rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
System wartości a poznawcze i społeczne wymiary religijności

Pojęcia wartości i religijności wydają się ze sobą powiązane, zarówno na poziomie strukturalnym, jak i funkcjonalnym. Wartości, będąc czynnikami motywacyjnymi, mogą wpływać na strukturę religijności i określać jej charakter. Jednocześnie religia - jako system pojęć i standardów zachowań - dostarcza stabilnego oparcia dla hierarchii wartości. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie powiązań wartości z poznawczymi i społecznymi wymiarami religijności, a także określenie charakteru i siły tych relacji. Badania przeprowadzono wśród 247 osób (kobiety i mężczyźni) w wieku 18-56 lat. W badaniach zastosowano trzy narzędzia: Skalę Wartości Schelerowskich, Skalę Przekonań Postkrytycznych oraz Skalę Centralności Religijności. Rezultaty badania wskazują na związki systemu wartości z poznawczym i społecznym funkcjonowaniem jednostki w zakresie życia religijnego. Wartości hedonistyczne wiążą się ze stylem myślenia charakteryzującym się krytycznym podejściem do treści religijnych i relatywnym rozumieniem zagadnień transcendentnych, a także z intensywnością praktyk religijnych i form kultu. Wartości święte, religijne i patriotyczne związane są ze stylem myślenia odznaczającym się stabilnością i akceptacją treści religijnych, ale także z refleksyjnym podejściem do rzeczywistości transcendentnej. Istotnym rezultatem badań było wskazanie, że system wartości jest silniej związany ze społecznymi niż poznawczymi wymiarami religijności.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zdolności wyobrażeniowe niewidomych dzieci w zakresie skaningu i rotacji kształtu dotykanych obiektów

W badaniach zaprezentowanych w artykule podjęto zagadnienie zdolności wyobrażeniowych niewidomych dzieci w zakresie skaningu i rotacji kształtu obiektów percypowanych dotykowo. Stwierdzono, że im starsze jest dziecko, tym lepiej różnicuje ono kształty dotykanych obiektów, ale jedynie w sytuacji, gdy kształty te względem siebie obrócono. Uzyskane wyniki wskazują na to, iż u niewidomych dzieci w okresie szkolnym doskonali się zdolność rotacji, zaś umiejętność skaningu jest osiągnięciem wcześniejszym rozwojowo. Zaobserwowano również, że trafność identyfikacji kształtu obiektów jest większa w sytuacji, gdy są one ustawione względem siebie w tej samej pozycji, niż gdy znajdują się w różnych pozycjach. Rotacja umysłowa stanowi więc dla niewidomych dzieci trudniejszą do wykonania operację wyobrażeniową niż skaning przestrzeni.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola wskazówek i przekonań w długotrwałej pamięci cen

W badaniach pamięci cen sprzed lat osoby mają skłonność do przypominania sobie cen jako niższych niż były w istocie. Celem dwóch przeprowadzonych eksperymentów była analiza czynników wpływających na tę tendencyjność. Założono, że zaniżanie wynika z nietrafnej lokalizacji okresu, z którego cena ma być przywołana, oraz z przekonania o ciągłym i znaczącym wzroście cen. Zgodnie z przewidywaniami, tendencja do zaniżania osłabła, gdy badanym podano dodatkowe wskazówki czasowe, i nie wystąpiła w odniesieniu do produktu uważanego za taniejący. Uzyskane wyniki są spójne z asocjacyjną teorią pamięci cen Kempa (1999), zasadą specyficzności kodowania (Tulving, Thompson, 1973) oraz ujęciami pamięci podkreślającymi rolę prywatnych teorii zmiany w przypominaniu (Ross, 1989).

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Prezentacja metody pomiaru złożoności integratywnej

Artykuł ma na celu prezentację metody pomiaru złożoności integratywnej. Termin „złożoność integratywna” można zdefiniować jako miarę stylu intelektualnego, używanego przez jednostki przy przetwarzaniu informacji, rozwiązywaniu problemów i podejmowaniu decyzji. W artykule opisano teoretyczne podstawy miary złożoności integratywnej i zaprezentowano przegląd badań, w których metoda ta została wykorzystana. Szczegółowo omówiono wyznaczniki, na których powinni opierać się sędziowie kompetentni przy pomiarze i kodowaniu złożoności integratywnej. Przedstawiono również ocenę prezentowanej metody pomiaru oraz porównano ją z innymi miarami złożoności poznawczej.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Somnambulizm. Obraz kliniczny i terapia

Somnambulizm (sennowłóctwo) jest nieorganicznym zaburzeniem snu o typie parasomnii, występującym u około 15% dzieci i 3% dorosłych. Klinicznie objawia się wykonywaniem podczas fazy snu non-REM złożonych czynności ruchowych (np. chodzenie, jedzenie), bez pełnego wybudzenia się ze snu oraz przy niepamięci tego wydarzenia w dniu następnym. Wiedza zarówno psychologów, jak i lekarzy na temat somnambulizmu jest najczęściej fragmentaryczna, a w praktyce klinicznej znaczenie tego zaburzenia jest zazwyczaj lekceważone. Celem niniejszego artykułu jest zatem przybliżenie psychologom i innym zainteresowanym specjalistom aktualnego stanu wiedzy na temat somnambulizmu. Artykuł prezentuje zagadnienia częstotliwości jego występowania, obrazu klinicznego, patofizjologii, kryteriów rozpoznawania, współzachorowalności, etiologii, patomechanizmów, sposobów diagnozowania i prób terapii. Przedstawiono również wynikające z dokonanego przeglądu literatury implikacje dla praktyki klinicznej i badawczej psychologów.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Funkcjonowanie rodzin dzieci z niepełnosprawnością intelektualną – wybrane aspekty

Wprowadzenie. Niepełnosprawność dziecka zawsze, choć w różnym stopniu, wpływa na wypełnianie funkcji rodziny, wyznacza jej styl życia. Codzienność rodzin obfituje w liczne i różnorodne sytuacje trudne, które mogą stanowić zarówno problem nie do pokonania, jak i wyzwanie, z którym po prostu należy się zmierzyć – samemu lub korzystając z tak ważnego wsparcia społecznego.
Cel. Celem badań jest pokazanie funkcjonowania rodzin dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Z uwagi na złożoność podjętej problematyki diagnozie poddano tylko wybrane aspekty funkcjonowania rodzin, ukazując jednocześnie zmiany w realizacji funkcji rodziny w wyniku pojawienia się w rodzinach dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
Materiały i metody. Badania przeprowadzono w nurcie badań jakościowych, metodą indywidualnych przypadków, z wykorzystaniem techniki wywiadu i zastosowaniu dyspozycji do wywiadu. Grupę badawczą stanowiło 15 rodzin dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Wywiadu udzieliło 12 matek i 3 ojców uczniów różnych form edukacji specjalnej uczęszczających do szkół podstawowych na terenie Zielonej Góry.
Wyniki. Przeprowadzone badania pokazały funkcjonowanie rodzin dzieci z niepełnosprawnością. Bez wątpienia należy mówić o dynamice zmian w tych rodzinach, o zmianach w wypełnianiu praktycznie wszystkich funkcji realizowanych przez rodziny. Wnioski. Na funkcjonowanie rodzin doświadczających niepełnosprawności dzieci wpływa radzenie sobie rodziców w trudnej sytuacji, przebieg procesu adaptacji do niepełnosprawności dziecka, a także samo funkcjonowanie dziecka oraz doświadczanie przez rodziny wsparcia społecznego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
„Kto jest kontrolerem?” Problem podmiotu i świadomego „ja” we współczesnej psychologii kognitywnej

Podejmowanie przez psychologię kognitywną (cognitive sciences i nauki pokrewne: social cognition, cognitive neuroscience, social neuroscience itp.) problematyki związanej z takimi kategoriami, jak: świadomość, ,ja” czy podmiot stanowi - po latach nieobecności - swoiste novum. Na tym tle wyłania się specyficzny sposób widzenia osoby i natury jej działania. Jego istotną cechą staje się podważenie potocznych wyobrażeń na temat funkcjonowania człowieka jako świadomego podmiotu, kierującego własnymi działaniami zgodnie ze swoimi świadomymi planami, intencjami czy wolą: wzrastająca liczba badań wskazuje, że procesy odpowiedzialne za ludzkie zachowanie w znacznej mierze przebiegają w sposób subświadomy i automatyczny, a to, co sobie uświadamiamy, to jedynie efekty ich działania. W artykule przedstawione zostaną empiryczne argumenty (zwłaszcza z obszaru społecznej psychologii poznawczej oraz badań neurobiologicznych) przemawiające za tą właśnie tezą. Uzmysłowienie sobie roli tzw. poznawczej nieświadomości prowadzi zarazem badaczy do szeregu pytań. Ważniejsze z nich dotyczą tego: kto (jeśli nie podmiot utożsamiany ze świadomym „ja”) kieruje zachowaniem i sprawuje nad nim kontrolę?, a także tego: jaka jest rola świadomości, ,ja” i doświadczenia bycia podmiotem? Sytuacja ta skłania również do zadania pytania bardziej podstawowego: czy naukom szczegółowym dostępna jest kategoria „podmiotu jako takiego”?

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Spór metodologiczny czy spór koncepcji - badania ilościowe vs jakościowe

W artykule porównuje się różne aspekty metod ilościowych i jakościowych. Jednym ze stawianych pytań jest to, jak badacze wybierają paradygmat i związaną z nim metodologię. Czy jest to efekt różnic w określeniu istoty badanych zjawisk? Być może kluczowym czynnikiem jest odmienność stylów myślenia. Zalety i wady badań jakościowych i ilościowych są przedmiotem odwiecznych gorących dyskusji. Ta polemika raczej zaciemnia niż rozjaśnia i dzieli zamiast łączyć. Czy spór ten ma charakter wewnątrz- czy ponadaparadygmatyczny? Z jednej strony puryści ilościowi uważają, że realizują pozytywistyczne ideały, a z drugiej jakościowi puryści odrzucają pozytywistyczny paradygmat. Głównym jednak pytaniem pozostaje, co ma być celem badania naukowego. W ostatniej części artykułu rekomendowane jest podejście pragmatyczne oraz łączenie metod jakościowych i ilościowych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Związek pomiędzy niezadowoleniem z ciała i zmiennymi psychospołecznymi współwystępującymi z zaburzeniami odżywiania

Celem badania była ocena związków między niezadowoleniem z własnego ciała a wybranymi zmiennymi osobowościowymi u osób z zaburzeniami odżywiania. Metoda: Przebadano 109 pacjentek spełniających kryteria jadłowstrętu psychicznego (n = 65) oraz żarłoczności psychicznej (n = 44) według DSM-IV. Grupę kontrolną stanowiło 65 zdrowych kobiet. W badaniach posłużono się Skalą Niezadowolenia z Własnego Ciała Kwestionariusza Zaburzeń Odżywiania, Kwestionariuszem Poczucia Własnej Wartości, Skalą Samowyrażania i Kontroli, Szpitalną Skalą Lęku i Depresji oraz Skalą Poczucia Umiejscowienia Kontroli. Wyniki: W badanej grupie pacjentek z anoreksją odnotowano znacząco niższy poziom niezadowolenia z własnego ciała, eksterioryzacji złości, zewnętrznego poczucia umiejscowienia kontroli oraz wiary w szczęście /przypadek w porównaniu z grupą pacjentek chorych na bulimię. Kobiety z jadłowstrętem psychicznym miały dodatkowo istotnie wyższy poziom rodzinnego poczucia własnej wartości oraz wewnętrznego poczucia umiejscowienia kontroli. U osób z anoreksją stwierdzono związki między niezadowoleniem z własnego ciała a: wiekiem (r = 0,440; p<0,01), rodzinnym poczuciem własnej wartości (r = -0,433; p<0,01) oraz zawodowym poczuciem własnej wartości (r = -0,412; p<0,01). W grupie kobiet z żarłocznością psychiczną niezadowolenie z własnego ciała pozostało zależne od eksterioryzacji złości (r = 0,434; p<0,01), kontroli w uzewnętrznianiu złości (r = 0,350; p<0,01), ogólnego poczucia własnej wartości (r = -0,438; p<0,01) oraz rodzinnego poczucia własnej wartości (r = -0,364; p<0,05). Wnioski: W przypadku osób z jadłowstrętem i bulimią psychiczną szczupła sylwetka wpływa na obraz siebie. Niezadowolenie z wizerunku własnego ciała należy traktowa( jako jeden z czynników wpływających na rozwój psychopatologii zaburzeń odżywiania.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Stabilność struktury i profili postrzeganych cech osobowości polskich polityków

Celem prezentowanych w artykule dwuetapowych badań była odpowiedź na pytania: (1) jakie są wspólne wymiary postrzegania osobowości polskich polityków oraz (2) czy kampania wyborcza wpływa na strukturę i profile postrzegania ich cech osobowości. W badaniach przeprowadzonych na początku (kwiecień 2007) i pod koniec (październik 2007) kampanii wyborczej do sejmu respondenci opisywali (za pomocą list przymiotnikowych, wzorowanych na podejściu leksykalnym w teorii cech) osobowość 24 najbardziej rozpoznawalnych polskich polityków. W pierwszym etapie zbadano łącznie 390 osób, natomiast w drugim - 557 osób. Na podstawie analizy głównych składowych zidentyfikowano wspólne wymiary postrzegania osobowości polityków, które określono jako Kompetencja, Impulsywność/Brak ugodowości, Uczciwość i Ekstrawersja. Analiza równań strukturalnych wykazała, że ogólna struktura postrzegania osobowości polityków nie uległa zasadniczym zmianom podczas kampanii wyborczej. Zmieniło się natomiast postrzeganie czołowych postaci polskiej sceny politycznej. Ustalone prawidłowości skonfrontowano z literaturą przedmiotu i wytyczono kierunki przyszłych badań nad percepcją cech osobowości polityków.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wartości preferowane przez policjantów z jednostek specjalnych KFOR

Celem badań było poznanie wartości (w kategoryzacji S. Schwartza) preferowanych przez policjantów przygotowujących się do pełnienia misji pokojowej w Kosowie (KFOR - Kosovo Force) na tle innych grup społeczno-zawodowych. W badaniach wzięło udział 89 policjantów (antyterrorystów, pirotechników, detektywów z Centralnego Biura Śledczego), 58 osób, które nie podejmują, wysokiego ryzyka w swojej pracy, 50 osób podejmujących ekstremalne ryzyko sportowe (spadochroniarze) i 61 osób podejmujących ryzyko antyspołeczne (więźniowie skazani za napaść z użyciem niebezpiecznego narzędzia). Badane osoby wypełniały Kwestionariusz Wartości Schwartza. Policjanci uzyskali wyższe wyniki, w porównaniu z osobami, które nie podejmują, ryzyka w swojej pracy zawodowej, w następujących skalach wartości: Stymulacja, Hedonizm, Konformizm, Bezpieczeństwo. W porównaniu z osobami uprawiającymi sporty ekstremalne policjanci uzyskali wyższe wyniki w takich skalach wartości, jak Tradycja, Uniwersalizm, Życzliwość, Bezpieczeństwo. Wartości, które odróżniają policjantów i przestępców, to: Stymulacja, Kierowanie sobą, Tradycja, Życzliwość, Konformizm, Uniwersalizm, Bezpieczeństwo (policjanci uzyskali wyższe wyniki w porównaniu z przestępcami).

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Typy „marzycielek” wśród kobiet w wieku średnim

Artykuł przedstawia wyniki badania, którego celem było wyróżnienie typów „marzycielek”, uwzględniające zmianę marzeń w rozwoju od okresu adolescencji do wieku średniego. Znaczenie terminu „marzenie” ustalono na podstawie analizy rozumienia tego u różnych autorów. Dla usytuowania marzeń w biegu życia posłużono się koncepcją D. Levinsona. W analizie wyników przyjęto eklektyczną kategoryzację marzeń. Omówiono kryzys połowy życia i jego związki z marzeniami. W badaniach uczestniczyły kobiety w wieku 35-50 lat z wykształceniem średnim i wyższym. Grupa liczyła 112 osób. Zastosowano następujące metody badania: wywiad strukturyzowany, Kwestionariusz Kryzysu Połowy Życia dla Kobiet P. Olesia i M. Baranowskiej (2003), metoda analizy skupień. Biorąc pod uwagę takie kryteria, jak treść marzeń młodzieńczych oraz aktualnych, poczucie realizacji marzenia młodzieńczego, źródło i stopień konkretyzacji marzeń młodzieńczych, śmiałość (rozmach) marzeń aktualnych i wiarę w to, że uda się je zrealizować, wyróżniono pięć typów marzycielek: stabilne tradycyjne, ewoluujące tradycyjno-autonomiczne, stabilne autonomiczne, ewoluujące autonomiczne, umiarkowanie stabilne tradycyjno-autonomiczne. Przeanalizowano również związki wyodrębnionych typów z wymiarami Kwestionariusza Kryzysu Połowy Życia dla Kobiet.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola doświadczania przemocy w dzieciństwie w podejmowaniu zachowań ryzykownych w okresie adolescencji

Celem niniejszego artykułu jest próba określenia związku pomiędzy doświadczeniem przemocy w dzieciństwie a zachowaniami ryzykownymi dla zdrowia i życia wśród polskiej młodzieży. Grupę badaną stanowili pacjenci (w wieku 14-18 lat) kilkunastu polskich placówek zajmujących się leczeniem młodzieży przejawiającej zachowania ryzykowne. W badaniu wykorzystano Inwentarz Wczesnej Traumy (ETT) oraz Skalę Zachowań Zdrowotnych konstrukcji własnej. Wyniki wskazują, że młodzież po próbach samobójczych oraz nadużywająca środków psychoaktywnych najczęściej doświadczała w dzieciństwie przemocy fizycznej, zaś młodzież z zaburzeniami odżywiania - przemocy emocjonalnej oraz seksualnej.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Obraz brzemienia rodziny z osobą chorą na schizofrenię

Naukowe zainteresowanie rodziną chorych na schizofrenię ma swoistą historię. W latach czterdziestych w systemie rodzinnym upatrywano główną przyczynę tej choroby. Obwinianie rodziny za spowodowanie choroby przerodziło się następnie w oskarżanie o powodowanie jej nawrotów. Akcentowane obecnie teorie genetyczne także nie rozwiązują problemu, gdyż rodzice czują się winni z powodu swoich genów. Z czasem zaczęto dostrzegać, że rodzina dźwiga materialne, emocjonalne i społeczne konsekwencje choroby, a ciężar opieki nad chorym nazwano „brzemieniem rodziny”. W tym kontekście doszło do rozwoju tendencji przeciwstawnych, nastawionych na niesienie pomocy i wsparcia rodzinom z chorym na schizofrenię. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, jak trudnym i złożonym problemem jest życie z człowiekiem chorym psychicznie w rodzinie. Artykuł składa się z dwóch części; w pierwszej nakreślono ogólnie funkcjonowanie rodziny w sytuacji zachorowania jednego z jej członków, w drugiej natomiast przybliżono rozumienie brzemienia i czynników z nim związanych.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kwestionariusz Roszczeniowości

Niniejszy artykuł przedstawia Kwestionariusz Roszczeniowości (KR). Mierzy on postawy roszczeniowe, rozumiane jako gotowość do wysuwania żądań i koncentrowanie się na obronie własnych praw. W skład kwestionariusza wchodzą, trzy skale: skala walki o swoje - mierza,ca skłonność do walki o swoje prawa, skala wiary w obligacje - mierza,ca przekonanie, że świat to sieć wzajemnych obligacji między jednostkami i instytucjami, oraz skalę mściwości - mierzącą, trudność w darowywaniu krzywd. Badania (N = 767) wskazują, że metoda cechuje się wysoką spójnością i zadowalającą stabilnością. Roszczeniowość właściwa korelowała dodatnio z samooceną, zadowoleniem z życia, indywidualizmem, narcyzmem i wewnętrznym umiejscowieniem kontroli. Wiara w obligacje korelowała dodatnio z kolektywizmem i zewnętrznym umiejscowieniem kontroli, a ujemnie z samooceną i zadowoleniem z życia. Mściwość korelowała dodatnio z narcyzmem; nie korelowała ani z samooceną, ani z zadowoleniem z życia.

Czasopismo: Roczniki Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Style życia jako kategorie opisu realizacji zadań rozwojowych przez dorosłe osoby z lekką niepełnosprawnością intelektualną

Cel. Celem artykułu jest opisanie stylów życia dorosłych osób z lekką niepełnosprawnością intelektualną.
Materiały i metody. Uwzględniając specyficzne możliwości intelektualne badanych osób oraz trudności komunikacyjne, w celu zebrania materiału empirycznego wykorzystano metodę dialogową. W badaniach wzięło udział dziesięć osób w wieku pomiędzy 25. a 45. rokiem życia z orzeczeniem o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim. Uzyskane wyniki badań opracowano w perspektywie fenomenologiczno-hermeneutycznej.
Wyniki. Badane osoby z niepełnosprawnością intelektualną ze względu na analizowane zadnia rozwojowe charakteryzują różne style życia. Badanych, w przypadku pracy zawodowej, charakteryzuje zachowawczy styl życia, któremu odpowiada kategoria – „praca jako źródło środków finansowych”, styl – ograniczony, którego dopełnia kategoria „praca nie jest dla mnie”. Sytuację rodzinną charakteryzują następujące style: poszukujący – „szukam kogoś bliskiego”, wycofujący – „tak jest dobrze. Nie wiem, czy sobie poradzę”, a także nastawiony na działanie – „wejdę w związek małżeński”. Czas wolny badanych charakteryzują następujące style: nastawiony na tu i teraz – „domocentryczny”, nastawiony na działanie – „aktywność sportowa”, poszukujący – „lubię zwiedzać”. W przypadku kontaktów społecznych odnotowano styl zablokowany – „kontakty ograniczają się do rodziny i tych, których znam”, styl nastawiony na działanie – „mam grono pełnosprawnych znajomych i czuję się z nimi dobrze”. Aktywność obywatelską badanych charakteryzuje styl zachowawczy – „głosuję w wyborach lokalnych, ale na tych, których znam”, styl zablokowany – „nie znam się na polityce”.
Wnioski. Style życia są zależne od zasobów badanych oraz ograniczeń, wynikających z niepełnosprawności intelektualnej, wcześniejszych doświadczeń oraz wsparcia społecznego. Przemiany w myśleniu o osobach niepełnosprawnością intelektualną, ich dorosłości i miejscu w świecie, otwierają przed nimi nowe możliwości dotyczące wyboru stylu życia. Im jednostka posiada mniejsze zasoby, tym istnieje większe zapotrzebowanie na wsparcie społeczne, które umożliwi jej wybór odpowiedniego stylu życia.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Zasoby rodzinne pracowników socjalnych a ich gotowość do zmian życiowych

Wprowadzenie. Przedmiotem rozważań podjętych w artykule są korelacje pomiędzy zasobami rodzinnymi pracowników socjalnych a ich gotowością do zmian życiowych. Wstępne określenie rozumienia analizowanych kategorii oraz znaczenia, jakie odgrywają one w pracy socjalnej z rodziną, dało podstawę do analizy wyników badań własnych.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań nad fenomenem korelacji między zasobami rodzinnymi pracowników socjalnych a ich gotowością do zmian życiowych.
Materiały i metody. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego. Poziom gotowości do zmian w wymiarze globalnym oraz w zakresie cech odzwierciedlających złożoność zjawiska określono za pomocą Kwestionariusza Gotowości do Zmiany, którego autorami są R. Kriegel i D. Brandt, w tłumaczeniu A. Paszkowskiej-Rogacz. Z kolei zasoby rodzinne badanych pracowników socjalnych analizowano w oparciu o Kwestionariusz Samooceny Zasobów, który pozwala przypisać osobie badanej ważność zasobu, stopień jego pozyskania i poczucia utraty (Dudek, Koniarek, Szymczak, 2007; Hobfoll, 2012). Na podstawie analizy czynnikowej wyróżniono dwie podskale zasobów związanych z rodziną, które nazwano: Równowaga w życiu rodzinnym oraz Relacje i potrzeby.
Wyniki. Wyniki badań ujawniły, że częściej zasoby związane z Równowagą w życiu rodzinnym (zarówno z uwzględnieniem ich ważności dla osób badanych, stopnia ich pozyskania oraz poczucia utraty) korelowały z poszczególnymi cechami gotowości do zmian niż zasoby ujęte jako Relacje i potrzeby. Z kolei stopień pozyskania dwóch analizowanych czynników, czyli wyodrębnionych zasobów rodzinnych, korelował z poziomem ogólnej gotowości do zmian badanych pracowników socjalnych. Im silniejsze poczucie pozyskania zasobów, tym wyższy poziom gotowości do zmian. Wyniki te pokazują, że minimalizowaniu oporu przed zmianą wśród pracowników socjalnych w zakresie ogólnego poziomu gotowości do zmian oraz pięciu spośród siedmiu analizowanych cech może sprzyjać nie tylko posiadanie zasobów rodzinnych czy ich ważność, lecz także, choć w mniejszym zakresie, poczucie utraty w tym obszarze. Wyniki te wydają się ważne z uwagi na potrzebę wzmacniania systemów rodzinnych badanej grupy zawodowej, której istota pracy polega na kreowaniu, towarzyszeniu i sprzyjaniu gotowości do zmiany rodzinom zagrożonym marginalizacją społeczną i zmarginalizowanym.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia