rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Terminy i częstość występowania odwilży atmosferycznych w okolicach Olsztyna w latach 1952-2002

Materiał wyjściowy do opracowania przebiegu odwilży atmosferycznych w okolicach Olsztyna stanowiły wartości średniej dobowej temperatury powietrza mierzonej na poziomie standardowym w latach 1952/1953-2001/2002. Klasyfikację odwilży atmosferycznych oparto na podziale Czarneckiej [Atlas ..., 1990]. Obejmuje on odwilże atmosferyczne (dni ze średnią dobową temperaturą powietrza powyżej 0°C przez co najmniej trzy dni w ciągach 2-, 5-, 10- i 20-dniowych). W okresie zimowym analizowanego 50-lecia stwierdzono, że najmniejsza liczba dni z odwilżami atmosferycznymi wynosiła 2, największa - 88, a średnia - 40. Ponadto stwierdzono, że w ciągu zimy minimalnie wystąpiła 1 odwilż, maksymalnie - 11, średnio - 5,3. Wśród odwilży najwięcej było trwających 2 dni - 46%, najmniej trwających 20 dni - ponad 7%. Odwilże atmosferyczne najczęściej występowały w grudniu, rzadziej w styczniu i lutym.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwilgotnienie siedlisk łąkowych w warunkach nawodnień w dolinie górnej Noteci w latach o zróżnicowanych opadach

W pracy przedstawiono przebieg położenia zwierciadła wody gruntowej - jako podstawy do oceny uwilgotnienia gleby torfowo-murszowej - w dwóch siedliskach łąkowych na glebie kompleksu okresowo posusznego BC i okresowo suchego CD na tle opadów atmosferycznych oraz nawodnień podsiąkowych w roku ekstremalnie suchym i umiarkowanie mokrym. W glebie torfowo-murszowej kompleksu BC zwierciadło wody gruntowej utrzymywało się między minimalną dopuszczalną a maksymalną dopuszczalną głębokością przez cały okres wegetacyjny w roku umiarkowanie mokrym (1998), natomiast tylko w okresie intensywnych nawodnień w roku ekstremalnie suchym (1992). W glebie kompleksu CD zarówno w roku ekstremalnie suchym, jak i umiarkowanie mokrym zwierciadło wody układało się poniżej maksymalnej dopuszczalnej głębokości, jednak w 1998 r. płycej niż w 1992 r. Nawodnienie było niewystarczające na glebie kompleksu CD w obydwu analizowanych latach.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Sposoby pomiaru natężenia deszczu na potrzeby projektowania i eksploatacji systemów odwodnienia terenów zurbanizowanych

Pomiary natężenia deszczu są podstawowym i niezbędnym elementem w procesie projektowania i eksploatacji systemów odwodnienia terenów zurbanizowanych. Przestrzenne pomiary chwilowych wartości natężenia deszczu umożliwiają monitoring i sterowanie odpływem wód deszczowych. W pracy prezentowane i dyskutowane są różne techniki pomiaru natężenia deszczu do tych celów. Ponadto opisano budowę i funkcjonowanie nowego typu elektronicznego deszczomierza wagowego przeznaczonego szczególnie do pomiarów natężenia deszczu na potrzeby projektowania i eksploatacji systemów odwodnienia.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Plonowanie runi pastwiskowej z udziałem koniczyny białej w zależności od ilości wysiewu nasion i siedliska

Badano wpływ ilości wysiewu nasion mieszanki na plonowanie runi pastwiskowej w różnych stanowiskach. Mieszankę o składzie: koniczyna biała (Trifolium repens L.) odmiany Aura (40%) + życica trwała (Lolium perenne L.) Solen (25%) + kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis Huds.) Motycka (20%) + tymotka łąkowa (Phleum pratense L.) Skald (15%) wysiano w trzech stanowiskach: po ziemniaku uprawianym na oborniku, na użytku przemiennym po trawach pastewnych uprawianych po jęczmieniu jarym (10 lat bez obornika), na łące, odnowionej metodą pełnej uprawy. Zastosowano zróżnicowaną ilość wysiewu nasion: 10, 20 i 30 szt. · ha-¹. Mieszankę w każdym stanowisku wysiano bez rośliny ochronnej. W roku siewu ruń koszono, określając plon suchej masy z dwóch odrostów, a w latach pełnego użytkowania wypasano krowami mlecznymi 4-5-krotnie w okresie wegetacji. W badaniach określano plon suchej masy z każdego odrostu, udział koniczyny w plonie suchej masy i wykorzystanie runi przez zwierzęta. Stwierdzono, że na plon suchej masy istotnie dodatnio wpływało stanowisko po ziemniaku na oborniku i ilość wysiewu nasion zwiększona z 10 do 20 mln szt. · ha-¹. Na użytku przemiennym i łące uzyskano plony o 50% mniejsze niż na polu uprawnym po ziemniaku. Duża zmienność warunków pogodowych spowodowała nierównomierne plonowanie mieszanki w poszczególnych latach i odrostach. Największy udział koniczyny w suchej masie wystąpił na polu uprawnym, a najmniejszy na łące. Ilość wysiewu nasion mieszanki miała dodatni wpływ na udział koniczyny tylko w pierwszym roku wegetacji. Krowy chętnie wyjadały mieszankęze wszystkich stanowisk, wykorzystując ruńpastwiskową w ponad 80%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ sposobów i różnej częstości użytkowania mieszanek lucerny mieszańcowej (Medicago sativa L. x varia T. Martyn) z trawami na plon, jego skład botaniczny i jakość

W pracy omówiono wpływ zróżnicowanej częstości użytkowania pastwiskowego i kośnego na plonowanie, udział komponentów w mieszankach i skład chemiczny paszy z mieszanek lucerny z trawami. W roku siewu zebrano plon z dwóch pokosów. W latach pełnego użytkowania pierwszy odrost wykorzystano na sianokiszonkę, a następne zbierano zgodnie ze schematem doświadczenia co 21, 28, 35 i 42 dni, w związku z czym uzyskano 6, 5, 4 i 3 zbiory w każdym roku. Oznaczono zawartość N, P, K, białka ogólnego, włókna surowego i tłuszczu surowego w mieszankach i na tej podstawie obliczono wartość pokarmową plonów. Wyniki badań wykazały, że sposób i częstość użytkowania oraz skład botaniczny mieszanek wpływały na plon, skład chemiczny i wartość pokarmową paszy. Zbiór mieszanek z małą częstością(co 35 i 42 dni) powodował uzyskanie istotnie większych plonów suchej masy, ale ich jakość była gorsza niż runi zbieranej z częstościąco 21 i 28 dni. Festulolium okazało się mniej trwałym komponentem zastosowanych mieszanek.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagrożenia zasobów wodnych na obszarach wiejskich województwa świętokrzyskiego w świetle wdrażania dyrektywy azotanowej. Elementy infrastruktury

Celem podjętych prac było identyfikowanie wpływu działalności rolniczej gospodarstw o różnej wielkości na elementy analizy wynikające z dyrektywy azotanowej. Przeprowadzono ankietę w trzech powiatach województwa świętokrzyskiego. Forma i zakres ankiety były zgodne z potrzebami raportowania dla obszarów szczególnie narażonych. Badania ankietowe (łącznie 302 ankiety) przeprowadzono jesienią 2006 i wiosną 2007 r. Formularz ankiety zawierał pytania, podzielone na następujące grupy problemowe: lokalizacja i powierzchnia gospodarstwa, położenie i ukształtowanie powierzchni, struktura zasiewów, stan inwentarza żywego, ocena wybranych elementów produkcji, wyposażenie gospodarstwa w sprawne technicznie obiekty i urządzenia ochrony środowiska, w tym wodociąg i kanalizację. Ze względu na zapisy dyrektywy azotanowej istotnym problemem na badanym obszarze nie była agrotechnika i obciążenie środowiska azotem, ale infrastruktura techniczna, w tym głównie niedostateczna liczba płyt gnojowych. Największe zagrożenie zanieczyszczeń punktowych azotem ze źródeł rolniczych dotyczy małych gospodarstw rolniczych o powierzchni do 5 ha.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stan urządzeń melioracyjnych i produkcyjność użytków zielonych w województwie podlaskim

W pracy oceniono stan urządzeń melioracji podstawowych i szczegółowych oraz plonowanie i produkcyjność użytków zielonych w woj. podlaskim. Zakres wykonywanych prac konserwacyjnych tych urządzeń jest mały i nie zapewnia prawidłowego funkcjonowania obiektów melioracyjnych. W warunkach ograniczonych nakładów finansowych w pierwszej kolejności wykonuje się remonty budowli melioracyjnych oraz prowadzi nawodnienia podsiąkowe użytków zielonych. W związku z powtarzającymi się co kilka lat suszami w tym regionie występuje ujemny bilans wodny na obszarach rolniczych. Ten niekorzystny bilans może być łagodzony przez pełniejsze wykorzystanie urządzeń melioracyjnych do nawodnień, przy czym nawodnienia podsiąkowe prowadzone są tylko na ok. 10% powierzchni zmeliorowanych. Korzystna koniunktura gospodarcza sprzyja zwiększaniu pogłowia bydła w województwie. Jest to jedną z przyczyn utrzymywania się na dobrym poziomie plonów z łąk i pastwisk. Dzieje się tak, mimo zmniejszonych nakładów finansowych i zmniejszonego zakresu wykonywanych prac konserwacyjnych i remontowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości inwestycyjne polskich gospodarstw rolnych na obszarach OSN

Na podstawie analizy kondycji ekonomicznej polskich gospodarstw rolnych objętych monitoringiem Polskiego FADN stwierdzono, że tylko 29,5% polskich towarowych gospodarstw rolnych o wielkości 2 oraz więcej ESU, będących w posiadaniu osób fizycznych, dysponuje własnymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów inwestycji związanych z ochroną środowiska przed skażeniami związkami azotu. W bardzo trudnej sytuacji znajdą się gospodarstwa, opierające swój byt na produkcji zwierzęcej, bowiem będą one musiały inwestować również w urządzenia, zapewniające tzw. dobrostan zwierząt produkcyjnych. Wymaganiom ochrony środowiska nie będą najprawdopodobniej w stanie sprostać gospodarstwa rolne o wielkości do 2 ESU, których liczbę ocenia się na 1060-1070 tys., tj. blisko 59% ogółu polskich gospodarstw rolnych o powierzchni ponad 1 ha użytków rolnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Aktualne i możliwe kierunki wykorzystania trwałych użytków zielonych w Polsce

W ostatnich latach ograniczono lub zaniechano użytkowania znacznej powierzchni trwałych użytków zielonych. Uzyskiwane plony siana sąśrednio małe, intensywność użytkowania to w głównej mierze łąki dwukośne i ciągle przewaga produkcji siana zamiast kiszonek z podsuszonej runi łąkowej. Następuje degradacja łąk i pastwisk, i zaprzepaszczanie ich potencjału produkcyjno-środowiskowego. Poprawę wykorzystania trwałych użytków zielonych można uzyskać przede wszystkim poprzez rozwój chowu zwierząt, głównie bydła mlecznego i mięsnego oraz innych trawożernych (owiec, koni), równieżw systemie rolnictwa ekologicznego. Wypas bydła mięsnego w sytuacji kwotowanej produkcji mleka jest prostszy i niewymagający takich nakładów jak chów bydła mlecznego. Warunkiem jest restrukturyzacja stad, dobór właściwej rasy i optymalnego w danych warunkach sposobu opasu. Produkcja ekologiczna z kolei sprzyja uzyskiwaniu lepszej jakości pasz i produktów zwierzęcych z istotnie pozytywnym wpływem na środowisko, głównie na jakośći obieg wody. Innym sposobem może być wykorzystanie biomasy z nieeksploatowanych użytków na cele energetyczne. Szansą jest równieżdocenienie i wykorzystywanie funkcji środowiskowych użytków. Koniecznym tego warunkiem jest użytkowanie łąk i pastwisk, czyli koszenie lub wypasanie zwierzętami. Niezależnie od rodzaju użytkowania i kierunku produkcji zwierzęcej lepsze wykorzystanie potencjału produkcyjnego użytków i wspomaganie ich funkcji środowiskowych uzyskamy doskonaląc technologie produkcji pasz na użytkach i lepiej wykorzystując postęp biologiczny. Utrzymanie i prawidłowe użytkowanie produkcyjne TUZ, czy użytkowanie zminimalizowane, w ramach programów rolno-środowiskowych, sprzyjają realizacji idei zrównoważonego rozwoju (cross compliance). Zakłada ona poprawę i troskę o jakośćśrodowiska oraz ekonomicznie optymalne wykorzystanie jego zasobów, w tym ziemi i wody, w których ochronie ogromną rolę odgrywajądobrze użytkowane TUZ.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ekstrema letnie opadów atmosferycznych, temperatury powietrza i poziomu wód gruntowych w 40-leciu 1961-2000 we Wrocławiu-Swojcu

Praca zawiera ocenę zmienności ekstremalnych wartości dobowych temperatury powietrza, opadów atmosferycznych oraz poziomu wód gruntowych w okresie letnim z lat 1961-2000 we Wrocławiu-Swojcu. Analizy wartości ekstremalnych elementów agrometeorologicznych dokonano w różnych przedziałach czasu, takich jak: pentada, dekada i miesiąc. Przeanalizowano zmienność wartości ekstremalnych na tle badanego wielolecia oraz oceniono tendencję zmian poszczególnych czynników w kolejnych pentadach, dekadach i miesiącach okresu letniego. W pracy przeanalizowano również prawdopodobieństwa nieprzekroczenia poszczególnych elementów agrometeorologicznych oraz tendencję zmian okresów występowania wartości ekstremalnych w okresie letnim ocenianego wielolecia.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dynamika mineralizacji organicznych związków azotuw glebach murszowych a zawartość azotu azotanowego i amonowego w wodach gruntowych na obiekcie Łąki Dymerskie

W pracy przedstawiono wyniki badań dynamiki zawartości mineralnych związków azotu w glebach murszowych i wodach gruntowych na obiekcie Łąki Dymerskie, położonym na Pojezierzu Mrągowskim. Badano zawartość N-NO<sub>3</sub> i N-NH<sub>4</sub> w czterech porach roku, w różnych warunkach siedliskowych, w glebach gytiowo-murszowych wytworzonych z gytii mineralno-organicznej MgyIIhh, glebach torfowo-murszowych MtI35gy wytworzonych z torfu turzycowiskowego zalegają-cego na gytii organicznej i glebach torfowo-murszowych wytworzonych z torfu szuwarowego MtIIbb. Gleby MgyIIhh i MtI35gy znajdowały się pod ekstensywnie użytkowanąłąką, a gleba MtIIbb pod pastwiskiem. W wodach gruntowych profilu gleb torfowo-murszowych i gytiowo-murszowych określono sezonowe stężenie N-NO<sub>3</sub> i N-NH<sub>4</sub>. Proces mineralizacji organicznych związków azotu w glebach murszowych na obiekcie Łąki Dymerskie był zróżnicowany w poszczególnych porach roku i zależał od poziomu wód gruntowych i związanego z tym uwilgotnienia gleb, rodzaju materii organicznej i sposobu użytkowania. Najwięcej azotu mineralnego uwalniało sięw glebie MtIIbb pod pastwiskiem w okresie letnim. W procesie mineralizacji organicznych związków azotu dominowała forma N-NO<sub>3</sub>, której zawartość w glebie mieściła się w przedziale od 32,7 do 49,9 mg·dm-³. W glebach torfowo-murszowych MtIc35gy i gytiowo-murszowych MgyIIhh użytkowanych łąkowo proces mineralizacji organicznych związków azotu był wolniejszy. W badaniach stwierdzono, że w przypadku ekstensywnego zagospodarowania użytków zielonych większe stężenie N-NO<sub>3</sub> występowało w wodach gruntowych pod łąkami niż pod pastwiskami. Było to efektem większej fitosorpcji azotu przez roślinność pastwiskową oraz niskiego poziomu wód gruntowych, który nie sprzyjał migracji N-NO<sub>3</sub> w głąb profilu glebowego i do wód gruntowych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Aktualne problemy melioracji użytków zielonych

W opracowaniu zwrócono uwagę na korzystną produkcyjną i pozaprodukcyjną rolę trwałych użytków zielonych w kształtowaniu i ochronie środowiska przyrodniczo-rolniczego. Przedstawiono znaczenie melioracji wodnych jako czynnika intensyfikującego jakość i produkcyjność siedliska. Obecnie jest ono w poważnym stopniu umniejszane. Szczególnie niepokojące jest zjawisko ubytku technicznych urządzeń melioracyjnych w ilości ok. 2% rocznie. Brak teżjest zainteresowania eksploatacją istniejących urządzeń. Stwarza to zagrożenie nie tylko zmniejszenia produktywności użytków zielonych, lecz również w dużym stopniu niebezpieczeństwo degradacji środowiska. W praktyce oznacza to zwiększenie częstotliwości i intensywności występowania zjawiska suszy glebowej, a także wezbrań powodziowych na ciekach. Wiosną lub po opadach burzowych tworzy się krajobraz licznych bezodpływowych obszarów, okresowo zabagnionych lub zalanych. Zanika też zdolność oczyszczania wód przepływających przez zmeliorowane obiekty.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prognoza zamulania i ocena zasobów wodnych planowanych zbiorników małej retencji wodnej

Podjęto próbę określenia tempa zamulania małych zbiorników wodnych w zależności od wielkości uwzględniającej ich pojemność i powierzchnię zlewni. W wyniku badań zamulania dziewięciu małych zbiorników wodnych w dorzeczu górnej Wisły określono średni roczny stopień zamulenia Sz każdego ze zbiorników oraz wyznaczono tzw. współczynniki zlewniowe V/A, będące ilorazem pojemności zbiornika V i powierzchni jego zlewni A. Opracowaną zależność w postaci: Sz = 1355(V/A) <sup>-0,96</sup> przyjęto za podstawę oceny średniego rocznego zamulenia małego zbiornika wodnego. Następnie określono stopień zamulenia każdego z 65 zbiorników wodnych proponowanych do budowy w "Programie małej retencji..." (2004) dla wybranych dekad stuletniego okresu eksploatacji tych zbiorników. Stanowił on podstawę wstępnej prognozy zamulania i oceny dyspozycyjnych zasobów wodnych. Otrzymane wyniki obliczeń potwierdzają właściwą lokalizację zbiorników, zapewniającą zachowanie zasobów wody w warunkach nieznacznego zmniejszenia pojemności zbiorników. Stwierdzono, że po stu latach eksploatacji ponad 44% zbiorników będzie charakteryzować się niskim stopniem zamulenia, a zmniejszenie ich pojemności nie przekroczy 5%. Jedynie 10% projektowanych zbiorników po stu latach eksploatacji straci 50% swojej pojemności.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ptaki wodno-błotne na terenie rezerwatu „Stawy Raszyńskie” w latach 1999–2000 – struktura i liczebność

Badania prowadzono w latach 1999-2000 na stawach obiektu rezerwatowo-hodowlanego „Stawy Raszyńskie” w celu ustalenia struktury gatunkowej i charakterystyki ilościowej zgrupowania ptaków wodno-błotnych oraz określenia zmian w awifaunie w ostatnich latach. Obecnie występują tu 42 gatunki ptaków wodno-błotnych oraz 52 gatunki – innych. W obu latach liczba gatunków we wszystkich okresach fenologicznych była zbliżona, z wyjątkiem okresu przedlęgowego, natomiast zagęszczenie w okresie przedlęgowym – podobne, a w pozostałych okresach – różniące się nieco. W poszczególnych grupach troficznych dominowały: śmieszka, perkoz dwuczuby, perkozek, czernica i krzyżówka. Aktualny skład gatunkowy nie uległ zasadniczym zmianom w porównaniu z okresem 1977–1986.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Pole ciśnienia nad Europą i północnym Atlantykiem w sezonach i latach o anomalnym zachmurzeniu nad Polską

Wielkość zachmurzenia nad Polską (poza obszarem gór) opisano średnimi sezonowymi i rocznymi wielkościami zachmurzenia z 48 stacji synoptycznych, obliczając na ich podstawie średnią obszarową wielkość zachmurzenia w kolejnych latach okresu 1951-2000. Określono wielkości anomalne zachmurzenia, stosując podział zbioru oparty na przedziałach kwantylowych. Za anomalne przyjęto te pory roku i lata, w których wielkość zachmurzenia przekraczała kwantyl 90% lub była mniejsza niż określona przez kwantyl 10%. Dokonano analizy pola ciśnienia nad północnym Atlantykiem i Europą na poziomie morza w porach roku i latach o anomalnych wielkościach zachmurzenia nad Polską. Do opisu ciśnienia atmosferycznego użyto średnich sezonowych i rocznych jego wartości, określonych w odniesieniu do punktów węzłowych siatki z obszaru φ 30°-70°N i λ 40°W-60°E. Krok siatki wynosi 5° szerokości i 10° długości geograficznej. Wskazano obszary wystąpienia największych różnic między średnim ciśnieniem w sezonach i latach o anomalnym zachmurzeniu nad Polską i ciśnieniem średnim wieloletnim (1951-2000).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zapobieganie skutkom posuch na przykładzie wieloletnich badań z deszczowaniem jęczmienia jarego

W pracy dokonano syntetycznej analizy wyników wieloletnich (1987-2003) ścisłych eksperymentów polowych z deszczowaniem jęczmienia jarego na luźnej glebie piaszczystej w Kruszynie Krajeńskim koło Bydgoszczy. Badania na glebie o małej retencji wodnej i braku możliwości podsiąku umożliwiły bezpośrednią identyfikację skutków występowania posuchy na podstawie spadków plonowania jęczmienia jarego, którego zapotrzebowanie na wodę było pokrywane niemal wyłącznie przez bieżące opady atmosferyczne. Oceniono również możliwość eliminowania skutków występowania okresów posusznych w wyniku stosowania nawodnień deszczownianych. Uzyskane bardzo duże efekty deszczowania, które zależały w istotny sposób od nasilenia posuchy, powinny być brane pod uwagę w programowaniu nawodnień, ze względu na ich znaczenie dla poprawy wskaźników wydajności, jakości i stabilności produkcji roślinnej na glebach lekkich i bardzo lekkich.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Niedobory i nadmiary opadów dla pszenicy ozimej w latach ekstremalnych na obszarze Polski (1971-2000)

Przedmiotem opracowania było określenie wartości niedoborów i nadmiarów opadów atmosferycznych w latach ekstremalnie suchych (1976, 1992 i 1994) i ekstremalnie wilgotnych (1974, 1980 i 1997). Jako roślinę testową wybrano pszenicę ozimą. Za dekadowe opady optymalne przyjęto wartości podane przez DZIEŻYCA, NOWAKA i PANEK [1987]. Obliczenia wykonano dla gleb średnich w okresie wegetacyjnym (IV-VII) w siedmiu regionach hydrograficznych Polski. Średnie dekadowe wartości niedoborów opadów dla pszenicy ozimej w kolejnych latach ekstremalnie suchych bez uwzględnienia zróżnicowania regionalnego były coraz większe i wynosiły odpowiednio 8, 10 i 14 mm. Również wartości nadmiarów opadów dla pszenicy ozimej w kolejnych latach ekstremalnie wilgotnych zwiększały się i wynosiły odpowiednio 15, 20 i 24 mm. Może to potwierdzać opinię o zwiększaniu się natężenia ekstremalnych zjawisk meteorologicznych w badanych 30 latach końca XX wieku.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Identyfikacja ekstremalnych wartości temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na podstawie odchyleń od normy i prawdopodobieństwa

Na podstawie 100-letnich (1901-2000) danych dotyczących średnich miesięcznych wartości temperatury powietrza i miesięcznych sum opadów atmosferycznych uśrednionych dla obszaru województwa podkarpackiego obliczono wartości odchyleń temperatury powietrza i procent normy opadów o empirycznym prawdopodobieństwie nieosiągnięcia i przewyższenia 1-5, 7 i 10% dla szeregów uporządkowanych rosnąco i malejąco. Umożliwiło to identyfikację ekstremalnych wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza i miesięcznych sum opadów atmosferycznych, zwłaszcza w sytuacji obserwowanych zaburzeń ekologicznych i szkód gospodarczych. Uzyskane wyniki mogą być również uzupełnieniem charakterystyki zróżnicowania przebiegu pogody w krótkim, zazwyczaj kilkuletnim, okresie badań terenowych lub doświadczeń polowych jako punkt odniesienia nie tylko do normy, ale także do wartości ekstremalnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka