rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rola i znaczenie przekazu pokoleniowego w krzewieniu świadomości narodowo-kulturowej na przykładzie współczesnej Polonii w Niemczech

Nasz zachodni sąsiad, Niemcy, należy do tych krajów, w którym z różnych powodów,
najczęściej ekonomicznych, znalazło się kilka milionów Polaków. Niniejsze opracowanie
jest pewnego rodzaju przewodnikiem po kulturze wytworzonej w Niemczech
przez Polaków i środowiska polonijne w okresie budowania Unii Europejskiej. W zjednoczonej
Europie mamy do czynienia z zupełnie nowymi zjawiskami w kulturze. Istnieją
liczne opracowania poruszające ważne kwestie historyczne w stosunkach polsko-
-niemieckich, do których sięga niniejsze studium. Są to najczęściej publikacje ujmujące
te zagadnienia w sposób całościowy, zarówno z perspektywy historii Polski, jak też
przeszłości Niemiec, oraz wzajemnych relacji obydwu krajów. Niniejsza rozważania
sięgają również do źródeł pamiętnikarskich. Uzupełnieniem tych źródeł są materiały
pochodzące ze sprawozdań i raportów Senackiej i Sejmowej Komisji Emigracji i Łączności
z Polakami za Granicą a także z oficjalnych witryn internetowych, poświęconych
licznym wydarzeniom kulturalnym ostatnich lat. Autor skupia swoją uwagę na przemianach
świadomości narodowo-kulturowej Polaków w Niemczech w dwóch ostatnich
wiekach, ukazując wolę trwania przy języku, wierze i kulturze swoich ojców. Obecnie,
inaczej niż dawniej, Polacy nie tworzą zwartej grupy społecznej, nie mają bowiem statusu
mniejszości etnicznej, dlatego ich wkład w rozwój kulturalny czy naukowy Niemiec
jest mniej widoczny, mimo że w ostatnich dwudziestu latach emigrowali do Niemiec ludzie z wyższym wykształceniem, wśród nich także twórcy kultury. Chociaż
w różnorodny sposób zaznaczają swoją obecność, jednak w świadomości Niemców,
a zwłaszcza w mediach nie widać ich w takim wymiarze, na jaki zasługują. Konstatacje
zwarte w niniejszym opracowaniu dają szereg impulsów co należy czynić, aby tę sytuację
zmieniać.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Czesław Wycech jako kreator polityki oświatowo-wychowawczej

Czesław Wycech, jako minister oświaty w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej,
podjął szereg inicjatyw mających na celu usprawnienie organizacji funkcjonowania
oświaty w powojennej Polsce. Wiele uwagi poświęcił ukształtowaniu podziału
terytorialnego administracji szkolnej. Postawił sobie za cel doprowadzenie do pełnej
realizacji obowiązku szkolnego. Poprawił strukturę szkolnictwa powszechnego, zniósł
trzystopniową organizację tych szkół i ustanowił klasy jednoroczne. Wprowadził do
szkół powszechnych przejściowe programy nauczania o zmienionej częściowo treści.
Przystąpił do działań zmierzających do zwiększenia liczby szkół średnich i zawodowych
oraz upowszechnienia wychowania przedszkolnego. Podjął próbę uspołecznienia
zarządzania oświatą na szczeblu gmin i powiatów. Wystąpił z ważnymi inicjatywami
ustawodawczymi, zmierzającymi do kompleksowego zreformowania polskiego systemu
oświaty i wychowania. Dążył do uruchomienia w sprzyjających warunkach ósmej
klasy szkoły powszechnej. Doskonalił system edukacji kształcenia nauczycieli. Pragnął
wychować młode pokolenie Polaków na miarę współczesnych potrzeb.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Rodzina szlachecka w świetle staropolskich poradników gospodarskich

Poradniki gospodarskie były jednym z najpopularniejszych i najczęściej czytanych
gatunków literackich wśród szlachty XVI i XVII wieku. Były chętnie czytane
nie tylko ze względu na praktyczne informacje dotyczące prowadzenia gospodarstwa
domowego, ale zawierały także wskazówki jak postępować, aby osiągnąć
spełnienie. Literatura agronomiczna promowała aktywny tryb życia oraz zgodną
współpracę pomiędzy mężem i żoną, a także zachęcała do pomnażania majątku,
przy jednoczesnym dbaniu o dobro wspólne. Podkreślano, że szczęście i dobrobyt
każdej rodziny wpływają na dobrobyt całej Rzeczpospolitej Polskiej. Literatura
tego rodzaju promowała specyficzny typ małżeństwa, w którym obydwoje
małżonków mają jasno określone role w odniesieniu do Boga, siebie, swoich
dzieci, swoich sąsiadów i swojej ojczyzny.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Wsparcie dziecka romskiego przez rodzinę w integracji społecznej

Wsparcie rodziny jest istotnym czynnikiem stymulującym rozwój młodego człowieka.
Za jego sprawą dziecko – również pochodzenia romskiego – dąży do zdobywania
nowych informacji o świecie, w którym żyje. Szkoła jest jednym z miejsc, w którym
zachodzi proces uczenia się oraz proces integracji społecznej. Rząd chcąc zachęcić
romskie rodziny do uczestniczenia w życiu społeczno-kulturalnym stworzył „Rządowy
Program na Rzecz Społeczności Romskiej w Polsce”. W ramach tego programu na
przełomie roku 2012/2013 prowadziłam w jednej z wrocławskich publicznych szkół
podstawowych integracyjne zajęcia warsztatowe. Uczestniczyły w nich dzieci oddziału
przedszkolnego społeczności polskiej oraz romskiej. Zastosowałam podejście jakościowe
w paradygmacie interpretatywnym. Przyjęłam metodę badania w działaniu.
Opisałam wnioski z obserwacji uczestniczącej, które przeprowadziłam w grupie badając
zaangażowanie dzieci w zajęcia, ich zainteresowanie poruszaną tematyką, przebieg
interakcji zachodzących w czasie warsztatów, frekwencję oraz stosunek rodziców do
zajęć. Przedszkolaki były ciekawe poznania innej kultury, chętnie wszystkie uczestniczyły
we wspólnych zabawach a pozytywne informacje zwrotne od rodziców miały
swoje odzwierciedlenie w praktyce. Udział w zajęciach cieszył się dużą aktywnością,
starannym przygotowaniem prac domowych i wysoką frekwencją dzieci. Wsparcie rodziców
okazało się niezbędne w zaspokojeniu naturalnej ciekawości poznawczej dzieci.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Instytucje wychowania przedszkolnego w wielokulturowej Łodzi w latach 1924–1939. Organizacja, zadania, formy działania

Miastem o zróżnicowanej strukturze narodowościowej, a w związku z tym także ję-
zykowej, wyznaniowej oraz kulturowej, Łódź stała się od pierwszej połowy XIX wieku,
i zadecydowały o tym względy natury ekonomicznej. W Drugiej Rzeczypospolitej
ludność polska stanowiła ponad połowę populacji miasta (62%), druga pod względem
liczebności była społeczność żydowska – 31%, a następnie niemiecka – 7%. Problematyka
szeroko rozumianej opieki nad dziećmi, mocno akcentowana w latach zaborów
przez społeczników, organizacje filantropijne i wyznaniowe, także na terenie Łodzi,
doczekała się w okresie międzywojennym uregulowań prawnych na szczeblu władzy
centralnej oraz troski w postaci konkretnych rozwiązań organizacyjnych ze strony samorządów.
Przejęcie, przez łódzkie władze samorządowe sfery opieki i pomocy dzieciom
nie spowodowało, że z mapy miasta zniknęły instytucje dobroczynne różnych narodowości
i wyznań – wręcz przeciwnie, dopełniały one i podejmowały różne formy
wsparcia, adresowane zwłaszcza do dzieci ubogich. Jedną z nich było wychowanie
przedszkolne, czyli objęcie regularną opieką dzieci w wieku od 3 do 6 lat, niezależnie
od ich narodowości i wyznania. Celem artykułu jest ukazanie instytucji wychowania
przedszkolnego (ochronek oraz przedszkoli) – ich liczby, sposobu inicjowania, organizacji,
pełnionych zadań i form oddziaływań (także w stosunku do rodzin wychowanków)
– na tle, zróżnicowanej wówczas, struktury narodowościowej Łodzi. Początkową
cezurę czasową (1924) wyznacza rok powołania do życia pierwszej ochronki zainicjowanej przez miasto (dla dzieci narodowości polskiej), która oprócz zadań stricte opiekuńczych
miała pełnić rolę wychowawczo-dydaktyczną

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Związek Nauczycielstwa Polskiego w procesie przygotowania nauczycieli do zadań wychowawczych w Polsce po II wojnie światowej

Artykuł poświęcony jest problematyce udziału ZNP w procesie przygotowania nauczycieli
do zadań wychowawczych szkoły po II wojnie światowej. Autorka przedstawia
w nim uwarunkowania zmian ustrojowych, etapy ideowo-politycznego opanowywania
organizacji nauczycielskiej oraz przejawy oddziaływań na środowisko nauczycielskie
różnych ogniw związkowych, celem wpojenia naukowego światopoglądu oraz
przygotowania ich do realizacji celów i zadań wychowania socjalistycznego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Opiekuńczo-wychowawcze placówki ukraińskich towarzystw zakonnych Galicji jako forma kompensacji wychowania rodzinnego (koniec XIX – pierwsza połowa XX wieku)

od koniec XIX – na początku XX wieku z powodu złożonych społeczno-historycznych
warunków a także ograniczenia wychowania rodzinnego z inicjatywy wybitnych
przedstawicieli towarzystw zakonnych kościoła grekokatolickiego, system wychowania
uległ znaczącym zmianom. Dzięki ofiarnej pracy sióstr–wychowawczyń
opracowano system harmonijnego wychowania i rozwoju dzieci. Poświęcając siebie
sprawie wychowania, siostry zakonne potwierdziły efektywność wychowania publicznego
i upewniły w potrzebie jego rozwoju w warunkach niedostatku oraz ograniczonego
oddziaływania rodzinnego środowiska wychowawczego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Macierzyństwo w fotografii

Prezentowany artykuł stanowi analizę materiałów wizualnych – fotografii, w poszukiwaniu
odpowiedzi na pytanie badawcze: w jaki sposób matki przedstawiają swoje
macierzyństwo? Prezentowane treści są pokłosiem projektu badawczego, realizowanego
w 2012 roku pod kierownictwem dr Martyny Pryszmont-Ciesielskiej: Współczesne
oblicza macierzyństwa w perspektywie edukacji nieformalnej, który wyrażał się w narracyjno-
wizualnej interpretacji mikroświatów matek uczestniczących w badaniu.
Do celów interpretacyjnych wykorzystano strategię badawczą z wykorzystaniem
fotografii jako materiałów zastanych w ujęciu Krzysztofa Koneckiego. Materiał badawczy
stanowiły zdjęcia przekazane do badań przez dwie kobiety: Karolinę (28 zdjęć)
oraz Agnieszkę (73 zdjęcia). Ponadto każda z kobiet wskazała jedno zdjęcie, które, jej
zdaniem, stanowiło najlepszą ilustrację bycia matką, a także samodzielnie zdefiniowała
słownie swoje macierzyństwo. W trakcie badań zwracano uwagę nie tylko na przekaz,
jaki niosą w sobie fotografie, ale również na spójność przekazu, jaki niosły ze sobą materiały
wizualne i werbalne.
W wyniku przeprowadzonej analizy opisano mikroświaty macierzyństwa dwóch
badanych kobiet, z których pierwszy (Karoliny) określono jako afirmację życia przejawiającą
się w aktywności i radości, natomiast drugi (Agnieszki) jako troskę o dzieci połączoną
z podszytą lękiem nostalgią.
W ramach wniosków z przeprowadzonych badań stwierdzono, iż (1) fotografia jest
bardzo dobrym materiałem badawczym, pozwalającym na jakościową rekonstrukcję
mikroświatów; (2) dobre rezultaty przynosi triangulacja materiałów badawczych w postaci
narracji i fotografii, które mają charakter komplementarny; (3) fotografie stanowią dobry materiał do interpretacji trajektorii relacji rodzinnych i społecznych; (4) wizualny
materiał badawczy można również wykorzystać do odkodowania emocji, lęków, pragnień,
a także pewnej pozycji i perspektywy życiowej.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Przemiany autorytetu ojca w rodzinie polskiej w XX wieku. Interpretacja z perspektywy historyczno-pedagogicznej

Badania oscylujące wokół tematyki ojcostwa, w tym roli ojca w procesie wychowania
dziecka, stanowią dziś obszar zainteresowań wielu badaczy. Tendencje te nie są
bynajmniej przypadkowe, gdyż w przeciągu ostatnich kilkudziesięciu lat pozycja, jaką
dotąd mężczyźni zajmowali w rodzinach polskich, niejednokrotnie ulegała znaczącym
przemianom, bądź/i – jak wskazywał Jerzy Witczak już w latach osiemdziesiątych XX
wieku – stała się nie do końca określoną. Zachodzące zmiany doprowadziły bowiem do
przewartościowania dotychczasowej roli ojców – w tradycyjnym modelu, sprowadzającej
się do dbania o byt ekonomiczny i reprezentację rodziny na zewnątrz.
O ile w pierwszej połowie XX wieku rola mężczyzny w familijnym stadle była
ugruntowana, o tyle w drugiej połowie wieku, m.in. wskutek przemian cywilizacyjnych,
jak i polityki społecznej ówczesnych władz (szczególnie zaś w dobie stalinizmu),
autorytet ojcowski coraz częściej kwestionowano. W rezultacie tradycyjne metody,
w oparciu o które autorytet ten był budowany, przestały się sprawdzać w praktyce wychowawczej.
Coraz częściej też zaczęto zadawać pytania dotyczące znaczenia ojca
w procesie wychowania dziecka.
Przemiany życia rodzinnego w XX-wiecznej Polsce nie przebiegały jednak w sposób
jednolity we wszystkich warstwach społecznych. Inną pozycję zajmowali ojcowie
pochodzący ze wsi, inną zaś mężczyźni mieszkający w miastach i przyjmujący tzw.miejski styl życia. Nie ulega jednak wątpliwości, że tak w jednym, jak i w drugim środowisku
– choć w różnym nasileniu – ojciec jako głowa rodziny stracił swoją dominującą
pozycję. Aby zrozumieć, dlaczego tak się stało, warto omawianemu zjawisku
przyjrzeć się z perspektywy historii społecznej, nie zapominając także o konsekwencjach
przeobrażeń polityczno-gospodarczych, które tak w sposób bezpośredni, jak i pośredni
wpłynęły na przemiany w obszarze życia rodzinnego w XX-wiecznej Polsce.
Ukazanie kontekstu historycznego, jak i poglądów wybranych przedstawicieli myśli
pedagogicznej, podejmujących się problematyki ojcostwa i autorytetu ojca w interesującym
nas okresie, stanowi główną oś artykułu.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Kulturowy potencjał wychowania w rodzinie na styku kultur – orientacje rodziców i dzieci

Odmienność kulturowa jest czynnikiem istotnie stratyfikującym funkcjonowanie
rodziny w obrębie jej samej, jak i poza nią, zwłaszcza w wymiarze społecznym. Owa
odmienność generuje w konsekwencji specyficzny dla niej kulturowy system, konceptualizowany
przez tzw. kulturowy kanon dziedziczony w ramach międzygeneracyjnej
transmisji. Istotne są przy tym: zakres owego przekazu, kulturowy typ rodziny, przestrzenie
doświadczania odmienności kulturowej oraz style radzenia sobie z odmiennością
na stykach kultur, wyznaczane przez takie czynniki, jak historyczność i czas. Składają
się one z kolei na wypracowanie strategii radzenia sobie z ową odmiennością,
z tzw. kulturowym dualizmem, która jest pokoleniowo zróżnicowany, ewoluuje bowiem
od kulturowego konsensusu ku międzykulturowej orientacji. U jej podstaw lokuje
się przy tym specyficzna aksjologia pogranicza kulturowego. Strategię tę postrzegać
można zatem jako kapitał społeczny, tak w odniesieniu do odmiennych kulturowo jednostek,
jak i odmiennych kulturowo wspólnot, funkcjonujących w granicach wielokulturowego
społeczeństwa.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Rola, zadania i pozycja społeczna mężczyzny i kobiety w rodzinie w świetle wybranych czasopism kobiecych z lat 1864–1914

Mężczyzna w polskiej rodzinie pełnił od wieków dominującą rolę. To on zaspokajał
potrzeby najbliższych. Samodzielnie podejmował wszystkie ważne decyzje. On też
reprezentował rodzinę na zewnątrz. Rolę kobiety sprowadzano zazwyczaj do pełnienia
funkcji opiekunki domowego ogniska, gospodyni i wychowawczyni młodego pokolenia.
To ostatnie zadanie było szczególnie ważne w okresie niewoli narodowej, jednak
nie spowodowało widocznej poprawy pozycji kobiety w rodzinie. W drugiej połowie
XIX wieku publicyści czasopism kobiecych zaczęli domagać się, aby ojcowie w większym
niż dotychczas stopniu zainteresowali się własnym potomstwem, a zwłaszcza jego
kształceniem i wychowaniem. Jednocześnie podkreślali, że żona powinna wspierać
męża w trudnych dla niego chwilach. Musi dbać o właściwą atmosferę w domu, zapewnić
spokój niezbędny do wypoczynku po pracy oraz uczyć dzieci wdzięczności
i szacunku wobec ojca. Jeśli mężczyzna nie znajdzie zrozumienia wśród najbliższych,
będzie go szukał poza rodziną. Żona powinna też wspomagać męża w jego staraniach
o utrzymanie rodziny poprzez własną oszczędność i pracę w gospodarstwie kobiecym.
Sytuacja uległa zmianie w ostatnich latach XIX i na początku XX wieku, gdy coraz
więcej kobiet podejmowało pracę zarobkową. To zapoczątkowało proces przechodzenia
od rodziny typu patriarchalnego w kierunku rodziny partnerskiej. Coraz częściej mąż
i żona podejmowali współpracę dla dobra rodziny i wychowywanych w niej dzieci.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Relacje rodzice – dziecko i ich prawne konteksty

Przedmiotem rozważań w artykule są prawne regulacje relacji pomiędzy rodzicami
a ich dziećmi, odnoszące się do władzy rodzicielskiej, z jednej strony, i praw dziecka –
z drugiej. Punktem wyjścia dla tych rozważań jest charakterystyka relacji: rodzice –
dziecko, obejmująca ich przejawy i rodzaje, kulturowe zróżnicowanie oraz przemiany,
jakim te relacje ulegały.
W artykule pokazano jak zmieniło się postrzeganie władzy rodzicielskiej i jak rozumie
się ją we współczesnym świecie (głównie w Polsce); opisane zostały podstawowe
zasady sprawowania władzy rodzicielskiej, w tym zasada dobra dziecka i interesu
społecznego, konieczności poszanowania podmiotowości dziecka i uwzględniania jego
wieku oraz dojrzałości w podejmowaniu decyzji, które go dotyczą. Wymienione zostały
atrybuty władzy rodzicielskiej i opisano pieczę nad osobą dziecka. W omówieniu instytucji
władzy rodzicielskiej podkreślono znaczenie występującego często błędnego jej
rozumienia, jak również niejasności w rozumieniu „dobra dziecka”. Z władzą rodzicielską
– szczególnym stosunkiem prawnym łączą się prawa dziecka jako prawa naturalne,
a nie dziecku nadane. W tekście ukazano historyczny kontekst tych praw i wyeksponowano
prawa osobiste dziecka.
W omówieniu prawnych kontekstów relacji rodzice – dziecko podkreślono służebną
rolę prawa w regulacji tych relacji. Opisano jak przepisy prawa odnoszą się do wychowania
i partnerstwa w interakcjach dorosłych z dzieckiem.
Tekst kończy się wskazaniem na znaczenie, jakie dla kształtowania relacji rodzice –
dziecko mają: wiedza i przekonania (rodziców i ich dzieci), dotyczące praw dziecka
i władzy rodzicielskiej oraz wynikająca z tego znaczenia konieczność poznania: tej
wiedzy i tych przekonań.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Samotny rodzic w obliczu instytucji – pomiędzy subiektywną opinią a empatią pracowników socjalnych przeprowadzających rodzinny wywiad środowiskowy

Artykuł stanowi opis doświadczeń samotnych rodziców związanych z aplikowaniem
o pomoc społeczną, a w szczególności z przeprowadzaniem środowiskowego
wywiadu rodzinnego. W ramach wprowadzenia teoretycznego zaprezentowano przegląd
literatury polskiej, w której podjęto problematykę rodzin niepełnych. Na podstawie
analizy jakościowej treści wywiadów przeprowadzanoych z 12 samotnymi matkami
opisano ambiwalentne doświadczenia kobiet podczas opisywanego etapu przyznawania
świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano, iż pracownicy spocjalni wykazują zarówno
zachowania negatywne, w pewnym stopniu zakrawające na łamanie przyrodzonego
i niezbywalnego prawa do godności, jakie przysługuje każdemu człowiekowi, jak i potrafią,
działając empatycznie, realnie wspomóc samotnych rodziców.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
O zadaniach wychowawczych rodziny. Koncepcje współpracowników czasopisma „Szkoła”

Czasopismo „Szkoła” należy do najstarszych polskich periodyków pedagogicznych.
Zaczęło ukazywać się na terenie Galicji, we Lwowie w 1868 roku. Jako organ
prasowy Towarzystwa Pedagogicznego dążyło do zjednoczenia i aktywizacji nauczycieli.
Na jego łamach przeważały zatem teksty poświęcone szeroko pojmowanej problematyce
pedeutologicznej. Jednak Redakcja „Szkoły” nie unikała także artykułów
dotyczących zagadnień wychowania w rodzinie. W latach 1868–1918 w periodyku zamieszczono
kilkadziesiąt tego typu tekstów. Ich szczegółowa analiza pozwala odpowiedzieć
na pytanie, jakie zadania wychowawcze przypisywali nauczyciele polskim rodzinom
w okresie zaborów. Wśród podejmowanych w nich zagadnień warto przede
wszystkim zwrócić uwagę na wzajemne relacje domu i szkoły czy propagowanie racjonalnych
zasad wychowania w rodzinie.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Rodzina w poglądach wybranych filozofów

Artykuł przedstawia historię rozważań filozoficznych na temat rodziny. Filozoficzne
rozważania dotyczące rodziny sięgają starożytności. Głównymi punktami
odniesienia dla całej literatury społeczno-filozoficznej są poglądy Platona i Arystotelesa.
Uznanie przez Platona własności prywatnej i rodziny za główne przeszkody
na drodze realizacji doskonałego państwa zaciążyło na wiele wieków nad
wszelkimi koncepcjami egalitarystycznymi. Z kolei Arystoteles, uznając rodzinę
za podstawową grupę społeczną, miejsce kształtowania się cnót i jeden z warunków
szczęśliwego życia, przyczynił się do ugruntowania poglądu, że przyjęty podział
ról społecznych ze względu na płeć jest naturalny i konieczny. Średniowieczni
filozofowie umieszczali rodzinę w perspektywie stworzenia, życia doczesnego
i zbawienia. Nowożytne koncepcje filozoficzne, dotyczące rodziny, były różnorodne
i niekiedy całkowicie ze sobą sprzeczne. Z jednej strony były to koncepcje
takich myślicieli, jak Jean J. Rousseau, kładące nacisk na polaryzację wychowania
i ról społecznych według kryterium płci, a z drugiej – zdecydowanie egalitarystyczne
poglądy Mary Wollstonecraft. Przegląd stanowisk filozoficznych zakończy
feministyczna koncepcja Simone de Beauvoir.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Modyfikacja funkcji przedszkola wobec sytuacji rodzinnej dziecka

Treść artykułu dotyczy zmian zachodzących w otaczającej człowieka rzeczywistości.
Zmiany obejmują wszystkie dziedziny życia społecznego, a więc również edukację,
w tym edukację małego dziecka. Znajdują swoje odbicie między innymi w modyfikacji
funkcji przedszkola pełnionych zarówno wobec dziecka, jak i rodziców. Obecnie na
plan pierwszy wysuwa się funkcja określana jako dążenie do wspomagania rozwoju
dziecka. Pozostaje ona w zgodzie z podmiotowym charakterem współczesnego wychowania.
Działania wychowawczo-dydaktyczne nauczyciela przedszkola, uwzględniające
tę funkcję, przyczynić się powinny do tworzenia warunków sprzyjających wyrównywaniu
szans edukacyjnych dzieci znajdujących się u progu szkoły.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Funkcje rodziny w świetle czasopism kobiecych i rodzinnych Królestwa Polskiego z lat 1864–1914

Rodzina pełni ważną rolę w życiu człowieka. Funkcje rodziny wyznaczają
cele, do których rodzina zmierza i zadania, które podejmuje dla zaspokojenia
potrzeb swoich członków. Szczególna rola przypadła polskiej rodzinie w okresie
zaborów. Wówczas od właściwego wypełniania przez rodzinę jej funkcji zależało
przetrwanie narodu. Zadanie uświadomienia społeczeństwu roli rodziny podjęły
czasopisma skierowane do rodzin oraz do kobiet – ich naczelniczek. Wskazywały
na prawidłowe pełnienie poszczególnych funkcji, ostrzegały przed konsekwencjami
różnych dysfunkcji. Publicyści czasopism kobiecych najczęściej pisali
o wychowawczej, opiekuńczej, zarobkowej i seksualnej funkcji rodziny.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki socjologiczne, pedagogika