rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wierna miłość i zdrada małżeńska w ocenie licealistów i studentów

W artykule tym ukazuję wyobrażenia i oceny licealistów i studentów dotyczące miłości, wierności i zdrady małżeńskiej. Prezentacja ta opiera się na wynikach moich badań socjologicznych zrealizowanych w 2011 r. wśród uczniów liceów ogólnokształcących i profilowanych w Kaliszu (456) i wśród studentów Wyższej Szkoły Komunikacji i Zarządzania w Poznaniu (436). Badania wykazały, że: 1) respondenci w znacznej większości (73,6%) poprawnie rozumieją istotę miłości, wierności i niewierności małżeńskiej; 2) zdecydowana większość licealistów i studentów (78,2%) akceptuje wzajemną wierność małżonków i widzi w niej podstawowe kryterium trwałości i nierozerwalności małżeństwa; 3) w ocenie przeważającego odsetka respondentów (89,4%) wierność obowiązuje w równym stopniu żonę i męża, gdyż oboje małżonkowie są odpowiedzialni za trwałość swojego związku i własnej rodziny; 4) jedynie niewielki odsetek respondentów w obu kategoriach (13,5%) kwestionuje dozgonną wierność małżeńską i opowiada się za możliwością zdrady małżeńskiej, uzasadniając ją różnymi powodami i przyczynami; 5) religijne i świeckie podejście respondentów do miłości małżeńskiej, instytucji małżeństwa i rodziny najsilniej wpływa na postrzeganie przez nich wierności i niewierności małżeńskiej – respondenci religijni liczniej opowiadają się za dozgonną i bezwarunkową wiernością obojga małżonków, zaś respondenci niereligijni są bardziej tolerancyjni i liczniej opowiadają się za zdradą małżeńską, a zarazem kwestionują konieczność wierności małżonków ponad ich osobiste i pozaosobiste możliwości; 6) respondenci w moich badaniach, zwłaszcza studenci, w większym odsetku niż respondenci w innych badaniach są skłonni opowiedzieć się za niewiernością małżeńską, jeśli małżeństwo funkcjonuje nieadekwatnie do oczekiwań obojga małżonków, nie daje im pełnej satysfakcji ze wspólnego życia i szczęścia osobistego. Oczywiście jest to subiektywne rozumienie niewierności małżeńskiej i jest ona uzasadniona różnymi czynnikami przez tych respondentów.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Małżeństwo w cieniu niepełnosprawności - komunikat z badań

W badaniu pilotażowym zrealizowanym w 2016 r. uczestniczyło dwunastu respondentów. Przeprowadzono wywiady pogłębione z osobami z niepełnosprawnością ruchową. Żaden z respondentów nie był nigdy wcześniej w związku małżeńskim. Dla większości z nich małżeństwo jest wartością ważną w życiu, niektórzy skłonni byliby być w związkach nieformalnych. Mając świadomość własnych ograniczeń, część z nich wskazała, że wolałaby być w związku z osobą sprawną, jednak bardzo często w wypowiedziach pobrzmiewała znacząca rola miłości w podejmowaniu decyzji o ślubie lub byciu w związku nieformalnym. Mimo że respondenci to osoby aktywne (pracujące, studiujące) i wyrażają chęć bycia w związkach, to w ich wypowiedziach pobrzmiewa poczucie samotności.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Nowe ojcostwo czy kryzys ojcostwa? Przemiany roli mężczyzny w rodzinie

Celem artykułu jest refleksja nad transformacjami roli ojca w kontekście zachodzących przeobrażeń mentalnych i obyczajowych. Współczesne ojcostwo definiowane jest w tekście w kategoriach konstruktu społecznego czy instytucji społecznej, które wiążą się z określonym zespołem zadań, norm i oczekiwań odnoszących się do mężczyzn. W tym kontekście problematyka współczesnego ojcostwa analizowana jest w kategoriach zarówno nowego zaangażowanego ojcostwa, jak i kryzysu ojcostwa. Przedstawione zostają także tradycyjne role ojca oraz ich historyczna i kulturowa ewolucja. Odwołując się do badań zastanych, wskazane zostały rozbieżności pomiędzy oczekiwaniami co do roli ojca a ich społeczną realizacją.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Siła więzi rodzinnych osób starszych

Artykuł stanowi próbę opisu siły więzi między pokoleniami w rodzinie z punktu widzenia osób starszych z pominięciem tematów odnoszących się do świadczenia pomocy oraz usług opiekuńczych wobec nich. Punkt wyjścia opracowania stanowi syntetyczna analiza dwóch stanowisk teoretycznych wyrażonych przez Margaret Mead oraz Alvina Tofflera. Mead, opisując kultury prefiguratywne i zjawisko dystansu międzypokoleniowego, wyraziła przekonanie o spychaniu osób starszych na margines życia społecznego. Z kolei A. Toffler, opisując społeczeństwa trzeciej fali, również odniósł się do kwestii postępującego w nich procesu starzenia się, formułując stwierdzenie, że prowadzić on będzie do większej koncentracji na potrzebach osób starszych. Empiryczną weryfikację wyrażonych powyżej stanowisk oparto na analizie wyników ogólnopolskich badań socjologicznych Jerzego Piotrowskiego, Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego oraz badania PolSenior.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Różnorodność i zmiana: polityka rządowa a wpływ otoczenia

Artykuł jest poświęcony zmianom w stosunkach między rządem i uniwersytetem. Zarówno dla analizujących politykę wobec szkolnictwa wyższego, jak i dla zarządzających szkołami wyższymi coraz bardziej oczywisty staje się fakt, że w wielu państwach Europy Zachodniej dokonują się zasadnicze zmiany w relacjach między państwem a instytucjami szkolnictwa wyższego. W niektórych krajach zmiany te zachodzą szybciej niż w pozostałych, lecz powszechna jest tendencja do przeobrażania stanu nazwanego „regulacją państwową” . W pierwszej części artykułu autorzy zajmują się systemowymi determinantami tych zmian, eksponując czynniki historyczne, oraz sposobem tworzenia państwowej regulacji. W drugiej części koncentrują się na jednym z kluczowych celów polityki w stosunku do szkół wyższych, to jest na problemie różnorodności i instrumentach realizacji strategii regulacji, a także na skutkach, jakie one wywierają w sferze misji oraz zadań szkół wyższych. Koncentrując się na problemie różnorodności, autorzy starają się pokazać zmiany zachodzące - pod wpływem modelu regulacji - w stosunkach między państwem a szkołami wyższymi.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Współczesne rodziny wielodzietne - samoorganizacja dla realizacji potrzeb

Artykuł stanowi wprowadzenie do analizy działalności organizacyjnej rodzin wielodzietnych. Na tej podstawie można dokonać przeglądu najpilniejszych potrzeb takich rodzin. Podobnych informacji może dostarczyć przegląd wątków podejmowanych przez ich członków na forach internetowych. Zacieśniająca się współpraca międzynarodowa stowarzyszeń działających na rzecz rodzin wielodzietnych pozwala na wymianę doświadczeń i rozwiązań przyjętych w ramach polityki prorodzinnej. Na zakończenie przytoczono wątki z badań rodzinnych organizacji węgierskich wskazujących na kluczową rolę rodziny (zwłaszcza dużej) w procesie przekazywania tożsamości i kultury.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zmiany w systemach zarządzania uniwersytetami w wybranych krajach Europy

W wielu krajach od drugiej połowy lat osiemdziesiątych zachodzą zmiany w stosunkach między państwem i szkołami wyższymi oraz rozwija się działalność legislacyjna nastawiona na stworzenie nowego modelu zarządzania szkołą wyższą. W artykule wyjaśniono, jak zachodzące zmiany są interpretowane przez badaczy problematyki szkolnictwa wyższego za pomocą koncepcji państwa ewaluacyjnego i menedżeryzmu. Autorka próbuje znaleźć odpowiedź na pytanie, czy - mimo specyficznych cech rozwoju historycznego i tradycyjnych rozwiązań organizacyjnych szkolnictwa różnych krajów - zarysowały się wspólne tendencje do zmian systemów zarządzania. Analiza została ograniczona do sektora uniwersytetów i zilustrowana przykładami krajów zazwyczaj pomijanych w badaniach, tzn. Danii, Norwegii, Austrii oraz Wielkiej Brytanii, w której zmiany zaczęły się najwcześniej i są najbardziej radykalne.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Systemy punktacji jako narzędzie konstrukcji programów studiów i oceny postępów studenta w uczelniach amerykańskich oraz w programie SOCRATES/ERASMUS

W artykule przedstawiono porównanie systemów punktów zaliczeniowych oraz związanych z nimi pojęć i mechanizmów stosowanych w uczelniach Stanów Zjednoczonych z Europejskim Systemem Przenoszenia Zaliczeń (ECTS), będącym częścią programu SOCRATES/ERASMUS. Omówiono takie pojęcia, jak: godziny i punkty zaliczeniowe, programy dyplomowe, kierunek główny oraz wymagania wykształcenia ogólnego. Zostały one zilustrowane przykładami zaczerpniętymi z materiałów informacyjnych kilku amerykańskich uniwersytetów. Przedstawiono interpretację porównawczą podobnych pojęć, występujących w programie ECTS. Uzasadniono tezę, że system punktów zaliczeniowych stosowany w Stanach Zjednoczonych, a będący pierwowzorem ECTS, jest bardziej elastyczny i lepiej się nadaje do tworzenia indywidualnych programów studiów.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Sytuacja materialno-ekonomiczna gospodarstw domowych w Polsce oraz znaczenie wprowadzenia programu "Rodzina 500 plus" w ramach kompleksowej rodzinej polityki społecznej Prokopowicz Dariusz

Rodziny w Polsce prowadzą gospodarstwa domowe, dysponując znacznie niższym dochodem rozporządzalnym w porównaniu z rodzinami w krajach Europy Zachodniej. Poziom konsumpcji rodzin w Polsce w ostatnich latach zbliża się do średniej w Unii Europejskiej, natomiast poziom oszczędności nadwyżek finansowych jest nadal pięciokrotnie niższy od tej średniej. W Polsce od wielu lat relatywnie najniższe dochody osiągały rodziny wielodzietne. Podobne relacje kształtują się w zakresie sytuacji mieszkaniowej i wyposażenia gospodarstwa domowego w dobra trwałego użytku. Uruchomiony w kwietniu 2016 r. program „Rodzina 500 plus” znacznie zmniejsza skalę tej niekorzystnej społecznie i ekonomicznie relacji, tj. dotychczasowej najniższej dochodowości w rodzinach wielodzietnych. Program ten powinien także pozytywnie zadziałać w kwestii strategicznego celu społeczno-gospodarczego, jakim jest ograniczenie skali demograficznego procesu starzenia się społeczeństwa, tj. ograniczenie potencjalnej możliwości ogłoszenia w perspektywie kolejnych kilkudziesięciu lat niewypłacalności partycypacyjnego systemu emerytalnego prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Status społeczno-zawodowy rodziców a edukacja szkolna licealistów z Miandrivazo na Madagaskarze

Na Madagaskarze nadal nie wszystkie dzieci objęte są edukacją podstawową. Ponadto spośród tych, które rozpoczęły naukę w szkole, tylko niewielka część dociera do poziomu maturalnego. Przyczyn tej sytuacji jest wiele. Obok powszechnego ubóstwa mieszańców jednym z powodów jest niechęć rodziców do edukacji szkolnej dzieci. Jednak coraz więcej malgaskich rodziców postrzega edukację formalną jako kapitał, który pozwoli w przyszłości ich dzieciom na awans społeczny. W niniejszym artykule autorka prezentuje wyniki badań własnych przeprowadzonych w czerwcu 2016 r. wśród 144 maturzystów z trzech liceów w Miandrivazo na Madagaskarze. Analizie poddane zostały status społeczno-zawodowy rodziców uczniów oraz formy pomocy udzielanej przez nich maturzystom.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Projekt Laboratorium Edukacyjnego Uniwersytetu Warszawskiego

W nawiązaniu do nowych zadań, jakie stawia przed nauczycielami wprowadzana właśnie reforma systemu szkolnego, omówiona została koncepcja modernizacji obecnego systemu kształcenia nauczycieli w Uniwersytecie Warszawskim. Przyjęto w niej, że nauczycieli szczebla elementarnego (klasy I—IV szkoły podstawowej) kształcić się będzie w dotychczasowym trybie, a nauczyciele wyższych klas szkół podstawowych, gimnazjów oraz liceów zostaną objęci indywidualnym systemem studiów stacjonarnych. W tym drugim przypadku projekt zakłada m.in. konieczność tworzenia ścieżek międzyprzedmiotowych oraz indywidualnego studiowania jednocześnie przynajmniej na dwóch wydziałach lub kierunkach. Niezbędne w tym celu zmiany organizacyjno-programowe zostały przedstawione wariantowo.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Polonistyka na Uniwersytecie Warszawskim - problemy dydaktyczne

Autor - dziekan Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1990-1996 - przedstawia uwarunkowania, które zdecydowały o wprowadzeniu na tym wydziale daleko idących zmian programowych, nowych planów studiów dziennych oraz nowych zasad zaliczania roku i kolejnych faz studiowania. Wskazuje również główne założenia leżące u podstaw studiów polonistycznych w nowym kształcie.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Uwagi o zarządzaniu zmianą w uczelniach ekonomicznych

W artykule wskazano mechanizmy, które przesądziły o dynamice wydarzeń w reformującym się sektorze wyższego szkolnictwa ekonomicznego. Punktem wyjścia do rozważań jest wskazanie okoliczności reform 1989 roku: nacisku na zmiany, braku przygotowania reformatorów, załamania się hierarchii autorytetów oraz niedostosowania do realiów zarządzania rynkowego. Wskazano powody, dla których wpływ tych czynników na procesy transformacyjne nie był równomierny. Następnie scharakteryzowano czynniki, które zdeterminowały sukces pierwszej fazy zmian oraz podjęto próbę analizy konfliktu interesów w obecnej sytuacji. Analiza - wykorzystująca mechanizmy analogiczne do dysonansu poznawczego - wskazuje na powstawanie postaw sprzyjających stagnacji. Syndrom ten określono jako zmianoholizm, a przeciwstawiono mu działania celowe i świadome, odnoszące się wizji czytelnego układu celów instytucjonalnych oraz wiarygodne mechanizmy przełożenia ich na ścieżki karier osobistych.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Między dyscyplinami wiedzy a zawodami

W artykule poruszono jeden z ważnych aspektów odrębności dwóch światów: uniwersytetu i jego otoczenia. Jego autor prezentuje pogląd, że „zawodowa orientacja” uniwersytetu powinna polegać przede wszystkim na określeniu, jakie dziedziny wiedzy i w jakim zakresie są konieczne do wykonywania poszczególnych zawodów. W tym kontekście proponuje pewien punkt widzenia na sposób rozwiązywania problemu „arbitralności i nieprzystawalności programów studiów do rynku pracy” .

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Zmiany w strukturze sektorowej i instytucjonalnej sfery badawczo-rozwojowej w Polsce w okresie transformacji systemowej

W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, jakie były przyczyny niepowodzeń polityki naukowej w Polsce w zakresie przekształceń struktury instytucjonalnej sfery badawczo-rozwojowej w latach 1990-1997. Ponadto omówiono podstawowe założenia zmian własnościowych oraz instytucjonalnych w tej sferze, przygotowane i przedstawione przez przewodniczącego KBN środowisku naukowemu w okresie od lipca do września 1998 r.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Badania nad szkolnictwem wyższym, polityka i praktyka - wzorce dobrego i złego porozumiewania się

Zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się przed szkolnictwem wyższym stawiane są coraz większe oczekiwania dotyczące zwiększenia dostępności, poprawy osiągnięć i zbliżenia do potrzeb zgłaszanych przez rynek pracy. W tych warunkach szkolnictwo wyższe mogłoby wiele skorzystać z analiz nastawionych na wewnętrzne problemy funkcjonowania oraz z sugestii uczonych i praktyków, którzy posiedli pogłębioną wiedzę na temat szkolnictwa. Jednak stosunki między badaczami a politykami w sferze szkolnictwa wyższego uważa się za dalekie od doskonałości. W niniejszym artykule proponuje się podejście do relacji między polityką, praktyką i badaniami nad szkolnictwem wyższym koncentrujące się na wzorcach komunikacji między nimi. Sugeruje się przyczyny, które spowodowały utrzymywanie się niewłaściwych relacji między badaniami i polityką oraz proponuje sposoby ich naprawy, takie jak wybór najlepszego wzorca „świadczenia usług” przez badaczy, zwrócenie większej uwagi na klientów czy akceptacja przez badaczy wpływu przypadkowych elementów na proces tworzenia polityki.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Rady badawcze jako organizacje pomostowe

Przedmiotem artykułu są organizacje pomostowe (zwane także ciałami buforowymi lub instytucjami mediacyjnymi) oraz ich szczególna forma, tzn. rady badawcze (nazywane również fundacjami, agencjami itp.). „Ciałem pomostowym” nazywa się formalnie powołaną organizację, usytuowaną między instytucjami rządowymi (np. ministrem szkolnictwa wyższego czy ministrem nauki) a organizacjami działającymi w danej sferze (np. szkołami wyższymi czy organizacjami badawczymi), która realizuje jeden lub więcej celów publicznych. Rada badawcza to organizacja lub grupa organizacji, które dokonują alokacji funduszy rządowych na badania podstawowe i strategiczne (tj. tych środków, które nie są przekazywane bezpośrednio uniwersytetom) i które uwzględniają udział społeczności badawczej w procesie rozdziału funduszy. W artykule przedstawiono charakterystykę ciał pomostowych oraz rad badawczych, pełnione przez nie role, a także zróżnicowanie tych instytucji. Omówione zostały dwa podstawowe ujęcia teoretyczne, pozwalające na zrozumienie relacji rad badawczych z rządem z jednej strony, a ze środowiskiem uczonych z drugiej (rada badawcza jako parlament nauki i rada w ujęciu agent - pryncypał). W końcowej części opracowania omówiono najnowsze tendencje zmian, dotyczące miejsca i znaczenia rad badawczych na świecie, a na tym tle - rolę pełnioną przez Komitet Badań Naukowych w Polsce.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Towarzystwa naukowe w Polsce i ich problemy organizacyjne

W artykule przedstawiono ogólny stan polskich towarzystw naukowych oraz historyczne uwarunkowania ich obecnej sytuacji. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom związanym z finansowaniem działalności prowadzonej przez towarzystwa naukowe, a także kwestiom reprezentowania ich wspólnych interesów.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Od samorządu nauki do polityki naukowej

W środowisku naukowym panuje powszechne przekonanie o głębokim kryzysie, w jakim znalazła się nauka w Polsce. Poglądy na temat źródeł, przejawów, następstw oraz koniecznych skutków zaradczych tego kryzysu różnią się jednak biegunowo. Przeważa opinia, że jego głównym źródłem jest niedofinansowanie budżetowe badań. Autor artykułu polemizuje z tym poglądem. Stawia tezę, że głównym źródłem kryzysu są formy zarządzania nauką, niedostosowane do realiów Polski jako kraju ścigającego państwa rozwinięte gospodarczo.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Slavo Radosevic o przemianach nauki i techniki w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Science Policy Research Unit (SPRU), działający na Uniwersytecie w Sussex, jest uznawany za najważniejszy think tank (sztab ekspertów) zajmujący się problematyką przemian systemów nauki i techniki w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, a pracownik SPRU dr Slavo Radosevic - za głównego organizatora sieci badaczy oraz autora najlepszych syntez dotyczących tego obszaru badań. Najistotniejszym walorem prac powstających w kręgu SPRU jest oparcie na badaniach empirycznych, ujęcie porównawcze oraz znajomość metod badawczych science policy studies. Zalety te są widoczne w opracowaniach pióra Radosevica, będących podsumowaniem projektu zbiorowego EC DGXII TSER pt. Restrukturyzacja oraz reintegracja systemów nauki i techniki w gospodarkach postkomunistycznych, realizowanego w latach 1996-1998.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Aspiracje zawodowe przyszłych inżynierów - na podstawie badań przeprowadzonych w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie

Autor przedstawia aspiracje zawodowe studentów AGH, zwracając uwagę na różnice w postawach zawodowych kobiet i mężczyzn. Podstawę opracowania stanowią wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w AGH w 1997 r. na wszystkich latach i kierunkach studiów (przy zastosowaniu doboru losowo-warstwowego). Uzyskane wyniki zostały odniesione do podobnych badań przeprowadzanych wcześniej przez różnych autorów (na szerszych reprezentacjach). Opracowanie zawiera też analizę opinii studentów o studiach.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Nierówności edukacyjne w Polsce

Tematem artykułu są zmiany nierówności edukacyjnych w Polsce w okresie powojennym oraz porównania międzynarodowe. Nierówności zdefiniowano jako porównanie szans na studia tych osób, których ojcowie mieli wykształcenie zasadnicze zawodowe lub niższe z tymi, których ojcowie mieli wykształcenie wyższe. Taka definicja w zasadzie odpowiadała nierówności dzielącej młodzież inteligencką oraz młodzież pochodzącą z rodzin chłopskich i robotniczych. Porównano też nierówności w dostępie do studiów między kobietami i mężczyznami. Okazuje się, że w okresie powojennym nastąpiło wyrównanie szans obu płci, a nawet zarysowała się lekka przewaga kobiet. Natomiast nierówność związana z pochodzeniem nie zmieniła się mimo okresu socjalizmu, a nawet od połowy lat sześćdziesiątych najprawdopodobniej rosła. Porównania międzynarodowe wskazują, że w Polsce nierówności związane z pochodzeniem były większe niż w wybranych krajach Europy Zachodniej, mimo dość ugruntowanego przekonania, że socjalizm sprzyjał wyrównaniu szans edukacyjnych. Powstaje pytanie, czy utrzymywanie się nierówności edukacyjnych w Polsce oraz ich większy rozmiar niż w innych krajach europejskich był związany z cechami polskiego systemu szkolnego (mały procent młodzieży przechodzącej na studia, duży zaś - kończącej naukę na zasadniczej szkole zawodowej), czy też raczej z nierównościami społecznymi między porównywanymi kategoriami, istniejącymi poza szkołą. Autor opowiada się za tą ostatnią hipotezą.

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Miejsce policealnych i wyższych szkół zawodowych w systemie edukacji. Jakie zmiany może przynieść reforma edukacji?

Szkoły policealne od dziesięciu lat cieszą się zainteresowaniem młodzieży i trafia do nich co trzeci absolwent liceum ogólnokształcącego. Wprowadzana reforma systemu edukacji przyniesie jednak zasadnicze zmiany w kształceniu zawodowym, ponieważ większość szkół pogimnazjalnych będzie przygotowywać nie jak dotychczas do wykonywania konkretnego zawodu, ale dawać podstawy ogólnozawodowe w danym obszarze kształcenia zawodowego, np. ekonomiczno-społecznym. Nie wiemy dziś, jak będą przebiegać wybory absolwentów liceów profilowanych i w jaki sposób rynek zareaguje na ich przygotowanie ogólnozawodowe. Wydaje się, że na dalsze współistnienie szkół policealnych i wyższych szkół zawodowych mogą mieć wpływ następujące czynniki: zróżnicowana oferta edukacyjna, w tym różne kierunki i formy kształcenia, kwalifikacje zawodowe otrzymywane w szkole i ich poziom, czas kształcenia oraz dostępność, w tym koszty kształcenia i położenie szkoły w pobliżu miejsca zamieszkania, a także warunki przyjęć do szkół (egzaminy wstępne czy tylko posiadanie świadectwa dojrzałości).

Czasopismo: Nauka i Szkolnictwo Wyższe
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości