rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wsparcie społeczne dziadków i komunikowanie się z rówieśnikami jako predyktory prężności u adolescentów z rodzin samotnych matek

W paradygmacie badawczym ujmującym funkcjonowanie rodziny samotnej matki w warunkach stresu obserwuje się, że skuteczność radzenia sobie z presją wynikającą z trudnych sytuacji życiowych zależy m.in. od wsparcia społecznego. Dotychczasowe badania wykazały, że wyższy poziom wsparcia wiąże się najczęściej z bardziej pozytywnymi wskaźnikami funkcjonowania jednostki. Przyjmując to założenie, w toku projektowania i organizacji badań oczekiwano, że wsparcie społeczne ze strony dziadków będzie istotnym predyktorem prężności psychicznej adolescentów pochodzących z rodzin samotnych matek, także w okolicznościach różnicowanych odmiennością zamieszkania – wspólnie z dziadkami bądź bez nich. Badania przeprowadzone za pomocą Berlińskich Skal Wsparcia Społecznego (BSSS), Skali Komunikowania się Adolescentów z Rówieśnikami oraz Skali Pomiaru Prężności – SPP-18 na grupie 278 adolescentów pozwoliły zidentyfikować wsparcie ze strony dziadków oraz otwarte komunikowanie z rówieśnikami jako czynniki silnie predykcyjne w odniesieniu do przewidywania prężności psychicznej u adolescentów.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Metapoznanie nasila depresję poprzez cechę lęku: badania w populacji osób zdrowych psychicznie

Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że nieadaptacyjne przekonania metapoznawcze mogą być przyczyną objawów psychopatologicznych w postaci nadmiernego lęku i depresji. Ponadto ostatnie badania pokazują również, że lęk może nasilać objawy depresji. W naszym badaniu kwestionariuszowym sprawdzaliśmy hipotezę, czy czynnik lęku może być mediatorem zależności między nieprawidłowymi przekonaniami metapoznawczymi a objawami depresyjnymi u osób zdrowych. W badaniach udział wzięło 208 osób zdrowych, które odpowiadały na pytania Kwestionariusza Przekonań Metapoznawczych (MCQ), Inwentarza Stanu i Cechy Lęku (STAI) i Skali Depresji Becka (BDI). W celu zbadania zależności między lękiem jako mediatorem a metapoznaniem i objawami depresji wykorzystano analizę mediacji. Na podstawie badań stwierdzono, że czynniki, takie jak pozytywne przekonania o zamartwianiu się, negatywne przekonania o myślach odnoszących się do braku kontroli i zagrożenia, niska pewność poznawcza, negatywne przekonania dotyczące konsekwencji braku kontroli nad myślami oraz samoświadomość poznawcza, były zależne od poziomu lęku związanego z nasileniem objawów depresji. Ponadto analiza mediacji wskazała, że jedynie przekonania o pewności poznawczej miały bezpośredni wpływ na nasilenie się objawów depresji.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wpływ wykluczenia uczniów (w tym z SPE) na ich zachowania cyfryzacyjne w mediach społecznościowych

Cel. Celem pracy uczyniono przedstawienie wpływu wykluczenia uczniów (w tym z SPE – specjalnymi potrzebami edukacyjnymi) na ich zachowania cyfryzacyjne w mediach społecznościowych. Wzięto pod uwagę uczniów bez SPE oraz tych z SPE. Wskazano na zależności między wykluczeniem SPE oraz wykluczeniem cyfryzacyjnym. Dodatkowo uwzględniono wykluczenie społeczne w obszarze rodzinnym.
Metody. Analiza została oparta na metodach statystycznych, takich jak m. in. rozstęp, odchylenie standardowe, wariancja. Wykorzystano badania ankietowe. Zostały one przeprowadzone w internecie przez portal społecznościowy Facebook na skalę ogólnopolską oraz światową. Wzięto pod uwagę współczynnik popularności mediów społecznościowych w kontekście wykluczenia cyfryzacyjnego w odniesieniu do dwóch grup badawczych: uczniów bez SPE (w tym w grupach graczy komputerowych) oraz z SPE, w różnych przedziałach wiekowych. Badania przeprowadzono w 20 światowych i czterech polskich grupach.
Wyniki. Respondenci z całego świata czują się bardziej wykluczeni przez SPE niż badani w Polsce. Natomiast badani z SPE używają mniej portali społecznościowych niż ci w grupach graczy komputerowych, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Jednak w przypadku wykluczenia przez rówieśników widać ogromną różnicę w badaniach ogólnopolskich i ogólnoświatowych.
Wnioski. W Polsce SPE dla większości respondentów nie stanowi bariery w komunikacji z rówieśnikami, w przeciwieństwie do respondentów światowych. Badane grupy graczy komputerowych na świecie to najczęściej społeczności zamknięte, które nie interesują się problemami SPE oraz wykluczeniem cyfryzacyjnym. Najczęściej mediów społecznościowych używają polscy gracze komputerowi. Badani z SPE spędzają mniej czasu na
portalach społecznościowych, ponieważ więcej czasu pochłania im nauka, co może być wskaźnikiem wykluczenia cyfryzacyjnego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Władza deprawuje czy pozwala realizować cele? O perspektywach dominacji i funkcjonalności w psychologicznych koncepcjach władzy

Artykuł opisuje, w jaki sposób w psychologicznych modelach władzy przejawia się odmienne spojrzenie polegające na przyjęciu perspektywy dominacji i perspektywy funkcjonalnej. W myśl tej pierwszej władza prowadzi do chęci zwiększenia dominacji nad innymi oraz ma negatywny i deprawujący wpływ na sprawującą ją osobę. Zgodnie z drugą władza jest pomocna w osiąganiu celów przez jednostkę i kierowaną przez nią grupę, a zatem powinna wyzwalać mechanizmy, które wspierają realizację celów. Głównym elementem analiz jest zakładany przez koncepcje władzy sposób postrzegania innych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pomiar zachowań zdrowotnych w okresie późnej dorosłości – Kwestionariusz Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów

Zachodzące procesy demograficzne skłaniają do analiz stylu życia i jego uwarunkowań wśród osób w wieku późnej dorosłości. W sferze aktywności zdrowotnej seniorów istnieje potrzeba wnikliwej diagnozy – zarówno dla celów opisu, wyjaśniania, jak i przede wszystkim tworzenia programów modyfikacji i promocji zdrowia. W artykule dokonano analizy specyfiki zachowań zdrowotnych osób w wieku senioralnym. Zaprezentowano podstawy teoretyczne i opis Kwestionariusza Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów. Narzędzie służy do pomiaru zachowań zdrowotnych osób starszych (od 60 roku życia). Eksploracyjna i konfirmacyjna analiza czynnikowa ujawniła 5-czynnikową strukturę kwestionariusza. Składa się on z 24 pozycji i pozwala na obliczenie ogólnego wskaźnika zachowań zdrowotnych oraz kategorii zachowań, takich jak pozytywne nastawienie do życia, zachowania związane ze zdrowiem fizycznym, dbałość o kondycję umysłową, zachowania związane z profilaktyką i leczeniem oraz zachowania ekologiczne. Im wyższy wynik, tym wyższy poziom zachowań korzystnych dla zdrowia. Ogółem w badaniach mających na celu ustalenie właściwości psychometrycznych Kwestionariusza Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów (KZZ-S) uczestniczyły 522 osoby o zróżnicowanej aktywności i sytuacji życiowej. Narzędzie uzyskało satysfakcjonujące właściwości psychometryczne (α Cronbacha = 0,87 dla całego testu, zaś dla podskal od 0,63 do 0,79; stabilność bezwzględna, ustalona za pomocą testu-retestu, wynosiła 0,88). Uzyskane dane pozwalają uznać Kwestionariusz Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów za rzetelne i trafne narzędzie pomiaru.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Żądanie Antygony. Normy i nienormatywny model rodziny Judith Butler

Cel. Problem zdekomponowanej i zróżnicowanej rodziny w ponowoczesności, czy też rodziny poddanej deformacjom i przemieszczeniom, oraz pytanie o to, ku jakiemu modelowi (modelom) może ona zmierzać, stawia Judith Butler w Żądaniu Antygony.
Metoda. Interpretacja książki Żądanie Antygony J. Butler w kontekście teorii performatywności.
Wyniki i wnioski. Tradycyjny model rodziny oparty na prymacie heteroseksualnej matrycy rodziny i seksualności zostaje przez Butler zdekonstruowany przez demaskację podstawowego dla kultury zakazu homoseksualności, oraz oparty na założeniu, że więzy międzyludzkie są generowane w historycznej przestrzeni społecznej. Butler proponuje nową ontologię pokrewieństwa.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Świadomi rodzice i ich poczucie koherencji w wychowaniu w świetle koncepcji Anthonovsky’ego

Cel. W artykule zawarto rozważania nad współczesnym rodzicielstwem, świadomością i odpowiedzialnością w wychowaniu. Świadomość wychowawczą poprzedza świadomość odpowiedzialności za tworzenie rodziny, jej klimatu i warunków życia dla wszystkich domowników. Wychowanie realizowane w sposób świadomy, prowadzące do osiągnięcia zamierzonych skutków, wymaga spełnienia określonych warunków. Oddziaływania wychowawcze podlegają określonym prawom i regułom, których respektowanie w znacznym stopniu decyduje o przebiegu procesu wychowania. Odpowiedzialność za wychowanie jest ściśle powiązana z odpowiedzialnością rodzicielską, której podstawową cechę stanowi totalność przejawiająca się we wszystkich aspektach życia dziecka. Rodzicielstwo to także troska o właściwy rozwój społeczny dziecka i posiadanie przez nie umiejętności społecznych. W artykule odniesiono się do koncepcji poczucia koherencji A. Antonovsky’ego, którą można z powodzeniem przenieść na grunt pedagogiki i zastosować również w odniesieniu do procesu wychowania.
Materiały i metody. Przegląd i analiza literatury przedmiotu.
Wnioski. Analiza literatury i dotychczasowych badań pozwala na stwierdzenie, że koncepcja koherencji Anthonovsky’ego może być rozpatrywana z perspektywy pedagogicznej i zastosowana w odniesieniu do procesu wychowawczego, umożliwiając większą skuteczność oddziaływań wychowawczych.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rodzinne uwarunkowania rozwoju językowego w pierwszych latach życia dziecka

Cel. Artykuł jest wynikiem teoretycznej refleksji pedagogicznej. Analiza zgromadzonego materiału teoretycznego, który przedstawiam w niniejszym tekście, pokazuje związek między rozwojem językowym dziecka a świadomością, kulturą pedagogiczną rodziców i ich działaniami, które mogą ten proces stymulować.
Metoda. Analiza literatury przedmiotu.
Wyniki i wnioski. Rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowawczym każdego dziecka. Jej oddziaływanie socjalizacyjno-wychowawcze jest szczególnie istotne w zakresie rozwinięcia sprawności językowej. Odpowiednia stymulacja i motywacja ze strony rodziców jest niezbędna do podejmowania prób doskonalenia języka przez dziecko. Przede wszystkim jednak mowa rodziców/opiekunów stanowi istotny wzorzec zachowań językowych.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Edukacja żywieniowa w rodzinie

Cel. Środowisko rodziny jest dla jej członków, a w szczególności dzieci, niezwykle ważnym miejscem, gdzie dokonuje się kształtowanie ich wiedzy i umiejętności oraz rozumienia wpływu różnorodnych czynników i praw rządzących procesami oddziaływującymi na stan ich zdrowia. Rodzice/opiekunowie są z reguły pierwszymi osobami, wprowadzającymi dziecko w świat heterogenicznych pojęć i doświadczeń, pomagając mu zrozumieć otaczającą rzeczywistość. Od nich uczy się dziecko rozumienia pojęcia zdrowia, sposobu dbania o zdrowie, a także zachowań związanych z żywieniem, rodzice wskazują, które pokarmy są dla niego dobre, a które będą niepożądane. To rodzice są pierwszymi edukatorami i dostarczycielami wzorców i norm oraz pożądanych zachowań, sprawując jednocześnie pieczę nad ich przestrzeganiem. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na istotę edukacji żywieniowej i rolę rodziny w rozwoju zdrowia dziecka, które powinno nauczyć się odpowiednich nawyków zdrowotnych związanych z dietą i przestrzeganiem zasad prawidłowego żywienia od wczesnego dzieciństwa, w powiązaniu z oddziaływaniem różnorodnych czynników i wpływów.
Metoda. W pracy wykorzystano metodę analizy źródeł literaturowych w tym zakresie.
Wnioski. W artykule wskazano na zależność zachodzącą pomiędzy wielością złożonych czynników a kształtowaniem preferencji żywieniowych u dzieci w toku socjalizacji w rodzinie, i na rolę edukacji żywieniowej w tym zakresie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Współpraca rodziców i nauczycieli czynnikiem warunkującym efektywność pracy szkoły (ze szczególnym uwzględnieniem edukacji wczesnoszkolnej) – perspektywa teoretyczna

Cel. Rodzina jest bardzo ważnym wyznacznikiem szans edukacyjnych dzieci, często nawet czynnikiem decydującym. Szkoła zaś, aby być miejscem przyjaznym, nowoczesnym i bezpiecznym, sprzyjającym pełnemu rozwojowi uczniów, aby skutecznie realizować swoje zadania, musi niejako „przekonać” do siebie rodziców, którzy współtworzyć będą atmosferę, klimat placówki, współpracować z dyrekcją, wychowawcami, nauczycielami, będą podążać tą samą drogą i mieć na uwadze zawsze dobro dziecka. Współdziałanie nauczycieli i rodziców rozumiane jest na ogół jako wykonywanie przez nich wspólnych działań, służących dobru i pomyślności poszczególnych uczniów i ogółu klasy. Współpraca szkoły i rodziny sprzyja lepszemu poznaniu i rozumieniu uczniów przez nauczycieli i rodziców, przewartościowaniu postaw nauczycieli i rodziców, uwzględnianiu właściwego podejścia wychowawczego, udzielaniu sobie wzajemnej pomocy, stworzeniu wzajemnej atmosfery wychowawczej w szkole i w domu.
Metoda. Analiza literatury przedmiotu, badania własne.
Wyniki i wnioski. Rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowawczym każdego dziecka. Istotnym dla niej wsparciem i pomocą są działania podejmowane przez szkołę.Zadania szkoły nie odnoszą się tylko do wspomagania w sytuacjach problemowych, lecz uwzględniają opinie rodziców w organizacji własnej pracy. Współpraca rodziny i szkoły przebiega dwukierunkowo, bowiem oba podmioty wzajemnie się uzupełniają i czerpią korzyści ze wspólnie podejmowanych działań.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Aktywność fizyczna młodych osób – znaczenie tradycji rodzinnych

Cel. Celem pracy było sprawdzenie znaczenia podstawowego środowiska wychowawczego – jakim jest rodzina – dla podejmowania aktywności fizycznej wśród młodych ludzi.
Materiał i metody. Badania zostały przeprowadzone wśród młodych ludzi w wieku od 19 do 23 lat (N=629). Wśród badanych osób 474 respondentów (75,4%) pochodziło z dużych miast, a 155 (24,6%) z małych miejscowości. Wszystkie osoby badane były osobami studiującymi. Do badań wykorzystano kwestionariusz ankiety o aktywności fizycznej.
Wyniki. Większość młodych osób (58,8%) uważa, że posiada niewystarczającą ilość czasu wolnego. Czas wolny od studiów młodzi ludzie przede wszystkim przeznaczają na naukę oraz spotkania towarzyskie. Aktywność fizyczna jest na trzecim miejscu. 185 młodych osób (86,44%) z posiadających tradycje sportowe w swojej rodzinie) w chwili obecnej wykonuje aktywność fizyczną. Osoby z własnej rodziny najrzadziej towarzyszą młodym ludziom podczas angażowania się w aktywność fizyczną (2,4% badanych). Najbardziej natomiast studenci preferują indywidualne formy aktywności fizycznej (37,4%).

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Wypełnianie roli zawodowej przez nauczycieli z doświadczeniami odwrócenia ról w rodzinie

Cel. Wskazuje się, że istnieje związek między doświadczeniem parentyfikacji, czyli odwrócenia ról w rodzinie, i skutkami traumy relacyjnej wynikającej z parentyfikacji, a charakterem pracy zawodowej związanej z szeroko rozumianym pomaganiem. Badania potwierdzają, że osoby wybierające na przykład zawód nauczyciela, lekarza, psychologa, psychoterapeuty czy pielęgniarki – same często doświadczyły parentyfikacji w rodzinie pochodzenia. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na możliwe zakłócenia w wypełnianiu roli zawodowej przez nauczycieli, którzy w dzieciństwie doświadczyli odwrócenia ról w rodzinie.
Metoda. Analiza tekstów naukowych polskich i zagranicznych.
Wyniki. Doświadczenie parentyfikacji może być predyktorem zakłóceń w wypełnianiu roli zawodowej nauczyciela. Biorąc pod uwagę społeczne znaczenie systemu edukacji, wydaje się potrzebne podjęcie reprezentatywnych analiz empirycznych na temat skutków parentyfikacji w wypełnianiu roli zawodowej nauczycieli, i w konsekwencji podejmowanie działań o charakterze psychoedukacyjnym.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Nowe media w przestrzeni edukacyjnej dzieci w wieku przedszkolnym – szanse i zagrożenia

Cel. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie obecności nowych mediów w przestrzeni edukacyjnej dzieci w wieku przedszkolnym, z uwzględnieniem szans i zagrożeń ich rozwoju. TIK są obecne nie tylko środowiskach rodzinnych dzieci. Ich wykorzystywanie rekomenduje się w programach pracy przedszkolnej w wielu krajach, w tym również w Polsce. Kwestie te wymagają refleksji dotyczącej teorii i praktyki pedagogicznej, wyznaczają także kierunki działań edukacyjnych.
Metody. Analiza literatury przedmiotu (publikacji naukowych, raportów z badań), analiza wybranych TIK.
Wyniki. Obecnie korzystanie z TIK przez polskie dzieci w wieku przedszkolnym jest powszechne. Robi to dwie trzecie populacji, w tym co czwarte dziecko codziennie, ponieważ często mają one już własne urządzenia mobilne. Nowe media służą najczęściej rozrywce (oglądanie filmów, gry i zabawy). Celom edukacyjnym, zdaniem badanych rodziców, służy korzystanie z aplikacji typu puzzle, memory, bądź aplikacji rozwijających kreatywność. Dwie trzecie rodziców deklaruje, że dzieci korzystają z tych urządzeń w ich obecności. Niepokojące jest jednak, że równie często dorośli udostępniają je potomstwu, kiedy muszą zająć się własnymi sprawami, a niektórzy stosują to jako rodzaj nagrody dla córki czy syna. W takim kontekście istotne stało się zaprezentowanie szans i zagrożeń dla rozwoju dzieci w edukacyjnej cyberprzestrzeni. Uwzględniono sfery rozwoju: poznawczego, fizycznego i motorycznego, oraz społecznego i emocjonalnego małego człowieka.
Wnioski. Wiedza o warunkach, możliwościach i skutkach stosowania nowych mediów przez/z dziećmi w wieku 3–6 lat może być podstawą do konstruowania właściwych rozwiązań w praktyce edukacji przedszkolnej, jak też wskazówek dla rodziców. Na podstawie wyników analizy wybranych TIK, w artykule zaprezentowano rekomendowane przez autorkę narzędzia (w tym do komunikowania się), strony internetowe, portale edukacyjne, aplikacje do wykorzystywania w przestrzeni edukacyjnej takich dzieci.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Wspieranie rozwoju mądrości. Perspektywa dialogowa

Artykuł przedstawia wewnętrzną aktywność dialogową jako jedną z potencjalnych dróg rozwijania mądrości rozumianej przede wszystkim w kategoriach myślenia dialektycznego. Autor dokonuje próby wyjaśnienia związków między wewnętrzną dialogowością a myśleniem dialektycznym oraz opisuje towarzyszące wewnętrznym dialogom procesy poznawcze związane z aktywnością wyobrażeniową, zarządzaniem uwagą, metapoznaniem i posługiwaniem się wiedzą pojęciową o treści wieloznacznej. Aktywny udział tych procesów wydaje się niezbędny do uzyskiwania w ramach aktywności dialogowej dialektycznych efektów, w tym przede wszystkim: akceptowania kontradykcji i integrowania różnych punktów widzenia. W końcowej części artykułu zostały opisane praktyczne sposoby wspierania mądrości odwołujące się do trzech przejawów wewnętrznej dialogowości: dialogów tożsamościowych, dialogów temporalnych oraz dialogów symulujących społeczne interakcje.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ocena demokracji i jej wybrane  uwarunkowania w kontekście wyborów samorządowych w 2014 roku w Polsce

Wybory samorządowe, które odbyły się w listopadzie 2014 roku, wywołały w Polsce spore kontrowersje. Artykuł jest próbą opisu tego, jak Polacy oceniali jakość funkcjonowania demokracji w kontekście wspomnianych wyborów i jakie uwarunkowania miały znaczenie w stworzeniu określonej oceny. Badane były trzy poziomy oceny demokracji: ogólnych przekonań (legitymizacja systemu Josta), aktualnego stanu demokracji (instytucje demokracji Dahla) oraz konkretnych wydarzeń związanych z funkcjonowaniem systemu demokratycznego (jakość przeprowadzonych wyborów i poziom zaufania do wybranych przedstawicieli władz). Sprawdzono także, w jakim stopniu wyróżnione poziomy oceny demokracji były wyjaśniane przez społeczno-polityczne uwarunkowania, takie jak ogólny poziom zaufania do ludzi, patriotyzm i nacjonalizm, doświadczenie bezpieczeństwa. Badania zostały przeprowadzone w krótkim czasie po drugiej turze wyborów na grupie 524 osób. Uzyskane wyniki wskazują na niską jakość demokracji (szczególnie na poziomie ogólnych przekonań i zaufania do nowo wybranych władz) oraz na zależności pomiędzy aspektami oceny a badanymi uwarunkowaniami.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kobiety wchodzące w dorosłość o wychowawczej roli matki

Cel. W artykule zostanie przedstawiona wychowawcza rola matki w świetle wypowiedzi kobiet wchodzących w okres dorosłości. Okres ten jest specyficznym etapem życia człowieka, gdyż najczęściej podejmuje on wtedy refleksję nad założeniem własnej rodziny, podjęciem roli rodzicielskiej, potomstwem i jego wychowaniem. Mając na uwadze, iż role rodzicielskie stanowią podstawowy wymiar funkcjonowania człowieka dorosłego, zasadniczym celem badań było określenie podstawowych atrybutów postrzeganej i wyobrażanej przez młode kobiety wychowawczej roli matki. W badaniach starano się także określić, jak młode kobiety interpretują wychowanie i wychowanie macierzyńskie, oraz jakie czynniki stanowią ułatwienia i utrudnienia w pełnieniu przez matkę roli wychowawczej.
Metoda. W postępowaniu badawczym zastosowano jakościową analizę szerszych wypowiedzi kobiet wchodzących w okres dorosłości, związanych z rozumieniem zasadniczych aspektów roli matki w wychowaniu potomstwa. Problematyka ta wyłoniła się z wcześniejszych eksploracji, które także miały charakter badań jakościowych i były realizowane na drodze indywidualnych i grupowych wywiadów z młodymi kobietami. W prezentowanych badaniach wzięło udział 109 kobiet w wieku 19–25 lat, zamieszkujących teren województwa podkarpackiego.
Wyniki. Podsumowując najistotniejsze rezultaty badań i formułując wnioski końcowe, należy powiedzieć, iż dla młodych kobiet proces wychowania oznacza przede wszystkim przygotowanie dziecka do życia w społeczeństwie, przekazanie mu zasad i norm społecznych, a jednym z podstawowych celów tego przygotowania jest wpojenie wartości etycznych. Wychowanie przez matkę winno opierać się na głębokiej miłości do dziecka, okazywaniu mu szacunku i zaspokajaniu jego potrzeb. Podstawowymi zaś kategoriami wychowawczej roli matki są miłość, opieka, określone cechy osobowościowe i charakterologiczne matki, oraz relacja osobowa matki i dziecka. Matce łatwiej pełnić rolę wychowawczą, gdy pozostaje w szczęśliwym, satysfakcjonującym związku małżeńskim, oraz gdy jest spełniona i szczęśliwa jako kobieta.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia