rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zmiany składu gatunkowego flory fragmentu międzywala rzeki Odry wywołane czynnikami antropogenicznymi

Roboty budowlane często są przyczyną zniszczenia roślinności, tworzącej naturalną osłonę gleb, zmian chemicznych i fizycznych w środowisku oraz zmian w składzie gatunkowym zbiorowisk roślinnych. Konsekwencją jest niekontrolowane pojawianie się ekspansywnych roślin ruderalnych i chwastów, ograniczających rozwój wartościowych roślin. Zaburzenia w występowaniu zwartej runi z dużym udziałem traw na obszarach sąsiadujących z rzekami, zagrożonych okresowymi wylewami, mogą potęgować zjawisko erozji wodnej. Celem pracy była ocena roślinności porastającej fragment międzywala w rejonie Mostu Milenijnego we Wrocławiu, na rzece Odrze (256,6 km biegu rzeki) z zastosowaniem metody fitosocjologicznej przed, w trakcie i po zakończeniu robót budowlanych. Zakres badań obejmował rejestrację gatunków, porastających powierzchnię badanego płatu użytku zielonego między dwoma nurtami Odry, pod filarem północnym Mostu Milenijnego oraz określenie zmian, spowodowanych czynnikami antropogenicznymi, w tym również zaniedbaniami pratotechnicznymi. Stopień pokrycia określano metodą szacunkową w pięciostopniowej skali Brauna-Blanqueta. Badany obszar podzielono na 7 odcinków (A-G), ok. 100-metrowej długości. W 2002 r. na powierzchni wydzielonych części nie stwierdzono większych różnic w składzie gatunkowym. Do liczniej występujących gatunków traw należały: kostrzewa czerwona (Festuca rubra L.), kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis Huds.), kupkówka pospolita (Dactylis głomerata L.), mietlica pospolita (Agrostis vulgaris With.), mozga trzcinowata (Phalaris arundinacea L.), perz właściwy (Elymus repens (L.) Gould), rajgras wyniosły (Arrhenatherum elatius (L.) P.B.), trzcina pospolita (Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud.), wyczyniec łąkowy (Alopecurus pratensis L.), a z dwuliściennych: chaber łąkowy (Centaurea jacea L.), dziurawiec zwyczajny (Hypericum humifusum L.), przytulia pospolita (Galium mollugo L.) i wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare L.). W roku zakończenia budowy przeprawy (2005) stwierdzono wyraźne zmiany w składzie gatunkowym roślin i stopniu pokrycia powierzchni na wydzielonych płatach; największe w pobliżu wybudowanego filaru. W miarę oddalania się od placu budowy (filar mostu) zwiększało się pokrycie roślinnością (z 10-20 do 80 i 100%) i udział wartościowszych gatunków. Po upływie kolejnych 5 lat, w roku 2010, zaobserwowano pojawianie się krzewów i drzew. Szczególnie duże zmiany wystąpiły na międzywalu w pobliżu filaru mostu (A i B). Do liczniej występujących gatunków należały: jeżyna popielica (Rubus caesius L.), róża dzika (Rosa canina L.), śliwa tarnina (Prunus spinosa L.), topola biała (Populus alba L.) oraz wierzba biała (Salix alba L.).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmiany składu gatunkowego runi w warunkach wieloletniego użytkowania łąk pobagiennych w rejonie kanału Wieprz-Krzna

Celem pracy jest ocena zmian składu gatunkowego runi łąkowej na tle zmieniających się warunków wilgotnościowych, przeprowadzona na podstawie wieloletnich badań w latach 1965-2010 na jednej z kwater łąkowych w Stacji Dydaktyczno-Badawczej w Sosnowicy. Po wybudowaniu kanału Wieprz-Krzna (1963-1964), kompleks torfowiska niskiego został zmeliorowany i wykonano zagospodarowanie pomelioracyjne łąk. W okresie badawczym notowano dużą zmienność warunków klimatycznych, zwłaszcza opadów w okresie wegetacyjnym, które wpływały na poziom wody gruntowej. Poziom ten kształtował się od -106 cm do zalewu powierzchniowego (+2 cm) i miał wpływ na wilgotność gleby. W mieszance, którą obsiano kwatery łąkowe w 1965 r., przeważały trawy wysokie (62,2%), z dominacją Festuca pratensis Huds. Po 7-letnim okresie użytkowania kośnego stwierdzono duży udział traw wysokich (83,4%), z dominacją Phleum pratense L. (59,2%). Po kolejnych 7 latach stwierdzono ustępowanie traw wysokich (18,5%), a w runi przeważała Poa pratensis L. (59,6%). W latach 1983-1991 obserwowano sukcesywne zwiększanie się udziału Alopecurus pratensis L. (32,9%) a zmniejszanie Poa pratensis L. (45,2%). Alopecurus pratensis L. zmniejszył udział w latach 1996-2010, a pojawiły się wówczas Phalaris arundinacea L. (0,1-7,6%) oraz Holcus lanatus L. (6,4-37,8%).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Metoda prognozowania zamulenia zbiornika wodnego na podstawie pomiaru pejemności

Prognozowanie czasu zamulania małych zbiorników, gdy nie dysponujemy wynikami pomiarów dopływu rumowiska rzecznego, napotyka na liczne trudności. Prognozę można uściślić po pewnym okresie eksploatacji, dokonując pomiaru objętości osadów zgromadzonych w zbiorniku. Sposób postępowania został opisany w pracy na przykładzie zbiornika wodnego Suchedniów. W pracy przedstawiono również wyniki pomiarów zamulenia zbiornika wodnego w Suchedniowie po 32 latach eksploatacji. Objętość materiału zdeponowanego w zbiorniku oszacowano na 78 tys. m³. Sporządzono prognozę zamulania na podstawie intensywności transportu rumowiska dopływającego do zbiornika, obliczonej metodami Brańskiego i Wilhelma oraz bezpośredniego pomiaru zamulenia obiektu. Najlepszą zgodność prognozy, opartej na pomiarze bezpośrednim, uzyskano z prognozą, w której intensywność transportu unosin określono metodą Brańskiego. Efektywny czas eksploatacji zbiornika określono na 175 lat.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena wpływu jednokośnego użytkowania na skład botaniczny runi łąk położonych w trzech siedliskach i koszonych w dwóch terminach

Badania prowadzono w latach 2010–2012 na łąkach trwałych położonych w trzech siedliskach: grąd właściwy (A), łąka pobagienna właściwa (B) i łąka pobagienna łęgowiejąca (C). Oceniano zmiany w składzie gatunkowym runi następujących obiektów: 1 – koszenie i zbieranie plonu (biomasy), 2 – pozostawianie biomasy na pokosach, 3 – koszenie z rozdrobnieniem i pozostawianie na łące oraz obiekt 4 – łąka nieużytkowana. Ruń koszono w terminie letnim – w połowie lipca lub w jesiennym, w drugiej połowie września (na grądzie) oraz w połowie października (na łąkach pobagiennych). Badania wykazały, że tempo procesu degradacji runi jednokośnych łąk różnie użytkowanych malało od siedliska grądowego właściwego, przez pobagienne właściwe do pobagiennego łęgowiejącego. Pozostawianie skoszonej runi na łące, niezależnie w jakiej postaci, w siedlisku grądowym powodowało degradację zbiorowisk roślinnych wyrażającą się ustępowaniem z runi wartościowych traw, szczególnie w warunkach jesiennego terminu koszenia. Badane sposoby użytkowania łąki w siedlisku pobagiennym właściwym nie miały ujemnego wpływu na skład gatunkowy runi w pierwszych dwóch latach badań, a dopiero w trzecim roku stwierdzono jej degradację w wyniku zwiększenia się udziału pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.). W siedlisku pobagiennym łęgowiejącym takie użytkowanie łąki również nie miało jednoznacznie negatywnego wpływu na stan i skład botaniczny runi, na co wskazuje coroczne zwiększanie się udziału w runi wartościowych traw, w tym mozgi trzcinowatej (Phalaris arundinacea L.) i częściowo wyczyńca łąkowego (Alopecurus pratensis L.). Dla utrzymania stabilności zbiorowisk roślinnych na łąkach jednokośnych różnie użytkowanych oraz ograniczania zjawiska degradacji korzystniej jest kosić je w okresie letnim niż jesiennym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Specjacja węgla organicznego i wybranych metali ciężkich w glebie torfowo-murszowej

Celem pracy było określenie zasobów metali ciężkich w glebie organicznej pochodzącej z doliny górnego biegu rzeki Liwiec oraz ich aktualnego i potencjalnego zagrożenia dla środowiska na podstawie analizy sekwencyjnej metali i węgla organicznego. Przeprowadzono sekwencyjną ekstrakcję i wydzielono następujące frakcje operacyjne metali: rozpuszczalna w wodzie (H<sub>2</sub>O); wymienna (1 mol KNO<sub>3</sub>·dm-³); metale związane kompleksowe z substancjami humusowymi, z podziałem na kwasy fulwowe i huminowe (0,1 mol Na<sub>4</sub>P<sub>2</sub>O<sub>7</sub>·dm-³); metale mocniej związane przez substancje humusowe, z podziałem na kwasy fulwowe i huminowe (0,1 mol NaOH·dm-³); metale silnie związane z organiczną i mineralną fazą stałą gleby (4 mol HNO<sub>3</sub>·dm-³); rezydualna (woda królewska). W uzyskanych roztworach oznaczono zawartość węgla (metodą oksydacyjno-miareczkową) oraz zawartość wybranych metali (Fe, Ni, Mn, Cr, Pb, Zn - za pomocą ICP-AES). W poziomach murszu, w stosunku do torfu badanej gleby torfowo-murszowej, stwierdzono mniejszą zawartość materii organicznej i większy jej stopień humifikacji, większą zawartość azotu i mniejszą wartość C:N oraz większą akumulację metali ciężkich. Zawartość analizowanych metali ciężkich uznano za "naturalną" dla gleb organicznych. Analizą sekwencyjną wykazano, że największe ilości metali ciężkich w badanej glebie organicznej występują we frakcji związków kompleksowych z substancjami humusowymi (F3) oraz silnie związanych z organiczną i mineralną fazą stałą gleby (F5); w przypadku chromu we frakcji rezydualnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Właściwości silnie przesuszonych organicznych gleb popożarowych obiektu Sobin-Jędrzychów

Badania prowadzono na glebach popożarowych, znajdujących się w obrębie zdegradowanej łąki pobagiennej, obiektu Sobin - Jędrzychów. Pożar silnie przesuszonych płytkich gleb murszowych MtIIc1 był obserwowany w okresach wiosennych 2004-2006 na powierzchni kilkunastu hektarów. Dwa lata po pożarze pobrano próbki glebowe z 5 profilów (32 próbki). Jedna z gleb, reprezentowana przez profil nr 1, była dotknięta przez pożar powierzchniowy, a pozostałe – przez pożar wgłębny. Powodował on zmniejszenie miąższości poziomów organicznych oraz wykształcenie się poziomów popiołowych o miąższości od 1 do 20 cm. Popożarowe poziomy miały odczyn alkaliczny lub zbliżony do obojętnego. Gleby były wzbogacone w wapń, magnez, sód i potas, wykazując niekiedy zwiększoną zawartość metali ciężkich. Poziomy popiołowe lub wymieszane z popiołem tworzyły struktury agregatowe - gruzełkowate bądź koksikowe. Struktury te wyraźnie ograniczały zdolności retencyjne poziomów przepalonych w porównaniu z poziomami torfowymi i murszowymi. Zmniejszyła się zatem objętość wody dostępnej - w tym łatwo dostępnej - dla roślin w poziomach objętych przez pożar. Świadczą o tym małe wartości potencjalnej (PRU) i efektywnej (ERU0 retencji użytecznej. Na podstawie budowy profilowej gleb popożarowych klasyfikowano je jako murszowe, murszowate lub murszaste (PTG 1989). Na podstawie zawartości materii organicznej oraz miąższości poziomów organicznych i popiołowych, były one klasyfikowane jako Histic lub Humic Gleysols, niekiedy Histosols (WRB 2006).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wymywanie mineralnych form azotu z gleby lekkiej nawożonej corocznie kompostem z osadów ściekowych i nawozami mineralnymi

W pracy przedstawiono ocenę odpływu mineralnych form azotu z gleby lekkiej na podstawie wyników 6-letnich badań z jej corocznym nawożeniem kompostem z osadu ściekowego oraz równorzędnymi dawkami azotu w nawozach mineralnych. Badania prowadzono w lizymetrach wypełnionych piaskiem gliniastym, zawierającym średnio 14% części ziemistych. W badaniach zastosowano dwa warianty nawożenia kompostem (K1 - 10 i K2 - 15 g N·m-²) oraz dwa warianty nawożenia mineralnego (NPK) z równorzędnymi dawkami azotu w postaci saletry amonowej, z uzupełnieniem PK w postaci superfosfatu i soli potasowej. Wyniki badań wykazały zwiększanie się stężenia N-NO<sub>3</sub> w odciekach z gleby, wraz ze zwiększaniem dawek nawozów. Wystąpiło też zdecydowane zwiększanie się tego stężenia wraz z upływem lat stosowania nawozów. Stężenie azotanów w odciekach z gleby nawożonej saletrą było w przybliżeniu dwukrotnie większe niż w wariantach z nawożeniem równorzędnymi dawkami azotu w kompoście. Zawartości N-NH<sub>4</sub> w odciekach były większe w przypadku nawożenia kompostem niż stosowania nawozów mineralnych. Łączne ilości mineralnych form azotu odprowadzone w odciekach z gleby wyniosły 12% ogólnej ilości azotu dostarczonej do gleby w wariantach z nawożeniem kompostem i 20-27% w wariantach z nawożeniem mineralnym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Porównanie i klasyfikacja warunków opadowych na podstawie wskaźnika standaryzowanego opadu i wskaźnika względnego opadu

Jedną z najbardziej znanych metod oceny warunków opadowych jest metoda oparta na wielkości opadów, określająca stosunek sumy opadu w danym okresie do średniej sumy wieloletniej przyjętej za normę. Ta metoda była podstawą opracowania przez KACZOROWSKĄ (1962) kryteriów dla lat i pór roku, według których można zidentyfikować badane okresy od skrajnie suchych do bardzo wilgotnych, wykorzystując wskaźnik względnego opadu RPI. Metoda identyfikacji miesięcznych sum opadów pod kątem ich nadmiaru lub niedoboru za pomocą wskaźnika względnego opadu jest opisywana w wielu pracach (KOSIBA 1948; PRZEDPEŁSKA 1971; RADOMSKI 1977; TOMASZEWSKA 1994). Celem pracy jest porównanie klasyfikacji opartej na dotychczas powszechnie stosowanym wskaźniku względnego opadu dla okresów miesięcznych z klasyfikacją opartą na coraz częściej stosowanym wskaźniku standaryzowanego opadu SPI. Badania przeprowadzono na podstawie danych pomiarowych pochodzących ze stacji Bydgoszcz- IMUZ w wieloleciu 1945-2003.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Szacowanie ewapotranspiracji rzeczywistej zakrzaczeń brzozowych na torfowisku niskim na podstawie dobowych zmian stanów wód podziemnych

W pracy oszacowano ewapotranspirację rzeczywistą zakrzaczeń brzozowych na torfowisku niskim, na podstawie dobowej dynamiki stanów wód podziemnych mierzonych co godzinę, w trzech wybranych okresach bezopadowych (17-21.08.2008, 1-7.09.2008, 5-9.08.2009). Wyniki obliczeń zweryfikowano na podstawie ewapotranspiracji rzeczywistej, obliczonej metodą ewapotranspiracji wskaźnikowej skorygowanej za pomocą współczynników roślinnych. Ewapotranspiracja rzeczywista zakrzaczeń brzozowych wynosiła od 19,2 (1-7.09.2008) do 25,1 mm (5-9.08. 2009). W okresach 17- 21.08.2008 i 5-9.08.2009 wykazano dobrą zgodność wyników otrzymanych obydwiema metodami, odpowiednio 11 i 19% różnicy, natomiast w okresie 1-7.09.2008 różnica między obliczonymi wartościami wynosiła 27%. Wartości współczynników roślinno-glebowo-wodnych zakrzaczeń brzozowych, obliczone jako stosunek ewapotranspiracji rzeczywistej wyznaczonej metodą analizy hydrogramu wód podziemnych i ewapotranspiracji wskaźnikowej obliczonej metodą Penmana-Monteitha, wynosiły 1,59 w okresie 17-21.08.2008 w warunkach średniej głębokości położenia zwierciadła wód podziemnych wynoszącej 0,35 m; 1,31 w okresie 1-7.09.2008 w warunkach średniej głębokości położenia zwierciadła wód podziemnych wynoszącej 0,45 m oraz 1,49 w okresie 5-9.08.2009 w warunkach średniej głębokości położenia zwierciadła wód podziemnych wynoszącej 0,1 m. Dostrzeżono możliwość zastosowania przedstawionej metody do weryfikacji i uszczegółowienia dotychczas stosowanych współczynników roślinno-glebowo-wodnych różnych typów roślinności bagiennej w okresach hydrologicznego niedoboru wody w profilu glebowym i niskich stanów wód podziemnych w okresach bezopadowych. Metoda może również być zastosowana do kalibracji modeli hydrologicznych opisujących relacje między dynamiką płytkich wód podziemnych a ewapotranspiracją w warunkach zróżnicowanej szaty roślinnej.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie szeregów czasowych do oceny różnic wartości niedosytu i wilgotności względnej powietrza mierzonych dwiema metodami

W pracy porównano wyniki pomiarów warunków wilgotnościowych powietrza wykonywanych dwiema metodami na terenie Obserwatorium UP Wrocław-Swojec w okresie 10-letnim (2000-2009). Analizowano dobowe wartości niedosytu wilgotności d i wilgotności względnej powietrza f. Pomiary klasyczne (standardowe) wykonywano za pomocą psychrometru Augusta, umieszczonego w klatce meteorologicznej na wysokości 2 m nad powierzchnią terenu. Średnią dobową obliczano na podstawie trzech pomiarów terminowych (godz.: 7, 13 i 19 CET) dla niedosytu wilgotności powietrza i czterech pomiarów (godz.: 1, 7, 13 i 19 CET) dla wilgotności względnej powietrza; wartości z godziny 1 odczytywano z termohigrogramu dobowego. Automatyczna stacja meteorologiczna Campbell CR23X, której czujnik wilgotności powietrza umieszczono w tej samej klatce meteorologicznej, była zaprogramowana na zapisywanie raportów godzinnych. Średnie dobowe wartości obu parametrów były średnią arytmetyczną z 24 wartości godzinnych. Analizy autokorelacji i autokorelacji cząstkowej potwierdziły występowanie rocznej sezonowości badanych parametrów. Dekompozycję szeregów czasowych przeprowadzono za pomocą modelu addytywnego. Wyizolowano składnik sezonowy, trend, wahania długookresowe oraz składnik losowy. Wskaźnik sezonowości dla wilgotności względnej wahał się od -4% (zima) do 6% (okres letni), natomiast dla niedosytu wilgotności zawierał się w przedziale od -1,5 hPa w zimie do 4,0 hPa w lecie. Sezonowość różnic dobowych wartości f i d wyrażała się wzrostem ich wartości bezwzględnych w okresie letnim dla obu analizowanych parametrów. Korekta wartości uzyskanych za pomocą stacji automatycznej z wykorzystaniem odpowiednich poprawek, spowodowała wyraźny wzrost częstości różnic w przedziałach środkowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność stężenia mineralnych związków azotu i fosforu w cieku na obszarze zlewni użytkowanej rolniczo

W pracy przedstawiono wyniki dwuletnich badań (2012–2013) stężenia związków azotu i fosforu w wodach rzeki Gowienica, której zlewnia jest użytkowana typowo rolniczo. Jakość wód rzeki wpływa na stan czystości wód jeziora Miedwie, stanowiącego źródło wody pitnej dla ludności miasta Szczecin. Próbki wody pobierano w czterech punktach badawczych od kwietnia do października każdego roku badań. Analizy chemiczne wody na obecność jonów azotanowych(V), jonów amonowych i jonów fosforanowych(V) wykonano w Laboratorium Badawczym Chemii Środowiska w Falentach. Na podstawie przeprowadzonych badań nie stwierdzono poprawy jakości wód rzeki Gowienica. Zarówno w roku 2012, jak i 2013 średnie stężenie azotu azotanowego(V) z okresu badań odpowiadało II klasie jakości wód powierzchniowych, a azotu amonowego – klasie I. Średnie stężenie fosforu fosforanowego( V) wskazywało natomiast na klasę wyższą niż I i II. Źródeł występowania wysokich stężeń azotu azotanowego(V) i azotu amonowego w niektórych miesiącach upatruje się głównie w spływach powierzchniowych z pól uprawnych i w odpływach wody z gospodarstw rolnych, zwłaszcza zajmujących się produkcją zwierzęcą. Za przyczynę wysokiego stężenia fosforu fosforanowego(V) uważa się natomiast głównie odprowadzanie ścieków bytowo-gospodarczych oraz wód z oczyszczalni ścieków bezpośrednio do koryta badanej rzeki. W pracy przedstawiono także stosunek zawartości azotu do fosforu w zależności od punktu badawczego.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ładunek składników nawozowych wnoszony z opadem mokrym na powierzchnię ziemi w Falentach w latach 1995-2001

W pracy przedstawiono wybrane pomiary stężenia składników nawozowych w próbkach
wody opadu atmosferycznego, zbieranego w Falentach w latach 1987–2002. Mierzono pH o
oraz stężenia azotu azotanowego, azotu amonowego, fosforanów, chlorków, sodu, potasu,
magnezu i wapnia. Stężenie chlorków i azotu amonowego było największe w miesiącach zimowych,
a stężenie azotu azotanowego najmniejsze w miesiącach letnich. Stężenie pozostałych
składników było najmniejsze w sezonie wegetacyjnym. Wnoszony ładunek azotu azotanowego
wyraźnie zmniejszył się w czasie obserwacji. W tym okresie zwiększył się stosunek
ładunku azotu amonowego do azotanowego. Średni całkowity ładunek azotu mineralnego
wyniósł 18 kg N&#183ha-&#185&#183rok-&#185, a średni ładunek chlorków 12,9 kg Cl&#183ha-&#185&#183rok-&#185, zaś wapnia
przekroczył 10 kg Ca&#183ha-&#185&#183rok-&#185.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ warunków siedliskowych na kształtowanie się i trwałość biocenoz rezerwatu "Jezioro Martwe"

Rezerwat "Jezioro Martwe" o powierzchni 17,73 ha, położony w województwie warmińsko-mazurskim, w Leśnictwie Kiwajny, utworzono w 1970 r. w celu ochrony maliny moroszki (Rubus chamaemorus L.). Na terenie rezerwatu zarejestrowanych jest obecnie 116 gatunków roślin: 7 wątrobowców, 24 mchów i 85 roślin naczyniowych. W rezerwacie występuje 7 gatunków roślin objętych ochroną gatunkową, w tym 3 - ochroną ścisłą. Tereny chronione obejmują północno-wschodnią część lokalnego obniżenia, z jej najniższymi partiami wokół zbiornika wodnego. Przy granicy rezerwatu od strony wschodniej i południowej rzeźba terenu jest pagórkowata, natomiast po stronie zachodniej i północnej - płaska. Główną zlewnią jest zlewnia Jeziora Martwego o powierzchni 2,61 ha. Sieć hydrologiczna obiektu jest w znacznym stopniu zarośnięta i zamulona. Utrzymuje się wysoki poziom wody gruntowej. Rezerwat prawie w całości znajduje się na torfowisku. Na części powierzchni obiektu dominują utwory mezo- i oligotroficzne. Na obrzeżach Jeziora występuje torfowisko wysokie, które w południowej części rezerwatu ma strukturę kępkową. W miejscach ze słabym przepływem wód gruntowych wykształciły się torfowiska przejściowe, zajmujące powierzchnię 7,93 ha (55,3%). W miejscach z silniejszym przepływem wód gruntowych występują gleby torfowo-murszowe. Miąższość złoża torfu wynosi ok. 4 m w rejonie Jeziora i stopniowo się spłyca, zanikając na obrzeżach niecki. Torfy zalegają na glinie zwałowej oglejonej w warstwach stropowych. Lasy w rezerwacie zajmują 14,34 ha, a tereny nieleśne - 0,78 ha. W lasach występuje drzewostan sosnowo-świerkowy, w siedlisku boru mieszanego bagiennego (85% powierzchni leśnej rezerwatu) i lasu mieszanego bagiennego (15%).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wstępne wyniki badań oczyszczalni zagrodowej typu ORP

W pracy przedstawiono wyniki badań składu wód gruntowych pod oczyszczalnią glebowo-roślinną z płytkim, zasilanym okresowo, drenażem rozsączającym w fazie rozruchu technologicznego i w jej pobliżu. Stwierdzono brak negatywnego wpływu eksploatacji obiektu na skład wód gruntowych, mimo że zalegały one stosunkowo płytko. Nastąpiło znaczne zwiększenie przewodnictwa właściwego, co może być wynikiem zasilania warstwy wodonośnej mineralnymi formami zanieczyszczeń, np. siarczanami. Przeprowadzone badania potwierdzają celowość cyklicznego zasilania drenażu, co znacznie poprawia warunki tlenowe i umożliwia wysoki stopień oczyszczania ścieków, a tym samym zminimalizowanie zagrożenia dla wód gruntowych pod obiektem i w jego otoczeniu.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka