rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Torfowiska Mierzei i Niziny Karwieńskiej potencjalnym archiwum ekstremalnych zalewów sztormowych

Torfowiska zlokalizowane w obrębie Mierzei i Niziny Karwieńskiej stanowią potencjalne archiwum ekstremalnych
wezbrań sztormowych. W trakcie badań terenowych dokonano rozpoznania utworów podpowierzchniowych w celu
weryfikacji doniesień o możliwości występowania w tym rejonie współczesnych osadów sztormowych. Wykonano liczne
sondowania, z których najważniejsze zaprezentowano w artykule. Wyraźny zapis sedymentacyjny procesów sztormowych
zachował się jedynie w obrębie torfowiska najbardziej eksponowanego w kierunku morza, przy ujściu rzeki Czarnej Wdy.
Cechą charakterystyczną osadów sztormowych okazała się malejąca miąższość osadów piaszczystych w kierunku lądu oraz
ostra granica erozyjna w spągu. Obserwacja cech teksturalnych piasku wskazuje na pochodzenie osadu z plaż i wydm Mierzei
Karwieńskiej. W obrębie zaplecza bariery nie znaleziono osadów, które mogłyby być powiązane ze sztormami.
W związku z tym stwierdzono, że w przeszłości nie doszło do znaczących powodzi sztormowych, które pozostawiłyby
w obrębie Niziny Karwieńskiej łatwo wyróżnialną warstwę osadów piaszczystych.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Znaczenie torfowisk dla wnioskowania o reaktywacji zmarzliny w młodszym dryasie

Artykuł prezentuje dane geologiczne zachowane w osadach rozległego torfowiska, które rozwinęło się w pó źnym
vistulianie w dnie doliny środkowej Warty. W spągu osadów organiczno-mineralnych, datowanych metodą radiowęglową
na schyłek allerödu i młodszy dryas, powszechnie wykształciły się struktury deformacyjne reprezentowane przez
inwolucje oraz pojedyncze struktury szczelinowe kontrakcji termicznej, których cechy dają podstawy do twierdzenia o reaktywacji
permafrostu. Powrót zmarzliny, na skutek ochłodzenia w młodszym dryasie, był uwarunkowany nie tylko termicznie,
ale także w znacznym stopniu litologicznie, o czym zdecydowały różnice w przewodności cieplnej torfu zależne od temperatury
i stopnia nawodnienia osadu. Dopuszczane do podłoża niskie temperatury w zimie oraz izolacja od wpływu wysokich
temperatur w lecie skutkowało głębszym zamarzaniem w zimie niż odmarzaniem w lecie. Opierając się na prawidłowościach
ewolucji środowiska przyrodniczego regionu łódzkiego, wskazano potencjalne miejsca reaktywacji permafrostu, co pozwala
na wnioskowanie o rozmieszczeniu stref nieciągłej zmarzliny w młodszym dryasie.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Badania klimatu i bioklimatu miasta prowadzone w IGiPZ PAN

Klimat i bioklimat miasta jest przedmiotem badań klimatologów z IGiPZ PAN od lat 60. XX wieku., ale od końca lat 90. badania te opierają się na własnej sieci pomiarowej warunków termiczno-wilgotnościowych w aglomeracji warszawskiej. Liczebność sieci w różnych latach ulegała zmianom, a obecnie liczy 27 stanowisk. Głównymi przedmiotami badań są: zmiany czasowe i przestrzenne miejskiej wyspy ciepła pod wpływem zmian zagospodarowania przestrzennego, metody ograniczania miejskiej wyspy ciepła i adaptacji do niej, związek klimatu z udziałem terenów biologicznie czynnych, prognozy zasięgu i intensywności miejskiej wyspy ciepła na podstawie wybranych modeli zmian klimatu i scenariuszy zmian zagospodarowania przestrzennego. Znaczna część badań klimatologów z IGiPZ PAN dotyczy bioklimatologii człowieka, w tym warunków odczuwalnych w mieście, oddziaływania fal upałów i fal mrozów na zachorowalność i umieralność, roli zieleni w mie-ście: ochładzającej, ale też i alergizującej. Ich podstawowym celem jest próba określenia działań ograniczających negatywny wpływ klimatu miasta na ludzi oraz poprawiających jakość życia w mieście.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Zagłębienia bezodpływowe obszarów lessowych Polski. Stan i perspektywy badań

Zagłębienia bezodpływowe stanowią typowe formy rzeźby obszarów lessowych Europy, a ich
geneza jest szeroko dyskutowana w literaturze. Artykuł prezentuje stan dotychczasowych badań, dotyczących
zagłębień bezodpływowych obszarów lessowych Polski, istniejące hipotezy genetyczne oraz kierunki przyszłych
badań. Dotychczas w literaturze opisane zostały cechy morfometryczne, rozmieszczenie i warunki geologiczne
występowania tych form. W wybranych zagłębieniach zbadano gleby kopalne i osady koluwialne wypełniające
formy. Zróżnicowane procesy (pierwotne i wtórne): deflacja, nierównomierna akumulacja lessu, sufozja, wyciskanie
poziomów kurzawkowych, termokras były opisywane jako możliwe procesy morfogenetyczne. Zagłębienia
bezodpływowe pełnią funkcję sedymentologicznych archiwów, umożliwiających rekonstrukcję naturalnych
i antropogenicznych procesów zachodzących w przeszłości. Niezbędne są dalsze badania genezy i ewolucji
zagłębień bezodpływowych. Pozwoli to na lepsze zrozumienie znaczenia okresu późnego glacjału i holocenu dla
morfogenezy obszarów lessowych Europy.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Palaeoenvironmental reconstructions for the Neolithic pile-dwelling Serteya II site case study, Western Russia

Artykuł przedstawia wyniki ostatnich badań archeologicznych i geomorfologicznych środkowo- i późnoneolitycznego stanowisku Serteya II, zlokalizowanego w międzyrzeczu Dniepru i Dźwiny, w obrębie mikroregionu Sertejskiego (NW Rosja). Połączenie wyników badań archeologicznych i multidyscyplinarnych analiz paleośrodowiskowych pozwoliło na odtworzenie środowiska naturalnego i warunków przyrodniczych działalności dawnych społeczności w dolinie dolnej Sertejki, lewego dopływu Dźwiny. Rzeźba terenu została uformowana po ustąpieniu zlodowacenia wisły (wałdajskiego). Współczesna dolina wykorzystuje rynnę subglacjalną, w której wcześniej funkcjonowało kilka basenów jeziornych dwóch generacji. Zbiorniki pierwszej generacji rozwinęły się w szczelinach lodowych i w obniżeniach pomiędzy martwymi bryłami lądolodu. Jeziora drugiej generacji powstały po wytopieniu brył martwego lodu w późnym vistulianie. W trakcie holocenu rzeka Sertejka, w wyniku erozji wstecznej, zdrenowała kolejne jeziora. Osada neolityczna Serteya II zajmowała powierzchnię terasy kemowej oraz wkraczała na równinę biogeniczną w obrębie basenu jeziornego. Osadnictwo palafitowe funkcjonowało podczas okresów transgresji i regresji paleojezior. Główny okres jej rozwoju przypadał na 4200–3800 cal BP i trwał ponad 140 lat. Osada stanowiła część większej struktury osadniczej rozwijającej się w okresie przechodzenia lokalnych społeczności od gospodarki łowiecko-zbierackiej do prymitywnego rolnictwa.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Rozwój szkolnictwa wyższego w województwie łódzkim

Autorka w swym artykule przedstawiła rys historyczny szkolnictwa wyższego w województwie łódzkim oraz jego rozwój, w tym zwłaszcza okresy gospodarki centralnie planowanej (1945–1989) i gospodarki wolnorynkowej (po 1990 roku). Poza liczbą szkół wyższych, w analizie tej uwzględniono liczbę studentów w uczelniach publicznych i niepublicznych województwa łódzkiego, ich absolwentów oraz nauczycieli akademickich. Przedstawiono także ośrodki zamiejscowe łódzkich uczelni, w tym także położone poza granicami województwa łódzkiego. Nie uwzględniono zaś szkół kościelnych ani wojskowych, dla których dane nie są dostępne w statystykach Głównego Urzędu Statystycznego i Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Zarys rozwoju turystyki w regionie łódzkim

W artykule zaprezentowano najistotniejsze aspekty rozwoju turystyki w regionie łódzkim na tle najważniejszych okresów w rozwoju tego zjawiska w Polsce. Szczególną uwagę skupiono na ostatnich stu latach, w ciągu których w podziale administracyjnym kraju funkcjonowała jednostka o nazwie „województwo łódzkie”. Dokonano także periodyzacji rozwoju zjawiska i scharakteryzowano wyróżnione okresy, wskazując na ich znamienne cechy.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Wpływ miast i terenów zurbanizowanych na jakość pomiarów naturalnych pól magnetycznych

W ostatnich dziesięcioleciach, dynamiczny rozwój miast i powiększanie się powierzchni terenów zurbanizowanych
wymaga m.in. zwiększonych dostaw energii elektrycznej. W efekcie nastąpił wzrost natężenia promieniowania elektromagnetycznego
we wszystkich pasmach częstotliwości. Tymczasem w wielu dziedzinach badań m. in. w astronomii, geofizyce,
fizyce atmosfery, meteorologii wykonywane są obserwacje pól i fal elektromagnetycznych jako narzędzie badawcze.
W pracy przedstawiono wpływ zakłóceń magnetycznych pochodzenia antropologicznego występujących w zakresie ekstremalnie
niskich częstotliwości (poniżej 3000 Hz) na podstawie wyników pomiarów zgromadzonych przez stację Hylaty w
latach 2004–2015. Przedstawiono także widma dynamiczne z odwzorowanymi w nich sygnaturami, których źródłem są
naturalne zjawiska i procesy zachodzące w atmosferze, jonosferze i magnetosferze Ziemi. Przeanalizowano również zasięg
przestrzenny negatywnego oddziaływania miast i terenów zurbanizowanych jako głównej przyczyny wzrostu poziomu zakłóceń
elektromagnetycznych w paśmie ELF. W pracy wskazano potencjalnie czyste elektromagnetycznie obszary nadające się
do zainstalowania nowych stacji pomiarowych w Polsce.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Cechy sedymentologiczne i warunki depozycji osadów stożka akumulacyjnego w dolinie rzeki Sertejki (zachodnia Rosja)

Artykuł skupia się na analizie czynników klimatycznych i antropogenicznych wpływających na rozwój rozległego stożka akumulacyjnego powstałego w dolnym odcinku doliny rzeki Sertejki w zachodniej Rosji. W osadach budujących stożek rozpoznano kilka warstw osadów, tj. trzy serie deluwiów (dolna, środkowa i górna), proluwia, a także koluwia i diamikton rolny, które różnią się cechami tekstualnymi i strukturalnymi. Wykonano analizy uziarnienia i zestawiono cechy teksturalne badanych osadów stokowych: średnią średnicę ziaren, skośność, odchylenie standardowe, kurtozę. Następnie dokonano oraz omówiono relacje wybranych parametrów uziarnienia. Otrzymane wyniki wskazują na niewielką odmienność cech tekstualnych osadów budujących stożek w stosunku do materiału źródłowego. Deluwia dolne charakteryzują się bardzo słabo wykształconym laminowaniem i jasnobrunatnożółtą barwą, deluwia środkowe mają barwę brunatną, a wartości wskaźników teksturalnych są do siebie zbliżone. Znamienne dla deluwiów górnych jest subhoryzontalne warstwowanie. W tej warstwie notowane są również wahania wartości wskaźników teksturalnych. Diamikton rolny jest osadem zagęszczonym i masywnym, powstałym wskutek mieszania deluwiów górnych poprzez orkę. Wszystkie wyróżnione serie cechują się małą zawartością węglanu wapnia. Rozwój stożka rozpoczął się w trakcie pessimum Małej Epoki Lodowej wskutek zmian klimatu i zwiększenia liczby ulewnych deszczy oraz intensyfikacji antropopresji. Rozpoznano sześć zasadniczych etapów kształtowania badanej formy, które są wiązane głównie ze zmianami użytkowania terenu i wzrostem intensywności antropopresji na przestrzeni ostatnich 300 lat.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Nowe spojrzenie na dynamikę lądolodu warty w strefie marginalnej na międzyrzeczu Krzny i Bugu

Artykuł prezentuje najnowsze wyniki badań prowadzonych nad genezą rzeźby glacjalnej i dynamiką strefy marginalnej
lądolodu warty w słabo dotychczas rozpoznanym obszarze międzyrzecza Krzny i Bugu we wschodniej Polsce. Zaprezentowany
model odbiega znacząco od dotychczasowych poglądów, przyjmujących stan równowagi dynamicznej na linii maksymalnego
zasięgu, a następnie recesję arealną. W świetle szczegółowych badań osadów glacigenicznych z wykorzystaniem
analizy litofacjalnej, lądolód warty charakteryzował się zróżnicowaną dynamiką lobów lodowcowych, tak w fazie transgresji,
jak i recesji. Jak wskazuje porównanie z najnowszymi wynikami badań między Piotrkowem Trybunalskim, Radomskiem
a Przedborzem, pogląd o istnieniu lokalnych lobów w strefie marginalnej lądolodu warty i ich zróżnicowanej (silnie uwarunkowanej
morfologią i litologią podłoża prewarciańskiego) dynamice jest aktualny również w środkowej Polsce.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Bioklimat wybranych miast pasa Pobrzeży Południowobałtyckich na podstawie uniwersalnego wskaźnika obciążenia cieplnego

W niniejszej pracy, na podstawie wskaźnika UTCI (Universal Thermal Climate Index), analizowano warunki
bioklimatyczne wybranych miast w pasie Pobrzeży Południowobałtyckich. Dodatkowo, na podstawie danych z reanaliz
meteorologicznych NCEP/NCAR dotyczących ciśnienia atmosferycznego na poziomie morza oraz wysokości geopotencjalnej
500 hPa, ustalono charakterystyczne typy sytuacji synoptycznych, które odpowiadają za wystąpienie warunków
z ekstremalnie gorącym i zimnym obciążeniem organizmu człowieka. Analiza częstości dni według kategorii UTCI wykazała,
że w badanych miastach w ciągu roku najczęściej pojawiają się warunki z brakiem obciążeń cieplnych organizmu człowieka,
natomiast spośród dni z warunkami obciążającymi przeważają te ze stresem zimna. Badanie trendów wieloletnich
wykazało statystycznie istotny wzrost wartości wskaźnika UTCI w roku i sezonach. Analiza trendów dni wg kategorii
wskaźnika UTCI wykazała wzrost liczby dni z warunkami stresu ciepła i stresu zimna w Świnoujściu i Łebie oraz stresu
ciepła w Kołobrzegu i zimna w Helu.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Holoceńska historia roślinności siedlisk mokradłowych w dolinach rzecznych dorzecza górnej Odry

Artykuł prezentuje wyniki badań nad postglacjalną ewolucją roślinności siedlisk podmokłych w dolinach
rzecznych Kotliny Raciborskiej. Scharakteryzowano w nim trzy, uznane za reprezentatywne, profile osadów niewielkich
torfowisk starorzecznych w dolinach Osobłogi, Kłodnicy i Rudy. Wyniki analizy pyłkowej i makroszczątków wskazują na
podobne uwarunkowania rozwoju siedlisk a w konsekwencji podobną historię roślinności mokradłowej w badanych dolinach
i pozwalają wyróżnić następujące etapy ich rozwoju: (1) od późnego vistulianu po schyłek okresu borealnego – w zbiornikach
wodnych rozwój zbiorowisk szuwaru właściwego (rzadziej wielkoturzycowego) przy współudziale roślin wodnych, zaś
na siedliskach umiarkowanie wilgotnych – lasów łęgowych z udziałem wierzb i topoli; (2) okres atlantycki i subborealny –
rozwój wielogatunkowych, klimaksowych lasów z dominacją olszy czarnej, w szczególności ols porzeczkowy na torfowi -
skach; (3) okres subatlantycki – w warunkach antropopresji rozwój nieleśnych zbiorowisk turzycowo-mszystych, początkowo
ze związku Magnocaricion, ewoluujących w kierunku zbiorowisk kwaśnych młak niskoturzycowych ze związku Caricion
nigrae na torfowiskach oraz ponowny rozwój lasów łęgowych na glebach aluwialnych.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Warunki paleoekologiczne subkopalnego koryta Kolonia Bechcice na tle hydrologii środkowego odcinka doliny Neru

Ślady późnoglacjalnej i holoceńskiej historii doliny Neru są dobrze zachowane w osadach paleokoryta Kolonia
Bechcice (NKB), które zostało odcięte w młodszym dryasie. Jego rozwój może być podzielony na pięć wyraźnych faz. Podczas
młodszego dryasu NKB było dość głębokim, oligotroficznym jeziorem. Z nastaniem holocenu starorzecze uległo eutorfizacji
i zarosło roślinnością wodną, a następnie szybko przekształciło się w torfowisko niskie. Brak jest w profi lu NKB
osadów ze środkowego holocenu. Torfy z okresu borealnego przykryte są przez mułki i piaski pozakorytowe zdeponowane
w okresie subatlantyckim. Zapis ewolucji paleokoryta Kolonia Bechcice dowodzi, że dolina Neru była dynamicznym środowiskiem
w późnym glacjale i holocenie. Ekosystemy starorzecza podlegały znacznie silniej presji zmian klimatycznych niż
jeziora i mokradła znajdujące się na wysoczyznach w regionie łódzkim.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Ludność województwa łódzkiego: rozwój i przemiany strukturalne

Przedmiotem tego opracowania jest rozwój oraz struktura ludności województwa łódzkiego w okresie ponad stu ostatnich lat. Szczegółowej analizie podlegały przemiany ludnościowe tego regionu w czterech okresach: 1) do 1918 roku, 2) 1918–1945, 3) 1946–1989, 4) 1990–2018. Uwzględniono również prognozę demograficzną dla województwa do 2050 r. Strukturę ludności rozpatrywano, biorąc pod uwagę jej podział według cech demograficznych, społeczno-ekonomicznych, społeczno-kulturowych i przestrzennych. Zasadniczym celem pracy było ustalenie ogólnych tendencji w rozwoju i restrukturalizacji ludności województwa łódzkiego oraz jej typologii przestrzennej.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Wpływ opadów na wahania zwierciadła wód gruntowych w zachodniej części Wzniesień Łódzkich

Położenie zwierciadła wód gruntowych uzależnione jest nie tylko od czynników meteorologicznych, ale przede
wszystkim od własności hydrogeologicznych podłoża i miąższości strefy aeracji. W opracowaniu dokonano analizy relacji
między zasilaniem atmosferycznym a reakcją zwierciadła wody gruntowej. W tym celu zbadano serie tygodniowych pomiarów
głębokości do swobodnego zwierciadła wody gruntowej w dwóch studniach położonych w strefie miejskiej (Łódź) i
zamiejskiej (Ciosny) oraz serie dobowych sum opadów atmosferycznych (Łódź-Lublinek, Ciosny) w latach 1999–2013.
Stwierdzono, że w półroczu chodnym dominują wzniosy zwierciadła wody gruntowej, wywołane sumami opadów poniżej 10
mm tydzień–1. Latem natomiast przeważają spadki zwierciadła, a wzniosy są możliwe, gdy natężenie opadów przekracza 20
mm tydzień–1. Reakcja zwierciadła wody gruntowej w płytszej studni jest bardziej dynamiczna. W głębszej odnotowano
niższą amplitudę wahań oraz wydłużenie czasu reakcji na zasilanie atmosferyczne. Wzniosy wywołane opadem o podobnej
wysokości w płytszej studni są w przybliżeniu dwukrotnie wyższe niż w studni głębszej.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Badania klimatu miejskiego w Toruniu prowadzone przez Katedrę Meteorologii i Klimatologii UMK – zarys historii i uzyskanych wyników

W artykule przedstawiono historię badań klimatu miejskiego w Toruniu zainicjowanych i prowadzonych przez Katedrę Meteorologii i Klimatologii UMK. Analizując ją wyróżniono dwa okresy intensywnych badań z ww. tematyki: 1981–1993 i od 2011 r. do chwili obecnej. W pierwszym okresie pomiary prowadzono w znacząco mniejszej liczbie punktów, a także w mniejszym zakresie niż w okresie drugim. Istotnie różny był także sprzęt pomiarowy, który w pierwszym okresie stanowiły termometry rtęciowe i samopisy, a w drugim automatyczne stacje meteorologiczne. Wyniki uzyskane z obydwu okresów, a do-kładnie z lat 1982 i 2012, potwierdziły istnienie miejskiej wyspy ciepła (MWC) oraz istotnych zmian w rozkładzie przestrzennym wilgotności powietrza. Różnice średnich rocznych wartości temperatury i wilgotności powietrza w obydwu badanych okresach między centrum miasta a stacją referencyjną wyniosły odpowiednio ok. 1°C i 7%. Brak zmian intensywności MWC i rozkładu przestrzennego wilgotności powietrza między badanymi latami wytłumaczyć można brakiem istotnych zmian w zabudowie starówki toruńskiej.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Palinokompleks południowopolski jako długotrwały zapis różnoskalowych zmian klimatycznych we wczesno-środkowoplejstoceńskim przejściu (MIS 22-13)

W artykule przedstawiono wydzielony, na podstawie danych palinologicznych wspartych badaniami paleomagnetycznymi
i geologicznymi, palinokompleks południowopolski będący ekwiwalentem w ujęciu palinologicznym kompleksu
południowopolskiego. Kompleks zawiera trzy sekwencje pyłkowe: augustowską, domuratowską i ferdynandowską
z policyklicznym zapisem zmian roślinności. Zapis ten pozwala na rekonstrukcję wysokoamplitutowych zmian klimatycznych
rangi glacjał/oziębienie/glacjał i niskoamplitudowych interstadiał/stadiał oscylacji i fluktuacji klimatycznych zachodzących
zarówno w interglacjałach, jak i okresach zimnych. Na podstawie danych paleomagnetycznych oraz zmian roślinności
i klimatu uznano, że sukcesję augustowską należy korelować z MIS 21–19, domuratowską z MIS 17, a ferdynandowską
z MIS 15–13.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Uwarunkowania rozprzestrzenienia i właściwości serii organicznej zawierającej szczątki lasu z młodszego dryasu w Kotlinie Kolskiej

Artykuł dotyczy zasięgu serii organicznej stanowiącej element budowy geologicznej terasy niskiej doliny Warty. Istotną cechą serii organicznej jest obecność szczątków lasu datowanego na młodszy dryas. Celem badań było stwierdzenie czy obserwowana dotychczas znaczna ciągłość i duże rozprzestrzenienie serii w odkrywkach KWB „Adamów” stanowią regułę. Wykazano, że analizowana seria zajmowała pierwotnie obszar o powierzchni przynajmniej 18 km2 oraz potwierdzono przyjmowane wcześniej założenie, że teren występowania serii organicznej pokrywa się z wydzieloną morfologicznie terasą niską doliny Warty. Kolejny aspekt badań odnosił się do cech serii organicznej takich jak np. jej miąższość oraz sposób wykształcenia. Określenie parametrów hipsometrycznych stropu serii pozwoliło na obliczenie spadku jej powierzchni oraz porównanie ze spadkami współczesnych elementów morfologicznych doliny Warty. Wskazano przyczyny miejscowej utraty ciągłości serii i powiązano je z funkcjonowaniem systemu wielokorytowego w dolinie Warty u schyłku późnego vistulianu. Przeprowadzone badania pozwalają sądzić, że seria organiczna była rozprzestrzeniona w obrębie niemal całego dna doliny Warty w młodszym dryasie, kiedy to osiągnęła największy zasięg. Holoceńskie procesy erozyjne doprowadziły do uprzątnię-cia serii w osi doliny. Istotnym czynnikiem wpływającym na obecny, nieciągły charakter serii w obszarze badań są także prace górnicze.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Skład izotopowy dwutlenku węgla w atmosferze Krakowa

Izotopy trwałe stanowią doskonałe narzędzie do analizy źródeł pochodzenia gazów cieplarnianych. Znając
specyficzne sygnatury izotopowe poszczególnych źródeł dwutlenku węgla można określić pochodzenie CO2 nagromadzonego
w miejskiej atmosferze. Kwasi-ciągłe pomiary stężenia i składu izotopowego węgla w atmosferycznym CO2 prowadzone
w 2013 roku w Krakowie pozwoliły na dokonanie analizy ich zmienności sezonowej oraz synoptycznej. Źródłem
obserwowanych zimą zwiększonych stężeń CO2 w atmosferze Krakowa było spalanie, w głównej mierze gazu ziemnego
w celach grzewczych. Latem zaobserwowano wpływ suszy na stężenie CO2 w miejskiej atmosferze – z powodu obumierania
lokalnej biosfery zmalała jej wydajność fotosyntetyczna, prowadząc do wyższych niż normalnie stężeń tego gazu w miesią -
cach letnich. Przeprowadzono również dyskusję przyczyn krótkoterminowych wzrostów stężenia dwutlenku węgla, wykorzystując
pomiary jego składu izotopowego oraz analizy trajektorii wstecznych mas powietrza. Zaprezentowane dwa przypadki
ilustrują sytuacje, w których za chwilowy wzrost stężenia CO2 odpowiadają źródła przemysłowe oraz komunikacyjne.

Czasopismo: Acta Geographica Lodziensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia