rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Niewidzialna infrastruktura Internetu – usługi chmurowe jako krytyczny element środowiska bezpieczeństwa. Przypadek Amazona

Zakłócenia w działaniu chmury obliczeniowej są bardzo ważnym zjawiskiem z perspektywy globalnego środowiska bezpieczeństwa. W artykule przedstawiono analizę tego problemu, wykorzystując w tym celu metodę studium przypadków. Opisano dwa incydenty o daleko idących konsekwencjach, które jednocześnie są dość typowe dla prezentowanych w literaturze przedmiotu. Po pierwsze, na przykładzie jednej z awarii globalnego dostawcy usług chmurowych omówiono problem rosnącej złożoności usług tego typu. Sprawia ona, że nawet drobna awaria jednego z elementów chmury może wywołać efekty kaskadowe i zakłócenia pracy wielu podmiotów. Po drugie, na przykładzie zablokowania działania sieci społecznościowej Parler przeanalizowano problem uzależnienia się klientów od usług danego dostawcy chmury. To powiązanie powoduje, że niezakłócona migracja do innego dostawcy jest utrudniona, jeśli w ogóle możliwa. Oba wskazane problemy były dotychczas analizowane głównie z perspektywy zagrożeń przedsiębiorstw, np. pod kątem kontynuacji działalności, cyberbezpieczeństwa
lub naruszeń prywatności. Pomijany był natomiast fakt, że usługi chmurowe stają się stopniowo niewidzialną infrastrukturą Internetu, co ma niebagatelne znaczenie dla środowiska bezpieczeństwa.

Czasopismo: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: informatyka techniczna i telekomunikacja, nauki o bezpieczeństwie, informatyka
Alternatywne narzędzia zdalnej identyfikacji

W pracy przeanalizowano proces zdalnej identyfikacji w tej postaci, w jakiej jest on realizowany obecnie. Na tej podstawie zdiagnozowano najważniejsze słabe strony metod wykorzystywanych w tym procesie. W przypadku metod niebiometrycznych ich główną słabością jest ograniczenie ich stosowania do weryfikacji określonych danych uwierzytelniających posiadanych przez użytkownika (osobę weryfikującą się), a nie do weryfikacji tożsamości per se. Z kolei stosowane współcześnie metody biometryczne są czasochłonne i obarczone subiektywizmem w ocenie zgodności danych biometrycznych ze wzorcem. Alternatywę dla tych metod stanowi zaprezentowany w niniejszym artykule model, który jest oparty na w pełni zautomatyzowanej, zdalnej identyfikacji biometrycznej, wykorzystującej jako wzorzec dane biometryczne zawarte w dokumentach osobistych i paszportach. Model jest wolny od słabości i ograniczeń innych analizowanych biometrycznych i niebiometrycznych metod identyfikacji i charakteryzuje się bardzo niskim poziomem błędu.

Czasopismo: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne, nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika, informatyka techniczna i telekomunikacja, nauki o bezpieczeństwie, nauki socjologiczne, informatyka
Najnowsze kierunki zmian regulacyjnych w zakresie walut wirtualnych z perspektywy przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, z uwzględnieniem wpływu pandemii COVID-19 na wzrost obrotu bezgotówkowego

W ostatnich latach nic tak bardzo nie przyczyniło się do rozwoju i cyfrowej ekspansji technologicznej, w tym w zakresie obrotu bezgotówkowego, jak sytuacja wywołana ogólnoświatową pandemią COVID-19. Bardziej natężony ruch w sferze płatności elektronicznych i walut wirtualnych może powodować większe zainteresowanie tymi obszarami ze strony grup przestępczych. Liczba transakcji oszukańczych dokonanych kartami w pierwszym półroczu 2020 r. w porównaniu z drugim półroczem 2019 r. wzrosła o 11,4 proc. Wśród nowych kierunków zmian w przepisach regulujących obrót walutami wirtualnymi pod kątem ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu należy wyróżnić pakiet finansów cyfrowych, na który składają się m.in. projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego w sprawie rynku kryptoaktywów i znowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Te regulacje przez swoją szczegółowość i formalizm oraz wiążące się z tym koszty operacyjne działalności mogą doprowadzić do istotnej zapaści na rynku walut wirtualnych i ucieczki inwestorów oraz wyprowadzenia pieniędzy na rynki azjatyckie. Obecne regulacje stanowią przejaw regulacji totalnej, która nie będzie sprzyjać rozwojowi technologicznemu.

Czasopismo: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o bezpieczeństwie
Rola i znaczenie metody Otwartego Dialogu w Środowiskowych Centrach Zdrowia Psychicznego

Transformacja w zakresie opieki psychiatrycznej, która nastąpiła na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w Finlandii, przyniosła wymierne efekty, zaimplementowane potem w innych krajach. Obniżenie odsetka osób chorujących na schizofrenię, istotne zmniejszenie zapotrzebowania chorych na stosowanie farmakoterapii i redukcja kosztów opieki psychiatrycznej – przez pracę ze specjalistycznym zespołem terapeutycznym i zaangażowanie najbliższego otoczenia osób doświadczających kryzysów psychicznych w proces podejmowania decyzji dotyczących leczenia – stanowią podstawę modelu opieki środowiskowej. Model ten zyskuje coraz większą popularność także i w Polsce. Metoda Otwartego Dialogu (ODA), zgodna z założeniami deinstytucjonalizacji oraz budowania sieci wsparcia w lokalnym środowisku, została wprowadzona do naszego kraju przez Fundację Polski Instytut Otwartego Dialogu. ODA promuje oddziaływania psychospołeczne i terapeutyczne, w których farmakoterapia nie jest metodą pierwszego wyboru. Artykuł porusza kwestie zarówno przeobrażenia opieki psychiatrycznej, jak i metod terapeutycznych, które są efektywnie wykorzystywane przez Środowiskowe Centra Zdrowia Psychicznego. W nowym modelu opieki współpraca specjalistów, zaangażowanie otoczenia społecznego oraz koncentracja na wykorzystaniu zasobów środowiska osób dotkniętych kryzysem psychicznym stanowią szansę na istotny wzrost jej efektywności.  

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kwestionariusz Zaawansowania W Uważności (polska adaptacja i walidacja)

Celem artykułu była polska adaptacja kwestionariusza MINDSENS, służącego do pomiaru zaawansowania w uważności oraz innych technik opartych na medytacji. Próbę badawczą stanowiły dwie grupy osób: 1) z doświadczeniem w medytacji (N = 656, tj. 74,6%, w tym medytacja chrześcijańska – 33,5%; uważność – 24,4%; techniki koncentracyjne, m.in. joga i medytacja transcendentalna – 16,2%) oraz 2) bez doświadczenia medytacyjnego (N = 226, tj. 25,4%), kontrolowane pod względem długości i częstotliwości praktykowania oraz zaburzeń. Przeprowadzona procedura walidacyjna wykazała, że polska adaptacja MINDSENS, tj. Kwestionariusz zaawansowania w uważności (Obserwowanie, Niereaktywność i Decentracja) charakteryzuje się dobrymi właściwościami psychometrycznymi pod względem rzetelności łącznej (0,74 ≤ CR ≤ 0,93) i zbieżnej (0,82 ≤ H ≤ 0,93), stabilności bezwzględnej (0,76 ≤ rtt ≤ 0,82), trafności wewnętrznej (model 3-czynnikowy z bifaktorem) oraz zewnętrznej. Kwestionariusz ten może więc być użytecznym narzędziem służącym do pomiaru zaawansowania w uważności w stosunku do osób z doświadczeniem medytacyjnym, a pochodzących zarówno z populacji klinicznych, jak i pozaklinicznych, w wieku od 15 do 72 lat.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kontrowersje wokół pojęcia trafności

W artykule zrelacjonowano zmieniające się na przestrzeni ponad 100 lat koncepcje pojęcia trafności pomiaru testowego. Aktualnie pojęcie trafności odnosi się do stopnia, w jakim dane empiryczne oraz teoria uzasadniają interpretację wyników testowych w zakładanym kierunku (American Educational Research Association, American Psychological Association, National Council on Measurement in Education [AERA, APA, NCME], 2007, s. 31). Przedstawiono 5 podstawowych źródeł danych dotyczących trafności oraz problemy związane z integracją dowodów na rzecz trafności w spójną argumentację. Podkreślono użyteczność zaproponowanego przez Kane’a podejścia do walidacji opartego na argumentacji, odwołującego się do logiki nieformalnej i struktury argumentu wprowadzonej przez Toulmina. Omówiono także różnice stanowisk zajmowanych przez badaczy w odniesieniu do 2 podstawowych kwestii: czemu przysługuje trafność i jaki jest właściwy sposób jej ustalania?  

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kurt Lewin (1890–1947) – w oczach jego biografów

Poglądy i twórczość Kurta Lewina wywierały i nadal wywierają fascynujący wpływ na wielu autorów, którzy piszą o jego drodze życiowej oraz twórczości, opierając się na własnej wiedzy oraz na stanie badań nad ową twórczością. Kurt Lewin ma trwałe miejsce w historii psychologii, ale pomimo to, w zależności od punktu widzenia autora, obrazy jego dorobku są różne. Idąc śladem Graumanna (1992/2007), w artykule przeanalizowano jego pogląd, że psychologia XX wieku nie była przygotowana na przyjęcie i zrozumienie dzieł Kurta Lewina. Stanowisko Graumanna uzasadnia to, że poszczególni biografowie ograniczali swoje zainteresowania pracami Lewina albo do „okresu berlińskiego”, albo tego w USA. Tym samym zacierali złożoność i wyrazistość obrazu jego przestrzeni życiowej, która rozpoczynała się jednak już w Mogilnie i w Poznaniu.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
„Serce mam jakby podzielone na dwie części…” Elementy kulturowe w zbiorze ćwiczeń dla użytkowników języka polskiego jako dziedziczonego Na końcu języka

Współczesne zmiany związane z globalizacją i większą mobilnością człowieka sprawiają, że coraz więcej Polaków mieszka za granicą. Bilingwizm dzieci emigrantów wychowujących się w obcym kraju jest najczęściej niezrównoważony. Język polski wówczas staje się dla nich językiem dziedziczonym. Jednak dorastanie za granicą nie tylko sprawia, że ktoś jest dwujęzyczny, ale również dwukulturowy. Dziedziczenie kultury rodziców, czerpanie o niej wiedzy z ograniczonej liczby źródeł (rodziców, szkoły sobotniej, krążących stereotypów w kraju zamieszkania) skutkuje poznawaniem jej w sposób bierny i wybiórczy.
Ćwiczenia w zbiorze Na końcu języka, doskonalące kompetencję językową użytkowników polskiego jako dziedziczonego, zostały opracowane dla Polaków mieszkających w Niemczech jako rezultat projektu Lingwistyczne i glottodydaktyczne aspekty niepełnej polsko-niemieckiej dwujęzyczności. Integralną częścią ćwiczeń są treści intra-, inter- oraz transkulturowe. Celem artykułu jest omówienie roli treści kulturowych w dydaktyce języka polskiego jako dziedziczonego.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Elementy kulturowe w nauczaniu języków afrykańskich

Nauczanie języków obcych od lat wiąże się z nauczaniem kultury rodzimych użytkowników języka. Kompetencja interkulturowa wyposaża uczących się w umiejętność rozumienia i empatii dla innych kultur. W dobie powszechnej globalizacji, wielojęzycznych i wielokulturowych społeczeństw umiejętność ta wydaje się niezbędna do zapewnienia zgodnej egzystencji. Szczególnie, jeśli chodzi o kultury tak odległe i nieznane w Polsce, jak afrykańskie. Nauczanie języków afrykańskich powinno zatem stawiać sobie za cel nie tylko rozwijanie kompetencji komunikacyjnej ale może nade wszystko właśnie interkulturowej. Artykuł ma na celu ocenę dostępnych podręczników do nauki języków afrykańskich, szczególnie języka suahili, pod kątem uwzględniania w nich treści kulturowych. Autorka chce także zainicjować dyskusję nad rolą i celami, które powinny być stawiane kursom języków afrykańskich w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, pedagogika
Kompetencja komunikacyjna i motywacja kulturowa jednostek tekstowych z perspektywy glottodydaktyki

Artykuł dotyczy problemu kulturowej interpretacji tekstowych realizacji systemu językowego współczesnego języka rosyjskiego, pojawiających się w aktualnym dyskursie medialnym (na podstawie tekstów prasowych). W przestrzeni tekstu słowa zyskują bowiem znaczenia jako jego elementy i wspólnie tworzą semantyczny kontekst i czytelną sieć powiązań, budując tekstową rzeczywistość medialną. Trudności w ich rozumieniu i poprawnej interpretacji sprawiają elementy kulturowe (jednostki nacechowane kulturowo): nazwy własne, frazeologizmy, skrzydlate frazy, symbole, asocjacje, konotacje słów itp. Ważna jest zatem kompetencja komunikacyjna studentów, na którą składa się również kompetencja językowa i (inter)kulturowa. Znajomość szerokiego kontekstu kulturowego i motywowanych kulturowo jednostek języka i analizowanego tekstu zarazem, pozwala studentom na zachowanie językowe (odczytywanie – interpretacje i budowanie wypowiedzi) zgodne z komunikacyjnymi normami kulturowymi.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, pedagogika
Międzystylowe wędrówki gatunków

W artykule omawia się osobliwe realizacje dekalogu i kodeksu drogowego – teksty które przekroczyły granice swego prymarnego stylowego i dyskursywnego osadzenia. W pierwszym wypadku przeniesione na obszar dyskursu dydaktycznego i poradnikowego o charakterze ludycznym (przesuniecie na osi kontekst religijny–kontekst świecki), w drugim z prawno-administracyjnego na religijny. Międzystylowa migracja gatunków jest – zdaniem autorki – wyrazem obserwowanego współcześnie otwarcia rejestrów stylistycznych innych niż artystyczny. Na przykładzie dekalogu pokazano zjawisko transakcentacji gatunkowej, związane z modyfikacją funkcji w konkretnej tekstowej realizacji gatunku (użycie ironiczne lub parodystyczne). Na przykładzie kodeksu drogowego – zjawisko rozszerzenia lub zacierania granic stylu religijnego, poddawanego współcześnie, szczególnie w pododmianie katechetycznej, różnego typu zabiegom uatrakcyjniającym, w tym z wykorzystaniem gatunkowych upodobnień.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Kształtowanie profesjonalizmu tłumacza na studiach translatorskich z perspektywy studentów

Niniejszy artykuł zawiera analizę odpowiedzi studentów na pytania o to, w jaki sposób oceniają swoje przygotowanie do pracy zawodowej jako specjaliści językowi (tłumacze). W przeprowadzonych z nimi wywiadach mówią też o swojej percepcji nauczycieli przekładu i wpływie, jaki mają oni na zdobywane przez studentów umiejętności. Pytania stawiane studentom w wywiadach dotyczyły także postrzeganych przez nich problemów i trudności związanych z rozwojem umiejętności profesjonalnych tłumacza, a także z funkcjonowaniem na rynku usług tłumaczeniowych. Przeprowadzone badanie pokazują z jednej strony wyraźne zaangażowanie studentów w proces samokształcenia i samorozwoju, z drugiej zaś wskazują obszary, w których oddziaływanie dydaktyczne nauczycieli mogłoby mocniej wspomagać studentów w przechodzeniu do wyższych stadiów rozwojowych w budowaniu tzw. potencjału kariery.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pomiędzy rutyną a inwencją. O urzędowych wyborach nazwisk w dwudziestoleciu międzywojennym

W artykule dokonano językoznawczego opisu zagadnienia o charakterze społeczno-prawnym, jakim było urzędowe nadawanie nazwisk osobom nieznanych rodziców w okresie międzywojennym. Podjęty problem badawczy mieści się na pograniczu prawa administracyjnego i językoznawstwa (zwłaszcza onomastyki i socjolingwistyki). Skupiono się na semantyce nadawanych nazwisk i wykryciu preferencji urzędników w zakresie wybieranych modeli strukturalnych. W myśl zaleceń zawartych w odpowiedniej ustawie urzędnicy starali się nie nadawać nazwisk ośmieszających, choć w zebranym materiale pojawiło się kilka antroponimów od podstaw z kręgu leksyki zwierzęcej, np. Koza, Koziołek, Pająk. Odnotowano również nieliczne nazwiska wskazujące na przykre okoliczności z życia nazwanej osoby, np. Zagiński. Dość często też nadawano nazwisko opiekunów prawnych lub innych osób, w których pieczy znalazło się dziecko, choć niekiedy miano nawiązywało tylko pośrednio do nazwiska opiekunów, np. Migulski (opiekun Miguła). Dla dzieci wyznania mojżeszowego wybierano zazwyczaj nazwiska funkcjonujące w społeczności żydowskiej. W zakresie preferowanych modeli nazewniczych dominują nazwiska zakończone na -ski. Urzędnicy starali się także dbać o geografię nazewniczą, czego dowodzą nadawane na obszarze ówczesnych województw wschodnich nazwisk na -owicz//-ewicz, -ko i -uk. Obserwacja materiału pozwoliła pokazać, że wybory międzywojennych urzędników oscylowały pomiędzy rutyną (sięganie po nazwiska opiekunów, odwoływanie się do stereotypów nazewniczych przejawiające się w preferowaniu nazwisk na -ski itd.) a inwencją (tworzenie nazwisk aluzyjnych typu Jakubowski, Starańska, Borkowski itd.).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Palikot jako problem językoznawczy

Nazwisko Palikot jest mianem wieloznacznym. Można przytoczyć co najmniej 10 jego etymologii. Palikot to ktoś: 1. który pali(ł) ‘niszczy(ł) ogniem’ koty; 2. który pali(ł) ‘sprawia(ł), że coś płonie’, ‘podpala(ł)’ koty; 3. który pali(ł) ‘strzelał’ do kotów ‘zajęcy’; 4. który wypalił ‘strzelił’ do kota zamiast do zająca; 5. który pali(ł) koty ‘zagrabki po bronowaniu pola’; 6. który pali(ł) się do kota ‘łona kobiecego’; 7. u którego w chacie zapalił się od ogniska kot; 8. który jest niezrównoważony jak podpalony, opalony (zagorzały) kot, a nawet podejrzany o kontakty z siłami nieczystymi; 9. który pali(ł) się ‘pała(ł) żądzą’ jak kot; 10. który poprzez swoją wybuchowość jest/był podobny do *palikota ‘działa armatniego’. Wieloznaczność ta jest przede wszystkim wynikiem dwojakiego sposobu traktowania złożenia Palikot jako struktury egzocentrycznej z nadrzędnym członem czasownikowym Pali- i podrzędnym rzeczownikowym -kot lub jako endocentrycznej z odwrotnym typem zależności między tymi komponentami. Ponadto homonimię tę powoduje niejednoznaczność obu członów badanego złożenia, w którym palić (się) i kot mogą być użyte w swoim znaczeniu podstawowym, jak i wtórnym przenośnym. Ze względu na stopień zgodności formalnej między powierzchniową a głęboką strukturą danej nominacji najbardziej prawdopodobne są dwie pierwsze interpretacje, a ze względu na powszechny proceder podpalania kotów wobec niewątpliwie rzadszego okrutnego ich palenia, pierwszeństwo zyskuje wywód drugi.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Desakralizacja leksyki religijnej na podstawie Praktycznego słownika współczesnej polszczyzny pod redakcją Haliny Zgółkowej

W artykule podjęto problematykę desakralizacji leksyki religijnej. W leksykograficznych sposobach ujmowania słownictwa religijnego jak w zwierciadle odbijają się dzieje Kościoła katolickiego w Polsce, a także przemiany zachodzące w świadomości samych wiernych. Postępująca laicyzacja życia pociąga za sobą zeświecczenie języka Podstawą zawartych w tekście spostrzeżeń jest materiał językowy wyekscerpowany z pięćdziesięciotomowego Praktycznego słownika współczesnej polszczyzny pod redakcją Haliny Zgółkowej, wydawanego w Poznaniu w latach 1994-2005. Nawet z pobieżnego oglądu badanego słownictwa widać, że bardzo bogaty zbiór leksyki religijnej zmienia wraz z przekształceniami roli religii w życiu współczesnego Polaka. Słowa będące pierwotnie nośnikami religijnych treści zaczynają funkcjonować w znaczeniach nowych, niezwiązanych z życiem religijnym, niekiedy zachowując jedynie swój sens metaforyczny. Następujący zanik składnika sakralności w rezultacie prowadzi do zaniku właściwego rozumienia danego wyrazu, a nawet staje się przyczyną jego niezrozumiałości.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Osobliwości leksykalne w Psałterzu Dawidowym Mikołaja Reja

W artykule omawia się osobliwości leksykalne Psałterza Dawidowego Mikołaja Reja, czyli formy wyrazowe, które nie mają poświadczenia w szesnastowiecznych źródłach leksykograficznych bądź ówczesne słowniki odnotowują je tylko z tekstu Reja. Tego rodzaju leksemy osobliwe są licznie reprezentowane w Rejowej parafrazie, pojawiają się najczęściej jako ekwiwalenty synonimiczne, nierzadko nawet dublety słowotwórcze leksemów o ugruntowanej już pozycji w polszczyźnie literackiej. O wprowadzaniu do tekstu parafrazy neologizmów decydowały różnorodne czynniki, m.in.: dążność do precyzji językowej, możliwości kreacyjne leksemu, dążność do regularności słowotwórczej oraz względy wersyfikacyjno-rytmiczne, polegające na grupowaniu w bliskim sąsiedztwie formacji tworzonych za pomocą tego samego przyrostka. Na wybór niektórych neologizmów wpływała także chęć różnicowania leksemów w sąsiadujących ze sobą paralelnie zestawianych wersetach.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo
Rozważania o domniemanym slawizmie w dialekcie kreteńskim języka nowogreckiego

Ngr. dial. (wsch.kret.) βέρα f. ‘rozejm, czasowe pogodzenie się, pojednanie’ uważa się dość powszechnie za wyraz pochodzenia południowosłowiańskiego, por. mac. vera, bułg. vjára ‘wiara, zaufanie’, pol. wiara (< psł. *věra). Gdyby kreteńsko-słowiańskie zestawienie było poprawne, to semantyka wyrazu kreteńskiego wskazywałaby na pośrednictwo wojskowe. Wyraz mógł być przejęty od słowiańskich żołnierzy zaciężnych, biorących udział w wyprawie zbrojnej Nikifora Fokasa przeciwko arabskiemu emiratowi na Krecie (960-961). Z drugiej jednak strony, dotychczasowi badacze pomijają milczeniem fakt, że wyraz kreteński βέρα może być z powodzeniem uważany za prawdopodobne zapożyczenie tureckie, por. osm. vère ‘kapitulacja, poddanie’. W nowogreckich zabytkach literackich XVIII i XIX w. pojawia się wyraz βέρα o tym samym znaczeniu (‘poddanie, kapitulacja’). Apelatyw rumuński veră ‘kapitulacja’ (brzmiący identycznie jak termin kreteński) został wyliczony wśród zapożyczeń tureckich. Także semantyka kreteńskiego słowa przemawia raczej za jego turecką, a nie słowiańską genezą.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Aspektualność i consecutio temporum w języku niderlandzkim i polskim

Język niderlandzki, stający się coraz bardziej popularnym językiem obcym w Polsce, należy do języków germańskich, które są temporalne. Język polski należy do języków słowiańskich, które są aspektualne. W języku polskim istnieją trzy czasy gramatyczne: czas teraźniejszy, przeszły i przyszły, czasownik zasadniczo może być dokonany bądź niedokonany. W języku niderlandzkim istnieje według tradycyjnego ujęcia osiem czasów, cztery z nich są voltooid, czyli przedstawiające sytuację bądź akcję jako zakończoną, i cztery – onvoltooid, przedstawiające sytuację bądź akcję w czasie jej trwania. Aspekt jako obowiązkowa kategoria morfologiczna nie istnieje. To, czy czasownik w danym zdaniu jest dokonany czy też nie, zależy od innych części zdania.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Pierwsze klasyczne teksty krytyczne dotyczące malarstwa Gu Kaizhi 顧愷之, Zong Binga 宗炳, Wang Weia 王微 i Xie He 谢赫

W artykule zostały omówione klasyczne teksty poświęcone malarstwa napisane przez Gu Kaizhi 顧愷之, Zong Binga 宗炳, Wang Weia 王 i Xie He 谢赫, które podążają w kierunku wyznaczonym przez chińską estetykę. Sporo pojęć i terminów ich teorii sztuki przyjęło się i na trwałe weszło do kanonu chińskiej estetyki. Odrzucono wszelkiego rodzaju odstępstwa od praw przyrody i ludzkiego życia. Artysta powinien odtwarzać nie kształt zewnętrzny, lecz istoty wewnętrznej. Malarz powinien raczej sugerować niż opisywać. Stworzenie czystej pustki jest dużo bardziej pożądane niż ukazanie detali obiektów.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo