rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przyczyny rozwoju pentekostalizmu w Ameryce Łacińskiej

Od lat 60. badacze usiłowali znaleźć odpowiedź na przyczyny szybkiego wzrostu pentekostalizmu w Ameryce Łacińskiej. Antropolodzy, socjolodzy i politolodzy zaproponowali rozmaite wytłumaczenia. W latach 80. środowiska lewicowe oraz związane z Kościołem katolickim usiłowały wykazać, że jest to rezultat kulturowej ekspansji Stanów Zjednoczonych, jednak wielu autorów wykazało, że rola misji amerykańskich była marginalna. Amerykańskie misje zazwyczaj wspierały inne protestanckie denominacje. Część socjologów wskazuje, że industrializacja oraz urbanizacja spowodowała dekompozycję społeczną, która osłabiła wpływy kościoła katolickiego i otworzyła szerzej drzwi dla kościołów protestanckich. Ruch zielonoświątkowy okazał się atrakcyjny dla ubogich warstw społecznych oraz dla autochtonów. Wśród innych przyczyn wymienia się: dostosowanie do latynoamerykańskiej kultury oraz odwołanie do emocjonalnej natury człowieka. Prawdopodobnie najlepszym wyjaśnieniem jest zespół wszystkich zaproponowanych czynników.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
caddîq wobec JHWH na przykładzie wybranych psalmów. Studium teologiczne

Przedłożony artykuł jest studium teologicznym na temat postawy caDDîq wobec JHWH na przykładzie wybranych psalmów z Psałterza (Ps 15; 19B; 24; 73; 101; 119).
Istotą qyDIc; jest to, że przestrzega przykazań. W ceremoniale „liturgii bramy” Izrael jest zapytywany o swoją sprawiedliwość (Ps 15 i 24), bo tylko sprawiedliwi mają przywilej przebywać na obszarze sanktuarium oraz oczekiwać na Jego zbawcze interwencje w czasie potrzeby. W stosunku do swego bliźniego, sprawiedliwy okazuje swoją wierność, która jest żywotnym elementem sprawiedliwości starotestamentowej.
Król jako regent JHWH w swoim życiu prezentuje cechy człowieka sprawiedliwego (Ps 101). Na wzór JHWH wypędza sprzed swojego oblicza bezbożnych, stoi na straży prawidłowego przestrzegania „liturgii bramy”. Otacza się ludźmi sprawiedliwymi, których szanuje oraz broni przed ludźmi złymi.
Człowiek sprawiedliwy nie ma nic wspólnego ze sposobem myślenia, mówienia, czynami oraz sposobem życia ludzi niegodziwych (Ps 1; 119). Tora JHWH jest jego największą miłością, obiektem ustawicznej refleksji. Psalm 119 wskazuje na żarliwość tego, który znajduje ustawiczną rozkosz w Jego Torze.
Choć sprawiedliwy czasami oburza się i gniewa z powodu pomyślności bezbożnych, to jednak w JHWH znajduje odpowiedź na najbardziej newralgiczne pytania (Ps 73). Pokładanie ufności w JHWH, powierzanie swojej drogi boskiemu kierownictwu, oczekiwanie na Niego, pielęgnowanie bliskiej wspólnoty z Nim daje sprawiedliwemu wewnętrzną równowagę, otwiera oczy na wspaniałość Jego obecności oraz prowadzi do przezwyciężenia najbardziej trudnych kryzysów wiary. Bezbożni budują domy z kart, które ku ich przerażeniu burzy niespodziewany podmuch Bożego gniewu. Sprawiedliwi – pomimo cierpienia – w Nim doświadczają słodyczy Jego obecności oraz zostaną przyjęci do chwały.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Specyfika chrystologicznej terminologii św. Cyryla Aleksandryjskiego w kontekście kontrowersji nestoriańskiej V wieku

W artykule przedstawiona jest specyfika chrystologicznej terminologii św. Cyryla Aleksandryjskiego, stosowanej w jego nauce o zjednoczeniu dwóch natur w jednej osobie Bogoczłowieka Jezusa Chrystusa. Zostało podkreślone, że arcybiskup Aleksandrii, w celu wyjaśnienia tajemnicy Wcielenia, posługiwał się specyficznym językiem teologicznym. Autor ukazuje główne chrystologiczne pojęcia i porównuje sposoby ich wykorzystania przez św. Cyryla. Na podstawie analizy dzieł arcybiskupa Aleksandrii dowodzi, że św. Cyryl nie rozróżniał terminów φύσις, ὑπόστασις, πρόσωπον i stosował je tak, jakby były one ewidentnymi synonimami. Właśnie w tym zawierała się ogromna trudność interpretacji języka teologicznego arcybiskupa Aleksandrii. Według opinii autora, św. Cyryl próbując wyrazić prawdę o jedności natury boskiej oraz natury ludzkiej w jednej osobie Bogoczłowieka, nie mógł znaleźć jednoczącego wyrażenia zrozumiałego dla wszystkich. Jednakże św. Cyryl starał się sformułować chrześcijański dogmat o zjednoczeniu dwóch natur w jednej osobie Jezusa Chrystusa. Autor tego artykułu stwierdza, że nawet jeśli arcybiskup Aleksandrii w swoich chrystologicznych wypowiedziach nie rozróżniał niektórych terminów i wykorzystywał je jako synonimy, to może być to wytłumaczone przez jeszcze nie ukształtowany i niedokładnie sprecyzowany teologiczno-filozoficzny system terminów w V wieku. Św. Cyryl wyraził głęboką teologiczną koncepcję pomimo wciąż nie jednoznacznie sformułowanych pojęć.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ograniczone odkupienie i skuteczne powołanie. Tezy kalwinizmu dortrechckiego w literaturze współczesnego ewangelikalizmu polskiego

Kalwinizm, dominujący nurt teologii reformowanej, jest głównym źródłem współczesnej teologii ewangelikalnej. Od synodu w Dortrechcie (Holandia) w 1619 r. przedstawiany bywa za pomocą twierdzeń, określanych jako „pięć punktów kalwinizmu” i prezentowany za pomocą akronimu TULIP (od pierwszych liter owych twierdzeń w języku angielskim). Autor niniejszego artykułu prezentuje obecność w polskiej literaturze ewangelikalnej po 1989 r. dwóch pojęć: limited atonement – ograniczone pojednanie oraz irresistible grace (effectual calling) – nieodparta łaska (skuteczne powołanie). Obie tezy są dyskutowane w publikacjach polskich autorów ewangelikalnych (baptyści, wolni chrześcijanie, zielonoświątkowcy). Dogmatyki autorów zachodnich (Ch. C. Ryrie, B. Milne, T.C. Hammond) wydawane przez polskie środowisko ewangelikalne także zawierają omówienie obu punktów. Analiza tekstów prowadzi do wniosku, iż poza wąską grupą autorów z Ewangelicznych Kościołów Reformowanych większość polskich ewangelikalistów jest sceptyczna wobec akceptacji obu doktryn, a zwłaszcza tezy o ograniczonym pojednaniu.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Żołnierskie drogi ks. kapelana Grzegorza Kuryłasa

Artykuł traktuje o losie ks. Grzegorza Kuryłasa, kapelana w siłach zbrojnych II Rzeczypospolitej. W czasie II wojny światowej duchowny był organizatorem i szefem duszpasterstwa wojskowego wyznania prawosławnego w Armii Polskiej w ZSRR i Armii Polskiej na Wschodzie. Z pewnością postać ks. Grzegorza należy do najbardziej ciekawych i złożonych w dziejach wojskowego duszpasterstwa prawosławnego w omawianym okresie. Wokół historii księdza narosło wiele niejasności i kontrowersji. W oparciu o źródła archiwalne z Polski i Wielkiej Brytanii Autor omawia kolejne etapy jego służby duszpasterskiej w wojsku. Szlaki żołnierski i kapłański duchownego zostały ukazane na tle wydarzeń politycznych, które wówczas się dokonywały w kraju.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Misterium Paschy Chrystusa

Misterium Paschy to tajemnica, której źródłem jest celebracja dwóch zasadniczych faktów w historii: Śmierci Jezusa Chrystusa na Krzyżu i Jego chwalebnego Zmartwychwstania. Poprzez ukazanie historycznej drogi rozwoju paschy nowotestamentowej: poczynając od paschy żydowskiej (starotestamentowej), następnie judeochrześcijańskiej czasów apostolskich, do dzisiejszej znanej w chrześcijaństwie prawosławnym, dostrzega się wzajemne powiązania i wpływ tych wydarzeń na obecną tradycję paschalną chrześcijaństwa wschodniego. Ewolucja święta Paschy i Wielkiego Postu odbywała się w ścisłym powiązaniu z Eucharystią, która stanowi najważniejszy moment celebracji świadomości paschalnej wiernych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Fides quaerens veritatem historicam. Klucz do interpretacji teologii Martina Hengela (1926-2009)

Artykuł traktuje o tezach Martina Hengela z roku 1979, które są załącznikiem do artykułu pt. Zur urchristlichen Geschichtschreibung. Załącznik nosi tytuł: Historische Methoden und theologische Auslegung des Neuen Testaments (Thesen) i wydaje się być, wraz z załączonym artykułem, możliwym kluczem do interpretacji teologii biblisty z Tybingi.
Celem niniejszego artykułu jest wykazanie wyjątkowego i reprezentatywnego (naszym zdaniem) charakteru wspomnianych powyżej tez dla teologii M. Hengela. W tym celu tezy zostały zanalizowane w kontekście artykułu z 1979 roku, wybranych faktów z biografii autora i selektywnego odniesienia idei zawartych w tezach do jego dorobku. Celem jest wykazanie ciągłości zainteresowań Hengela badaniem i interpretacją źródeł historycznych, jako biblisty, historyka starożytności oraz znawcy judaizmu okresu drugiej świątyni. Zdecydowana i ostra w tonie polemika z zasadniczymi założeniami „historyczno-krytycznej metody” w biblistyce, zarzut dogmatycznego zafiksowania i niedostatecznego samokrytycyzmu pod jej adresem, wydają się odgrywać szczególną rolę w całej teologii M. Hengela. Wspomniane tezy są poświęcone tej właśnie kwestii, co wskazuje na ich szczególny status w dorobku Hengela.
Artykuł składa się z pięciu części – pierwsza ma charakter wprowadzający, druga przedstawia istotne dla analizy fakty z biografii Hengela, trzecia poświęcona jest genezie artykułu i tez oraz analizie samego artykułu, część czwarta traktuje o samych tezach, porządkując je tematycznie i podsumowując idee w nich zawarte, a piąta odnosi główne punkty koncepcji teologa z Tybingi do jego dorobku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reforma, reformizm, Reformacja – analiza filozoficzna

Reformizm to historyczna praktyka wymyślania na nowo struktury społecznej. Reformizm jest zastosowaniem nowych idei w sporze z tradycyjnymi praktykami społecznymi. Najbardziej znaczącym przykładem i zarazem najstarszym są reformy Solona w starożytnej Grecji. Aktywna postawa wobec tradycji jest obecna w XVI wiecznym ruchu Reformacji. To także dobry przykład społecznego konstruktywizmu. Główną ideą jest stworzenie nowego typu społeczeństwa. Wedle idei (indywidualnego zamysłu) reguluje się funkcjonowanie społeczności. To intelektualistyczny i zarazem centralistyczny aspekt reformizmu. Reformacja była trwałą przeszkodą papieskiego ekspansjonizmu. Reformacja to także nowy etap ewolucji katolicyzmu, oznacza bycie w trwałej interakcji z ruchami protestanckimi. Kontrreformacja dla katolicyzmu miała efekt paraliżujący. Uniemożliwiała modernizację, jeśli tylko możliwe zmiany przypominały te wymyślone przez protestantów. Ostatecznie katolicyzm nie zrezygnował z idei jedności. Podział uznany za zło, wymaga naprawy. Stąd oczekiwanie na lepsze czasy, kiedy to nawrócą się i wrócą do katolickiej Macierzy, najpierw Żydzi, a później wszystkie historyczne odłamy chrześcijaństwa.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nowe w pedagogice, a może „dobrze” zapomniane stare – o dwóch koncepcjach edukacji w opracowaniach ewangelickich nauczycieli Jana Kubisza i Jana Bystronia

Celem opracowania jest przywołanie dwóch przykładów obrazujących zapomniane koncepcje – kształcenia oraz funkcjonowania szkoły jako organizacji. Ich wybór, spośród wielu innych możliwych przykładów, motywowany był uwydatnieniem wkładu ewangelickich nauczycieli i naukowców w rozwój pedagogiki. Obie koncepcje różnią się swoim zasięgiem i treścią. Łączy je to, że nie znalazły (proporcjonalnego do zawartości) odniesienia w piśmiennictwie naukowym. Pierwszy przykład to potoczny opis procesu kształcenia Jana Kubisza. Znajduje się on w wydanym przez niego w 1928 roku „Pamiętniku starego nauczyciela”. To opis zupełnie oderwany od naukowych modeli, co uzasadnia jego nieobecność w pedagogicznych rozprawach naukowych. Stawiam jednak tezę, że ten zbiór nieuporządkowanych refleksji pozostaje w ścisłym związku z założeniami konstruktywistycznej strategii kształcenia. Drugi przykład – to spójna koncepcja autorstwa Jana Bystronia, opublikowana w pracy naukowej. Wprawdzie odniesienia do niej znajdujemy w wybranych pracach naukowych (szczególnie z zakresu socjologii wychowania i socjologii edukacji), ale są to raczej nawiązania incydentalne. Próżno szukać jej jaskrawych śladów w aktualnych rozważaniach ściśle związanych z kulturą organizacyjną szkoły. Właśnie w tym obszarze dostrzegam związek jej podstawowych założeń z inną koncepcją – obecnie popularną w rozprawach z zakresu pedagogiki szkoły i zarządzania placówkami oświatowymi.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Osobno czy razem? Dążenia ekumeniczne wewnątrz polskiego ewangelicyzmu – perspektywa reformowana (do 1945 roku)

Próby zbudowania jedności pomimo różnic teologicznych, podejmowane były wewnątrz polskiego ewangelicyzmu od XVI do XXI w. Przez cały ten czas pewne ekumeniczne wątki wciąż na nowo powracają: wzajemne uznanie urzędów i sakramentów oraz możliwość ich przyjmowania u partnerów dialogu, wymiana kaznodziejska, współużytkowanie kościołów, wspólne synody, powołanie Kościoła narodowego, wspólne kształcenie duchownych, współpraca wydawnicza i charytatywna. Artykuł przypomina najstarszy ekumeniczny akt w Europie - Ugodę Sandomierską (1570), która pozwoliła uznać się nawzajem za prawowierne trzem nurtom reformacji w Polsce: kalwinistom, braciom czeskim i luteranom. W artykule przywołany jest polski prekursor irenizmu, senior Jednoty Małopolskiej, ks. Bartłomiej Bythner (1559-1629) i jego dzieło Fraterna et modesta ad omnes per universam Europam reformatas ecclesias [...] exhortatio, w którym zaapelował on o zwołanie powszechnego soboru chrześcijańskiego. Artykuł śledzi losy Wspólnego Konsystorza luterańsko-reformowanego, wspólne zaangażowanie obu wyznań w Plebiscyt 1920 r., pokazuje przykłady udanych wspólnych projektów wydawniczych i wspólnej działalności charytatywnej. Tekst przywołuje kolejne dokumenty współpracy, zarówno pomiędzy ewangelikami reformowanymi i luteranami, jak i w ostatnim czasie – z metodystami. Wiele ze wspólnych inicjatyw nie było podyktowanych jedynie chęcią realizacji teorii ekumenicznych, ale były rozwiązaniami praktycznymi, które przyniosło życie. Pozwala to z nadzieją spojrzeć w przyszłość z perspektywy 500 lat starań o tę jedność, która wciąż jest zadaniem Kościołów i w kontekście zbliżających się obchodów 500-lecia reformacji.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Przedmowy do Ewangelii bł. Teofilakta Bułgarskiego w cyrylickich tetraewangeliach lwowskich

Artykuł został poświęcony badaniom tekstologicznym Przedmów do Ewangelii autorstwa bł. Teofilakta Bułgarskiego w cyrylickich starych drukach ze Lwowa. Te cztery krótkie teksty, które poprzedzają każdą z Ewangelii, zostały poddane analizie tekstologicznej. Wskazała ona, że tekst wszystkich tetraewangelii ze Lwowa został poddany niewielkiej redakcji, a szczególności ten w wydaniach Michała Ślozki. Podane zostały wszystkie warianty tekstologiczne charakterystyczne dla tetrów lwowskich.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Misje zielonoświątkowe na Bliskim Wschodzie: geneza i wczesny rozwój

Pojawienie się i rozwój chrześcijaństwa zielonoświątkowego na Bliskim Wschodzie związane jest z szeregiem czynników natury religijnej, społecznej oraz politycznej. Ze względu na silne konotacje biblijne rejon ten odgrywał istotną rolę w kształtowaniu postaw misyjnych we wczesnej fazie rozwoju ruchu. Jerozolima stawał się naturalnym centrum inicjowania działań misyjnych. Dodatkowo przemiany zachodzące w społeczeństwach bliskowschodnich, w tym nasilająca się migracja do USA na przełomie XIX i XX wieku, umożliwiały obieg idei i upowszechnianie praktyk zielonoświątkowych na rozległych obszarach pomiędzy Egiptem, Palestyną a Iranem. W istocie jednak pierwsze wspólnoty zielonoświątkowe na Bliskim Wschodzie tworzyli zamieszkujący ten obszar chrześcijanie, w Egipcie – Koptowie, w Iranie – Asyryjczycy, którzy mieli uprzednio kontakt z amerykańskim protestantyzmem. W tym sensie pentekostalizm na Bliskim Wschodzie jawi się, w znacznym stopniu, jako kontynuacja działań misyjnych Amerykanów sięgających początku XIX wieku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rozmowa Abrahama z Bogiem o Sodomie i Gomorze (Rdz 18,16-33) jako afirmacja Bożej sprawiedliwości

Historia sporu Abrahama z Bogiem o Sodomę i Gomorę (Rdz 18,16-33) traktowana jest nierzadko jako przykład skuteczności modlitwy wstawienniczej. Artykuł pokazuje, że opowiadanie o zniszczeniu Sodomy i Gomory należy rozumieć jako pochwałę Bożej sprawiedliwości. Boże działanie determinowane jest przez jego miłosierdzie, a karanie wynika z troski o pokrzywdzonych i z pragnienia położenia kresu popełnianej niesprawiedliwości. Artykuł omawia także historię redakcji perykopy oraz przedstawia jej podstawowe żydowskie i chrześcijańskie interpretacje.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Hermeneutyczna funkcja ewangelickiej etyki teologicznej

Motyw hermeneutyki należał do jednego z najważniejszych toposów teologii ewangelickiej XX wieku. Hermeneutyka jako samodzielna dyscyplina badawcza w ramach protestantyzmu rozwinęła się w XVII wieku za sprawą Johanna Conrada Dannhauera (1603-1666). Etyka ewangelicka jako wyodrębniony dział teologii powstała za sprawą Georga Calixta (1586-1656), autora Epitome Theologiae moralis. Dopiero jednak za sprawą Schleiermachera, ojca neoprotestantyzmu, wyodrębniła się hermeneutyka filozoficzna per se, czyli synteza istniejących dotąd koncepcji interpretacji – ogólna teoria rozumienia. U Schleiermachera odnajdujemy również motyw postrzegania etyki teologicznej jako teorii rozumienia państwa, społeczeństwa i kultury. Współczesna etyka ewangelicka w całości teologicznego namysłu pełniła szczególną rolę w końcu lat 80. i początku 90. XX wieku. Wówczas też motyw rozumienia jako specyfi cznego zadania etyki znalazł szczególną rolę w pismach Trutza Rendtorff a, Wolfh arta Pannenberga, a wśród najnowszych opracowań przedmiotu, w etyce – dziele szwajcarskiego teologa Johannesa Fischera.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wybrane aspekty sporu kreacjonizmu z ewolucjonizmem

Artykuł dotyczy źródeł sporu między kreacjonistami i ewolucjonistami, jego historii oraz różnych jego aspektów: naukowego, filozoficznego, teologicznego, prawnego oraz społeczno-etycznego. Jest pewną formą syntezy tematu, ale z pewnymi elementami analizy niektórych idei i argumentów obecnych w nim.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Aniołowie w cerkiewnosłowiańskiej hymnografii

Artykuł prezentuje przeglądu cerkiewnosłowiańskich kompozycji hymnograficznych poświęconych Aniołom. Analizie zostały poddane wszystkie teksty, podstawowych cykli liturgicznych, poświęcone aniołom, a w szczególności tygodniowy (poniedziałek) oraz 8 XI, 6 IX, 26 III, 13 VII). Obok tekstów wykorzystywanych współcześnie w lokalnych Kościołach prawosławnych i przetłumaczonych z języka greckiego, w pracy zostały zaprezentowane kompozycje dedykowane Aniołom i napisane przez słowiańskich autorów (anonimowe, Klemensa z Ochrydy i Konstantyna Presławskiego (IX/X w.) oraz Symeona (XIV w.)).

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Badania w zakresie teologii systematycznej w Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego

Artykuł ukazuje rozwój polskiej, ewangelickiej myśli teologicznej w zakresie teologii systematycznej. Wraz z powstaniem wydziału teologii ewangelickiej w Uniwersytecie Warszawskim w roku 1921, rozpoczęła funkcjonowanie katedra teologii systematycznej, której pierwszym profesorem został ks. Karol Serini (1875-1931). Serini nie tylko nawiązał dialog z najnowszymi nurtami myśli protestanckiej w Europie, prezentując je w licznych publikacjach, ale stał się także uznanym specjalistą w zakresie myśli wolnomularskiej. Jego przedwczesna śmierć spowodowała konieczność rychłego obsadzenia katedry nową osobą, wybór władz wydziału padł na ks. Rudolfa Kesselringa (1884-1961), dotychczasowego proboszcza we Lwowie, który znany był ze swoich ekumenicznych wizji i projektów zjednoczeniowych. Wybuch II Wojny Światowej i okupacja przerwały prace wydziału, tak jak całego uniwersytetu. Po zakończeniu działań wojennych odrodził się wydział teologii ewangelickiej, ale władze komunistyczne nie pozwoliły Kesserlingowi kontynuowania badań i dydaktyki. Kierownictwo katedry, w zastępstwie powierzono specjaliście w zakresie religionistyki, ks. Wiktorowi Niemczykowi. W roku 1954 władze komunistyczne rugując nauczanie teologii z przestrzeni Uniwersytetu, powołały do życia autonomiczną uczelnię Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie, która kontynuowała prace wydziału, w tym badania w zakresie teologii systematycznej.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Raz jeszcze o edycji tekstu i erratach Ewangeliarza Archangielskiego (1092 r.)

Ewangeliarz archangielski z 1092 roku jest jednym z najważniejszych źródeł w badaniach wschodniosłowiańskiej tradycji rękopiśmiennej. Był publikowany dwukrotnie: w 1912  (faksymile) i 1997 roku. Drugie wydanie (edycja tekstu) nie było wierne oryginałowi. Jej  pierwsza trudno dostępna errata została opublikowana w roku 1998 (po japońsku), druga w 2012 (i 2013) roku. Niestety, w tych dwóch publikacjach nie zostały wymienione wszystkie niedokładności między edycją tekstu Ewangeliarza archangielskiego i jego oryginałem. Niniejszy artykuł zawiera tylko nieścisłości opuszczone w drugiej erracie z 2012 (i 2013) roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Aleksander Archangielski – kompozytor, dyrygent, człowiek

Powyższy artykuł jest próbą refleksji nad jednym z najbardziej znanych protagonistów cerkiewnego życia muzycznego, Aleksandrem Archangielskim. Autor artykułu poświęca sporo uwagi jego profilowi życiowemu i osobowościowemu, ujawniając meandry jego artystycznego rozwoju i artystycznej kariery. Wiele płaszczyzn, na których odznaczał się swą wielostronną działalnością stanowiło bardzo istotny element rosyjskiej kultury. Powszechnie znano Archangielskiego nie tylko jako cerkiewnego dyrygenta, dyrektora znamienitych chórów, lecz także jako społecznika, walczącego o lepszy byt dla współczesnych mu artystów.
Życie kompozytora przypadło na czas przełomu: zaistnienie Związku Radzieckiego otworzyło artystom nowe drogi rozwoju, drogi, których Aleksander już nie do końca rozumiał. Ponadto choroba, na którą przez długi czas cierpiał, nie pozwalała mu na kontynuowanie artystycznej pracy czy podejmowanie nowych zamysłów kompozytorskich. 
Lecz przyszłość okazała się dlań daleko bardziej łaskawa: dziś dzieła Aleksandra Archangielskiego należą do rzędu najczęściej wykonywanych kompozycji nie tylko w jego Ojczyźnie, lecz także za granicą.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ograniczenia wolności sumienia i religii funkcjonariuszy publicznych

Artykuł omawia konstytucyjne i ustawowe regulacje dotyczące wolności sumienia i wyznania funkcjonariuszy publicznych. Przytoczona jest treść instytucji wolności sumienia i wyznania oraz definicja funkcjonariusza publicznego, a następnie praktyka orzecznicza, która wydaje się niewystarczająca wobec obecnych wyzwań, w szczególności na tle innych krajów europejskich.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne