rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
E-rozprawa w postępowaniu cywilnym a prawo do sądu i możliwość obrony swych praw

Artykuł poświęcony został rozprawom zdalnym w polskiej procedurze cywilnej w kontekście prawa do sądu i prawa do obrony swych praw przez stronę postępowania. Celem artykułu jest próba znalezienia „złotego środka”, który – wdrożony w praktyce – będzie: 1. zgodny z adekwatnymi w tym zakresie regulacjami, w tym także z ich celem, jakim jest ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2; 2. umożliwi wszystkim (także tym cyfrowo wykluczonym) obywatelom możliwość realizacji ich konstytucyjnego prawa do sądu oraz prawa do obrony ich praw w już prowadzonym postępowaniu; 3. umożliwi sprawną pracę sądów, w możliwie najwyższym stopniu minimalizując ryzyko obstrukcji postępowania ze strony podmiotu, któremu zależy na tym, aby trwało ono jak najdłużej. Artykuł jest poświęcony etapowi podejmowania decyzji o skorzystaniu z rozprawy on- -line i nie będzie dotyczył problemów i zagrożeń związanych z samym procesem przeprowadzania takich rozpraw. Rozważania zostały oparte na dwóch stanach prawnych: przed i po 2 lipca 2021 r.

Czasopismo: Studia Prawnicze: rozprawy i materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Niedopuszczalność zwrotu wpłat na fundusz stabilizacyjny na rzecz syndyka upadłej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, cz. 2

W dwuczęściowym opracowaniu analizowany jest problem dopuszczalności żądania przez syndyka upadłej spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej zwrotu wpłat wniesionych na fundusz stabilizacyjny. Nie jest to tylko zagadnienie istnienia bądź braku istnienia roszczenia cywilnoprawnego po stronie syndyka. Rzeczywistą istotą przedstawionego dylematu jest pytanie o dopuszczalność ograniczenia ustawowego atrybutu Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej wykonywanego w interesie publicznym. Fundusz stabilizacyjny odgrywa bowiem szczególną rolę w całym systemie finansowym. Istotą działania kasy jest idea samopomocy finansowej, polegająca na wzajemnym kredytowaniu się członków kasy ze zgromadzonych w kasie środków pieniężnych, a także niezarobkowy charakter prowadzonej działalności, przy istnieniu więzi społecznej pomiędzy członkami kasy.

Czasopismo: Studia Prawnicze: rozprawy i materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 27 listopada 2020 r. (III CZP 83/19) (glosa aprobująca)

Glosa dotyczy uchwały składu Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z 27 listopada 2020 r. (III CZP 83/19), w której Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie prawne, stwierdzając, że skutkiem wyroku uwzględniającego powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) wydanego przeciwko dłużnikowi nie jest umorzenie z urzędu postępowania egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że rzeczywisty właściciel nieruchomości jest pozbawiony ochrony prawnej w toku egzekucji skierowanej wobec należącej do niego nieruchomości. Sąd Najwyższy wskazał, że niewpisany do księgi wieczystej właściciel nieruchomości jest uprawniony do wniesienia, na podstawie art. 841 § 1 KPC, powództwa o zwolnienie od egzekucji. Uchwała Sądu Najwyższego w wyważony sposób godzi ze sobą prawa osoby trzeciej, która wszczęła postępowanie o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oraz wierzycieli (dłużnika w tej księdze ujawnionego w dacie wszczęcia egzekucji), którzy nie brali udziału w procesie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Otóż możliwość żądania wyłączenia spod egzekucji nieruchomości przez osobę trzecią nieujawnioną w księdze wieczystej, jako właściciel, pozwala na skuteczną obronę jej praw. Równocześnie fakt uniezależnienia postępowania egzekucyjnego od wyniku postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym pozwala na zabezpieczenie praw wierzycieli, gdyż późniejsze uwzględnienie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wydanego przeciwko dłużnikowi nie będzie stanowiło przesłanki umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego.

Czasopismo: Studia Prawnicze: rozprawy i materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
O gwarancjach realizacji swobód wynikających z zasady wolnych wyborów w systemie prawnym u progu XX-lecia międzywojennego

Zasada wolnych wyborów stanowi podstawę funkcjonowania współczesnych systemów wyborczych oraz przeprowadzanych elekcji. Wolności determinujące dziś realizację zasady wolnych wyborów, tj. wyłaniania i zgłaszania kandydatów (list kandydatów), prowadzenia kampanii wyborczej oraz swobody preferencji wyborczych przy zapewnieniu jednoczesnego przestrzegania dyrektywy uczciwego procesu wyborczego mają swoją genezę w instytucjach wprowadzonych i praktykowanych tuż po odrodzeniu państwa polskiego.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Midterm. Specyfika wyborów do Kongresu USA w środku prezydenckiej kadencji

W artykule przeanalizowano cechy charakterystyczne wyborów do Kongresu USA, które odbywają się w środku prezydenckiej kadencji. Autor wskazuje dlaczego partia prezydenta z reguły traci w nich liczbę mandatów w Izbie Reprezentantów, w jaki sposób wyniki tych wyborów oddziałują na proces polityczny, czym różni się kampania w wyborach prezydenckich i wyborach midterm. Autor rozważa również elekcję roku 2018, zastanawiając się, czy w typologii wyborów midterm należy ją uznać za elekcję normalną, przygotowującą, kalibrującą, czy też innowacyjną.

Czasopismo: Studia Wyborcze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Międzykulturowość w służbie polityki miejskiej

Artykuł poświęcony jest instytucjonalnym formom wprowadzonym przez Radę Europy w ramach Programu Miast Międzykulturowych, opracowanego w reakcji na wyzwania wiążące się ze zróżnicowaniem pejzażu kulturowego współczesnych ośrodków miejskich, zarówno w Europie, jak i na innych kontynentach. Celem artykułu jest przedstawienie instrumentarium tego programu oraz krytyczna analiza jego poszczególnych elementów z zachowaniem neutralności ideowej, a z uwzględnieniem założeń nakreślonych przez Radę Europy oraz oczekiwanych rezultatów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dziedzictwo winiarskie jako źródło kulturowej rewitalizacji miasta

Koncepcje miasta podlegają w ostatnich dekadach istotnym przekształceniom polegającym na redukcji priorytetów ekonomicznych na rzecz czynników kulturowych. W artykule przedstawiono nową, autorską propozycję w obrębie tego nurtu, określoną mianem kulturowej rewitalizacji winiarskiej. Łączy ona niektóre istniejące podejścia, jednocześnie jej założenia pozwalają odróżnić ją od wcześniejszych koncepcji i polityk miejskich. Ośrodkiem, w którym przewidziano aplikację koncepcji, jest Zielona Góra. Kojarzona powszechnie z uprawą winorośli i tradycjami wrześniowego winobrania, w zdecydowanie niewystarczającym stopniu eksponuje swe historyczne dziedzictwo winiarskie. Założenia koncepcji odwołują się do nowej, kompleksowej promocji zachowanych zabytków winiarskich i utworzenia strategii marketingowych służących zbudowaniu marki miasta.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Budżet obywatelski jako mechanizm społecznego wytwarzania przestrzeni miejskiej

Od wprowadzenia pierwszego budżetu obywatelskiego w Polsce mija właśnie dekada. Przez ten czas mechanizm polegający na włączaniu mieszkańców w proces współdecydowania o pewnej puli środków publicznych upowszechnił się w znacznej części polskich miast i miasteczek. Co więcej, zaczęto wprowadzać wojewódzkie, szkolne, wydziałowe i zielone warianty budżetów obywatelskich. Powszechność nie jest jednak gwarantem jakości. Polskie budżety obywatelskie obarczone są pewną, dość istotną, wadą, a mianowicie w zdecydowanej większości pozbawione są komponentu dyskusji, co sprawia, że w jakimś sensie stają się tylko pozornym narzędziem partycypacji. Niemniej jednak, mimo powyższej wady oraz stosunkowo niskich środków finansowych, stały się one dość skutecznym instrumentem kształtowania przestrzeni. Ze względu na wspomniane mankamenty w artykule używam określenia „quasi-partycypacyjne wytwarzanie przestrzeni”. W artykule prezentuję dane dotyczące rezultatów tego społecznego wytwarzania przestrzeni w odniesieniu do czterech wybranych miast. Analizie poddaję pięć pierwszych edycji budżetu obywatelskiego zrealizowanych w tych miastach.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Od globalności do lokalności: przemiany ruchu klimatycznego w Turcji

Celem artykułu jest pokazanie genezy oraz przemian aktywizmu klimatycznego w T urcji od poziomu globalnego po lokalny. Ruch klimatyczny zakorzeniony jest mocno w przestrzeni miejskiej, ale zwłaszcza na początku mobilizacja społeczna nakierowana była przede wszystkim na próby oddziaływania na międzynarodową politykę klimatyczną. W kontekście rozczarowania brakiem konkretnych rozwiązań na najwyższym szczeblu tureckie organizacje pozarządowe i grupy nieformalne zaangażowane w temat klimatu zwracają coraz większą uwagę na poziom lokalny, w tym na miasta i polityki miejskie. Ważnymi czynnikami, które wpływają na zmiany strategii, są z jednej strony brak responsywności państwa wobec postulatów aktywistów, a z drugiej globalne i europejskie trendy zwiększania roli miast w szukaniu konkretnych rozwiązań mogących powstrzymać kryzys klimatyczny.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Rykoszety upodmiotowienia w autobiograficznych opowieściach uznanych artystów wizualnych

Tekst prezentuje jedną z propozycji teoretycznych ugruntowanych w materiale z nieanonimowych autobiograficznych wywiadów narracyjnych z uznanymi polskimi artystami sztuk wizualnych. Przedstawiona koncepcja rykoszetów upodmiotowienia nazywa szczególną strukturę procesową odnalezioną w wywiadach i krytycznie rozwija popularną metaforę trajektorii. Charakteryzuje proces wypracowywania przez artystów osobnego projektu życiowo-twórczego na tle twórczości mistrzów, działań współczesnych konkurentów, dawnych nurtów dyskursu sztuki nowoczesnej, jak i aktualnej struktury pozycji w lokalnym polu sztuki. W tekście zostały bliżej omówione fragmenty wywiadu z polską rzeźbiarką, performerką oraz autorką instalacji i filmów wideo Katarzyną Kozyrą, które najsilniej zainspirowały opisywaną koncepcję. Forma literacka głównej części tekstu jest próbą szukania sposobu na uprawianie socjografii – snucie opowieści przedstawiającej, idiograficznej, ale będącej zarazem efektem pracy analitycznej i teoretycznej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Edukacja obywatelska w działaniu jako klucz do wzmocnienia aktywności obywatelskiej młodych

Partycypacja obywatelska przynosi wymierne korzyści demokracjom i ich obywatelom. Szkoły jako główny podmiot socjalizacji politycznej rzadko uczą zaangażowania obywatelskiego. Zamiast tego koncentrują się na przekazywaniu wiedzy o instytucjach i procesach demokratycznych. Kluczem do zaangażowania obywateli w życie społeczno-polityczne jest uczenie się demokracji przez jej doświadczanie. Ten aktywny model edukacji obywatelskiej wychodzi poza ramy tradycyjnego nauczania – jest osadzony w nurcie edukacji nieformalnej. Niniejszy artykuł ma na celu zaprezentowanie efektów nieformalnego kształcenia obywatelskiego – programu „Młodzi Głosują+”, angażującego uczniów w wieku 14–19 lat w organizację kampanii profrekwencyjnej i młodzieżowych wyborów prezydenckich. Chcąc odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu aktywne zaangażowanie w procesy demokratyczne przyczynia się do wzmocnienia kompetencji obywatelskich i społecznych, zastosowano ilościową metodę badawczą (ankieta ewaluacyjna pretest  i posttest). Wyniki badań sugerują, że praktyka w zakresie działań obywatelskich ma duży potencjał rozwijania kompetencji demokratycznych młodzieży.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Formalne własności wypowiedzi prawdziwościowej

Centralnym punktem niniejszego artykułu jest analiza jednej z rozmów przeprowadzonych na antenie Polskiego Radia 24 w ramach cyklu pod tytułem „Wojna cywilizacji”. Rozmówcy poświęcili ją przedstawieniu tezy (dla niektórych oczywistej, a dla innych absurdalnej), zgodnie z którą przez świat przetacza się rewolucja polityczno-obyczajowa. Podstawowy cel rozmówców był jednoznaczny: powiedzieć słuchaczom prawdę o źródłach, przebiegu i możliwej przyszłości świata rewolucjonizowanego. Jednak dodatkowym celem, realizowanym pośrednio, stało się takie wspólne opracowanie rozmowy, aby owa domniemana prawda stała się niezaprzeczalna, i to pomimo uwzględnianych przez rozmówców kontrowersji, jakie budzi. W rozpatrzeniu tego podwójnego fenomenu ma pomóc zaproponowane w artykule pojęcie wypowiedzi prawdziwościowej oraz sześć formalnych własności takiej wypowiedzi. Dzięki nim możliwe staje się ujęcie sposobu wykonywania przed publicznością praktycznego zadania „mówienia prawdy”. Całość wywodu czerpie inspirację z trzech źródeł: socjologii wiedzy naukowej, psychologii dyskursowej oraz epistemologii społecznej. Wpływy te umożliwiają zestawienie formalnych własności wypowiedzi prawdziwościowej z problemem, próbnie określonym mianem wiedzy z cudzego oznajmienia. Problem ten dotyczy wiedzy, którą ludzie czerpią z cudzych słów (także zapośredniczonych medialnie). Oba problemy, wypowiedź prawdziwościowa oraz wiedza z cudzego oznajmienia, współtworzą problematyczne okoliczności, w jakich postawiona zostaje publiczność audycji. Artykuł podsumowują uwagi na temat interdyscyplinarnego charakteru podjętej problematyki oraz pytania o ewentualne możliwości krytyki wypowiedzi prawdziwościowej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Między Akademią a awangardą. Studium amerykańskiego pola sztuki przełomu XIX i XX wieku

Artykuł poświęcony jest rekonstrukcji charakteru amerykańskiego pola sztuki na przełomie XIX i XX wieku w perspektywie teorii Pierre’a Bourdieu. Dokonując interpretacji zgromadzonych w Stanach Zjednoczonych materiałów, przeprowadzono analizę pola sztuki przełomu wieków w USA. Wydarzenia tamtego okresu – emancypacja części artystów spod wpływu Akademii, założenie samodzielnych szkół artystycznych, powstanie niezależnych galerii, powołanie krytyki artystycznej, organizacja kolejnych wystaw amerykańskiej sztuki współczesnej, otwarcie Armory Show (1913), wreszcie zerwanie ze stylem akademickim – stanowiły pierwszą fazę autonomizacji pola sztuki w Stanach Zjednoczonych. W artykule omówiono proces konstytucji i pierwotnej emancypacji amerykańskiego pola sztuki, a równocześnie wskazano uczestników gry w świecie artystycznym; określono ich rolę i znaczenie; opisano ich wzajemne relacje i zależności; wyjaśniono, o jakiego typu profity toczyła się gra statusowa w polu. Z drugiej strony określono dynamikę zmienności charakteru tych elementów w sytuacji zmiany społecznej zachodzącej w USA. Ze względu na wielowymiarowy charakter transformacji w polu rozpatrzono ją także w kategoriach rewolucji symbolicznej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Umiarkowana bezinteresowność. Sztuka i pieniądze w opiniach polskich artystów i artystek

Jednym z najważniejszych mitów założycielskich nowoczesnej sztuki jest przekonanie, iż nie jest ona tworzona dla pieniędzy i by ją kreować artysta musi odrzucić zarabianie jako motyw popychający do jej tworzenia. Co więcej, jak sugerował Bourdieu, to właśnie zaprzeczenie ekonomicznym motywom tworzenia pozwalało artystom akumulować kapitał symboliczny, niezbędny dla uznania ich sztuki za istotną. W artykule konfrontujemy to modernistyczne przekonanie z ustaleniami poczynionymi w dwu niedawno realizowanych ogólnopolskich projektach badawczych, w których badanymi osobami byli twórcy i twórczynie w różnym wieku oraz na różnych etapach kariery. Celem analizy jest zrekonstruowanie stosunku artystów i artystek wobec pieniędzy i zarabiania w sztuce. Rozpatrujemy, jak stosunek ten wyraża się w sposobach myślenia o sztuce, priorytetach zawodowych, czynnikach przygotowujących do zawodu i mających wpływ na rozwój kariery, finansowaniu sztuki oraz głównych problemach artystów tworzących w Polsce. Na podstawie poczynionych ustaleń argumentujemy, iż tym, co definiuje sztukę jako osobną praktykę społeczną, jest dziś raczej realizm, etatyzm, umiarkowane wyrzeczenie oraz racjonalizowanie, a nie bezinteresowność, zaś modernistyczny mit tworzenia jako aktywności wolnej od merkantylnych motywacji wypierany jest przez dyskurs sztuki jako profesji, którego częścią jest też zagadnienie braku bezpieczeństwa socjalnego.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dziecko w muzeum. Działalność muzeów w kontekście popularyzacji sztuki

Poruszana w artykule problematyka jest wypadkową dwóch tendencji obecnych współcześnie zarówno w kulturze, jak i nauce: demokratyzacji kultury i wzrastającego zainteresowania problematyką dziecka i dzieciństwa. Kwestia demokratyzacji kultury analizowana była począwszy od pierwszej połowy XX wieku w tekstach José Ortegi y Gasseta, Theodora Adorno czy nieco później Karla Mannheima. Zagadnienia związane z okresem dzieciństwa i demokracją podejmował na początku XX wieku John Dewey. Jako jeden z pionierów estetyki pragmatycznej podkreślał on znaczenie doświadczenia estetycznego w rozwoju człowieka. Podstawę wychowania stanowiło dla niego wyzwalanie zdolności indywidualnych ku realizacji społecznych celów. Kwestie dzieciństwa na gruncie socjologii w latach 50. XX wieku podejmował w swoich pracach, jeszcze raczej przedmiotowo traktując dziecko, Talcott Parsons. Od lat 90. XX wieku zainteresowanie problematyką wieku dziecięcego znajduje wyraz w rozwoju interdyscyplinarnych badań w ramach children studies. Zestawiając oba obszary problemowe, poniższy tekst jest próbą analizy działań edukacyjnych placówek wystawienniczych pod kątem uprzystępniania sztuki dzieciom. Podstawową kwestią poruszaną w artykule jest to, czy i na ile programy edukacyjne stanowią sprawne narzędzie upowszechniania, uprzystępniania sztuki. Ponadto w artykule postawiono następujące pytania: Czy są one formą dotarcia do dzieci pozbawionych kontaktu ze sztuką, czy jedynie narzędziem reprodukcji istniejącego porządku bazującego na elitarystycznej roli sztuki, do której dostęp mają jedynie grupy uprzywilejowane? I wreszcie jaką rolę odgrywa w nich dziecko: aktywnego podmiotu realizującego swoje potrzeby czy przedmiotu niezbędnego do realizacji polityki kulturalnej?

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zachować twarz – analiza konwersacyjna audycji telewizyjnej poświęconej uzależnieniom od operacji plastycznych

Metoda analizy konwersacyjnej została wykorzystana w analizie wywiadu poświęconego uzależnieniom od operacji plastycznych, wyemitowanego w programie TVP2 Pytanie na śniadanie. W rozmowie uczestniczyła kobieta określana mianem polskiej lalki Barbie, chirurg plastyczny, dwoje prezenterów telewizyjnych, występujących w roli moderatorów, oraz partner zaproszonej do studia kobiety. Badane fragmenty rozmowy pozwoliły na prześledzenie, w jaki sposób możliwość pojawienia się sporu była na bieżąco neutralizowana, a różnice zdań i poglądów korygowane. Podstawowym rezultatem analizy jest rekonstrukcja sposobów postępowania uczestników rozmowy w potencjalnie kłopotliwej sytuacji.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zainteresowanie opinii publicznej tematyką inwigilacji, prywatności i ochrony danych. Google big data w socjologii porównawczej

W artykule zaprezentowano wyniki projektu badawczego, w którym zbadano wpływ czynników makrospołecznych na zainteresowanie opinii publicznej tematyką inwigilacji, ochrony danych i prywatności w Internecie w kontekście ujawnionych przez Edwarda Snowdena informacji o istnieniu globalnego programu masowej inwigilacji. Poziom zainteresowania opinii publicznej zbadano, ustalając liczbę wyszukiwań dla zapytań związanych z inwigilacją w wyszukiwarce Google w 116 krajach, w których następnie przeprowadzono analizy porównawcze. W artykule zostanie zweryfikowana hipoteza, że w krajach bardziej demokratycznych zainteresowanie opinii publicznej sprawami inwigilacji jest większe niż w pozostałych krajach. Przedstawimy także sposób, w jaki zaadaptowaliśmy dane Google na potrzeby projektu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Ubogacanie: socjologia pragmatyczna o źródłach wartości towarów w kapitalizmie

Niniejszy esej recenzyjny poświęcony książce Luca Boltanskiego i Arnauda Esquerre’a Enrichment opisuje nowatorstwo pragmatycznego strukturalizmu, zwracając uwagę na współistnienie różnych sposobów utowarowienia przedmiotów. Zaproponowana przez francuskich socjologów rama teoretyczno- metodologiczna otwiera nowe możliwości do analizowania kondycji współczesnego kapitalizmu – jak twierdzą Boltanski i Esquerre współcześnie zysk jest często osiągany w procesie „ubogacania” przedmiotów. W eseju powyższe ustalenia zostały umieszczone w szerszym kontekście rozwoju programu socjologii pragmatycznej, wskazano na ich oryginalność i znaczenie dla socjologii w ogóle oraz ich potencjalne słabości i ograniczenia.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
„Złoty wiek” misji rosyjskiej w Ziemi Świętej i na Athosie

Misyjna działalność rosyjskiego prawosławia ukierunkowana została w połowie XIX wieku na dwa szczególne dla Kościoła Wschodu miejsca – na Jerozolimę i na Athos. Ziemia Święta i Święta Góra skupiały w sobie duchową przeszłość chrześcijaństwa oraz ważną pod kątem ekspansywnej polityki zagranicznej państwa carów teraźniejszość. Budowały przyszłość, w której znaczne miejsce przypadło misji prawosławnej. Kształtując zarysowaną w niniejszym artykule przestrzeń religijną, duchowni – poddani Imperium Romanowów w okresie tak zwanego „złotego wieku” – stworzyli solidne podwaliny pod kształtowanie się wspólnot poza granicami ojczystego kraju. Historia misji w Ziemi Świętej i Athosie, rozkwitająca w połowie XIX wieku, naznaczona była aktywnością organizacyjną, budowlaną i naukową. Jej owoce zaprzepaściły wydarzenia rewolucji rosyjskich, kładące kres ich prężnemu rozwojowi i marginalizujące ich współczesne znaczenie.

Czasopismo: Nurt SVD
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Jakim słowem o Bogu na Madagaskarze? Andriamanitra versus Zanahary.

Niniejszy tekst przedstawia ujęte z perspektywy misjologicznej uwarunkowania wyboru słowa na określenie Boga w języku malgaskim. Chodzi o relację pomiędzy pojęciami Andriamanitra oraz Zanahary. Historycznie rzecz ujmując, najpierw stosowano termin Zanahary, później dominowało pojęcie Andriamanitra, które przyjęło się w tekstach liturgicznych. Dziś ponownie stosuje się termin Zanahary, również w tekstach modlitw chrześcijańskich. Zasadnicze pytanie brzmi: czy do tekstów liturgicznych należy wprowadzać pojęcia języków/dialektów poszczególnych grup etnicznych, czy też powszechnie stosować terminologię oficjalnego języka malgaskiego. W prezentowanej analizie na tło historyczne (rywalizacja plemienna, okres kolonialny) nakłada się odniesienie do teologii scholastycznej oraz do współczesnych teorii translatorskich. Analizowany przykład dowodzi, że wybór terminologii nie może być arbitralnie narzucony, zaś dawne pojęcia mogą przyjąć nowe znaczenie.

Czasopismo: Nurt SVD
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne