rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Malábathron (μαλάβαθρον). Kilka uwag o roli Cinnamomum tamala w medycynie i w kuchni antyku i Bizancjum między I a VII wiekiem

Niniejszy artykuł dotyczy historii i zastosowania cynamonowca tamala, zwanego po grecku malábathron (μαλάβαθρον), a po łacinie określanego terminem malabathrum (lub malobathrum).

Autorzy, na podstawie greckich tekstów medycznych i wybranych źródeł łacińskich, próbują odpowiedzieć na pytanie, kiedy przyprawa ta pojawiła się w świecie śródziemnomorskim, a nadto starają się ustalić jej zastosowanie w medycynie i sztuce kulinarnej. Jednocześnie podejmują się określenia znaczenia terminu folium, występującego w niektórych przepisach kulinarnych, zawartych w łacińskiej książce kucharskiej zatytułowanej O sztuce kulinarnej.

Badacze dochodzą do wniosku, że historia opisywanej przyprawy stanowi doskonały przykład globalizacji antycznego i bizantyńskiego handlu. Mimo że brakuje dowodów, iż cynamonowiec tamala był masowo importowany na tereny leżące w basenie Morza Śródziemnego, to nie ulega wątpliwości, że był on wykorzystywany w medycynie (także w kosmetologii) i gastronomii analizowanego okresu.

Autorzy ustalają, że największy wzrost zainteresowania malábathron przypadł na I w. p.n.e., co wiążą z rzymskimi podbojami na Bliskim Wschodzie oraz przyłączeniem Egiptu (które to tereny były głównymi punktami na szlaku handlowym, którym cynamonowiec tamala był transportowany). Analiza źródeł medycznych dowodzi, że dietetyczno-farmakologiczna charakterystyka opisywanej przyprawy została ukształtowana jeszcze przed I w., a w dość rozbudowanej formie utrwalił ją Dioskuridesa w traktacie De materia medica. Następnie jego ustalenia zostały uzupełnione przez Galena, a te z kolei zostały przejęte przez kolejne pokolenia bizantyńskich medyków działających do VII w.

Ponieważ cynamonowiec tamala był drogim, importowanym z odległych krajów produktem, nigdy nie stał się ani powszechnym składnikiem farmaceutyków, ani też codzienną ingrediencją potraw. Mimo to analiza traktatów lekarskich poświadcza jego

nieprzerwane użycie do czasów działalności Pawła z Eginy (jednak farmaceutyki, których

stanowił komponent, przeznaczone były dla zamożnych pacjentów).

Z kolei zgłębiając zagadnienie gastronomicznego wykorzystania malábathron,

na podstawie wybranych greckojęzycznych tekstów medycznych, autorzy artykułu

dochodzą do wniosku, że występujący w dziełku O sztuce kulinarnej termin folium

odnosi się właśnie do cynamonowca tamala.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Kadra Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1945–1947. Początki polskiego aparatu bezpieczeństwa

Aparat bezpieczeństwa był bardzo ważnym narzędziem, które komuniści wykorzystywali w walce o władzę po II wojnie światowej. Tysiące funkcjonariuszy potrzebowało jednak stosownego przeszkolenia. W latach 1945–1947 byli oni szkoleni w Centralnej Szkole Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Wykładowcami w niej byli przedwojenni polscy komuniści i tzw. kujbyszewiacy – absolwenci kursu NKWD (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych), zorganizowanego w kwietniu–lipcu 1944 r. w sowieckim mieście Kujbyszew nad rzeką Wołgą. Personel ten cechował młody wiek i brak doświadczenia zawodowego. Dlatego jego przydatność w kształceniu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa w powojennej Polsce była skromna.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Angielski handel zewnętrzny (i kolonialny) w dobie wojny o imperium (1740–1765)

Artykuł prezentuje rozwój angielskiego handlu zewnętrznego (i kolonialnego) w okresie dwóch kontynentalnych konfliktów zbrojnych, toczonych także na morzach i w koloniach, w które zaangażowana była Wielka Brytania w latach 1739–1763. Zaprezentowana analiza tego handlu została oparta na szacunkowych danych statystycznych za lata 1740–1765 (stąd ramy chronologiczne artykułu) i przeprowadzona w odniesieniu do dwóch głównych obszarów multilateralnej wymiany: europejskiej i oceanicznej, w tym kolonialnej. Z poczynionych przez Autora ustaleń wynika, że rynki europejskie utrzymały dominującą pozycję w angielskim handlu zewnętrznym w omawianym okresie, choć rozwijały się w sposób zróżnicowany regionalnie i w ogólnym dodatnim bilansie mniej dynamicznie niż na rynkach zamorskich (i kolonialnych). Te bowiem, rozłożone na obszarach: atlantyckim i azjatyckim, odnotowały istotny wzrost wartości i wielkości wymiany, zwłaszcza w odniesieniu do rynków amerykańskich (Ameryka Północna i Indie Zachodnie), mimo że w ogólnym bilansie zachowały stały charakter deficytowy. Jednakże oceaniczny (i kolonialny) import decydował w dużej mierze o rosnącym europejskim reeksporcie angielskiego handlu zewnętrznego, pozwalając mu utrzymać stały dodatni bilans handlowy we wspomnianych latach. Na powyższe zróżnicowanie wielkości i dynamiki rozwoju angielskiego handlu zewnętrznego miały oczywisty, choć nie wyłączny, wpływ toczące się długotrwałe zmagania wojenne. Na niektórych rynkach europejskich (zwłaszcza euroatlantyckim i lewantyńskim) przyniosły one widoczny regres obrotów, natomiast w sferze pozaeuropejskiej okazały się często czynnikiem sprzyjającym intensyfikacji wymiany handlowej, co niewątpliwie było efektem brytyjskiej dominacji zbrojnej na morzach i w koloniach. Ta sytuacja ukształtowała w pewnej mierze przekonanie brytyjskich merkantylistów i polityków, głównie od lat pięćdziesiątych XVIII w., że wojna służy rozwojowi angielskiego handlu zamorskiego.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wydarzenia we Francji w pierwszych miesiącach rewolucji (maj–październik 1789 roku) w świetle doniesień ambasadora Szwecji w Paryżu (Wersalu) Erika Magnusa Staëla von Holsteina

Erik Magnus Staël von Holstein (1749–1802) był szwedzkim żołnierzem i dyplomatą. W listopadzie 1783 r. został mianowany ambasadorem na dworze francuskim. W styczniu 1786 r. poślubił Annę Louisę Germaine Necker, córkę szwajcarskiego bankiera i jednego z najbogatszych ludzi we Francji – Jacquesa. Po ślubie z córką wpływowego polityka, jakim był Necker, pozycja ambasadora Szwecji we Francji była zupełnie wyjątkowa. Był on bowiem bardzo dobrze widziany zarówno w Wersalu, gdzie cieszył się sympatią Ludwika XVI, Marii Antoniny, książąt krwi, szlachty i dworzan, jak i w Paryżu, gdzie przez swojego teścia nawiązał kontakty ze środowiskiem finansistów, kupców i szlachty urzędniczej. Staël von Holstein był także znakomitym obserwatorem francuskiej sceny politycznej. Jego poglądy polityczne skłaniały go do popierania koncepcji monarchii konstytucyjnej. Z tego powodu potępiał despotyzm zarówno Ludwika XVI, jak i swojego króla – Gustawa III. Przez współczesnych był uważany za arystokratycznego liberała. Po objęciu funkcji oficjalnego reprezentanta interesów króla Szwecji na dworze wersalskim Erik Magnus Staël von Holstein przesyłał do Sztokholmu bardzo interesujące raporty dyplomatyczne, w których odnotowywał wszystkie ważniejsze wydarzenia polityczne zachodzące we Francji. W okresie, kiedy absolutna monarchia Ludwika XVI zaczęła się chwiać w posadach, jako arystokratyczny liberał i zięć Neckera sympatyzował z opozycją szlachty i parlamentów skierowaną przeciwko poczynaniom rządu królewskiego. Na podstawie bardzo szczegółowych raportów szwedzkiego dyplomaty można też prześledzić przebieg tzw. rewolty uprzywilejowanych z lat 1787–1788. W pierwszych miesiącach rewolucji Staël von Holstein przesyłał do Sztokholmu pełne głębi i politycznej przenikliwości raporty dyplomatyczne ze szczegółowym opisem wypadków zachodzących we Francji. Przedstawiany przez Staëla obraz francuskiej sceny politycznej nie różni się w zasadzie od tego, co można znaleźć w pracach współczesnych badaczy dziejów rewolucji francuskiej. Relacjom Staëla von Holsteina nie sposób też zarzucić jakiejkolwiek nierzetelności. Ambasador był bowiem na ogół znakomicie poinformowany o wszystkim, co rozgrywało się wówczas we Francji, a jeśli nawet czasami mylił się w jakichś drobnych szczegółach, to i tak najważniejszy wydaje się fakt, że był w stanie przeniknąć istotę i atmosferę przemian dokonujących się w kraju, który zwykł był uważać za swoją drugą ojczyznę.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Ksiądz Michał Mieczko Żdzenicki (1744–1814) proboszcz i dziekan szadkowski

Życiorysy wielu duchownych z okresu staropolskiego pełniących

urząd proboszczów parafii szadkowskiej, jak również dziekanów

szadkowskich zostały opublikowane w postaci krótkich biogramów.

Niniejszy artykuł poszerza wiedzę na temat jednego z nich,

żyjącego na przełomie XVIII i XIX w. - ks. Michała Mieczko Żdzenickiego.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wątki pogańskie i chrześcijańskie w propagandzie uzurpatorów we wschodniej części Imperium Rzymskiego w IV–V w.

W IV i V wieku wschodnia część Imperium Rzymskiego była

 sceną kilku prób uzurpacji (Julian Apostata 360–361 – bunt wybuchł

 w Galii, ale finał rozegrał się na Wschodzie; Prokopiusz 365,

 Bazyliskos 475, Marcjan 479, Leoncjusz 484)1. Dwie pierwsze

 przypadają na okres, kiedy chrześcijaństwo stawało się religią

 państwową, trzy pozostałe rozegrały się w blisko wiek po tym, jak

 taki status uzyskało, ale jeszcze w czasie, kiedy środowiska pogańskie

 były stosunkowo żywotne. Celem niniejszego tekstu jest prześledzenie wyżej wzmiankowanych

 prób przejęcia władzy cesarskiej pod kątem sięgania przez

 ich organizatorów do kwestii religijnych, tak w kontekście tracącego

 swoją dotychczasową pozycję pogaństwa, jak i rosnącego w siłę

 chrześcijaństwa. Istotą moich rozważań będzie próba odpowiedzi

 na pytanie, czy – a jeśli tak, to w jakim celu uzurpatorzy używali

 w swojej propagandzie motywów religijnych (chrześcijańskich, pogańskich).

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Aprobata zapowiedziana w części narracyjnej (na materiale języka polskiego, rosyjskiego i angielskiego)

Artykuł poświęcony jest analizie sposobów wyrażenia aktu mowy aprobaty w języku polskim, rosyjskim i angielskim. Materiał pochodzi z korpusów badanych języków, i obejmuje przypadki, gdy wypowiedź nadawcy jest zapowiedziana w części narracyjnej tekstu jako aprobata. Dzięki zastosowaniu tej metody zbierania materiału można uniknąć wątpliwości związanych z procesem interpretacji intencji nadawcy wypowiedzi.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O ekspresywności wypowiedzeń emotywnych (na materiale języka rosyjskiego i polskiego)

W artykule omawiane są środki językowe decydujące o ekspresywności wypowiedzeń emotywnych w języku rosyjskim i polskim. Wypowiedzi takie odzwierciedlają emocjonalny stan mówiącego i jego wzajemne relacje z innymi ludźmi. Przeżywane emocje znajdują wyraz w doborze różnorodnych środków językowych oraz w odpowiedniej ich organizacji. Okazuje się, że ekspresywność wypowiedzeń z eksplicytnie wyrażanymi stanami emocjonalnymi osiągana jest w badanych
językach poprzez: reduplikację leksyki emotywnej, grup wyrazowych oraz całych zdań; użycie interiekcji; intonację wykrzyknikową; nagromadzenie nazw różnych stanów emocjonalnych (zarówno pozytywnych, jak i negatywnych); użycie w bezpośrednim lub dalszym sąsiedztwie również innych markerów emotywnych (wykrzyknień, wulgaryzmów, pauz, konstrukcji ułomnych). Środki składniowe służące ekspresywności wypowiedzi zwykle współwystępują, a nawet nakładają się na
siebie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Władysław Strzemiński – seria kolaży „Moim przyjaciołom Żydom”. Doświadczenia wojny, żal i smutek

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie i pogłębiona

interpretacja unikalnego w dorobku Władysława Strzemińskiego

(1893–1952) i w ogóle historii sztuki, zespołu prac zatytułowanego

Moim przyjaciołom Żydom (1945/1946?). Moim zadaniem było wykazanie

jak na tle koncepcji awangardy artystycznych XX w., których

Strzemiński był głównym ideologiem i twórcą, kształtowały się

losy tego artysty, jego przyjaźni, fascynacji artystycznych, zaangażowania

w życie społeczne oraz jak – w obliczu wydarzeń II wojny

światowej i Zagłady – idealistyczne, niespełnione marzenia uległy

ostatecznemu, jak uważał, zniszczeniu. Podstawowym zadaniem

było dokonanie niejako nowej interpretacji cyklu poprzez skupienie

uwagi na kontekście historycznym, politycznym i społecznym,

które uwarunkowały powstanie cyklu dziesięciu kolaży.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Rosyjskie odpowiedniki przekładowe performatywu przepraszam

Artykuł pokazuje rosyjskie ekwiwalenty performatywu przepraszam. Przykłady zostały wyekscerpowane z tekstów współczesnej polskiej prozy i jej przekładów na język rosyjski. W większości przypadków wystąpił słownikowy odpowiednik прости(те).

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Labirynty współczesnych teorii dramatu

Artykuł recenzyjny prezentuje ocenę monografii zbiorowej "Dramat w nowych ujęciach teoretycznych. Studia slawistyczne" pod red. Natalii Maliutinej i Jarosława Ławskiego, Białystok – Odessa 2014) o współczesnym dramacie europejskim. Autorami prac są badacze polscy, rosyjscy i ukraińscy, którzy wskazują jak obecnie rozwijają się tradycyjne gatunki dramatyczne (komedia, tragedia, wodewil) oraz nowe (stand-up). Książka stanowi cenny wkład w rozwój wiedzy o dramacie, teatrze i teorii literatury. Praca jest starannie wydana, zawiera noty biograficzne o autorach artykułów oraz ciekawe teatralne fotografie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Koncept „Ангел / Anioł” w językowo-kulturowym obrazie świata

Niniejszy tekst jest artykułem recenzyjnym książki Ewy Straś pt. Ангел / Anioł в русско-польском сопоставлении: семантико-этнокультурный аспект" (Тернополь: Крок, 2013, 352 с.). W slawistyce polskiej monografia ta stanowi pierwsze panoramiczne ujęcie wskazanego konceptu. Przedmiotem badań jest warstwa semantyczna nominacji związanych z aniołami oraz ich funkcjonowanie w tekście. Tematykę anioła badaczka traktuje w wymiarze fenomenu kultury, który reprezentowany jest przez bogactwo środków leksykalnych. Autorka zestawiła obrazy anioła w obu porównywanych przestrzeniach językowych i kulturowych wskazując zarówno na podobieństwa, jak i różnice w ich wizerunkach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Refleksje o przemijaniu i o pamięci przeszłości. Staropolski dialog z tradycją antyczną (na podstawie „Nowych Aten” ks. Benedykta Chmielowskiego)

Przedmiotem badań jest refleksja o przemijaniu, naturze czasu i o pamięci przeszłości starożytnej w „Nowych Atenach” B. Chmielowskiego jako element tradycji antycznej kultywowany w pierwszej polskiej encyklopedii. Autor dzieła podkreślał ciągłość i wysoką rangę tradycji, obserwował proces twórczego rozwoju tych wartości, które nam przekazała przeszłość. Uważał, że jesteśmy naśladowcami i inwentorami, doskonalącymi dobra kultury wytworzone przez antyk. Chmielowski zamieścił w tomie III swego dzieła dyskurs na temat: „Który wiek, stary czy nowy polerowniejszy?” i wykazał wyższość starożytności. Uważał, że czerpiemy pełnymi garściami z tradycji antycznej, doceniamy wielkość dokonań starożytnych intelektualistów i twórców, nie przerośliśmy ich pod żadnym względem, przetwarzamy tylko to, co oni nam przekazali jako dziedzictwo. Encyklopedysta był przekonany, że współczesna mu kultura całkowicie oparła się na tradycji antycznej.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Literackie i folklorystyczne paralele fresku z egzonarteksu katolikonu w Monasterze Rylskim

Artykuł omawia relację ‘tekst ikonograficzny – tekst literacki – wiara ludowa’, ilustrowaną kilkoma artefaktami należącymi do różnych sfer kulturowych: freskiem odrodzeniowym, kilkoma utworami pseudokanonicznymi będącymi w użytku liturgicznym, jak też zapisami folklorystycznymi świadków angelofanii podczas nabożeństwa. Przeanalizowana została kompozycja fresku „Aniołowie zapisują imiona wchodzących i wychodzących z cerkwi” z otwartego narteksu katolikonu Monasteru Rylskiego w Bułgarii (1846 r.) w porównaniu z innymi postbyzantyńskimi freskami z tej liminalnej części świątyni prawosławnej, tekstami kanonicznymi (opowiadania z Paterykonu,
Cuda Przenajświętszej Bogurodzicy S. Bakaczicia), pseudokanonicznymi (ludowe komentarze do liturgii), pieśni ludowe oraz memoraty o angelofaniach podczas nabożeństwa z terytorium południowej Bułgarii. Przeanalizowany materiał jest ilustracją tezy, iż późnośredniowieczna i odrodzeniowa kultura Słowian bałkańskich (XVI–XIX w.) stanowi złożony zespół współoddziałujących tekstów literackich, ikonograficznych i folklorystycznych, tworzących wspólną wizję świata i zbawienia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Utwory erotyczne i obsceniczne Adama Naruszewicza – inspiracje, metaforyka, słownictwo

Artykuł ukazuje sposoby przedstawiania tematyki dotyczącej sfery seksualnej w wierszach erotycznych Adama Naruszewicza, jednego z głównych poetów polskiego Oświecenia. Utwory te potraktowano jako ciekawe świadectwo stosunku autora do tabu obyczajowego oraz językowego. Zostały one omówione w trzech wyodrębnionych przez autorkę grupach tekstów: I. Autentyczne literackie obscena erotyczne; II. Obrazki obyczajowe o zdarzeniach erotycznych, fraszki, anegdoty; III. Metaforyczne ujęcia seksualności.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Mit o sądzie Parysa w optyce masońskiej myśli filozoficznej. Poemat Wasyla Majkowa „Суд Паридов”

Mit, pojmowanym jako alegoria lub wyraz emocji człowieka, w zmieniającym się kontekście kulturowym ciągle na nowo aktualizuje zawarte w sobie treści. W analizowanym poemacie symboliczny, motywowany wolnomularskim światopoglądem podtekst opowieści o rywalizacji mieszkanek Olimpu o miano najpiękniejszej, objaśnia istotę masońskiej koncepcji złotego wieku, opartej na wszechpotędze piękna (miłości) harmonii siły (władzy) i mądrości. Parys, przyjmując dar Wenus, ulega ułomnej zmysłowości, niweczy harmonię świata i pogrąża go w chaosie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Markiz de Tomsk” Borysa Klimyczewa − problemy genologiczne

W artykule zawarte są rozważania teoretycznoliterackie dotyczące określenia przynależności genologicznej utworu "Markiz de Tomsk" syberyjskiego pisarza Borysa Klimyczewa. Jak udało się ustalić, utwór ten charakteryzuje synkretyzm gatunkowy. W jego poetyce można dostrzec elementy powieści historycznej i romansu awanturniczego. Autor niniejszej pracy przywołuje opinie badaczy oraz dokonuje analizy literackiej tekstu.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Z rozważań nad tekstem donżuanowskim literatury rosyjskiej

W artykule rozważana jest możliwość ustanowienia na gruncie literaturoznawstwa rosyjskiego, poprzez analogię do tekstu petersburskiego, tekstu donżuanowskiego literatury rosyjskiej. W tym celu ustanowiony został zespół cech wspólnych dla utworów odwołujących się do postaci Don Juana. Jednym z dowodów istnienia tekstu donżuanowskiego jest krąg tekstów odwołujących się do modelu słynnego uwodziciela i prześmiewcy. Innymi wyznacznikami są obecność osnowy mitycznej, związek ze sferą ‘sacrum’ i ‘profanum’, obecność konstant w zachowaniu Don Juana, zbliżony sposób językowego kodowania i inne.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Topos Żyda Wiecznego Tułacza w utworach W. M. Doroszewicza (w świetle teorii światów dyskursu)

W artykule autor podejmuje próbę spojrzenia na topos Żyda Wiecznego Tułacza w dwóch utworach prozatorskich pisarza rosyjskiego Własa Doroszewicza (1865–1922) w duchu poetyki kognitywnej. W tym celu wykorzystuje teorię światów dyskursu. Pozwala mu to na zrozumienie tego, co dzieje się w umyśle czytelnika podczas recepcji wymienionego toposu oraz na głębsze poznanie mechanizmów warunkujących myśli i emocje odbiorcy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Niemiecki skansen w teatrze polskim?

Artykuł dotyczy wpływów teatru niemieckiego na teatr polski w ostatnim ćwierćwieczu. Dla opisania tego zjawiska posłużono się koncepcją sieci kulturowych Wolfganga Welscha. Pozwala ona uchwycić różne zjawiska mające udział w przepływach i wymianach między kulturami. Zastosowanie tej koncepcji do badania relacji między teatrem polskim i niemieckim pozwoliło uwzględnić zarówno przepływ technik dramatopisarskich, estetyk i praktyk teatralnych, jak i własnych doświadczeń polskich twórców. W tym świetle czerpanie przez naszych dramatopisarzy i reżyserów
z osiągnięć ich niemieckich kolegów nie powinno być postrzegane jako mechaniczne naśladownictwo, lecz jako jedna z nici w sieci interkulturowych powiązań.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wartości i uczucia we współczesnych polskich reportażach

Określenia wartości i uczuć-afektów zaczerpnięte zostały z „Retoryki” Arystotelesa oraz współczesnych podziałów uczuć. Ilustracją retoryki uczuć są wybrane polskie reportaże XX i XXI w. Uczuciami omówionymi w artykule są: gniew, litość, oburzenie, ambicja, lęk, odwaga, wstyd, współczucie, nuda, smutek, rozczarowanie, podziw, szacunek. Zostały też uwzględnione przykłady strategii perswazyjnych („ethos” i „pathos”) oraz językowego wyrażania emocji.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Rossica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii