rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Antyminsy w kolekcji Muzeum Archidiecezjalnego im. św. Józefa Sebastiana Pelczara Biskupa w Przemyślu

Artykuł zawiera katalog antyminsów w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu. Opisuje 17 dzieł z okresu od 1700 r. do początku XX w. Antymins to prostokątny kawałek płótna lnianego lub z jedwabiu, typowo ozdobiony przedstawieniami Złożenia do grobu Chrystusa, czterech ewangelistów oraz napisami wykonanymi technikami graficznymi. Nie wolno sprawować Eucharystii bez antyminsów. Antyminys musi być konsekrowany i podpisany przez biskupa.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ikony Mandylionu w zbiorach Muzeum Historycznego w Sanoku

Celem artykułu jest prezentacja ikon Mandylionu ze stałej kolekcji znajdującej się w Muzeum Historycznym w Sanoku. Autorka na przykładzie 12 ikon datowanych na XVI–XIX w. omawia i porównuje każdą z nich w kontekście zmieniającej się na przestrzeni wieków ikonografii, stylu i formy.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wielokulturowość dawnej Rzeczypospolitej z perspektywy postmigracyjnej XX w. – cmentarz miejski w Uhnowie

Uhnów – dziś najmniejsze miasteczko zachodniej Ukrainy – należy do postmigracyjnego obszaru polsko-ukraińskiego pogranicza z interesującymi przykładami dziedzictwa kulturowego, które warto badać i popularyzować. Znajdują się tu trzy obiekty: barokowy kościół, murowana cerkiew i synagoga z czerwonej cegły. Są to symbole trzech tradycji: łacińskiej, bizantyńskiej i żydowskiej, które przez wieki koegzystowały na tym terenie. Ze świątyniami nieodłącznie wiążą się cmentarze grzebalne. Historyczne cmentarze są odzwierciedleniem wielonarodowej i wielokulturowej dawnej Rzeczypospolitej. Spoczęli na nich ludzie, którzy tworzyli tu mozaikę językową, artystyczną i obyczajową, bezpowrotnie zniszczoną przez nacjonalizmy i totalitaryzmy XX w. Na potrzeby artykułu badaliśmy zachowany cmentarz miejski w Uhnowie, który ciągle spełnia cztery podstawowe funkcje: sacrum, archiwum, muzeum i parku.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Cerkiew św. Aleksandra Newskiego w Warszawie i Zmartwychwstania w Sankt Petersburgu

Sobór Aleksandra Newskiego w Warszawie wzniesiono w 1912 r., a zburzono z powodów politycznych w 1923 r. Jego wnętrze wypełniały mozaiki i freski wykonane przez najlepszych petersburskich artystów, w tym Wiktora Wasniecowa. Na podstawie archiwalnych zdjęć udało się odczytać program malarski świątyni oraz odnaleźć ikonograficzne i stylistyczne analogie w petersburskiej cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zabytki sztuki cerkiewnej Drohobycza na rysunkach Stanisława Wyspiańskiego z podróży w sierpniu roku 1887

Stanisław Wyspiański w sierpniu 1887 r. wyjechał do Galicji Wschodniej. Rysunki, które pozostały z tej podróży, stanowią bardzo cenne źródło obrazowe do poznania zabytków z tych terenów. W artykule uwaga została skupiona na rysunkach z Drohobycza. Badania porównawcze i kwerenda terenowa pozwoliły uzupełnić dane dotyczące ich dziejów, a nawet rozpoznać i odnaleźć dzieła uważane za zaginione.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Kaplica w Jabłonce w dekanacie kaszogrodzkim w 1800 r

W 1794 r. wojska rosyjskie idące przez wołyńskie tereny Rzeczypospolitej, żeby stłumić powstanie kościuszkowskie, przejmowały niektóre cerkwie unickie, wprowadzając do nich siłą rosyjskich duchownych prawosławnych. Tak było w Jabłonce Wielkiej w dekanacie kaszogrodzkim (na pn. od Łucka). Reakcją właściciela wsi było wybudowanie dla wiernych jego kosztem kaplicy unickiej i jej wyposażenie. Tekst wizytacji z 5 lutego 1800 r. ks. Teodora Połuchtowicza jest jedynym dokumentem opisującym tę kaplicę.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Ikony doby baroku na Podlasiu. Rekonesans

Ikony na Podlasiu należą do najciekawszych zjawisk kulturowych, ale ich dzieje nie są do dziś zbadane. W artykule zostały omówione dzieła okresu baroku. Większość z nich najprawdopodobniej było przeznaczonych dla cerkwi unickich. Autorka omawia kilka z tych ikon.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Działalność namiestników (dziekanów) w unickiej diecezji przemysko-samborsko-sanockiej w „krótkim” XVIII w. (na przykładzie namiestnictwa muszyńskiego i bieckiego)

Tematyka artykułu koncentruje się wokół funkcjonowania urzędu namiestników (dziekanów) unickiej diecezji przemysko-samborskiej w XVIII w. Szczególną uwagę poświęcono organizacji i działalności sądownictwa namiestniczego. Ukazano nieznany dotąd w historiografii sposób organizacji tych sądów, tj. dobór urzędników sądowych oraz analizę charakteru spraw, które trafiały na wokandę sądu namiestniczego.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Przedmowa Leona Kiszki do supraskiego druku Sobraniye prypadkov (1722) w tradycji nauk dla kapłanów

Sobraniye prypadkov – dialog gatunkowo zbliżony do katechizmu, opublikowany w supraskiej typografii w 1722 r., powstał pod redakcyjną opieką Leona Kiszki – metropolity kijowskiego, intelektualisty, nauczyciela, tłumacza, redaktora i autora wielu dzieł, hierarchy – reformatora związanego z synodem zamojskim (1720), tak ważnym dla Kościoła zjednoczonego z Rzymem. Trudno określić, w jakim stopniu Kiszka był zaangażowany w przygotowanie Sobraniya adresowanego do konsekrowanych odbiorców, ale nie ulega wątpliwości, że był autorem siedmiostronicowej przedmowy do tego wydania.
Ten otwierający ramę wydawniczą księgi paratekst został potraktowany przez biskupa jako skuteczny kanał przekazu nauk dla duchowieństwa. Z funkcjonalnego punktu widzenia przedmowa jest nie tylko wprowadzeniem do pracy, ale okazuje się formacyjnym pouczeniem dla duchowieństwa. Twórczo nawiązuje do dawnych i nowszych nauk dla kapłanów. Metropolita wybrał z nich znane wątki, argumenty i motywy, ale pogłębił swój wywód, który nie przybrał postaci prostych zaleceń, towarzyszyły mu bowiem nieco bardziej wyrafinowane pod względem treści i wyrazu komentarze. Podobieństwo do nauk zauważalne jest także w retoryce wypowiedzi, a nawet na poziomie kompozycji. Musiało to nastąpić w pewnym stopniu w sposób naturalny, siłą tradycji, ale być może Kiszka celowo kształtował przedmowę. Dodając ją do Sobraniya, chciał wykorzystać kolejną okazję do formowania księży, jednocześnie uczynić przesłanie czytelnym dla duchowieństwa, które było przyzwyczajone do pewnej przyjętej konwencji w nauczaniu.
Publikacja omawianego źródła wraz z przedmową – nauką wpisywała się w szerszą działalność edukacyjną Leona Kiszki, który dążył do wzmocnienia Kościoła unickiego poprzez podniesienie poziomu przygotowania duchowieństwa parafialnego do posługi.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Praktyki komemoratywne w eparchii przemyskiej w XVII–XVIII w.

Prezentowany artykuł został poświęcony praktykom komemoratywnym w eparchii przemyskiej w XVII–XVIII w., odtworzonym na podstawie rękopiśmiennych i drukowanych źródeł reprezentujących dwa główne typy – statutów bractw cerkiewnych oraz pomjanyków. Do analizy wybrano statuty bractw w Chotyńcu, Bortiatyniu, Żurawcach oraz Zapałowie. Gatunek pomjanyka reprezentowany jest przez nielokalizowany pomjanyk datowany na XVI w. w formie pergaminowego zwoju, pomjanyk bractwa cerkiewnego z Kormanic (1685), prywatny pomjanyk biskupa przemyskiego Innocentego Winnickiego (1693) oraz pomjanyk ze wsi Witoszyńce (1688). Przeprowadzona analiza pozwoliła nakreślić ich ramy gatunkowe, w tym elementy treściowe o charakterze perswazyjnym, których celem było uświadomienie czytelnikom istotnej roli pamięci dla zachowania tożsamości kulturowo-religijnej, a przede wszystkim znaczenia wspominania zmarłych w kontekście soteriologicznym. Z praktykami komemoratywnymi ściśle związane były praktyki pogrzebowe regulowane w statutach bractw cerkiewnych inicjujące proces pamiętania. Porównanie z zabytkami sąsiedniej eparchii chełmskiej uwypukliło zróżnicowanie regionalne praktyk komemoratywnych oraz praktyk religijnych, którego istota polegała na dostrzegalnym wpływie języka polskiego i katolickiej kultury religijnej na terenach eparchii chełmskiej.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
„Jako niepokonanym murem, bronicie ziemię ruską”

Celem artykułu jest badanie głównych form oraz zmian w rozwoju tematyki antemurale christianitatis w latopisach ukraińskich od końca XVII do połowy XVIII w. Główne zadanie badawcze to odpowiedź na pytanie, dlaczego i w jaki sposób kronikarze sięgali po retorykę przedmurza. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza dotyczy tematu „ukraińskiego przedmurza”, którego pojawienie się było rezultatem obecności tego motywu w europejskiej, a zwłaszcza polsko-litewskiej literaturze i sztuce omawianego okresu. Druga część jest poświęcona opisowi ufortyfikowanych miast oraz klasztorów, które były ukazywane jako symbole przedmurza w kronikach ukraińskich (Bracław, Kamieniec Podolski, Lwów, Humań, Międzygórski Monaster Przemienienia Pańskiego oraz Monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Trechtymirowie).

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Bóg – człowiek – (nie)szczęście w ujęciu Stefana Jaworskiego

W centrum zainteresowania Jaworskiego stoi człowiek w swojej relacji do Boga, świata, natury, losu. Punktem wyjścia jest arystoteliańska koncepcja człowieka wyobrażonego pod formą mikroi makrokosmosu postrzeganego jako istota myśląca i wywyższona, stworzona na obraz i podobieństwo Boga, która jednak posiada zdefektowaną, przemijającą i grzeszną naturę. Z powodu ułomnej natury człowiek nie decyduje o własnym losie, więc na ziemi nie może zaznać szczęścia. Szczęście, oparte na pojęciu nieskończoności, nieśmiertelności, nieodwracalności i spokoju wewnętrznego (beznamiętności), dostępne jest według autora tylko w niebie. W odpowiedzi na ten paradoks kaznodzieja łączy teologię szczęścia z teologią zbawienia, opracowuje teorię dobrego i „czynnego” (aktywnego) życia, zgodnie z którą człowiek będzie zdolny pokonywać przeszkody, zdobywać wpływ na własny los i osiągać częściowe szczęście w życiu doczesnym oraz pełne szczęście w niebie.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dzieje ikony Matki Bożej Nowodworskiej w czasach nowożytnych

Artykuł jest poświęcony cudownej ikonie Matki Bożej Nowodworskiej, która w XVII w. i w pierwszej połowie XVIII w. znajdowała się w prawosławnym monasterze w Nowym Dworze koło Pińska (Białoruś, obwód brzeski). Analizie poddano ikonografię ikony na podstawie dwóch rycin autorstwa Jana Szczyrskiego. Na jednej z nich obok wizerunku Marii z Dzieciątkiem widoczny jest napis w języku cerkiewnosłowiańskim, a na drugiej – łacińskim. Przytoczono opis cudownej ikony i zawieszek wotywnych zawarty w wizytacji cerkwi z roku 1719, jak również związane z nią legendy. Omówiono kwestię czasu wywiezienia ikony z Nowego Dworu.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Filip Limont, trocki duchowny wobec zagadnień religijnych swojego czasu: studium przypadku z pierwszych dziesięcioleci unii brzeskiej w Wielkim Księstwie Litewskim

Nazwisko Filipa Limonta, szlachcica i ruskiego ksiądza w Trokach, poja- wia się w kilku dokumentach dotyczących sporów toczonych w pierwszych dziesięcioleciach XVII w. przez wileńskie bractwo prawosławne z władzami unickimi. Ze względu na swoje powiązania z ruskimi elitami z litewskiej sto- licy i wahania między prawosławiem a unią Limont zaangażował się w pro- cesy, które przyczyniły się do powstawania nowych, odmiennych reprezentacji w społeczności ruskiej. Próbując zrekonstruować biografię tej postaci, artykuł zagłębia się w świat społeczno-kulturowy miejskiego duchowieństwa ruskiego i pokazuje jego stosunek do przemian religijnych zachodzących w metropolii kijowskiej w następstwie unii brzeskiej.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Międzynarodowy Fundusz Walutowy jako quasi globalny pożyczkodawca ostatniej instancji

Celem niniejszego artykułu jest zbadanie możliwości, jakie posiada Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) w zakresie pełnienia funkcji międzynarodowego pożyczkodawcy ostatniej instancji (international lender of last resort – ILOLR) oraz ocena działań, jakie Fundusz podjął w ramach tej funkcji w okresie globalnego kryzysu finansowego oraz koronakryzysu. Tezę artykułu można sformułować następująco: MFW jest obecnie jedyną międzynarodową instytucją finansową predysponowaną do pełnienia funkcji ILOLR, jednakże pełni tę funkcję w ograniczonym zakresie.
W artykule przeanalizowano uwarunkowania i możliwości pełnienia przez MFW funkcji globalnego pożyczkodawcy ostatniej instancji. Analizie poddano możliwości kreacji przez MFW zarówno bezwarunkowej, jak i warunkowej płynności międzynarodowej. Następnie przeanalizowano działania podjęte przez MFW w obu ww. obszarach w celu przeciwdziałania skutkom globalnego kryzysu finansowego oraz koronakryzysu. Wskazano, że podczas tych dwóch kryzysów MFW podjął wiele działań zwiększających możliwość pełnienia przezeń funkcji ILOLR. Zidentyfikowano również bariery dla efektywnego pełnienia przez MFW funkcji globalnego pożyczkodawcy ostatniej instancji. Przeprowadzona analiza dowodzi, że MFW pełni funkcję ILOLR jedynie w ograniczonym zakresie, stąd słuszne jest określanie go mianem quasi globalnego pożyczkodawcy ostatniej instancji. Zastosowane metody badawcze obejmują analizę statystyczno-opisową, analizę porównawczą i studium literatury przedmiotu.

Czasopismo: Ekonomia Międzynarodowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Kobiece anioły biznesu w Europie: identyfikacja barier i możliwości wsparcia instytucjonalnego

Celem artykułu jest przedstawienie i ocena kontekstu inwestycji dokonywanych na przez aniołów biznesu w Europie z perspektywy kobiet. Analizie poddano przyczyny mniejszej aktywności kobiet wśród aniołów biznesu, zidentyfikowano główne bariery stojące na przeszkodzie rozwoju tej nieformalnej części rynku venture capital, a następnie zidentyfikowano potencjalne możliwości wsparcia instytucjonalnego aktywności kobiet wśród aniołów biznesu na wybranych rynkach europejskich poprzez wskazanie praktycznych inicjatyw w tym obszarze. Przedmiotem oceny były głównie europejskie organizacje zrzeszające kobiety anioły biznesu, a badanie przeprowadzone było na podstawie danych udostępnianych przez wybrane organizacje.
Liczba kobiet inwestujących na rynku aniołów biznesu w Europie jest nadal stosunkowo niska, a zdecydowaną większość inwestorów stanowią mężczyźni. Wyniki dotychczasowych badań wskazują, iż występuje silna korelacja między liczbą kobiet inwestorek a liczbą kobiet budujących i rozwijających własne przedsiębiorstwa. W związku z tym w Europie powstaje coraz więcej inicjatyw oraz organizacji wspierających i zrzeszających kobiety inwestorki, dzięki którym istnieje możliwość nawiązania współpracy z kobietami założycielkami przedsiębiorstw. Dynamika wzrostu tej części rynku aniołów biznesu jest stosunkowo wysoka, a z roku na rok powstaje coraz więcej inicjatyw i pomysłów wspierających kobiety w biznesie. Kobiety inwestorki na rynku aniołów biznesu rozwijają swoje umiejętności, szukają nowych wyzwań i chętnie udzielają wsparcia innym kobietom chcącym działać w roli aniołów biznesu.

Czasopismo: Ekonomia Międzynarodowa
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne
Księdza Mateusza Bembusa SJ poglądy na temat schizmy kościelnej i propozycje pojednania z Cerkwią prawosławną

Synod biskupów unickich we Lwowie z 1629 r. był jedną z prób doprowadzenia do zgody dwóch chrześcijańskich wyznań obrządku wschodniego w Rzeczypospolitej – obecnej na ziemiach ruskich od stuleci Cerkwi prawosławnej oraz nowo powstałego w wyniku zawarcia unii brzeskiej (1596) Kościoła greckokatolickiego. Podjęty z zaangażowaniem metropolity Józefa Welamina Rutskiego i króla Zygmunta III Wazy wysiłek unijny nie przyniósł spodziewanych rezultatów, a jednym z niewielu namacalnych owoców zjazdu stała się homilia krakowskiego jezuity, Mateusza Bembusa, wygłoszona w dniu otwarcia synodu. Tekst mowy znany jest z dwóch XVII-wiecznych edycji, jakie ukazały się w odstępie zaledwie kilku miesięcy w Krakowie i Lwowie. W dziele tym jezuita zawarł szereg wątków dotyczących historii chrześcijaństwa oraz propozycję sposobu przełamania schizmy kościelnej. Całość ubrana została w klasyczną strukturę mowy retorycznej, wyrażonej barwnym językiem i nietypowymi argumentami. Studium stanowi analizę formalno-treściową pracy Bembusa przedstawioną na tle wydarzeń historycznych, których dotyczy.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zabytki materialne na przykładzie schronów Obszaru Warownego „Śląsk” a nauczanie historii osób niewidomych i niedowidzących

Celem artykułu jest nie tylko zwrócenie uwagi na wybrane aspekty nauczania historii osób z dysfunkcją wzroku – niewidomych i niedowidzących, ale również ukazanie w jaki sposób można wyjaśnić złożoną historię XX w. na podstawie umocnień pochodzących z czasów II wojny światowej. Warto podkreślić, że w czasie zorganizowanych specjalnych wycieczek tematycznych, podczas których można zobaczyć, dotknąć umocnień, schronów bojowych, posiadamy wyjątkową możliwość objaśniania różnych aspektów związanych z czasami II wojny światowej. Następnie uwaga zostanie poświęcona pewnemu fragmentowi umocnień wchodzących w skład Obszaru Warownego „Śląsk”, który powstał w latach 30. XX w.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Nowe życie głagolicy. Reaktywacja pierwszego alfabetu Słowian we współczesnej kulturze w Chorwacji

Alfabet głagolicki zawsze był w szczególny sposób obecny w kulturze chorwackiej, najpierw jako pismo ksiąg liturgicznych, pierwszych druków, a od XIII w. także jako alfabet piśmiennictwa świeckiego. Lokalnie, na przykład na wyspie Krk, głagolica była używana w obu funkcjach do XIX w., później stanowiła już tylko relikt kulturowy poświadczony wieloma zabytkami chorwackiego piśmiennictwa. W czasach współczesnych, zwłaszcza w latach 90. XX w., zaobserwować można stale rosnącą popularność tego pisma, które traktowane jest jako element chorwackiej tożsamości narodowej. Zainteresowanie głagolicą trwa nadal i przejawia się m.in. w prowadzeniu kursów nauki głagolicy dla osób w różnym wieku, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, czytaniu tekstów głagolickich, badaniach naukowych, organizowaniu wystaw, konferencji oraz poprzez wykorzystywanie głagolicy we współczesnej kulturze (wzornictwie, napisach, ozdabianiu przedmiotów, ciała). Stał się ten alfabet swoistym kodem semiotycznym, dostępnym tylko dla wybranych, identyfikatorem kulturowym chorwackości.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Groza postaci demonicznych Fiodora Dostojewskiego

Artykuł jest próbą syntetycznego ujęcia problemu grozy związanej z demonicznością niektórych bohaterów Dostojewskiego. Powieści Dostojewskiego to rozważania nie tylko na tematy filozoficzne, ale także teologiczne – poruszające tematykę wiary i niewiary w Boga. To również związane z nimi bogate spektrum demonicznego zła, budzącego przerażenie. Na podstawie powieści Bracia Karamazow i Biesy, a także opowiadania Bobok autorka zaprezentuje, jak rosyjski twórca wykorzystywał motywy demoniczne w swojej twórczości. Mamy więc tutaj zmarłych targanych wciąż ludzkimi namiętnościami, „chorego na śmierć” Stawrogina, który jest personifikacją czystego zła, demonicznego Kiriłłowa, którego poglądy filozoficzne doprowadziły do samobójstwa, oraz Iwana Karamazowa jako Wielkiego Inkwizytora w Braciach Karamazow, którego zmorą jest diabeł. Na ich przykładzie autor Biesów przedstawił świat dążący do zagłady. Pokazał jednostki wyzbyte wyższych wartości moralnych, postaci odczłowieczone – demoniczne. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie ich różnorodności demonicznej wyrażającej zło.

Czasopismo: Perspektywy Kultury
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Predykcja oceny lekcji online w kontekście bierności i aktywności podczas zajęć oraz dodatkowego zaangażowania uczniów szkół ponadpodstawowych w czasie pandemii

Wprowadzenie. Ocena lekcji przez uczniów uwarunkowana jest percepcją odbioru przez nich jakości prowadzonych zajęć. Zaangażowanie uczniów w dodatkowe programy edukacyjno-rozwojowe jest czynnikiem odgrywającym rolę w nastawieniu na uczenie się i prowadzi do jeszcze wyższego poziomu aktywności, której przeciwieństwem jest bierność, czyli brak wysiłku w procesie edukacyjnym.
Cel. Celem artykułu jest poszukanie korelatów oceny lekcji online, a następnie ustalenie predykcji tej oceny oraz określenie stopnia oceny zajęć zdalnych, biernego i aktywnego udziału w lekcjach, zaangażowania uczniów szkół ponadpodstawowych w dodatkowe programy edukacyjno-rozwojowe.
Materiały i metody. W badaniach posłużono się metodą sondażu diagnostycznego. Narzędzie zostało zbudowane zgodnie z techniką ankiety. Wykorzystano postać oceny lekcji online, aktywności podczas zajęć, biernego uczestniczenia w lekcjach, zaangażowania w dodatkowe programy edukacyjno-rozwojowe uczniów. Skala odpowiedzi, jaką dysponował respondent, była pięciostopniowa od 1 do 5. Grupa badawcza liczyła 270 osób w wieku 16–18 lat, byli to uczniowie z liceum, technikum i zasadniczej szkoły branżowej I stopnia, wybrani w sposób losowy. Postawiono hipotezę, że im niższa będzie bierność w czasie lekcji zdalnych oraz wyższa aktywność i zaangażowanie w zajęcia pozaszkolne edukacyjne lub rozwojowe, tym wyższa będzie ocena lekcji online. Hipoteza potwierdziła się.
Wyniki. Korelacja R-Pearsona wykazała, że ocena zajęć online koreluje istotnie dodatnio z aktywnością podczas zajęć (R=0.503), zaangażowaniem w dodatkowe praktyki edukacyjno-rozwojowe (R=0.524) oraz ujemnie z biernym uczestnictwem młodzieży w lekcjach zdalnych (R=-0.433). Określono także predykcję oceny e-learningu. Predyktorem jest zaangażowanie w dodatkowe programy edukacyjno-rozwojowe, na podstawie którego w 28% można określić zmienność oceny lekcji online. W 5-stopniowej skali 34.1% uczniów na poziomie przeciętnym oceniła sposób przekazania przez nauczyciela treści zajęć, stosowania przez nich metod aktywizujących oraz atmosferę podczas lekcji online.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Perspektywa historyczna w badaniach organizacji i zarządzania. Zagadnienie strategii badawczych

W artykule, bazując na najnowszej literaturze przedmiotu, przedstawiono wybrane zagadnienia metodologiczne badań wykorzystujących perspektywę historyczną w analizach organizacji i zarządzania. Zwrócono uwagę na dylematy związane z połączeniem różnych podejść teoretycznych w organizacji i zarządzaniu oraz sposobów rozumienia, czym jest historia i podstawowych zasad metodologii badań historycznych. Analiza wybranych trzech publikacji opartych na badaniach empirycznych ilustruje tezę o różnorodności prowadzonych badań w tym obszarze, jak również o akceptacji podstawowych założeń dotyczących tak natury badanych zjawisk, wykorzystanych źródeł, jak i metod ich interpretacji.

Czasopismo: Prakseologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości