rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Dyskryminacja rasowa w służbie pokoju? Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Sejdić i Finci jako przyczynek do reformy konstytucyjnej w Bośni i Hercegowinie

Artykuł przedstawia analizę system politycznego Bośni i Hercegowiny ukształtowanego na mocy układu pokojowego w Dayton. ETPCz orzekł w sprawie Sejdić i Finci, że przepisy konstytucji dotyczące wyborów do Prezydium będącego kolektywną głową państwa oraz do wyższej izby parlamentu stanowią dyskryminację rasową sprzeczną z Europejską Konwencją Praw Człowieka i Protokołem nr 11 do tej Konwencji. Sytuacja ta sprawia, że konieczne stają się zmiany w konstytucji, które jednakże do chwili obecnej nie zostały dokonane. Wyrok jest też egzemplifikacją dysfunkcjonalności bośniackiego systemu konstytucyjnego, który trwale konsoliduje dominację partii nacjonalistycznych. Z tego względu niemożliwe jest osiągnięcie konsensusu w sprawie jakiejkolwiek reformy konstytucyjnej. Także wysiłki wspólnoty międzynarodowej zmierzające do reformy bośniackiego etnokratycznego systemu rządów nie doprowadziły do przełomu. Artykuł wyjaśnia również koncepcję konsensualizmu etnicznego realizowanego przez konstytucję z Dayton oraz rozważa alternatywne koncepcje podziału władzy w państwach naznaczonych konfliktami etnicznymi.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawne podstawy realizacji prawa do ochrony zdrowia w Polsce

Tematem artykułu jest analiza podstaw prawnych regulujących prawo do ochrony zdrowia w Rzeczypospolitej Polskiej. Polski system ochrony zdrowia, który w praktyce realizuje prawo do ochrony zdrowia, charakteryzuje się daleko idącą niestabilnością, jednakże podstawowe jego zręby pozostają niezmienne. Regulacje ustawowe od roku 1989 podlegają ciągłym zmianom, a konstytucyjność wprowadzanych rozwiązań była kwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Również obecnie nie istnieje kompleksowa wizja systemu ochrony zdrowia, a wszystkie dotychczas dokonywane zmiany miały charakter cząstkowy. Brak kompleksowych reform, jak również nieuporządkowanie w niektórych sferach systemu ochrony zdrowia poprzez uchwalenie ustawy jednolicie regulującej określone zagadnienia (np. decentralizacja finansowania świadczeń, prowadzenie badań klinicznych) powodują niekorzystne sytuacje dla świadczeniobiorców i nie przyczyniają się do ustabilizowania obrotu prawnego w tym sektorze.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Szef rządu we współczesnych systemach ustrojowych

Przyjęcie zasady podziału władz za podstawę istnienia współczesnych państw doprowadziło do wyróżnienia także władzy wykonawczej. Jej właśnie poświęcony został artykuł, w którym szczegółowo przedstawione zostały rozwiązania modelowe władzy wykonawczej (monokratyczny; dualistyczny wraz ze swoimi odmianami; departamentalnym oraz dyrektorialny). Największa cześć pracy poświęcona została jednak przybliżeniu tytułowej pozycji szefa rządu w istniejących współcześnie modelach ustrojowych.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
O potrzebie uchwalenia nowego regulaminu Zgromadzenia Narodowego

Artykuł dotyczy problemu regulaminu Zgromadzenia Narodowego obowiązującego w Polsce.
Jego autor w podjętej analizie wskazuje przyczyny, dla których obecna formuła regulaminu,
obejmującego kilka aktów normatywnych, odnoszących się do poszczególnych kompetencji
Zgromadzenia Narodowego, zresztą uchwalonych tylko w części, powinna być zastąpiona
przez formułę jednego, całościowego regulaminu. Głównym argumentem skłaniającym do takiego
postulatu jest przekonanie o niezgodności obecnej konstrukcji regulaminu z obowiązującą
konstytucją, a także z zasadami techniki prawodawczej. Wśród innych argumentów jest
także to, że nieuchwalenie rozwiązań regulaminowych w całości powoduje lukę proceduralną,
która uniemożliwia zastosowanie przepisów ustawy o Trybunale Stanu w zakresie prezydenckiego
impeachmentu. Biorąc pod uwagę wszystkie te argumenty, autor formułuje de lege ferenda
postulat mający na celu zmianę obecnej formuły regulaminu Zgromadzenia Narodowego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo do kultury w katalogu praw człowieka

Prawo do uczestnictwa w życiu kulturalnym coraz częściej staje się częścią porządku prawnego państw europejskich, tak w regulacjach krajowych, jak i w dokumentach Unii Europejskiej i Rady Europy. Artykuł stanowi przegląd tych regulacji, dokonano w nim także analizy treści prawa do kultury oraz stawia pytanie o zakres praw podmiotowych, jakie można wyprowadzić z prawa do kultury, a tym samym – o zakres zobowiązań państw w tej dziedzinie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Marszałek sejmu jako osoba wykonująca tymczasowo obowiązki prezydenta RP – dylematy konstytucyjne

Niniejszy artykuł poświęcony jest problematyce statusu prawnego marszałka Sejmu wykonującego obowiązki prezydenta w okresie niemożności sprawowania urzędu. Autor w sposób wnikliwy analizuje obowiązujące obecnie regulacje prawne, oceniając ich przydatność a także wskazując na mniej lub bardziej istotne mankamenty. Pierwsza cześć opracowania ukazuje polską tradycję ustrojową, gdy idzie o urządzenia prawne tego typu. Przedmiotem rozważań są tu zarówno regulacje konstytucyjne okresu międzywojnia, jak też rozwiązania obowiązujące w czasach powojennych. W drugiej części natomiast odnajdziemy pogłębioną analizę przepisów konstytucji z 1997 r. normujących zagadnienie prawnego zastępstwa głowy państwa. Nakreślone uwagi wzbogacone są o doświadczenia wypływające z dotychczasowej praktyki ustrojowej. Autor w wielu przypadkach krytycznie odnosi się do przyjętych konstrukcji prawnych. Formułuje też szereg wniosków de lege ferenda.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Instrumenty prawne obstrukcji parlamentarnej

Niniejsze opracowanie stanowi próbę analizy zjawiska obstrukcji parlamentarnej pod kątem narzędzi prawnych, które pozostając w dyspozycji parlamentarzystów, służą zakłócaniu prac legislacyjnych. Prawo do takowego działania wynika z samej istoty opozycji i stanowi ostateczną formę sprzeciwu, nie wkraczającą w sferę bezprawnego działania. Zjawisko to powszechne jest we wszystkich rozwiniętych systemach demokratycznych, gdzie praktyka parlamentarna bądź regulaminy wewnętrzne izb dopuszczają możliwość zakłócania prac parlamentu, nie penalizując tego procederu. Jednocześnie, w artykule omówione zostały instrumenty, które w zamierzeniu ograniczać mają występowanie tego przejawu działalności parlamentarzystów, zaś najobszerniej potraktowany został przykład Senatu USA, który może być uznany zarówno za kolebkę dzisiejszej formy obstrukcji parlamentarnej, jak i kraj pionierski w kwestii wprowadzania restrykcji w tym względzie. Autor porusza również kwestię samego zjawiska obstrukcji, jako immamentnie związanego z pluralizmem politycznym i będącego przejawem realizowania konstytucyjnych funkcji opozycji. Wysuwa również tezę, iż działanie to samo w sobie nie powinno być ex ante traktowane jako niekorzystny element systemu politycznego, gdyż pozytywny lub negatywny efekt jego występowania zależny jest od danych okoliczności, na które składają się m.in. kultura i tradycja parlamentarna oraz zakres władzy, jaka skupiona jest w organach ustawodawczych. Szczególna uwaga poświęcona została instrumentom prawnym, które obecne są w polskim systemie prawa konstytucyjnego i pozwalają na próbę paraliżowania procedury ustawodawczej. Dotyczy to zarówno sytuacji hipotetycznych, jak i doświadczeń parlamentarnych w tym względzie, które miały miejsce w ostatnim czasie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Akty prawa miejscowego w ydawane przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego – w ybrane problemy praktyczne

Artykuł poświęcony jest problematyce wydawania aktów prawa miejscowego przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Rozważania obejmują za-równo analizę stanu prawnego jak i praktyki. Zasadniczy problem jaki wyłania się na tym tle związany jest z faktem, że ustawodawca upoważniając organ samorządu terytorialnego do samodzielnego normowania określonych zagadnień, stosuje nie-jednolitą technikę legislacyjną: raz definitywnie przesądza, że wydawana przez or-gan samorządu terytorialnego regulacja ma charakter aktu prawa miejscowego, in-nym razem rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawia adresatowi upoważnienia. W tym ostatnim przypadku powoduje to istotne problemy w praktyce, polegające na roz-bieżnych ocenach jakich dokonują w tej materii organy samorządu terytorialnego. Skutkiem takiego stanu rzeczy jest niespójność systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego o zasięgu lokalnym.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wykładnia konstytucji jako proces konkretyzacji

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie metod wykładni (konkretyzacji) konstytucji oraz zbadanie ich oddziaływania na normatywny charakter postanowień konstytucji. Punktem wyjścia jest założenie, iż ogólnikowość przepisów konstytucji oraz ich syntetyczne ujęcie sprawia, że klasyczne reguły wykładni stosowane przy interpretacji ustaw zwykłych okazują się niewystarczające dla wykładni konstytucji. Ze względu na swoją otwartą strukturę przepisy konstytucji wymagają nie tylko wykładni eksplikacyjnej, lecz przede wszystkim interpretacji konkretyzującej. Elementy normy, które nie zostały wyraźnie wysłowione w tekście konstytucji, odkrywane są w procesie argumentacji przy uwzględnianiu rzeczywistości społecznej oraz poglądów podmiotu dokonującego wykładni. Proces ten z trudem poddaje się dyrektywom metodologicznym, dlatego w celu zakreślenia granicy swobody interpretatora oraz stworzenia gwarancji obiektywnego charakteru wykładni niezbędne jest odwołanie się do teorii konstytucji w jej tekście.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Marszałek Sejmu jako organ czuwający nad spokojem i porządkiem na obszarze Sejmu – dylematy teorii i praktyki parlamentarnej

Artykuł odnosi się do statusu Marszałka Sejmu, szczególnie w odniesieniu do jego funk-cji „stania na straży praw Sejmu”. Autor charakteryzuje kompetencje Marszałka doty-czące czuwania nad spokojem i porządkiem na obszarze Sejmu, zarówno w odniesieniu do stanu prawnego, jak i praktyki parlamentarnej. W kontekście praktyki poprzedniej kadencji Sejmu, zwraca uwagę na liczne przypadki stosowania przez Marszałka upraw-nień porządkowych w sposób faworyzujący posłów frakcji, którą reprezentuje Marsza-łek i nadużywania ich wobec posłów opozycji.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Oryginalne rozwiązania systemów rządów na przykładzie Zakonu Maltańskiego

Artykuł przedstawia ustrój Zakonu Maltańskiego w metodologii właściwiej dla badania i opisu ustroju państwa. Autor prezentuje pogląd, że Zakon Maltański stanowi przykład państwa zakonnego typu konfesyjnego, z cechami charakterystycznymi dla państwa, do których zalicza strukturę władz oraz podział władzy, o cechach państwa republikańskiego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wolność przemieszczania się w ustawodawstwie międzynarodowym i polskim

Artykuł przedstawia zagadnienie wolności przemieszczania się w oparciu o art. 52 konstytucji. Autorka prezentuje rozwiązania prawne wolności przemieszczania się w dokumentach międzynarodowych a następnie w prawie polskim. Wskazuje na ważny dla tej kwestii układ z Schengen dotyczący zniesienia kontroli na granicach wewnętrznych UE i jego oddziaływanie na Polskę. Opisuje przesłanki ograniczenia wolności przemieszczania się, podnosząc , że ETPC podkreśla niedopuszczalność arbitralności stosowania wielu przesłanek związanych z przemieszczaniem się i swobodą przepływu osób w UE. Autorka zauważa, że TUE i TFUE przyznają każdemu obywatelowi Unii prawo do swobodnego przemieszczania się.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
W sprawie niezależności Prokuratora Generalnego w Polsce

Niniejsze opracowanie jest próbą wskazania na rzeczywiste skutki wejścia w życie ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw w zakresie oddzielenia funkcji Prokuratora Generalnego od stanowiska Ministra Sprawiedliwości. Argumenty podnoszone w toku debaty nad projektem ustawy pozwalały przypuszczać, że w jej efekcie Prokuratorowi Generalnemu zapewniona zostanie duża doza niezależności. W gruncie rzeczy zmiany polegają natomiast na zmianie powiązania funkcjonalnego z władzą wykonawczą, na zerwaniu powiązań między bieżącą polityką a prokuraturą dzięki rezygnacji z podporządkowania ministerstwu sprawiedliwości, a nie na separacji. W opracowaniu poruszona została zatem kwestia nowego usytuowania Prokuratora Generalnego wśród organów władzy, sposób jego powoływania i dostępne mechanizmy odpowiedzialności.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Odpowiedzialność karna Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

W artykule została przedstawiona kwestia odpowiedzialności karnej Prezydenta RP przed Trybunałem Stanu oraz problemy z nią związane. Opisany został zakres przedmiotowy tej odpowiedzialności, na tle innych republikańskich państw europejskich. Poruszona została sprawa zakresu temporalnego karnej odpowiedzialności prezydenta jak i sprawy związane z procedurą i trybem stawiania Prezydenta w stan oskarżenia przez Zgromadzenie Narodowe. W dalszej części artykułu przedstawiono kwestie związane z prawem do sądu oraz scharakteryzowano pozycję Trybunału Stanu jako organu orzekającego w postępowaniu karnym. Podjęto także temat orzekania przez Międzynarodowy Trybunał Karny

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawa i wolności człowieka i obywatela w świetle Konstytucji RP

Niniejszy artykuł obejmuje rozważania dotyczące problematyki odnoszącej się do praw i wolności człowieka i obywatela w świetle Konstytucji RP. Celem jego jest przedstawienie powszechnie akceptowanych wartości demokratycznych, których integralnym elementem są prawa człowieka i wynikające zeń mechanizmy gwarancyjne. Na podstawie materiału w nim zgromadzonego, można zasadnie przypuszczać, że zasada wolności i praw człowieka stała się fundamentem ustroju naszego państwa i określiła istotę Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. Wejście w życie Konstytucji RP z 1997r. wniosło do polskiego prawa systemowego unormowanie kwestii dotyczącej wolności i praw człowieka.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Trybunał Konstytucyjny a kontrola zaniechań legislacyjnych

Przedstawione rozważania dotyczą możliwości przyznania Trybunałowi Konstytucyjnemu większej roli w zakresie orzekania o zaniechaniu legislacyjnym. Zaprezentowano w tym zakresie rozwiązania innych państw, które pozwalają na obronę tezy, iż istnieje praktyczna możliwość orzekania w tym zakresie na poziomie sądownictwa konstytucyjnego. Obecnie polski Trybunał Konstytucyjny ma możliwość reagowania na zaniechanie jedynie za pomocą tzw. postanowień sygnalizacyjnych, które jest rozwiązaniem niewystarczającym.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Odpowiedzialność polityczna rządu w III Rzeczypospolitej Polskiej i V Republice Francuskiej

Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że kwestia odpowiedzialności politycznej rządu należy do jednych z kluczowych zagadnień i założeń systemów rządów. Odpowiedzialność polityczna rządu jest istotą i fundamentem systemu parlamentarnego, przyjęta jest także jako jedna z podstawowych zasad systemu półprezydenckiego. Celem artykułu jest analiza i ocena rozwiązań prawnych dotyczących odpowiedzialności politycznej rządu w dwóch systemach – parlamentarnym i półprezydenckim, co zostało dokonane na przykładzie III Rzeczypospolitej Polskiej i V Republiki Francuskiej. Podstawową konkluzją jest stwierdzenie, że w obu systemach (państwach) ustanowione zostały, charakterystyczne dla państw demokratycznych, sztywne procedury egzekwowania odpowiedzialności rządu, zawierające elementy racjonalizujące funkcjonujący system.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zarządzenia tymczasowe w praktyce Sądu Konstytucyjnego Republiki Łotewskiej: najnowsze tendencje

W artykule autorka analizuje doświadczenia Sądu Konstytucyjnego Republiki Łotewskiej w stosowaniu zarządzeń tymczasowych podczas badania skarg konstytucyjnych składanych przez jednostki. Przedmiotem rozważań są również ustalenia Sądu Konstytucyjnego dotyczące kwestii nieprzewidzianych w procedurze kontroli konstytucyjności prawa. Dlatego też autorka zajmuje się odpowiedzią na pytanie, czy Sąd Konstytucyjny może zawiesić postępowanie sądowe i procedurę ustawodawczą.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawo konsumenta do informacji o charakterze osobowym w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku

Niniejszy artykuł odnosi się do prawa konsumenta do informacji o charakterze osobowym, które wyrażone zostało w art. 51 Konstytucji. Autorka dokonała omówienia wskazanego przepisu, wyjaśniając możliwość jego zastosowania w układzie horyzontalnym, tzn. pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Z uwagi na dookreślenie norm konstytucyjnych w aktach prawnych rangi ustawy, zasadne było zwrócenie uwagi na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, a dokładnie na art. 24, art. 25, art. 32 i art. 33, bowiem to właśnie one odnoszą się do uprawnień słabszego podmiotu w zakresie dostępu do informacji które go dotyczą.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Solidarnej Polski koncepcja reformy ustroju konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej

W maju 2013 r. partia „Solidarna Polska” Zbigniewa Ziobro (dalej „SP”) ogłosiła projekt zmian w obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej „Konstytucja RP”), przedstawiając ów projekt w postaci jednolitego tekstu konstytucji, nazwanego „Nowa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej” (dalej „Projekt SP”). Projekt SP zawiera propozycje zmiany treści lub uchylenia 83 artykułów Konstytucji RP (trochę ponad 1/3 wszystkich jej artykułów) oraz dodania dziewięciu artykułów, nie zawsze całkowicie nowych w swych rozwiązaniach. W Projekcie SP proponuje się dokonanie zmian w Konstytucji RP obejmujących zwłaszcza: system źródeł prawa; katalog naczelnych zasad ustroju państwa; formy bezpośredniego sprawowania władzy przez naród; szczególnie zaś wprowadzenie prezydenckiego systemu rządów, oznaczające daleko idące zreformowanie konstytucyjnego systemu organów państwowych. Na analizie tych propozycji skoncentrowano uwagę w artykule, poddając je ocenie z punktu widzenia ich demokratyczności, reguł państwa prawnego oraz przyczyniania się do wzrostu efektywności działania organów państwowych, porównując te propozycje z rozwiązaniami obowiązującej Konstytucji z 1997 r. Ocena zawartych w Projekcie SP propozycji reformy ustroju konstytucyjnego RP nie może być jednowymiarowa – jedynie aprobująca lub jedynie krytyczna. Niektóre z tych propozycji zasługują na ocenę pozytywną, inne budzą dylematy ocenne z uwagi na swoje niedopracowanie lub na kontrowersyjny charakter, są wreszcie takie, które nie mogą nie wywoływać ocen negatywnych.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Nauru – najmniejsza republika świata

Streszczenie
Republika Nauru jest wyspiarskim państwem położonym w południowo-zachodniej
części Oceanu Spokojnego na wyspie o tej samej nazwie. Nauru uzyskało niepodległość
31 stycznia 1968 r., w tym dniu weszła w życie konstytucja. Systematyka ogólna
konstytucji jest typowa dla współczesnych konstytucji państw demokratycznych,
opierając ustrój państwa na takich zasadach, jak zasada niepodległości, zasada republikańskiej
formy rządów, zasada nadrzędności konstytucji w systemie źródeł prawa
czy też zasada podziału władzy. Państwo to zasługuje na uwagę z kilku powodów.
Po pierwsze, Nauru jest najmniejszą republiką świata, która jako jedyna nie posiada
oficjalnej stolicy. Po drugie, w wyborach parlamentarnych stosowany jest system wyborczy
Dowdall, będący zmodyfikowaną wersją systemu Borda, w teorii prawa wyborczego
niejednokrotnie uznawany za system idealny, który w wyborach ogólnokrajowych
nie jest stosowany nigdzie indziej na świecie. Z drugiej strony, Nauru jest
przykładem państwa, które w ciągu stu lat doprowadzone zostało do ekologicznej degradacji
na skutek działalności człowieka polegającej na wydobywaniu fosforytów
i obecnie stoi na skraju bankructwa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Bezpieczeństwo w Konstytucji RP z 1997 r. – wstępna diagnoza

Artykuł  dotyczy  konstytucyjnego  ujęcia  problemu  bezpieczeństwa.  Wskazano  w  nim  podstawowe  regulacje  Konstytucji  RP  z  1997  r.  Celem  było  także  dokonanie  wstępnej  oceny stanu badań nad bezpieczeństwem w doktrynie prawa konstytucyjnego. W pod-sumowaniu artykułu wskazano potrzebę nowego odniesienia kategorii bezpieczeństwa. Nie jest już nim samo państwo ani sam obywatel, lecz Rzeczpospolita Polska, postrze-gana jako dobro wspólne.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Cechy hiszpańskiego systemu rządów

Hiszpański system rządów można określić jako zracjonalizowany system parlamentarno – gabinetowy. Charakteryzują go bowiem wszystkie cechy, które tradycyjnie są przypisywane temu modelowi: dualizm egzekutywy, neutralizacja polityczna głowy państwa, czy też polityczna odpowiedzialność rządu przed parlamentem. Przyjęte rozwiązania umożliwiają także wysoką skuteczność działania rządu. Jednakże specyfika ukształtowanej po 1978 roku sceny politycznej sprawia, że model ten - w zależności od aktualnego układu sił w parlamencie – może okresowo zbliżać się do jednego z dwóch rozwiązań. Jeżeli bowiem jedno ugrupowanie polityczne uzyskuje bezwzględną ilość mandatów w Kongresie Deputowanych, to system wykazuje duże podobieństwo do modelu parlamentaryzmu gabinetowego. Natomiast w sytuacji sprawowania władzy przez rząd mniejszościowy, system zbliża się nieco do rozwiązań charakterystycznych dla parlamentaryzmu komitetowego. Celem niniejszego opracowania jest zatem próba wskazania najistotniejszych cech hiszpańskiego systemu rządów.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne