rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Komora do badań współczynników ekshalacji radonu

Radon i jego pochodne obecne w powietrzu w domach są źródłem ponad połowy rocznej dawki proraieniowania jonizującego, jaką przeciętny człowiek przyjmuje z otoczenia [2], Jest drugim co do znaczenia, po tytoniu, czynnikiem wywołującym raka płuc. W większości przypadków jego źródłem są zawarte w skorupie ziemskiej naturalne szeregi promieniotwórcze. W budynkach mieszkalnych w wielu przypadkach mogą to być również materiały, z których są one zbudowane. Radon, będący gazem szlachetnym, dość łatwo ekshaluje z nich do powietrza. W zamkniętych pomieszczeniach jego stężenie może wzrosnąć na tyle, by stanowić zagrożenie dla zdrowia przebywających w nim osób. W celu ograniczenia zagrożenia z tego źródła ważne jest wyznaczenie współczyimików ekshalacji radonu z materiałów budowlanych i/lub surowców, z których te materiały zostały wykonane. Znajomość wartości współczynników ekshalacji może być także użyteczna do prognozowania zagrożenia na stanowiskach pracy, na których występują materiały zawierające rad, np. w kopalniach. Do badań współczynników ekshalacji radonu buduje się specjalne komory pomiarowe, by uniemożliwić kontakt próbki ze środowiskiem zewnętrznym. W artykule przedstawiono budowę komory ekshalacyjnej o zmiennej objętości. Umożliwia to badanie próbek o różnych rozmiarach. Przedstawiono również wyniki testowania komory pod względem szczehiości. Zaproponowano dwie metody wyznaczania współczynnika ekshalacji radonu, różniące się sposobem prowadzenia badań i zastosowanymi metodami pomiaru stężenia radonu. Pierwszy sposób polega na pomiarze stężenia radonu w ciągu pierwszych kilkunastu godzin po rozpoczęciu badań. Można wtedy przyjąć, że ekshalacja radonu powoduje liniowy wzrost jego stężenia w komorze, bowiem rozpad promieniotwórczy radonu jest wówczas znikomo mały w porównaniu z szybkością ekshalacji i można go zaniedbać w obliczeniach. Drugi sposób polega na pomiarze stężenia radonu w komorze po osiągnięciu równowagi dynamicznej między jego ekshalacją a rozpadem promieniotwórczym. Jest to sposób bardziej czasochłonny. Do pomiarów stężenia radonu zastosowano zarówno metody czynne (pobór próbek powietrza do badań metodą przepompowywania przez układ detekcyjny), a także bierne. Stwierdzono, że stosując metody czynne należy zwrócić szczególną uwagę na szczelność układu pomiarowego. W części detekcyjnej zastosowano radiometry z komórkami Lucasa lub sondy Barasol. Opisano podstawy teoretyczne przedstawionych sposobów badania współczynnika ekshalacji radonu. Na zakończenie przedstawiono wyniki badama współczynnika ekshalacji z kilku różnych materiałów.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uprawy roślin energetycznych - możliwości zagospodarowania nieużytków i użytków rolnych, na których produkcja rolnicza jest nieopłacalna

Coraz bardziej popularna idea pozyskiwania energii ze źródel odnawialnych, przede wszystkim tam, gdzie konwencjonalna energetyka węglowa i górnictwo doprowadziło do degradacji środowiska naturalnego zyskuje ostatnio wielu zwolenników. Jednym ze sposobów pozyskiwania energii cieplnej jest wykorzystanie biomasy. W niniejszym artykule opisano możliwości wykorzystania trzech gatunków roślin energetycznych: wierzby krzewiastej, iniskanta olbrzymiego i ślazowca pensylwańskiego do wytwarzania energii cieplnej. Scharakteryzowano warunki glebowe, jakich wymagają te rośliny oraz przedstawiono klasyfikację bonitacyjną i typy gleb rolniczych występujących w Polsce. Stwierdzono, że rośliny te mogą bvć uprawiane na terenach rolniczych zdegradowanych i zdewastowanych przez przemysł oraz w miejscach, gdzie tradycyjne rolnictwo jest nieopłacalne. Określono wymagania finansowe, jakie należałoby spełnić w celu założenia komercyjnej plantacji energetycznej, jak również możliwości dofinansowania przez WFOSiGW oraz rynek zbytu roślin energetycznych w Polsce. Szczególną uwagę zwrócono na możliwości zagospodarowania gruntów odłogowanych i wyłączonych spod działalności rolniczej ze względu na zanieczyszczenie w woj. śląskim. Sporządzono zestawienie finansowe zysków ze sprzedaży roślin energetycznycli zebranych z 1 ha upraw w stosunku do innych roślin spożywczych oraz omówiono zyski ekologiczne, jakie można osiągnąć, zastępując paliwa konwencjonalne biomasą.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania techniczne i ekonomiczne skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej ciepła

W ostamich latach, w ślad za tendencjami światowymi, w naszym kraju obserwuje się wzrost zainteresowania układami do skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej (ang. Combined Heat and Power - CHP) z wykorzystaniem paliw gazowych. Dostępność paliwa gazowego w postaci produktu ubocznego, np. gazu z odmetanowania kopalń lub biogazu, gazu oczyszczalnianego czy gazu wysypiskowego pochodzącego z procesów zachodzących w gospodarce odpadami, stanowi dodatkowy powód szczególnego zainteresowama układami CHP. W artykule przedstawiono zagadnienia związane ze stosowaniem układów do skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej w układach energetycznych o małej mocy .Omówiono poziom rozwoju technologii z uwzględnieniem podziału na układy wykorzystujące silniki tłokowe i turbiny gazowe. Przedstawiono wskaźniki energetyczne charakteryzujące układy skojarzone, wyznaczono charakterystyki sprawności wytwarzania energii elektiycznej turbozespołów gazowych, mikroturbin i sihiików tłokowych gazowych. Uwagę poświęcono także analizie pracy układów CHP w warunkach odmiennych od nominakiych i ich oddziałwaniom na efektywność energetyczną i ekonomiczną, jak również sposobom odbioru energii elektrycznej i cieplnej i ich wpływom na efekty pracy układów skojarzonych, gdyż wzajemna relacja jednostkowych cen energii wytwarzanych w skojarzeniu i możliwych do zakupienia, bądź wytwarzanych w alternatywnych źródłach, determinuje chwilowy stan pracy układu i kształtuje fmalny efekt ekonomiczny.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Sejsmoakustyczna prognoza energii sejsmicznej i prawdopodobieństwa tąpnięcia

Praca ta stanowi trzecią i ostatnią część cyklu publikacji opisujących niektóre, potencjalnie o szer-win znaczeniu, wyniki  grantu celowego realizowanego wspólnie w Głównym Instytucie Górnictwa i Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego. W  poprzedniej, drugiej części cyklu, opisano metodę i algorytm sekwencyjnej prognozy - na jedną jednostkę dyskretnego czasu  do przodu - parametrów i o/kładu całkowitej energii sejsmicznej emitowanej z obserwowanego obszaru. W niniejszej,  trzeciej części cyklu, opisano dostosowany do potrzeb prognozy indukowanego zagrożenia sejsmicznego w górnictwie,  algorytm prognozy wartości średniej i wariancji całkowitej energii sejsmicznej dla horyzontu  prognozy, większego od jednej jednostki czasu, gdy są znane wartości tych parametrów dla H =  1. Przeanalizowano też zagadnienie przybliżonej prognozy prawdopodobieństwa łupnięcia (utożsamianego z zagrożeniem  tąpnięciem), gdy wyprognozowano już wartości  rozkładu energii całkowitej i gdy potrafi się aproksymować  warunkowe prawdopodobieństwo tąpnięcia pod warunkiem emisji energii E. Podano również równanie predyktora, który  taką - przybliżoną - prognozę umożliwia.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kryteria warunkujące bezpieczeństwo prowadzenia eksploatacji w pokładach silnie metanowych i zagrożonych pożarami endogenicznymi, na przykładzie ściany nr 9 w pokładzie 405/2 w kopalni Sośnica

W publikacji zostały omówione kryteria warunkujące bezpieczeństwo prowadzenia eksploatacji w pokładach silnie  metanowych i zagrożonych pożarami endogenicznymi, przy dużej koncentracji wydobycia. Na kształtowanie się zagrożenia metanowego oraz pożarem endogenicznym w środowisku ścian na ich eksploatacyjnym wybiegu ma między innymi wpływ  dobór sposobu przewietrzania. W warunkach współwystępowania tych zagrożeń na etapie prejektowania eksploatacji ich  znaczenie, jak i kryteria oceny, powinny decydować o doborze sposobu przewietrzania ściany. Podstawę kryteriów oceny  zagrożeń stanowią prognozy zagrożenia metanowego i pożarowego opracowane w Głównym Instytucie Górnictwa. Prognozowane wielkości wydzielania metanu do środowiska ściany, możliwość doprowadzenia powietrza do rejonu  eksploatacyjnego oraz możliwa efektywność odmetanowania pozwalają na sporządzenie bilansu wentylacyjno-metanowego,  stanowiącego wskazanie dla właściwego sposobu jej przewietrzania. W warunkach występowania zagrożenia pożarem  endogenicznym, przy równoczesnym występowaniu zagrożeń wentylacyjno-metanowych, dla zwalczania których konieczne  jest stosowanie przewietrzania ściany w układzie Y, mogą zaistnieć okoliczności sprzyjające rozwojowi procesu  samozagrzewania węgla w zrobach. Rozważania dotyczące kryteriów oceny zagrożenia metanowego i pożarowego przeprowadzono na przykładzie ściany nr 9 w  pokładzie 405/2 w kopalni „Sośnica", w rejonie której w dniu 7.11.2003 r. nastąpiło zapalenie metanu w wyniku pożaru  endogenicznego w zrobach, czego konsekwencją był wypadek zbiorowy.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Opóźnione deformacje ciągłe i wstrząsy na terenie pogórniczym zlikwidowanej kopalni "Morcinek"

Efektem procesów likwidacyjnych kopalń węgla kamiennego jest pojawianie się w dotychczasowych obszarach  górniczych tzw. terenów pogómiczych. Artykuł zawiera wyniki analizy deformacji ciągłych powierzchni terenu  oraz aktywności sejsmicznej obszaru kopalni „Morcinek" po zaprzestaniu eksploatacji. Zanikający charakter  deformacji ciągłych oraz ograniczona i malejąca liczba wstrząsów wykluczają możliwość wystąpienia  większego zagrożenia dla terenu i posadowionych na nim budowli.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilans zasobów w procesie podziemnego zgazowania węgla w Polsce

Jedną z perspektywicznych metod wykorzystania węgla, a głównie jego zasobów nie nadających się do eksploatacji metodami tradycyjnymi jest podziemne zgazowanie. Pozwala ono na uzyskiwanie energii zawartej w węglu in situ, a tym samym uniknięcie ryzyka zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa człowieka - nieodłącznych przy eksploatacji tradycyjnej. W Polsce, prawie we wszystkich obszarach górniczych, zalegają partie pokładów węgla, których eksploatacji zaniechano z przyczyn techniczno-ekonomicznych, czy też ze względów bezpieczeństwa. W artykule przedstawiono szacunki zasobów węgla kamiennego, z rozbiciem na poszczególne kopalnie, aktualnie niedostępnych, a mogących stanowić bazę surowcową do procesu zgazowania. Szczegółowej analizie poddano węgle typu 31 charakteryzujące się dużą zawartością części lotnych oraz bardzo małą zdolnością spiekania lub jej brakiem. W kolejnym artykule analizą przydatności pod kątem podziemnego zgazowania zostaną objęte wszystkie typy węgli. Prezentowany artykuł jest pierwszym z cyklu artykułów dotyczących wielu aspektów podziemnego zgazowania węgla.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Oznaczanie morfologii odpadów komunalnych na przykładzie odpadów pochodzących z terenu Jaworzna

Odpady komunalne to mieszanina bardzo wielu materiałów o zróżnicowanych właściwościach, występujących w różnych proporcjach w zależności od wielu czynników. Mimo licznych badań, prowadzonych w kraju i za granicą, nie opracowano wystarczających podstaw teoretycznych określania właściwości odpadów w konkretnym mieście. W każdym przypadku trzeba wykonywać serię badań. Należy podkreślić, że wartość dokumentalną mają jedynie wyniki badań prowadzonych w pełnym cyklu rocznym (obejmującym wszystkie miesiące roku). Badania skrócone lub wyrywkowe mogą mieć jedynie charakter sprawdzający. W artykule przedstawiono wyniki badań wykonanych dwukrotnie w pełnym cyklu rocznym w celu oznaczenia morfologii odpadów komunalnych pochodzących z terenu miasta Jaworzna, z uwzględnieniem podziału na zabudową jednorodzinną i wielorodzinną, a także ogólną charakterystykę odpadów komunalnych. Skład grupowy odpadów wytwarzanych przez mieszkańców zabudowy jednorodzinnej i wielorodzinnej, a także średni skład grupowy odpadów wytwarzanych przez mieszkańca Jaworzna zilustrowano wykresami. Podano także masę objętościową odpadów oznaczoną w poszczególnych cyklach okresu badawczego.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kompleksowa termomodernizacja wraz z poprawą sprawności systemu grzewczego obiektów szkolnych w gminie Psary

W latach 2000-2004 w gminie Psary przeprowadzono kompleksową termomodemizację obiektów szkolnych. Podstawę do przeprowadzenia termomodernizacji stanowiły wcześniej wykonane, w Głównym Instytucie Górnictwa w Zakładzie Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza, prace audytorskie w postaci analiz ograniczenia potrzeb cieplnych obiektów szkolnych, na podstawie których sporządzono projekty technologiczno-wykonawcze. W artykule przedstawiono opis przebiegu tych prac: charakterystykę technologiczną obiektów, energooszczędne usprawnienia termomodemizacyjne (w tym również poprawę sprawności systemu grzewczego), wyniki bilansu energetycznego przed i po wykonaniu zaproponowanych usprawnień termomodernizacyjnych, analizę ekonomiczną wariantu wykonawczego (w tym oszczędności kosztów ogrzewania) oraz sposób finansowania tych inwestycji.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność stężeń zanieczyszczeń zewnętrznych a jakość powietrza w pomieszczeniach budownictwa mieszkalnego

Inżynieria środowiska poświęca wiele uwagi jakości powietrza zewnętrznego. Ponieważ większość czasu człowiek spędza w pomieszczeniach, równie istotna jest jakość powietrza wewnętrznego. W przeważającej większości pomieszczeń budownictwa mieszkalnego wymiana powietrza realizowana jest za pomocą wentylacji naturalnej (grawitacyjnej). Intensywność wymiany powietrza jest wypadkową wielu jednocześnie oddziałujących parametrów mających charakter sił napędowych oraz zakłóceń. Jednym z nich są zanieczyszczenia powietrza wentylacyjnego. Zanieczyszczenia powstające wewnątrz pomieszczeń, ich źródła i charakter oddziaływania zostały w przeważającej większości dość dobrze opisane i rozeznane, natomiast dużym i ciągle niedocenianym problemem dla funkcjonowania wentylacji w pomieszczeniach budownictwa mieszkalnego są zanieczyszczenia powietrza zewnętrznego. Zakładanie, że w przypadku wentylacji naturalnej strumień powietrza wentylacyjnego dopływającego do pomieszczeń to powietrze "świeże" jest dużym uproszczeniem. Zbadanie wpływu tych nie branych dotąd pod uwagę zmiennych wartości oraz oszacowanie wielkości ich zmian może w znaczący sposób wpłynąć na stan naszej wiedzy o jakości powietrza wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych i sposobach jej poprawy dla ochrony zdrowia użytkowników.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu zagrożenia wodnego i jego ryzyka w kopalniach węgla kamiennego

Praktycznie we wszystkich czynnych kopalniach występują problemy hydrogeologiczne związane z ich zabezpieczeniem przed zagrożeniem wodnym a problematyka hydrogeologiczna związana ? likwidacją kopalń ma duże znaczenie ze względu na powstające przy tym zagrożenia wodne, szczególnie dla kopalń sąsiadujących z kopalnią likwidowaną. Ochrona kopalń przed zagrożeniem wodnym wymaga stałego zaangażowania kopalnianych służb hydrogeologicznych do oceny stanu zagrożenia, przeciwdziałania zagrożeniom, a także ustalania bezpiecznych warunków prowadzenia robót górniczych. W artykule przedstawiono podstawowe informacje dotyczące klasyfikacji źródeł zagrożenia wodnego oraz statystyczne zestawienie wdarć wody do wyrobisk górniczych z podaniem źródła ich wystąpienia. W ramach profilaktyki są podejmowane działania i przedsięwzięcia mające na celu ograniczenie lub wyeliminowanie niebezpieczeństwa związanego z zagrożeniem wodnym. Artykuł zawiera kilka przykładów tego typu działań, zastosowanych w górnictwie węglowym poprzedzonych wcześniejszymi wnikliwymi analizami przeprowadzonymi w Zakładzie Geologii i Geofizyki GIG.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Potencjał i zasoby metali ziem rzadkich w świecie oraz w Polsce. Artykuł przeglądowy

Pierwiastki ziem rzadkich, tworzące grupę 15 lantanowców oraz skand i itr, określane są powszechnie skrótem REE (ang. Rare Earth Elements). Zaliczone zostały przez Unię Europejską do surowców krytycznych o znaczeniu strategicznym dla rozwoju nowoczesnych wysoko zawansowanych technologii. Niniejszy artykuł poświęcono występowaniu REE na świecie i w Polsce. Scharakteryzowano podstawowe technologie procesów pozyskiwania metali ziem rzadkich, a także omówiono główne możliwości ich praktycznego stosowania w różnych gałęziach gospodarki. Następnie przedstawiono perspektywiczne światowe zasoby naturalne i alternatywne dla omawianych pierwiastków, które mogą stać się ich cennym źródłem w ciągu najbliższych kilku lat.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kontrolne pomiary geometrii obudowy szybu i elementów jego zbrojenia

W artykule przedstawiono kryteria wykonywania kontrolnych pomiarów geometrii obudowy szybu i elementów  jego zbrojenia, prostoliniowości torów prowadzenia naczyń oraz wartości luzów miedzy prowadnikami a  roboczymi płaszczyznami prowadnic ślizgowych. Przedstawiono sposoby wizualizacji wyników pomiarowych i  algorytm matematyczny wykonywania obliczeń. Zestawiono w liczbach dopuszczalne wartości parametrów  obudowy i zbrojenia szybowego. Zdefiniowano pojęcie geometrii obudowy szybu. Wyniki pomiarów zostaną  wykorzystane do wykonania obliczeń i analizy uzyskanych danych. Przeprowadzona analiza pozwala na  wykazanie niezgodności skrajni ruchowych, jak i zmian geometrycznych parametrów ciągów prowadniczych.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wtórne wymywanie radu z osadów kopalnianych

Celem badań, omówionych w artykule, było stwierdzenie, w jakim stopniu rad, zaadsorbowany z wód radowych  na różnego typu odpadach górniczych, może być uwalniany do środowiska naturalnego. W ostatnim czasie  zainteresowanie tą tematyką na świecie jest dość znaczne; prowadzone są badania występowania naturalnych  izotopów promieniotwórczych w środowisku i w odpadach przemysłowych. Tematyka NORM i TENORM  (Technologically Enhanced Naturally Occurring Radioactive Materials), od kilku lat, stanowi poważną część  prac badawczych w zakresie promieniotwórczości. Na obszarze Górnego Śląska badania nad występowaniem radu w środowisku wokół kopalń są prowadzone od  wielu lat W ostatnim okresie stały się jeszcze bardziej istotne ze względu na zamykanie kopalń i planowane  rekultywacje terenów składowisk i osadników. Stanowią one podstawę do opracowania metod zaradczych  przeciw występowaniu wtórnych skażeń środowiska na terenach pogórniczych. Opisane badania są kontynuacją badań rozpoczętych w latach 1999-2000, wykonywanych w celu określenia jaka  ilość radu może pojawiać się w wodach gruntowych w sąsiedztwie zbiornika Bojszowy po jego rekultywacji.  Badania te wykazały również, że skażenia mogą występować w kopalniach, w których na powierzchnię były  odprowadzane wody o minimalnej promieniotwórczości (np. z kopalni „Rymer"), a mimo to osady denne z  osadników charakteryzują się podwyższoną promieniotwórczością. Problem ten może dotyczyć także filtrów  piaskowych z zakładów uzdatniania wód pitnych, jednak szczególną uwagę należy zwrócić na likwidowane i  rekultywowane osadniki kopalniane.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rynek zbytu węgla kamiennego w Polsce - stan aktualny, przewidywania

W artykule przedstawiono sytuację na rynku zbytu węgla kamiennego w 2004 roku oraz przewidywania na przyszłość. Na podstawie informacji wynikających z  polityki energetycznej Polski dużo uwagi poświęcono takim zagadnieniom, jak chłonność rynku krajowego. przedstawiono także dane dotyczące wydobywania i sprzedaży węgla kamiennego oraz zasad jego dystrybucji.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wskaźnikowe metody oceny skłonności do tąpań skał i gorotworów

W artykule przedstawiono opracowane w ostatnich łatach w GIG wskaźniki skłonności skał i górotworu do tąpań stosowane  dotychczas, a także nowo opracowane. Podstawę opracowania nowych wskaźników stanowiły badania z wykorzystaniem  sztywnej maszyny wytrzymałościowej, w której uzyskuje się charakterystykę mszczenia skały w pełnym zakresie  odkształcenia. Ponadto, opisano wskaźniki na tle metod analitycznych i laboratoryjnych, w których uwzględniono jedynie  przedzniszczeniową charakterystykę naprężeniowo-odkształceniową ściskanych próbek skalnych.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ obciążenia hydraulicznego wirówki i jej parametrów technicznych na wielkość ziarna podziałowego

W artykule przedstawiono równania wiążące wysokość spiętrzenia odcieku w okienkach przelewo-wych wirówki sedymentacyjno-filtracyjnej i wielkości ziarna podziałowego w funkcji obciążenia hydrau-licznego wirówki i jej parametrów technicznych. Wielkość ziarna podziałowego rzutuje na zawartość fazy stałej w odcieku wirówki. Faza stalą w odcieku stanowi źródło nieuniknionych strat niewielkich ilości węgla. Chodzi o to, aby straty te zminimalizować do ilości technicznie możliwych. Każde zmniejszenie zawartości części stałych w przelewie przynosi określone korzyści ekonomiczne. Straty węgla w odcieku można zmniejszyć: -dobierając odpowiednie parametry techniczne wirówki, -zmniejszając obciążenie hydrauliczne wirówki przez zwiększenie koncentracji części stałych, -poprawiając warunki sedymentacji części stałych w warstwie odcieku wypływającego z wirówki przez dobranie odpowiedniego uziarnienia części stałych oraz zastosowanie środków chemicznych o własno-ściach agregujących lub/i hydrofobizujacych. Z analizy otrzymanego równania wynika, że najistotniejszymi parametrami, które mają wpływ na wielkość ziarna podziałowego jest obciążenie hydrauliczne i liczba obrotów wirówki. W warunkach przemysłowych najprostszym sposobem zmiany wielkości ziarna podziałowego jest zmiana obciążenia hydraulicznego wirówki. Analiza została poparta przykładem obliczeniowym.

Czasopismo: Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka