rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Studia nad polityką zagraniczną z poziomu czynników krajowych. Historia rozwoju i współczesne wyzwania w nauce światowej i polskiej

Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o wyzwania stojące przed rozwijanymi w Polsce studiami teoretycznymi nad polityką zagraniczną upatrującymi czynników sprawczych na poziomie krajowym. Tekst składa się z pięciu części. W pierwszej wskazano prace przeglądowe z zakresu tego typu teorii opublikowane w XXI w. Następnie przedstawiono historię rozwoju światowych badań w tym zakresie. W części trzeciej omówiono współczesne wyzwania stojące przed tego typu studiami. Potem zaś zaprezentowano historię takich studiów w Polsce. Wreszcie na tak zarysowanym tle porównawczym wskazano wyzwania stojące przed polską nauką. Artykuł ma formę przeglądu literatury na podstawie strategii porównawczego studium przypadku. Metodą pozyskiwania danych była jakościowa analiza tekstu. Bazę źródłową stanowiły anglojęzyczne publikacje z USA i Europy Zachodniej, a także prace opublikowane w języku polskim. .

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wybrane idee regulatywne w nauce o stosunkach międzynarodowych

Celem tekstu jest ukazanie, w jaki sposób treści z zakresu filozofii nauki są przedstawiane przez literaturę dotyczącą nauki o stosunkach międzynarodowych. Problemem badawczym natomiast, w jaki sposób to, co należy do metateorii nauki o stosunkach międzynarodowych, łączone jest w dyskursie tej dyscypliny z zagadnieniami zarówno tradycyjnie pojmowanej filozofii nauki, jak i filozofii nauk społecznych. Pierwszą istotną kwestią poruszoną w tekście jest próba zdefiniowania tego, jak filozofia nauki jest rozumiana w literaturze o stosunkach międzynarodowych, następnie przedstawione zostało, w jaki sposób kwestie filozofii nauki nakładają się na metateorię nauki o stosunkach międzynarodowych. Kolejnym poruszonym zagadnieniem jest kwestia wielu szczegółowych problemów filozofii nauki, takich jak koncepcja prawdy, kryterium demarkacji, zagadnienie racjonalności nauki czy postępu naukowego i tego, jak zagadnienia te funkcjonują w ujęciu przedstawicieli dyscypliny. Zwrócono uwagę na wiele problemów dotyczących recepcji filozofii nauki na gruncie nauki o stosunkach międzynarodowych. W tekście zostaje wreszcie zaproponowana oryginalna koncepcja ujęcia problematyki filozofii nauki w nauce o stosunkach międzynarodowych na podstawie ideałów nauki, kategorii zaczerpniętej z myśli Stefana Amsterdamskiego. To z kolei pozwala wielokrotnie poruszane już treści poddać nowej interpretacji, wskazując na idee regulatywne, według których (normatywnie) nauka o stosunkach międzynarodowych powinna się rozwijać, i przynajmniej zarysować (empirycznie), jakie idee regulatywne w istocie kierują tą praktyką społeczną.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Dyskursywne ujęcie tożsamości państwa w stosunkach międzynarodowych

Zagadnienie tożsamości państwowych uczestników relacji międzynarodowych od lat 80. XX w. zaczyna powracać do naukowej refleksji na temat stosunków międzynarodowych dzięki zmianom, jakie do nauki o stosunkach międzynarodowych wnosi konstruktywizm1. Oferowana przez niego optyka wymiaru ontologicznego rzeczywistości międzynarodowej pozwala na analizę takich zagadnień, jak m.in.: tożsamość, dyskurs, normy czy wartości w przestrzeni międzynarodowej, które pozostawały dotychczas na marginesie refleksji teoretycznej paradygmatów głównego nurtu, takich jak neorealizm czy neoliberalizm. Za sprawą tzw. zwrotu konstruktywistycznego tożsamość staje się jednym z istotniejszych zagadnień, przez którego pryzmat analizowana jest rzeczywsitość międzynarodowa. Wielość jednak konstruktywistycznych interpretacji rzeczywistości międzynarodowej, wyrażająca się w istnieniu kilku jego odmian (w artykule przyjęto dwójpodział na konstruktywizm tradycyjny oraz krytyczny) jest źródłem wielorakich interpretacji fenomenu tożsamości państwa w ramach tego paradygmatu. Owa wielość jest zarazem źródłem konstruktywistycznych problemów z kategorią tożsamości: sposobem badania i wyjaśniania, jak również niejednoznacznością na gruncie definicyjnym. Warte zwrócenia uwagi badawczej jest ujęcie dyskursywne tożsamości oferowane przez badaczy reprezentujących konstruktywizm krytyczny, nawiązujący w tym aspekcie do dorobku poststrukturalistycznej tradycji badań językowych. Tutaj tożsamość państwa jawi się jako fenomen nietrwały, procesualny i kontekstualny, uzgadniany oraz kształtowany za pomocą języka. Takie ujęcie tożsamości państwa jest wyzwaniem dla osadzonych w tradycji pozytywistycznej czy behawioralnej paradygmatów nauki o stosunkach międzynarodowych.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Arabia Saudyjska i Iran - wybrane aspekty mocarstwowości

Celem artykułu jest przeanalizowanie potencjałów mocarstwowych Arabii Saudyjskiej i Iranu. Analiza ukierunkowana jest na znalezienie odpowiedzi na następujące pytanie badawcze: które z państw toczących tzw. nową zimną wojnę na Bliskim Wschodzie - Arabia Saudyjska czy Iran - w większym stopniu wypełnia kryteria kwalifikujące je jako mocarstwo? Skonstruowana na podstawie pytania badawczego hipoteza zakłada, iż w przypadku zestawienia potencjałów mocarstwowych Arabii Saudyjskiej i Iranu to Rijad jawi się jako aktor silniejszy, a tym samym bardziej zdolny do odgrywania roli regionalnego lidera. W celu weryfikacji hipotezy badawczej wykorzystano kryteria mocarstwowości sformułowane przez A. Włodkowską: miernik populacyjno-demograficzny, terytorialny (geopolityczny), ekonomiczno-technologiczny oraz militarny. Przełożenie wyników analizy na wartości liczbowe pozwoliło na pozytywną weryfikację hipotezy badawczej. Porównanie bieżących potencjałów mocarstwowych Rijadu i Teheranu, a także uwzględnienie trendów ich ewolucji prowadzi do wniosku, że Arabia Saudyjska przewyższa rywala potencjałem predestynującym do roli mocarstwa regionalnego. Królestwo jest nie tylko największym i najbardziej ekonomicznie rozwiniętym państwem regionu, ale i podmiotem charakteryzującym się korzystnymi i perspektywicznymi wskaźnikami demograficzno-ekonomicznymi, przeznaczającym najwięcej spośród aktorów bliskowschodnich na modernizację i rozbudowę armii.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Pamięć o drugiej wojnie światowej a stosunki rosyjsko-izraelskie

Autorka podjęła próbę oceny relacji rosyjsko-izraelskich. Jako najważniejszy środek w ich kreowaniu postrzega politykę historyczną dotyczącą drugiej wojny światowej. Dla zweryfikowania swojej hipotezy wskazuje na podłoże wspólnej narracji historycznej, tj. uczestnictwo Żydów w elitach wojskowych ZSRR, radzieckie wsparcie dla powstania Izraela, postrzeganie roli Armii Czerwonej w wyzwalaniu Europy od nazizmu. Dostrzega również dodatkowe czynniki wpływające na stan stosunków rosyjsko-izraelskich: obecność radzieckich olim w życiu politycznym i kulturowym Izraela oraz relacje prywatne głów obu państw.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Termiczne naczynie ceramiczne z badań na kwartale XXVI w Stargardzie

Artykuł poświęcony jest odkrytemu w 2017 roku – podczas badań sondażowych w Stargardzie – ażurowemu naczyniu termicznemu. Forma i technika wykonania wskazują, że pojemnik ten wyprodukowany został w środkowych Niemczech w końcu XVII lub na początku XVIII wieku.

Czasopismo: Materiały Zachodniopomorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Wyniki interwencyjnych badań archeologicznych przeprowadzonych w 2020 roku w Kamieńcu, gm. Kołbaskowo

Stanowisko nr 45 w Kamieńcu – pierwotnie oznaczone jako Rosówko, stan. 5 (AZP 32-04/132) – odkryte zostało w trakcie badań powierzchniowych przeprowadzonych w 2011 roku, jednak wówczas określono je jako ślad osadniczy z wczesnego średniowiecza. Na podstawie ostatnich odkryć pięciu obiektów dokonano zmiany funkcji stanowiska. Jest to osada, której chronologię – opierając się na nielicznym zespole ułamków naczyń glinianych – wstępnie ustalono na XI–XII wiek.

Czasopismo: Materiały Zachodniopomorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia
Państwo w systemie międzynarodowym: paradoks „długiego trwania”

Centralnym problemem stanowiącym kanwę niniejszego tekstu jest państwo - instytucja polityczno-prawna i społeczna o tradycji sięgającej starożytności występująca w przestrzeni międzynarodowej bardzo się różniącej od tej, w jakiej powstawała. Zagadnieniem poddawanym naukowej refleksji są siły sprawcze uruchamiające potencjał adaptacyjny do zmieniającej się w długim diapazonie czasowym rzeczywistości skutkujące m.in. tym, iż państwo jako wspólnota wymyka się dzisiaj prostym uogólnieniom, budzi wiele kontrowersji, jawi się jako forma schyłkowa, byt „rozmyty”, mało czytelny. Zawarte w tekście treści odnoszą się do konstrukcji teoretycznej francuskiego historyka czasów nowożytnych Fernanda Braudela, przedstawiciela Szkoły Annales „długiego trwania”, zbudowanej na założeniu trzech faz (interwałów) czasowych, o progowym, fundamentalnym znaczeniu w rozwoju świata i cywilizacji. Cywilizacje, jak pisze Fernand Braudel, powstają na skrzyżowaniu czasu i przestrzeni. Dotyczy to także państw, których powstanie, trwanie i rozwój są wypadkową krzyżowania się czasu niosącego zmiany i przestrzeni, których one dotyczą. Państwo z perspektywy „długiego trwania” symbolizuje przemiany struktur społecznych, ich rozwój oraz cywilizacyjny dorobek. Za każdą bowiem zmianą w przestrzeni międzynarodowej, stanowiącej dla państwa fundament „długiego trwania”, idą zmiany nieobojętne dla niego. W perspektywie „długiego trwania” zdolność wchłaniania ich następstw przez tę instytucję przypomina nierzadko „taniec tarantuli”, który ma/może uleczać je z następstw ukąszenia przez jadowitego pająka. Podjęty problem pozostaje w bezpośrednim związku z kwestią referencyjności i relacyjności zjawisk i zdarzeń od pokoleń zachodzących w realnym świecie, a nieobojętnych dla państwa i jego ontologicznej treści. Słowa kluczowe: państwo, potencjał adaptacyjny, debaty, koncepcja „długiego trwania”, generatory zmian, teoria złożoności.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Antecedencje międzynarodowej współpracy zbrojeniowej

Uruchomienie Stałej Współpracy Strukturalnej (PESCO) i Europejskiego Funduszu Obronnego (EDF) stanowiły przełomowy moment nie tylko w odniesieniu do integracji europejskiej w zakresie bezpieczeństwa i obrony, ale również jako kolejny etap w rozwoju zjawiska międzynarodowej współpracy zbrojeniowej. Z tego względu geneza tego typu współdziałania zasługuje na uwagę. Artykuł prezentuje formy stadialne międzynarodowej współpracy zbrojeniowej w dziejach najnowszych oraz przyczyny, dla których państwa decydowały się brać w nich udział. Szczególne przykłady stanowią w tym kontekście kompleksowa współpraca radziecko-niemiecka z lat 20. XX w. w zakresie rozwoju przemysłu obronnego, pozwalająca na ominięcie ograniczeń nałożonych na Niemcy przez traktat wersalski, a także współdziałanie fińsko-estońskie w rozwijaniu zdolności obronnych. Zasadniczym celem artykułu jest zatem zrekonstruowanie podstaw stanowiących wzorce dla inicjatyw dotyczących współpracy w zakresie zbrojeń, podejmowanych po II wojnie światowej przez państwa Europy Zachodniej. Słowa kluczowe: międzynarodowa współpraca zbrojeniowa, przemysł obronny, przemysł zbrojeniowy, handel bronią, uzbrojenie, zdolności obronne.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Polityczne, militarne i ekonomiczne wyzwania integracji rosyjsko-białoruskiej

Po rozpadzie Związku Radzieckiego (ZSRR) państwa poradzieckie podjęły próby integracyjne. Do pierwszych z nich doszło między państwami sąsiadującymi, Białorusią i Rosją. Po 1991 r. pojawiły się koncepcje powołania nowych struktur integracyjnych, przez lata wspierane przez przywódców obu państw. Współpraca rosyjsko-białoruska opiera się na politycznej i gospodarczej integracji eurazjatyckiej. Rosja i Białoruś odczuwają bliskość cywilizacyjną i kulturową opierającą się na podłożu historycznym i sięgającą czasów współczesnych. Chęć współpracy obu narodów łączą aspekty historyczne, społeczno-kulturowe, energetyczne i bezpieczeństwa.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Thomas Gomart i refleksje nad kondycją współczesnego świata w przeddzień pandemii COVID-19

Artykuł zawiera zainspirowane lekturą książki Thomasa Gomart, L'affolement du monde. 10 enjeux géopolitiques (Editions Tallandier, Paris 2019) rozważania na temat obecnej kondycji Unii Europejskiej. Autor zarówno przedstawia w nim obszernie główne tezy i zagadnienia książki Gomarta, jak i podejmuje z nimi dyskusję, na kanwie omawianej pozycji rozwijając też własne spostrzeżenia dotyczące sytuacji wewnętrznej oraz pozycji międzynarodowej UE w kontekście współczesnych zmian w globalnym układzie sił. Zastanawia się zarówno nad czynnikami decydującymi o sile Unii, jak i nad źródłami jej słabości, podejmując tematy analizowane przez Gomarta, takie m.in. jak możliwa reakcja UE na wzrost potęgi Chin, kryzys klimatyczny, osłabienie pozycji USA i próby odbudowy statusu przez Rosję, narastanie ruchów migracyjnych, rozwój zagrożeń nietradycyjnych (np. terroryzm) czy zmiany układu sił na świecie w wymiarze ekonomicznym Thomas Gomart, profesor na paryskiej Sorbonie, dyrektor we Francuskim Instytucie Stosunków Międzynarodowych (IFRI), opublikował w 2019 r. esej, którego tytuł w tłumaczeniu na język polski brzmi Zaniepokojenie świata. 10 stawek geopolitycznych. Kluczowe słowo w tytule l'affolement w tłumaczeniu na język polski, podobnie zresztą jak w języku francuskim, ma szeroką gamę znaczeniową. Można je rozumieć jako oszołomienie, wzburzenie, poruszenie, przerażenie i zaniepokojenie. Coś z każdego z tych znaczeń jest we francuskim tytule, ale chyba najbliższe intencji autora jest jego przełożenie na język polski jako zaniepokojenie. Zaniepokojenie świata stanem globalnej geopolityki analizowanej w eseju w jej dziesięciu odsłonach. Książka warta jest uwagi, nawet jeśli ukazuje świat w kształcie, jaki pod wpływem pandemii koronawirusa, która dotknęła wszystkie kraje, w tym głównych aktorów geopolitycznych,

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kształtowanie marki miejsca na przykładzie polityki Dubaju w latach 1989-2019

Dubaj w ciągu zaledwie kilkudziesięciu lat przeszedł ogromną przemianę polityczną, gospodarczą i społeczną. Stał się ultranowoczesną metropolią i obecnie jest jednym z najchętniej odwiedzanych i rozpoznawalnych przez turystów miast na świecie. W artykule przeanalizowano strategię rozwoju marki miejsca oraz podejmowanych działań przez rządzących emiratem o charakterze reklamowym i promocyjnym, które wpłynęły na postrzeganie Dubaju i ukształtowanie jego tożsamości, a także wyznaczenie nowych światowych trendów. Spójne zarządzanie marką miejsca i wykorzystywanie innowacyjnych narzędzi promocyjnych oraz nowinek technologicznych spowodowały, że emirat w ciągu trzech dekad stał się najpopularniejszym miejscem turystycznym i ośrodkiem globalnego handlu. Uznawany jest także za jedno z najbardziej rozwiniętych i najszybciej rozwijających się miast. Marka „Dubaj” wiąże się z innowacyjnością, ultranowoczesną architekturą, bogactwem, a także z wieloma znanymi na całym świecie eventami. Słowa kluczowe: Dubaj, marka miejsca, strategia marki, kreowanie wizerunku.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Z historiografii badań stosunków międzynarodowych w Polsce. Ad Memoriam Profesora Bogusława Mrozka

Celem artykułu jest omówienie dorobku naukowego i organizacyjnego Profesora Bogusława Mrozka (1930-2020), pioniera badań nad Indiami i regionem Azji Południowej w Polsce. Przypomnieć należy także, że był on współzałożycielem i pierwszym dyrektorem w latach 1976-1977 Instytutu Stosunków Międzynarodowych. Właściwa ocena osiągnięć każdego badacza nie sprowadza się tylko do konwencjonalnego zestawienia jego dorobku naukowego, ale wymaga przede wszystkim ukazania historycznego kontekstu jego tworzenia. To nie tylko polityczno-ideologiczne uwarunkowania, ale i stan dyskursu naukowego w danym okresie. Mając to na uwadze, w artykule zostanie podjęta najpierw próba identyfikacji stanu badań stosunków międzynarodowych w Polsce w latach 1957-1977, a następnie naukowa aktywność Profesora Mrozka.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
75-lecie ONZ. Czy ONZ pomogła światu?

Chociaż nie wszystkie cele określone w Karcie Narodów Zjednoczonych zostały zrealizowane, to równocześnie w wielu dziedzinach osiągnięcia ONZ wyraźnie przekroczyły zawarte w niej zamierzenia. ONZ, wspierając proces dekolonizacji, w znaczący sposób wpłynęła na kształt społeczności międzynarodowej, a pomagając w rozwoju prawa międzynarodowego – na stosunki międzypaństwowe. Nadanie przez ONZ szczególnej rangi problematyce praw człowieka, „zrównoważonego rozwoju”, konieczności zmniejszenia ubóstwa w świecie, ochrony środowiska oraz pomocy humanitarnej istotnie zmieniło myślenie o współczesnym świecie. Wzrastające poczucie nowych zagrożeń dla ludzkości powinno być głównym motywem działań na rzecz umocnienia ONZ. Przyjęta w toku obecnej 75 sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ na szczeblu szefów państw i rządów Deklaracja upamiętniająca 75 rocznicę powstania ONZ stwarza pewną nadzieję. Deklaracja ta wskazuje – podobnie jak Karta NZ – na główne problemy światowe oraz podkreśla, że mogą być one rozwiązane jedynie przez „ożywiony ponownie multilateralizm”. Deklaracja ta powinna być istotnym impulsem dla polityków i naukowców dla refleksji i działań na rzecz umocnienia ONZ

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Dziedzictwo paryskiej konferencji pokojowej. Wybrane problemy

Sto lat po paryskiej konferencji pokojowej i wobec głosów, że świat jest znowu w przededniu „Sarajewa”, przeprowadzona została krytyczna refleksja jej dokonań. Jej dziełem była Liga Narodów, pierwsza uniwersalna organizacja międzynarodowa – stanowiąca wyraz organizacyjnego idealizmu w stosunkach międzynarodowych. W katalogu decyzji konferencji są normy, które: kodyfikowały prawo międzynarodowe; prawo rozwijały; prawo to zmieniały. Wytworzony porządek międzynarodowy był oparty na wartościach, instytucje miały w nim do wypełnienia istotne funkcje. Wartości współtworzące system, które legły u źródeł przyjętych rozwiązań generalnych, przeszły próbę czasu. Jego podstawą miała być internalizacja wartości i celów; i tego nie zrealizowano. Na wizerunku konferencji i Ligi Narodów ciąży – przede wszystkim – kolejna wojna. Obciążanie konferencji, traktatów, systemu organizacji „forum” winą za wojnę jest infantylną antropomorfizacją; usprawiedliwiają ją cierpienia milionów i pamięć o nich. Jednak upływ czasu nakazuje krytyczną refleksję nad nią i jej dokonaniami. Jednym z pryzmatów tej refleksji jest prawo międzynarodowe. W artykule zawarte zostały wnioski wynikające z analizy konferencji i jej ustaleń.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Racja stanu a ograniczona suwerenność (Studium przypadku: Układ normalizacyjny między PRL a RFN z 1970 r. – ocena po półwieczu)

Istotą przedstawionych rozważań jest odpowiedź na dwa pytania: Co sprawiło, że zawarty przed pół wiekiem w Warszawie Układ o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec (7 grudnia 1970 r.) zajął wśród wielu innych traktatów miejsce o szczególnej doniosłości? Jak państwo o ograniczonej suwerenności, jakim była wówczas Polska Ludowa, zdołało wynegocjować porozumienie w obronie swojej suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności swoich granic? Esej odwołuje się do prac wybitnych polskich uczonych z „poznańskiej szkoły” prawa międzynarodowego (Alfonsa Klafkowskiego, Krzysztofa Skubiszewskiego,
Bolesława Wiewióry) oraz Manfreda Lachsa, Ludwika Gelberga i innych badaczy przedmiotu. W szczególności do oryginalnych myśli Janusza Symonidesa o zasadzie efektywności w prawie międzynarodowym. W prezentowanym studium sprawą kluczową jest nie tyle egzegeza tekstu Układu, ile polityczny kontekst i wyjaśnienie podtekstów, które dopiero po latach wyszły na światło dzienne. Trudności w uzgodnieniu porozumienia wiązały się z tzw. kwestią niemiecką. Strona polska postulowała jednoznaczne uznanie swojej granicy zachodniej, natomiast
RFN dążyła do zawarcia Układu o „nieużyciu siły” (Gewaitverzicht). Dodatkową trudnością był negatywny stosunek do polskiej inicjatywy ze strony sąsiadującej z Polską „sojuszniczej” NRD. Jej przywódcy uważali, że polskie postulaty uznania granicy na Odrze i Nysie podważają trwały charakter państwowości „pierwszego państwa robotników i chłopów na ziemi niemieckiej”. Z kolei wschodni sąsiad, czyli ZSRR, zainteresowany był zawarciem traktatu z RFN, który gwarantowałby nienaruszalność polskiej granicy zachodniej, a w ten sposób gwarancje te utrwalałyby na płaszczyźnie prawnomiędzynarodowej zależność Polski od ZSRR. W tych okolicznościach osiągnięte dwustronne porozumienie miało dla Polski egzystencjalne znaczenie. Otwierało też drogę do uruchomienia procesu, w którego wyniku doszło do uzgodnienia Aktu końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie podpisanego w Helsinkach (1975). Głównym czynnikiem sprawczym była wola polityczna i determinacja obu architektów tego Układu – Władysława Gomułki i Willy’ego Brandta, który za przywrócenie wartości moralnych w polityce wyróżniony został Pokojową Nagrodą Nobla.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Sprawa potwierdzenia granicy polsko-niemieckiej na Odrze i Nysie Łużyckiej w procesie zjednoczenia Niemiec

W artykule poddano analizie proces uznania w toku zjednoczenia Niemiec granicy polsko-niemieckiej. Uprzednio Republika Federalna Niemiec kwestionowała ostateczny charakter tej granicy w świetle prawa międzynarodowego. Powodowało to poważne konflikty polityczne w stosunkach PRL i RFN. Nie zmienił tego Układ o normalizacji stosunków między obu państwami podpisany 7 grudnia 1970 r. Powstanie demokratycznej Polski w 1989 r. i paralelne zjednoczenie Niemiec położyły kres tym konfliktom. Znalazło to wyraz w Traktacie o potwierdzeniu granicy polsko-niemieckiej (podpisanym z 14 listopada 1990 r.) oraz w Traktacie „dwa plus cztery” (podpisanym 12 września 1990 r.). Stało się to podstawą budowania – postulowanej przez ministra Krzysztofa Skubiszewskiego – polsko-niemieckiej „wspólnoty interesów” w zjednoczonej
Europie. Przypomnieć przy tym należy, że negocjacje nad traktatem o potwierdzeniu granicy przyczyniły się do wypracowania koncepcji Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Został on podpisany 17 czerwca 1991 r. Wytyczył kierunki dla polsko-niemieckiej „wspólnoty interesów” i utorował drogę Polski do Unii Europejskiej.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji