rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zamek w Kazimierzu Dolnym w świetle badań architektonicznych

W artykule przedstawione zostały wnioski z badań architektonicznych wykonanych przez autorów w latach 2010-2013, w powiązaniu z badaniami historycznymi i z wynikami badań archeologicznych. Badania wykonano w Pracowni Rewaloryzacji Architektury „Nowy Zamek” w Warszawie w celu sformułowania wniosków konserwatorskich do projektu stałego zabezpieczenia ruin i zagospodarowania otoczenia. Uzyskane wyniki pozwoliły na przedstawienie w układzie chronologicznym faz budowy i użytkowania zamku od połowy XIV w. do czasów współczesnych. W takim ujęciu opracowane badania in situ oparte na źródłach archiwalnych nie były dotąd publikowane.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach – budowla pełna sprzeczności

Autorka artykułu przedstawia stan badań nad Pałacem Biskupów Krakowskich w Kielcach. Prezentacja ta stanowi podsumowanie wiadomości dotyczących pałacu zaczerpniętych głównie z inwentarzy i publikacji. W artykule jest mowa o nieścisłościach dotyczących m.in. daty powstania obiektu, głównego architekta, a także tematyki plafonów i zdobień. Podstawową jednak kwestią sporną w historiografii polskiej jest sprawa fundacji pałacu. Analiza stanu badań nad Pałacem Biskupów Krakowskich w Kielcach wykazuje luki, które do dnia dzisiejszego nie zostały dostatecznie zbadane i uzupełnione.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Konstytucyjny wymiar kontroli inwigilacyjnej polityki państwa na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki

Celem artykułu jest analiza treści i wykładni konstytucji na temat zakresu kontroli polityki inwigilacyjnej Stanów Zjednoczonych. Odwołując się do afery Snowdena czy inwigilacji w związku z COVID-19, Autor prowadzi rozważania dotyczące wyzwań stojących przed władzą ustawodawczą i sądowniczą w realizacji kompetencji kontroli działań egzekutywy w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Nawiązując do reguły tajności oraz doktryn i przywilejów wywiedzionych z interpretacji konstytucji, stara się wyjaśnić, dlaczego skuteczna kontrola polityki inwigilacyjnej państwa nie jest współcześnie możliwa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Indyjska ustawa Foreign Contribution (Regulation) Act 2010 jako propozycja rozwiązań regulacji prawnych dotyczących finansowania wkładem zagranicznym podmiotów prowadzących działalność na terenie państwa

Przedmiotem artykułu jest prezentacja porządku prawnego Indii w zakresie rozwiązań dotyczących przyjmowania i wykorzystywania środków zagranicznych przez podmioty sektora publicznego oraz prywatnego. Podstawą prawną jest ustawa o wkładzie zagranicznym, uchwalona w 2010 r. (Foreign Contribution (Regulation) Act 2010) wraz z nowelizacjami. Za cel przyjmowanego aktu normatywnego przyjęto określenie konkretnych zasad, które określają możliwość finansowania zagranicznym wkładem podmiotów prowadzących swoją działalność na terenie państwa. Założeniem legislatywy było zmniejszenie możliwości wpływania w sposób pośredni na politykę państwa, a także zapobieganie działaniom szkodliwym dla interesu narodowego oraz wartości, takich jak demokracja, państwo prawa, transparentność działania organów państwowych oraz ochrona praw obywatelskich.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konserwacja Bromley Hall w Londynie

Bromley Hall, położony na wysokości znaku wskazującego najwyższy poziom wody rzeki Lea, powstał w latach 1482-1485 jako królewski pałacyk myśliwski. Historia przemian i przetrwania tego budynku na skraju miejskiej drogi szybkiego ruchu jest wielowątkowa i pełna niespodzianek. Podczas prac konserwatorskich odnaleziono m.in. dwie ściany ozdobione znakomitymi malowidłami z epoki Tudorów – wykonaną naprędce postacią myśliwego oraz czarno-białym, groteskowym ornamentem z końca XVI w. W obliczu niewielkiej liczby przykładów świeckiego malarstwa ozdobnego zachowanych w Londynie, malowidła z Bromley Hall są znaleziskiem wagi ogólnokrajowej, ponieważ pokazują, w jaki sposób dekorowano wnętrza przeznaczone dla osób świeckich od lat 90. XV w. Artykuł omawia kolejne przemiany architektury i wystroju wnętrza budowli, służącej najpierw jako pałacyk myśliwski, następnie – od początków XVII w. – jako miejsce do przyjmowania gości, a potem będącej siedzibą bogatych kupców. Przedstawiono fascynującą społeczną historię Bromley Hall oraz techniki, które pozwoliły rzucić nowe światło na prądy kształtujące architekturę i wystrój wnętrza w ciągu 500-letniej historii budynku.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
„W tej Rzeczypospolitej prawo królem, prawo senatorem, prawo szlachcicem”. Idea nadrzędności prawa i jej praktyczne konsekwencje w realiach staropolskiej przedkonstytucyjnej monarchii „mieszanej” (XVI–XVIII wiek)

Artykuł poświęcony jest problemowi używania współczesnej terminologii prawnej w badaniach naukowych dotyczących przednowoczesnego i przedkonstytucyjnego systemu prawnego. Główny przedmiot analizy to istnienie zasady rządów prawa w Rzeczpospolitej Polsko-Litewskiej między XVI a XVIII w. Autor stara się ustalić czy jest w ogóle usprawiedliwione odwoływanie się do współczesnej idei rządów prawa by opisać system rządów w Rzeczpospolitej? A jeśli tak, to jak tego dokonać by uniknąć prezentyzmu? Autor stara się sformułować zespół cech dotyczących zasady rządów prawa, które można by odnieść do Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Próbuje też ustalić zestaw warunków, które były konieczne do rozwoju idei rządów prawa w przednowoczesnej rzeczywistości.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Archiwum fotograficzne Władysława Paszkowskiego

Władysław Paszkowski przez całe swe zawodowe życie związany był z ochroną zabytków. Zaczynał w Wilnie; po przyjeździe do Polski w 1945 r. pracował w Wydziale Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku, najpierw jako inspektor, później wojewódzki konserwator zabytków. Jego zaangażowaniu zawdzięcza region odbudowę najważniejszych obiektów zabytkowych, zniszczonych w latach 1939-1944/45. Autor artykułu opisuje pasję fotograficzną Paszkowskiego, w latach 1945-1972 dokumentującego substancję zabytkową na terenie ówczesnego woj. białostockiego. Ze swym aparatem Leica docierał także do odległych zakątków kraju i fotografował zniszczenia wojenne, zwłaszcza obiektów zabytkowych, niemal we wszystkich województwach. Dokumentował też proces odbudowy i stan zabytków po przeprowadzeniu prac. Przedmiotem jego zdjęć były ponadto odchodzące w przeszłość elementy krajobrazu miast i wsi oraz ludzie związani z ochroną zabytków. Dokumentacja fotograficzna jego autorstwa, a opracowana przez zespół d. Biura Badań i Dokumentacji Zabytków w Białymstoku, jest ważnym źródłem do poznania dziejów powojennej odbudowy zabytków nie tylko z terenu d. województwa białostockiego. Materiał ten dotychczas nie był wykorzystywany i może być uzupełnieniem dokumentacji fotograficznej wczesnych lat powojennych znajdującej się w zasobach urzędów konserwatorskich na terenie całej Polski.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
„Byle polski sejm zaciszny, byle polski sejm spokojny”. Budowa i wygaszanie państwa prawa w II Rzeczypospolitej

Okres międzywojenny odegrał kluczową rolę w procesie urzeczywistniania idei państwa prawa w Polsce. Zaistniała wtedy, po raz pierwszy od czasu utraty suwerenności pod koniec XVIII w., nieskrępowana możliwość skonstruowania od podstaw formy rządów opartej na solidnych standardach demokracji i praworządności. Znalazła ona swój prawny wyraz w rozwiązaniach uchwalonej w 1921 r. konstytucji marcowej. Praktyczna realizacja postulatów państwa prawa w II Rzeczypospolitej odbiegała jednak od ideału. Zdecydowały o tym różne względy i wyzwania polityczne, społeczne, ekonomiczne i międzynarodowe. Nie zawsze fortunnie zredagowana konstytucja marcowa stała się przedmiotem zmasowanej krytykowana, a jej niewygodne rozwiązania ignorowano. Stopniowe odchodzenie od praworządności, naznaczone rosnącym autorytaryzmem obozu sanacyjnego po 1926 r., realizowało się na trzech płaszczyznach: tworzenia prawa, w tym kolejnych regulacji konstytucyjnych, jego interpretacji i stosowania. Następstwem tych procesów była stopniowa transformacja parlamentarno-gabinetowego „systemu marcowego” w autorytaryzm i towarzyszące jej „wygaszanie” państwa prawa. W artykule podjęto próbę analizy doświadczeń międzywojennych z punktu widzenia przebiegu tej degradacji praworządności oraz przyczyn jej nietrwałości w II Rzeczypospolitej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Samorząd terytorialny a podział władzy państwowej w Konstytucji RP z 1997 r.

Samorząd terytorialny to instytucja głęboko osadzona w strukturze społeczeństwa obywatelskiego, a jako taki powinien mieć ustrojowo zagwarantowaną możliwość naturalnej ewolucji, stosownie do rozwoju i osiągania kolejnych etapów dojrzałości polskiego społeczeństwa obywatelskiego. W konsekwencji w założeniu ustrojodawcy regulacja konstytucyjna tej instytucji nie tylko nie powinna stanowić czynnika hamującego naturalne procesy zachodzące wraz z rozwojem społeczeństwa obywatelskiego w strukturach wspólnot samorządowych, lecz powinna pozwalać na ich petryfikowanie w ustrojowych ustawach samorządowych. W niniejszej pracy możliwość realizacji powyższego założenia oraz obszaru kompetencji samorządu terytorialnego jest rozpatrywana przez pryzmat zasad podziału władzy państwowej oraz decentralizacji władzy publicznej. Rozważania prowadzą do wniosku o braku istnienia podstaw ustrojowych do wyodrębnienia władzy samorządowej jako niezależnego i równorzędnego w stosunku do pozostałych segmentu władzy państwowej. Ustrojodawca stworzył jednak podstawy do wydzielenia w ramach pionowego podziału władzy państwowej władztwa wspólnot samorządowych i władzy samorządowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kapliczki przydrożne z Nadrzecza. Studium historyczno-społeczne

Nadrzecze – nieduża wieś położona w powiecie biłgorajskim – zainteresowało autora artykułu za sprawą fotografii z czasów II wojny światowej, przechowywanych w jego rodzinnym archiwum, a przedstawiających proces zbierania, suszenia i transportu ziół z suszarni w Nadrzeczu i Rapach Dylańskich do hurtowni „Społem” w Biłgoraju. Wśród tych zdjęć jedno przedstawiało starą drewnianą kapliczkę kłodową. Jego autorem, a także wielu innych zdjęć przedstawiających nieistniejący już pejzaż drewnianej wsi Nadrzecze, był poznański przyrodnik Stefan Alwin. Odkrywając historię tej i kolejnych nadrzeczańskich kapliczek, autor opisuje dramatyczne okoliczności ich budowy i urządzania w trakcie zaborów oraz późniejsze zabiegi o ich przetrwanie. Los kapliczek kłodowych splótł się z losem powojennych osiedleńców wsi Nadrzecze, wśród których w latach 90. XX w. znaleźli się aktorzy warszawskiego Teatru Polskiego i założyciele Fundacji „Kresy 2000”, Alicja i Stefan Szmidtowie. To za ich sprawą zabytkowe kapliczki kłodowe zostały uratowane przed zniszczeniem, a jedna z nich znalazła schronienie w nowo wybudowanej kaplicy, w której też znalazły miejsce obrazy Jerzego Dudy-Gracza z cyklu przedstawiającego Drogę Krzyżową.

Czasopismo: Ochrona Zabytków
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sprzeniewierzenie się ślubowaniu jako przesłanka odwołania Rzecznika Praw Obywatelskich przez Sejm

Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, czy i w jakim stopniu, niedochowanie poszczególnych obowiązków deklarowanych w ślubowaniu przy obejmowaniu urzędu jest istotne dla realizacji odpowiedzialności Rzecznika Praw Obywatelskich. Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu. Zbadano zatem treść przysięgi oraz warunki ewentualnego odwołania Rzecznika przez Sejm. Taka decyzja musi uwzględniać niezależność RPO oraz zasadę kadencyjności.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rzecznik Praw Obywatelskich a organy władzy sądowniczej

Autorka pokazuje, iż w celu ochrony praw i wolności Rzecznik Praw Obywatelskich przy pomocy zróżnicowanych instrumentów i w zależności od stwierdzonych uchybień podejmuje działania z organami władzy sądowniczej, na które nałożone zostały obowiązki z zakresu ochrony praw człowieka i innych podmiotów. W artykule znajdziemy przegląd form relacji Rzecznika Praw Obywatelskich z Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym, Trybunałem Konstytucyjnym czy sądami powszechnymi. Mają one za zadanie podnieść poziom przestrzegania praw człowieka i obywatela. W tym kontekście teza artykułu brzmi następująco: wobec wad strukturalnych, prawnych i organizacyjnych państwa Rzecznik zauważa, że pojawiają się nowe zagrożenia dla praw człowieka i obywatela, a wolności lub prawa im przyznane, odbierane są często niezgodnie ze standardami konstytucyjnymi zaś władza publiczna wykracza w sposób ekscesywny poza sferę przynależnych jej uprawnień. Zarzuty kierowane w skargach pod adresem organów władz publicznych, są często zweryfikowane przez Rzecznika w toku prowadzonych postępowań z jego udziałem. Rzecznik zachowuje dystans wobec tych organów, a to umożliwia mu oddziaływanie na te organy w zakresie ochrony praw człowieka, a przede wszystkim na podległe im jednostki.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Realizacja normy programowej wynikającej z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP w stanie epidemii COVID-19 (uwagi ogólne)

Artykuł odnosi się do zagadnienia związanego z realizacją przez władze publiczne obowiązku zwalczania chorób epidemicznych. Wprowadzony w Polsce stan epidemii COVID-19 wymaga od państwa intensyfikacji działań, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się chory zakaźnej COVID-19. Podejmowane przez władze publiczne działania wiążą się m.in. z potrzebą ograniczenia wolności i praw jednostki, które mogą być wprowadzone pod warunkiem, że są one zgodne z wymogami przewidzianymi w Konstytucji RP. W artykule zwrócono uwagę na występujące w tym obszarze nieprawidłowości przy uwzględnieniu orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, i poglądów doktryny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Inicjatywa obywatelska we Włoszech – regulacja prawna i praktyka

Konstytucja Włoch z 1947 r. przewiduje dwie formy demokracji bezpośredniej: inicjatywę ludową oraz referendum. Zgodnie z jej art. 71 ust. 2, lud wykonuje inicjatywę ustawodawczą w drodze wniosku zgłoszonego przez co najmniej pięćdziesiąt tysięcy wyborców w formie projektu zredagowanego w artykułach. Szczegóły procedury są uregulowane w ustawie 352/1970 Norme sui referendum previsti in Costituzione e sull’iniziativa legislativa del popolo. Włoska regulacja dotycząca obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej jest uboga i niepełna. Procedura zbierania podpisów jest skomplikowana, wymaga zgromadzenia wielu oświadczeń i potwierdzeń. Przegląd obywatelskich projektów ustaw, wnoszonych do izb włoskiego Parlamentu od 1996 r. do dziś, wskazuje, że liczba tych projektów oscyluje między dwudziestoma a trzydziestoma kilkoma w kadencji (kilka w ciągu roku). Do 2020 r. nie był dostrzegalny żaden wyraźny trend w tym zakresie: ani wzrostowy ani spadkowy. Bardzo niewielka część składanych projektów obywatelskich staje się prawem. Należy ocenić, że prawo składania projektów obywatelskich jest traktowane także – a może nawet przede wszystkim – jako narzędzie polityczne, instrument służący do inicjowania dyskusji na ważne społecznie i politycznie tematy.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
W przededniu narodzin nowoczesnej doktryny państwa prawa? Stosunek polskich liberałów do idei rządów prawa w początkach XIX wieku

W artykule przeprowadzona została analiza problemu stosunku przedstawicieli polskiej elity intelektualnej i politycznej do idei rządów prawa w początkach XIX w. Na wstępie przedstawiono rozwój tej koncepcji, poddając weryfikacji tezę, iż podłożem ideowym dla zasady państwa prawa była myśl oświeceniowa, na bazie której wykształciła się doktryna liberalna. Poczynione uwagi służyły do poszukiwania odpowiedzi na pytanie o charakterystykę modelu rządów ustanowionych mocą Konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 r. Podjęto się wykazania, iż skoro istniejące do 1831 r. Królestwo było państwem, w którym obowiązywała jedna z najbardziej liberalnych konstytucji w pierwszej połowy XIX w., to akt ten spełniał wszystkie warunki, które były wymagane dla powstania państwa prawa według standardów przyjętych w tym stuleciu. Rozważania te kończą uwagi o dalszej ewolucji polskiej myśli liberalnej, jaka nastąpiła w latach dwudziestych. Zaczęła ona odróżniać się od liberalnych założeń, na jakich zbudowana została niemiecka doktryna Rechtstaat. Paradoksalnie były one bliższe polskiemu liberalizmowi we wcześniejszym (proto-liberalnym) stadium jego rozwoju w czasach Księstwa Warszawskiego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Czy istnieją polskie tradycje państwa prawa? Prolegomena do badań

Tekst stanowi podsumowanie seminarium naukowego poświęconego problemowi polskiego dorobku dotyczącego koncepcji państwa prawnego oraz wstęp do pogłębionych badań na ten temat. Wstępna odpowiedź na pytanie badawcze czy istnieje polski dorobek w opisanej dziedzinie jest pozytywna. Jest to dorobek wielowiekowy i stosunkowo bogaty. Odpowiedź na pytanie o istnienie polskiej tradycji państwa prawnego, rozumianej jako ciągłość – jest negatywna. Pomimo podejmowania coraz liczniejszych (i do pewnego stopnia zrozumiałych) prób dowodzenia tej ciągłości i istnienia przynajmniej częściowej kontynuacji ustrojowej pomiędzy I, II i III Rzecząpospolitą, ciągłość ta jest jedynie iluzoryczna i w rzeczywistości została kilkukrotnie zerwana. O krótkotrwałej ciągłości można mówić jedynie w ramach kolejnych epok w historii Polski.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
„Ci nawet sami, którzy stróżami praw są postanowieni, najpierwszymi zachowaczami onych być powinni”. O praworządności w debacie i dziele reformatorskim Sejmu Wielkiego (1788–1792)

Choć teoretyczne założenia koncepcji państwa prawa rozwijano w tradycji kontynentalnej dopiero w XIX w., jej systemowe elementy mają korzenie sięgające w głąb historii. W niniejszym przyczynku autorka poddaje analizie wybrane przykłady z zakresu legislacji i kultury prawnej epoki Sejmu Wielkiego (1788–1792). Koncentruje się w szczególności na problemach wyartykułowania i funkcjonowania nadrzędności konstytucji w porządku prawnym oraz innowacyjnym ukształtowaniu odpowiedzialności kluczowych organów państwa, w tym członków egzekutywy. Kwestie te bowiem szczególnie zdają się odzwierciedlać zawieszenie między rodzimym dorobkiem a nowoczesnością konstytucjonalizmu. Jednocześnie oba przypadki pokazują, że ratio legis tych rozwiązań miało przede wszystkim praktyczny, nie koncepcyjny charakter.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odsunięcie prezydenta od władzy na mocy XXV Poprawki do amerykańskiej Konstytucji

Bezprecedensowa w historii Stanów Zjednoczonych sytuacja uruchomienia procedury impeachmentu drugi raz w ciągu jednej kadencji wobec urzędującego prezydenta poprzedzona została próbą wykorzystania innego mechanizmu odsunięcia głowy państwa od władzy, to jest mechanizmu przewidzianego w XXV Poprawce do Konstytucji. Celem artykułu jest analiza Sekcji 4 XXV Poprawki, w świetle wydarzeń ze stycznia 2021 r., które miały miejsce na amerykańskim Kapitolu. Metody wykorzystane podczas pracy nad tekstem obejmują: metodę historyczną, dogmatyczno-prawną i językową. Wnioski potwierdzają słuszność zakładanej tezy, że w porównaniu do procedury impeachmentu, mechanizm z XXV Poprawki jest procesem szybszym, nie wymagającym postawienia zarzutów ani przeprowadzenia postępowania w Kongresie. Wymaga jednak szczególnie trudnej politycznie decyzji wiceprezydenta działającego w porozumieniu z szefami departamentów amerykańskiego rządu, obarczonej potencjalnymi konsekwencjami w razie powrotu do władzy odsuniętego prezydenta wobec całkowitego uzależnienia administracji od decyzji głowy państwa. Właśnie te okoliczności uznać należy przyczyny braku zastosowania analizowanych przepisów w praktyce.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Służba cywilna w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Służba cywilna (dalej: s.c.) stanowi kluczowy element każdego państwa prawnego. Jako instytucja odpowiedzialna za wykonywanie władztwa publicznego nie jest wolna od nacisków i prób jej zawłaszczenia do celów partyjnych. Polskie doświadczenia w zakresie tworzenia neutralnej politycznie s.c. nie są okazałe. Pierwsza regulacja w tym zakresie powstała w okresie II Rzeczypospolitej. Po wojnie konstrukcja niezależnej i profesjonalnej s.c. została stopniowo zdemontowana, tak by w 1974 r. całkowicie ją zlikwidować. Po upadku PRL przez kilka lat bezskutecznie starano się reaktywować s.c. Dopiero w lipcu 1996 r. parlament uchwalił podstawy dla systemu s.c. W kolejnych latach dokonano ich rewizji poprzez nowelizacje bądź uchwalenie nowych ustaw (trzy ustawy w ciągu kilkunastu lat). Działania decydentów dotyczące s.c. w tym okresie były przedmiotem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenia ukształtowały istotne dla s.c. warunki funkcjonowania i dokonały wykładni aksjomatów tej instytucji. Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza kluczowych wyroków TK.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konstytucyjna i konwencyjna proweniencja prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (prawa do sądu)

Tekst poświęcony jest problematyce tzw. prawa do sądu, którą polski ustawodawca uznaje za jedno z ważniejszych praw i wolności obywatelskich. Wskazano na konstytucyjny i konwencyjny rodowód tego prawa. W tekście zauważa się, że może być ono realizowane wyłącznie w państwie uznającym trójpodział władzy oraz w realiach, w których sądownictwo powszechne oparte jest na czterech zasadniczych fundamentach, tj. właściwości do rozpoznania sprawy danego rodzaju, niezależności, bezstronności i niezawisłości.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo do zdrowego środowiska jako konstytucyjnie gwarantowane prawo podmiotowe

Ochrona środowiska i ochrona jednostki wiążą się ściśle ze sobą. Owa więź ma wiele aspektów, poddawanych w literaturze coraz szerszej analizie. Autorka stoi na stanowisku, że prawo do zdrowego środowiska należy traktować jako jedno z indywidualnych praw człowieka. Zadaniem tego artykułu jest zwrócenie uwagi na konieczność usankcjonowania prawa do zdrowego środowiska w Konstytucji RP. W tym celu zostały przeanalizowane postanowienia ustawy zasadniczej, przedstawiono praktykę konstytucyjną państw europejskich i praktykę międzynarodową.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne