rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Trajektorie relacji polskiej etnologii i antropologii z nauką światową

Relacja z nauką światową, powiązań i usytuowania na międzynarodowej mapie dyscypliny jest powracającym tematem w polskiej etnologii i antropologii. W artykule sugeruje się, że problem współpracy polskiej odmiany dyscypliny zwanej antropologią z nauką światową wynika z luki w kontaktach spowodowanej II wojną światową i jej geopolityczna konsekwencjami. Nauka w regionie Europy Środkowo-Wschodniej została zdominowana przez model sowiecki i izolowana od nauki światowej. Przed tym okresem etnolodzy byli kosmopolitycznymi badaczami, zaś po wojnie zostali w dużej mierze odizolowani od świata. Sytuacja poprawiła się w okresie późnego socjalizmu, choć wciąż w sposób niewystarczający. Ostatnie dekady są w nowym kontekście powrotem do sytuacji sprzed 1938 roku. Włączanie nauki w krwioobieg „antropologii światowych” jest wszakże skomplikowanym i znaczonym także stygmatyzującym hierarchiami globalnej wiedzy procesem.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kaszubi dzisiaj

Recenzja książki: Jan Perszon, Kaszubi. Tożsamość. Rodzina, Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 2015, ss. 187, ISBN 978-83-62137-29-9.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
„Jak zamierzasz składać kwiaty pod pomnikami poległych żołnierzy?” Mitomotoryka i wizje narodu w macedońskiej debacie parlamentarnej dotyczącej zmiany nazwy kraju.

Artykuł analizuje debatę, która toczyła się w macedońskim parlamencie w grudniu 2018 r. w związku z wprowadzeniem poprawek do konstytucji – w tym zmiany nazwy kraju na „Republika Północnej Macedonii” pomiędzy dwoma głównymi aktorami politycznymi: prawicową partią WMRO-DPMNE oraz socjaldemokracją z premierem Zoranem Zaewem na czele. Ramy teoretyczne analizy wytyczają kulturowa koncepcja narodu Anthony’ego D. Smitha oraz pojęcie mitomotoryki zaproponowane przez Jana Assmanna. Koncentrując się przede wszystkim na budowanej przez partię prawicową emocjonalnej narracji, autorka analizuje koncepcję narodu jako historycznego i niezmiennego, wytyczonego grobami poprzednich pokoleń oraz świętego, a także wiarę w sprawczą moc słowa oraz rolę samookreślenia w budowaniu tożsamości narodowej. Analiza obejmuje kontekst historyczny powstania Macedonii, a także w jej charakter jako państwa wielonarodowego i wieloetnicznego.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Poza narrację, poza lokalność. Dyskursywne funkcjonowanie postaci Beksińskich w Sanoku

Artykuł przybliża zagadnienie współczesnego funkcjonowania postaci Zdzisława i Tomasza Beksińskich w Sanoku, będącym ich rodzinną miejscowością. Na podstawie badań empirycznych autor proponuje spojrzenie na specyficzną sytuację komunikacji i wymiany symbolicznej zachodzącej pomiędzy przyjezdnymi turystami i wytwarzającymi lokalną tożsamość mieszkańcami Sanoka. Kluczową rolę odgrywa w tym ujęciu formacja dyskursywna wytwarzana na podstawie biografii Beksińskich w sferze kultury popularnej, która następnie wchodzi w relacje z odwiedzanym miejscem. Po przybliżeniu problematyki dyskursu wytwarzanego wokół Beksińskich i miejsca Sanoka w jego ramach, autor proponuje w artykule ujęcie obserwowanego zjawiska jako specyficznego mediowania pomiędzy płaszczyzną symboliczną a lokalno-praktyczną, odbywającego się za pośrednictwem dyskursywnie uformowanych figur Beksińskich, wskazując przy tym na wpływ tej sytuacji na konceptualizację przestrzeni społeczno-kulturowej. 

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Altomesayoq, czyli ten który rozmawia z apus. Ontologia praktyk szamanistycznych u Q’eros z Andów Peruwiańskich

Szamani Q’eros zwani altomesayoq odpowiedzialni są za leczenie ludzi i zwierząt, a także za zapewnienie dobrostanu i pomyślności mieszkańcom wiosek. W tym celu pośredniczą pomiędzy światem ludzi i nie-ludzi (apus i pachamamas), a dzięki rytuałom szamanistycznym zapewniają zdrowie, płodność zwierząt oraz dobre plony. Świat Q’eros współtworzą bowiem ludzkie i nie-ludzkie byty osobowe związane ze sobą siecią stałych relacji, które polegają na transferze substancji życiowych co wyrażane jest w terminach „karmienia się wzajemnie” (schemat wzajemności) lub „karmienie się kimś innym” (schemat drapieżczości). W tym kontekście praktyki szamanistyczne polegają na utrzymywaniu równowagi pomiędzy światem ludzi i nie-ludzi poprzez określone rytuały, które mają na celu karmienie nie-ludzi, którzy w akcie wzajemności obdarowują ludzi zdrowiem i obfitością. Tekst ukazuje charakterystykę praktyk szamanistycznych Q’eros z uwzględnieniem inicjacji oraz rytuałów leczniczych, które stanowią przykład relacji wzajemności (schemat wymiany).

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kulturowy wymiar polskiej orientalistyki. Wiesław Kotański i jego badania nad kulturą Japonii

Głównym celem artykułu jest analiza dorobku Wiesława Kotańskiego w kontekście światowych badań kultury Japonii. Możemy wskazać co najmniej dwie przyczyny podjęcia tego tematu. Po pierwsze, był on jednym z najważniejszych badaczy Japonii w Polsce. Zasłynął nie tylko pracami na rzecz utworzenia polskich studiów japonistycznych, lecz także próbami sformułowania metodologii badań japońskiej kultury. Ponadto, jako tłumacz przybliżał polskim czytelnikom zabytki japońskiej literatury. Po drugie, jako jeden z niewielu współczesnych polskich orientalistów jest uznawany za ważnego badacza Japonii poza granicami Polski. Szczególnie istotny jest jego wkład w tłumaczenie najstarszego zabytku piśmiennictwa japońskiego, czyli Kojiki. W tym także wypracowanie metod przekładu tego niezwykle trudnego i wieloznacznego tekstu.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
ARKADIUSZ JEŁOWICKI (red.), Pulteram, żywa tradycja w Wielkopolsce, Szreniawa: Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie 2017

Recenzja publikacji: Jełowicki Arkadiusz (red.), Pulteram, żywa tradycja w Wielkopolsce, Szreniawa: Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, 2017, opisującej tradycjny i wspołczesny zwyczaj wielkopolski - pulteram.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Zbigniew Jasiewicz odpowiada na pytania Danuty Penkali-Gawęckiej i …. Zbigniewa Jasiewicza

Kolejna z cyklu rozmowa z nestorami polskiej etnologii.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Wokół tabu i norm społecznych w rodzinach peerelowskich

Recenzja książki: Barbara Klich-Kluczewska, Rodzina, tabu i komunizm w Polsce 1956-1989, Kraków: Wydawnictwo Libron, ss. 295. ISBN 978-8-365-70506-8.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
O gender i nie tylko. Kościół katolicki jako pracodawca

Recenzja książki: Katarzyna Leszczyńska, Płeć w instytucje uwikłana. Reprodukowanie wzorów kobiecości i męskości przez świeckie kobiety i świeckich mężczyzn w organizacjach administracyjno-ewangelizacyjnych Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2016, ss. 342, ISBN: 978-83-7383-810-9.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
ŁUKASZ SMYRSKI, Między władzą spojrzenia a praktyką. Antropologia krajobrazu, Warszawa: Oficyna Naukowa, 2018

Recenzja książki o antropologii krajobrazu

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
JOANNA MIZIELIŃSKA, Odmienne czy zwyczajne. Rodziny z wyboru w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2017

W pracy recenzuję książkę Joanny Mizielińskiej "Odmienne czy zwyczajne? Rodziny z wyboru w Polsce". Dowodzę, że perspektywa intersekcjonalna pozwala autorce dostrzec i ukazać wielopoziomowe wykluczenie osób nieheteroseksualnych w naszym kraju, jak również uniknąć egzotyzowania badanej grupy. Wskazuję następnie na ogromną zaletę publikacji, którą jest podawanie w wątpliwość kategogorii przyjętych jako oczywiste zarówno w dyskursie publicznym, jak i w naukach społecznych. W podsumowaniu próbuję odpowiedzieć na pytanie zadane przez Mizielińską w tytule książki. Okazuje się, że odpowiedź wcale nie jest jednoznaczna - norma i odmienność nie stanowią tu wartości przeciwstawnych, tworzą raczej pewne kontinuum, w ramach którego poruszają się rozmówcy i rozmówczynie autorki. 

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Włamania i kradzieże jako regulator relacji społecznych

Włamania do działkowych domków, których apogeum miało miejsce w latach 80 i 90 XX wieku, są ważnym zjawiskiem w relacjach łączących lokalnych mieszkańców miejscowości letniskowych z właścicielami tzw. drugich domów. W niniejszym artykule dokonuję próby interpretacji tego zjawiska z punktu widzenia antropologii ekonomicznej, pokazując jakie znaczenia przypisują owym włamaniom obie strony, jakie mogły być motywacje złodziei, jakie znaczenie miał kulturowy i społeczny kontekst tych zdarzeń. Proponuję interpretację, w której włamania i kradzieże stają się działaniami pozwalającymi na przebudowanie nierównych relacji społecznych, odbierając silniejszej grupie poczucie sprawczości i niezależności. Kradzieże zniknęły wraz ze zmianami społecznymi, które sprawiły, że działkowicze nie są już postrzegani jako elita, lepiej sytuowana, lepiej wykształcona i dysponująca bogatszym kapitałem społecznym.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Założenia metodologiczne etnografii Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej: od badań wsi do antropologii miasta

W artykule omawiamy metodologię badań etnograficznych Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej, uczonej należącej do grona najwybitniejszych polskich i środkowoeuropejskich przedstawicieli powojennej etnografii. Opisujemy badania, jakie prowadziła Kopczyńska-Jaworska na wsi i w mieście, przedstawiamy paradygmat teoretyczny i metodyczny, w ramach którego uprawiała etnografię. Charakteryzujemy również tzw. łódzką szkołę etnograficzną, której była reprezentantką.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Smutna lektura. Geograficzno-kulturowy trójkąt Lévi-Straussa

Autorka podejmuje się reinterpretacji klasycznej książki, wpisującej się w kanon kształcenia antropologów, a jednocześnie czytanej jako zapis wspomnień z terenu: Smutku tropików Lévi-Straussa. Dowodzi, że w sposobie, w jaki dokonuje się w niej narracyjna ewokacja sensów uobecnia się teoria strukturalna. Klucza do odczytania tekstu dostarcza trójkąt kulinarny – koncepcja zaczerpnięta przez Lévi-Straussa z lingwistycznego ujęcia systemu fonologicznego. W Smutku tropików Brazylia, Europa i Indie współtworzą trójkąt analogiczny do tego, który tworzyło surowe warzone i zepsute w trójkącie kulinarnym. Ten układ widoczny jest w sposobie repartycji znaczeń i wartości. Pobyt w Indiach, poczynione tam obserwacje i notatki mogły zasymulować proces tworzenia wspomnieniowej książki.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Kobiety i (nie)obecność problematyki płci i gender w polskim ludoznawstwie i antropologii społeczno-kulturowej. Szkic historyczno-autoetnograficzny

Tematyka płci była raczej nieobecna w polskiej etnografii i etnologii, mimo że od samego początku dyscyplina ta przyciągała wiele kobiet. Z pierwszego pokolenia badaczek jedynie Regina Lilientalowa w swoich studiach nad kulturą żydowską zajmowała się kwestiami płci. Później temat podjęła Maria Czaplicka , a po niej - Józef Obrębski, którzy byli zainteresowani tymi problemami na poziomie teoretycznym, ponieważ pozostawali pod wpływem brytyjskiej antropologii społecznej z jej socjologicznym nastawieniem, podczas gdy polska etnografia skupiała się głównie na kulturze materialnej, więc kwestia płci nie była zbyt ważna. Po drugiej wojnie światowej kobiety zajmowały wiele ważnych pozycji w akademickiej etnografii, ale nie oznaczało to przyjęcia przez te badaczki perspektywy genderowej, co można tłumaczyć teoretyczną słabością polskiej etnografii w tamtym czasie a także specyfiką polskiej emancypacji, która była raczej praktykowana, niż poddawana refleksji. Dopiero od niedawna młode badaczki (i nieliczni badacze) skupiają się na problemach związanych z płcią kulturową i seksualnością, proponują oryginalne idee i teorie. Niestety, główny nurt polskiej etnologii pozostaje w znacznym stopniu ciągle ślepy na kwestie płci kulturowej.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Macedońskie Trobriandy. Józef Obrębski i pierwsze badania wsi europejskiej w paradygmacie funkcjonalizmu

Artykuł dotyczy początków drogi naukowej Józefa Obrębskiego (1905-1967), ucznia Malinowskiego, polskiego prekursora badań nad etnicznością, płcią kulturową oraz studiów postkolonialnych. Jego prace, nowatorskie i wyprzedzające swój czas, w więszości nie zostały opublikowane; Obrębski nie funkcjonuje więc w antropologicznym mainstreamie. We wczesnych latach 30. prowadził on badania terenowe w prawosławnych społecznościach chłopskich Macedonii. Był pierwszym antropologiem, który zastosował etnograficzną metodę terenową i teorię funkcjonalną w badaniach wsi europejskiej. Obrębski, pragnąc znaleźć wśród górali macedońskich swoje Trobriandy, analizował m.in. strukturę społeczną i rytuał w badanych społecznościach pod kątem relacji między płciami. Koncentrował się na społecznych, ekonomicznych i symbolicznych aspektach prawa małżeńskiego (np. odkup za żonę, małżeństwo przez ucieczkę czy stosunki seksualne). Badał także – metodą „obiektywnej obserwacji i bezpośredniego doświadczenia”, jak ją nazywał – czarownictwo i sekretne praktyki magii miłosnej, jak również inne rytuały sprawowane przez kobiety z perspektywy zarówno konfliktu, jak i współpracy między płciami. II wojna światowa, a następnie emigracja Obrębskiego spowodowały, że nie ukończył i nie opublikował macedońskich monografii, nad którymi pracował. Autorka artykułu przygotowuje obecnie do druku krytyczną edycję pism uczonego z intencją wprowadzenia jego dorobku do antropologicznego obiegu.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Działalność Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie w latach I wojny światowej i w okresie dwudziestolecia międzywojennego

Towarzystwo Ludoznawcze (od 1947 Polskie Towarzystwo Ludoznawcze) powstało w 1895 roku we Lwowie. Kiedy wybuchła I wojna światowa, liczyło niespełna 20 lat. Należeli do niego zarówno pracownicy uczelni wyższych (głównie reprezentanci nauk filologicznych, a także historycznych, w tym etnografowie i etnolodzy), dyrektorzy i nauczyciele szkół, urzędnicy różnych instytucji, jak i „miłośnicy” kultury ludowej. Na początku opisywanego okresu liczba członków wynosiła 280 osób, aby zmaleć przed II wojną światową do 78. Towarzystwo współpracowało z placówkami naukowymi, instytucjami i towarzystwami oraz administracją różnego szczebla, zarówno w kraju, jak i zagranicą. Prowadziło działalność naukową i popularyzatorską. Wydawało czasopismo „Lud” oraz „Prace Etnograficzne”. Prowadziło szeroką wymianę czasopismo oraz publikacji krajowych i zagranicznych. Utrzymywało bibliotekę. Ważną postacią opisywanego okresu był wieloletni sekretarz Towarzystwa Adam Fischer. Artykuł składa się z sześciu części: Władze i członkowie; Działalność w okresie I wojny światowej; Działalność w okresie dwudziestolecia międzywojennego; Adam Fischer i jego związki z Towarzystwem Ludoznawczym; Działalność wydawnicza Towarzystwa Ludoznawczego w latach 1914–1939; Współpraca Towarzystwa Ludoznawczego z Polskim Towarzystwem Etnologicznym.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Skąd, z czym i w jaki sposób etnografia/etnologia/antropologia pijawiła się przez 100 laty w odrodzonym państwie polskim?

Etnografia/etnologia/antropologia była obecna w państwie polskim, od początku jego przywróconego w roku 1918 istnienia, jako jedna z dyscyplin w ramach nauki narodowej. Stało się to możliwe dzięki pracy kilku pokoleń badaczy, którzy w trudnych warunkach zaborowych nadali, w II połowie XIX wieku, od dawna uprawianym zainteresowaniom poznawczym, kształt dyscypliny naukowej.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Pierwszy tom Ludu - Manifest Programowy antropologii/ etnologii/ etnografii - ludoznawstwa polskiego

Wydanie we Lwowie przez Polskie Towarzystwo Ludoznawcze w 1895 roku pierwszego tomu Ludu faktycznie pełniącego funkcję czasopisma ogólnokrajowego, było wielkim wydarzeniem. To ZWAK, Wisła i właśnie Lud, dzięki ruchliwości swoich twórców  i ich rozległych krajowych oraz światowych kontaktach, mogły w podzielonym przez zaborców kraju stanowić forum wymiany myśli, przedstawiania w całości dorobku etnologów, dzielenia się doświadczeniami.            Na grunt Polski przenosiły myśl Herdera, myśl nurtu romantycznego budując jeden z tak istotnych dla kultury narodowej mitów założycielskich - mit kultury ludowej.  Przyswajały anglosaskie teorie ewolucjonizmu i tak ważną dla nas koncepcję społeczeństwa pierwotnego i jego reprezentację w postaci kultury ludowej. Pierwszy tom Ludu był swoistym Manifestem Programowym, którego następstwa można było obserwować w badaniach etnologicznych  aż do końca lat 60.XX wieku.            W artykule zwracamy uwagę na początki krytyki naukowej w etnologii polskiej na przykładzie pierwszego tomu Ludu oraz innych czasopism etnograficznych XIX i pierwszej połowy XX wieku. Jest to wyraz niezgody z naszej strony na głoszony w latach 70. XX wieku pogląd, że tak zwana „etnografia tradycyjna” reprezentowała (zgodnie z argumentami filozoficznej szkoły poznańskiej J.Kmity) przednaukowy etap rozwoju nauki, co spychało rezultaty jej badań do lamusa historii. Temu wnioskowaniu sprzyjała sytuacja zmiany paradygmatu co wydawało się stawiać nieprzekraczalne granice między „tradycyjna” i „nową” etnografią. Czy jednak dość starannie odczytujemy stare teksty? Jak je obecnie interpretujemy ? powstają liczne pytania o rozumienie zasad krytyki naukowej kiedyś i dziś. Jaką naukę możemy wyciągnąć ze starych tekstów?  

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
ALEKSANDRA PAPROT-WIELOPOLSKA, Żuławy i Powiśle: kreowanie tożsamości lokalnych i regionalnych po 1989 roku, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2018

Recenzja książki: Aleksandra Paprot-Wielopolska, Żuławy i Powiśle: kreowanie tożsamości lokalnych i regionalnych po 1989 roku, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2018, ss. 288, ISBN 9788373839687.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
A lo cubano: taniec i reprezentacje kubańskości w kontekście turystyki kulturowej

Artykuł analizuje sposoby, w jakie, w warunkach dynamicznych przemian zachodzących na Kubie, niematerialne dziedzictwo kulturowe staję się podstawowym zasobem generującym dochód, zanurzonym w skomplikowanych sieciach wyobrażeń i reprezentacji kreowanych przez przemysł turystyczny. W związku ze wzrostem znaczenia turystyki opartej na doświadczeniu (‘experiential tourism’ Salazar 2011), praktyki cielesne (w tym taniec) zajmują kluczową pozycję nie tylko dla instytucji zajmujących się ochroną i promocją dziedzictwa kulturowego, ale również w przypadku małych przedsiębiorstw stanowiących dla Kubańczyków alternatywne źródła dochodu poza sektorem państwowym. Szkoły tańca oraz rosnąca popularność tańców kubańskich poza wyspą pokazują, w jaki sposób następuje przyswajanie i adaptacja niektórych turystycznych wyobrażeń w lokalnej narracji o kubańskości oraz jak ciała nabierają walorów transakcyjnych. Realia gospodarcze i nierówności społeczne wynikające z kontaktów z obcokrajowcami skutkują twórczym podejściem do zysków, utrwalając jednocześnie oczekiwania i fantazje dotyczące Kuby. Niejednokrotnie zjawisko to jest silnie naznaczone rasowo, jako że wielu ciemnoskórych Kubańczyków może wykorzystać pozory „rasowej autentyczności” w przestrzeniach związanych z tańcem. Artykuł opiera się na materiałach zgromadzonych w trakcie kilkumiesięcznych badań terenowych prowadzonych w Hawanie w latach 2015-2016 oraz  2018 wśród profesjonalnych tancerzy, instruktorów i właścicieli szkół tańca.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Rodzimowierstwo a straight edge. Budowanie aryjskiego ducha w skrajnie prawicowym neopogaństwie słowiańskim

Neopogaństwo nie jest „religią wolności”. W obrębie ruchu istnieją ścieżki, które ufundowane są na zasadach porządku, dyscypliny i ograniczeń, a szczególnie dotyczy to skrajnie prawicowego neopogaństwa. Z uwagi na to, że w dużej mierze idee te znajdują swój wyraz na gruncie jedzenia i picia, pewne analogie z lewicową subkulturą straight edge nasuwają się same. Podobieństwo to, wobec historycznych związków między subkulturami skinhead i punk, nie jest szczególnie zaskakujące, niemniej skłania do zgłębienia znaczenia stylu życia straight edge dla skrajnie prawicowych neopogan. Koncentrując się na Zakonie Zadrugi „Północny Wilk” działającym na terenie Polski, ukażę, że straight edge służy nie tyle budowaniu (czystego) ciała co raczej ducha. Silne, zdrowe ciało jest nieodzowne w odgrywaniu roli aryjskiego wojownika, ale to nie wyjaśnia istnienia ograniczeń dotyczących spożywania alkoholu czy zakazów zażywania narkotyków i krzyżowania się z przedstawicielami innych ras. Czystość pojmowana jest w kategoriach duchowych, a straight edge służy utrzymywaniu granic symbolicznych wobec innych skrajnie prawicowych neopogan.

Czasopismo: Lud
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne