rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czynniki determinujące liczbę studentów w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem trendów demograficznych

Celem artykułu jest sprawdzenie, czy zmiany demograficzne zachodzące na świecie mają wpływ na poszczególne państwa, a przede wszystkim, czy wpływają one, a jeśli tak to w jaki sposób, na kohortę studentów. Pytanie wydaje się ważne zwłaszcza z punktu widzenia krajów europejskich, w większości starzejących się i niemogących pochwalić się nawet zerowym, a co dopiero dodatnim przyrostem naturalnym. Autorka wybrała Polskę jako obiekt swoich badań. Nawiązując do niżu demograficznego i problemów uczelni wyższych z rekrutacją na studia, ale także sytuacji na rynku pracy oraz stale utrzymującego się ujemnego salda migracji, stara się znaleźć odpowiedź na pytanie, czy z punktu widzenia uczelni, ale także gospodarki polskiej, potrzebni są studenci zagraniczni czy też nie.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Pomoc materialna dla studentów a decyzje kandydatów na studia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu i Uniwersytecie Warszawskim

Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, na ile pomoc materialna oferowana przez uczelnie jest istotnym czynnikiem przy wyborze uczelni oraz kierunku studiów. Analiza danych dotyczących zakresu oraz skali wsparcia finansowego dla studentów w Polsce poprzedzona została przeglądem badań na temat uwarunkowań decyzji edukacyjnych. Sugerują one, że status społeczno‑ekonomiczny oraz wyobrażenia o przyszłych perspektywach zawodowych odgrywają szczególnie silną rolę w decyzjach kandydatów na studia. Potwierdzają to wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród kandydatów na studia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu oraz Uniwersytecie Warszawskim. Wskazują one także na to, że nawet kandydaci o gorszej pozycji społecznej, dokonując wyboru kierunku i uczelni, w niewielkim stopniu biorą pod uwagę pomoc materialną oferowaną przez uczelnię.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wyzwania w zarządzaniu jakością na uczelniach w Polsce – dobre praktyki

Zarządzanie jakością na uczelniach w Polsce sprowadzane jest często jedynie do zapewniania jakości kształcenia. Jest to zbyt wąskie, zdaniem autora, traktowanie jakości w jednostkach szkolnictwa wyższego. Problemem szkolnictwa wyższego, oprócz odpowiedniego zdefiniowania pojęcia jakości, jest również sprowadzanie działań akredytacyjnych, których intencją jest m.in. doradzanie uczelniom z zakresu zarządzania jakością, wyłącz‑ nie do działań kontrolnych. Przykłady uczelni zagranicznych Pompeu Fabra University w Hiszpanii i Glasgow Caledonian University w Szkocji pokazują, że zarządzanie jakością może generować duże korzyści dla uczelni.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Oczekiwania pracodawców a kształcenie kompetencji międzykulturowych przyszłych ekonomistów i menedżerów

W artykule podjęto refleksję nad kształceniem kompetencji komunikacji międzykultu‑ rowej studentów uczelni ekonomicznych. W opracowaniu postawiono tezę, że położenie większego akcentu na kształcenie owych kompetencji społecznych na uniwersytetach może pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie studentów w wielokulturowym społeczeń‑ stwie oraz dopasowanie oferty edukacyjnej do potrzeb rynku pracy. Przypuszcza się, że może to stanowić źródło przewagi konkurencyjnej absolwentów danej uczelni w wielokul‑ turowym środowisku biznesowym, a w konsekwencji w organizacjach ich zatrudniających. Przedstawiono istotę kompetencji komunikacji międzykulturowej oraz formy rozwijania tychże podczas formalnego procesu kształcenia na uniwersytecie, a także w ramach czasu wolnego studentów

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Interpretacja funkcji w socjobiologicznych koncepcjach polityki

Artykuł uzasadnia twierdzenie, że wśród socjobiologicznych koncepcji polityki można wyodrębnić trzy węzłowe sposoby interpretacji funkcji i odpowiadające im sposoby wyjaśniania zachowań w politycznej sferze życia społecznego. Są to interpretacje teleologiczne, deterministyczne i dialektyczne. Teleologiczne interpretacje funkcji są charakterystyczne dla koncepcji postrzegających procesy ewolucji w perspektywie realizacji uniwersalnych praw przyrody, jakimi są zasady reprodukcji i przetrwania. Wiążą się one z konceptualizacją polityki jako sfery rywalizacji i współpracy, optymalizującej warunki przystosowania na poziomie populacyjnym. Z kolei deterministyczne interpretacje funkcji są charakterystyczne dla interpretacji polityki i polityczności jako rezultatu oddziaływania czynników deterministycznych, zwłaszcza genów i wzorców fenotypowych. Najbardziej złożone formy wyjaśniania zawierają dialektyczne interpretacje funkcji, które pozwalają konceptualizować sferę zachowań politycznych w złożonej perspektywie relacji między czynnikami determinującymi a faktycznymi skutkami mogącymi przyjmować zarówno eufunkcjonalny, jak i dysfunkcjonalny charakter w odniesieniu do różnych poziomów analizy polityki.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
O niezbędności politologicznej interpretacji – subiektywność i narracyjność jako determinanty warsztatu politologa

Autor przypomina o potrzebie ujmowania polityki zarówno jako fenomenu obiektywnego, jak i subiektywnego. Postuluje, aby jej badanie łączyło podejście analityczno-empiryczne z interpretacją. W jego rozumieniu ta ostatnia nie jest tożsama z badaną rzeczywistością, lecz stanowi próbę obiektywizacji wiedzy. Instrumentalne i mechanistyczne ujmowanie procesów politycznych jest według niego całkowicie nieadekwatne, gdyż ignoruje rolę emocji, intencji, inteligencji, woli i świadomości człowieka. Badanie politologiczne nie może się jednak ograniczać do interpretacji. Równie ważne jest uwzględnianie strukturalnych i materialnych wytworów polityki, a także uwarunkowań przyrodniczych i gatunkowych. W rezultacie przed świadomym badaczem staje trudne zadanie integracji złożonego repertuaru narzędzi metodologicznych.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kreowanie wizerunku organizacji jako pracodawcy

W artykule omówiono istotę wizerunku organizacji jako pracodawcy, a także przedstawiono przebieg procesu jego kreowania. Wskazano adresatów i narzędzia budowania wizerunku pracodawcy oraz odwołano się do wtórnych źródeł informacji, tj. raportów z badań na temat kształtowania wizerunku firmy jako pracodawcy. W podsumowaniu artykułu wyeksponowano korzyści płynące dla organizacji z posiadania wizerunku atrakcyjnego pracodawcy.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Władza i to, co politycznie nieokreślone: niewczesne rozważania o dekonstrukcji

Celem artykułu jest odtworzenie myśli politycznej zawartej w teorii francuskiej, związanej z postmodernizmem, znanej jako poststrukturalizm lub dekonstrukcja. Miała ona odpowiedzieć między innymi na takie pytania jak: Skąd biorą się nierówności i niesprawiedliwości w demokracji? I jaki jest udział w ich tworzeniu wiedzy naukowej, powstającej w ramach państwowych instytucji takich jak uniwersytety? Na czym polega fenomen władzy i relacji podległości w sytuacji, gdy chodzi o wolnych ludzi w państwie, które ma stać na straży ich praw jako obywateli i ludzi w ogóle? Artykuł, poza uwagami wstępnymi, składa się z sześciu części. Pierwsza opisuje kontekst społeczno-polityczny, w którym pojawia się postmodernizm. Część druga dotyczy teorii francuskiej. Czym jest dekonstrukcyjna teoria polityki i na czym polega stosowana przez nią metoda badań – o tym traktuje część trzecia. Część czwarta zajmuje się przemocą i uwodzeniem jako formami władzy sprawowanej także przez samych jej teoretyków. O polityce i władzy zredukowanej do systemu prawnego opowiada część piąta. Część ostatnia, szósta, mówi o sprawiedliwości rozumianej jako utopijne impulsy w teorii – zawiera wnioski z dekonstrukcyjnej analizy polityki.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Teoria polityki – powszechność interpretacjonizmu na przykładzie rekonstrukcji

Artykuł uzasadnienia tezę o powszechności interpretacji w naukach o polityce, w szczególności w teorii polityki. Ukazuje powszechność interpretacji zarówno na poziomie przedmiotowym, w nurcie badań empirycznych, jak i normatywno-hermeneutycznych oraz na poziomie metaprzedmiotowym. Ten ostatni stanowią uwarunkowania formułowanych teorii, jakimi są ontologia (filozofii), wartościowania, perspektywy badawcze, ideologie. Następnie przybliża podejście, jakim jest rekonstrukcja, stosowana, gdy przedmiotem badań jest zarówno myśl polityczna, jak i zjawisko społeczne. W ostatniej części analizuje rekonstrukcję jako charakterystyczny sposób badania właściwy dla perspektywy teoretycznej antropologii godnościowej, będącej współczesną odmianą personalizmu.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
O potrzebie badania interesów pracowniczych

Objaśnianie współczesnych realiów gospodarowania, w tym stosunków pracy, wymaga uwzględnienia kategorii interesów. W artykule skoncentrowano się głównie na interesach pracowników. Stwierdzono, że dbałość o ich realizację sprzyja aktywizacji zatrudnionych. Wśród interesów rozpoznanych w procesie badań empirycznych w szerszym zakresie sku‑ piono się na bezpieczeństwie zatrudnienia, rozpatrując je przez pryzmat trwałości więzi z przedsiębiorstwem. Wskazano także na inne kryteria różnicowania omawianych inte‑ resów, ważne z punktu widzenia przesłanek ich rozpatrywania. Przedstawione podejście do wiedzy o interesach znalazło odzwierciedlenie w opracowanej formule zarządzania przedsiębiorstwem zorientowanego na człowieka. Preferowany kierunek poszukiwań badawczych, oparty na kategorii interesów, uznano za szczególnie ważny w warunkach postępującego uelastyczniania zatrudnienia.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
„Zewnętrzność” interpretacji. Badanie polityki w ujęciu eksternalistycznym

Celem artykułu jest krytyczny namysł nad podejściem solipsystycznym, problematyzującym niektóre szczegółowe rozważania w obrębie interpretacjonizmu. W tym sensie solipsyzm, definiowany jako perspektywa badawcza w nauce o polityce, jest stanowiskiem, w którym w sposób bezkompromisowo konsekwentny, wręcz totalny, odnosi się do subiektywno-podmiotowych czynników i/lub determinant naukowego poznania i badania rzeczywistości politycznej. W artykule polemika w stosunku do solipsyzmu oznaczać będzie przedstawienie aporii solipsyzmu na podstawie ujęcia eksternalistycznego, związanego z argumentacją zaproponowaną przez Hilary’ego Putnama i Freda Dretske.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wyjaśnianie empiryczne a wyjaśnianie interpretacyjne działań politycznych

Artykuł porządkuje kwestie dotyczące wyjaśniania zjawisk społecznych, przede wszystkim działań politycznych. W literaturze wymienia się trzy rodzaje wyjaśnień: wyjaśnienie przyczynowe, wyjaśnienie interpretacyjne (humanistyczne, rozumiejące) oraz wyjaśnienie integralne, łączące te dwa. Autor omawia rodzaje wyjaśniania, przy czym termin „wyjaśnianie przyczynowe” zastępuje terminem „wyjaśnianie empiryczne”. Następnie charakteryzuje działania polityczne i ich rezultaty jako przedmiot wyjaśniania. W ostatniej części, na dwóch przykładach analizuje praktykę wyjaśniania empirycznego i interpretacyjnego. W odniesieniu do przykładu wyjaśniania interpretacyjnego przywołuje wnioskowanie abdukcyjne, czyli wnioskowanie do najlepszego wyjaśnienia. W procesie interpretacji, przy braku niezbitych dowodów, nie da się potwierdzić prawdziwości żadnej z hipotez. Można je tylko uprawdopodabniać lub uatrakcyjniać. Biorąc pod uwagę niedoskonałości wyjaśniania empirycznego i interpretacyjnego, należy dążyć do stosowania ich komplementarnie.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Właściwości biologiczne izoprostanów

Peroksydacja nienasyconych kwasów tłuszczowych wchodzących w skład fosfolipidów zmienia ich aktywność biologiczną i wpływa na integralność błon komórkowych. Istnieją dwie drogi utleniania kwasów tłuszczowych - enzymatyczna i nieenzymatyczna. Wolne wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą być utleniane przy udziale licznych enzymów tworząc różne klasy mediatorów lipidowych: prostaglandyn, tromboksanów, prostacyklin, lipoksyn i hepoksylin. Nieenzymatyczna peroksydacja lipidów jest inicjowana przez wolne rodniki i prowadzi do powstania innych produktów peroksydacji, głównie izoprostanów, izotromboksanów, izolewuglandyn i izofuranów. Praca przedstawia obecny stan wiedzy dotyczący struktury i powstawania izoprostanów, końcowych produktów utleniania wielonienasyconego kwasu tłuszczowego - kwasu arachidonowego (kwas 5,8,11,14-eikozatetraenowy; ω-6). Opisuje też możliwość wykorzystania tych mediatorów lipidowych jako ważnych biomarkerów stresu oksydacyjnego w organizmie człowieka. Ponadto, w pracy przedstawiono aktywność biologiczną i znaczenie fizjologiczne izoprostanów, głównie ich działanie na naczynia krwionośne. Scharakteryzowano również właściwości fitoprostanów pochodzących z roślin i opisano ilościowe metody wykorzystywane do oznaczania izoprostanów w materiale biologicznym.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Ocena jakości życia osób niepełnosprawnych ruchowo mieszkających w Niemczech, Norwegii i Polsce

Jakość życia niepełnosprawnych determinowana jest stopniem niepełnosprawności oraz warunkami społeczno-ekonomicznymi,
jakie występują w danym kraju. Celem badań jest porównanie jakości życia niepełnosprawnych mieszkających
w Niemczech, Norwegii i Polsce. Badaniami objęto 90 osób, po 30 z każdego z wymienionych krajów. Do zebrania materiału
empirycznego posłużono się autorską ankietą, Skalą Satysfakcji z Życia (SWLS) oraz Skalą Akceptacji Choroby (AIS) (wyniki
porównano testem chi-kwadrat). Najwyżej jakość swojego życia ocenili Norwegowie, najniżej zaś Polacy. Poziom akceptacji
choroby nie był uzależniony od kraju zamieszkania. Czynnik ten jednak miał wpływ na poziom satysfakcji z własnego życia.
Najmniej zadowoleni z życia byli Polacy, a najbardziej – Norwegowie.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Interpretacje w naukach społecznych – aspekty teoretyczne i metodologiczne

Celem niniejszego artykułu jest wprowadzenie do teorii interpretacyjnej, próba zarysowania głównych zagadnień i problemów, jakie nasuwa podejście interpretacyjne w naukach społecznych i politycznych. Do głównych zagadnień analizowanych w artykule należą kolejno: kwestie definicyjne, weberowska tradycja metodologiczna, metoda interpretacyjna w badaniach jakościowych, natura relacji między interpretacją a rozumieniem i wyjaśnianiem, znaczenie podejścia interpretacyjnego w nauce o polityce i teorii polityki. Autor podejmuje próbę ustalenia definicji i etymologii pojęcia „interpretacja”, sytuuje je w rodzinie terminów pokrewnych, rozważa istotny problem naukowego statusu badań interpretacyjnych. Wskazuje także czynniki, które mogą się przyczynić do podniesienia efektywności badań interpretacyjnych w procesach wyjaśniania i zrozumienia działań społecznych i politycznych. W zakończeniu sygnalizuje wyzwania stojące przed nauką, dostrzega w nich pole badawcze dla analizy interpretacyjnej.

Czasopismo: Teoria Polityki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Udział mikro RNA w rozwoju generatywnym roślin

Precyzyjna kontrola czasu zakwitania oraz rozwoju organów generatywnych jest niezbędna do sukcesu reprodukcyjnego roślin. Ostatnie lata wykazały, że jednym z czynników regulujących rozwój generatywny roślin są mikro RNA (miRNA). Mikro RNA to grupa cząsteczek długości około 21 nt o funkcjach regulatorowych. Zaangażowane są w proces wyciszania genów docelowych, polegający na inaktywacji ich ekspresji, u roślin zazwyczaj na poziomie transkrypcyjnym. W niniejszej pracy opisano udział pięciu miRNA: miR156, 159, 164, 167, i 172 w regulacji rozwoju generatywnego roślin. MiR156 poprzez promowanie degradacji transkryptów z rodziny SPL wpływa na przejście do generatywnej fazy rozwoju. MiR159 jest regulowanym przez gibereliny modulatorem aktywności białek GAMYB. MiR164 poprzez kontrolę obecności w poszczególnych komórkach mRNA genów CUC1 i CUC2 określa granice między elementami kwiatu. MiR167 i jego geny docelowe ARF6 oraz ARF8 związane są z rozwojem kwiatu. MiR172 jest komplementarny do mRNA genów z rodziny APETALA2 wpływających zarówno na proces indukcji kwitnienia jak i prawidłowe tworzenie kwiatu.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Głos w sprawie interpretacji przywództwa w organizacji

Zamiarem Autorów była próba odpowiedzi na pytanie, czy w organizacjach formalnych terminy kierowanie i przywództwo można traktować jako synonimy. Przeprowadzono analizę porównawczą obu pojęć w następujących obszarach: cele, źródła władzy i treści pełnionych ról na poszczególnych szczeblach hierarchicznych. Prowadzi ona do wniosku, że kierowanie jest pojęciem szerszym, a przywództwo stanowi jedynie jedną z jego form (o coraz większym znaczeniu). Nie należy więc nadużywać terminu przywództwo.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Zachowania żywieniowe grupy młodych mężczyzn trenujących biegi długodystansowe

Cel pracy. Ocena zachowań żywieniowych grupy biegaczy długodystansowych trenujących rekreacyjnie i wyczynowo.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono w grupie 140 młodych mężczyzn, biegaczy długodystansowych, trenujących
rekreacyjnie (N = 90) i wyczynowo (N = 50), z zastosowaniem autorskiej walidowanej ankiety dotyczącej realizacji
jakościowych rekomendacji szwajcarskiej piramidy żywienia sportowców. W analizie wyników zastosowano test zależności
chi-kwadrat z pakietu statystycznego PQStat ver. 1.6, za istotne przyjmując prawdopodobieństwo testowe na poziomie p
< 0,05, a za wysoce istotne na poziomie p < 0,01 i p < 0,001.
Wyniki. Biegacze długodystansowi najczęściej deklarowali stosowanie urozmaiconej diety (90%) oraz ograniczanie spożywania
słodkich lub słonych przekąsek (87,86%) i produktów typu fast food (83,57%). Często także preferowali spożywanie
wody i innych napojów niesłodzonych (77,14%), uwzględniali produkty zbożowe w każdym posiłku (73,57%) oraz unikali
spożywania napojów słodkich gazowanych (75,71%) i energetyzujących (70,71%). Ponadto codziennie spożywali przynajmniej
3 posiłki (67,14%) oraz 3–5 porcji warzyw i owoców (66,43%), a także ograniczali tłuszcze zwierzęce (62,86%), preferując
tłuszcze roślinne (54,28%). Sportowcy rzadziej natomiast z zalecaną częstością spożywali pełnoziarniste produkty zbożowe
(48,57%), warzywa (37,86%), w tym surowe (42,86%), produkty mleczne (45%) oraz ryby (44,28%). Wykazano także, iż biegacze
wyczynowi istotnie częściej niż rekreacyjni spożywali wodę i inne napoje niesłodzone (90,00 vs 73,33%; p < 0,05) oraz
przynajmniej 2 porcje warzyw dziennie (52,00 vs 30,00%; p < 0,05), a także ograniczali spożywanie tłuszczów zwierzęcych
(74,00 vs 56,67%; p < 0,05), napojów słodkich gazowanych (92,00 vs 66,67%; p < 0,001) i energetyzujących (90,00 vs 60,00%;
p < 0,001) oraz słodkich i słonych przekąsek (98,00 vs 82,22%; p < 0,01).
Wnioski. Wykazano ograniczoną skalę realizacji jakościowych rekomendacji piramidy szwajcarskiej dla sportowców,
zróżnicowaną w zależności od poziomu sportowego, ze wskazaniem na korzystniejsze zachowania żywieniowe biegaczy
długodystansowych trenujących wyczynowo niż rekreacyjnie.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Morfologiczne zróżnicowanie plemników wśród płazów bezogonowych

Porównanie struktury plemników w poszczególnych grupach płazów bezogonowych pokazuje, że plemniki tej grupy zwierząt są bardzo różnorodne. U wszystkich gatunków płazów plemniki zaopatrzone są w akrosom. U przedstawicieli niższych rodzin perforatorium osiowe znajduje się w kanale endonuklearnym, podczas gdy perforatorium stożkowe otacza przednią część jądra. Struktury te zostały wtórnie utracone u niektórych płazów. W zagłębieniu tylnej części jądra plemnika znajduje się centriola. Narządu ruchu plemnika (ogon) zwykle składa się z aksonemy i włókna osiowego, połączonych błonką falującą. Plemniki zaopatrzone w dwie wici powstały niezależnie 7 razy podczas ewolucji Anura. Analiza powyższych rozważań wskazuje na trzy główne trendy w ewolucji plemników płazów bezogonowych : 1) zmiany perforatorium, obejmujące zmniejszenie perforatorium osiowego, rozwój perforatorium stożkowego lub utrata obu tych struktur, 2) zmiany w tylnej części jądra - redukcja dołka lub rozwój dołka dodatkowego, 3) zmiany w ogonie - zanik włókna osiowego, błonki falującej lub u tworzenie dodatkowej aksonemy. Porównując strukturę plemników płazów bezogonowych można stwierdzić, że analiza taka nie dostarcza dowodów na pokrewieństwo poszczególnych grup zwierząt.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Alkohol a zdrowie

Alkohol i produkty jego metabolizmu działają szkodliwie na organizmy, a szczególnie na wątrobę, trzustkę, przewód pokarmowy, układ krwionośny i rozwijający się płód. Przewlekłe spożywanie alkoholu wpływa niekorzystnie na te układy, co manifestuje się uszkodzeniem tkanek i zaburzeniami ich funkcji. Etanol i jego metabolity, głównie aldehyd octowy powodują reakcje zapalne ze strony wątroby i prowadzą do stłuszczenia, zwłóknienia oraz marskości tego narządu. Przewlekłe spożywanie alkoholu jest przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki, które jest ważnym czynnikiem w rozwoju raka tego narządu. Alkohol jest także przyczyną zaburzonej motoryki przewodu pokarmowego oraz nieprawidłowego wchłaniania tłuszczy. Spożywanie alkoholu podczas ciąży może powodować alkoholowy zespół płodowy (FAS) u dzieci. Alkohol ma także działanie pozytywne na układ krwionośny, ale tylko wówczas, gdy jest spożywany w umiarkowanych ilościach.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
System proteolityczny powierzchni ciała Apis mellifera w zachowaniu zdrowotności rodzin pszczelich

Ostatnio coraz częściej mówi się i pisze o efekcie CCD (colony collapse disorder), którego przejawem jest masowe ginięcie rodzin pszczelich Apis mellifera. Pociąga to za sobą ogromne straty ekonomiczne w produkcji roślin oleistych, owoców i warzyw. Pomimo wysiłku naukowców z całego świata, problem masowego ginięcia pszczół nie został jeszcze rozwiązany, a przyjmuje on już wymiar globalny. Trzeba podkreślić, że w wielu przypadkach, potencjalne czynniki chorobotwórcze (każdy osobno) nie powodują złych następstw. Dlatego coraz liczniejsze grono badaczy uważa, że za CCD odpowiadają nie tyle te czynniki per se, ale raczej ogólny spadek odporności pszczół spowodowany postępem cywilizacyjnym oraz intensyfikacją rolnictwa i metod hodowli. W tym kontekście poznawanie mechanizmów i uwarunkowań odporności/oporności pszczół, może przyczynić się do lepszego zapobiegania CCD i wielu innym chorobom.Ważnym składnikiem zewnętrznej bariery obronnej Apis mellifera jest warstwa biologicznie aktywnych białek na powierzchni ciała. Chronią one organizm przed inwazją patogenów. Ostatnio wykazano, że wiele z tych białek ma aktywność proteaz i inhibitorów proteaz. A na ich aktywność na powierzchni ciała pszczół wpływ ma stadium rozwojowe owada, kasta oraz zanieczyszczenie środowiska.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku