanie głosek (np. za pomocą szpatułki bądź wibratora logopedycznego), masaż, ale też budowanie relacji z pacjentem, na przykład podczas gier i zabaw logopedycznych. Zawód logopedy charakteryzuje się bliską relacją z uczestnikiem terapii, zarówno dzieckiem, jak i z dorosłym, co może jednak zwiększać ryzyko zarażenia się i wpływać na komfort pracy.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, językoznawstwo
Niepełnosprawność głosu u nauczycieli. Raport z badań

Nauczyciele to grupa zawodowa, w której najczęściej diagnozowane są zaburzenia głosu. Niepełnosprawność głosowa może rozwijać się przez wiele lat, co utrudnia wykonywanie pracy i codzienne funkcjonowanie. W ostatnim czasie obserwuje się zarówno wzrost liczby szkoleń z profilaktyki zaburzeń głosu, jak i samych zaburzeń. Wśród 221 nauczycieli przeprowadzono badania mające na celu przedstawienie stanu niepełnosprawności głosowej w danej populacji oraz tego, ile z badanych osób znajduje się pod opieką foniatry. Z badań wynika, że u większości nauczycieli – 173 osób (78 proc.) – stopień niepełnosprawności głosu był niski, u 41 osób (18 proc.) średni, u 6 (3 proc.) nie występował, a u 1 osoby (1 proc.) był duży. Spośród badanych nauczycieli 62 proc. znajduje się pod stałą opieką foniatry. Najbardziej narażona chorobowo jest sfera fizyczna głosu. Nauczyciele nadużywają głosu (co widać przy subiektywnej ocenie procentowej używania głosu – p = 0,025). Należy podkreślić, że stanowią grupę zawodową, która potrzebuje wzmożonego wsparcia w zakresie profilaktyki opisywanego problemu.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne
Test fluencji słownej semantycznej w logopedycznej diagnozie otępienia alzheimerowskiego – wybrane aspekty

W artykule podjęto próbę wykazania przydatności testu fluencji słownej semantycznej w diagnozie logopedycznej osób ze zdiagnozowaną chorobą Alzheimera. Omówiono podstawowe pojęcia dotyczące fluencji słownej, zwłaszcza semantycznej, dokonano charakterystyki testu, opisano jego strukturę, przedstawiono procedurę badania i omówiono propozycje analizy wyników. Test jest jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi do oceny m.in. zasobów leksykonu umysłowego, sposobu magazynowania wiedzy i możliwości jej przywoływania. Dostarcza wiedzy na temat jakości procesów językowych. Sposób realizacji zadań fluencji słownej (tj. liczba generowanych pojęć zgodnych z kryterium, liczba klastrów i ich zasób, charakter błędów) świadczy o jakości procesów językowych, o stanie pamięci semantycznej. Trudności z aktualizacją pojęć mogą być istotnym objawem rozwijających się procesów otępiennych, zwłaszcza we wczesnym stadium AD.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne
Logopedyczna ocena sześciomiesięcznego niemowlęcia z zespołem DiGeorge’a

Zespół DiGeorge’a to zestaw wad wrodzonych oraz nieprawidłowości spowodowanych delecją chromosomu 22 (utratą fragmentu długiego ramienia tego chromosomu). Do objawów schorzenia zalicza się między innymi: wady serca, hipokalcemię (obniżony poziom wapnia w organizmie), zaburzenia odporności, a także dysmorfizm twarzy, nieprawidłowości w budowie podniebienia, obniżone napięcie mięśniowe, nieprawidłowości w rozwoju poznawczym, niedosłuch, zaburzenia mowy. Pacjenci z tym rozpoznaniem wymagają wielospecjalistycznej opieki, w tym pomocy logopedycznej. W artykule przedstawiono wyniki diagnozy czynności prymarnych mowy, reakcji słuchowych oraz umiejętności komunikacyjnych i społecznych sześciomiesięcznego dziecka z zespołem DiGeorge’a, jak również sformułowane na jej podstawie zalecenia terapeutyczne.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne
Fluencja słowna w ocenie logopedycznej. Badania porównawcze w grupie osób młodych i osób w wieku senioralnym

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu fluencji słownej, postrzeganej na gruncie logopedii jako ważny komponent oceny w wielu jednostkach patologii mowy. Autorka przedstawiła wyniki badań własnych przeprowadzonych w grupie 40 osób młodych i osób w wieku senioralnym, z zastosowaniem własnej procedury, obejmujących osiem zróżnicowanych prób: ustnych i pisemnych, dotyczących fluencji semantycznej oraz literowej. Prezentując wyniki analizy porównawczej, ilościowej i jakościowej, w ramach badanych kategorii uwzględniła liczbę poprawnie generowanych słów oraz liczbę i zróżnicowanie klastrów, ze zwróceniem uwagi na specyfikę zasobu leksykalnego w kontekście biolektu, a także liczbę popełnionych błędów. Dodatkowo rozpoznała strategie stosowane przez badanych podczas wykonywania zadań i sposoby radzenia sobie z trudnościami z generowaniem słów. Opracowana na potrzeby badań własnych procedura, obejmująca różnorodne rodzaje prób, pozwoliła uszczegółowić ocenę fluencji słownej i pokazać odmienność badanych grup w wyznaczonym zakresie zjawisk.

Czasopismo: Logopaedica Lodziensia
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki medyczne, językoznawstwo
Autoagresywny wzorzec adaptacji a czynniki osobowości hexaco

Cel. Celem artykułu jest przedstawienie związku między autoagresywnym wzorcem adaptacji a czynnikami osobowości HEXACO. Autoagresywny wzorzec adaptacji to nabyty sposób reagowania na otaczające jednostkę środowisko. Charakteryzuje się reakcjami agresywnymi skierowanymi wobec własnej osoby. Jest powiązany z antyspołecznym zaburzeniem osobowości oraz zaburzeniem borderline.
Metody Badań. Do przeprowadzenia badań wykorzystano Kwestionariusz Osobowości HEXACO-60 (Ashton, Lee, 2007) oraz Kwestionariusz Jaka/Jaki Jesteś? (Łoś, 2013). Przebadano 330 osób w wieku 18–40 lat.
Wyniki. Wykazano, że autoagresywny wzorzec adaptacji istotnie statystycznie koreluje z takimi czynnikami osobowości jak: uczciwość, ekstrawersja, ugodowość i sumienność (wszystkie negatywnie) oraz emocjonalność (pozytywnie). Nie stwierdzono istotnych związków z otwartością.
Wnioski. Autoagresywny wzorzec adaptacji charakteryzuje się układem czynników, który może powodować gorsze przystosowanie społeczne jednostki. Uzyskane wyniki mogą zostać wykorzystane w praktyce klinicznej, wychowawczej i socjalnej, poprawiając jakość życia osób o takiej charakterystyce oraz zwiększając szanse na wczesne wykrycie ewentualnych zaburzeń u adolescentów. Ograniczeniem metody była mała ilość osób badanych w wieku dojrzewania, ze względu na utrudniony dostęp do tej grupy wiekowej (ograniczenia prawne wynikające z niepełnoletności respondentów, mniejsza ilość połączeń społecznych z tą grupą wiekową).

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ocena zmian w postrzeganiu własnej efektywności i nasileniu prokrastynacji w okresie pandemii COVID-19

Cel badań. Celem badania było sprawdzenie odmienności w postrzeganiu własnej prokrastynacji i efektywności pracy w okresie trwania pandemii w stosunku do czasu sprzed jej wybuchu oraz analiza powiązań między tymi zmianami, a wybranymi czynnikami socjodemograficznymi.
Metoda badań. 186 ochotników (75,8 % kobiet) w wieku od 18 do 62 lat (M = 22,39; SD = 7,84) wzięło udział w badaniu ankietowym on-line. Formularz ankiety zawierał pytania socjodemograficzne, zestaw 20 twierdzeń dotyczących prokrastynacji, o wysokim wskaźniku rzetelności  (alfa Cronbacha = 0,92) i 9 twierdzeń dotyczących efektywności (alfa Cronbacha = 0,87), do których uczestnicy badania ustosunkowywali się na skali od 1 (rzadziej / mniej niż przed wybuchem pandemii) do 7 (częściej/więcej niż przed wybuchem pandemii).
Wyniki badań. Rozkłady nasilenia obu badanych cech były zbliżone do normalnego, większość badanych oceniała swoją prokrastynację i efektywność podobnie jak przed pandemią, a proporcje osób doświadczających wzrostu lub spadku tych cech były wyrównane. Wraz ze wzrostem prokrastynacji silnie spadała efektywność działania (p < 0,001), przy czym płeć, wiek i miejsce zamieszkania nie miały istotnego znaczenia dla żadnej z nich. Wzrost poziomu wykształcenia sprzyjał zarówno niższej prokrastynacji (p < 0,01), jak i wyższej efektywności (p < 0,05). Studenci raportowali większą prokrastynację (p < 0,01), ale podobną efektywność co osoby pracujące.
Wnioski. Badanie pozwoliło na wyciągnięcie wniosku, iż mimo społecznych obaw o spadek jakości pracy i edukacji na skutek reorganizacji warunków życia spowodowanych stanem pandemii, większość pracowników i studentów nie dostrzega zmian w efektywności swojej pracy ani nasileniu prokrastynacji.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Jak daleko psycholożce do psychologa?

Wokół feminatywów od wielu lat toczy się burzliwa dyskusja, zarówno w polityce jak i innych dziedzinach życia społecznego. Argumentami za i przeciw używaniu takich form wymieniają się obydwie strony barykady. Natomiast badań poruszających tę tematykę nie zostało przeprowadzonych w Polsce wystarczająco wiele. Celem badania eksperymentalnego (N=140) było sprawdzenie wpływu „żeńskiej końcówki” na ocenę kompetencji zawodowych kobiet, które za pomocą owego feminatywu się tytułowały. Stworzono dwie wersje kwestionariusza z sześcioma kandydatkami, które w tytule zawodowym w jednej wersji kwestionariusza stosowały żeńską końcówkę, w drugiej wersji- nie. W przypadku jednej z kandydatek wprowadzono fikcyjną nazwę zawodu, aby sprawdzić, czy osoby badane w obliczu nazwy im obcej będą dewaluować kandydatkę z żeńską końcówką. Badanie wykazało, iż kompetencje kandydatek używających w swoim samoopisie tytułów zawodowych: “architektka” oraz “adwokatka”, zostały istotnie statystycznie niżej ocenione, niż u kobiet tytułujących się jako architekt i adwokat. W pozostałych przypadkach nie wykryto istotnych statystycznie różnic. Moderatorem sprawdzanym w badaniu były poglądy seksistowskie mierzone za pomocą The Ambivalent Sexism Inventory Petera Glick’a i Susan Fiske, w polskim tłumaczeniu Małgorzaty Mikołajczak i Janiny Pietrzak pod nazwą: Skala Ambiwalencji Wobec Kobiet. Wykazano, iż zarówno osoby osiągające wyniki średnie i wysokie w tym kwestionariuszu oceniały kandydatkę z żeńską końcówką istotnie niżej, niż osoby osiągające wyniki niskie. W przypadku nazw zawodów bez feminatywów, wyniki ocen były zbliżone, niezależnie od poziomu przejawianego seksizmu. 
 Słowa klucze: feminatyw, kompetencje kobiet, ambiwalentny seksizm, tendencje do zatrudnienia, dyskryminacja płciowa 

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia, nauki socjologiczne
33 omdlenia – pierwsza krakowska adaptacja teatralna rosyjskiej klasyki po 1989 roku

Cel badań. Celem badań było sprawdzenie, które wątki trzech dramatów Antoniego Czechowa (Niedźwiedź, Oświadczyny, Jubileusz) polski reżyser pominął lub zmienił i jaki jest tego efekt dla pierwszej krakowskiej adaptacji teatralnej tychże utworów po 1989 roku jako całości.
Metoda badań. Przedmiotem badań był scenariusz Tadeusza Pawłowicza wystawiony w krakowskim teatrze Bagatela 8 kwietnia 1989. W pracy został przeanalizowany polski scenariusz adaptacji utworów: Niedźwiedź, Oświadczyny oraz Jubileusz. Jedna z hipotez zakłada, że przenoszenie dzieł literackich z jednej formy do drugiej (dzieło literackie – teatr) i z jednej kultury do drugiej (Rosja – Polska) wiąże się z utratą niektórych wątków. Ponadto warto również wspomnieć, że wraz z transformacjami ustrojowymi po 1989 roku w polskim teatrze zaszedł szereg zmian związanych z repertuarem oraz ich funkcjonowaniem. Nowa powstała rzeczywistość wygenerowała nowe możliwości, wyzwania a także problemy, które wpłynęły na kształt inscenizowania literatury klasycznej, w tym rosyjskiej.  
Wyniki badań. Analiza wykazała, że Tadeusz Pawłowicz przenosząc dzieło literackie z jednej formy do drugiej (dzieło literackie – teatr) i z jednej kultury do drugiej (Rosja - Polska) dokonał marginalnych skreśleń, pozostając tym samym wierny tekstowi Czechowskich utworów oraz nie dopisał dodatkowych, autorskich partii teksu. Ponadto reżyser realizując 33 omdlenia powielił pomysł na połączenie trzech wodewili Czechowskich w jedną inscenizację, Wsiewołoda Meyerhold z 1935 roku.
Wnioski. W badaniu zostały wzięte pod uwagę aspekty przekładu dzieła literackiego na dzieło sceniczne. Badanie modyfikacji treści oryginalnego tekstu oraz przekładu nie ma na celu oglądu spostrzeżeń polskiego widza. Uzyskane wyniki przedstawiają jedynie możliwości odkodowania i zrozumienia najważniejszych wątków utworów, jaką widzowi daje reżyser.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Berta Zuckerkandl i krytyka artystyczna polskiej sztuki (na wybranych przykładach)

Cel badań. Celem badań jest przedstawienie poglądów Berty Zuckerkandl dotyczących polskiej sztuki w jej tekstach prasowych.
Metoda badań. Metodami użytymi podczas badań są te właściwe dla dyscypliny literaturoznawstwa, historii sztuki, metoda „skoposu”, aparatu tłumacza.
Wyniki badań. Rozeznanie w tekstach Berty Zuckerkandl o sztuce polskiej nie jest wystarczające. Teksty nie zostały przetłumaczone i zanalizowane.
Wnioski. Berta Zuckerkandl jako jedyna z wielkich krytyków artystycznych swojego czasu poświęciła tak wiele miejsca sztuce polskiej. Jej znajomość sztuki, artystów i kultury polskiej jest niezwykle szeroka. Wynosi ona sztukę polską, stawia na równi z innymi artystami i analizuje ich dzieła. 
 

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zintegrowany Przegląd Strategiczny „Globalna Brytania w dobie konkurencyjności” i jego znaczenie dla Europy Środkowo-Wschodniej

Zintegrowany Przegląd został opublikowany 16 marca 2021 roku wraz z przedmową premiera, jednak nie był on jedynym dokumentem na temat polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Towarzyszył mu wydany tydzień później akt zatytułowany Obrona w konkurencyjnym wieku. Jak sam Boris Johnson twierdzi, jest to najambitniejszy plan strategiczny, jaki Wielka Brytania opracowała od czasów zakończenia zimnej wojny. Poza zwracaniem uwagi na swe ambicje bycia potęgą naukową i technologiczną, przodowania w dziedzinie cyberbezpieczeństwa oraz ochrony środowiska, Brytyjczycy w Przeglądzie Strategicznym określają, jak widzą obecne i przyszłe stosunki na arenie międzynarodowej z innymi państwami. Celem niniejszego artykułu jest analiza wizji Globalnej Brytanii, przedstawionej w postaci dokumentu pt. Globalna Brytania w dobie konkurencyjności: zintegrowany przegląd bezpieczeństwa, obrony, rozwoju i polityki zagranicznej, pod kątem jego znaczenia dla Europy Środkowo-Wschodniej.

Czasopismo: Środkowoeuropejskie Studia Polityczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Recepcja edukacji ustawicznej w Polsce (od lat 60. XX wieku do drugiej dekady XXI wieku)

Począwszy od lat 60. idea edukacji ustawicznej robi zawrotną karierę. Poświęcono jej wiele międzynarodowych konferencji, uwzględniono w niemal wszystkich raportach edukacyjnych. Tendencji w sferze refleksji nad kształceniem ustawicznym towarzyszyć zaczął ponadto zanik liczby zawodów całożyciowych. Wprawdzie część z nich będzie miała tego typu charakter (np. lekarz), a do niedawna także zawody wykonywane w związku ze sprawowaniem władzy, np. zawody prawnicze lub zawody wykonywane w ramach tzw. służb mundurowych, to jednak liczebność tych zawodów drastycznie zmniejsza się. W polskich warunkach widać to głównie w zawodach uznawanych dotychczas za bardzo stabilne i całożyciowe: żołnierza zawodowego lub funkcjonariusza policji. Obecnie są to już profesje rynkowe, gdzie rotacja wywoływana jest zarówno poprzez decyzje pracodawców, jak i decyzje samych zainteresowanych1. Na tym tle należałoby zaznaczyć fenomen ukształtowania się wzorcowego systemu wojskowej edukacji ustawicznej w Polsce już w dwudziestoleciu międzywojennym, a następnie jego odtworzenia po 1956 r. Ciekawym jest również fakt, iż system edukacji ustawicznej wojskowych był niemal niezauważalny przez pedagogów akademickich, głównie z przyczyny jego wyizolowania w ramach jednego, hermetycznego resortu. Cechą tego resortowego rozwiązania był środek ciężkości ulokowany w doskonaleniu zawodowym, w znacznym stopniu eliminujący szerszy aspekt edukacyjny rozwoju osobowości, zmiany lub podniesienia kwalifikacji, itp. Przyczynę takiego stanu należałoby lokalizować w autarkii edukacyjnej wojska. Dopiero pod koniec lat 80. część wojskowego środowiska akademickiego usiłowała przełamać sygnalizowaną tedencję. Nieprzypadkowo więc znaczną część Akademickiego Towarzystwa Andragogicznego w pierwszej połowie lat 90. Tworzyli wojskowi nauczyciele akademiccy. Jednym z nich był prof. Bogdan Szulc. Miałem przyjemność zetknięcia się z nim już znacznie wcześniej, w trakcie moich studiów podyplomowych w Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, gdzie ówczesny ppłk dr B. Szulc był moim nauczycielem. Jego otwartość na kwestie przełamania izolacji uczelni wojskowych oraz szerszą refleksję pedagogiczną były wówczas bardzo wyraźne. Prezentowany dalej tekst jest więc zarówno wyrazem uznania dla dokonań prof. B. Szulca, formą podziękowania byłego studenta swojemu nauczycielowi, jak i nieprzypadkowym wyborem tematu.

Czasopismo: Krakowskie Studia Małopolskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika