rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czeladź dworska i ludzie służący. Nazwy osób związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa w XVIII-wiecznych inwentarzach z Wielkopolski

Artykuł analizuje zebrane słownictwo pod kątem dyferencyjnym. W tym celu wykorzystano dane słowników historycznych oraz dostępnych opracowań bazujących na analogicznym materiale – regionalnych tekstach urzędowych. W zgromadzonym materiale wyróżniono nazwy: 1) osób pracujących w gospodarstwie, 2) osób pracujących w budynku dworskim na rzecz jego mieszkańców, 3) osób pracujących w dobrach swego pana, ale niewykonujących zajęć rolniczych, 4) młodych osób przyuczanych do zawodu.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Warstwy chronologiczne germanizmów w gwarze miejskiej Poznania

Autor wyróżnia w gwarze miejskiej Poznania przynajmniej trzy warstwy chronologiczne germanizmów. Pierwsza obejmuje to, co z polskiego języka literackiego bądź z polskich (wielkopolskich) gwar ludowych pozostało w gwarze poznańskiej, a co swoim wiekiem sięga czasów przedpolskich. Druga warstwa, to archaizmy polskiego języka literackiego. Trzecia warstwa to wyrazy, które przenikały do gwary miejskiej Poznania z języka niemieckiego w XIX i na początku XX wieku (okres zaborów). Teoretycznie można by się spodziewać jeszcze jednej, najpóźniejszej warstwy – spadku po latach 1939–1945. Potrzebne są jednak w tym zakresie dalsze badania.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wykorzystanie Google Trends do modelowania stopy bezrobocia rejestrowanego w Polsce

W artykule podjęto problematykę monitorowania stopy bezrobocia w Polsce. Celem przedstawionego badania jest sprawdzenie, czy dołączenie wybranych indeksów Google Trends do autoregresyjnego modelu stopy bezrobocia rejestrowanego poprawia trafność generowanych przez niego prognoz. Zastosowana metoda badania opiera się na technikach nowcastingu służących do oceny bieżącego stanu gospodarki. Dane za lata 2004–2019 zostały zaczerpnięte z publikacji GUS oraz serwisu Google Trends, który pozwala na śledzenie popularności terminów wyszukiwanych przez internautów. Porównano jakość dopasowania modelu do danych oraz błędy prognoz modelu podstawowego i modeli rozszerzonych o zmienne egzogeniczne. Artykuł przedstawia zarówno potencjał, jak i ograniczenia wykorzystywania nowego źródła danych w analizach makroekonomicznych dotyczących Polski. Na podstawie przeprowadzonej analizy można uznać, że indeksy Google, powszechnie wykorzystywane w literaturze anglojęzycznej, nie poprawiają trafności predykcji modelu autoregresyjnego. Zadowalające rezultaty uzyskiwane są tylko dla indeksów związanych z międzynarodową mobilnością siły roboczej.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, matematyka
Czynniki determinujące dysproporcje w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w krajach Unii Europejskiej

Głównym celem badania przedstawionego w artykule jest sprawdzenie, w jaki sposób wybrane czynniki determinujące nierówności implikowane płcią wpłynęły na rozmiar nieskorygowanej luki płacowej pracowników najemnych w Unii Europejskiej po kryzysie zapoczątkowanym w 2007 r. w odniesieniu do sytuacji sprzed kryzysu. Dodatkowym celem było wskazanie zmian w poziomie zatrudnienia kobiet i mężczyzn oraz w różnicach między płacami kobiet i mężczyzn, mierzonych wskaźnikiem gender pay gap (GPG), jakie nastąpiły w krajach UE po kryzysie w odniesieniu do okresu poprzedzającego kryzys. Badanie przeprowadzono za pomocą jednorównaniowych opisowych modeli ekonometrycznych określających lukę płacową. W analizie wykorzystano opublikowane przez Eurostat wyniki badań Structure of Earnings Survey (SES) i Labour Force Survey (LFS). Ze względu na dostępność danych przyjęto jako reprezentatywne dla sytuacji przed kryzysem dane za 2006 r. (uwzględniono kraje, które weszły do UE w późniejszych latach), a jako reprezentatywne dla sytuacji po kryzysie – dane za 2012 r. (wskaźnik zatrudnienia) oraz za 2012 r. i okres 2014–2018 (GPG).
Analizy wskaźników zatrudnienia kobiet i mężczyzn oraz różnic w płacach kobiet i mężczyzn wskazują, że po kryzysie nastąpił wzrost feminizacji zatrudnienia w 24 krajach UE, przy czym luka płacowa w latach 2006–2018 nie uległa istotnemu zmniejszeniu. Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że większa feminizacja zatrudnienia jest powiązana z większymi różnicami w płacach kobiet i mężczyzn. Podobna zależność występuje w przypadku współczynnika aktywizacji zawodowej. Dodatkowo obserwuje się istotne różnice w oddziaływaniu niektórych spośród rozpatrywanych czynników na rozmiar różnic płacowych w różnych grupach wieku i zawodowych.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Błędy nielosowe i ich znaczenie w testowaniu hipotez

We współczesnych badaniach reprezentacyjnych coraz częściej dają o sobie znać błędy o charakterze nielosowym, w tym w szczególności wynikające z braków odpowiedzi lub źle wykonanych pomiarów (niedokładnej obserwacji statystycznej). Do tej pory rzadko dyskutowano o skutkach tego typu błędów w procedurze weryfikacji hipotez statystycznych. Uwaga badaczy skupiała się niemal wyłącznie na błędzie losowania (błędzie losowym). Błąd ten maleje wraz ze wzrostem liczebności próby. To sprawia, że badacze, nierzadko mający do dyspozycji bardzo duże liczebnie próby, tracą z pola widzenia konsekwencje nie tylko błędu losowego, lecz także błędów nielosowych.
Celem artykułu jest wskazanie na znaczenie błędów nielosowych w podejmowaniu decyzji opartych na wykorzystaniu klasycznej procedury weryfikacji hipotez. Szczególną uwagę poświęcono sytuacjom, w których badacz dysponuje dużą liczebnie próbą. W pracy uzasadniono twierdzenie, że w dużych próbach testy statystyczne stają się bardziej wrażliwe na oddziaływanie błędów nielosowych. Błędy systematyczne, będące szczególnym przypadkiem błędów nielosowych, zwiększają prawdopodobieństwo błędnej decyzji o odrzuceniu prawdziwej hipotezy wraz ze wzrostem liczebności próby. Wzbogacenie weryfikacji hipotez o analizę opartą na estymacji przedziałowej może wspomóc badacza w poprawnym wnioskowaniu.

Czasopismo: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
Dziedziny: nauki społeczne, nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, matematyka
Wpływ składu granulometrycznego zagęszczanej mieszanki wapienno-piaskowej na współczynnik tarcia zewnętrznego

W artykule przedstawiono analizę wpływu składu granulometrycznego mieszanki wapienno-piaskowej na współczynnik tarcia występujący pomiędzy ścianką matrycy a zagęszczaną mieszanką. Analiza prowadzona była na podstawie danych doświadczalnych uzyskanych w procesie zagęszczania wyselekcjonowanych frakcji granulometrycznych z jednoczesnym pomiarem nacisków bocznych. Do ich opisu posłużono się modelem Amontonsa-Coulomba. Dla wybranych frakcji granulometrycznych wyznaczono średnie wartości współczynników tarcia podczas zagęszczania przy ciśnieniu 20 MPa, tj. zbliżonym do ciśnienia występującego w praktyce.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ wybranych środków smarnych na rozwój zużycia frettingowego w połączeniu obrotowym wałek–tuleja

W artykule przedstawiono wyniki badań modelowych związanych z oceną wybranych środków smarnych pod kątem ich wpływu na inicjację i intensywność rozwoju zużycia frettingowego wstępującego w połączeniu obrotowym wałek–tuleja.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ nierównomiernego rozkładu obciążenia wzdłuż linii styku zębów na naprężenia kontaktowe

W pracy przedstawiono zagadnienia dotyczące naprężeń kontaktowych występujących w warstwie wierzchniej zębów kół zębatych. Analizowano koła zębate występujące w rzeczywistej przekładni stosowanej w układzie napędowym ładowarek kołowych i ciągników gąsienicowych. W specjalistycznych obliczeniach inżynierskich nierównomierny rozkład obciążenia wzdłuż linii styku zębów określany jest za pomocą współczynnika KHβ. Wyznaczono wartości liczbowe tego współczynnika w zależności od klasy dokładności wykonania kół zębatych, a tym samym dokonano wartościowania stosowanej technologii w procesie obróbki wykończeniowej. W końcowej fazie pracy przeprowadzono obliczenia naprężeń kontaktowych oraz grubości filmu olejowego w strefie międzyzębnej, które umożliwiają konstruktorowi dokonanie prognozy trwałości i niezawodności zespołów napędowych na etapie projektowania z uwzględnieniem czynników technologicznych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania własności ruchowych zdegenerowanych stawów synowialnych

W ludzkim organizmie chrząstka stawowa jest jednym z tych elementów, które są najbardziej narażone na zmiany przeciążeniowo-zwyrodnieniowe. W pracy przedstawiono wyniki badań, które mają na celu określenie własności tribologicznych zdegenerowanych chrząstek stawowych człowieka, a co się z tym wiąże stopnia zużycia biologicznego węzła ciernego. Badania przeprowadzono na drodze doświadczalnej, z wykorzystaniem modeli fizycznych. W badaniach próbka i przeciwpróbka wykonują ruch ślizgowo-toczny, co odpowiada możliwie wiernie ruchowi wzajemnemu powierzchni ciernych w stawie. Pomiary momentu tarcia realizowano dla ruchu wahadłowego, przy zachowaniu warunków płynnego tarcia toczno-ślizgowego. Badania realizowano przy sile nacisku Fn = 0÷105[N] i prędkości poślizgu vs = {0, 3, 6, 9}[mm/s] przy prędkości obrotowej w punkcie pomiarowym ω = 0,33[s-1] Materiał badawczy klasyfikowano pod względem uszkodzeń powierzchni chrząstki stawowej. Pozwoliło to na porównanie kolejnych stadiów degeneracji chrząstki i odniesienie ich do zmian parametrów tribologicznych w postaci momentu tarcia i współczynnika tarcia na badanych powierzchniach.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ stężenia cząstek magnetycznych na smarność ferrocieczy

Przedmiotem zainteresowania autora i prowadzonych przezeń badań przedstawionych w niniejszej pracy są wybrane właściwości ferrocieczy. Autor zakłada, iż stężenie cząstek magnetycznych w ferrocieczy może w istotny sposób wpływać na podstawowe własności samej ferrocieczy (gęstość, lepkość dynamiczną, smarność), jak również na parametry przepływowe oraz eksploatacyjne poprzecznych łożysk ślizgowych smarowanych ferrocieczą. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie wpływu stężenia cząstek magnetycznych na wartości smarności ferrocieczy. Badania przeprowadzone zostały na aparacie czterokulowym T-02U, a badaną ferrociecz stanowiła koloidalna mieszanina mineralnego oleju silnikowego o klasie lepkości SAE 15W-40 z cząstkami magnetycznymi Fe3O4 oraz surfaktantem.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości tribologiczne powłok węglikowo-ceramicznych nanoszonych obróbką elektroiskrową

W artykule przedstawiono wyniki badań właściwości powłok nanoszonych
elektroiskrowo. Ocenę właściwości przeprowadzono na podstawie obserwacji
mikrostruktury, pomiarów przyczepności oraz badań tribologicznych i aplikacyjnych.
Badania przeprowadzono, wykorzystując elektrody WC-Co-Al2O3  oraz WC-Co-Al2O3/3TiO2, które zostały wytworzone poprzez spiekanie nanostrukturalnych
proszków. Przeciwzużyciowe powłoki zostały naniesione elektroiskrowo
na próbki ze stali C45 za pomocą urządzenia EIL-8A. Ze względu
na swoje właściwości powłoki tego typu mogą być stosowane w ślizgowych
węzłach tarcia oraz jako powłoki ochronne.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ różnych mieszanin olej–czynnik chłodniczy na powierzchnie ślizgowe sprężarek tłokowych

Obecnie następuje powrót do ekologicznych czynników chłodniczych. Jest to
w dużej mierze związane z obowiązującymi przepisami dotyczącymi stosowania
substancji zubożającej warstwę ozonową. Celem pracy było przeprowadzenie
badań dotyczących wpływu zastąpienia czynnika R134a ekologicznym propanem
w mieszaninie olej–czynnik chłodniczy na powierzchnie ślizgowe sprężarek
tłokowych. Badania wykonano w mieszaninach oleju mineralnego z czynnikami chłodniczymi R134a i R290 oraz w mieszaninach oleju syntetycznego
poliestrowego z czynnikami R134a i R290. Testy przeprowadzono za
pomocą maszyny tarciowej z wykorzystaniem węzła typu block-on-ring, który
znajduje się w komorze symulującej wnętrze sprężarki chłodniczej. Uzyskane
wyniki badań potwierdzają możliwość wykorzystania propanu jako zamiennika
R134a.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zużycie frettingowe w połączeniu o pasowaniu obrotowym

W artykule przedstawiono próbę wyjaśnienia rozwoju zużycia frettingowego połączeniu typu wałek-tulejka o pasowaniu obrotowym. Warunkiem rozwoju zużycia są naciski powierzchniowe skojarzonych powierzchni i oscylacje o bardzo małej amplitudzie. Przedstawiono analizę spełnienia powyższych warunków w badanym połączeniu oraz wyniki badań zużyciowych modelu połączenia. W zakończeniu opisano prawdopodobny mechanizm rozwoju zużycia frettingowego w połączeniu.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Interakcja pomiędzy tworzeniem się białej warstwy a oddziaływaniem adhezyjnym w warunkach tarcia stopów żelaza w wysokiej temperaturze

W pracy scharakteryzowano zjawisko tworzenia się tzw. białej warstwy na powierzchni narzędzi do kształtowania na gorąco stali. Określono czynniki strukturalne narzędzi ze stopów żelaza sprzyjające nalepianiu się na nie stali przerabianej plastycznie na gorąco. Wskazano przykłady współistnienia białej warstwy oraz nalepień. Przyjęto mechanizm tworzenia się białej warstwy jako czynnik sprzyjający połączeniu adhezyjnemu narzędzia i stali kształtowanej na gorąco. Jako główną przyczynę połączenia adhezyjnego w ww. warunkach wskazano oddziaływanie pomiędzy mikroobszarami o mikrostrukturze austenitycznej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Właściwości wybranych pochodnych hydroksyamin i bezwodnika kwasu bursztynowego jako dodatków przeciwzużyciowych do niskosiarkowych benzyn

Problem smarności benzyn związany jest ze wzrostem popularności silników z bezpośrednim wtryskiem benzyny oraz zmniejszeniem zawartości siarki w tego rodzaju paliwach. Nowoczesne benzyny charakteryzują się niską smarnością, która może być ulepszona poprzez zastosowanie odpowiednich dodatków. W pracy tej zbadano wpływ dodatków otrzymanych w wyniku syntez pochodnej bezwodnika kwasu bursztynowego i wybranych hydroksyamin na smarność benzyny handlowej Eurosuper 95, mierzoną za pomocą zmodyfikowanego testera tribologicznego o ruchu posuwisto-zwrotnym wysokiej częstotliwości (HFRR). Po wprowadzeniu wybranych produktów reakcji do benzyny Eurosuper 95 w stężeniu 50 ppm zaobserwowano znaczną poprawę smarności, wyrażającą się w zmniejszeniu średnicy śladu zużycia z 831 žm dla paliwa bazowego do wartości poniżej 450 žm, czemu towarzyszyło zmniejszenie współczynnika tarcia z ž = 0,93 do ž = 0,31-0,33.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zużycie masowe elementów pary ciernej z powierzchniami anizotropowymi

W pracy przeanalizowano wpływ kierunkowości, jako jednej z cech struktury geometrycznej powierzchni, na intensywność procesu zużywania elementów par ciernych ze stykiem konforemnym. Opisano cechy warstwy wierzchniej elementów maszyn ze szczególnym wyróżnieniem znaczenia kierunkowości SGP w aspekcie transformacji warstwy wierzchniej. Przedstawiono wyniki badań doświadczalnych, w których jako czynniki wejściowe (niezależne) przyjęto: kąt przecięcia śladów obróbki na próbce i przeciwpróbce (0°; 30°; 45°; 60° i 90°) oraz docisk próbki i przeciwpróbki (300; 450 i 600 N). Miarą zachodzących zmian w badanej parze ciernej ze stykiem konforemnym była masa próbek (jej zmiana) kontrolowana po różnych drogach tarcia; stanowiła ona zatem czynnik wyjściowy (zależny). Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że kąt przecięcia śladów obróbki na próbce i przeciwpróbce ma istotny wpływ na intensywność procesu zużywania. Zużycie jest największe dla kąta 0°, najmniejsze zaś dla kąta 90°. Stwierdzono także, że obserwowane zmiany mają mniejszy gradient dla większych wartości obciążenia próbek. Bezpośrednio potwierdzono w ten sposób istotność wzajemnego usytuowania śladów obróbki na współpracujących powierzchniach, a tym samym, lecz pośrednio – wpływ kierunkowości SGP na intensywność procesu zużywania elementów par ciernych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zwiększenie trwałości eksploatacyjnej węzłów tarcia przez zastosowanie powłok DLC typu a:C:H oraz a:C:H:W

W artykule przedstawiono wyniki badań struktury oraz testów triologicznych powłok DLC typu a:C:H oraz a:C:H:W. Powłoki otrzymywano techniką PACVD na elemenach ze stopu Co-Cr-Mo. Analizę struktury powierzchni i jej elementarnego składu oceniano z użyciem mikroskopu skaningowego SEM. Twardość elementów bez powłoki oraz z powłokami a:C:H i a:C:H:W zmierzono z użyciem mikrotwardościomierza Matsuzawa, stosując obciążenie 10 G (HV0,01). Badania odporności materiałów testowych na zużycie tribologiczne przeprowadzono na mikrotribometrze T-23 oraz na aparatach T-01M typu ball-on-disc, w układzie kulka z Al2O3 – tarcza ze stopu Co-Cr-Mo z powłokami DLC, w warunkach tarcia technicznie suchego oraz smarowania roztworem Ringera. Badania tarciowe realizowano również na maszynie T-17, pracującej w skojarzeniu: trzpień–płytka w warunkach tarcia ze smarowaniem roztworem Ringera. Wyniki otrzymane podczas zrealizowanych badań wykazały, że zastosowanie powłok DLC zdecydowanie zwiększa trwałość eksploatacyjną pokrytych powierzchni, przy czym najbardzej stabilnymi parametrami charakteryzują się powłoki typu a:C:H.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badania eksploatacyjne oleju rzepakowego jako oleju silnikowego

W artykule przedstawiono metodykę badań laboratoryjnych i eksploatacyjnych surowego oleju rzepakowego użytego do smarowania silnika benzynowego. Zaprezentowano wybrane wyniki badań, m.in. analizę widmową hałasu emitowanego przez silnik smarowany olejem rzepakowym oraz mineralnym w aspekcie rodzaju paliwa użytego do napędu silnika. Pomiary zużycia przeprowadzono z wykorzystaniem testera tribologicznego T05. Próbki oleju do pomiarów pobierane były co określony interwał przebiegu (1000 km). Przed pobraniem próbki mierzono widmo drgań i hałasu, generowane przez silnik pracujący w ustalonych warunkach obciążenia i prędkości obrotowej. Wyniki badań oleju rzepakowego porównywano z wynikami, jakie otrzymano w badaniach oleju zalecanego przez producenta pojazdu dla tych samych warunków eksploatacji.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ ukształtowania struktury geometrycznej powierzchni stali na współczynnik tarcia statycznego współpracujących materiałów polimerowych

Ze względu na stosunkowo dużą wartość współczynnika tarcia statycznego dla par polimerowo-metalowych, opory tarcia w odniesieniu do sił bezwładności odgrywają znaczącą rolę w zapotrzebowaniu mocy i stratach energii podczas rozruchu. Minimalizacja oporów tarcia jest w tej sytuacji ważnym zagadnieniem dotyczącym eksploatacji polimerowych węzłów ślizgowych. Istotny wpływ na wartość współczynnika tarcia, w tym również statycznego dla skojarzeń ślizgowych polimer–metal wykazuje struktura geometryczna powierzchni (chropowatość, ukierunkowanie śladów obróbki itp.) współpracujących elementów, a zwłaszcza elementu wykonanego z materiału metalicznego [L. 2–5]. Przedstawione w artykule wyniki badań ukazują wpływ wyżej wymienionych czynników na współczynnik tarcia statycznego wybranych materiałów polimerowych po stali. Ponadto analiza wyników umożliwi wybór optymalnego ukształtowania struktury geometrycznej powierzchni elementu stalowego pod względem minimalizacji oporów tarcia statycznego dla badanych skojarzeń ślizgowych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza zmian struktury geometrycznej powierzchni (3d) w procesie tarcia

Elementarne zjawiska tarcia powstają na jednej chwilowej powierzchni rzeczywistego kontaktu, czyli na występach nierówności. W okresie eksploatacji formuje się nowy stan chropowatości powierzchni, będący funkcją drogi i warunków panujących w trakcie zużywania. Do pomiaru parametrów charakteryzujących strukturę geometryczną powierzchni przed i po procesie tarcia wykorzystano profilografometr firmy Taylor Hobson oraz oprogramowania Platinum 5.0. Otrzymana pełna charakterystyka struktury geometrycznej powierzchni (SGP) w układzie 3D i możliwości programowe pozwalają na bardziej szczegółowe wnioskowanie o współpracy elementów pary tribologicznej w skali mikro. W opracowaniu zostaną przedstawione możliwości zastosowania pomiarów chropowatości 3D do oceny zjawisk towarzyszących procesowi tarcia i zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Otwarcie zasobow wiedzy jako czynnik dynamizujacy rozwój cywilizacyjny

Otwarcie zasobów wiedzy, określane angielskim terminem Open Access, jest nową metodą rozpowszechniania wyników badań naukowych, zasadniczo odmienną od panujących do tej pory metod
ich dystrybucji za pomocą drukowanych czasopism naukowych, które są kosztowne i przez to nie zawsze dostępne dla wszystkich potrzebujących tej wiedzy. Open Access jest także przeciwieństwem metod utajniania wiedzy poprzez chronienie określonych wyników badań naukowych za pomocą patentów. Otwarcie zasobów wiedzy ma zarówno swoich zwolenników jak i przeciwników. Obie strony mają sporo rzeczowych argumentów i dlatego spór jest długi i zajadły. Przedstawiany artykuł nie ma na celu polemiki z przeciwnikami modelu otwartego dostępu do wiedzy, ale dostarcza argumentów popierających stanowisko zwolenników takiego rozwiązania. Te argumenty zostały zaczerpnięte z dwóch obszarów. Po pierwsze przytoczono argument ekonomiczny. Większość badań naukowych jest obecnie finansowana z pieniędzy publicznych, zatem społeczeństwo ma prawo do wyników tych badań. A skoro dostęp do wyników badań należy się całemu społeczeństwu, to jedynym sposobem praktycznej realizacji tego prawa jest udostępnianie wyników badań w modelu Open Access. Drugi argument wiąże się
z tytułem pracy. Rozwój cywilizacji warunkowany jest rozwojem badań
naukowych, a rozwój badań zależy od sprawności komunikacji wewnątrz społeczności uczonych. Każdy wynik naukowy dopiero wtedy jest wartościowy, gdy zostanie opublikowany i będzie zweryfikowany przez innych badaczy. Open Access przyspiesza obieg informacji naukowej i sprzyja rozwojowi cywilizacji, dlatego może być oceniany pozytywnie.

Czasopismo: Przyszłość. Świat-Europa-Polska
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Środki sektora finansów publicznych w Polsce w latach 1990-2010

W ostatnich latach saldo sektora finansów publicznych w Polsce ulega systematycznemu pogorszeniu. Jedną z przyczyn tego zjawiska jest niewłaściwa konstrukcja strony przychodowej sektora. 90% środków pochodzi z 9 źródeł. Dominują daniny od osób fizycznych, w szczególności obciążające pracę na wysokim poziomie 58% wynagrodzenia netto. Podatek dochodowy od osób prawnych z kolei ma względnie niewielkie znaczenie, gdyż charakteryzuje go niski udział w ich przychodzie (0,44%). Duża liczba podatników utrudnia efektywną pracę administracji skarbowej i – w przypadku VAT – nie przyczynia się do wzrostu wpływów z tego podatku. Przyznanie samorządom terytorialnym niewielkich dochodów własnych skutkuje ich uzależnieniem od dotacji z sektora centralnego.

Czasopismo: Przyszłość. Świat-Europa-Polska
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji