rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Struktura społeczna i pochodzenie terytorialne uczniów Realschule w Sulechowie w latach 1787–1873 w świetle drugiej części księgi Sprawy szkolne z Archiwum Państwowego w Zielonej Górze

Celem artykułu jest przedstawienie wyników analizy źródła historycznego dotyczących struktury społecznej i pochodzenia terytorialnego uczniów Realschule w Sulechowie na przestrzeni 86 lat. W 1719 r. w leżącym na pograniczu śląsko-brandenburskim miasteczku powstał sierociniec, który wkrótce przekształcono w instytucję wychowawczoedukacyjną oferującą kształcenie na wielu poziomach. Program tamtejszej szkoły nawiązywał do wypracowanych przez pietystów z Halle wzorców, stanowiących novum w dotychczasowych rozwiązaniach edukacyjnych. Sulechowska placówka funkcjonowała do 1945 r. Dzięki wydaniu spisu uczniów tejże szkoły z lat 1787–1873 można z pomocą metod kwantytatywnych ocenić zakres oddziaływania tego małego ośrodka, atrakcyjność proponowanego przez sulechowskich pietystów programu nauczania oraz ich znaczenie dla rozwoju edukacji nie tylko na forum lokalnym. Przeprowadzona analiza pozwoliła na stwierdzenie zmian w zasięgu oddziaływania terytorialnego szkoły, wyraźnie określiła profil społeczny uczniów i ich rodzin oraz pokazała zachodzący w mikroskali proces uprzemysławiania i zmiany struktury zawodowej wśród społeczności małego miasta.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wpływ przemian kapitalistycznych na strukturę społeczną mieszkańców Pińczowa w latach 1870–1939

Rozpatrując transformację społeczno-zawodową mieszkańców Pińczowa, która dokonywała
się w latach 1870–1939 pod wpływem przemian kapitalistycznych, należy
zwrócić uwagę na intensyfikację bodźców polityczno-gospodarczych. Momentem przełomowym
było zapoczątkowanie w 1864 r. procesu uwłaszczania chłopów, co wiązało
się z zerwaniem z dotychczasowym ładem społecznym. Uwolnienie miast spod zarządu
właścicieli i przekazanie ich w ręce władzy municypalnej zakończyło ekonomiczne
uzależnienie od szlachty (późniejszego ziemiaństwa). Pozostałości gospodarki feudalnej
ustąpiły nowym zasadom – kapitalistycznym.
Przykład Pińczowa to obraz tworzenia się społeczeństwa kapitalistycznego w realiach
drobnomieszczańskich. Ewoluowała przede wszystkim liczba ludności, której
wahania wiązały się z kryzysami wojennym (I wojna światowa) oraz ekonomicznymi
(m.in. wielki kryzys gospodarczy, klęski nieurodzaju). Na skutek tych zawirowań zmieniał
się również profil demograficzny mieszkańców Pińczowa. Jego społeczność z dynamicznie
rozwijającej się w XIX w. przekształciła się w starzejącą w okresie międzywojennym.
Kapitalizm był jednak najbardziej widoczny w strukturze zawodowej mieszczan.
Zanikały warstwy oraz zawody, które nie nadążały za postępem gospodarczym.
Masowa, fabryczna produkcja tanich wyrobów i ich wprowadzenie na rynek regionalny
zagrażały miejscowemu rękodzielnictwu. W administracyjno-usługowym Pińczowie
dominowała grupa urzędników, kupców oraz rzemieślników, którzy w zmieniających się
realiach ekonomicznych byli zmuszeni dostosowywać wiedzę, umiejętności, asortyment
do potrzeb lokalnej społeczności. Dyktat tradycji w cechach rzemieślniczych zaczął
ustępować kalkulacji ekonomicznej, która wymagała szybkiego kształcenia specjalistów.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kapitał francuski w Polsce międzywojennej. Stan badań i postulaty badawcze

Francja była jednym z najważniejszych źródeł inwestycji i pożyczek zagranicznych
w międzywojennej Polsce, dostarczającym pieniędzy na wyposażenie armii, kluczowe
przedsięwzięcia infrastrukturalne i finansującym znaczną część przemysłu, zwłaszcza
wydobywczego. Ceną, jaką płaciła Druga Rzeczpospolita za tę rolę kapitału francuskiego,
była imperialna polityka Francji wobec państwa polskiego, której niektóre elementy
można porównać do kolonializmu. Dotychczasowe piśmiennictwo na ten temat powstawało
w trzech środowiskach: historiografii polskiej, francuskiej i międzynarodowej.
Każdy z tych obszarów badawczych rozwijał się w pewnym stopniu niezależnie. Historycy
korzystali z innych zestawów źródeł, zadawali innego rodzaju pytania oraz nie
zawsze znali wyniki badań kolegów z innych krajów. Tekst pokazuje luki w istniejącej
historiografii oraz proponuje dalsze kierunki badań w odwołaniu do dwóch głównych
kontekstów interpretacyjnych: kapitału francuskiego jako części szerszego problemu roli
kapitałów zagranicznych w międzywojennej Polsce oraz polityki francuskiej jako formy
imperializmu ekonomicznego. Poza brakiem syntezy, która oceniłaby znaczenie kapitału
francuskiego dla polskiej gospodarki, a także dokonała reinterpretacji imperialnej historiografii
z uwzględnieniem polskiej sprawczości, autor wskazuje na dwie istotne luki. Po
pierwsze, obecna historiografia nie odpowiada na ważne pytania dotyczące mechanizmów
francuskiej dominacji, porównania funkcjonowania przedsiębiorstw z francuskim
kapitałem z działaniami innych firm, konfrontacji aktywności francuskiego kapitału
w Polsce z jego aktywnością w innych państwach regionu, wreszcie – reakcji na działalność
Francuzów w Polsce oraz jej wpływu na polską tożsamość. Po drugie, do wykorzystania
pozostają istotne nowe źródła. Wśród nich najważniejszym jest polska prasa międzywojenna,
w której znaleźć można setki artykułów na temat kapitału francuskiego, zwłaszcza w kontekście głównych afer. Kolejną grupą źródeł są interwencje dyplomatyczne
francuskich firm w ministerstwach spraw zagranicznych obydwu krajów.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Ksiądz Augustyn Jakubisiak – postać niezwykła. Tłumaczenie wspomnień José-Marie Boucheta wraz z komentarzem

Polska myśl filozoficzna na emigracji z czasów dwudziestolecia międzywojennego
nadal nie jest w pełni przebadana. Wielu myślicieli pozostaje zapomnianych lub z różnych
względów pominiętych w prowadzonych aktualnie badaniach. Do niedawna było
tak również z postacią ks. Augustyna Jakubisiaka (1884–1945), polskiego kapłana pracującego
i działającego większą część życia we Francji, zwłaszcza w Paryżu, gdzie związał
się na stałe z Towarzystwem Historyczno-Literackim i Biblioteką Polską. Mimo to Jakubisiak
utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem akademickim, co objawiło się
zwłaszcza w głośnej polemice z Janem Łukasiewiczem. Studia na paryskich uczelniach
pozwoliły Jakubisiakowi wejść do grona bywalców francuskiego intelektualnego salonu,
do którego należeli m.in. Henri Bergson, Emmanuel Mounier czy Jacques Maritain.
Jedną z osób, która poznała w ten sposób Jakubisiaka i pozostawiła poświęcone mu
wspomnienia, był José-Marie Bouchet, francuski pisarz, nauczyciel, podróżnik, historyk
i muzyk – człowiek renesansu. Bouchet w 1968 r. został czynnym członkiem Towarzystwa
Historyczno-Literackiego w Paryżu, gdzie – od śmierci Jakubisiaka – w archiwach
znajduje się spuścizna pozostała po polskim myślicielu. Tekst stanowi tłumaczenie
wspomnień Boucheta poświęconych Jakubisiakowi wraz ze stosownym wprowadzeniem,
komentarzem i uwagami, które dopełnia materiał zdjęciowy ilustrujący m.in. słowa
francuskiego intelektualisty. Bouchet dzieli swoje wspomnienia na dwie części: biograficzną i teoretyczną. W pierwszej opisuje swoje spotkania z Jakubisiakiem oraz podaje
mniej znane szczegóły z jego życia, wskazuje też na znaczenie jego działalności społecznej
i wydawniczej. W drugiej zaś odwołuje się do najważniejszych koncepcji filozoficznych
i teologicznych Jakubisiaka (krytyka determinizmu i indeterminizmu, koncepcja
autodeterminizmu i miejsca integralnego) oraz okrasza je ustępami z pism polskiego
kapłana lub jego przyjaciół. Bouchet zwraca szczególną uwagę na uznanie przez Jakubisiaka
ogromnej wartości jednostki ludzkiej, co zakorzenione jest w Objawieniu chrześcijańskim.
Francuz przeciwstawia myśl Jakubisiaka współczesnemu skrajnemu indywidualizmowi
i relatywizmowi, porównując przy tym polskiego myśliciela do znanego niemieckiego
teologa Romano Guardiniego.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Definiowanie pojęcia nieruchomości ziemskiej w polskim prawodawstwie agrarnym, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i jego realizacji

Problem zakresu pojęcia nieruchomości ziemskiej stał się aktualny po 1990 r., kiedy
do organów administracji i sądów zaczęły napływać wnioski reprywatyzacyjne dawnych
właścicieli nieruchomości ziemskich lub ich spadkobierców prawnych kwestionujące
legalność i zgodność z dekretem PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu
reformy rolnej decyzji o upaństwowieniu. Orzecznictwo sądowe, a zwłaszcza Naczelny
Sąd Administracyjny, przyjęło stanowisko, iż pod pojęciem „nieruchomość ziemska”
z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. należy rozumieć jedynie „nieruchomości
ziemskie o charakterze rolniczym”. W świetle tego nieruchomościami ziemskimi
są wyłącznie obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy.
Natomiast na podstawie przeprowadzonych badań należy stwierdzić, że w momencie
wejścia w życie dekretu PKWN z września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy
rolnej i jego realizacji była już znana i powszechnie stosowana definicja nieruchomości
ziemskiej. Pod pojęciem „nieruchomość ziemska” rozumiano wtedy nieruchomość
położoną poza granicami administracyjnymi miasta. Pojęcie nieruchomości ziemskiej
było szerokie i obejmowało: majątek ziemski, dobra rycerskie i dobra ziemskie. Nieruchomość
ziemska w tym czasie była traktowana jako całość nierozerwalnie połączonych
ze sobą części składowych: użytków rolnych, sadów, dróg, terenów zabudowanych,
wód, lasów, torfowisk, inwentarza żywego i martwego itp. Nawet budynki nieposiadające
pełnej przydatności gospodarczej dla gospodarstwa rolnego stanowiły
integralną część nieruchomości ziemskiej.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Konfiskata majątku poniemieckiego i opuszczonego na Dolnym Śląsku przez instytucje państwowe w latach 1945–1956

Odbudowa zdewastowanych w trakcie działań wojennych terenów przyłączonych
do Polski po 1945 r. była priorytetowym zadaniem nowych władz. Od przywrócenia
dawnej roli miejskim ośrodkom przemysłowym i kulturalnym oraz rekonstrukcji gospodarstw
rolnych i produkcji rolnej zależały bowiem odbudowa oraz rozwój całego regionu.
Podstawowymi barierami w tym procesie były zniszczona infrastruktura, braki materiałowe,
niewystarczająca ilość środków transportu, maszyn i narzędzi, ale również
szczególnie wykwalifikowanych zasobów ludzkich. Aby uzupełnić niedobory, rozpoczęto
poszukiwania mające na celu identyfikację lub odzyskanie nadającego się do dalszego
wykorzystania mienia. Odpowiadały za nie powołane do tego celu jednostki państwowe,
których działania nabierały szczególnego znaczenia na terenie Ziem Północnych i Zachodnich.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Problem prawnej ochrony życia w enuncjacjach Konferencji Episkopatu Polski w latach 1989-2011

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie problemu prawnej ochrony życia w świetle enuncjacji Konferencji Episkopatu Polski w latach 1989–2010. Był to istotny element programowy oficjalnych wypowiedzi Konferencji Episkopatu, która uznawała tę kwestię za niezwykle ważną w dobie przyspieszonych przemian kulturowych i podkreślała, że problem ochrony życia powinien się spotkać ze szczególnym zainteresowaniem ze strony państwa. Konferencja Episkopatu zabiegała o poszanowanie nienaruszalnego prawa do życia każdej istoty ludzkiej od chwili poczęcia, podkreślając, że prawo to jest podsta-wową wartością moralną i istotnym elementem cywilizowanego społeczeństwa.
Problem liberalizacji lub zaostrzenia przepisów dotyczących aborcji był przedmiotem wielu kampanii politycznych w Polsce w latach 90. W konfrontacji różnych nurtów ideolo-gicznych kształtowały się rzeczywiste postawy Polaków wobec aborcji. Kościół katolicki w kwestiach fundamentalnych, objętych zasadami jego nauczania społecznego, nie dopusz-cza jednak możliwości dialogu, więc jego stanowisko nie może być w tych sprawach ela-styczne. Konferencja Episkopatu nie mogła zgodzić się na wprowadzanie zmian prawnych, które naruszałyby naukę Kościoła i podważałyby jego zasady moralne. Katolickie wartości i zasady moralne nie mogą podlegać żadnym negocjacjom i nie ma wobec nich moralnego kompromisu. W konsekwencji Konferencja Episkopatu Polski zawsze zajmowała bezkom-promisową postawę obrony życia i rodziny jako podstawowej komórki społecznej opartej na małżeństwie kobiety i mężczyzny.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Odrzucona propozycja produkcji napoju Coca-Cola w Polsce. Przyczynek do badań

W 1957 r. dwóch repatriantów z Czechosłowacji Władysław Augustyniak i Eryk Rengarten
skierowali do koncernu Coca-Cola propozycję zakładającą otworzenie państwowoprywatnego
zakładu produkcyjnego Coca-Cola w Gdańsku. W odpowiedzi dostali wstępne
zainteresowanie ofertą i zaproszenie na rozmowy. Rozpoczęli zatem starania o przekonanie
władz wojewódzkich i centralnych do tego projektu. W swoich założeniach uwzględnili
niedobory dewiz, dlatego zaproponowali, aby import niezbędnych składników był finansowany
polskim eksportem butelek dla koncernu Coca-Cola. Członkowie Wojewódzkiej Komisji
Planowania Gospodarczego (WKPG) przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej
w Gdańsku byli entuzjastycznie nastawieni do tego pomysłu i pozytywnie zaopiniowali projekt
do Warszawy. Później WKPG wielokrotnie próbowała ponaglać w Warszawie załatwienie
sprawy oraz ułatwiać pokonywanie coraz to nowych przeszkód. Pozytywne
zainteresowanie projektem okazała też lokalna prasa („Dziennik Bałtycki”), a także
komitety przeciwalkoholowe. Cały przebieg sprawy wpisuje się w atmosferę po Październiku
1956, gdy w Polsce pojawiły się nadzieje na możliwość prowadzenia prywatnej
działalności gospodarczej, jak i na lepszy dostęp oferty konsumpcyjnej. Reakcje na tę
propozycję prezentują także społeczne odrzucenie propagandowego wizerunku napoju
Coca-Cola. Władze centralne pod koniec 1958 r. nie wyraziły jednak zainteresowania
tym projektem. Możliwymi przyczynami były: ponowny nacisk na industrializację kraju
kosztem rozwoju produkcji konsumpcyjnej, propaganda z czasów stalinizmu, państwowo-
-prywatny charakter proponowanego przedsiębiorstwa, złe doświadczenia władz państwowych
z inicjatywą prywatną od Odwilży 1956 r.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wybrane doświadczenia Ziem Zachodnich w świetle narracji biograficznych osób wysiedlonych w akcji „Wisła” w 1947 r.

Autor w tekście przygotowanym w oparciu o materiały uzyskane metodą tak zwanej
historii mówionej przedstawia wybrane wątki doświadczeń biograficznych osób wysiedlonych
w akcji „Wisła" w 1947 r. Jego rozmówcy, urodzeni na obszarach Bieszczadów
i Pogórza Przemyskiego, czyli dzisiejszej Polski południowo-wschodniej, wskutek decyzji
politycznych zostali wysiedleni na tereny dzisiejszego Pomorza. Przymusowo wyrwani
z lokalnych społeczności, trafili do Białego Boru i okolicznych miejscowości.
Autor, sięgając do bezpośrednich cytatów z wypowiedzi jego rozmówców, prezentuje
ułamki wspomnień wysiedlonych. Wśród relacji pojawiają się motywy związane z podróżą
w nieznane na Ziemie Zachodnie, jak również pamięć nowych domów, do których
osiedlano ludność ukraińską i łemkowską. W tekście autor obszernie przybliża czytelnikowi
także utrwalony w pamięci obraz nowych sąsiadów, którzy wraz z wysiedlonymi
zaczęli tworzyć nowe wspólnoty lokalne na Ziemiach Zachodnich.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wpływ Oddziału III Operacyjnego Sztabu Głównego Wojska Polskiego na rozwój komunikacji drogowej w Polsce w latach 1935–1939. Przyczynek do zagadnienia

Zagadnienie komunikacji drogowej w Polsce okresu międzywojennego nie należy do
tematów szczególnie mocno eksploatowanych w badaniach historycznych. Zupełnie nieznanym
dotąd aspektem rozwoju polskiego drogownictwa pozostawał wpływ, jaki na nie
wywarł Sztab Główny Wojska Polskiego w latach trzydziestych XX wieku. Niniejszy
artykuł jest przyczynkiem, który wskaże ewentualnym badaczom tego problemu potencjał
tkwiący w materiałach z zasobu Centralnego Archiwum Wojskowego – Wojskowego Biura
Historycznego. Analiza będzie dotyczyć materiałów obejmujących akta z zespołu Oddziału III
Operacyjnego Sztabu Głównego. Dokumenty te dowodzą bezspornie, że Sztab Główny
miał silny wpływ na kierunki rozwoju polskiego drogownictwa kołowego – wydałoby się,
że nawet decydujący, gdyby nie utrwalony w tych samych dokumentach ciągły konflikt
kompetencyjny pomiędzy czynnikami cywilnymi i wojskowymi i pewne przesłanki wskazujące
na to, że wojsko nie zawsze w tych sporach zwyciężało. Oczywiście źródłem tarć
były przede wszystkim zupełnie różne priorytety rozwoju drogownictwa – administracja
rządowa i terenowa stawiała przede wszystkim na rozwój ekonomiczno-gospodarczy kraju
i poszczególnych regionów; armia podporządkowywała rozbudowę infrastruktury drogowej
warunkom militarnym, mając na względzie możliwości obrony kraju w przypadku agresji
(wykorzystanie dróg przez nieprzyjaciela), a w dalece mniejszym stopniu użycia dróg dla
celów własnej koncentracji lub przemieszczania oddziałów w czasie działań obronnych.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Między propagandą a rzeczywistością – obraz hoteli pracowniczych na przykładzie regionu Kujaw i Pomorza 1950–1980

Współcześnie pojęcie hotelu robotniczego, a w mniejszym stopniu domu młodego
robotnika kojarzy się z peerelowskimi zakładami pracy. W PRL rozwój pracowniczej
przestrzeni hotelowej związany był głównie z migracją ludności ze wsi do ośrodków
miejsko-przemysłowych. Migranci zarobkowi szukali pracy w dużych miastach wojewódzkich
lub w rozbudowywanych okręgach przemysłowych (np. Górny Śląsk). Nie
inaczej było w przypadku regionu Kujaw i Pomorza, gdzie największy napływ ludności
notowano w miastach silnie uprzemysłowionych, to jest Bydgoszczy, Toruniu, Włocławku,
Grudziądzu i Inowrocławiu.
Artykuł porusza problematykę organizacji i kontroli życia społecznego w hotelach zakładowych.
Obraz robotników przebywających w miejscach zbiorowego zakwaterowania
pokazany jest na tle programów ideowo-wychowawczych tudzież skali ich realizacji.
W tekście zaprezentowano także codzienność hotelową odartą już z przekazu propagandowego,
odsłaniająca rzeczywistą jakość wypoczynku pracowniczego w opisywanych miejscach.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Bezpieczeństwo państwa w exposé polskich premierów od Tadeusza Mazowieckiego do Beaty Szydło

W latach 1990 – 2015 przed polskim parlamentem mowę programową rządu, zwaną expose, wygło-szono piętnaście razy. Podkreślić należy to, że każde analizowane w niniejszym artykule expose Prezesa Rady Ministrów było osadzone w bieżącej polityce wewnętrznej i nawiązywało do kontekstu aktualnej polityki mię-dzynarodowej. Jego znaczenie podnosił fakt wskazania przez każdego Premiera na rolę parlamentu oraz rządu, jako instytucji, które po 1989 roku, niezależnie od opcji politycznej z której wywodził się premier, zgodnie bu-dowały i utrwalały ustrój demokratyczny, oparty na wolnych wyborach władzy centralnej i lokalnej, decentra-lizacji władzy, zasadzie wolności wypowiedzi i zgromadzeń oraz swobodzie prowadzenia działalności gospo-darczej w warunkach wolnego rynku. Podkreślano rolę społeczeństwa obywatelskiego w utrwalaniu ustroju demokratycznego. Każdy premier zwracał uwagę na to, że większość instytucji życia publicznego zbudowano w Polsce od podstaw, inne poddano gruntownym zmianom. Ważną, z punktu widzenia bezpieczeństwa pań-stwa instytucją, było wojsko. Z tego powodu Premier omawiał jego miejsce i rolę w procesie realizacji bieżącej polityki bezpieczeństwa państwa, współpracy międzynarodowej i wywiązywania się Polski z zaciągniętych zobowiązań międzynarodowych. Wyjaśniał przy tym zasady proponowanych reform w armii. Każdorazowo Prezes Rady Ministrów odnosił się również do wskazania na kierunki prowadzonej polityki bezpieczeństwa państwa. Do chwili przyjęcia Polski do NATO w 1999 roku, dominującym wątkiem w mowie programowej każdego premiera był problem przygotowania się Polski do wejścia do tego paktu obronnego. Gdy kraj stał się pełnoprawnym członkiem NATO, zasadniczego znaczenia dla każdego Prezesa Rady Ministrów nabrało miej-sce Polski w tym sojuszu wojskowym oraz gotowość tego paktu do odparcia nowych wyzwań związanych z bezpieczeństwem, w tym zamachów terrorystycznych. Po wygłoszeniu expose Prezes Rady Ministrów prosił parlament o udzielenie mu wotum zaufania.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wynagrodzenia personelu zarządzającego przedsiębiorstw w województwie lwowskim w latach 30. XX wieku w świetle źródeł Ministerstwa Skarbu

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 21 czerwca 1932 r. o nadmiernych wynagrodzeniach
w przedsiębiorstwach dotyczyło wyższego personelu administracji zarabiającej
2,5 tys. zł miesięcznie lub 30 tys. zł rocznie i więcej. Rozporządzeniu podlegały przedsiębiorstwa,
które ociągały się z płaceniem na rzecz Skarbu Państwa nałożonych zobowiązań oraz
z regulowaniem wynagrodzeń zatrudnionym pracownikom. W województwie lwowskim
w 1932 r. wytypowano 11 przedsiębiorstw, których pracownicy zarabiali miesięcznie ponad
5 tys. i rocznie ponad 60 tys. zł w 1931 r. W 1936 r. w 21 analizowanych przedsiębiorstwach
zatrudniano 36 osób, których wynagrodzenie wynosiło minimum 2,5 tys. miesięcznie lub
30 tys. rocznie. W 1936 r. wygenerowano również wysokość obrotów przedsiębiorstw. Celem
wydania rozporządzenia było zachęcenie przedsiębiorstw do systematycznego regulowania
zobowiązań względem Skarbu Państwa. W ten sposób utrudniano również legalne wywożenie
dewiz za granicę. W roku 1932 nastąpił kryzys gospodarczy, pensje robotników i urzędników
państwowych zostały obniżone, w tym kontekście zmniejszenie wygórowanych wynagrodzeń
przedsiębiorców mogło mieć cele propagandowe.

Czasopismo: UR Journal of Humanities and Social Sciences
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: archeologia, filozofia, historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne