rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Oddziaływanie paliwa etanolowego E85 na właściwości użytkowe oleju silnikowego

W artykule przedstawiono wyniki prac, których celem było określenie stopnia degradacji smarowego oleju silnikowego eksploatowanego w silniku o zapłonie iskrowym typu flex fuel, zasilanym paliwem wysokoetanolowym składającym się z 85% (V/V) bioetanolu pierwszej generacji i z 15% (V/V) konwencjonalnej benzyny węglowodorowej. Jako obiekt badań wytypowano olej silnikowy zalecany do smarowania tego rodzaju silników, o klasie lepkości SAE 5W-30 i klasie jakości ACEA A5/B5. Monitorowanie właściwości przedmiotowego oleju prowadzone było w czasie trwania testu silnikowego (po 100 i 600 godzinach pracy), jak również po jego zakończeniu (tj. po 1100 godzinach rzeczywistej pracy silnika).

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Plastyfikatory naftowe dla przemysłu gumowego – odparafinowanie plastyfikatora TDAE

Plastyfikatory naftowe dzielą się na aromatyczne, naftenowe i parafinowe w zależności od udziału węgli w strukturach aromatycznych, naftenowych i parafinowych. Klasyfikacja plastyfikatorów naftowych oparta na metodach ich wytwarzania wyróżnia następujące typy: DAE, TDAE, MES, RAE, NAP. Plastyfikatory stanowią bardzo istotny składnik wyrobów gumowych i w zasadniczy sposób wpływają na ich właściwości eksploatacyjne. Organizacja COCAWE wydała w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku szereg publikacji na temat kancerogenności produktów naftowych. Z badań tych wynika, że wysokoaromatyczne oleje naftowe, stosowane jako plastyfikatory do produkcji kauczuków i gum, uznawane są za produkty zawierające związki rakotwórcze. Związane jest to z występowaniem w ich składzie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Plastyfikatory TDAE, spełniające aktualne wymagania w zakresie rakotwórczości, okazują się najlepszą alternatywą dla plastyfikatora wysokoaromatycznego DAE. Do produkcji plastyfikatorów TDAE stosowane są różne metody technologiczne. Jednym z podstawowych sposobów wytwarzania plastyfikatora aromatycznego TDAE jest proces powtórnej ekstrakcji furfurolem ciężkich ekstraktów z rafinacji selektywnej rozpuszczalnikiem w blokach olejowych w rafinerii. Próby produkcyjne rafinacji ciężkich ekstraktów w warunkach przemysłowych obniżają znacząco ilość atomów węgla w strukturach aromatycznych rafinatów, często poniżej wymaganych 25%. W badaniach przeprowadzono proces odparafinowania rozpuszczalnikowego rafinatów TDAE w celu sprawdzenia możliwości poprawienia składu strukturalnego plastyfikatora TDAE, w kierunku zwiększenia zawartości atomów węgla w strukturach aromatycznych.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ montmorylonitu na wartość granicy płynięcia smaru plastycznego wytworzonego na bazie roślinnej

W publikacji przedstawiono wyniki badań wpływu różnej ilości dodatku modyfikującego na wartość granicy płynięcia smaru plastycznego. Do modyfikacji smaru plastycznego wytworzonego na bazie roślinnej i zagęszczonego stearynianem litu zastosowano montmorylonit jako przedstawiciela krzemianów warstwowych. Badania doświadczalne wartości granicy płynięcia wykonano przy użyciu reometru rotacyjnego Physica MCR 101 (prod. Anton Paar), zawierającego dyfuzyjne łożysko powietrzne, podłączone do zasilania pneumatycznego – bezolejowego kompresora Jun-Air oraz bloku osuszającego powietrze. Aparat wyposażony jest w układ Peltiera kontroli temperatury w zakresie –40÷200°C oraz w zewnętrzny układ termostatujący VISCOTHERM V2, pracujący w zakresie temperatur –20÷200°C. Sterowanie reometrem oraz analizę danych pomiarowych przeprowadzono za pomocą oprogramowania Rheoplus. Badania wykonywano, stosując układ pomiarowy stożek–płytka, w zakresie szybkości ścinania 0,01÷100 s-1 w temperaturze 20°C dla smaru bazowego, tzn. niezawierającego dodatku modyfikującego, i porównano je z wynikami uzyskanymi dla smarów plastycznych zmodyfikowanych różnymi ilościami montmorylonitu. Do oceny wartości granicy płynięcia wykorzystano wyniki badań zależności naprężenia ścinającego od szybkości ścinania (tzw. krzywe płynięcia). Do teoretycznego wyznaczenia granicy płynięcia zastosowano następujące modele reologiczne: Binghama, Herschela-Bulkleya oraz Cassona. Przeprowadzone badania wykazały, że dodatek do 3% montmorylonitu wpływa na wzrost wartości granicy płynięcia badanych smarów plastycznych. Dalsze zwiększanie zawartości dodatku w smarze przyczynia się do obniżenia granicy płynięcia, co powoduje zmniejszenie oporów przepływu powstałych kompozycji smarowych w układzie smarowniczym.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Produkcja biokomponentów paliwowych drugiej i trzeciej generacji poprzez procesy termochemiczne – bioolej z mikroalg

Rosnące uprzemysłowienie oraz dynamicznie rozwijający się sektor transportowy spowodowały w ostatnich dziesięcioleciach gwałtowny wzrost konsumpcji paliw. Eksploatacja kurczących się zasobów paliw kopalnych przyczynia się do ustawicznego pogarszania środowiska naturalnego, głównie przez obciążenie atmosfery ziemskiej coraz większymi ilościami gazów cieplarnianych, w tym ditlenku węgla (CO2). Z tego powodu od ponad dwóch dekad do komponowania paliw ciekłych stosuje się dodatki biopaliwowe. Powszechnie wykorzystywanymi biokomponentami są bioetanol oraz estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME), tzw. biopaliwa pierwszej generacji. Technologie produkcji tych biopaliw bazują głównie na surowcach jadalnych (paszowych), dlatego – biorąc pod uwagę ogromną skalę problemu głodu na całym globie – budzą olbrzymie kontrowersje. Te uwarunkowania stoją u podstaw rozwoju nowych technologii konwersji surowców niejadalnych/odpadowych do biopaliw drugiej generacji (z odpadów lignocelulozowych) oraz biopaliw trzeciej generacji z surowców pochodzących z dedykowanych procesów biologicznych. Przedstawione wyniki badań dotyczą otrzymywania półproduktu biopaliwa trzeciej generacji, tj. biooleju popirolitycznego, pozyskanego z mieszaniny biomasy mikroalg z gatunków Chlorella sp. i Scenedesmus sp. Na drodze pirolizy uzyskano około 30% (m/m) biooleju w odniesieniu do masy surowca. Stwierdzono, iż uzyski poszczególnych grup produktów (bioolej, faza gazowa, karbonizat) są uzależnione od warunków procesu (temperatura, czas reakcji). Analiza jakościowa (GC-MS) dowiodła, że otrzymany bioolej jest złożoną mieszaniną związków o różnych strukturach i właściwościach. Co ciekawe, analiza odporności na utlenianie termooksydacyjne badanego produktu wykazała znacznie lepszą jego stabilność w porównaniu z czystym biodieslem. Badania podstawowych parametrów fizykochemicznych dowodzą, że bioolej pozyskany na drodze pirolizy biomasy mikroalg, poddany odpowiednim procesom rafinacyjnym i uszlachetniającym, może z powodzeniem znaleźć zastosowanie jako biokomponent paliwowy.

Czasopismo: Nafta-Gaz
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Janina Jasicka i jej „archiwum zapośredniczone” Zarządu Wojewódzkiego Ligi Kobiet w Krakowie

Artykuł jest poświęcony wyjątkowemu pod względem formy i zawartości archiwum powojennego krakowskiego Wojewódzkiego Zarządu Ligi Kobiet, jakim jest zbiór dokumentów różnego charakteru i pochodzenia, zachowany w spuściźnie Janiny Jasickiej w Archiwum Narodowym w Krakowie. Ta niejednorodna kolekcja określona została mianem „archiwum zapośredniczonego”, ponieważ jest ono zaprzeczeniem tradycyjnego, uporządkowanego archiwum instytucjonalnego, a jego kształt jest wynikiem świadomych wyborów pośrednika, czyli kronikarki Zarządu. Przypadkowość zachowanych materiałów powoduje, że w zbiorach znajdujemy np. nieobecne w innych archiwach unikatowe fotografie czy też czynione prawdopodobnie tylko na prywatny użytek notatki o poszczególnych działaczkach.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Liga Kobiet wśród autochtonek na Górnym Śląsku w pierwszych latach PRL

W latach 1945–1950 autochtonki na Górnym Śląsku przechodziły weryfikację narodowościową i repolonizację. Procesy te zrodziły nieufność do polskiej administracji i Ligi Kobiet, która utożsamiana była z nową władzą. Autochtonki nie uczestniczyły w życiu publicznym i społecznym. Działaczki Ligi sporadycznie podejmowały próby włączenia Ślązaczek w pracę organizacji. Sytuacja zmieniła się w czasie wdrażania planu sześcioletniego.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo
Edukacyjna rola „Filipinki” w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

„Filipinka” była najpopularniejszym czasopismem adresowanym do dziewcząt i młodych kobiet w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Czasopismo uznawane było za „młodsze dziecko” redakcji „Kobiety i Życia”, a jego pierwsze wydanie ukazało się w 1957 r. W „Filipince” bardzo ważna pozostawała więź zespołu redakcyjnego z czytelniczkami. Redakcja otrzymywała codziennie setki listów, na wszystkie skrupulatnie odpisywała i nie stroniła od wyrażania opinii i udzielania rad w sprawach najbardziej intymnych, związanych z okresem dojrzewania. „Filipinka” prowadziła także szeroko rozumiane poradnictwo. Każde wydanie wypełnione było zagadnieniami związanymi z modą, urodą, wyglądem zewnętrznym czy zdrowiem. Redakcja „Filipinki” edukowała młode kobiety na wielu płaszczyznach życia osobistego i społecznego. W niniejszym artykule omówiono problematykę związaną z edukacją, nauką i kształceniem dziewcząt. Zatem starano się ukazać rolę edukacyjną pełnioną przez „Filipinkę” w sposób dosłowny. W czasopiśmie wiele miejsca poświęcono na publikowanie materiałów prasowych, dostarczających aktualnych informacji o wymogach rekrutacyjnych do szkół i na uczelnie wyższe. Z drugiej strony natomiast, poprzez zamieszczanie konkretnych tekstów prasowych, na łamach „Filipinki” upowszechniano określony wzór osobowy młodej kobiety – ambitnej, sumiennej uczennicy i studentki, a w dalszej perspektywie
– zaangażowanej i oddanej pracownicy zawodowej.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji
Przestępczość kobiet w Rosji

Opracowanie  ma  charakter  kryminologiczny .  Przedstawia  fenomen przestępczości kobiet w Rosji od początku lat 90. XX w. do współczesności. Omawia strukturę, dynamikę i przejawy nielegalnej aktywności kobiet.  Prezentuje  jej  społeczno-ekonomiczne,  kulturowe,  psychologiczne i organizacyjnoprawne przyczyny. Wskazuje sposoby przeciwdziałania zjawisku zarówno przez państwo, jak i społeczeństwo.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Życie społeczne i kulturalne na łamach czasopisma zakładowego „Walczymy o Stal” w latach 1953–1956

Tematem artykułu jest ukazanie życia społecznego i kulturalnego lokalnej społeczności Ostrowca Świętokrzyskiego i okolic na łamach czasopisma „Walczymy o Stal” w latach 1953–1956. Autorka poddała analizie prasoznawczej pismo zakładowe „Walczymy o Stal” za lata 1953–1956. W artykule zaprezentowano ponadto wybrane przykłady prasy regionu kieleckiego w Polsce Ludowej, scharakteryzowano wybrane instytucje kultury ze szczególnym uwzględnieniem zakładowych instytucji kultury. Jak wykazała analiza, głównym ośrodkiem życia kulturalnego był Zakładowy Dom Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim. Tam bowiem odbywała się większość imprez o charakterze kulturowym, a także działały różnorodne sekcje. Do tej grupy instytucji zaliczono również: prężnie działający Ostrowiecki Dom Robotniczy, Klub Fabryczny, Osiedlowy Dom Kultury, biblioteki, a także kina.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Autonomia nauczyciela - wymiar teoretyczny i praktyczne implikacje

W niniejszym artykule podejmuję problem autonomii nauczyciela w wymiarze teoretycznym i praktycznym. Stawiam tezę, iż autonomia nauczyciela jest zarówno przejawem jak również warunkiem jego profesjonalizmu. Tylko autonomiczny nauczyciel jest w stanie tworzyć optymalne warunki swoim uczniom w zakresie edukacji.
Głównym zamierzeniem niniejszego artykułu jest więc omówienie autonomii jako atrybutu nauczycielskiego profesjonalizmu, a wraz z tym zwrócenie uwagi na zjawiska i trudności, które ograniczają autonomię współczesnego nauczyciela.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Rodzina w świetle wybranych aktów prawnych z okresu Polski Ludowej

Rodzina była istotną składową społeczeństwa w okresie Polski Ludowej, ponieważ miała swój udział w zaspokajaniu ideologiczno-politycznych potrzeb państwa poprzez dostarczanie nowych budowniczych socjalizmu. Mając na uwadze znaczenie rodziny, zarówno to historyczne, jak i współczesne, w niniejszym artykule przedstawiono i omówiono wybrane akty prawne uchwalone w okresie Polski Ludowej, które obejmowały ochroną podstawową komórkę społeczną, jaką jest rodzina. Na podstawie omówienia postanowień Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1952 r., kodeksu rodzinnego z 1950 r., kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 1969 r., kodeksu karnego z 1969 r. oraz ustawy o funduszu alimentacyjnym z 1974 r. ukazano, w jakim zakresie rodzina pozostawała w latach 1944–1989 w zainteresowaniu ustawodawcy.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Regina Wasiak-Taylor – animatorka kultury, dziennikarka, prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie w Londynie

Celem artykułu jest zaprezentowanie Reginy Wasiak-Taylor – postaci wielu talentów, jako dziennikarki, sprawnej animatorki życia kulturalnego polskiej diaspory w Wielkiej Brytanii, prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (dalej: ZPPnO). Wykorzystano następujące metody: jakościową analizę zawartości prasy, krytyczną analizę dokumentów, analizę heurystyczną, wywiady. Poznajemy zakres działalności bohaterki: zaangażowanie w życie organizacyjne ZPPnO, w redagowanie „Pamiętnika Literackiego” edytowanego w Londynie, uprawianie publicystyki społeczno-kulturalnej i krytyki literackiej, pisanie artykułów naukowych, popularyzację życia literackiego emigracji i polskiego baletu, organizowanie m.in. multimedialnych programów teatralnych i estradowych – Scena Poetycka przy Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym w Londynie (dalej: POSK). Także: zainicjowanie Salonu Literackiego w Ognisku Polskim na Exhibition Road, skierowanego do polskiej i międzynarodowej inteligencji w Londynie, czynny udział międzynarodowych konferencjach naukowych. Regina Wasiak-Taylor prowadzi prace redaktorskie przy edycji publikacji zwartych. Jest autorką odczytów, laudacji oraz własnych publikacji: Dzieje Nagrody Literackiej ZPPnO 1951–2011 (Londyn 2011), Ojczyzna literatura (Londyn 2013), Alfabet wspomnień Szymona Zaremby. II Rzeczpospolita, II wojna światowa, emigracja, (Londyn 2015). Inicjuje i prowadzi promocje książek polskich autorów oraz moderuje inne spotkania życia literackiego i naukowego w Ambasadzie RP w Londynie, na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie oraz na imprezach literackich w różnych miejscach.

Czasopismo: Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Chcąc ukształtować lidera, a nie skutecznego menedżera

Celem artykułu jest analiza oczekiwań stawianych wobec liderów kształtowanych poprzez uczestnictwo w programach rozwoju przywództwa (PRP) z perspektywy osób zarządzających PRP w dużych przedsiębiorstwach. Problematykę badawczą ujęto w postaci pytania badawczego: czego uczestnik otoczenia społeczno-gospodarczego oczekuje od współczesnego lidera? Zasadnicza część badania polegała na przeprowadzeniu 26 indywidualnych wywiadów pogłębionych. Analizę przeprowadzono, wykorzystując procedury teorii ugruntowanej. Dane wskazują, że dla większości zarządzających PRP – osób odpowiedzialnych za planowanie, opracowanie i/lub akceptację curriculum, ale i kontrolę PRP – role lidera i menedżera często są tożsame i stosowane zamiennie. Świadomość różnic pomiędzy zarządzaniem i przewodzeniem jest ograniczona, bez względu na płeć i wiek rozmówców czy branżę, w której operuje podmiot. Wyniki niniejszego badania poszerzają wiedzę na temat sposobów postrzegania liderów i zakresu kształcenia adeptów przewodzenia. Oczekiwania stawiane wobec nich dotyczą obszarów kompetencyjnych, roli, funkcji, ale i odwołują się do rezultatów obserwowalnych w otoczeniu społecznym, kulturowym i ekonomicznym. Konieczne wydaje się jednak uświadomienie różnic pomiędzy liderem a menedżerem, by kształtować autentycznych liderów, nie jedynie skutecznych menedżerów.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Duchowość św. Jana od krzyża wobec realiów współczesności z początków XXI wieku

Św. Jan od Krzyża to przedstawiciel złotego wieku mistyki hiszpańskiej. Współpracował ze św. Teresą z Ávili w dziele reformy zakonu karmelitańskiego. Pomimo różnych przeszkód, osamotnienia i uwięzienia św. Jan tworzył arcydzieła ówczesnej literatury mistycznej, która posiada ponadczasową wartość. W niniejszym artykule została podjęta naukowa refleksja nad wybitnymi i fundamentalnymi dziełami Mistrza, takimi jak: „Droga na Górę Karmel”, „Noc ciemna”, „Pieśń duchowa” i „Żywypłomień miłości”. Analiza i interpretacja każdego z dzieł św. Jana od Krzyża dokonywała się według pewnej tezy: Znaczenie duchowości w czasach współczesnych w odniesieniu do twórczości św. Jana od Krzyża. Inspirujące są zatem praktyczne aplikacje wybranych propozycji i doświadczeń Wielkiego Mistrza.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Dylematy młodzieży dotyczące projektowania własnej przyszłości zawodowej w perspektywie elastycznego rynku pracy

Jedno z zadań okresu dorastania związane jest z przygotowaniem jednostki do pełnienia roli zawodowej. Cel artykułu został zogniskowany wokół analizy różnorodnych wyzwań towarzyszących wyborom młodzieży dotyczących planowania własnej kariery. Poszukując swojego miejsca w świecie i dookreślając swoją pozycję na rynku pracy, udziela odpowiedzi na pytania „kim jestem?”, „kim chcę oraz kim mogę być w niepewnej i zmiennej rzeczywistości?”. W tekście podjęto próbę przeglądu dylematów pojawiających się na drodze kształtowania własnej dojrzałości zawodowej człowieka ze szczególnym zwróceniem uwagi na specyfikę elastycznego rynku pracy oraz koncepcje charakteryzujące sytuację zawodową młodych ludzi. Ich złożoność i wielowymiarowość, ukazuje heterogeniczność procesu projektowania przyszłości zawodowej przez młodzież, tym samym dowodząc konieczności intensyfikowania zabiegów edukacyjno-doradczych ukierunkowanych na budowanie jej świadomości w karierze i kompetencji niezbędnych do jej rozwijania.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Kołysanka –wstęp do świata muzyki

Artykuł poświęcony jest kołysance, wyjątkowemu utworowi muzycznemu, który wykształcił w warstwie semantycznej i muzycznej charakterystyczne cechy stylu o silnym zabarwieniu emocjonalnym. Badania naukowe wskazują, że kołysanka jest utworem rozpoznawalnym z uwagi na funkcję bez względu na szerokość geograficzną, zaś niemowlęta reagują nań silniej niż na mowę matki. W artykule podjęto próbę wskazania miejsca kołysanki w edukacji muzycznej dzieci i rodziców. Wskazano także na trudności ograniczające jej wykorzystanie, które związane są z zanikiem transmisji kultury ludowej, brakiem muzykowania w domu, a także ułomnościami formalnej edukacji muzycznej.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Koncepcje edukacji wczesnoszkolnej w ujęciu historycznym

Głównym celem opracowania stało się ukazanie ewolucji metod pracy z dzieckiem w edukacji wczesnoszkolnej na przestrzeni wieków. Na tym tle przedstawiono także polski dorobek w zakresie kształtowania myśli i praktyki pedagogicznej we wczesnej edukacji z zaakcentowaniem reform oświatowych w polskim szkolnictwie.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
(Niby)idylla przedmieścia - rozważania o szansach I barierach w procesie socjalizacji dzieci I młodzieży

W artykule dokonano analizy środowiska wychowawczego podmiejskiej wsi, zwracając szczególną uwagę na sytuację dzieci i nastolatków. W pierwszej części tekstu omówiono zróżnicowania wsi podmiejskiej oraz scharakteryzowano jej nowych mieszkańców. W części drugiej omówiono mocne i słabe strony podmiejskiej wsi, jeśli chodzi o proces socjalizacji dzieci i nastolatków. Bazą dla rozważań były wyniki badań nad procesami suburbanizacji i gentryfikacji. W zakończeniu określono kierunki działań, które mogą zredukować niekorzystne zjawiska związane z życiem dzieci i młodzieży na podmiejskich wsiach.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Paradygmaty w kształceniu I doskonaleniu zawodowym nauczycieli

W artykule poruszono zagadnienie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Ukazano wielowymiarowość procesu kształcenia w odniesieniu do paradygmatów występujących w dydaktyce.Posłużono się klasyfikacją paradygmatów autorstwa D. Klus-Stańskiej, w odniesieniu do której opisano sposoby doskonalenia wiedzy i umiejętności przez nauczycieli wpisujące się w założenia poszczególnych paradygmatów. W oparciu o trzy modele kształcenia nauczycieli: adaptacyjny technik, refleksyjny praktyk i transformatywny intelektualista, określono możliwości ich wykorzystania w procesie wspomagania rozwoju zawodowego czynnych i dopiero przygotowujących się do zawodu nauczycieli.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Postawy studentów wobec transpłciowości

Celem badań była diagnoza postaw studentów wobec transpłciowości oraz zbadanie, czy studenci są świadomi tego czym jest transpłciowość. Badanie zostało przeprowadzone w roku akademickim 2020/2021 za pomocą autorskiej ankiety internetowej wśród 300 studentów dwóch polskich uczelni (Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie oraz Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej w Jarosławiu). Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że studenci pochodzący z większych aglomeracji miejskich wykazują bardziej przychylny stosunek wobec zjawiska transpłciowości a negatywne postrzeganie transpłciowości jest wynikiem braku uświadomienia i uwrażliwienia społeczeństwa na problemy z jakimi borykają się osoby transpłciowe.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Przestrzeń idei, edukacji I dialogu społecznego czyli teatr anglosaski wobec kryzysu ekologicznego

Celem tego artykułu jest zarysowanie głównych nurtów działalności teatru anglojęzycznego w ciągu ostatnich trzech dekad na rzecz ochrony przyrody. Chociaż eko-krytyka zdobywała rzesze kolejnych wyznawców a świadomość zagrożeń ekologicznych obejmowała stopniowo wszystkie sfery działalności człowieka, teatr przez wiele lat nie podejmował tematów ekologicznych, mimo swojego zaangażowania politycznego w innych sprawach. Kiedy w końcu teatr zabarwił się na zielono, jego głos w tej sprawie jest zdecydowany i inspirujący. Wykorzystał on wspólnotowy charakterteatru do tworzenia przestrzeni, która jest jednym z głównych bohaterów przedstawienie a dystopijne wizje katastrof ekologicznych niosących głód i zagładęmają ogromną siłę rażenia. W ten sposób działalność artystyczna aktywnie kreuje świadomość ekologiczną swoich odbiorców a teatr nabiera społecznej i politycznej sprawczości.

Czasopismo: Społeczeństwo. Edukacja. Język
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia