rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Raport na temat zajść w Radomyślu Wielkim 7 listopada 1918 roku

Analizowany dokument dotyczy zamieszek, do których doszło w Radomyślu Wielkim (Galicja Zachodnia) 7 listopada 1918 r. Ofiarami byli miejscowi kupcy żydowscy, sprawcami – głównie chłopi z okolic. Raport jest częścią kolekcji Israela Cohena przechowywanej w YIVO Institute for Jewish Research w Nowym Jorku.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Chil Kirszenbaum, Moje notatki z piekła. Bezkarny mord na Żydach w Mińsku Mazowieckim, Warszawa 2016, ss. 307

Recenzja publikacji: Chil Kirszenbaum, Moje notatki z piekła. Bezkarny mord na Żydach w Mińsku Mazowieckim, Warszawa 2016, ss. 307

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Pożegnanie z obcością. Znaki pamięci żydowskiej w najnowszym dramacie polskim

Jednym z tradycyjnych skojarzeń Żyda jest jego obcość. Obraz Żyda jako obcego wpływa na historyczną pamięć zbiorową w Polsce. Żydzi przez długi czas pozostawali poza dyskursem publicznym i narracjami historycznymi. Artykuł jest próbą rekonstrukcji negatywnych stereotypów na temat Żydów na gruncie współczesnego dramatu polskiego. Sztuki, które będą analizowane, zostały napisane podczas warsztatów przez Tadeusza Słobodzianka i „Laboritorium Dramatu” w 2007 roku w Nasutowie (woj. lubelskie). W wyniku tych spotkań powstały następujące sztuki: „Nasza klasa” T. Słobodzianka, „Walizka” Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk, „Żyd” Artura Pałygi, „Nic, co ludzkie” Artura Pałygi, Piotr Ratajczaka, Pawła Passiniego oraz „Compliance.(adherence)” Piotra Rovitskiego. Głównym problemem tych spektakli jest pamięć o stosunkach polsko-żydowskich w czasie II wojny światowej w kontekście nowoczesności. Te teksty teatralne zapowiadały, że w społeczeństwie polskim odbywa się dialog. Dialog ten dotyczył traumatycznych doświadczeń historycznych. Głównym przesłaniem spektakli jest emocjonalne poczucie winy. Wizerunek Żyda uległ przemianie, Żyd nie jest już obcym, został przyjęty do wspólnej przestrzeni kulturowej i pamięci.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Sprawa posądzenia o mord rytualny w Skórczu w 1884 roku w świetle prasy

Pod koniec XIX wieku Niemcy stały się areną antysemickiej przemocy, której przyczyną było oskarżenie o mord rytualny. W latach 80. XIX wieku we wschodniej prowincji Rzeszy Niemieckiej, a dokładniej w położonym w Prusach Zachodnich Skórczu, został zamordowany młody chłopak Onufry Cybula. Chrześcijanie pod wpływem wiary w mord rytualny oskarżali Żydów. Winę za zabicie dziecka zrzucili na żydowskiego rzeźnika Josephsona. Jednak śledztwo, które rozpoczęło się w 1884 roku, nie wykazało jego winy. Śledczy ustalili, że morderstwa mógł dokonać chrześcijanin Behrent. W międzyczasie w Skórczu i innych okolicznych wsiach Żydzi zostali poddani gwałtownym atakom. Agresorzy wybili szyby w żydowskich sklepach i domach, zdewastowali karczmy, spustoszyli synagogę itp. Wreszcie władze miejscowe wezwały wojsko do użycia siły w celu stłumienia zamieszek i przywrócenia porządku. W 1885 roku rozprawa sądowa w Gdańsku nie rozstrzygnęła sprawy śmierci Cybuli. Wszyscy oskarżeni zostali uniewinnieni i oczyszczeni z zarzutów, a kwestia ta nadal nie została wyjaśniona.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Lublin na łamach międzywojennej prasy polsko-żydowskiej

Lublin to miejsce szczególne na mapie II RP. Społeczność żydowska mieszkała tam przez kilka stuleci i odgrywała ważną rolę w rozwoju miasta. W tym artykule przedstawiam, jak historia Lublina została opowiedziana w prasie polsko-żydowskiej. Najlepszym przykładem są dwa pisma: „Izraelita”, głoszący asymilację na początku XX wieku, oraz „Myśl Żydowska” – gazeta ukazująca się w Lublinie w latach 1916-1918. Najważniejsza była jednak prasa międzywojenna: „Nasz Przegląd”, „Echo Żydowskie”, „Kurier Nowy”, „Nasza Opinia”. Oparłem się na ważnych artykułach korespondentów Meira Bałabana, Samuela Lejba Schneidermana, Mateusza Miesesa, Tadeusza Zadereckiego i lubelskich. Artykuły opisywały dzielnicę żydowską, ważne miejsca, m.in. cmentarz żydowski, jesziwę Chachmej Lublin, oraz przedstawiały takie osoby jak Meir Szapiro, Eliasz Klaczkina i malarz Henry Lewensztadt.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Obraz Żyda na łamach „Rycerza Niepokalanej”, 1922-1939

W okresie międzywojennym wysoką pozycję wśród społeczności opiniotwórczej zajmował Kościół katolicki. Było to możliwe dzięki temu, że Kościół miał najlepiej rozwiniętą działalność wydawniczą. „Rycerz Niepokalanej” – miesięcznik wydawany od 1922 roku – charakteryzował się wysokim poziomem zawartych w nim treści antysemickich. Magazyn przedstawiał Żyda jako komunistę, bolszewika, masona – oczywiście w negatywnym świetle. Religia żydowska była zła i bezpodstawna, dopuszczając wszelkie deprawacje. Mniejszość żydowska była również przedstawiana jako męty społeczeństwa niosące śmiertelne zagrożenie, realizujące z premedytacją plan zemsty na świecie chrześcijańskim.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Icchok Lejbusz Perec w polsko-żydowskiej prasie międzywojennej

Icchok Lejbusz Perec, klasyk literatury jidysz, był pisarzem obdarzonym wielką wyobraźnią poetycką, wrażliwością społeczną i etyczną. W niniejszym artykule omówimy dwie kwestie: pierwsza dotyczy publikacji jego prac w prasie polsko-żydowskiej. W połowie lat 30. XX wieku jego opowiadania i bajki dla dzieci ukazywały się w wielu czasopismach („Izraelita”, „Głos Żydowski”, „Nasz Przegląd”). Druga kwestia dotyczy wspomnień, artykułów, szkiców o Perecu autorstwa Szymona An-sky'ego, Szolema Ascha, Marca Chagalla, Henry’ego Kona, Mosesa Kanfera.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
O pogromie w Drohobyczu w 1941 roku w świetle materiałów z Archiwum Yad Vashem

Podobnie jak w wielu miastach Galicji Wschodniej w przedwojennym Drohobyczu żyły trzy narodowości: Polacy, Żydzi i Ukraińcy. Po wybuchu II wojny światowej stosunki wieloetniczne, które były stosunkowo dobre, uległy zmianie. Podczas drugiej okupacji niemieckiej, w lipcu 1941 r., miała miejsce rzeź ludności żydowskiej prowadzona przez Ukraińców. Na podstawie głównie żydowskich, powojennych zeznań Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie, autor analizuje przyczyny i przebieg pogromu w Drohobyczu.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Uwagi na temat syjonistycznej koncepcji państwa

Przedmiotem artykułu jest opisanie myśli syjonistów na temat kształtu przyszłości państwa żydowskiego. Syjonizm powstał w XIX wieku, a celem ruchu było stworzenie żydowskiej ojczyzny w Palestynie. Od momentu powstania państwa działania ukierunkowane są na wzmacnianie świadomości narodowej wśród jego mieszkańców. Oprócz tego będą też ustalone działania podejmowane przez działaczy syjonistycznych w celu realizacji postulatów teoretycznych. Celem jest pokazanie syjonistycznego sposobu myślenia i planów na przyszłość żydowskich struktur państwowych na różnych poziomach.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Żydzi amazońscy w Peru. Zarys problematyki, cz. II

Proces tworzenia społeczności żydowskiej w Iquitos (Peru), znani również jako Żydzi amazońscy, odnosi się głównie do potomków XIX-wiecznych Żydów marokańskich, którzy przybyli do amazońskiej dżungli podczas boomu kauczukowego w latach 80. XIX wieku. W mozaice heterogenicznych społeczności Żydów sefardyjskich w Ameryce Łacińskiej społeczność z Iquitos reprezentuje jeden z tych przykładów mniejszości w obrębie mniejszości i pośredniej mniejszości, która próbowała budować swoją tożsamość poprzez rewitalizację związków z Żydami z Limy, a po 1948 roku z Państwem Izrael. Za jedną z tych form należy uznać przypadek „żydowskich Metysów” – „diaspory w diasporze żydowskiej” ze skomplikowanym tłem społecznym, politycznym i kulturowym sytuującym się w ideologicznej dyskusji o roli i miejscu państwa w stosunkach z narodem żydowskim, ekspresji współczesnych grup etnicznych, które w procesie budowania swojej tożsamości odwołują się do statusu powracającej diaspory. Ta interesująca i wciąż niezbadana dziedzina nauki wymaga ustalenia najnowszych tendencji na różnych poziomach praktyk religijnych i wzorców życia zbiorowego w związku z obserwowanymi wyborami, postawami i eksponowanymi wartościami.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Okólnik Departamentu Konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 1938 r. w sprawie emigracji żydowskiej, wydany przez Wiktora Tomira Drymmera – źródło do dziejów polityki emigracyjnej II RP

Proponowany dokument – okólnik konsularny Ministerstwa Spraw Zagranicznych, wydany przez Wiktora Tomira Drymmerę w 1938 roku, jest ważnym zapisem polskiego rządu w polityce emigracyjnej. Po pierwsze określa podstawowe kierunki polityki emigracyjnej, po drugie przedstawia ustalenia dotyczące kwestii żydowskiej w perspektywie globalnej dla całej Europy.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

Recenzja publikacji: Bartłomiej Krupa, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987 – 2003), Kraków 2013

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Likwidacja getta w Lublinie (marzec – kwiecień 1942 r.)

Getto lubelskie było pierwszym obok lwowskiego gettem, które zostało zlikwidowane w ramach „Akcji Reinhardt”. Zanim Niemcy przystąpili do biologicznej eksterminacji, wobec Żydów stosowano szereg obowiązków i zakazów, które eliminowały ich z życia społecznego, politycznego, kulturalnego i prowadziły do zubożenia. Jedną z metod było skupienie Żydów w wydzielonych częściach miasta, oficjalnie nazywanych gettami. Nie w każdym przypadku getto było ogrodzone, na co często wpływało umiejscowienie tras komunikacyjnych. W Lublinie Niemcy zaczęli ogradzać getta na kilka tygodni przed rozpoczęciem deportacji do obozu zagłady w Bełżcu. Likwidację getta w Lublinie Niemcy rozpoczęli w nocy z 16 na 17 marca 1942 r. Dzielnica żydowska została otoczona przez oddziały niemieckie i oddziały pomocnicze złożone głównie z jeńców Armii Radzieckiej, tzw. Ukraińców. W trakcie likwidacji, która trwała do połowy kwietnia, wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu około 28 000 Żydów, a kolejne 800 osób rozstrzelano na terenie getta. W proces eksterminacji Niemcy włączyli działania policji żydowskiej, Judenratu, a nawet mieszkańców getta. Część Żydów ocalała z likwidacji Podzamcza i została przeniesiona do nowo utworzonego getta na Majdanie Tatarskim. Udać się tam mogli tylko ci, którzy posiadali J-Ausweis. W tym samym czasie Niemcy rozpoczęli wyburzanie historycznej dzielnicy żydowskiej, co symbolicznie kończyło wielowiekową egzystencję Żydów w Lublinie. Artykuł powstał na podstawie literatury, opublikowanych relacji i pamiętników, a także materiałów archiwalnych zdeponowanych w Archiwum Państwowym w Lublinie, Archiwum Państwowego Muzeum na Majdanku, Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz Archiwum Yad Vashem w Jerozolimie.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Krótkie życie na „Wschodzie”. Żydzi z terenu Rzeszy deportowani do dystryktu lubelskiego

W latach 1940-1942 z terenów III Rzeszy (dzisiejsze Niemcy i Austria) naziści deportowali około 30 000 Żydów. Duża część z nich została umieszczona w tzw. gettach tranzytowych, głównie w Izbicy, Piaskach, Opolu Lubelskim i Zamościu, gdzie zmuszeni byli przebywać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Od maja 1942 r. transporty z III Rzeszy kierowane były bezpośrednio do obozu zagłady w Sobiborze, a pewna grupa młodych i silnych mężczyzn została wytypowana do pracy w obozie koncentracyjnym na Majdanku lub w obozach pracy na terenie dystryktu lubelskiego. Wszyscy oni spotkali się z wielką brutalnością okupacji niemieckiej na wschodnich terenach Polski, prymitywnymi warunkami życia i głodem. Wszyscy przeżyli szok kulturowy w kontaktach z polskimi Żydami i środowiskiem nieżydowskim, co wywołało duże konflikty kulturowe i religijne. Sytuacja Żydów niemieckich i austriackich deportowanych do dystryktu lubelskiego była znacznie trudniejsza niż Żydów czeskich i słowackich, którzy mieli więcej kontaktów z miejscową ludnością żydowską i polską. Ten brak większych szans na przeżycie sprawił, że z grupy Żydów niemieckich w dystrykcie lubelskim ocalało zaledwie 20 osób. Niniejszy artykuł jest opisem ostatnich chwil ich tragicznego życia i opiera się głównie na relacjach polskich Żydów i Polaków, którzy byli świadkami losów Żydów niemieckich i austriackich. Niektóre informacje pochodzą także z powojennych niemieckich śledztw przeciwko sprawcom.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Żydzi słowaccy w obozie koncentracyjnym na Majdanku

Celem artykułu „Żydzi słowaccy w obozie na Majdanku” jest przedstawienie faktów dotyczących transportów i charakterystyki tych więźniów. Transporty Żydów ze Słowacji były kierowane na Majdanek od końca maja do połowy czerwca 1942 roku. W tym okresie do obozu trafiali wyłącznie mężczyźni. Kobiety, dzieci i osoby niezdolne do pracy umieszczano w gettach na terenie dystryktu lubelskiego. Do KL Lublin przywieziono ich latem i jesienią 1943 r. po likwidacji gett. Żydzi słowaccy nie stanowili w obozie grupy jednorodnej społecznie. Ci, którzy byli wykształceni i znali język niemiecki, pełnili różne funkcje. Ich uprzywilejowana pozycja w obozie oraz fakt, że nie dopuszczali do swojej grupy nikogo innego, wzbudzały zazdrość innych więźniów i były powodem konfliktów z innymi grupami. Kary, szykany, zabijanie w komorze gazowej, a przede wszystkim prymitywne warunki bytowe były przyczyną wysokiej śmiertelności w obozie. Ci, którzy pozostali przy życiu, zostali zamordowani 3 listopada 1943 r. podczas akcji „Erntefest”. Tego dnia rozstrzelano około 18 000 Żydów z wielu krajów. Przeżyli tylko ci, którzy zostali deportowani do KL Auschwitz w maju i czerwcu 1942 r. oraz ci, którzy uciekli.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Żydowscy mieszkańcy Nowego Targu – historia Zagłady

Artykuł przedstawia historie żydowskich mieszkańców Nowego Targu w czasie okupacji niemieckiej. Nowy Targ to stosunkowo niewielkie polsko-żydowskie miasto na polskim Podhalu (południowa część Polski). Ich losy są rekonstruowane na podstawie różnorodnych źródeł historycznych, dokumentów administracyjnych, a także osobistych świadectw. Mając w kontekście wydarzenia dotyczące całej społeczności Nowego Targu, wybrano historie kilku rodzin, aby zilustrować indywidualny wymiar Holokaustu. Artykuł rozpoczyna się od charakterystyki wybranych rodzin, następnie autorka skupia się na wydarzeniach z okresu eksterminacji pośredniej, która obejmowała represje ekonomiczne, gettoizację i wykluczenie społeczne nowotarskich Żydów. Kolejna część dotyczy samego Holokaustu (zagłady), ze szczególnym uwzględnieniem historii poszczególnych osób – pierwszych egzekucji i deportacji w czerwcu 1942 r. oraz wydarzeń z 30 sierpnia 1942 r., kiedy to na nowotarskim cmentarzu rozstrzelano kilkaset osób, a pozostałych Żydów wywieziono do Bełżca. Następnie czytamy o żydowskich robotnikach przymusowych zatrudnionych w okolicznych obozach pracy należących do firmy Hobag i przedstawione są realia życia w miasteczku Judenrein. Artykuł zamyka opis powojennych powrotów Ocalałych, dokonanych na nich mordów i końca żydowskiej obecności w Nowym Targu.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Powojenne procesy członków Jüdischer Ordnungsdienst w okupowanym Krakowie. Casus Dawida Lieblinga

Celem artykułu jest przedstawienie działalności Judishe Ordnungsdienst (OD) okupowanego przez Niemców Krakowa w latach 1940-1945. W zakresie tematycznym mieści się organizacja OD w dzielnicy żydowskiej Kazimierz w 1940 r., w getcie krakowskim w latach 1941-1943 oraz w niemieckim obozie koncentracyjnym w Płaszowie w latach 1942-1945. Główny wątek poprzedzony jest analizą historii OD w polskich miastach Warszawie i Łodzi, również okupowanych przez Niemców. Pozostałe getta służą do przedstawienia ogólnej sytuacji organizacji. Opisano również, co działo się z funkcjonariuszami po wojnie przez pryzmat polskiego prawa. Procesy funkcjonariuszy OD toczyły się przed Specjalnym Sądem Karnym w Krakowie w latach 1945-1947. Celem niniejszego artykułu było również przedstawienie powojennego procesu byłych członków Jüdische Ordnungsdienst w okupowanym Krakowie, ze szczególnym uwzględnieniem sprawy Dawida Lieblinga. Proces oskarżonego Lieblinga, który był członkiem Jüdischer Ordnungsdienst i Żydowskiej Organizacji Bojowej, odbył się przed Specjalnym Sądem Karnym w Krakowie 26 maja 1946 roku. Zarzut kolaboracji został przez sąd odrzucony.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Świadectwa Zagłady

Holokaust, dokonany przez nazistów w czasie II wojny światowej na prawie sześciu milionach Żydów, odcisnął wyraźne piętno na powojennej rzeczywistości. Wydarzenie to spowodowało ogromną pustkę zauważalną na wielu płaszczyznach, m.in. demograficznej, społecznej, kulturowej i architektonicznej. Pamięć o Holokauście, żywa wśród ocalałych, była próbą wypełnienia tej pustki. W niniejszym artykule omówiono dwa główne problemy: pamięć i świadectwa ocalonych, które zostały już dogłębnie zbadane. Pojęcia te są obecne w dyskursie teoretycznym i publicznym. Zamiast całościowej prezentacji pamięci o Holokauście i roli świadectwa w przedstawianiu Holokaustu lub próby zdefiniowania tych wyrażeń, postanowiłem zająć się trzema aspektami. W kręgu moich zainteresowań znajduje się, po pierwsze, podejście historiografii Holokaustu do świadectw ocalałych. Po drugie, badam relację między świadectwami a pamięcią o Holokauście. Artykuł kończy się wreszcie próbą przedstawienia problemu pamięci o Holokauście w odniesieniu do świadectw byłych więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Nowa ekspozycja muzealna w Aptece Pod Orłem w krakowskim Podgórzu na tle zmian dziedzictwa żydowskiego całej dzielnicy

Artykuł jest analizą nowego eksponatu w Aptece pod Orłem – oddziale Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Apteka znajduje się w Podgórzu, dzielnicy, na terenie której w czasie II wojny światowej znajdowało się getto żydowskie. Właściciel Apteki – Tadeusz Pankiewicz, był jedynym Polakiem, któremu pozwolono żyć w getcie podczas Holokaustu. Był świadkiem wydarzeń, a także starał się pomagać ludziom zmuszonym do życia w getcie. Apteka była miejscem spotkań, w którym mieszkańcy getta mogli zapomnieć o codziennych smutkach i traumie Holokaustu. Artykuł podzielony jest na trzy części. Pierwsza z nich to krótka historia dzielnicy. Druga odnosi się do innych miejsc dziedzictwa żydowskiego, które zostały odnowione w Podgórzu w ostatnim czasie, takich jak: Plac Bohaterów Getta, dawna Fabryka Schindlera oraz obóz Płaszów. Trzecia część to analiza nowego eksponatu w pomieszczeniach Apteki.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
(Nie) zapomniana stacja kolejowa – Gleis 17 jako przykład upamiętnienia ofiar deportacji z Berlina

Artykuł jest opisem miejsca pamięci „Gleis 17” w Berlinie. Miejsce to jest formą upamiętnienia żydowskich ofiar deportacji ze stolicy Niemiec. Pomnik Gleis 17 powstał z inicjatywy Kolei Niemieckich (Deutsche Bahn) w 1991 r. na historycznym miejscu – stacji Berlin Grunewald, skąd żydowscy mieszkańcy miasta byli deportowani do gett i obozów zagłady. Artykuł zawiera szczegółowe informacje o tym, jak powstała i została zrealizowana idea miejsca pamięci. Opisano wygląd i znaczenie poszczególnych części całego kompleksu memorialnego. Ponadto wspomniano rolę tego miejsca w filmie "Der letzte Zug" (Ostatni pociąg).

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wdrożenie Ustawy o Ochronie Danych Osobowych w placówkach ochrony zdrowia w opinii personelu medycznego i pacjentów

Wstęp. Wprowadzenie reformy systemu ochrony danych osobowych w Polsce jest wyzwaniem dla wszystkich podmiotów leczniczych, które te dane przetwarzają. Istotna zmiana, jaka nastąpiła w zakresie zabezpieczania tożsamości, to wynik przyjętego 27 kwietnia 2016 r. rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO). Placówki ochrony zdrowia to podmioty pozyskujące, gromadzące i przetwarzające dane osobowe ponad 38 mln pacjentów. 
Cel pracy. Poznanie opinii pracowników medycznych, pacjentów na temat wdrożenia ustawy o ochronie danych osobowych w placówkach ochrony zdrowia. 
Materiał i metody. Badanie z wykorzystaniem autorskiego kwestionariusza (23 pytania) przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego w okresie od września do grudnia 2019 r. wśród pracowników publicznych i niepublicznych placówek ochrony zdrowia (oddział ginekologiczno-położniczy, poradnie specjalistyczne oraz przychodnie) na terenie Warszawy. 
Wyniki. W grupie pracowników medycznych dominującą pod względem liczności przebadaną grupą zawodową były położne, stanowiące 66,6% badanej grupy. Wśród pozostałych profesji znaczący udział mieli lekarze – 24,67%, pielęgniarki – 8% oraz koordynatorzy do spraw obsługi pacjentów – 0,6%. Zdecydowana większość badanych (88,3% pracownicy vs. 66,7% pacjenci) odpowiedziała twierdząco na zapoznanie się z treścią ustawy o ochronie danych osobowych. Większość respondentów z obu badanych grup „raczej zgadza się” z poglądem, że rozpatrywana ustawa korzystnie wpłynęła na zabezpieczenie tożsamości pacjentów (42% vs. 36%; pracownicy vs. pacjenci). W badanej grupie zapytano pacjentów o to, czy czują się bezpiecznie korzystając ze świadczeń zdrowotnych w placówkach opieki medycznej po tym, jak ustawa o ochronie danych osobowych zaczęła obowiązywać. Zdecydowana większość, tj. 44,6%, respondentów deklarowało, że „zdecydowanie tak” czuje się bezpiecznie podczas korzystania z usług opieki zdrowotnej. Przeciwnego zdania było 29,3% pacjentów. 
Wnioski. W przeprowadzonych badaniach wykazano, że istotnie częściej to pracownicy służby zdrowia zapoznali się z ustawą o ochronie danych osobowych. W grupie pacjentów i pracowników nie odnotowano różnic w ocenie korzystnego wpływu ustawy o ochronie danych osobowych na zabezpieczenie tożsamości pacjenta. Zdecydowana większość pacjentów potwierdza zasadność podawania dokumentów stwierdzających tożsamość pracownikowi podmiotu leczniczego. Respondenci w dwóch przebadanych grupach wykazują zgodność używania imion pacjentów w obecności innych, przebywających w tym samym czasie osób. Zdaniem pacjentów i pracowników ochrony zdrowia – sytuacja, w której istnieje zagrożenie życia, zezwala na dokonanie identyfikacji z wykorzystaniem imienia, nazwiska oraz innych niezbędnych do tego danych.

Czasopismo: Współczesne Pielęgniarstwo i Ochrona Zdrowia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne