rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Perspektywy poszukiwań złóż bursztynu w Polsce

Występowanie bursztynu w Polsce znane jest z utworów trzeciorzędowych (paleogeńskich) i czwartorzędowych. Dotychczas rozpoznanych i udokumentowanych zostało kilka złóż bursztynu, a w wielu miejscach zarejestrowano jego występowanie sugerujące możliwość znalezienia dalszych złóż oraz znaczny potencjał zasobowy. Można wyróżnić trzy typy złóż bursztynu: stratoidalne-pokładowe w osadach paleogeńskich, stratoidalne gniazdowo-soczewowe w osadach holoceńskich i gniazdowe w plejstoceńskich. Przesłanki geologiczne, w szczególności stratygraficzne i litologiczno-facjalne, oraz oznaki występowania bursztynu pozwalają na wskazanie szeregu obszarów perspektywicznych dla jego złóż: w utworach paleogeńskich na zachód od Zatoki Gdańskiej i na północ od Wyżyny Lubelskiej oraz w holoceńskich osadach morskich w pasie pobrzeża Zatoki Gdańskiej na wschód od Gdańska, w zasięgu transgresji morza litorinowego. Różny stan zbadania poszczególnych części tych obszarów powoduje zróżnicowanie ocen stopnia perspektywności i pewności jej oceny, które przedstawione zostały przy zastosowaniu klasyfikacji USGS. Celem prac poszukiwawczych powinno być potwierdzenie lub uściślenie danych o występowaniu utworów potencjalnie bursztynonośnych i stwierdzenie w nich obecności bursztynu. Duża zmienność bursztynonośności, gniazdowe, losowo zróżnicowane formy nagromadzeń bursztynu, nieregularne formy gniazd i zróżnicowane ich rozmiary, nieregularne rozmieszczenie oraz zróżnicowany skład ziarnowy bursztynu i udział ziaren o cechach jubilerskich, powodują, że najlepszym sposobem poszukiwań i rozpoznawania takich złóż (zwłaszcza stratoidalno-gniazdowych i gniazdowych) jest ich prowadzenie równocześnie z eksploatacją. Jako ekwiwalentną można stosować metodę poszukiwania i rozpoznania złoża za pomocą odpowiednio gęstej siatki wierceń z poborem dużych prób.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Gospodarka boksytami i aluminą w krajowym przemyśle materiałów ogniotrwałych

W krajowym przemyśle materiałów ogniotrwałych istotne znaczenie mają surowe boksyty do produkcji cementów, boksyty kalcynowane ogniotrwałe oraz alumina kalcynowana (tlenek glinu). Wykorzystywane są one do produkcji ogniotrwałych cementów glinowych oraz ogniotrwałych wyrobów formowanych wysokoglinowych. Jednocześnie całość zapotrzebowania na te surowce pokrywana jest przez import - głównie z krajów europejskich, a w przypadku boksytów kalcynowanych również z Chin i Gujany. Reeksport utrzymuje się na minimalnym poziomie i dotyczy przede wszystkim boksytów kalcynowanych. Głównym użytkownikiem surowców od lat pozostaje przedsiębiorstwo Górka Cement w Trzebini (dawne Zakłady Surowców Ogniotrwałych „Górka"), które obecnie zużywa całość boksytów surowych do produkcji cementów oraz większość aluminy kalcynowanej. Boksyty kalcynowane i pozostała część aluminy kalcynowanej stanowią półprodukt do wytwarzania ogniotrwałych wyrobów formowanych wysokoglinowych. Krajowymi ich producentami są przede wszystkim Vesuvius Poland Sp. z o.o. Skawina, ArcelorMittal Refractories Sp. z o.o. Kraków i PCO Żarów SA.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Problemy dokumentowania złóż bursztynu

Złoża bursztynu wyróżniają się dużą zmiennością jego zawartości, wielkości ziarn i ich jakości (walorów jubilerskich). Nieregularne, gniazdowo-strefowe rozmieszczenie jego akumulacji powoduje, że mogą być one rozpoznawane tylko z ograniczoną dokładnością. Poszukiwania szczegółowe powinny być skojarzone z równoczesnym rozpoznaniem złoża i wykorzystaniem nagromadzeń bursztynu napotkanych w czasie tych prac. W poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż powinny być stosowane otwory wielkośrednicowe albo odpowiednio poszerzane, a w złożach płytko położonych otwory hydrauliczne. W serii bursztynonośnej powinny być pobierane duże próbki o objętości co najmniej 0,05 m3, ale zalecana jest 0,08 m3, tj. około 160 kg. W otworach hydraulicznych pobieraną próbę stanowi całość wydobytego bursztynu. Otwory rozpoznawcze powinny być wykonywane w siatce trójkątnej równobocznej. Odległości miedzy nimi powinny wynosić około 200 m w złożach paleogeńskich stratoidalnych - pokładowych i 10 m w złożach holoceńskich i plejstoceńskich, gniazdowych. Zasoby bursztynu mogą być szacowane metodą analogii ("geologiczno-statystyczną"), na podstawie danych o ilości uzyskanej kopaliny w czasie prowadzonej eksploatacji lub na podstawie wskaźnika bursztynonośności, to jest stosunku liczby otworów, w których stwierdzono obecność bursztynu do całkowitej ich liczby w obszarze objętym pracami poszukiwawczymi lub rozpoznawczymi.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Czynniki ryzyka wpływające na proces łączenia się spółek kapitałowych w branży ciepłowniczej

Istotnym segmentem działań podejmowanych w procesie łączenia się spółek kapitałowych jest opracowanie strategii zarządzania ryzykiem. Kluczowe przedsięwzięcie w tym zakresie obejmuje między innymi identyfikację źródeł niepewności związanych z realizacją przedsięwzięcia. W artykule wyszczególniono najważniejsze czynniki ryzyka oddziałujące na proces łączenia się spółek kapitałowych w branży ciepłowniczej. W treści zaprezentowano krótką analizę tych czynników z określeniem prawdopodobieństwa wystąpienia niekorzystnych zdarzeń. Interesujący element pracy stanowi diagnoza wskazująca na poziom istotności określonego rodzaju ryzyka z punktu widzenia realizowanego procesu fuzji. Artykuł zwraca uwagę na fakt, iż w procesie reagowania na pojawiające się zagrożenia istotne jest kreowanie właściwej strategii zarządzania ryzykiem, pozwalającej na odpowiednie monitorowanie niebezpieczeństw i szans na wszystkich etapach realizacji połączenia przedsiębiorstw.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Konkurencja i kooperacja na lokalnym rynku surowcowym w dwuosobowych modelach teorii gier - zarys zagadnienia

Rynki surowcowe, pomimo wielu wspólnych cech z rynkami innych dóbr, są rynkami specyficznymi. Ich funkcjonowanie odbiega zazwyczaj od prawideł wolnego rynku. Jest to spowodowane zarówno czynnikami geologiczno-złożowymi, jak i koniunkturą. Zmiany podaży surowca są na ogół znacznie wcześniej sygnalizowane (wieloletni cykl inwestycyjny od rozpoznania złoża do udostępnienia górniczego), rozwijają się one powolnie i nieelastycznie. Największy wpływ na wahania rynku mają czynniki niemierzalne matematycznie (wojny, kryzysy gospodarcze - zwłaszcza u dużych producentów, strajki). O obrazie rynku surowcowego decydują ponadto działania spekulacyjne, polityka rynkowa poszczególnych państw w skali globalnej, samorządowa w skali lokalnej, jak i sam charakter rynku funkcjonującego w ramach monopolu lub oligopolu. Uczestnicy rynku surowcowego mogą działać jako pojedyncze, niezależne podmioty, bądź wchodzić w skład większych, wzajemnie powiązanych zależnościami układów. W artykule przedstawiono uproszczony modelu rynku surowcowego obejmujący tylko dwa podmioty - duopol. Na hipotetycznym przykładzie lokalnego rynku piasków budowlanych, obsługiwanego przez dwa zakłady górnicze - piaskownie, podjęto próbę modelowania zachowań obu przedsiębiorców. Ukazano możliwe strategie działania, wynikające zarówno z możliwości współpracy zakładów, jak i jej zaniechania. Scharakteryzowano zachowania użytkowników złóż w sytuacji przepływu informacji dotyczącej kosztów produkcji oraz jej braku. Zilustrowano możliwe postępowanie podmiotów górniczych w sytuacji wielokrotnego powtarzania gry. Rozwiązania oparto na klasycznych modelach Cournota oraz Stackelberga w przypadku konkurencji oraz koncepcji arbitrażu Nasha w kontekście współpracy zakładów.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Sporządzanie map izoliniowych procedurą krigingu zwyczajnego - korzyści i ograniczenia

W artykule zwrócono uwagę na korzyści i uwarunkowania stosowania geostatystycznej procedury interpolacyjnej - krigingu zwyczajnego - przy sporządzaniu map izoliniowych. Do podstawowych zalet tej metody zaliczono możliwość uwzględniania przy ocenie parametrów złożowych struktury ich zmienności oraz obliczanie dokładności, z jaką dokonuje się oszacowania parametru. Wskazano, że skuteczność stosowania krigingu zwyczajnego do interpolacji i sporządzania map izoliniowych zależy od wiarygodności semiwariogramów przyjmowanych do obliczeń. Scharakteryzowano ważniejsze czynniki decydujące o reprezentatywności semiwariogramów - liczebność obserwacji i ich sposób rozmieszczenia, anizotropię i niejednorodność złoża. Sformułowane wnioski dotyczą metodyki badania struktury zmienności złóż i wykorzystania wyników tych badań przy sporządzaniu map izoliniowych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza porównawcza ekogroszków węglowych z KWK Kazimierz-Juliusz i ZP Juliusz w świetle wyników badań fizykochemicznych i petrograficznych

Węglowe paliwo kwalifikowane czyli ekogroszek to stosunkowo nowy produkt skierowany głównie do odbiorców indywidualnych, a jego pojawienie się jest związane z wprowadzeniem kotłów niskoemisyjnych z paleniskiem retortowym. Porównując najważniejsze cechy jakościowe ekogroszków można stwierdzić, iż w zakresie zawartości popiołu i siarki nieco lepiej prezentuje się produkt z kopalni Kazimierz-Juliusz. Natomiast pod względem kaloryczności lepsze parametry ma Ekoret z ZP Juliusz, który jednocześnie odznacza się większą spiekalnością, co może pogarszać efektywność spalania ekogroszku w palenisku retortowym. Wyniki badań petrograficznych potwierdzają znaczne zróżnicowanie opisywanych węgli. W groszku EcoKazimierz w równych proporcjach występują macerały grupy witrynitu i inertynitu, przy stosunkowo wysokim udziale liptynitu. Wysoki udział macerałów reaktywnych (witrynitu i liptynitu) korzystnie wpływa na proces spalania. W Ekorecie natomiast spotykamy się z zaskakująco wysoką (pow. 51%) zawartością inertynitu. Tak wysoka zawartość macerałów inertnych negatywnie wpływa na proces spalania obniżając sprawność kotłów.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność właściwości węgli koksowych w zależności od ich uziarnienia

Efektywną, stabilną i niezawodną pracę wielkiego pieca zabezpiecza odpowiedniej jakości koks, który jest jednym z podstawowych składników wsadu. We współczesnej technologii wielkopiecowej, przy stosowaniu paliw zastępczych, tj. pyłu węglowego, rola koksu jest niezwykle istotna. Z tego powodu wymagania stawiane jego jakości wzrastają. K rajowe koksownie mają do dyspozycji ograniczoną bazę krajowych wysokojakościowych węgli koksowych, a równocześnie węgle zamorskie są kosztowe, dlatego pełne wykorzystanie ich właściwości koksotwórczych jest niezwykle istotne. Skład ziarnowy mieszanki wsadowej jest jednym z podstawowych czynników wpływających na jakość produkowanego koksu. Wpływ ten uzależniony jest od udziału ilościowego i jakości poszczególnych komponentów tworzących mieszankę wsadową. W przeprowadzonych badaniach 21 węgli koksowych, różniących się istotnie stopniem uwęglenia oraz pochodzeniem (węgle polskie i zamorskie), wykazano, że wydzielone klasy ziarnowe różnią się właściwościami, zarówno koksotwórczymi, jak i zachowaniem w trakcie ogrzewania. Analizując uzyskane wyniki zmian wielkości pojedynczych ziaren, zaobserwowano, że przyrost ich objętości zasadniczo występuje w zakresie temperatur pomiędzy początkiem a maksimum plastyczności. Wykazano, że istnieje liniowa korelacja pomiędzy temperaturą odpowiadającej maksymalnej plastyczności oraz temperaturą, w której wstępuje maksymalna szybkość wydzielania się części lotnych. Przedstawione rezultaty potwierdzają istotny wpływ wielkości ziaren węglowych na ich właściwości, co w konsekwencji wpływa na jakość produkowanego z nich koksu. Wnioski mogą zostać wykorzystane w zakładach koksowniczych do określenia optymalnego przemiału węgla do procesu koksowania.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Energetyczne wykorzystanie metanu z pokładów węgla - doświadczenia JSW S.A. i perspektywy w aspekcie zmian w Prawie Energetycznym

W referacie przedstawiono ogólną informację o JSW S.A. i SEJ S.A. jako inwestorach układów kogeneracji i trójgeneracji, w których źródło zasilania stanowią silniki gazowe pracujące na bazie metanu z odmetanowania kopalń. Podano informację dotyczącą zasobów, ujęcia i kierunków wykorzystania mieszanek metanowych ujmowanych odmetanowaniem, a także realizację programu zagospodarowania tego paliwa. Przedstawiono układy energetyczne z silnikami gazowymi w kopalniach "Pniówek", "Krupiński", "Borynia" i "Budryk" podając dane techniczne i relacje ekonomiczne w zakresie kosztów produkcji i pokrycia zapotrzebowania kopalni na energię elektryczną i ciepło. W podsumowaniu omówiono rolę układów energetycznych opartych na silnikach gazowych, w zaopatrzeniu kopalń w energię elektryczną, ciepło i "chłód", a także możliwości dalszego rozwoju energetyki na bazie silników gazowych, wykorzystujących tanie lokalne paliwo, jakim jest metan z odmetanowania pokładów węgla. Podkreślono aspekt ekologiczny takiego rozwiązania.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Popioły lotne i iły beidellitowe z Bełchatowa jako składniki mieszanin samozestalających się

Eksploatacja i przetwórstwo węgla brunatnego w rejonie bełchatowskim związane są z powstawaniem różnorodnych mineralnych surowców odpadowych. Należą do nich zróżnicowane pod względem genezy, składu mineralnego i chemicznego oraz właściwości surowcowych kopaliny towarzyszące, popioły i żużle ze spalania węgla brunatnego oraz desulfogipsy z instalacji mokrego odsiarczania spalin. W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych, których głównym celem było uzyskanie danych związanych z możliwością wykorzystania popiołów lotnych powstających w Elektrowni Bełchatów i wybranych kopalin towarzyszących eksploatowanych w KWB Bełchatów w formie mieszanin samozestalających się. Spośród kopalin towarzyszących, jako najbardziej predysponowane do wykorzystania uznano iły beidellitowe z uwagi na właściwości puzzolanowe i sorpcyjne oraz zdolność pęcznienia. Pomimo przewidywanego korzystnego wpływu minerałów ilastych z grupy smektytu na proces samozestalania, jak i trwałość tego typu mieszanek po zestaleniu, uzyskane wyniki badań fizykomechanicznych (wytrzymałości na ściskanie i rozmakalności w wodzie) były niesatysfakcjonujące. Konieczne okazało się zastosowanie Ca(OH)2 , uzyskanego z kredy jeziornej jako aktywatora procesu samozestalania się. Obecność wapnia umożliwia tworzenie się faz cementowych, które będą w stanie silnie związać składniki ziarnowe szkieletu. Do poprawy parametrów fizykomechanicznych tego typu mieszanek przyczyniłby się również dodatek desufogipsów do składu mieszaniny. Podwyższony udział jonów SO4/2– w mieszaninie podczas zestalania umożliwia wykrystalizowanie faz siarczanowych w przestrzeni porowej, pełniących funkcję mostków pomiędzy składnikami popiołów a minerałami ilastymi. Zastosowanie mieszanin do rekultywacji terenów niekorzystnie przekształconych w wyniku odkrywkowej eksploatacji w rejonie bełchatowskim przyniosłoby wymierne korzyści ekologiczne i ekonomiczne i w znaczącym stopniu rozwiązałoby problem składowania odpadów powstających w wyniku eksploatacji i przetwórstwa węgla brunatnego.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zadanie rządowe jako instrument formalno-prawny w procedurze uzyskiwania koncesji na wydobywanie węgla brunatnego

Uzyskanie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego, jak pokazuje praktyka, jest bardzo trudne. Bez uruchomienia instrumentu formalno-prawnego, jakim jest zadanie rządowe, możliwość przeprowadzenia procedury uzyskania koncesji z wynikiem pozytywnym, bliska jest zeru. Dzieje się tak, pomimo, że wydobywanie kopalin stanowiących własność górniczą zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1990 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi cel publiczny. Uruchomienie nowego kompleksu wydobywczo-energetycznego w obecnych uwarunkowaniach formalno-prawnych, przy negatywnym stanowisku samorządu terytorialnego na poziomie gminy, wymaga zdecydowanego wsparcia od strony rządowej w postaci przyjęcia do realizacji zadania rządowego wpisanego do Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Czujniki do pomiaru ciśnienia porowego dla potrzeb rozpoznania położenia powierzchni poślizgu osuwiska

Profilowanie głębokościowe zmian ciśnienia porowego może być pomocne w określaniu położenia powierzchni poślizgu osuwiska. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu specjalnych sond złożonych z czujników pomiarowych ciśnienia porowego. Wykorzystanie takich czujników pozwala na wskazanie położenia stref, gdzie następuje wzrost lub spadek ciśnienia porowego, spadek naprężeń efektywnych i często uplastycznienie ośrodka. Taki stan prowadzi do rozwoju powierzchni poślizgu. Jest to szczególnie widoczne po okresach intensywnych opadów. W artykule przedstawiono różne rodzaje czujników do pomiaru ciśnienia porowego. Opisano ogólne zasady pomiarów z ich użyciem. Przedstawiono zasadę działania czujników typu BAT, strunowych, piezorezystywnych, pojemnościowych, hydraulicznych, pneumatycznych oraz optoelektronicznych. Wskazano wady i zalety ich stosowania. Uznano czujniki z przetwornikiem strunowym za najbardziej odpowiednie do prowadzenia długookresowych pomiarów ciśnienia porowego w celu rozpoznania położenia powierzchni poślizgu osuwiska.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prognozowanie parametrów jakościowych odpadów powstających podczas grawitacyjnego wzbogacania węgli kamiennych

W artykule zasygnalizowano problem przewidywania parametrów jakościowych odpadów wydzielanych w trakcie wzbogacania węgli kamiennych. Odpady są źródłem surowców skalnych powszechnie wykorzystywanych w różnych gałęziach gospodarki. Jakość odpadów ma znaczenie dla poszczególnych ich użytkowników. W obecnych warunkach przemysłowych nie prognozuje się zawartości poszczególnych składników trafiających do odpadów. Ogranicza to możliwości ich oferowania poszczególnym zainteresowanym. Autorzy stwierdzają możliwość opracowania metody prognozowania określonych parametrów jakościowych odpadów.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przegląd sytuacji na rynku węglowym na świecie - bieżące wydarzenia, aktualne trendy i prognoza

W artykule tym przedstawiono sytuację na światowym rynku węgla kamiennego w roku 2009. Rynek światowy został scharakteryzowany pod kątem zasobów tego surowca, w odniesieniu do produkcji, konsumpcji, handlu oraz cen. Omówiono także główne trendy na światowym rynku węgla kamiennego. Ponadto dokonano krótkiej charakterystyki sytuacji na rynkach węglowych głównych producentów węgla kamiennego na świecie. W końcowej części artykułu przedstawiono prognozę dotyczącą sytuacji na rynku węgla kamiennego, w aspekcie jego zużycia, w perspektywie najbliższych 20 lat.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zagospodarowanie nowych złóż węgla kamiennego - powiększenie bazy zasobowej przez Kompanię Węglową S.A.

W artykule omówiono położenie Kompanii Węglowej S.A. oraz jej zasoby. Scharakteryzowano złoża węgla kamiennego leżące w sąsiedztwie obecnie eksploatowanych złóż KW S.A. oraz możliwość zagospodarowania tych złóż przez czynne kopalnie KW S.A.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Konkurencyjność perspektywicznych technologii wytwarzania energii elektrycznej

Zagadnienia ekonomiczne zaczynają nabierać szczególnego znaczenia w wytwarzaniu energii elektrycznej w świetle rozwoju rynku konkurencyjnego w tym sektorze. Z tego względu konkurencyjność poszczególnych rodzajów źródeł z uwzględnieniem warunków ich rozwoju, a także polityki promocyjnej państwa w odniesieniu do niektórych technologii powinna być istotnym czynnikiem w formułowaniu zarówno polityki energetycznej kraju, jak i określaniu kierunków inwestowania przez podmioty na rynku energii. W artykule przedstawiono wyniki porównania kosztów wytwarzania energii elektrycznej w rozmaitych technologiach, uśrednionych w okresie ich ekonomicznej eksploatacji z zachowaniem zasad dyskonta. Porównanie obejmuje technologie obecnie stosowane i przewidywane do wdrożenia komercyjnego około 2020 i 2030 r. Na podstawie wyników tych porównań przedstawiono niektóre wnioski, które powinny być przydatne w formułowaniu polityki energetycznej Polski.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania uwalniania rtęci w procesie spalania węgla i biomasy w gospodarstwach domowych

W Polsce procesy spalania paliw stałych są głównym źródłem emisji rtęci do środowiska. Rtęć emitowana jest zarówno przez elektrownie zawodowe, jak i instalacje przemysłowe spalające węgiel kamienny i brunatny, ale także przez gospodarstwa domowe. Przy rocznej emisji na poziomie 10 Mg gospodarstwa domowe odpowiadają za 0,6 Mg tej emisji. W pracy przeprowadzono badania nad uwalnianiem rtęci z węgla i biomasy drzewnej w domowym kotle grzewczym. Wyznaczono stopień uwalniania rtęci, który wyniósł od 98,3 do 99,1% dla węgla i od 99,5 do 99,9% dla biomasy drzewnej. Ilość emitowanej do środowiska rtęci zależy zatem od ilości rtęci zawartej w paliwie. W świetle zaprezentowanych wyników zawartość rtęci w stanie suchym w węglu jest sześciokrotnie wyższa niż w biomasie. Po uwzględnieniu kaloryczności paliw różnica pomiędzy zawartością rtęci w badanym węglu i biomasie zmniejszyła się, ale wciąż była czterokrotnie wyższa. Tak wyrażona zawartość rtęci dla badanych paliw wynosiła odpowiednio od 0,7 do 1,7 µg/MJ dla węgla i od 0,1 do 0,5 µg /MJ dla biomasy. Podstawową możliwością obniżenia emisji rtęci przez gospodarstwa domowe jest stosowanie paliw o możliwie niskiej zawartością rtęci. Zmniejszenie emisji rtęci jest również możliwe poprzez zmniejszenie jednostkowego zużycia paliw. Przyczynia się do tego stosowanie nowoczesnych kotłów grzewczych oraz termomodernizacja budynków. Istnieje również możliwość częściowego ograniczenia emisji rtęci poprzez stosowanie urządzeń do odpylania spalin.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka