rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mechanizm rewitalizacji miejskiej zabudowy mieszkaniowo-osadniczej – spostrzeżenia

Celem opracowania jest wskazanie strukturalnych mechanizmów rewitalizacji w miejskiej zabudowie mieszkaniowej i osadniczej. Dotyczy ono rozwiniętych gospodarek rynkowych w okresie powojennym, a także Polski po 1989 r. W analizie zastosowano podejście retrospektywne (retrospective approach).W opracowaniu przedstawione są mankamenty rewitalizacji sprowadzone do wymiaru strukturalnych mechanicznych zależności. Służy to zasugerowaniu głębszych źródeł – wystarczająco niejednoznacznych – rezultatów w tej dziedzinie wynikających z praktykowania paradygmatu rynkowego wzrostu ekonomicznego. Zasygnalizowano także konieczność sięgającego wymiaru cywilizacyjnego przeciwdziałania temu. Zaproponowano pójście w kierunku urzeczywistniania paradygmatu trwałego rozwoju, który uznano za nieodzowny warunek uzyskania satysfakcjonujących osiągnięć w dziedzinie rewitalizacji fragmentów przestrzeni zamieszkanej jako istotnego czynnika równoważenia jej rozwoju. Na tym tle znaczne możliwości prowadzenia efektywnych działań rewitalizacyjnych – dających szanse wybiegania poza mechaniczny rytm falowań rynku – istnieją w starszych wiekiem osiedlach mieszkaniowych, zwłaszcza tych mających odziedziczoną solidną funkcjonalno-przestrzenną kompozycję.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Funkcje narzędzi wykorzystywanych w polityce przestrzennej

Celem artykułu jest określenie funkcji narzędzi polityki przestrzennej oraz płaszczyzn, na których mogą być one stosowane. Analizą objęto w szczególności kluczowe narzędzia polityki przestrzennej – miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Jako istotną ich funkcję określono ochronę ładu przestrzennego. Niezależnie od powyższego, narzędziom polityki przestrzennej można również przyporządkować funkcje ważne z  innych perspektyw: ochrony środowiska, polityki socjalnej lub ochrony dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Realia partycypacji interesariuszy w polskim zarządzaniu publicznym: „Gra w atom” Piotra Stankiewicza

Tekst jest recenzją książki Piotra Stankiewicza Gra w atom zawierającej rezultaty oryginalnych badań nad stanem społecznego zarządzania technologią w Polsce na przykładzie energetyki jądrowej.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki o zarządzaniu i jakości
Współpraca międzynarodowa miasta na prawach powiatu. Przykład Płocka

Artykuł ten stanowi studium przypadku i przedstawia współpracę międzynarodową jednego z 66 polskich miast na prawach powiatu – Płocka, miasta przeciętnej wielkości w tej kategorii polskich samorządów terytorialnych, które jednak nie jest przeciętne pod względem tradycji historycznych. Było ono przez kilkadziesiąt lat stolicą Polski i historyczną stolicą jednej z jej dzielnic – Mazowsza. Dzisiaj jest miastem średniej wielkości, które bardzo aktywnie działa na arenie międzynarodowej. Za współpracę międzynarodową zostało wyróżnione wieloma nagrodami Rady Europy: Dyplomem Europejskim, Flagą Honorową i Tablicą Honorową. Artykuł przedstawia działalność Płocka, która doprowadziła do otrzymania tych wyróżnień.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Przestrzenne zróżnicowania zachowań zdrowotnych dorosłej młodzieży w województwie mazowieckim

Celem polityki przestrzennej jest zarówno ochrona określonych wartości przestrzeni, jak i racjonalne jej kształtowanie przez stymulowanie procesów społecznych i gospodarczych. Działania ochronne obejmują dążenie do zachowania równowagi pomiędzy elementami gospodarczymi, społecznymi czy środowiskowymi. Aby planowanie przestrzenne było skutecznym narzędziem polityki publicznej, musi ono obejmować wszystkie aspekty życia społeczno-gospodarczego. W nurcie społecznym jednymi z najistotniejszych są decyzje w zakresie kształtowania zdrowia poprzez zmniejszanie różnic w dostępie do usług zdrowotnych i edukacyjnych w regionach, w tym do edukacji zdrowotnej. Edukacja ta może się przyczynić do kształtowania prawidłowych postaw zdrowotnych oraz eliminować zróżnicowania w tym zakresie między młodzieżą mieszkającą w miastach a mieszkającą na wsiach. Dla określenia przestrzennych (miasto–wieś) zróżnicowań w kształtowaniu postaw zdrowotnych zrealizowano badanie terenowe pełnoletniej młodzieży różnego typu szkół ponadpodstawowych, tzn. szkół zawodowych, techników i szkół ogólnokształcących w województwie mazowieckim. W świetle badania założona teza o istnieniu zróżnicowań w zachowaniach zdrowotnych między młodzieżą mieszkającą w miastach a mieszkającą na wsiach nie została potwierdzona, natomiast różnice pojawiły się w zachowaniach zdrowotnych uczniów różnych typów szkół. Okazało się, że badana młodzież z województwa mazowieckiego ucząca się w szkołach zawodowych słabiej niż młodzież uczęszczająca do liceów ogólnokształcących i techników rozpoznaje sytuacje grożące zdrowiu w postaci czy to gorszego sposobu odżywiania, np. spożywania mniej warzyw, czy częstotliwości kontaktów z substancjami psychoaktywnymi. Ogólnym wnioskiem z badań jest to, że najistotniejsze wydaje się promowanie i kształtowanie wiedzy na temat zdrowia poprzez edukację stylu życia, szczególnie młodzieży uczęszczającej do szkół zawodowych, jako tych potrzebujących najsilniejszego wsparcia merytorycznego i infrastrukturalnego.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Skutki zaniechania polityki publicznej w dziedzinie kredytów hipotecznych

Autor analizuje problematykę kredytów mieszkaniowych indeksowanych oraz denominowanych w walutach obcych2. Udzielano je w Polsce osobom nieosiągającym dochodów w walucie obcej, w okresie od 2000 r. do 2013 r. W omawianym okresie istniejące regulacje publiczne i polityka banków sprawiły, że występowała znaczna łatwość w uzyskaniu kredytu hipotecznego w walutach obcych. Jednocześnie w grupie kredytobiorców znalazły się takie osoby, które nie otrzymałyby w tym czasie kredytu w złotych polskich (PLN). Autor wskazuje na społeczne konsekwencje wyłonienia się znaczącej grupy obywateli obciążonych wysokim zadłużeniem. Jego zdaniem ujawniło się pokolenie „niewolników kredytowych” jako nowe zjawisko społeczne – życia ze świadomością długotrwałego niespłaconego zobowiązania. Ogranicza to aktywność społeczno-gospodarczą, a także buduje obojętność wobec długu, czyli stan, w którym każde kolejne zobowiązanie „nie pogarsza” już tak złej sytuacji. Autor prezentuje również propozycje i działania ugrupowań politycznych oraz samego środowiska kredytobiorców zmierzające do rozwiązania tej sytuacji. Przedmiotem analizy są skala i skutki społeczno-gospodarcze uplasowania na rynku kredytów hipotecznych odnoszących się do walut obcych. Celem opracowania jest próba identyfikacji społeczno-gospodarczych skutków oraz skali zaniechań polityki publicznej wobec kryzysu tzw. „kredytów walutowych”3. Analiza została przeprowadzona na danych pierwotnych i wtórnych z lat 1989–2016.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji
Zasięg dyfuzji bodźców gospodarczych– testowanie modelu rdzeń–peryferia w odniesieniu do kohezyjnej polityki regionalnej i lokalnej

Dążenie do spójności stanowi podstawę polityki regionalnej Unii Europejskiej. Kolejne edycje strategii rozwojowych różnią się jednak między sobą obszarami koncentracji inwestycji. W pracy dokonano przeglądu teoretycznych modeli polityki regionalnej oraz określono główne obszary zainteresowania kolejnych strategii spójnościowych na przykładzie Polski. Za pomocą ekonometrycznego modelu interakcji przestrzennych wyznaczono przestrzenny zasięg dyfuzji bodźców rozwojowych z centrów na peryferia. Dynamiczna analiza danych dla lat 1996–2017 pozwoliła na empiryczną ocenę realizacji strategii rozwojowych w Polsce, a jej wyniki potwierdziła analiza L-momentów rozkładu przedsiębiorczości. Wyznaczono okres najwyższej skuteczności polityki spójności. Podjęto również próbę wytypowania obszarów odpowiedzialnych za brak skuteczności polityki opartej na metodologii smart.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Dialog obywatelski online a jakość polityki publicznej. Modele komunikacji administracji publicznej z obywatelami w mediach społecznościowych na przykładzie komunikacji prowadzonej na Twitterze przez wybrane polskie miasta

Dialog obywatelski wpływa na jakość prowadzonej polityki publicznej, w formie online umożliwia bezpośrednie wpływanie interesariuszy na proces jej formułowania i implementacji. Stanowi również nową jakość w procesie ewaluacji polityki publicznej. Dialog obywatelski rozumiany jest najczęściej jako proces komunikacji pomiędzy władzą państwową a organizacjami pozarządowymi, autor artykułu wskazuje jednak, że możliwe jest prowadzenie dialogu obywatelskiego w sposób bezpośredni z obywatelami za pomocą mediów społecznościowych. Przedstawia wyniki badań, których celem była weryfikacja sposobu korzystania przez władzę z mediów społecznościowych w celu nawiązania dialogu z obywatelami. Badanie polegało na pomiarach i analizie komunikacji prowadzonej przez wybrane polskie miasta wojewódzkie w serwisie społecznościowym Twitter. Autor wskazuje na charakterystyczne style komunikacji, które można interpretować z perspektywy dialogu obywatelskiego.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o polityce i administracji
Polityka przestrzenna i jej rezultaty w warunkach rosnącej złożoności jej problemów

Autor analizuje wybrane mechanizmy w polityce przestrzennej, a także to, co można nazwać jej rezultatami w Polsce. Wskazuje na źródła złożoności, wzorce ładu i chaosu w tej polityce. Stawia tezę, że niesatysfakcjonujące rezultaty wynikają z tego, iż instytucje państwa wypracowały niski poziom sterowności w programowaniu, implementowaniu i ewaluowaniu problemów przestrzennych. To skutek ich nieadekwatnego potencjału instytucjonalnego, analitycznego. W konsekwencji instytucje państwa nie są w stanie w sposób adekwatny posługiwać się instrumentami regulacyjnymi, nadawać odpowiedniego znaczenia roli analizy, w tym analizy konsekwencji i długoterminowych skutków występowania chaosu przestrzennego. Dla zrozumienia problemów z potencjałem państwa w tej polityce autor uważa za ważny kontekst kulturowy. Sprawia on, że zagadnienia zagospodarowania przestrzeni są nisko ulokowane na agendzie dyskutowanych zagadnień publicznych wśród innych zagadnień życia publicznego (jak cele gospodarcze, rozwojowe).

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Minimum planistyczne dla skutecznego sterowania rozwojem miasta

Poniższy projekt Kodeksu ma na celu regulowanie procesów inwestycyjnych w zakresie lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego (urbanistyka) oraz w zakresie architektury i budownictwa.

Czasopismo: Studia z Polityki Publicznej
Dziedziny: nauki społeczne, nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, architektura i urbanistyka
(O)błędne odczytania: Jacek Gutorow, Wallace Stevensi zalękniona perspektywa komparatystyki

W niniejszym artykule analizuję poezję Jacka Gutorowa, w szczególności poemat Nad brzegiem rzeki, w odniesieniu do Jesiennych zórz Wallace’a Stevensa. Metodologicznym zapleczem pracy jest teoria lęku przed wpływem Harolda Blooma. Zmagania między efebem a silnym prekursorem sytuuję w odniesieniu do starcia między poetą-tłumaczem a poetą tłumaczonym. Przekładając wiersze Stevensa Gutorow niejako tworzy w polszczyźnie silnego prekursora, z którym musi zmagać się we własnej poezji. Stawką jest tu odrębność własnego głosu. W agonie tym rodzi się największa siła wyobraźni poetyckiej Gutorowa, łącząca wzniosłość Stevensa z harakterystycznym dla polskiego poety zakorzenieniem wyobraźni w bliskim mu otoczeniu.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Szkarłatny Błazen czyli o mimikrze i strategiach de/maskowania totalitaryzmu

Figurą błazna chętnie posługiwali się twórcy modernizmu i awangardy, diagnozując sytuację artysty balansującego pomiędzy życiem i śmiercią, upadkiem i wzlotem, niebem i piekłem, pomiędzy dobrem i złem. Maska błazna jako znak przynależności twórców i sztuki do innego porządku chroniła przed konsekwencjami przekraczania tabu, ale także stawała się symboliczną egzemplifikacją tragicznej egzystencji (samotności) artysty i upadku kultury w nowoczesnym świecie (Jung 489–496, Starobinsky 308–323, Bachtin 366 375). Powieść serbskiej pisarki Boby Blagojević Skerletna luda (Szkarłatny błazen) z 1991 roku podejmująca rozważania na temat kondycji człowieka, władzy i ojczyzny oraz uwikłań sztuki i ideologii stanie się impulsem do refleksji nad stosowanymi przez jugosłowiańskich intelektualistów strategiami maskowania i demaskowania tematyki titoistycznych represji do końca lat osiemdziesiątych XX wieku.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Pamięci nieukojone. Wokół upamiętniania ofiar w Serbii i Chorwacji (Jasenovac, Bleiburg i belgradzkie Sajmište)

Tekst koncentruje się na przemianach tożsamości narodowych w dwóch krajach postjugosłowiańskich (Serbii i Chorwacji). (Re)konstrukcje przeszłości mające tam miejsce od lat dziewięćdziesiątych XX wieku zakładały przede wszystkim zanegowanie dziedzictwa wspólnego opartego na zmitologizowanej walce partyzanckiej, a następnie wybór z przeszłości tych wydarzeń, o których pamięć należy kultywować. Walka przeciwstawnych pamięci (serbskiej i chorwackiej) oraz polaryzacja społeczeństwa chorwackiego pokazana zostaje na przykładzie praktyk komemoratywnych związanych z miejscami zagłady (Jasenovac i Bleiburg) z okresu drugiej wojny światowej. W tekście przywołano również miejsce kojarzone z Holokaustem, które mogłoby stać się symbolem uniwersalnej, „pogodzonej” pamięci.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
„Wiek przebrania” w powieściach historycznych Petera Ackroyda

Znamienną cechą twórczości Petera Ackroyda jest wyraźne zespolenie powieściopisarstwa z popularną historiografią, czego przejawem jest niezmienne zainteresowanie autora formą powieści historycznej. Teksty, którym poświęcony jest niniejszy artykuł – Hawksmoor (1985), Chatterton (1987), The Lambs of London (2004) – podejmują próbę kreatywnej rekonstrukcji niektórych istotnych wydarzeń XVIII wieku. Powracające tematy, typy postaci oraz warstwa ideowa w wymienionych utworach wynikają z koncepcji tego stulecia jako „wieku przebrania” („the Age of Disguise”). Metafora przebrania trafnie ilustruje specyfikę czasu, w którym delfickie zawołanie „poznaj samego siebie” nabrało nowego wymiaru. Przeprowadzona w artykule analiza, oparta na koncepcjach nowego historyzmu oraz teorii postmodernistycznej powieści historycznej, pokazuje, że Ackroydowska wizja XVIII wieku koresponduje z takim właśnie postrzeganiem tego stulecia.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Wolność pod kluczem: modele nadzorowania i karania męskości queer w powieściach Matka Boska Kwietna Jeana Geneta i Brat Davida Albahariego

Nawiązując do idei zawartych w dziele Michela Foucaulta Nadzorować i karać, autor na przykładzie dwóch powieści: Matka Boska Kwietna francuskiegoautora Jeana Geneta oraz Brat serbskiego pisarza Davida Albahariego, analizuje sposób manifestowania się represyjnych systemów nadzorowania i karania ze szczególnym uwzględnieniem kwestii queer. Ponadto w artykule poruszony został problem figury męskiej przyjaźni lub bratocentryzmu (androcentryzmu), która – zgodnie z rozpoznaniami Jacques’a Derridy zawartymi w książce The Politics of Friendship – jako filar zachodnich systemów filozoficznych wyklucza przyjaźń heteroseksualną lub kobiecą.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Podporządkowani jutra. Chorwacka proza dystopijna w ujęciu postkolonialnym

W literaturze chorwackiej, która od czasu rozpadu Jugosławii zdominowana była głównie przez tendencje neorealistyczne, na przestrzeni kilku ostatnich lat zaobserwować można gwałtowny rozkwit popularności dotychczas prawie nieobecnej dystopii. Zakres środków, którymi posługuje się fantastyka, umożliwia prezentację negatywnych tendencji współczesności na poziomie systemowym, bez konieczności przedstawienia jej poszczególnych epifenomenów. Narzędzi metodologicznych do analizy zaprezentowanych w niniejszym artykule utworów dostarcza refleksja postkolonialna, zaś kluczowymi narzędziami operacyjnymi w proponowanej interpretacji chorwackiej prozy dystopijnej są kategorie wykluczenia, podporządkowania i władzy, zaczerpnięte przede wszystkim z filozofii Michela Foucaulta oraz z prac kontynuatora jego myśli – Giorgio Agambena, a także kwestie relacji i głębokich podziałów pomiędzy centrum a peryferiami, przemocy epistemicznej oraz dyskursu postkolonialnego.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Grzegorz Wasowski na Czarytorium: potłumacz i pomagik

Autorka analizuje nowy polski przekład przygód Alicji, pióra Grzegorza Wasowskiego, wydany po tytułem Perypetie Alicji na Czarytorium. Określając przyjętą przez tłumacza strategię translatorską, zwraca uwagę na jej możliwe przyczyny i skutki oraz podejmuje dyskusję z autorem przekładu. Propozycja tłumacza – „lepiej [niż poprzednicy] się nie da, ale może inaczej?” – prowadzi autorkę do ponownego postawienia odwiecznego pytania o granice przekładu, jak również do wniosku, że w czasach odczytania tekstu jako jego interpretacji (ergo przekładu jako przekładu interpretacji i odbioru przekładu jako interpretacji interpretacji), każda kolejna interpretacja jest wartym uwagi ogniwem serii przekładowej.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Alicja w Krainie Koszmarów” – Gry American McGee’s Alice i Alice Madness Returns jako mroczne interpretacje utworów Lewisa Carrolla

W niniejszym artykule autor przeprowadza analizę dwóch gier autorstwa Americana J. McGee, stanowiących interesujące przykłady adaptacji zapożyczających zrealizowanych w ramach interaktywnego cyfrowego medium. W tekście rozpatrywane są kwestie funkcjonowania przekładu intersemiotycznego w niestabilnym tekście narracyjnym, strategii autorstwa, obecnej poprzez oryginalną interpretację materiału źródłowego przez projektanta gier, oraz to, w jaki sposób zaczerpnięte z oryginału motywy, postaci, wydarzenia i miejsca znajdują zastosowanie w nawigowalnym środowisku wirtualnym. Autor wskazuje także na wielość możliwych odczytań treści zawartej w omawianych tytułach, zwracając jednocześnie uwagę na dojrzałość medium gier wideo oraz ich adaptacyjny potencjał.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Hegemon jako idol: propozycja teoretyczna

Populacja na każdym etapie egzystencji, nawet w najbardziej traumatogennych warunkach, potrzebuje rozrywki. Z tego względu opis doświadczenia obcej dominacji powinien uwzględnić obszar kultury popularnej jako pola artykulacji zarówno antykolonialnego sprzeciwu subalterna, jak i jego kolonialnej subordynacji. W artykule sformułowano propozycję badań nad drugim aspektem, wskazując na kulturowe mechanizmy naturalizacji hegemona w dyskursie podporządkowanych poprzez jego idolatryzację.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Paul Gauguin i Victor Segalen: estetyka odmienności pomiędzy literaturą a malarstwem

Nowoczesna refleksja dotycząca inności wiedzie przez różnorodne kultury (transkulturalnie), sztuki oraz dyscypliny (transdyscyplinarnie) i podejmuje zagadnienia, które w niniejszym artykule ujęte zostały w ramy problematyki podróży i przekładu (translacji), od twórczości malarza Paula Gauguina do dzieł pisarza Victora Segalena i ich artystycznych poszukiwań oraz przemyśleń na temat egzotyzmu i sztuki prymitywnej, będących odpowiedzią na niwelowanie różnic w wyniku praktyk kolonizacyjnych.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dla jakich dzieci Alicja? Alicja dla dzieci kwiatów! Muzyczne przetworzenia Alicji w Krainie Czarów przez kontrkulturę lat sześćdziesiątych

Niniejszy artykuł przedstawia muzyczne przetworzenia Alicji w Krainie Czarów Lewisa Carrolla przez kontrkulturę lat 60. Autorka pokazuje, jak psychodelia w sztuce i kulturze tamtego okresu sprawiła, że utwór zaczął być postrzegany jako zapis doświadczenia narkotycznego. Analizując, co w tekstach piosenek dzieje się z takimi bohaterami, jak – na przykład Alicja, Szalony Kapelusznik, Pan Gąsienica czy Biały Królik, autorka wskazuje na transformacje, jakiej uległy postaci w piosenkach The Beatles, Jefferson Airplane, The Incredible String Band, The Monkees czy Toma Northcotta. Piosenki podzielono na trzy części: Alicja – Ta, Która Wie, Alicja – Ta, Której Nie Ma i Mieszkańcy Krainy Czarów.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Czytając Alicję w Krainie Czarów Lewisa Carrolla w surrealistycznym zwierciadle Anthony’ego Browne’a

Artykuł analizuje ilustracje Anthony’ego Browne’a do powieści Lewisa Carrolla Alicja w Krainie Czarów. Browne, bardzo silnie nawiązując do malarstwa nurtu surrealizmu (zwłaszcza do twórczości René Magritte’a), wydobywa z powieści Carrolla jej surrealistyczny charakter. Poczynając od wykorzystania złudzeń i gier optycznych, aż po dogłębną analizę pułapek związanych w tradycjami postrzegania wzrokowego, ukazuje powinowactwo pomiędzy Alicją i tym nurtem w sztuce zarówno w warstwie formalnej (językowej), jak i społecznej (swoboda działania jednostki, relacje międzyludzkie).

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Etyczny wymiar sztuki Svena Nordqvista

Artykuł jest poświęcony analizie relacji bohaterów w serii książek o Pettsonie i Findusie. Przedstawia wizualną charakterystykę postaci między innymi w kontekście przestrzeni domu i otaczającej przyrody. Ilustracje Nordqvista dekonstruują powszechne wyobrażenia na temat dzieciństwa i dorosłości, ironicznie obnażając podporządkowanie konwenansom i wagę hierarchicznego porządku świata. Jest to ponadto wizja postawy współczującej, otwartej na inność. Sztuka Nordqvista kontynuuje pod tym względem myśl filozoficzną zawartą w pismach Janusza Korczaka.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dwa mity a dwie formacje kulturowe (w porównaniu)

Przywołujący koncepcje Jaussa, Vattimo, Lasha i Steinera artykuł Dwa mity a dwie formacje kulturowe (w porównaniu) sygnalizuje wprawdzie ponaddziedzinowy charakter obserwacji, ale skupia się przede wszystkim na łączności dwu mitów (Boga i Natury, nazywanych tu także mitami nowoczesnym i archaicznym, oraz odpowiadających im paradygmatów – linearnego i cyrkularnego) z charakterystykami dwu formacji/epok, mianowicie modernizmu i postmodernizmu. Wiąże to z możliwościami rekonstrukcji łączących te (dawne) mity i (współczesne) epoki dwu linii czy też (przerywanych, ale i przeplatających się) „ciągów formacyjnych” zdeterminowanych przez określone sposoby traktowania kategorii czasu i przestrzeni we wspomnianych mityczno-paradygmatycznych wzorcach poznawczych.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii