rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Źródła do dziejów teatru szkolnego w konwikcie chyrowskim

Jedną z najświetniejszych kart w dziejach Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie (1886–1939) stanowił teatr. W archiwach zachowało się wiele źródeł, które przynoszą informacje o funkcjach, celach, warunkach działania szkolnej sceny i jej opiekunach. Są to liczne rozproszone rękopisy, a także wydawane przez konwikt druki, urzędowe Sprawozdania dyrekcji szkoły, przepisy dla profesorów i nauczycieli zakonnych, bogato ilustrowane chyrowskie wydawnictwa jubileuszowe na 25- i 50-lecie placówki, a także komplet egzemplarzy szkolnej gazetki. Drugą grupę źródeł, najcenniejszą dla badacza sceny, stanowią dokumenty pracy teatru: 35 unikalnych egzemplarzy sztuk pochodzących z zaginionej Biblioteki Teatru w Chyrowie, często opatrzonych notatkami reżyserskimi, 432 programy teatru konwiktowego oraz pojedyncze źródła ikonograficzne. Artykuł zawiera rozważania nad przydatnością wymienionych dokumentów, zwłaszcza do badań historycznoteatralnych. Autorka dokonuje analizy zawartości źródeł i ze względu na dostrzeżone niedomówienia, nieścisłości, a nawet pomyłki podkreśla konieczność ich starannej weryfikacji, krytyki. Zaznacza, że dopiero po wzajemnym potwierdzeniu i uzupełnieniu materiałów archiwalnych można przystąpić do rekonstrukcji kalendarium repertuarowego teatru chyrowskiego, ustalając daty dzienne, okazje wystawień, tytuły spektakli, ich formę sceniczną, a ponadto listę wykonawców i skład widowni. Na podstawie zachowanych źródeł możemy dziś mówić o 513 widowiskach scenicznych, podczas których publiczność konwiktowa obejrzała 758 inscenizacji utworów dramatycznych. Autorka wskazuje na szereg aspektów związanych z możliwością interpretacji dokumentów chyrowskich. Teatr konwiktu wpisuje się bowiem w długą tradycję scen jezuickich, a studia komparatystyczne pozwalają spojrzeć na niego również z perspektywy rozwijających się pozostałych scen szkolnych i amatorskich. Zważywszy, że Zakład kształcił przyszłych liderów życia społecznego, których utrwalone gusty artystyczne wpływały na rozwój życia teatralnego, scenę konwiktową postrzegać należy jako ważny element dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Warunki sprzyjające podejmowaniu trudu samowychowania

Samowychowanie, będące świadomym i czynnym ustosunkowaniem się człowieka do procesu własnego rozwoju, zakłada podjęcie dobrowolnej aktywności osoby. Nie jest to jednak proces samoistny, a jego podjęcie uwarunkowane jest zaistnieniem całego splotu określonych czynników i okoliczności. Konieczne zatem wydaje się poszukiwanie warunków, które będą sprzyjać samowychowaniu. Taką próbę podejmuję w tym artykule, w którym zostały przedstawione trzy obszary mogące zmotywować młodego człowieka do podjęcia tego trudu, a których twórcą powinien być wychowawca/rodzic/nauczyciel. Tworzenie odpowiednich warunków sprzyjających samowychowaniu wiąże się przygotowaniem młodych ludzi do podejmowania czynności, które wynikają z kolejnych etapów procesu samowychowania. Pierwszym z obszarów jest prawdziwy dialog wychowawczy, który stanowi wzajemne otwarcie się pomiotów wychowawczych, pozwalające wychowankowi na czerpanie z doświadczeń wychowawcy, a zwłaszcza na uczenie się na przykładzie jego życia. Spotkanie i podjęcie dialogu z takim wychowawcą może się stać motywacją do podjęcia samowychowania. Kolejny z obszarów dotyczy pomocy okazywanej wychowankowi w tworzeniu obrazu samego siebie, co dokonuje się za pomocą procesów samoobserwacji, samoanalizy oraz samooceny i samokontroli. Rolą wychowawcy jest ułatwienie wychowankowi zdobywania samowiedzy na temat cech, właściwości psychicznych, postaw i zachowań itp. oraz głębokiej samorefleksji dokonywanej w perspektywie osiągniętych rezultatów i zamierzeń. Artykuł wskazuje też na konieczność wykorzystania czasu wolnego w działaniach samowychowawczych. Czas wolny jest tą sferą życia, w której człowiek dobrowolnie podejmuje aktywność, pogłębiając i udoskonalając obowiązki, ujawniając własne poglądy, zainteresowania i marzenia, a także zdolności i uzdolnienia. Odkrywanie własnych możliwości będzie dla wychowanka stanowić dobrą okazję do poznawania siebie, rozwijania inicjatywy, a co za tym idzie, do zrozumienia konieczności samowychowania oraz bodziec do jego podjęcia.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Autorytet i jego struktura aksjologiczna

Celem artykułu jest ukazanie jednego z możliwych znaczeń terminu autorytet we współczesnym języku nauk o człowieku. Podstawą jego realizacji było syntetyczne pokazanie zmienności znaczeń tego pojęcia, zaś z drugiej – próba analizy struktury autorytetu w ujęciu aksjologicznym. Posłużono się typologizacją jako szczególnym zabiegiem metodologiczno-logicznym. Metoda ta była podstawą skonstruowania teoretycznego modelu autorytetu. W wyniku analizy uznano, że podstawowymi wartościami generującymi fenomen ludzkiego autorytetu są takie wartości, jak: mądrość, prawość, wolność i wiarygodność przypisywane oraz postrzegane jako cnoty osób uznawanych w relacjach interpersonalnych za autorytety. Przeprowadzona analiza pozwala przyjąć założenie mówiące, że autorytet jako fenomen jest kategorią teoriomnogościową, której można przypisać wiele cech i właściwości, a posługiwanie się nią służy komunikacyjno-kulturowej interpretacji jednego z ważnych współczynników humanistycznych mających wielorakie zastosowanie w poznawaniu zachowań i relacji międzyludzkich.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Prorocki autorytet Papieża Franciszka

Autorytet papieski to zagadnienie znane od blisko dwóch tysiącleci. Ile jednak w tym autorytecie jest elementu określanego jako prorocki? Zagadnienie profetyzmu w Kościele – ekklesii – zostało podjęte w dość znaczący sposób podczas Soboru Watykańskiego II. Była to przede wszystkim odpowiedź na problemy, jakie pojawiły się w relacjach mię- dzy ekklesią a światem. Te relacje zaczęły podlegać zasadniczym zmia- nom przynajmniej od końca wieków średnich, a zostały niemal zerwane w okresie oświecenia.

Papieski autorytet o charakterze prorockim należy interpretować właśnie w takim kontekście eklezjologicznym, bowiem profetyczność chrześcijaństwa leży u podstaw wspólnoty, jaką jest Kościół. Autorytet prorocki papieża Franciszka opiera się właśnie na tej profetyczności Kościoła. Terminologia opisu autorytetu prorockiego papieża ma swoje źródła w profetyzmie biblijnym. Jej podstawy tkwią w Chrystusowej potrójnej misji, z której jedna jest określana jako prorocka. Ten prorocki aspekt misji jest ściśle związany z nauczaniem, z Nauczycielskim Urzę- dem, który ma swoją bazę w misji prorockiej. Zatem nauczycielski autorytet papieża wynika również z jego uczestnictwa w misji proroc- kiej Chrystusa. Prorocki autorytet papieża to element realizacji zadań ekklesii posłanej w świat z misją. Oznacza odkrywanie problemów tego świata, a przede wszystkim wskazywanie propozycji ich   rozwiązań. 
Wobec świata, który jest równocześnie dany i tworzony, postać papieża, a dzisiaj papieża Franciszka, wyraża autorytet na wzór biblijnego pro- roka odkrywającego wyzwania, upominającego, ale równocześnie dają- cego nadzieję wynikającą z realizacji basilei czyli Królestwa.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Edukacja między utopią a nieutopijnym światem. Garść refleksji w nawiązaniu do koncepcji trójjedni: rodzina – szkoła – instytucje społeczne

Artykuł nawiązuje do koncepcji trójjedni: rodzina – szkoła – instytucje społeczne (przedstawianej przez Profesora Andrzeja M. de Tchorzewskiego). Podstawowe wątki rozważań dotyczą m.in. utopii, różnych sposobów rozumienia tego pojęcia, a także utopijnego charakteru koncepcji trójjedni. Koncepcja ta zderza się z wieloma zjawiskami i procesami, które powodują dekonstrukcję lub rekonstrukcję poszczególnych jej części składowych (rodziny, szkoły, instytucji społecznych). Ponadto współczesne społeczeństwa mierzą się – z większym lub mniejszym powodzeniem – z poważnymi problemami, które dotyczą także kształcenia i wychowania, a więc również wspomnianej trójjedni. Edukacja – także zatem owa trójjednia – znajduje się między utopią i nieutopijnym światem. Na tym tle formułowane są pytania i próby odpowiedzi, co robić, aby przybliżać się do świata przyjaznego ludziom (w uproszczeniu – utopijnego). To również zachęta do refleksji, co uwzględnić w priorytetach edukacyjnych.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Kształcenie dzieci zdolnych w europejskich systemach edukacyjnych. Fenomen tutoringu domowego w Anglii

Celem artykułu jest zaprezentowanie zjawiska kształcenia dzieci zdolnych w europejskich systemach oświatowych oraz opisanie fenomenu domowego tutoringu w Anglii, metody nauczania domowego, która w ostatniej dekadzie zyskuje coraz więcej zwolenników. Pierwsza część artykułu pokazuje, jak definiowane jest dziecko zdolne w wybranych europejskich systemach oświatowych oraz przedstawia główne formy kształcenia i wspierania dzieci oraz uzdolnionej młodzieży. Do opisu wykorzystane zostały dane, zebrane przez Eurydice – Europejską Sieć Informacji o Systemach Edukacyjnych. Druga część artykułu charakteryzuje zjawisko domowego tutoringu w Anglii, będącego specyficzną formą nauczania domowego. Tutoring wiąże się z praktykowaniem tradycyjnej relacji uczeń–mistrz, charakterystycznej dla angielskich uniwersytetów już od czasów ich powstania w epoce średniowiecza. Edukacja domowa stała się popularna w angielskim systemie edukacji dosyć wcześnie, bo w latach 70. XX wieku, wtedy też powstało w Anglii pierwsze stowarzyszenie edukatorów domowych – Education Otherwise. Angielska edukacja domowa z udziałem tutorów, opłacanych przez rodziców, zmieniła swój obraz w ciągu ostatniej dekady. Taką formę kształcenia dzieci wybierają coraz częściej nie tylko elity intelektualne czy angielskie rodziny arystokratyczne, ale przede wszystkim bardzo zamożni rodzice, którzy w domowym tutoringu widzą możliwość rozwijania zdolności i umiejętności dziecka, ale także upatrują szansę na zmianę jego statusu społecznego w przyszłości. Dla dzieci zamożnych rodziców, którzy sami nie ukończyli renomowanych szkół, domowy tutoring staje się możliwością nadrobienia zaległości, zdobycia wiedzy i kompetencji, dzięki którym będą mogły one rozpocząć studia na najlepszych uniwersytetach w kraju lub za granicą.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Zagospodarowanie czasu młodzieży w kontekście środowiska rodzinnego i szkolnego

Rodzina i szkoła są ważnymi przestrzeniami oddziaływającymi na nabywanie kompetencji w zakresie gospodarowania czasem przez uczniów. Każda z tych przestrzeni zajmuje określoną pozycję w procesie rozwoju młodzieży. Rodzina uczy planowania i gospodarowania czasem. Praca nauczycieli powinna kontynuować nabywanie przez uczniów umiejętności w sekundarnym kontekście rozwojowym. Kompatybilność tych środowisk jest warunkiem koniecznym do efektywnego planowania budżetu czasu przez młodzież. Rozpatrując rolę czasu w życiu jednostki, celem badań było poznanie, jaki jest budżet czasu uczniów oraz jak przestrzeń środowiska rodzinnego i szkolnego sprzyja jego zagospodarowaniu. W celu zgromadzenia danych empirycznych wykorzystano wykresy, na których 97 badanych uczniów szkół ponadpodstawowych miało ukazać ilość czasu przeznaczonego w ciągu doby i tygodnia na różne czynności. Inne aspekty zagospodarowania czasu przez młodzież, a także udział rodziny i szkoły jako znaczących miejsc, w których młodzież przebywa, określono na podstawie kwestionariusza ankiety. Uzyskane wyniki skłaniają do refleksji, że pobyt w szkole i odrabianie lekcji dominują, co można tłumaczyć tym, że edukacja jest podstawową formą aktywności młodzieży. Jednak czas poświęcony na nią znacząco ogranicza czas wolny, co nie zawsze pozwala na dostateczny odpoczynek. Dostrzeżono, że sposób spędzania czasu z rodzicami ma charakter bierny, natomiast nauczyciele w małym zakresie kompensują niekorzystne wzory gospodarowania czasem kształtowane w rodzinie.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Nadzieja – cnota usprawniająca jakość życia współczesnego człowieka

Nadzieja towarzyszy człowiekowi w dążeniu do spełnienia czegoś; co jest niezbędne i konieczne dla ludzkiej egzystencji. Przeciwdziała ona poczuciu utraty wartości najcenniejszych dla człowieka. Brak nadziei prowadzi człowieka do rozpaczy; a tym samym często do podejmowania decyzji prowadzących do nieodwracalnych sytuacji życiowych. Nadzieja pozwala przejść człowiekowi przez najtrudniejsze momenty i okresy życia. Z jednej strony kształtuje wizję egzystencjalną człowieka; przepełnioną jego ufnością; wiarą w lepszy; sprzyjający los; z drugiej oddziałuje na jego poczucie transcendencji; którą przenika otucha. Nadzieja usprawnia życie człowieka. I chociaż nie ma nadziei bez obaw; to jest ona drogą poszukiwania sensu życia. Nadzieja jest siłą chroniącą zwłaszcza tych; którzy stają na skraju rozpaczy przyjmującej postać poczucia beznadziejności. Jako byt racjonalny przypisany strukturze osobowości każdego człowieka; można ją postrzegać w kilku sprzecznych ze sobą wymiarach. Nadzieja jest przyczyną usprawniającą wszystkie wymiary życia każdego człowieka. Realizuje się poprzez świat wartości; ku którym człowiek zdąża i bez których nie może kształtować jakości swojego życia. Nadzieja ma swoją strukturę; przez którą należy rozumieć pewien układ osobliwych właściwości wchodzących z różną siłą we wzajemne relacje; które są jednocześnie jej elementami i stanowią całość decydującą o indywidualnym i niepowtarzalnym charakterze poczucia nadziei w przypadku każdego człowieka. Rodzi się pytanie o znaczenie nadziei; jej miejsce i rolę w procesach pedagogicznych; w których świadomymi podmiotami są osoby wychowywane i wychowujące. Pedagogika nadziei jest próbą wnikania w istotę szczególnie ważnych elementów/czynników wspomagających rozwój osobowości człowieka.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
W służbie edukacji kobiet. Działalność Felicji Boberskiej z Wasilewskich (1825–1889)

Głównym celem artykułu jest ukazanie treści dotyczących wychowania i kształcenia kobiet, jakie proponowała w swym pisarstwie Felicja Boberska, wychowawczyni kobiet oraz literatka, lwowianka z urodzenia. Zajmuje ona zaszczytne miejsce wśród kobiet zasłużonych dla życia naukowego, oświatowego i kulturalnego drugiej połowy XIX wieku. Odnotowano wówczas wzmożoną aktywność kobiet w kwestii starań o równouprawnienie w dostępie do edukacji. Boberska była nie tylko publicystką i pedagogiem, ale także prowadziła we Lwowie nowoczesną pensję, aktywnie uczestniczyła we lwowskim życiu społecznym i literackim jako działaczka Towarzystwa Pedagogicznego, starsza nauczycielka w żeńskim seminarium nauczycielskim, współpracowniczka Stowarzyszenia Nauczycielek i lwowskiego Stowarzyszenia pracy kobiet. Była też autorką prac o charakterze pedagogicznym, historycznym, literackim. Całemu jej życiu przyświecała idea poświęcenia i pożytecznej pracy dla innych. Analizując życie i działalność pedagogiczną Boberskiej, trzeba szczególnie wyróżnić dwa aspekty jej aktywności na rzecz edukacji kobiet, a więc pracę zawodową i wysiłek włożony w wychowanie i wykształcenie pokolenia polskich kobiet oraz piśmiennictwo, ze szczególnym uwzględnieniem ukazywania przez nią roli kobiet w życiu naukowym, oświatowym, politycznym. Ponadto w tekście zwrócono uwagę na pewien wzorzec wizerunku kobiety końca XIX wieku, który propagowała ta nauczycielka i publicystka pedagogiczna.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Początki kształcenia akuszerek w Krakowie (1780–1805)

Powołanie do życia krakowskiej szkoły akuszerek nierozerwalnie związane jest z reformą Akademii Krakowskiej przeprowadzonej w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XVIII wieku przez Hugona Kołłątaja. W ówczesnej Polsce wyniszczonej wewnętrznie i słabej politycznie nikt nie zajmował się kwestią zapewnienia społeczeństwu szkoły kształcącej przyszłych medyków – lekarzy, cyrulików czy też położnych. Korzystne warunki do stworzenia takiej placówki pojawiły się dopiero po utworzeniu Komisji Edukacji Narodowej, której głównym zadaniem stała się reforma szkolnictwa na wszystkich szczeblach. W zakresie szkolnictwa wyższego zreformowane zostały dwie uczelnie: w Krakowie i w Wilnie. W Krakowie utworzono nowoczesny Wydział Lekarski, w ramach którego funkcjonowała Katedra Chirurgii i Położnictwa. To przy niej, zgodnie z założeniami projektodawcy uniwersyteckiego modelu kształcenia medycznego na Akademii Krakowskiej – Andrzeja Badurskiego, zdecydowano otworzyć dwu- lub trzymiesięczne praktyczne kursy dla niewiast pragnących w przyszłości zajmować się pomocą położniczą. Szkoła od początku swego istnienia borykała się z przeróżnymi problemami; ówczesna klinika położnicza dysponowała zaledwie jednym łóżkiem dla położnic, brakowało tzw. materiału klinicznego (czyli kobiet, które zdecydowałyby się „rodzić publicznie”), na którym uczennice mogłyby ćwiczyć umiejętności praktyczne, problem był też z przekazem wiedzy (którą dla mężczyzn wykładano po łacinie, a dla kobiet trzeba było podawać po polsku, bowiem pierwsze uczennice były analfabetkami), gdyż do tej pory nie istniała terminologia położnicza w języku polskim. Ogromne zasługi dla rozwoju kształcenia położniczego w Krakowie położył pierwszy nauczyciel profesor Rafał Czerwiakowski – dzięki niemu szkoła powoli, ale systematycznie rozwijała się. Te pierwsze lata istnienia szkoły akuszerek, mimo że bardzo trudne, pozwoliły na stworzenie instytucji, która przez cały XIX wiek nieprzerwanie kształciła położne niemal dla całej Galicji.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Jezuickie instytucje edukacyjne w Orszy 1773–1820

Celem artykułu opisującego funkcjonowanie jezuickich placówek edukacyjnych, istniejących w latach 1773–1820 w położonym nad Dnieprem mieście powiatowym Orsza, jest przybliżenie fenomenu przetrwania i kontynuowania prac wychowawczo-oświatowych w warunkach poważnego kryzysu instytucjonalnego. Dla wspomnianych placówek kryzys ten był związany z jednej stron z upadkiem polskiej państwowości i włączeniem w struktury obcego państwa, a z drugiej z perturbacjami wywołanymi nieskuteczną próbą całkowitej likwidacji organizacji odpowiadającej za ich dotychczasowe prowadzenie. Korzystając z zachowanych materiałów archiwalnych oraz skąpej literatury przedmiotu, autor odtwarza przebieg działalności poszczególnych jednostek – jezuickiej szkoły publicznej, bursy muzycznej, konwiktu szlacheckiego, studium nauczycielskiego dla kleryków jezuickich oraz rocznego kursu formacji zakonnej tzw. trzeciej probacji. Ze względu na rodzaj dostępnych materiałów źródłowych tekst skupia się głównie na prowadzonej przez jezuitów od 1618 roku szkole, zwracając uwagę m.in. na jej bazę materialną, liczebność uczniów, kadry nauczycielskie, na zmiany zachodzące w programach nauczania oraz powody ich wprowadzania, a także uzyskane efekty kształcenia. W dalszej części zostały przedstawione cele stawiane pozostałym placówkom, metody ich realizacji i zakres oddziaływania, oraz osoby odpowiedzialne za wypełnianie zadań w poszczególnych jednostkach. I chociaż edukacyjna działalność jezuitów w Orszy została ostatecznie i bezpowrotnie przerwana ich wypędzeniem w 1820 roku, a same instytucje nie przetrwały nawet dekady w rękach nowych administratorów, to pamięć o dawnych zakładach poświęconych nauczaniu i wychowaniu w sposób nieoczekiwany powróciła po wiekach do przestrzeni publicznej w postaci śladu zrekonstruowanego – wzniesionych z ruin i zaadaptowanych budynków.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika
Nauczyciele domowi w guberni lubelskiej w latach 1832-1864. Próba charakterystyki

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie działalności nauczycieli i nauczycielek domowych na terenie guberni lubelskiej w latach 1832–1864. Przedmiotem badań jest grupa osób prowadzących nauczanie szkolne w domach prywatnych. Podjęto się próby charakterystyki tej grupy zawodowej, w tym określenia jej liczby, wieku, płci, narodowości. Ponadto poddano analizie zarządzenia władz szkolnych dotyczące jej kontroli, egzaminów i świadectw uprawniających do pracy w zawodzie oraz obowiązków. Władze Królestwa Polskiego podejmowały działania zmierzające do kontroli tej grupy zawodowej już od 1833 roku. Wraz z wprowadzeniem w 1841 roku tzw. Najwyżej zatwierdzonej ustawy dla instytutów naukowych prywatnych, guwernerów i nauczycieli domowych w Królestwie Polskim ta kontrola stała się bardziej nasilona. Zgodnie z jej zapisem, dyrektorzy gimnazjów gubernialnych byli zobowiązani do przesyłania Kuratorowi Okręgu Naukowego Warszawskiego rocznych raportów o osobach trudniących się nauczaniem domowym. W praktyce napotykano wiele trudności w ich przygotowaniu. Nauczyciele domowi nie zgłaszali władzom szkolnym informacji o podjęciu obowiązków w domach prywatnych z obawy przed kontrolą oraz ze strachu przed karą grzywny. Wiele osób nie posiadało potrzebnych świadectw, upoważnień lub pozwoleń. Nie respektowano ani zarządzenia wymagającego informowania właściwych władz szkolnych o każdej zmianie miejsca pracy oraz przedstawiania zaświadczenia z domu, w którym pełnione były obowiązki, jak i świadectw upoważniających do wykonywania zawodu. Nie tylko nauczyciele nie podporządkowywali się zaleceniom władz szkolnych. Apele kierowane do pracodawców o zgłaszanie informacji o zatrudnieniu pedagoga w domu prywatnym także nie zawsze były skuteczne.

Czasopismo: Studia Paedagogica Ignatiana
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki socjologiczne, pedagogika