rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Freire versus Foucault: plantacje, niewolnictwo i pedagogika rzeczy

Zasadniczym celem artykułu jest dokonanie porównania filozofii wychowania Paula Freirego i Michela Foucaulta na przykładzie akcji alfabetyzacyjnej w Demokratycznej Republice Wysp Świętego Tomasza i Książęcej (STP). Używając archeologii wiedzy autor zamierza odkryć warstwy tekstualne. Pierwsza z warstw zawiera analizę tekstów (z początku XX wieku), jak raporty na temat warunków pracy w quasi-niewolniczym systemie w portugalskich plantacjach oraz odpowiedzi publikowane przez portugalskich plantatorów. Organizacja pracy oraz opisy rdzennych robotników z tego okresu są zbliżone do Foucaultowskiej koncepcji nadzorowania i karania. Druga z warstw zawiera analizę tekstów z Freirowskiej akcji alfabetyzacyjnej. Jednakże użycie koncepcji Foucaultowskiej do analizy tekstów z podręczników z okresu akcji alfabetyzacyjnej pomniejsza sens pedagogiki emancypacyjnej. W konkluzji autor stara się oddalić – z pragmatycznego punktu widzenia – możliwą krytykę koncepcji Freirego przy pomocy koncepcji Foucaulta, znajdując rozwiązanie w emancypacyjnej pedagogice rzeczy.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pościelone łóżko. Rzeczy jako narzędzia oporu w bursie

W artykule stawiamy tezę, że rzeczy, które znajdują się w bursach, mogą z jednej strony być wykorzystywane jako przejaw władzy nad wychowankami, a z drugiej stanowić dla wychowanków narzędzie oporu. Obecność rzeczy w regulaminach zachodniopomorskich burs i konteksty ich wykorzystania w tych dokumentach stanowią dla nas źródło informacji na temat roli i funkcji rzeczy w bursach. W artykule jednak próbujemy spojrzeć na zapisy regulaminów z perspektywy wychowanków, których obecność w bursach uwikłana jest w strukturę władzy i którzy posługują się rzeczami, aby wyrazić sprzeciw wobec zasad, których nie rozumieją lub nie przyjmują.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Specyfika i rola rzeczy w codzienności nauczycieli praktycznej nauki zawodu

Celem artykułu jest ukazanie specyfiki i roli rzeczy w codzienności nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Analiza wyników badań jakościowych pozwoliła dostrzec duże znaczenie rzeczy w codziennej pracy nauczycieli szkół zawodowych. Nauczyciel pozbawiony dostępu do rzeczy miałby ogromne trudności z przekazaniem swoim uczniom określonych umiejętności praktycznych – są one nieodzownym ogniwem procesu nauczania – uczenia się. Rzeczy mogą stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Często stają się także dodatkowym bytem, za który nauczyciel ponosi odpowiedzialność w klasie. Odpowiednie wyposażenie szkoły w przedmioty i narzędzia decyduje o jej prestiżu. Rzeczy stanowią element konkurencyjności między szkołami. Niektóre mogą nawet pełnić rolę dyscyplinującą.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pod podszewką rzeczy i słów, czyli historie z dna szuflad. O książce Rzeczy, których nie wyrzuciłem Marcina Wichy, Karakter, Kraków 2017

Artykuł jest recenzją utworu Rzeczy, których nie wyrzuciłem Marcina Wichy. Dotyczy dwóch kluczowych tematów książki – rzeczy i słów, które po śmierci matki porządkuje narrator. Rozmaite szpargały i pamiątki stają się dla niego impulsem do przypomnienia i opowiedzenia kilku historii z życia własnej rodziny. Błyskotliwe minieseje Wichy wiele mówią nie tylko o jego zmarłej matce, ale też o czasach, w których żyła i zmieniających się realiach powojennej polskiej rzeczywistości. Niniejszy tekst jest próbą ustalenia, czym właściwie mogą być tytułowe rzeczy. Czy chodzi tylko o przedmioty? Co skrywa się pod ich materialną warstwą? Czego tak naprawdę nie wyrzucił Marcin
Wicha? Jak sposób myślenia autora wpisuje się w posthumanistyczną tendencję wychodzenia z antropocenu i zwrot ku materialności?

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Recenzja książki Rzeczy – Kultura – Edukacja pod redakcją Maksymiliana Chutorańskiego i Anety Makowskiej

Celem tekstu jest prezentacja głównych tez i wniosków autorek i autorów, których artykuły składają się na recenzowany tom. Istotnym aspektem jest również wskazanie ważnych wątków i obszarów dla współczesnej myśli pedagogicznej.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Maszyny samouczące się – wyzwanie współczesnej pedagogiki

Artykuł podejmuje problematykę pedagogiki sztucznej inteligencji (AIP – artificial intelligence pedagogy) przybliżając jej znaczenie w kontekście problematyki związanej z big data i uczeniem maszynowym. Przedstawia zaproponowaną przez zespół J. Bieger, K.R. Thórisson i B.R. Steunebrink koncepcję pedagogicznego pentagonu, traktując jednocześnie propozycję pięciu podstawowych pojęć nowej teorii uczenia, zaproponowanych przez wymieniony zespół (uczniowie, środowisko zadaniowe, testowanie służące poznawaniu ucznia i jego postępów, szkolenie i nauczanie dotyczące ogólnej strategii, metod i narzędzi w AP – Artificial Pedagogy) jako punkt wyjścia do dyskusji o wprowadzeniu humanistycznego wymiaru do robotyki, czy rozwoju technologii sztucznej inteligencji. W tym celu wykorzystuje zaproponowaną przez A. Makowską i M. Chutorańskiego koncepcję pedagogiki rzeczy, ukazując jej potencjał wyjaśniający, jak i uwrażliwiający dla dalszego rozwoju pedagogiki sztucznej inteligencji.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dyktafon story, czyli rozmowa z samym sobą o tym, co ważne

Ze względu na swoje dotychczasowe doświadczenie naukowe, w tekście analizuję swoją relację z dyktafonem. Zauważam w konsekwencji jego istotne znaczenie dla mojej aktywności naukowej i potwierdzam tym samym wagę materialności w prowadzeniu badań naukowych. Kwestionuję ponadto wszelkie próby deprecjonowania jakichkolwiek tematów i form przeprowadzania badań. Posługuję się wywiadem z samym sobą, co jest formą artystycznej kreacji, osadzonej w nurcie Arts-Based Reaserch i dzięki temu poprzez ewokację odkrywam przyczyny mojej fascynacji wywiadem. Nadto podkreślam wagę spontaniczności podczas prowadzenia badań naukowych.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Urzeczywistnienie. Historia wychowania w kontekście „powrotu do rzeczy”

Prezentowane rozważania skupiają się na możliwościach uruchomienia kontekstów „powrotu do rzeczy” dla ponownego przemyślenia strategii badań historycznych w pedagogice. Punktem wyjścia dla podjętych analiz jest próba zbudowania listy przeszkód, które zdają się blokować próby łączenia historii edukacji z zorientowanymi na rzeczach tendencjami w ramach nauk humanistycznych. Niemniej jednak głębsze analizy dowodzą, że natura tych przeszkód jest raczej powierzchowna. Co więcej, niektóre z nich zostały już w przeszłości przezwyciężone. Tendencje podobne przypominające material turn można znaleźć np. w XVI-wiecznych pismach Erazma z Rotterdamu. Historia edukacji, badając tendencje w zakresie „powrotu do rzeczy”, nie tylko dotrzymuje kroku współczesnym trendom w naukach humanistycznych, ale także rozwija szczególną wrażliwość na stosowane style własnej wiedzy historycznej, otwierając się na nieobecne style historiografii.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika skupiona na rzeczy – wprowadzenie do idei

Artykuł jest poświęcony idei pedagogiki skupionej na rzeczy, która zostaje odróżniona od innych form centryzmu pedagogicznego: programocentryczności, nauczycielocentryczności i pajdocentryzmu. Analiza argumentów krytycznych wobec tych rodzajów skoncentrowania pedagogiki prowadzi do znanego problemu uwiądu wyobraźni ideologicznej. Idea pedagogiki skupionej na rzeczach jest analizowana jako propozycja wykroczenia poza ten stan. Badane są cztery fundamentalne założenia tej perspektywy: 1) istnieje jeden, wspólny świat; 2) rzecz jest pierwotna wobec przedmiotu; 3) rzeczy nie można używać, a jedynie można ją studiować; 4) istnieje edukacyjna równość, której miarą jest rzecz.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
People’s Mic: emancypacyjne stawanie się rzeczą

W artykule analizuję Ludzki Mikrofon w kontekście pedagogicznym. Prezentuję budowę i funkcję Ludzkiego Mikrofonu na przykładzie ruchu Occupy. Wskazuję, że urzeczowienie w jego ramach ma charakter emancypacyjny. Jest to edukacyjna maszyna wojenna.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pomyśl siebie… Profesor Marii Dudzikowej realizowanie koncepcji rozwoju własnej osoby

Prezentowany artykuł dotyczy analizy koncepcji rozwoju własnej osoby dokonanej przez Marię Dudzikową (1985) oraz jej autorskiego opracowania problematyki kompetencji autokreacyjnych (Dudzikowa, 1993, 1994, 2007). Mechanizm autokreacji zakłada, iż człowiek jest kreatorem siebie samego, a przestrzeń autokreacji stanowi nowy sposób doświadczania świata i własnego w nim miejsca. W opracowaniu dokonano analizy uwarunkowań procesu tworzenia samego siebie oraz struktury procesu autokreacji a także udziału w nim zachowań transgresyjnych. Według koncepcji Józefa Kozieleckiego (1985, 1987, 2001, 2007) mechanizm tworzenia Ja może być realizowany poprzez działania transgresyjne zwane autotransgresją, samorozwojem lub tworzeniem osobowości według własnego projektu. Transgresja wiąże się z urzeczywistnianiem projektowanych wizji rzeczywistości, potencjalnych stanów rzeczy i koncepcji Ja. W końcowej części artykułu dokonano oceny możliwości rozwoju kompetencji autokreacyjnych w procesie edukacji (także akademickiej), rozumianego jako wyzwalający, emancypacyjny i sprzyjającego rozwojowi.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kultura szkoły w optyce metafory

W artykule przedstawiam odszukane przeze mnie ujęcia metaforyczne kultury szkoły, obecne w tekstach Marii Dudzikowej. Wybrane metafory, oddające sposób oglądu szkoły przez autorkę, podzieliłam na dwie grupy wyznaczone przez potencjał blokujący lub wyzwalający. Do metaforycznych ujęć kultury szkoły, które oddają jej blokujący charakter, zaliczyłam kulturę: pozoru, uniku i nieufności. W grupie kultur o potencjale wyzwalającym mieszczą się zaś ujęcia kultury szkoły jako wojny i jako kultury śmiechu. Kultura szkoły postrzegana jako twierdza, zawiera natomiast w sobie elementy pochodzące z kultury blokującej i wyzwalającej i jest najbardziej dialektycznym z wyróżnionych ujęć.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nieście więc wiedzy pochodnię na czele… O 32. Letniej Szkole Młodych Pedagogów, Zielona Góra – Łagów Lubuski, 17–22 września 2018 roku

Tekst stanowi sprawozdanie z wydarzeń XXXII Letniej Szkoły Młodych Pedagogów w Łagowie Lubuskim – Zielonej Górze pod 25. naukowym kierunkiem prof. dr hab. Marii Dudzikowej. Gospodarzem Szkoły, organizowanej przez Komitet Nauk Pedagogicznych PAN, był Wydział Pedagogiki, Psychologii i Socjologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Rozważania oscylowały wokół tematu: Kultura szkoły: Czym ona jest? Jak ją badać i o niej pisać? Profesorowie, doktorzy i doktoranci, połączeni pasją naukowych dociekań oraz chęcią wymiany i dzielenia się własnymi doświadczeniami, przez pięć dni intensywnych obrad koncentrowali się na fenomenie kultury szkoły. XXXII LSMP w Łagowie Lubuskim stała się okazją do rekonstrukcji różnych modeli i teorii kultur szkoły.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Idea aktywnego uczestnictwa w myśli i praktyce pedagogicznej Marii Dudzikowej

Celem tekstu jest analiza pojęcia aktywnego uczestnictwa, które jest jedną z podstawowych kategorii obecnych w myśli i praktyce pedagogicznej Marii Dudzikowej. Twierdzę, że aktywne uczestnictwo jest z jednej strony wstępnym warunkiem zaistnienia wielu procesów kulturotwórczych i osobowotwórczych, z drugiej zaś klamrą, która obejmuje te zjawiska. Pojęcie aktywnego uczestnictwa otworzyło pole dyskursywne, kulturowe, na którym Dudzikowa znajdowała kolejne kategorie, dające szansę na realizację wersji człowieczeństwa, która zawsze była fundamentem jej myślenia.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
O trudnej sztuce tworzenia samego siebie Marii Dudzikowej – przykład książki rezonującej

Tekst ukazuje książkę Profesor Marii Dudzikowej O trudnej sztuce tworzenia samego siebie na dwa sposoby: pierwszy (konwencjonalny) – poprzez streszczenie oraz drugi (teleologiczny), poprzez próbę odgadnięcia celu, jaki przyświecał wybitej humanistce przy jej pisaniu.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pomruki kryzysu… Intertekstualna gra o interdyscyplinarność. Maria Dudzikowa opowiada o swoistej perspektywie tworzenia, rozumienia i interpretacji badań naukowych i praktyki uniwersyteckiej

Prezentowana rozmowa jest konstrukcyjnym pomysłem na przywołanie poglądów prof. M. Dudzikowej na interdyscyplinarność w nauce, bazującym na oryginalnych tekstach Autorki. Artykuł ma dwoje autorów, którzy zetknęli się osobiście z prof. Marią Dudzikową w tym samym momencie swego naukowego życia. Adam Kola został zaproszony na seminarium realizowane w ramach grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod kierownictwem prof. Adama Chmielewskiego Interdyscyplinarnie o interdyscyplinarności. Między ideą a praktyką. Anna Kola zaś uczestniczyła w pracach Samokształceniowego Zespołu Doktorów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, kierowanym przez prof. Marię Dudzikową. Sytuacja wywiadu-rozmowy kierowanej jest hipotetyczna i możliwa, choć w obecnym kształcie stanowi jedynie wymysł autorów.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Milczenie owiec, czyli status metafory i wiedzy potocznej w myśleniu o wychowaniu

Podstawowym tworzywem dla niniejszego tekstu jest lektura twórczości Marii Dudzikowej. Zgodnie m.in. z perspektywą unum necessarium (K. Maliszewski) można pokusić się o wskazanie głównych kategorii tej twórczości, a także tekstu, który mógłby być reprezentatywny dla całej twórczości Dudzikowej. Rozważania toczone są zatem wokół węzłowych tematów – metafory w kontekście edukacyjnym oraz statusu wiedzy potocznej – przy udziale kontekstowym takich postaci, jak Arystoteles, S. Hessen, T. Hołówka, J. Przyboś, L. Witkowski, by w finale sformułować wniosek, że dopóki kształcenie pedagogiczne będzie dotyczyć jedynie czasu, w którym samo zachodzi, a nie faktycznej pedagogicznej pracy, nie mamy żadnych szans na przełamanie redukcji socjalizacyjnej, atrofii politycznej, kulturowej unifikacji.

Czasopismo: Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Processus brevior coram Episcopo – Czy każdy biskup jest kompetentny do wydania wyroku stwierdzającego nieważność małżeństwa w procesie skróconym?

Reforma procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa dokonana w 2015 roku przez papieża Franciszka przyczyniła się do skrócenia procedury procesowej oraz przybliżyła wiernych do struktur kościelnych. Znacząco do tego przyczyniła się nowa forma procedury: proces skrócony – processus brevior. Najwyższy Ustawodawca ustanawia biskupa jedynym kompetentnym podmiotem do sądzenia w tym procesie. Celem niniejszego artykułu było wskazanie podmiotów kompetentnych do pełnienia funkcji sędziego w procesie skróconym. Fundamentalnym pytaniem było: czy wymogiem do pełnienia tego zadania są święcenia biskupie, a zatem: czy każdy wyświęcony biskup może być iudex w processus brevior? Nasunęło się również inne pytanie: czy duchowni niemający święceń biskupich mogą prowadzić taki proces? Niniejszy artykuł ukazuje, że wola ustawodawcy, mimo nomenklatury używanej w Motu proprio jest zupełnie inna. Biskup Rzymski powiązał funkcje jednoosobowego sędziego w procesie skróconym z urzędem głowy Kościoła partykularnego. Pokazuje to, że funkcja iudex w processus brevior nie ma zakorzenia w charakterze sakramentalnym. Kościołem partykularnym jest przede wszystkim diecezja, na czele której stoi biskup diecezjalny. Porządek prawny w Kościele łacińskim przewiduje, że z diecezją zrównane są również inne struktury terytorialne i personalne. Ich rządcy są zrównani w prawie z biskupem diecezjalnym. Jeśli posiadają władzę sądowniczą w zakresie małżeńskim, są kompetentnymi podmiotami do prowadzenia procesu skróconego. W niektórych przypadkach rządcy Kościołów partykularnych zrównanych w prawie z diecezją nie są wynoszeni do godności biskupiej. Jednak brak święceń biskupich nie czyni niezdolnymi powyższe podmioty do bycia iudex w processus brevior coram Episcopo!

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Sesje Kapituły Katedralnej Wileńskiej w okresie przedrozbiorowym

Kapituły katedralne były korporacjami powołanymi do pomocy biskupowi w zarządzie diecezją i jako takie funkcjonowały na zasadach przyjętych w korporacjach, co zakłada, że wszelkie decyzje ich dotyczące zapadały kolegialnie na wspólnych posiedzeniach, zwanych ogólnie sesjami lub kapitułami. Służyły one przede wszystkim wzajemnemu porozumieniu się i podjęciu odpowiednich uchwał dotyczących funkcjonowania kapituły zarówno w zakresie jej funkcjonowania jako kolegium, jak też jej aktywności zewnętrznej. Kapituła Katedralna Wileńska wzorująca się w swym ustroju na kapitułach koronnych, w okresie od XV do XVIII stulecia odbywała dwa lub trzy razy w roku w ściśle określonych terminach sesje generalne oraz posiedzenia partykularne, przez które rozumiano zarówno regularnie odprawiane sesje cotygodniowe, jak też sesje nadzwyczajne zwoływane dla omówienia spraw niecierpiących zwłoki. Do tych ostatnich należy też zaliczyć posiedzenia zwoływane w trybie pilnym, tzw. sessiones repertinae. Różniły się one głównie zakresem kompetencji określanych przedmiotem obrad, rodzajem podejmowanych uchwał, częstotliwością ich odprawiania i stopniem zobowiązania prałatów i kanoników do obecności. Posiedzenia generalne Kapituły Wileńskiej w okresie przedsoborowym – w myśl statutów i przyjętej praktyki – służyły, ogólnie rzecz biorąc, omawianiu i rozstrzyganiu spraw ważniejszych i zasadniczych, sesje zaś partykularne, poświęcone były sprawom mniej ważnym, często dyktowanym bieżącymi potrzebami korporacji.

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ampułki pielgrzymie jako „pamiątki’’ z miejsc świętych

Pierwsze, chrześcijańskie pielgrzymki datowane są na III wiek, natomiast rozwój ruchu pielgrzymkowego przypada na okres IV i V wieku. Z tego czasu posiadamy już liczne świadectwa podjętych pielgrzymek do miejsc świętych, których najważniejszym ośrodkiem była Jerozolima i miejsca związane z życiem i działalnością Jezusa Chrystusa. Również udawano się do lokalnych ośrodków kultu, które były niemniej znane niż Jerozolima. Do nich należy zaliczyć takie miejsca jak: sanktuarium św. Menasa w Abu Mina czy św. Tekli koło Selucji oraz klasztor w Bobbio. Jako pamiątki z odwiedzanych miejsc, przywożono różnego rodzaju dewocjonalia, np. ampułki. Znajduje się je na obszarze od Lewantu aż do Brytanii. W niniejszym artykule, uwagę poświęcono ampułkom z Abu Mina, które było największym ośrodkiem produkującym ampułki z przedstawieniem św. Menasa.

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Rewolucja kopernikańska” na Soborze Watykańskim II? Analiza historyczno-teologiczna redakcji drugiego rozdziału Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium, o Ludzie Bożym

Artykuł podejmuje analizę historyczno-teologiczną redakcji fundamentalnej koncepcji rozumienia Kościoła przez Sobór Watykański II: Kościoła jako Ludu Bożego. To starożytne pojęcie pojawia się w pierwszym soborowym schemacie o Kościele, przygotowanym przez Kurię Rzymską. Swoje najważniejsze miejsce znajduje jednak w Lumen gentium, ostatecznej wersji tekstu KK. Główna uwaga studium poświęcona została odtworzeniu najważniejszych etapów formułowania tego wyrażenia. Celem artykułu jest właściwe usytuowanie stwierdzenia dziennikarzy i niektórych historyków soborowych, według których zredagowanie nowego rozdziału o Ludzie Bożym w KK stało się symbolem „rewolucji kopernikańskiej” na Soborze Watykańskim II.

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Formacja patriotyczna żołnierzy Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie (1939-1945)

Po katastrofie kampanii wrześniowej w 1939 roku wielu polskich żołnierzy udało się do Francji i Wielkiej Brytanii w celu kontynuowania walki z Niemcami. Wśród nich pokaźną grupę stanowili lotnicy. Dla nich Biskup Polowy Józef Gawlina zorganizował specjalne duszpasterstwo, złożone z kilkudziesięciu księży diecezjalnych i zakonnych. W swoich dokumentach, kazaniach i innych wystąpieniach hierarcha wydawał praktyczne wskazówki dotyczące istotnych elementów posługi duszpasterskiej. Wśród nich, oprócz wątków ściśle religijnych, zalecał także ustawiczną formację patriotyczną. Dotychczas, poza wyjątkami, niewielu badaczy zajmowało się tym specyficznym rodzajem duszpasterstwa (A. F. Kowalkowski, J. Łupiński, W. Zmyślony). Autor niniejszej publikacji, na podstawie Dziennika ks. Mikołaja Sasinowskiego oraz innych dostępnych źródeł, analizuje realizację postulatu bp. J. Gawliny formacji duszpasterskiej i patriotycznej wśród polskich lotników.

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ludowe pojmowanie wiary w kompozycji Missa sine nomine Ignacego Zalewskiego

Niniejszy artykuł powstał w oparciu o wydaną w 2017 roku książkę Sacrum i profanum w chóralno-perkusyjnej muzyce XXI wieku autorstwa Joanny Malugi i Leszka Lorenta. Przedstawione w nim rozważania dotyczą synkretycznej kompozycji Ignacego Zalewskiego przeznaczonej na perkusję solo, zespół śpiewu tradycyjnego ( chór białych głosów) i cztery puzony. Missa sine nomine należy do szczególnych dzieł w dorobku młodego twórcy, w którym podejmuje on zagadnienia wiary w Boga interpretowanej przez instytucję Kościoła oraz przez prosty lud. Dyskurs, który pojawia się przy tak zarysowanym zagadnieniu stanowi główną treść dzieła. Prezentowany tekst w dużej mierze stanowi o rozumieniu analizowanego utworu, w oparciu o praktykę wykonawczą autorki oraz o rozmowy z twórcą.

Czasopismo: Rocznik Teologii Katolickiej
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne