rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wodoodpornosc roznych frakcji agregatow gleby brunatnej i czarnej ziemi w cyklicznych zmianach uwilgotnienia

W pracy przedstawiono wyniki badań zmian agregacji gleby pod wpływem działania wody w cyklach nawilżanie-osuszanie. Stwierdzono, że zmiany wilgotności powodują rozpad agregatów zależny nie tylko od ich wielkości, ale też typu gleby, a wodoodporność badanych agregatów malała wraz ze wzrostem wielkości agregatów. Głównym produktem rozpadu agregatów różnych frakcji gleby brunatnej i czarnej ziemi były agregaty o wymiarach 0,5-0,25 mm. Działanie wody powodowało równocześnie powstawanie agregatów o średnicach większych niż wyjściowe 
Przeprowadzone badania i uzyskane wyniki pozwalają na wyciągnięcie następujących wniosków;
zmiany uwilgotnienia gleby w cyklach nawilżanie-osuszanie powodują zmiany ich rozkładu agregatowego,
zmiany rozkładu agregatowego pod wpływem działania wody zachodzą do pewnego momentu (kolejnego cyklu nawilżania-osuszania) charakterystyczne-go nie tylko dla danej frakcji agregatów glebowych, ale i typu gleby,
głównym produktem rozpadu agregatów dla przeważającej większości frakcji badanych gleb są agregaty o wymiarach 0,5-0,25 mm,
cykliczne zmiany wilgotności powodują tworzenie się agregatów o średnicach większych niż wyjściowe w ilościach nie przekraczających 2-4% w próbkach zbudowanych z monoagregatów o średnicy większej od 0,25 mm.

Czasopismo: Acta Agrophysica
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Powiazanie miedzy sposobem nawozenia pszenicy ozimej a liczebnoscia wybranych mikroorganizmow cyklu azotowego

Ilość drobnoustrojów amonifikujących i redukujących azotany w badanej glebie jest wyraźnie związana ze stadium wzrostu rośliny. System uprawy i związany z nim sposób nawożenia ma mniejszy wpływ na badane parametry aktywności biologicznej gleby pól pszenicy ozimej, większy wpływ różnicujący na liczebność drobnoustrojów miał okres wegetacji i faza fenologiczna rozwoju rośliny. Liczebność mikroorganizmów glebowych odpowiadała uzyskanym plonom upraw wówczas gdy przeliczana była na 1 cm3 roztworu glebowego.

Czasopismo: Acta Agrophysica
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Agromelioracje w ksztaltowaniu srodowiska rolniczego

Praca przedstawia zagadnienia dotyczące ograniczenia urodzajności gleb w wyniku zagęszczenia, charakterystykę zabiegów agromelioracyjnych stosowanych na glebach mineralnych oraz ich wpływ na poprawę właściwości fizyczno-wodnych i biochemicznych gleb, a także na rozwój korzeni roślin uprawnych. Ponadto omówiono opłacalność stosowania zabiegów agromelioracyjnych na glebach ciężkich.
Słowa kluczowe: zagęszczenie, zabiegi agromelioracyjne, właściwości fizyczno-wodne gleby, właściwości biochemiczne gleby, korzenie roślin

Czasopismo: Acta Agrophysica
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wplyw stanu fizycznego gleby w warstwie ornej i podornej na wegetacje i plonowanie roslin

W pracy wykorzystano wyniki badań przeprowadzonych w Zakładzie Uprawy Gleby IUNG w Jelczu-laskowicach oraz zagraniczne dane literaturowe. Podjęto próbę wyjaśnienia związków występujących między niektórymi właściwościami gleby w warstwy ornej i podornej oraz ich wpływ na plonowanie roślin. Zależności te powiązano z przebiegiem opadów. Scharakteryzowano reakcje różnych roślin w zależności od stopnia zwięzłości warstwy podornej. Stwierdzono występowanie zależności między krytycznymi wartościami gęstości objętościowej oraz zwięzłości gleby a wilgotnością gleby, zawartością części pylastych oraz iłu koloidalnego w warstwie podornej.

Czasopismo: Acta Agrophysica
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wplyw zawartosci prochnicy na podatnosc na zageszczenie dwoch gleb lessowych

Wykorzystując metode proctora przeprowadzono badania wpływu zawartości próchnicy w dwu glebach lessowych na ich podatność na zagęszczenie oraz na zależność pomiedzy oporem penetracji a wilgotnościa i gęstością.Wzrost zawartości próchnicy w badanych glebach istotnie zmniejszył podatność tych gleb na zagęszczanie jak również wpłynął na obniżenie wartści zwięzłości w zależności od wilgotności i gęstości.

Czasopismo: Acta Agrophysica
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Pracownicze Plany Kapitałowe — nowy mechanizm gromadzenia oszczędności

Artykuł dotyczy nowej ustawy o pracowniczych planach kapitałowych, która została przyjęta pod koniec 2018 r., weszła w życie 1.01.2019 r. i ma zostać wdrożona z początkiem 2021 r. Opisuje on genezę oraz ostateczny kształt przyjętych w ustawie rozwiązań prawnych w tym zakresie. Poza tym zostały w nim zaprezentowane potencjalne skutki — w postaci kosztów i korzyści — wynikające z uchwalenia ustawy.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Usługi finansowe w dobie cyfryzacji — aspekty prawne a tendencje socjodemograficzne

Postęp technologiczny oraz zmiany socjodemograficzne prowadzą do istotnego przemodelowania krajobrazu na rynku finansowym. Artykuł przedstawia problematykę uwarunkowań socjodemograficznych i technologicznych w aspekcie szans i wyzwań dla instytucji finansowych oraz analizuje aspekty prawne technologicznych przemian na rynku finansowym z punktu widzenia zarówno podmiotów na nim funkcjonujących, jak i konsumentów usług finansowych.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Reprodukcja a naruszenie i wyczerpanie praw z patentu

Istota wyczerpania prawa z patentu polega na tym, że dalsze korzystanie z przedmiotów ucieleśniających rozwiązanie chronione patentem pozostaje poza kontrolą uprawnionego z patentu. Wyczerpanie będzie miało co do zasady zastosowanie tylko do tych konkretnych egzemplarzy, które zostały już przez uprawnionego wyprodukowane i wprowadzone do obrotu. Kontrowersyjna pozostaje jednak kwestia zakresu dozwolonych działań nabywcy w ramach używania przedmiotu wytworzonego według patentu, a niestanowiących naruszenia praw z patentu. W dobie cyfryzacji szczególnej wagi nabiera pytanie, w jaki sposób należy traktować reprodukcję wprowadzonych na rynek i chronionych patentami na sposób produktów oraz w jakim zakresie działanie takie może korzystać z instytucji wyczerpania. Kwestią o zasadniczym znaczeniu, na którą próbował odpowiedzieć niemiecki Sąd Najwyższy (BGH) w wyroku w sprawie MPEG-2 Videosignalcodierung, jest to, czy i na jakich warunkach niematerialne przedmioty mogą stanowić bezpośrednie produkty sposobu wytwarzania. BGH uznał, że sekwencja danych przedstawiająca obrazy wideo może być uznana za bezpośredni produkt wytworzony według patentu na sposób w rozumieniu niemieckiej ustawy patentowej. W związku z tym będzie ona korzystać z pośredniej ochrony patentowej, która obejmie również nośnik danych, na którym dane wytworzone zgodnie z opatentowanym sposobem zostały utrwalone. Dodatkowo rozciągnie się na nią również efekt wyczerpania.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zarząd kablem światłowodowym stanowiącym przedmiot współwłasności przymusowej

Ustawą z 7.05.2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (u.w.r.u.s.t.) prawodawca wprowadził do polskiego porządku prawnego konstrukcję odrębnej własności części składowej rzeczy ruchomej. Stanowi to wyłom w dotychczasowym postrzeganiu konstrukcji prawnorzeczowych. Możliwości takiej nadal nie przewiduje jednak Kodeks cywilny. Ustanowienie odrębnej własności części składowej dotąd możliwe było jedynie w przypadku nieruchomości. Zgodnie z ustawą możliwe jest ustanowienie odrębnej własności włókna światłowodowego umieszczonego w kablu. Spełnienie ustawowych przesłanek nie powoduje automatycznego wyodrębnienia włókna z kabla światłowodowego. Osiągnięcie takiego skutku wymaga zajścia zdarzenia prawnego wskazanego w ustawie. Z chwilą ustanowienia odrębnej własności pierwszego włókna światłowodowego jednolita struktura prawna kabla światłowodowego ulega dekompozycji. Natomiast kabel stanowi odtąd przedmiot współwłasności przymusowej właścicieli włókien światłowodowych, co wymaga ich współdziałania. Sprawowanie zarządu częściami wspólnymi kabla światłowodowego oparte jest na odpowiednio stosowanych przepisach Kodeksu cywilnego o zarządzie rzeczą wspólną. Zasady te są modyfikowane regulacją ustawy o wspieraniu rozwoju sieci i usług telekomunikacyjnych.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Aspekty prawne i społeczno-gospodarcze w zabezpieczeniu personelu medycznego w publicznych podmiotach leczniczych

W artykule przedstawiono czynniki ekonomiczne i pozaekonomiczne motywujące personel medyczny do podejmowania i kontynuowania zatrudnienia w podmiotach leczniczych. Przeprowadzona analiza wskazuje, że najważniejszymi czynnikami nieekonomicznymi są: forma zatrudnienia, czas pracy, jakość procesu rekrutacji, jakość świadczonych usług medycznych, atmosfera oraz ogólna satysfakcja z pracy. Czynniki te zostały przeanalizowane w artykule pod kątem możliwych działań, które mogą podjąć kierownicy podmiotów leczniczych w celu poprawy zarządzania zasobami ludzkimi i zabezpieczenia odpowiedniego personelu medycznego w zarządzanej jednostce. Ogólnym wnioskiem jest zalecenie wprowadzenia „miękkiego” modelu zarządzania zasobami ludzkimi, który koncentruje się na kulturze organizacyjnej i relacjach międzyludzkich, a nie na rachunku ekonomicznym i konkurencji między członkami personelu, co jest typowe dla częściej spotykanego „twardego” zarządzania zasobami ludzkimi.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wędrowni pracownicy. Szkic o pracy migrantów

Niniejszy artykuł jest szkicem o pracy w warunkach migracji pracowniczych. Punkt wyjścia i ramy tego szkicu wyznacza refleksja o pracy inspirowana przez dotyczące tej kwestii encykliki papieskie. Skupia się ona wokół następujących, kolejno podejmowanych w szkicu, zagadnieniach: praca jako wartość, praca jako obowiązek, praca jako społeczne tworzywo i spoiwo oraz ranga pracy.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Z Dalekiego Wschodu na Bliski Wschód, do Afryki Północnej i Europy. Polacy z Mandżurii w szeregach Wojska Polskiego w latach 1939-1945 (II)

Historia Polaków wywodzących się z Mandżurii, którzy brali udział w kampanii wrześniowej, a także w walkach Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, jak i innych jednostek Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, to nie tylko niezwykle chlubna karta dziejów Polonii mandżurskiej, lecz również oręża polskiego oraz narodu polskiego walczącego o swoje przetrwanie w szczególnie ciężkich warunkach II wojny światowej. Bohaterska postawa wielu Polaków z Mandżurii walczących w Wojsku Polskim jest tym bardziej godna uwagi, że część z nich znała Polskę wyłącznie z opowiadań swoich rodziców bądź nauczycieli, mimo to po jej upadku w 1939 r. byli oni gotowi do walki o jej wyzwolenie.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Julia Ledóchowska wobec Aktu 5 XI 1916 r.

Celem artykułu jest ukazanie działalności matki Urszuli (Julii) Ledóchowskiej w sztokholmskim Komitecie Polskim Pośredniczącym (Polska förmedlingskommitten), powołanym w połowie marca 1916 r. w momencie ogłoszenia Aktu 5 listopada 1916 r., oraz reakcji szwedzkiej Polonii na ten wydany w imieniu cesarzy Niemiec i Austro-Węgier manifest, głoszący powołanie niepodległego Królestwa Polskiego. Autor przedstawia wachlarz nastrojów wśród polonijnych działaczy w Sztohkolmie oraz tamtejszych polityków z racji możliwego odrodzenia Polski, z czołową rolą matki Ledóchowskiej, wiceprezes Komitetu Polskiego w Sztokholmie. Przedstawione zostały artykuły ukazujące się w szwedzkiej prasie, obrazujące oddźwięk szwedzkich i polonijnych środowisk wobec nowej polityki państw centralnych: będące wynikiem działań propagandowych, mających pozyskać przychylność opinii publicznej wobec nowej polityki państw centralnych, dotyczące rozważania na temat jej spodziewanych pozytywnych i negatywnych skutków, jak też przyszłego losu Polski. Autor opisuje również obawy przed utworzeniem armii polskiej z ramienia państw centralnych. W artykule wykorzystane zostały przede wszystkim raporty delegata Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Sztokholmie Stanisława Wędkiewicza do centrali w Krakowie, a także listy matki Urszuli Ledóchowskiej, której opinia miała duże znaczenie dla sposobu postrzegania Aktu 5 listopada przez szwedzką Polonię.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Francusko-polskie życie Edwarda Aleksandra Pożerskiego

Celem artykułu jest przedstawienie sylwetki Edwarda Aleksandra Pożerskiego, który był lekarzem, wieloletnim pracownikiem Instytutu Pasteura, autorem prac naukowych na temat zasad odżywiania się i przygotowywania posiłków oraz bardzo popularnych książek kucharskich. Należał on do licznych towarzystw naukowych, kulturalnych i społecznych. Był prezesem Towarzystwa Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji oraz przedstawicielem nadsekwańskiej emigracji, gdy przewożono prochy Juliusza Słowackiego z Paryża na Wawel. Był ambasadorem polskiej historii i dziedzictwa kulturalnego. Podstawę tekstu stanowią materiały archiwalne z kolekcji Biblioteki Polskiej w Paryżu (Archiwum Towarzystwa Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji), Zbiorów Specjalnych Głównej Biblioteki Lekarskiej (tzw. Teki Stanisława Konopki), Archiwum Narodowego w Krakowie (fragmenty spuścizny Janiny Jasickiej) oraz literatura przedmiotu.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Ewolucja roli polskich organizacji emigracyjnych po powstaniu styczniowym (do roku 1880)

Niniejszy artykuł omawia zmieniające się funkcje organizacji polskich na emigracji po roku 1864. Po upadku powstania styczniowego dokonały się zasadnicze zmiany w sposobach organizowania się zbiorowości wychodźczych. Przestał w tym czasie dominować model organizacji politycznych i konspiracyjnych, w ich miejsce przywódcy emigracyjni zakładali towarzystwa samopomocowe, podatkowe, zawodowe, oświatowe i filantropijne. W każdym z krajów Europy Zachodniej proces rozwoju tych organizacji przebiegał jednak inaczej i był uzależniony od warunków ustrojowych i społecznych, w jakich przyszło żyć Polakom. Najbardziej dynamicznie rozwijały się towarzystwa w Niemczech i Szwajcarii, najtrudniej na Wyspach Brytyjskich. Osobno omówiono także rozwój organizacyjny towarzystw polskich w Stanach Zjednoczonych do roku 1880. Dotychczasowy stan badań nad tymi organizacjami może stanowić podstawę do wyodrębnienia nowego obszaru studiów nad emigracją polską drugiej połowy XIX wieku.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Działalność dydaktyczno-naukowa ks. Jana Ślósarza na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1886-1903

Niniejsze opracowanie prezentuje uniwersytecką karierę duchownego archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego, ks. doc. dr. hab. Jana Ślósarza (1850-1917). Po uzyskaniu doktoratu z teologii w roku 1855 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wiedeńskiego, powrócił do Lwowa, pełniąc m.in. obowiązki katechety szkół średnich. Nie porzucił wszakże planów dalszych awansów naukowych. W latach 1886/87–1890/91 został zatrudniony na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego w charakterze adiunkta. W zastępstwie nieobecnych profesorów wykładał dorywczo kilka dyscyplin. I tak zimą 1888 r. zastępował wykładowcę Nowego Testamentu ks. prof. Józefa Watzkę. Wiosną 1889 r. zlecono mu wykłady Starego Testamentu w miejsce o. prof. Klemensa Sarnickiego OSBM. W 1890 r. zastąpił ks. prof. Józefa Delkiewicza na Katedrze Historii Kościoła. Równocześnie do tych zajęć, w latach 1888-1892 duchowny pełnił funkcję prefekta lwowskiego Seminarium Duchownego ob. łac., a następnie w latach 1892-1894 nauczyciela religii w V Gimnazjum, zaś w latach 1894-1905 katechety w Wyższej Szkole Realnej we Lwowie. Docelowym wszakże marzeniem ks. Ślósarza była profesura uniwersytecka. Zabiegał o nią już w roku 1895, kiedy wakowała Katedra Historii Kościoła, ale bezskutecznie. Ponownie podjął starania w roku 1900, otwierając przewód habilitacyjny w zakresie teologii pastoralnej na Uniwersytecie Lwowskim. Habilitację uzyskał bez większych trudności, a jej zatwierdzenie przez Ministerstwo Wyznań i Oświaty nastąpiło w 1891 r. Katedra Teologii Pastoralnej była wszakże zajęta, choć po śmierci jej kierownika w 1902 r. pojawiła się realna nadzieja. Otrzymał wprawdzie zastępstwo wakującej katedry, ale bez nominacji na jej kierownictwo. Pomimo podjęcia starań o tę schedę, ks. Ślósarz bezapelacyjnie przegrał konkurencję z dysponującym tak praktycznym doświadczeniem pastoralnym, jak i znaczącym dorobkiem pisarskim i organizacyjnym ks. doc. Alojzym Jouganem. Na otarcie łez powierzono mu w latach 1901-1903 wykłady zlecone w minimalnym wymiarze godzin na temat Sakramentu Pokuty. Zrażony niepowodzeniami ks. Ślósarz skierował się ku innej sferze działalności; mianowicie w roku 1904 r. otrzymał nominację na kanonika gremialnego Kapituły Metropolitalnej we Lwowie, piastując tę godność przez ostatnie 13 lat swego życia.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Listy pasterskie, okólniki i inne pisma rektora Polskiej Misji Katolickiej, ks. Leona Łagody, w zbiorach Archiwum PMK w Paryżu

Celem artykułu jest przedstawienie działalności Polskiej Misji Katolickiej we Francji na przykładzie pism jej rektora ks. Leona Łagody. Autor dokonuje analizy zawartości tego zbioru, odnoszącego się głównie do lat 1929-1933, a który rzuca światło na aktywność duszpasterską i organizacyjną władz Polskiej Misji Katolickiej we Francji. Dokonuje wyraźnego rozróżnienia na listy, które rektor ks. Leon Łagoda kierował do wiernych, i okólniki, które były tekstami urzędowymi przeznaczonymi dla duchowieństwa. Osobną kategorię stanowią pisma adresowane np. do hierarchów kościelnych lub związane z obchodami uroczystości.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Salezjanie polscy – kapelani wojskowi i duszpasterze na obczyźnie

Salezjanie polscy duszpasterstwo polowe traktowali jako sezonową działalność dobroczynną świadczoną bliźnim. W zdecydowanej większości była to inicjatywa oddolna poszczególnych księży, którą tolerowali przełożeni zakonni. Podczas pierwszej wojny światowej praca salezjanów przebywających w Europie Zachodniej ograniczała się zasadniczo do opieki nad rodakami przebywającymi w obozach jenieckich czy szpitalach. W czasie drugiej wojny światowej księża poza krajem byli już na etatach kapelanów wojskowych zarówno wśród internowanych Polaków na Węgrzech, jak i na bojowym i tułaczym szlaku od Związku Sowieckiego, poprzez Włochy, do Wielkiej Brytanii. Większość z tych księży pozostała wśród żołnierzy kombatantów: w Anglii i w Stanach Zjednoczonych.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
„Lubelska” Polska Partia Socjalistyczna w świetle artykułów z „Robotnika Polskiego w Wielkiej Brytanii” oraz „Światła”

Koncesjonowana Polska Partia Socjalistyczna funkcjonowała od września 1944 r. do „zjednoczenia” z Polską Partią Robotniczą w grudniu 1948 r. W oficjalnej, propagandowej narracji „lubelska” PPS była partią samodzielną, posiadającą wpływy w aparacie państwowym, zatroskaną o los środowisk robotniczych. Powoływano się także na kontynuowanie tradycji ugrupowania założonego w 1892 r.
W artykule została przedstawiona działalność tej partii z punktu widzenia emigracyjnych przedstawicieli autentycznej PPS. Jednym z nich był „Robotnik Polski w Wielkiej Brytanii”, wydawany w Londynie, na czele którego stał Adam Ciołkosz, oraz miesięcznik „Światło” wydawany w Paryżu przez redaktora naczelnego Zygmunta Zarembę.
W tekście przedstawiono kwestie historii i autentyczności „lubelskiej” PPS, ich rzeczywistych relacji z Polską Partią Robotniczą, wpływu ugrupowania w aparacie państwowym, różnic wewnątrzpartyjnych oraz relacji z partiami zachodniej Europy.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Polskie teatry amatorskie w Wilnie w drugiej połowie XX wieku – powstanie i działalność

Początki polskiego ruchu teatralnego w Wilnie związane są z zakonem jezuitów. Zapoczątkowany przez zakon ruch, rozwijał się na dworach. Za ojca polskiego teatru uważany był Wojciech Bogusławski, który stworzył w Wilnie pierwszy prawdziwy teatr. W takiej formie istniał on niespełna 100 lat, by następnie odrodzić się w 1905 r. za sprawą hrabiego Władysława Tyszkiewicza. Kolejne lata to wybudowanie teatru stałego oraz dalszy rozwój wileńskiej sceny, którego nie przerwały wydarzenia II wojny światowej i pierwsze lata powojenne, a jedynie go nieco osłabiły.
Głównym tematem niniejszego opracowania jest powstanie i działalność dwóch polskich teatrów amatorskich w Wilnie. Pierwszym z nich było Polskie Studio Teatralne (wcześniej Polski Zespół Dramatyczny), założone na początku lat 60. XX wieku przez lekarkę Janinę Strużanowską. Natomiast drugim powstały w tym samym czasie Polski Zespół Teatralny przy Pałacu Kultury Kolejarzy w Wilnie, później znany jako Polski Teatr w Wilnie. Zespół założyła zawodowa aktorka Irena Rymowicz. Funkcjonowanie tych zespołów teatralnych miało szczególne znaczenie w czasach, kiedy Litwa znajdowała się pod rządami radzieckimi. Władza ta w znacznym stopniu ograniczała litewskim Polakom kontakty z Ojczyzną. W związku z tym Polacy spragnieni polskiego słowa chętnie przychodzili na wystawiane przez grupy przedstawienia. Ich popularność nie zmalała po przemianach ustrojowych w 1991 r., a wręcz przybrała na sile. Pojawiły się bowiem nowe możliwości rozwoju, które starano się wykorzystać.
Z myślą o podtrzymywaniu rozwijającego się polskiego ruchu teatralnego, zaczęły się tworzyć teatrzyki szkolne. W latach 90. XX wieku działały one niemal w każdej polskiej szkole na terenie Wilna, ciesząc się zainteresowaniem uczniów.
Za datę końcową przedstawianej tematyki przyjęto umownie rok 2004, kiedy to Polska i Litwa wraz z innymi państwami weszły do Unii Europejskiej. W tym samym czasie zmieniły się pewne prawa i standardy, wymagające dodatkowej analizy.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Znaczenie Europy Środkowo-Wschodniej w zimnowojennych koncepcjach polskiego wychodźstwa na tle potencjału wielkich mocarstw

Kluczowe dla podjętych rozważań naukowych pozostawało pytanie o niezależność Europy Środkowo-Wschodniej z perspektywy posiadanego przez nią potencjału gospodarczo-militarnego w kontekście oczekiwań środowisk emigracyjnych związanych ze zmianami politycznymi w regionie w następstwie ewentualnego wybuchu III wojny światowej w połowie XX wieku. W świetle przywołanych przez autorów artykułu danych z różnych obszarów badawczych, małe i średnie narody tej części Starego Kontynentu nie miały ówcześnie poważnych przesłanek do obrony swojej niezależności na podstawie narodowych sił zbrojnych, gdyż ich potencjał wojenny nie pozwalał na wymaganą postępem technologicznym (broń nuklearna) ich rozbudowę i utrzymywanie na nowoczesnym poziomie, w odróżnieniu od dwóch wielkich mocarstw, Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego i związanych z nimi państw. Gwarancji podmiotowości musiałyby zatem poszukiwać w przyszłości w rozwiązaniach politycznych, w tym przede wszystkim partnerstwie z silniejszym podmiotem podzielającym ich wizję wolności, integracji oraz systemu zbiorowego bezpieczeństwa.

Czasopismo: Studia Polonijne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne