rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kondycja finansowa wybranych jednostek samorządu terytorialnego województwa małopolskiego w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej

Celem niniejszego artykułu jest określenie kondycji finansowej wybranych jednostek samorządu
terytorialnego województwa małopolskiego w nowej perspektywie unijnej na lata 2014–2020.
Globalny kryzys miał wpływ nie tylko na światowe rynki finansowe, ale także, a może przede
wszystkim na politykę i kierunki rozwoju władz lokalnych i samorządowych. Dodatkowo zmienia się podejście do realizacji celów strategicznych, które obecnie jest ukierunkowane terytorialnie
i skoncentrowane na pobudzaniu endogenicznych potencjałów wzrostu gospodarczego. Na szczeblu
krajowym i regionalnym opracowano już nowe plany i strategie, ich realizacja i osiąganie celów
zgodnych ze strategią „Europa 2020” zależeć będzie od możliwości absorpcyjnych samorządów
terytorialnych. Hipoteza weryfikowana w artykule dotyczy konieczności zmian w systemie dochodów
jednostek samorządu terytorialnego i potrzeby dalszej decentralizacji finansów publicznych,
celem pobudzania endogenicznych potencjałów wzrostu. W celu jej weryfikacji wykorzystano
metodę analizy wskaźnikowej danych finansowych jednostek samorządu terytorialnego w latach
2010–2014. Przeprowadzone badania wykazały pozytywne tendencje w polityce budżetowej wybranych
jednostek samorządu terytorialnego, nieadekwatność ich dochodów oraz niską całkowitą
zdolność do rozwoju.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Powszechne zabezpieczenie zdrowotne w świetle koncepcji zrównoważonego rozwoju

Celem artykułu jest wskazanie na powiązanie między nową koncepcją powszechnego zabez-pieczenia zdrowotnego, kształtującego politykę zdrowotną państw wysoko rozwiniętych a zrów-noważonym rozwojem gospodarczym. Główną zasadą koncepcji zrównoważonego rozwoju jest poszukiwanie i utrzymywanie równowagi w płaszczyźnie ekonomicznej, społecznej, przyrodniczej. Poprawa zdrowia społeczeństwa wzmacnia zrównoważony rozwój, a zrównoważony rozwój wpływa na poprawę zdrowia w cyklu wspartym przez efektywny system zdrowotny. W efekcie powstaje koncepcja modelu zrównoważonego rozwoju, w którym zdrowie spełnia rolę czynnika zapewniającego trwałość podejmowanych działań. Kierunkiem wzmacniającym skuteczność realizacji założonych celów jest spójność z koncepcją powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego (PZZ). Permanentne reformy są cechą charakterystyczną systemów opieki zdrowotnej. Istotne jest, że w osiągnięciu postępów w realizacji celów systemu opieki zdrowotnej niezbędny jest cały zespół skoordynowanych działań, na które ukierunkowane jest PZZ. Na gruncie koncepcyjnym PZZ wskazuje na silne powiązanie z realizacją założeń zrównoważonego rozwoju gospodarczego i wymaga głębszych empirycznych badań na poziomie systemowym. W kontekście szeroko rozumianej poprawy dostępności do świad-czeń medycznych wskazuje się na centralną rolę dążenia do efektywności (w rozumieniu maksy-malizacji efektów przy istniejących zasobach, a nie wprowadzaniu ograniczeń kosztowych w systemie). Pełne osiągnięcie celów powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego jest niemożliwe do osiągnięcia przez jakiekolwiek państwo, bez względu na poziom rozwoju. Jednakże PZZ de-terminuje poprawę równego dostępu do usług, jakość usług i ochronę finansową.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Zmiany w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego regionów NUTS 3 w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1999–2011

Celem opracowania jest określenie kierunków i skali zmian w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego regionów NUTS 3 w EŚW, jakie zaszły w latach 1999–2011. Wykorzystano do tego metodę analizy danych statystycznych (PKB per capita, realny wzrost PKB). Uzyskane wyniki wskazują, że w latach 1999–2011 we wszystkich krajach EŚW powiększyły się międzyregionalne dysproporcje w poziomie rozwoju, głównie za sprawą dynamicznego rozwoju regionów stołecznych i uprzemysłowionych. W tym okresie, mimo pewnych perturbacji spowodowanych światowym kryzysem gospodarczym, które zaburzyły  procesy rozwojowe w tym regionie świata w latach 2008–2011, zdecydowana większość regionów charakteryzowała się wzrostem, niekiedy bardzo znaczącym, realnego PKB per capita. W EŚW istnieją jednak również regiony, w których realny PKB per capita w 2011 r. był mniejszy niż w 1999 r., co może świadczyć o pogorszeniu się ich poziomu rozwoju, a co za tym idzie, poziomu życia ich mieszkańców. Wśród priorytetów polityki spójności realizowanej w krajach EŚW powinno więc znaleźć się nie tylko zmniejszanie skali przestrzennych zróżnicowań w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego, ale także poprawa poziomu życia w regionach, zwłaszcza najsłabiej rozwiniętych.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Kokpit menedżerski w małym przedsiębiorstwie

Istotnym problemem małych przedsiębiorstw jest ich przetrwanie na rynku. Dotyczy to szczególnie
nowo powstałych podmiotów. Jednym z czynników przyczyniających się do takiej sytuacji jest
brak wiarygodnych, odpowiednio przygotowanych i zaprezentowanych informacji niezbędnych do podejmowania
decyzji. W artykule rozważano możliwość wykorzystania w małych przedsiębiorstwach
nowoczesnej formy wizualizacji danych, jaką jest niewątpliwie kokpit menedżerski. Kokpity za
pomocą różnorodnych elementów wizualnych zapewniają menedżerom przejrzyste przeglądanie
i analizowanie danych, dostarczają aktualnych informacji związanych z działalnością przedsiębiorstwa.
Celem artykułu jest przedstawienie słuszności stosowania kokpitów menedżerskich w małych przedsiębiorstwach.
Zastosowanie tej formy prezentacji danych może wspomóc zarządzających (właścicieli)
w analizie sytuacji przedsiębiorstwa i jego otoczenia. Może przyczynić się do lepszego wykorzystania
podstawowych zalet małych i średnich przedsiębiorstw, tj. ich elastyczności oraz możliwości
szybkiego reagowania na pojawiające się zmiany.
W pierwszej części pracy przedstawiono istotę i specyfikę małych przedsiębiorstw, zwrócono uwagę
na ich rolę w gospodarce oraz w społeczeństwie, zaakcentowano także problem przetrwania małych
przedsiębiorstw na rynku. Kolejny punkt pracy poświęcono kokpitom menedżerskim. Przedstawione
zostały ich definicje, a także stosowane zamiennie w literaturze polskiej i angielskojęzycznej nazwy.
Dokonano charakterystyki kokpitów menedżerskich poprzez podanie jedenastu cech, które powinny one
posiadać. Wymieniono podstawowe funkcjonalności kokpitów menedżerskich, ich rolę w organizacji
gospodarczej oraz obszary, w jakich mogą być stosowane. Przedstawiono ich klasyfikację z punktu widzenia
szczebli organizacyjnych. Wspomniano o wieloaspektowości kokpitów menedżerskich w organizacji,
możliwości wykorzystania ich w podejmowaniu decyzji, zarządzaniu wiedzą oraz wizualizacji
danych. Wymieniono tzw. ogólne i szczegółowe konteksty użycia kokpitów w organizacji. Zwrócono
także uwagę na zagadnienie dostosowania kokpitu do użytkownika.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Zastosowanie Data Envelopment Analysis jako miernika zróżnicowania edukacyjnego regionów

Ze względu na to, że znacząca część budżetów samorządowych przeznaczona jest na eduka-cję, bardzo istotne jest kontrolowanie tych wydatków od strony efektywności ekonomicznej. Ana-lizy te nie powinny być jednak skierowane tylko na efektywność ekonomiczną, tę bowiem można wyrazić w formie mierników. Prowadząc analizy efektywności nakładów w edukacji nie można pomijać również bardzo trudno mierzalnej efektywności społecznej działań edukacyjnych.
W wyniku prowadzonych analiz wykazano brak zróżnicowania efektywności nakładów na edukację w regionach, co nie koresponduje z podkreślanym w literaturze zróżnicowaniem osią-gnięć edukacyjnych. Może to wskazywać na inne niż nakłady czynniki będące powodem różnic. Czyn-niki te mogą się mieścić w sferze motywacji do nauki oraz w pewnych sferach składających się na efektywność społeczną. Nadmienić też należy, że badany obszar województw nie odzwierciedla rze-czywistych regionów, w których obserwowane jest zróżnicowanie edukacyjne. Warto również zwrócić uwagę na znaczny poziom agregacji analizowanych danych (poziom województwa).
W artykule zaprezentowano metodę Data Envelopment Analysis w kontekście zastosowania jej do pomiaru efektywności nakładów na szkolnictwo ponadgimnazjalne. Jak wynika z przedsta-wionego materiału, metoda DEA może być rekomendowana jako wsparcie w procesie analiz efektywności nakładów na edukację. Trzeba podkreślić, że z pewnością należy starannie dobrać do analiz zarówno czynniki wyjściowe, jak również efekt po stronie wyjścia, który jest skutkiem działań edukacyjnych. Swobodny dobór czynników poddawanych analizie należy traktować jako niewątpliwą zaletą tej metody.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Ocena przydatności indywidualnego wskaźnika zadłużenia w ocenie sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Indywidualny wskaźnik zadłużenia (IWZ) limituje możliwość obciążania spłatą długu budżety jednostek samorządu terytorialnego. Obowiązująca od 2014 r. konstrukcja IWZ wzbudza kontrowersję, na ile limit prawny odpowiada faktycznej zdolności kredytowej JST. Wagę tej problematyki podkreśla fakt, iż zagadnienie to jest kluczowe dla funkcjonowania ponad 2000 JST w Polsce. Zagadnienie to zasługuje na uwagę także i z tego względu, że kwestia zadłużenia w polskich samorządach jest m.in. powiązana z okresem programowania unijnego i związanym z tym rozmachem inwestycyjnym. W literaturze przedmiotu brak jest analiz z tego zakresu uwzględniających programowanie unijne od 2014 r. Dlatego też celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie: na ile IWZ odpowiada rzeczywistej zdolności kredytowej samorządu. Realizacja celu została przeprowadzona w oparciu o analizę Wieloletnich Prognoz Finansowych JST z województwa małopolskiego (system besti@) w latach 2014–2017. Analiza została ukierunkowana na ocenę krytyczną uwzględnienia w konstrukcji IWZ:
1) Dochodów ze sprzedaży majątku.
2) Wyjątków wprowadzonych w celu umożliwienia JST absorpcji środków unijnych przy obowiązującym w danym roku limicie prawnym.
Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują na:
1) Konieczność wyeliminowania z konstrukcji IWZ składnika dotyczącego sprzedaży majątku (w zamian umożliwić JST spłatę długu przewyższającą wielkości wynikające z obliczonego IWZ do wysokości uzyskanych dochodów ze sprzedaży majątku w roku, w którym taka sprzedaż nastąpiła).
2) Rozbieżność pomiędzy faktyczną zdolnością kredytową JST a limitem prawnym IWZ obliczonym z uwzględnieniem wyłączeń ustawowych.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Zagraniczne przepływy kapitału w warunkach kryzysu finansów publicznych – sytuacja Polski

Silny spadek PKB wraz z załamaniem cen aktywów na rynkach finansowych i nieruchomości przyczynił się w znaczący sposób do wzrostu deficytu sektora finansów publicznych i długu pu-blicznego, co miało swoje odwzorowanie w przepływach kapitału zwłaszcza w postaci bezpośred-nich inwestycji zagranicznych.
W niniejszym opracowaniu podjęto próbę oceny przepływów kapitału w postaci bezpośrednich inwestycji zagranicznych w warunkach zmieniającej się sytuacji makroekonomicznej. Szczególną uwagę starano się zwrócić na zmiany BIZ wynikające z sytuacji finansów publicznych w Polsce.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Wykorzystanie platform crowdfundingowych do realizacji działań w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu

Celem opracowania jest identyfikacja form i zakresu wykorzystania platform crowdfundingowych
do realizacji strategii CSR. Postawiono dwa pytania badawcze: Jakie działania
mogą podejmować przedsiębiorstwa w ramach polskich platform crowdfundingowych do realizacji
działań związanych ze społeczną odpowiedzialnością biznesu? Czy platformy crowdfundingowe
są wykorzystywane w działalności CSR przedsiębiorstw w Polsce? Do zbadania
form i zakresu wykorzystania platform finansowania społecznościowego w realizacji działań
CSR wykorzystano obserwację stron WWW. Na podstawie analizy kampanii crowdfundingowych
i treści zamieszczanych przez twórców portali Wspieram.to i Pomagamy.im stwierdzono,
że platformy finansowania społecznościowego są wykorzystywane do realizacji działań w ramach
społecznej odpowiedzialności biznesu. Podejmowane inicjatywy dotyczą społeczności
lokalnych, jak i pracowników i opierają się głównie na tworzeniu kampanii i podjęciu współpracy
z portalem, w mniejszym stopniu polegają na objęciu patronatem projektu zainicjowanego
przez społeczność czy fundację. Działania te mogą być korzystne dla przedsiębiorstwa
pod względem wizerunkowym, a także wpływać na obszar zarządzania zasobami ludzkimi.
Przeprowadzone badania wstępne stanowią podstawę do pogłębienia tematu wykorzystania
portali crowdfundingowych w działaniach związanych z CSR. Szczególnie istotna staje się
kwestia skuteczności i efektywności podejmowania takich inicjatyw w realizacji komunikacji
i samej strategii społecznej odpowiedzialności biznesu. Interesującym dopełnieniem badań
byłoby przeprowadzenie wywiadów pogłębionych z przedsiębiorstwami, które podejmowały
wspomniane działania na analizowanych platformach.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Pieniądz i spójność procesów ekonomicznych

Artykuł podejmuje kwestię roli pieniądza we współczesnej gospodarce. Proponuje redefinicję tego pojęcia i zdefiniowanie go jak „prawa do nabywania dóbr i usług”. Ten sposób rozumienia pieniądza pozwala lepiej zrozumieć jego funkcje w gospodarce i prowadzi do ważnych wniosków. Autor pokazuje mechanizm kreacji pieniądza w procesach realizacji funkcji pośrednictwa w systemie bankowym i rolę banku centralnego oraz związków z zagranicą ukazywanych w bilansie płatniczym. Opisuje kształtowanie agregatu pieniężnego i dowodzi, że kryzys współczesnego pieniądza w jego funkcjach ekonomicznych ma swe źródła w kryzysach instytucji współczesnego systemu finansowego.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
System emerytalny w Kanadzie. Rekomendacje dla Polski

Pionierskie w Polsce prace o systemie emerytalnym Kanady, autorstwa Wieteski, Zalewy
i Pieńkowskiej, które publikowane były w ostatniej dekadzie XX wieku i pierwszej dekadzie XXI
wieku, pomijają wątek możliwych aplikacji kanadyjskich rozwiązań emerytalnych w Polsce. Wypełniając
czasową lukę eksploracyjną, autor próbuje przedstawić w niniejszym tekście rzetelną
wiedzę o rozwoju i współczesnym stanie systemu emerytalnego w Kanadzie. Celem badawczym
autora jest stwierdzenie, w jakim zakresie przyjęte w Kanadzie rozwiązania emerytalne mogą być
wykorzystane w Polsce. Autor stawia jednocześnie hipotezę, że przyjęte w Kanadzie rozwiązania
emerytalne mają nikłe szanse na wykorzystanie w Polsce. Artykuł o systemie emerytalnym Kanady
prezentowany jest w układzie: 1) Rozwój historyczny systemu emerytalnego w Kanadzie, 2) Stan
obecny systemu emerytalnego w Kanadzie, 3) Wyzwania i przewidywane zmiany, 4) Rekomendacje
dla Polski. W podsumowaniu autor stwierdza, że porównanie rozwiązań wykorzystywanych
w Kanadzie z sytuacją w Polsce prowadzi do kilku konkluzji:
–– funkcjonowania kanadyjskiego OAS nie można porównywać z obligatoryjnym filarem w polskim
ZUS czy KRUS; w Kanadzie jest to plan zaopatrzeniowy, a w Polsce składkowy;
–– trudno także bezkrytycznie porównywać CPP z otwartymi funduszami emerytalnymi, jako iż zasady
funkcjonowania tych rozwiązań w wielu elementach są różne;
–– można znaleźć dużo podobieństw pomiędzy RPP a pracowniczymi funduszami emerytalnymi
w Polsce, a także pomiędzy TFSA a polskimi IKE, czy IKZE. A zatem jedynie w zakresie rozwiązań dobrowolnego trzeciego filara emerytalnego, kanadyjskie
doświadczenia wydają się obecnie możliwe do wykorzystania w Polsce. W przedstawionym
stanie rzeczy postawiona na wstępie hipoteza, że przyjęte w Kanadzie rozwiązania emerytalne mają
nikłe szanse na wykorzystanie w Polsce, uzyskała potwierdzenie.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Narzędzia e-zdrowia jako instrumenty poprawiające dostęp do usług medycznych w regionie

Artykuł jest poświęcony zagadnieniu wpływu narzędzi z obszaru e-zdrowia na poprawę dostępu do usług medycznych w regionie. W oparciu o literaturę przedmiotu oraz aktualne akty prawne w ogólnym zarysie przedstawiono koncepcję e-zdrowia i korzyści, jakie dają tego typu rozwiązania. Przedstawiono najnowsze trendy w zakresie wprowadzania rozwiązań e-zdrowia. Bazując na danych statystycznych przedstawiono zróżnicowanie regionalne uwarunkowań infrastrukturalnych wdrażania technologii ITC w ochronie zdrowia. W drugiej części artykułu zaprezentowano krótki przegląd wybranych przykładów regionalnych dobrych praktyk w zakresie rozwiązań e-zdrowia. Podsumowanie rozważań i kierunki dalszych badań kończą niniejszy tekst.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Wielkość zasobu oszczędności a problem bazy dla emerytur kapitałowych

Artykuł podejmuje problem spodziewanego niskiego poziomu emerytur, jakie mają być wy-płacane w nowym kapitałowym systemie emerytalnym. Dowodzi, że to, co nazywane jest kapita-łem emerytalnym stanowi nadużycie pojęcia kapitał, ma on tu charakter sztuczny, czysto ewiden-cyjny, podczas gdy rzeczywisty kapitał są to środki, które pracują dla gospodarki, przynosząc jego właścicielom zysk. Podstawową formą kapitału i źródłem jego wyższych form jest pieniądz odło-żony w systemie bankowym. Pieniądz ten stanowi drugą część agregatu pieniężnego M2. Pokaza-ny jest mechanizm kształtowania tego agregatu pieniężnego. Porównanie z innymi krajami wska-zuje, że Polska ma relatywnie niewielki zasób pieniądza: stanowi on niecałe 60% w relacji do PKB, podczas gdy większość krajów ma dużo ponad 100%. Autor rozważa, kiedy i w jakich wa-runkach pieniądz ma charakter endogeniczny, a kiedy egzogeniczny. Dochodzi do wniosku, że system pieniężny powinien być uzupełniony poprzez emisję pieniądza powiększającą agregat pieniężny do poziomu, który dawałby jego relację do PKB na poziomie nieco ponad 100%. Emisja ta powinna być dokapitalizowaniem systemu emerytalnego w jego części kapitałowej, a jednocze-śnie stanowić źródło kredytowania inwestycji odbudowujących gospodarkę. Jak twierdzi autor, taka emisja pieniądza nie służyłaby finansowaniu wydatków budżetowych, lecz restrukturyzacji agregatu pieniężnego na rzecz wsparcia rozwoju gospodarki.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Zróżnicowanie poziomu rozwoju zrównoważonego województw Polski z wykorzystaniem analizy wielowymiarowej

Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczących oceny poziomu rozwoju zrównoważonego województw Polski przeprowadzonej z wykorzystaniem wielowymiarowej analizy danych. Do analizy wykorzystano dane statystyczne w postaci wskaźników dostępne w statystyce publicznej za 2012 r. Wybrane zmienne dotyczyły ekonomicznych, społecznych i środowiskowych aspektów rozwoju zrównoważonego.
Przeprowadzone badania pozwoliły na sporządzenie rankingu województw według wartości syntetycznego miernika rozwoju oraz pozwoliły na podział województw na grupy o zbliżonym poziomie rozwoju. Wyniki badań wskazały na istnienie zróżnicowania województw względem po-ziomu rozwoju zrównoważonego.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Rola instrumentów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej w podnoszeniu jakości życia mieszkańców obszarów wiejskich

W artykule przedstawiono rolę głównych instrumentów wspólnej polityki rolnej (WPR) w podnoszeniu
jakości życia mieszkańców obszarów wiejskich. Na podstawie danych uzyskanych z Ministerstwa
Finansów (MF) i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) dokonano
oceny transferów finansowych środków unijnych w latach 2004–2016 w ramach WPR i znaczenia
programu PROW 2007–2013 dla rozwoju obszarów wiejskich. Szczególną uwagę poświecono płatnościom
bezpośrednim (SAPS) i ich udziałowi w dochodach rolniczych; wykorzystano w tym celu
wyniki badań jakościowych przeprowadzonych wśród rolników z wybranych gmin dwóch województw:
podkarpackiego i świętokrzyskiego. Stwierdzono, że w latach 2004–2016 wartość transferów
z budżetu UE do Polski w ramach WPR wyniosła 42,5 mld euro, czyli ponad 1/3 wszystkich
transferów z budżetu unijnego, jaki nasz kraj uzyskał w okresie członkostwa. Stanowi to potwierdzenie
dużego udziału funduszy europejskich w rozwoju polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich
i oznacza, że w kwotach bezwzględnych, Polska w tym analizowanym okresie była największym
beneficjentem netto. Wyniki badań jakościowych wykazały, że najliczniejszą grupę – ponad 43%,
stanowili rolnicy, którzy wyrażali pogląd, iż sytuacja ich gospodarstwa rolnego tylko nieznacznie
się poprawiła po wstąpieniu Polski do UE, a tylko 16%, że znacząco się poprawiła, przy czym bardziej
krytycznie wypowiadali się właściciele gospodarstw rolnych z województwa podkarpackiego.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne
Konflikty wokół nowego paradygmatu a rozwój regionalny Polski po 1990 roku

Celem artykułu jest analiza konfliktów wokół nowego paradygmatu rozwoju i ich wpływu na rozwój regionalny w Polsce. Podstawowa teza głosi, że większość społeczeństwa i elit wyraża silną tendencję do prowadzenia polityki rozwoju zgodnie z paradygmatem minionej (przemysło-wej) epoki, gdy infrastruktura techniczna i bezpośrednia aktywność ekonomiczna państwa grały pierwszorzędną rolę w inicjowaniu rozwoju. Artykuł prezentuje zmiany paradygmatu, konflikty z tym związane oraz główne czynniki powstrzymujące akceptację nowego paradygmatu w prakty-ce. Zalicza do nich niejasność strategicznych celów rozwojowych europejskiej i krajowej polityki rozwoju (wyrównywanie poziomu czy podnoszenie efektywności?), ograniczoną wiedzę społe-czeństwa o współczesnych czynnikach rozwoju oraz w praktyce nieformalny mechanizm zgody na zastępstwo celów (zamiast zadań złożonych i trudnych, pod tą samą nazwą realizowane są zadania prostsze). Władze lokalne i przedsiębiorstwa (główni beneficjenci) zainteresowane są przede wszystkim projektami służącymi jakości życia, podczas gdy władze centralne – w pierwszej kolej-ności wydaniem środków polityk europejskich. W efekcie w praktyce zarówno beneficjenci, jak i zarządzający, są skłonni do upraszczania wymogów, zastępowania celów, dla ułatwienia osiąga-nia swych celów. Przyczyn niechęci do stosowania nowego paradygmatu rozwoju można szukać w wielu płaszczyznach: hybrydowej strukturze administracji publicznej, petryfikacji strukturalnej (szczególnie wyraźnej na przykładzie struktury rolnictwa) czy wreszcie politycznie dyktowane błędne interpretacje rozwoju suburbiów jako wskaźnika rozwoju wsi. W efekcie takiego podejścia do rozwoju (wzmacnianego przez kulturę), polityki europejskie w niewielkim stopniu przyczyniają się do podniesienia innowacyjności i konkurencyjności polskiej gospodarki.

Czasopismo: Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki socjologiczne