rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Blask Taboru. Światło ikony. Od bizantyńskiej mozaiki do Andrieja Rublowa

Ikona, czyli obraz, jest nie tylko dziełem sztuki, lecz przede wszystkim widomym znakiem Boga. Potwierdzają to nawiązujące do teorii estetycznych antycznej Grecji wczesnochrześcijańskie rozważania teologiczne, z objawiającym się człowiekowi bytem transcendentnym łączące kategorię piękna. Wnikliwy ogląd zachowanych zabytków sztuki sakralnej – bizantyńskiej mozaiki i staroruskiego malarstwa ikonowego – pozwala stwierdzić, że zarówno jedne, jak i drugie powstawały pod wpływem monastycznego hezychazmu: pierwsze kształtowane w duchu tradycji egipskich ojców pustyni, drugie zaś poprzez oddziaływanie doktryny św. Grzegorza Palamasa. Przekonanie o możliwości ujrzenia Bożej Światłości w wyniku kontemplacyjnych praktyk ascetycznych znajdowało nie tylko odbicie, lecz również uzasadnienie w przedstawieniu biblijnego Przemienienia. Motyw objawionego na górze Tabor światła symbolizował zewnętrzną względem człowieka światłość, będącą swoistym preludium do uczestnictwa w przebóstwieniu, czyli do wewnętrznej światłości duszy. Uwidoczniony na bizantyńskich mozaikach oraz na ikonach Teofanesa Greka i Andrieja Rublowa temat może być postrzegany nie tyle na poziomie dydaktycznym (jako przekazująca religijne treści ilustracja), ile jako sprzyjające wewnętrznej przemianie źródło modlitewnej zadumy.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zażywanie leków OTC przez dzieci i młodzież

Leki OTC powinny spełniać wymogi bezpieczeństwa stosowania. Leki te są przeznaczone do zwalczania chorób powszechnych, łatwych do zdiagnozowania, o krótkim czasie leczenia. Są to najczęściej popularne środki przeciwbólowe, środki przeciw przeziębieniu, środki na kaszel i katar, na ból gardła, preparaty stosowane w leczeniu bólów mięśniowych i stawowych, leczeniu alergii, a także problemów gastrycznych. Leki sprzedawane bez recepty są dostępne w aptekach oraz punktach sprzedaży poza aptekami (w sklepach, na stacjach benzynowych). Leki bez recepty mogą być reklamowane m.in. w telewizji, Internecie, radiu, prasie. Fałszywe jest przekonanie, że leki bez recepty można zażywać bez kontroli ich dawkowania i interakcji z innymi substancjami, w  szczególności w przypadku zażycia zbyt dużej dawki leku. Leki dostępne bez recepty są wydawane bez zalecenia lekarza, a decyzję o ich stosowaniu podejmuje sam pacjent. W ostatnich latach konsumpcja leków OTC znacznie wzrosła, przede wszystkim z uwagi na ogromną ilość reklam, które zachęcają do ich kupowania, zarazem kreując potrzebę ich stosowania. Powszechna dostępność leków OTC tworzy wrażenie, że są to produkty bezpieczne, co może prowadzić do ignorowania załączonych do leków ulotek informacyjnych, lekomanii czy właśnie sprzedaży leków dzieciom i nieletnim, co może prowadzić do nadużywania przez nich leków OTC oraz uzależnienia od nich.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ochrona praw dzieci w prawie polskim i międzynarodowym w kontekście ochrony ich zdrowia

Nie ulega wątpliwości, że najbardziej kluczowym i fundamentalnym prawem człowieka jest prawo do ochrony życia i zdrowia człowieka. Szczególnie ważne znaczenie ma odniesienie tegoż prawa do życia i zdrowia do dzieci. Mając na uwadze dziecko, podkreślić należy, że jest nim istota ludzka od momentu poczęcia (a więc także w fazie prenatalnej) aż do uzyskania pełnoletniości ( co do zasady jest to wiek 18 lat). Prawa te mają charakter pierwotny, co oznacza, że państwo ich nie nadaje, ma jednak obowiązek stworzyć warunki do ich optymalnej realizacji. Szereg praw w tej materii potwierdzone zostało w Konstytucji RP, w której zwraca się uwagę na wyjątkowe obowiązki państwa i każdego ochrony prawa do życia i zdrowia  i zapewnienia optymalnych warunków w zakresie ich zabezpieczenia, w tym praw dziecka jako pacjenta. Problem ten w szerokim zakresie został uregulowany w szeregu aktach prawa międzynarodowego, gdzie na szczególne podkreślenie zasługuje Konwencja o ochronie praw dziecka. Podstawowe jednak zadanie ciąży w tym zakresie na ustawodawcy krajowym. Mimo, że aktualnie w Polsce problematyka ta regulowana była w bardzo wielu ustawach, dotyczących ochrony zdrowia (a przez to życia)  przyjąć należy, że mamy aktualnie do czynienia z sytuacją wysoce niezadawalającą. Stąd też od ustawodawcy wymagać należy wytężonej pracy w kierunku zmiany takiej sytuacji. Jest to niewątpliwie w interesie państwa i obywateli.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Okoliczności usprawiedliwiające stan silnego wzburzenia przy zabójstwie z afektu

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza okoliczności usprawiedliwiających stan silnego wzburzenia – jednego ze znamion uregulowanego w art. 148 § 4 k.k. przestępstwa zabójstwa z afektu. Zwrócono uwagę przede wszystkim na potencjalne problemy interpretacyjne, jakich może dostarczać wykładnia omawianego pojęcia, a także na praktyczny aspekt omawianej instytucji, jak chociażby kolejność dokonywania przez organy wymiaru sprawiedliwości stosownych ustaleń. Zdaniem autorki, nie można stworzyć wyczerpującego katalogu okoliczności, które w każdym przypadku zostaną uznane za usprawiedliwiające afekt. Ocena ta każdorazowo powinna być dokonywana in concreto, na bazie danego układu sytuacyjnego.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dwa oblicza zasady przezorności w procesie inwestycyjno-budowlanym

Celem pracy jest analiza regulacji oraz przyjmowanej treści zasady przezorności jako zasady prawa ochrony środowiska. Rozważania odniesiono do praktyki w realizacji procesów inwestycyjno-budowlanych. Zasada przezorności jest obecna w prawie polskim i unijnym, choć z istotnymi różnicami co do przyjętej treści tej zasady. W związku z tym przyjmuje ona dwa odmienne oblicza. Zależnie od wyboru oblicza tej zasady, stanowi ona wsparcie konkretnych wymogów prawa ochrony środowiska i może też prowadzić do blokady procesów inwestycyjno-budowlanych na danym terenie. Wątpliwości budzą też podstawy regulacji i stosowania tej zasady. Niestety obecna praktyka w tej kwestii jest rozbieżna i nie przynosi dobrego rozwiązania.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wykładnia sądów administracyjnych w zakresie parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu

Obszar chronionego krajobrazu i park krajobrazowy to zespołowe prawne formy ochrony przyrody, których przedmiot ochrony stanowią wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz określone walory krajobrazowe danego terenu. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody przyznaje województwu samorządowemu uprawnienie do tworzenia prawa miejscowego, które za pomocą systemu zakazów może stanowić istotne ograniczenie własności nieruchomości leżących na terenie tych form ochrony przyrody. Dlatego też kontrola sądowa tego rodzaju aktów, powinna być dokonana szczególnie wnikliwie. Sądy  administracyjne ustalając zakres zastosowania zakazów sięgają nie tylko do dyrektyw wykładni językowej ale również systemowej i celowościowej. Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne w szerokim zakresie powołują argumentację związaną z koniecznością prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa ochrony przyrody, celem rozwiązania istniejących konfliktów interesów (z jednej strony ochrona praw podmiotowym jednostek, a z drugiej potrzeba ochrony przyrody) na płaszczyźnie zasad obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odmowa przyjęcia odpadów komunalnych do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych ze względu na "inne przyczyny"

Przedmiotem artykułu jest analiza przesłanek z powodu, których prowadzący regionalną instancję przetwarzania odpadów komunalnych może odmówić przyjęcia odpadów, dostarczanych przez podmiot odbierający odpady, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn o charakterze ekonomicznym, leżących po stronie dostawy odpadów.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Luki konstrukcyjne w prawie ochrony środowiska - wykładnia i stosowanie

Prawo ochrony środowiska wykazuje daleko idącą specyfikę jeśli chodzi o przedmiot regulacji, a tym samym – specyfikę regulującej go materii ustawowej. Nasilającą się tendencją jest nie tylko mnogość regulacji podustawowej, ale i zjawisko zaniechania legislacyjnego polegające na niewydaniu obligatoryjnych rozporządzeń wykonawczych. Celem pracy jest ocena możliwości zastosowania analogii jako metody stosowania/wykładni prawa w przypadku braku regulacji podustawowej, określenia warunków dopuszczalności jej zastosowania oraz możliwych skutków takiej analogii. W opracowaniu ujęto także propozycję interpretacji prawa w przypadku niedopuszczalności zastosowania analogii, tj. interpretacji  wątpliwości co do treści normy prawnej na rzecz strony.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dyskrecjonalna władza organów administracji publicznej przy określaniu zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - w świetle wybranych orzeczeń sądowo-administracyjnych

Raport stanowi jeden z najważniejszych elementów postępowania w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, mający ułatwić zidentyfikowanie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Zobowiązanie inwestora do przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych obowiązków organu administracji wynikającym z wszczęcia postępowania ocenowego. Na tym etapie dyskrecjonalność władzy organów administracji publicznej przy określaniu zakresu raportu związana jest z samodzielnością oceny raportu przez organy administracji publicznej, nawet wówczas, gdy nikt nie kwestionuje prawidłowości sporządzenia raportu oraz danych w nim zawartych. Organy administracji publicznej muszą dokonać przy tym rzetelnej oceny raportu, gdyż pobieżna ocena raportu, z niedostrzeżeniem braku opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz braku wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo stanowi istotną wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, co w konsekwencji - przy związaniu organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach danego przedsięwzięcia na środowisko postanowieniem uzgodnieniowym regionalnego dyrektora ochrony środowiska – może doprowadzić do uchylenia decyzji organu I instancji. Organy administracji publicznej oceniając planowaną inwestycję weryfikują dane zwarte w raporcie. Organy te powinny przenalizować oraz ocenić inwestycję bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin oraz wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Ze względu na brak precyzyjności przepisów prawnych dokonanie tej oceny nie zawsze jest proste.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo polowania - nienazwana instytucja prawa łowieckiego

Przedmiotem artykułu jest „prawo polowania”, rozumiane jako prawo podmiotowe do polowania na określonym gruncie. Pomimo iż określenie to nie jest używane przez ustawę Prawo łowieckie, to prawo polowania, jako instytucja prawa łowieckiego, nadal istnieje na gruncie tej ustawy. Przysługuje ono państwu (a właściwie Skarbowi Państwa). Świadczą o tymprzede wszystkim te przepisy ustawy, które określaja, kto wydzierżawia obwody łowieckie i komu przypada czynsz dzierżawny. Jeśli chodzi o konstrukcję prawa polowania to ma ono wiele cech prawa rzeczowego. Mimo więc, że prawo polowania nie należy do żadnej z trzech kategorii praw rzeczowych wyróżnionych w ich systematyce –prawo własności, prawo użytkowania wieczystego i ograniczone prawa rzeczowe, należy stwierdzić,że jest ono quasi prawem rzeczowym.
 

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wykładnia przepisów w zakresie udziału społeczeństwa w ochronie środowiska – wybrane problemy

Artykuł prezentuje wybrane problemy związane z interpretacją przepisów dotyczących partycypacji publicznej w ochronie środowiska. Analizie zostały poddane ważniejsze pojęcia związane z tytułową problematyką. Zwrócono uwagę również na wątpliwości dotyczące odpowiedniego stosowania przepisów prawnych w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wolność wypowiedzi i wolność wyznania w kolizji ze skutkiem śmiertelnym. Uwagi wybrane na kanwie wyroku ETPC z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie Tagiyev i Huseynov v. Azerbejdżan

Sprawa Tagiyev i Huseynov v. Azerbejdżan jest punktem wyjścia, by po raz kolejny przyjrzeć się kolizyjności wolności wypowiedzi i wolności wyznania. Zagadnienie nie jest czysto teoretyczne, a jego skutki mogą być tragiczne i nie dotyczą wyłącznie Azerbejdżanu. ETPC od kilkudziesięciu lat tworzy standardy orzekania w podobnych sprawach. Artykuł jest próbą ich zaprezentowania i zwrócenia uwagi na punkty kluczowe w procesie ważenia obu wolności oraz decydowania przez Trybunał,której z wolności dać pierwszeństwo. To prowadzi do decyzji, czy ingerencja państwa była uzasadniona i czy Konwencja została naruszona. Autorka stoi na stanowisku, że wraz z rozwojem nowoczesnych mediów o zasięgu globalnym i radykalizacji rozpowszechnianych w przestrzeni publicznej poglądów i przekonań przedstawicieli różnych grup społecznych do kolizji wolności wypowiedzi i wolności wyznania będzie dochodzić coraz częściej. ETPC proponuje w orzeczeniach konkretne wskazówki, jak w takich sprawach orzekać.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ciemna strona światłowodów. O potrzebie zintegrowanych badań nad cywilizacją informacyjną

Artykuł przedstawia propozycję zintegrowanego badania zjawisk o dużej skali złożoności i znacznej dynamice zmian, do których należy cywilizacja informacyjna. Integracja dotyczy kolejnych poziomów wiedzy odsłaniających głębsze i pełniejsze tło globalnych trendów technologiczno-informacyjnych (megatrendów). Obserwowane i opisywane jedynie na poszczególnych poziomach „wtajemniczenia”, wydają się one przypadkowe, spontaniczne i niezależne. Krytycznie weryfikowane danymi pochodzącymi z różnych dziedzin, ujawniają natomiast zbieżne inspiracje i wspólne inklinacje. Znamienne jest, że nawet w nauce często unika się łączenia symptomów zjawisk społecznych i ujawniania ich tła oraz że tendencja ta jest tym silniejsza, z im bardziej rozległymi zjawiskami mamy do czynienia, w szczególności, gdy sytuują się one w obszarze zwyczajowo zwanym obszarem postępu.
Autor wyróżnia pięć warstw dyskursu na temat cywilizacji informacyjnej, odpowiadających pięciu poziomom władzy organizującej nowy porządek świata, eufemistycznie określany także mianem globalnej cywilizacji informacyjnej. Należą do nich: ideologicznie uwikłany poziom władzy politycznej, władza biurokratyczno- sądownicza, władza technokratyczna, władza ekonomiczna, oraz władza ideowa. Bez uwzględnienia tego ostatniego poziomu nie jest możliwe dostateczne, a zatem ostateczne wyjaśnienie głównego megatrendu współczesnej cywilizacji, którym jest globalizacja, a także towarzyszącego jej zjawiska, którym jest niepohamowana internetyzacja, która wprowadza do świata niekontrolowane sterowanie informacyjne, pozbawiające społeczeństwa podmiotowości, odbierające narodom tożsamość, a państwom suwerenność.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ciemności pełne światła. Niemiecka literatura i malarstwo przełomu osiemnastego i dziewiętnastego wieku wobec problemu (samo)poznania

Artykuł omawia sposoby ukazywania światła i ciemności w wybranych utworach niemieckich poetów przełomu osiemnastego i dziewiętnastego wieku: Friedricha Hölderlina i Georga Ph.F. Freiherra von Hardenberga (pseud. Novalis). Wychodząc od sposobu rozumienia światła u Platona i ukazując inne źródła poetyckiej inspiracji romantyków (neoplatonizm, alchemię, nauki empiryczne, teozofię Jakoba Böhmego czy idealizm subiektywny Johanna G. Fichtego), uwzględniając przy tym realizację koncepcji światła w malarstwie Philippa O. Rungego i Caspara D. Friedricha, autorka analizuje związki poszczególnych utworów literackich z Faustem Goethego. Przeprowadzone analizy ukazują, że ciemność traktowana jest przez Novalisa i Hölderlina jako okoliczność towarzysząca spotkaniu z transcendentną rzeczywistością oraz przeciwstawiana charyzmatycznemu oślepieniu i poetyckiej inspiracji. Zainteresowanie Hölderlina i Novalisa filozofią Fichtego oraz przeniesienie – w ich poetyckim przekazie – wszystkich doświadczeń do świadomości owocuje zniwelowaniem opozycji między światem idei a codziennością, a także między światłem a ciemnością.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czcigodne jarzmo metafory. Kilka uwag na marginesie Platońskiej paraboli jaskini

Nie ma chyba w filozofii silniej zakorzenionej metafory niż światło, mające wypowiadać prawdę, poznanie, sens. U Platona jest ono niezbędnym łącznikiem między tym, co widziane, a widzeniem samym. Łącznik ten Platon nazywa jarzmem. Hermeneutyczny namysł nad tą metaforą rodzi wiele pytań, z których bodaj najważniejsze, a na pewno najbardziej niepokojące brzmi: czy to wszystko, co wiemy i przeczuwamy na temat prawdy (poznania, idei Dobra itd.), wynika z wiedzy o tych doniosłych sprawach, czy też jest konsekwencją pieczołowitej i szczegółowej analizy samej metafory światła? Innymi słowy: ile wiemy o prawdzie samej, a ile o tym, jak działa światło? Być może napięcie w jarzmie pomiędzy prawdą a światłem nie okaże się tak radykalne i aporetyczne, jak w wypowiedzianej właśnie alternatywie. Zapewne warto jednak zobaczyć, co sama metaforyka światła wnosi do naszego rozumienia prawdy, przyglądając się metaforze można bowiem dostrzec fundamentalne aporie i napięcia.
W artykule analizowana jest między innymi pozaświatowość światła. W filozofiach tak od siebie różnych, jak platonizm, fenomenologia transcendentalna czy filozofia spotkania, ujawnia się pewien wspólny wzór: wszędzie tam, gdzie wykorzystana zostaje metaforyka światła, światło umiejscowione zostaje – na różne sposoby – poza światem. Takim źródłem sensu może być idea Dobra, ale też transcendentalne Ja czy Buberowskie Ty. Poprzez przywołanie rozważań Heideggera o alethei autor dochodzi do kolejnego problemu: w świetle nie widać ciemności. Czy to stwierdzenie odnosi się do natury tego, co ciemne (np. zła), czy też jest tylko i wyłącznie grą językową, ważną jedynie w ramach metafory światła? Wszystko to prowadzi do pytań o niezastępowalność metafory światła w myśleniu filozoficznym.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Lux machina, czyli kilka uwag o fotografii i świetle

W tekście przyjmujemy, że wynalezienie fotografii jest konsekwencją rozpoczętych już w starożytności badań nad światłem oraz jego właściwościami. Analizujemy filozoficzne przesłanki prowadzące do wynalezienia fotografii oraz kluczowe dla całego procesu zjawisko powstawania obrazu zachodzące wewnątrz urządzenia zwanego camera obscura. Zwracamy uwagę na różnice między światłem naturalnym a sztucznym oraz na zmieniające się trendy w wykorzystywaniu światła przez fotografów.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reguła harmonizowania kontekstów i presupozycje aksjologiczne w procesie wykładni przepisów prawa ochrony środowiska

Harmonizacja polskiego prawa ochrony środowiska z unijnym environmental acquis zmieniła praktykę prowadzenia wykładni tych przepisów, nakierowując ją na efektywność. Obok aspektu ukierunkowania na cel regulacji, interpretacja przepisów prawa ochrony środowiska, od Traktatów unijnych począwszy, a na aktach wykonawczych skończywszy, wymaga jednak wzięcia pod uwagę ich ducha, systematyki i brzmienia. Na takim tle pojawia się pytanie: co oznacza interpretacja przepisów „w duchu prawa ochrony środowiska”? W przedmiocie tym postawić można trzy tezy: 1) Wykładnia przepisów w duchu prawa ochrony środowiska powinna być prowadzona w kontekście ochrony środowiska jako systemowego celu; 2) Właściwe skonstruowanie podstawy decyzji w sprawach dotyczących środowiska wymaga identyfikacji i harmonizacji kontekstów, w jakich osadzony jest interpretowany przepis (reguła potwierdzania); 3) Wykładnia przepisów prawa ochrony środowiska, powinna dążyć do odczytania wartości założonych u podstaw tego prawa („presupozycji aksjologicznych”).

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Mowa Transcendencji. Hermeneutyka światła w religijnym malarstwie Caravaggia

Celem studium jest przebadanie możliwości zastosowania metody hermeneutycznej do analizy motywu światła na wybranych obrazach Michelangela Merisi da Caravaggio o tematyce religijnej. Artysta oświetlał modeli znajdujących się w ciemnym pokoju światłem padającym z umieszczonej wysoko lampy lub wpadającym przez okno. Jak dotąd, światło w jego kompozycjach traktowano jako środek wzmacniający dramatyzm scen, jako nośnik Bożej mocy, a w wypadku jego skorelowania z realnym oświetleniem wpadającym do wnętrza kaplic – jako środek zacierania granicy między sceną a przestrzenią widza i urealniania przedstawienia.
Według hermeneutyki interpretacja dzieła dokonuje się w wymiarze indywidualnym, czyli w procesie aktu odbiorczego, a rozumienie dzieła prowadzi do lepszego samopoznania widza. Hermeneutyczna metoda interpretacji obrazów opiera się na założeniu, że dzieło sztuki prezentuje swoisty sens ikoniczny, różny od wiedzy czerpanej ze źródeł pozaobrazowych. Podstawą tego sensu jest całościowa struktura dzieła, czyli sposób optycznego zespolenia ze sobą wszystkich jego elementów. Swoistość i autonomiczność tego zespolenia wynikają z rozpoznawanego przez widza w oglądzie dzieła odniesienia struktury do płaszczyzny obrazu. Z tego względu płaszczyzna w doświadczeniu oglądowym jest obecna w każdym elemencie świata przedstawionego i zarazem nie jest jednym z nich – wykracza poza nie, a obraz zyskuje zdolność uzmysławiania stanu transcendowania poza ukazany świat. W metodzie hermeneutycznej światło jest więc, jak każdy składnik przedstawienia, traktowane jest jako część całościowej struktury dzieła. Na przykładzie wybranych prac religijnych Caravaggia zostało pokazane, w jaki sposób światło skupia uwagę widza na danym miejscu świata przedstawionego, które inicjuje logikę oglądową. Jej prześledzenie pozwala zrozumieć sens ikoniczny dzieła. Kluczowym elementem tej logiki jest wskazanie przez główne postaci na granicę obrazu – horyzont poznawczy transcendujący ich świat. Oglądowe doświadczenie tej relacji przekłada się na uwewnętrznienie przez widza sensu ikonicznego. Uwewnętrznienie to wynika z niemożności adekwatnego przełożenia tego sensu na język relacji między przedstawieniem a granicą obrazu. Granica zarówno przynależy do świata przedstawionego, jak i wykracza poza ten świat. Jest to sytuacja, której język werbalny nie może zgłębić. Wypowiedź musi bowiem wyodrębnić świat przedstawiony i granicę obrazu. Ta niewypowiadalna jednoczesność (zarówno-jak) jest jednak rozumiana w naszym widzeniu. Zarazem rozumienie to jest komunikowalne. Utrzymuje możliwość hermeneutycznej interpretacji, a więc przekładu doświadczenia oglądowego w medium języka. Sensem tego przekładu jest przy tym uzmysłowienie jego nieadekwatności wobec obrazowej rzeczywistości.

Czasopismo: Ethos
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wykładnia in dubio pro naturam w prawie polskim

Istnieją w pełni uzasadnione podstawy, aby de lege lata podjąć rozważania nad wykładnią in dubio pro naturam. Argumenty przemawiające za i przeciw są ważkie, ale chyba szala przechyla się w stronę myślenia międzypokoleniowego, a to sprzyja wykładni na korzyść środowiska. Być może właśnie zasada zrównoważonego rozwoju będzie stanowiła normatywny punkt wyjścia dla tej dyrektywy wykładni. Być może czas wreszcie rozważyć, czy partykularny interes jednostki, choć niezwykle ważny nie powinien ustąpić interesowi zdrowia i życia ogółu i docelowo także i tej jednostki?

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne