rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Psychologiczne problemy rodzin dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu

Wprowadzenie. Diagnoza autyzmu jest ogromnym szokiem dla rodziców. Rodzice muszą uporać się z wieloma problemami psychicznymi, ale także materialnymi oraz terapeutycznymi związanymi z zaburzeniami ich dziecka. Zwłaszcza na początku, kiedy oczekują na diagnozę, często nie wiedzą lub też nie dopuszczają do siebie myśli, co będzie z dzieckiem i rodziną. Opieka i wychowanie potomka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu wiąże się z ogromnym obciążeniem psychicznym, emocjonalnym oraz materialnym całej rodziny.
Cel. Celem podjętych badań było określenie specyfiki funkcjonowania rodzin, w których u dzieci zdiagnozowano zaburzenia ze spektrum autyzmu, a zwłaszcza ustalenie czy posiadanie małego dziecka (w wieku 3-6 lat) z zaburzeniami ze spektrum autyzmu ma istotny wpływ na rodziców tych dzieci, głównie na obierane strategie radzenia sobie ze stresem oraz ocenę funkcjonowania rodziny.
Materiały i metody. Skala Oceny Rodziny FACES-IV (Flexibility and Cohesion Evaluation Scales) Davida H. Olsona w polskiej adaptacji Andrzeja Margasińskiego (2006, 2013), Kwestionariusz radzenia sobie w sytuacjach stresowych CISS N. S Endlera, D. A. Parkera w polskie adaptacji Piotra Szczepaniaka, Jana Strelaua, Kazimierza Wrzesińskiego (2012) oraz opracowana metryczka. Metryczka zawierała pytania dotyczące płci, wieku, wykształcenia, miejsca zamieszkania, pracy zawodowej, liczby dzieci, struktury rodziny oraz subiektywnej oceny sytuacji rodzinnej i materialnej.
Wyniki. Przeprowadzone badania zdecydowanie wykazały, że rodzice dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu różnią się poziomem ogólnego funkcjonowania, poziomem komunikacji w rodzinie, poziomem zadowolenia z życia rodzinnego, poziomem spójności i elastyczności oraz wybieranymi strategiami radzenia sobie ze stresem.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Czynniki wspierające readaptację społeczną sprawców przestępstw seksualnych wobec dzieci na przykładzie programu Circles of Support and Accountability – przegląd badań

Wprowadzenie. Kanadyjski program Circles of Support and Accountability (CoSA) skierowany jest do sprawców poważnych przestępstw seksualnych, których ofiarami są dzieci. Program realizowany jest w społeczności lokalnej, do której wraca były więzień i w której otacza się go wsparciem, uczy odpowiedzialności za swoje czyny oraz pomaga przezwyciężyć bariery w procesie powrotu do życia na wolności. Wszystkich tych zadań podejmuje się grupa wolontariuszy, nazywana kręgiem, której członkowie dobrowolnie deklarują gotowość niesienia pomocy byłemu więźniowi w powrocie do społeczeństwa i przyczyniają się do ochrony społeczności, w której ten człowiek przebywa.
Cel. Celem artykułu jest prezentacja założeń programu oraz wybranych czynników wspierających readaptację społeczną sprawców przestępstw seksualnych w programie CoSA.
Materiały i metody. Artykuł został przygotowany w oparciu o analizę badań nad wybranymi czynnikami efektywności programu CoSA.
Wyniki. Z dotychczas przeprowadzonych badań wynika, że takie czynniki, jak: odpowiednie przygotowanie wolontariuszy niosących pomoc, wywoływanie zmian o charakterze poznawczym u sprawców i w społeczności, motywacja zarówno wolontariuszy, jak i więźniów, a także zbudowanie sieci wsparcia w najbliższym otoczeniu byłego skazanego, pozwala zredukować ryzyko powrotu do przestępstwa seksualnego sprawców objętych programem o kilkadziesiąt procent w porównaniu do sprawców spoza programu.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Wokół problematyki edukacji seksualnej w Polsce

Wprowadzenie. Zagadnienia ludzkiej seksualności są niezwykle ważnym obszarem działalności edukacyjnej i wychowawczej, a potrzeby w zakresie edukacji seksualnej wydają się obecnie bezdyskusyjne. Ta konieczność wynika z szeregu współczesnych zjawisk społecznych, wśród których należy wymienić przede wszystkim przekształcanie się nowoczesnych ludzkich zbiorowości w społeczeństwa informatyczne (informacyjne). Przejawia się to w natychmiastowym i nieograniczonym dostępie do wielu źródeł wiedzy, przy jednoczesnym problemie z weryfikowaniem ich jakości i prawdziwości, a także w wysokim ryzyku natrafienia na treści szkodliwe i niebezpieczne. Nie bez znaczenia jest także zjawisko seksualizacji dzieci, rozumiane jako nadawanie im cech osób dojrzałych i atrakcyjnych seksualnie, przy jednoczesnym sprowadzaniu wartości osoby wyłącznie do jej fizyczności i wyglądu. Oprócz tego w sferze publicznej są obecne dwa dyskursy o edukacji seksualnej (konserwatywny i liberalny), silnie spolaryzowane i wzajemnie się wykluczające. Spór w tym kontekście w głównej mierze dotyczy potrzeby, celowości, założeń, wpływu, postaci, treści czy osób prowadzących edukację w zakresie seksualności. Dyskusja ta jest mocno upolityczniona i ma światopoglądowy charakter.
Cel. Celem artykułu jest omówienie teoretycznych aspektów edukacji seksualnej. Przedstawiono różne ujęcia definicyjne i relacje pomiędzy edukacją a wychowaniem seksualnym, typy edukacji i ich skuteczność oraz historię wprowadzania treści z zakresu seksualności człowieka do polskich szkół. Wskazano najważniejsze cechy skutecznej i profesjonalnej edukacji seksualnej oraz zadania rodziny w tym zakresie.
Materiały i metody. Dokumenty krajowe i międzynarodowe, literatura przedmiotu. Analiza treści.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Analiza zmian w funkcjonowaniu bankowości centralnej w Polsce po 1924 roku

Cel – Celem artykułu jest porównanie banków centralnych funkcjonujących w Polsce po 1924 r.w zakresie ich kompetencji i poziomu niezależności.
Opis – Przeprowadzone porównanie dotyczy funkcjonowania banków centralnych, zarówno w kontekście organizacyjnym, jak i ich niezależności w wymiarze funkcjonalnym, instytucjonalnopersonalnym i finansowym. Uwzględniono głównie działalność Banku Polskiego SA oraz Narodowego Banku Polskiego (NBP). Pomimo przerwy w niezależności banku centralnego w Polsce w latach 1945-1989, po 1989 r. udało się ją odbudować. W przeciwieństwie do Banku Polskiego SA, który działał jako prywatna spółka akcyjna, NBP działa jako instytucja państwowa. Od 1989 r. NBP przejął pełną odpowiedzialnośćza politykę pieniężną wraz z zakazem finansowania deficytu budżetowego, co zapewniło mu niezależność funkcjonalną i finansową. Obecnie NBP jest najbardziej niezależnym polskim bankiem centralnym od momentu odzyskania niepodległości w 1918 r. Podstawowe metody badawcze wykorzystane w artykule to studia literatury krajowej oraz aktów prawnych regulujących działalność bankowości centralnej w Polsce.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Dziedzictwo przeszłości (stare myślenie) a determinanty budowy nowoczesnej firmy

Cel – W artykule poruszono kwestię dziedzictwa przeszłości postrzeganego jako kategoria „starego myślenia” i jego wpływu na dzień dzisiejszy i przyszłość firmy.
Opis – Zwrócono uwagę na to, że u progu zmiany własnościowej w Polsce, w 1989 r., kierownicy państwowych przedsiębiorstw dziedzictwo przeszłości firm, którymi kierowali, zmuszeni byli odkreślić zazwyczaj grubą linią. Nie mogli oni w działalności zarządczej odwoływać się do własnych doświadczeń i wykazać się w swojej biografii tym, że są „świadkami pomyłek”. W związku z powyższym, proces zmiany własnościowej i w jego następstwie modernizacji przedsiębiorstw, w tym ich struktury organizacyjnej, sposobu zarządzania i organizacji pracy w wielu przypadkach był opóźniany, a dla części z nich zakończył się ogłoszeniem upadłości. Tylko nieliczne przedsiębiorstwa, które radykalnie zerwały z dziedzictwem przeszłości i po zmianie własnościowej włączyły się do rynku globalnego, odniosły sukces. W sektorze prywatnym, który kształtował się po 1989 r., przedsiębiorcy, z braku tradycji prowadzenia biznesu, mogli liczyć wyłącznie na własną intuicję i działanie oparte na metodzie prób i błędów. Pod koniec dekady lat dziewięćdziesiątych, młodsze pokolenie przedsiębiorców zyskało możliwość analizy błędów popełnionych przez osoby, które działalność gospodarczą rozpoczęły natychmiast po 1989 r. W ten sposób tworzyło się pokolenie przedsiębiorców tzw. „świadków pomyłek”.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Francuski plan ożywienia gospodarki (2008-2010) – wizje i rzeczywistość

Cel – Celem artykułu jest przedstawienie francuskiego planu ożywienia gospodarki, który był odpowiedzią na światowy kryzys finansowy z lat 2007-2008.
Opis – W tekście omówiono założenia plan de relance, jego realizację na poziomie poszczególnych programów oraz dokonano próby oceny jego skuteczności z punktu widzenia kosztów. Rozważania przeprowadzono na podstawie dokumentów i opracowań francuskiego Ministerstwa Gospodarki i Finansów.
Wynik – Analizując jego poszczególne podprogramy uwydatniają się znaczące dysproporcje w stopniu ich realizacji. Przywołane w tekście badania niezależnych instytucji pokazują, że całościowy koszt wprowadzenia planu ożywienia gospodarki przewyższał znacząco jego prognozowany wpływ na PKB.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Ocena przestrzennego zróżnicowania sytuacji finansowej gmin województwa świętokrzyskiego z wykorzystaniem miary syntetycznej

Stabilność i pewność uzyskiwania dochodów determinują zakres i poziom lokalnych usług publicznych oraz realizowanych zadań gminy. Celem artykułu było zbadanie zróżnicowania sytuacji finansowej 70 gmin wiejskich województwa świętokrzyskiego na podstawie miary syntetycznej zbudowanej na podstawie celowo wybranego zestawu zmiennych diagnostycznych. Poziom sytuacji finansowej gmin wyznaczono metodą miary syntetycznej na podstawie zmiennych prostych per capita: m.in. dochody własne, dotacje, subwencja ogólna, dochody z tytułu udziału w PIT i CIT, wydatki inwestycyjne. Do obliczeń wykorzystano dane Głównego Urzędu Statystycznego z lat 2010 i 2015 opisujące zbiorowość gmin wiejskich analizowanego województwa. Sytuacja finansowa badanych gmin jest trudna, na co wskazują niskie wartości miary syntetycznej. Miara syntetyczna potwierdziła zróżnicowanie sytuacji finansowej analizowanych gmin wiejskich. Jej wartość wahała się w granicach od 0,24 do 0,50 w 2010 roku i od 0,26 do 0,47 w 2015 roku w przypadku metody bezwzorcowej i od 0,59 do 0,82 w 2010 roku i od 0,62 do 0,81 w 2015 r. w przypadku metody odległości z metryką euklidesową. Analiza danych wskazuje, że na sytuację finansową wpływają poziom dochodów z podatków i opłat lokalnych oraz dochodów z tytułu udziału w PIT i CIT. Niski udział dochodów własnych w dochodach ogółem gmin świętokrzyskich świadczy o ich niskiej samodzielności dochodowej. Wydatki inwestycyjne są na niskim poziomie, co powinno skłaniać do stałej analizy wydatków i zadłużenia gmin. Wskazana metoda daje podstawę oceny i porównania obiektów wielocechowych według ustalonych kryteriów. Dostarcza ona informacji o rozpatrywanej kategorii obiektów.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Edukacja, rynek pracy – przestrzenie wspólnych potrzeb i celów

Wprowadzenie. Żyjemy w świecie społecznych konstrukcji i rekonstrukcji, w świecie VUCA, w którym panują zmienność, niepewność, złożoność oraz niejednoznaczność otaczającej nas rzeczywistości. Tym samym generuje on zapotrzebowanie na integralny rozwój człowieka zaczynający się w rodzinie, a kontynuowany w zróżnicowanych przestrzeniach, w których poszczególne jednostki funkcjonują. W podążaniu za zmianami, których doświadczamy, warto wyeksponować dwie złożone sfery: edukację oraz rynek pracy, które – po rodzinie – powinny odgrywać jedną z istotniejszych ról w rozwoju człowieka.
Cel. Celem niniejszego opracowania jest podzielenie się refleksjami dotyczącymi współzależności, które łączą edukację i rynek pracy. W odniesieniu do przemian społecznych, których częścią jesteśmy, szczególną uwagę chciałabym zwrócić na punkty styczne wskazanych przestrzeni oraz zaproponować ich postrzeganie przez pryzmat wspólnych potrzeb i celów, potraktować je jako system naczyń połączonych, w którym efektywność obu tych sfer zależy od realizacji podobnych założeń.
Materiały i metody. Artykuł ma charakter przeglądowy, w którym wykorzystano metodę analizy oraz syntezy literatury i raportów.
Wyniki. Analiza literatury skłania do wniosków, że rekonstrukcja podejścia do relacji edukacja – rynek pracy pozwoli spojrzeć na jednostkę w sposób bardziej holistyczny, integrujący różne role, w których funkcjonuje w ciągu życia. Zmieni sposób myślenia o edukacji, jako o procesie którego głównym celem jest przygotowywanie jednostek do funkcjonowania na rynku pracy, i otworzy szerszą perspektywę – rozwój i edukacja będą utożsamiane z jednostką w ogóle, a nie wyłącznie z jej rolami.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Metoda Petera Hessa. Studium percepcji dźwięku w profilaktyce i terapii rodzinnej

Wprowadzenie. Mało jeszcze rozpowszechniona w Polsce metoda odprężenia i relaksacji Petera Hessa jest wykorzystywana przez lekarzy, terapeutów, psychoterapeutów, nauczycieli-terapeutów pracujących z osobami z niepełnosprawnością na warsztatach terapii zajęciowej, w ośrodkach pomocy społecznej, hospicjach, szpitalach.
Cel. Celem artykułu jest ukazanie wybranych założeń metody Petera Hessa i możliwości jej wykorzystania w profilaktyce i terapii rodzinnej.
Materiały i metody. W pracy wykorzystano opis indywidualnych przypadków osób korzystających z terapii rodzinnej w Ośrodku Pomocy Społecznej „Arka” w Zielonej Górze.
Wyniki. Z obserwacji wynika, że metoda Petera Hessa stwarza szerokie możliwości profilaktyczno-terapeutyczne w pracy z dorosłymi, z członkami rodzin.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Regionalne zróżnicowanie rozwoju gospodarczego a struktura demograficzna w województwach w Polsce

Praca obejmuje problematykę regionalnego zróżnicowania rozwoju gospodarczego i struktury demograficznej w Polsce w latach 2006 i 2015. Celem pracy jest identyfikacja regionalnego zróżnicowania w zakresie rozwoju gospodarczego i w zakresie struktury demograficznej w Polsce oraz utworzenie rankingu województw pod względem zróżnicowania w zakresie rozwoju gospodarczego i struktury demograficznej.
Źródło danych stanowiły informacje pochodzące z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Okres badania to lata 2006 i 2015. W pracy została zastosowana jedna z metod taksonomicznych tzw. metoda wzorcowa. Zastosowanie metody taksonomicznej pozwoliło na porównywanie i porządkowanie województw z punktu widzenia rozwoju gospodarczego i struktury demograficznej. Województwa zostały uporządkowane według analizowanych zjawisk za pomocą jednej zagregowanej wielkości, czyli tzw. zmiennej syntetycznej. Zmienna syntetyczna pozwala na przejście z opisu wielowymiarowego na jednowymiarowy, co oznacza, że jednostki charakteryzujące się wieloma cechami można opisać za pomocą jednej zagregowanej wielkości.
Badania wykazały, że w analizowanych latach najlepsza sytuacja pod względem rozwoju gospodarczego i w zakresie struktury demograficznej wystąpiła w województwie wielkopolskim. Najgorszą sytuację pod względem analizowanych zjawisk odnotowano w województwie świętokrzyskim.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Oczekiwania rodziców wobec przedszkola – analiza badań własnych

W artykule zwrócono uwagę na dwa środowiska wychowawcze rodzina-przedszkole, mające istotny wpływ na wszechstronny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym. Rodzina jest dla dziecka pierwszym, naturalnym środowiskiem wychowawczym. To w rodzinie kształtowane są umiejętności przystosowawcze dziecka do funkcjonowania w innych środowiskach wychowawczych, jakim jest przedszkole.

Czasopismo: Edukacja • Terapia • Opieka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Determinanty napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do wybranych krajów Europy Środkowej

Celem artykułu jest ocena determinantów napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (dalej BIZ) do państw środkowoeuropejskich (Polski, Czech i Słowacji), a zwłaszcza skutków zmian w zakresie stawek podatku dochodowego od osób prawnych, zarówno w przypadku inwestora, jak i kraju przyjmującego w latach 2010-2015. Badanie zostało oparte na modelu grawitacyjnym, który jest powszechnie wykorzystywany w badaniach z zakresu zarządzania międzynarodowego. Do badania zostały wykorzystane następujące zmienne: napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (ceny bieżące, EUR), PKB (ceny bieżące, EUR), odległość geograficzna między stolicami państw, PKB per capita (ceny bieżące, EUR), różnica w stawkach podatku dochodowego od przedsiębiorstw między poszczególnymi krajami, a także zmienne zerojedynkowe określające m.in. środki płatnicze między państwami i czy posiadają wspólną granicę lub nie.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wrocławski Budżet Obywatelski jako przejaw partycypacji społecznej

W pracy przedstawiono narzędzie gospodarki samorządowej, jakim jest budżet partycypacyjny. Skoncentrowano się przy tym na procedurze agregacji preferencji i wyboru zadań do realizacji. Szczególną uwagę poświęcono różnorodnym metodom konsultacji społecznych. Za obiekt badań posłużył Wrocławski Budżet Obywatelski, funkcjonujący od 2013 roku. Celem artykułu jest ocena wdrażania i funkcjonowania budżetów obywatelskich, ze szczególnym uwzględnieniem procesu konsultacji społecznych. Realizacja tak postawionego celu doprowadzić ma do weryfikacji przypuszczenia, że budżet partycypacyjny nie jest narzędziem optymalizacji wydatków publicznych, lecz stanowi instrument usprawniający proces agregacji preferencji. W kolejnych częściach artykułu wyjaśnione zostały pojęcia związane z budżetem partycypacyjnym, przedstawiony został Wrocławski Budżet Obywatelski, a następnie zasady i zakres konsultacji przeprowadzonych we Wrocławiu w latach 2013-2016. Ostatnią część artykułu stanowi próba oceny omawianego narzędzia.

Czasopismo: Optimum. Economic Studies
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Dwuczynnikowy model doświadczania bezpieczeństwa –założenia teoretyczne i empiryczna weryfikacja: kwestionariusz doświadczania bezpieczeństwa

Artykuł prezentuje założenia teoretyczne oraz empiryczną weryfikację modelu doświadczania bezpieczeństwa. Teoretyczny model opisuje przedstawiane zjawisko za pomocą dwóch aspektów: poczucia oraz refleksji nad bezpieczeństwem. Pierwszy aspekt dotyczy emocjonalnego odczuwania stanu bezpieczeństwa, drugi zaś uwzględniania bezpieczeństwa w ocenianiu sytuacji życiowej. Empiryczna weryfikacja została przeprowadzona za pomocą Kwestionariusza doświadczania bezpieczeństwa (KDB). Jego psychometryczne właściwości zostały opracowane na grupie 949 osób w wieku od 18 do 63 lat. Uzyskane wyniki potwierdzają istnienie dwuwymiarowej struktury modelu doświadczania bezpieczeństwa na poziomie empirycznym, wykazują także wystarczający poziom rzetelności oraz trafności opracowanego narzędzia do prowadzenia badań.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Paweł Izdebski (2019). Internet i gry internetowe. Osobisty rozwój czy ryzyko patologii zachowania? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN (ss. 318)

Psycholog wrażliwy na relacje człowieka z otoczeniem, obserwując zmiany środowiska życia, szuka w nim możliwości rozwoju i dostrzega ryzyko patologii zachowania. Od początku wieku, gdy śledzimy psychologiczne doniesienia o konsekwencjach funkcjonowania człowieka w ponowoczesnej cywilizacji w rzeczywistościach nowych mediów, technologii komputerowej lub społeczeństwa sieci, doskonale zdajemy sobie sprawę, że rewolucja się dokonała. Internet nieodłącznie tkwi w codzienności – dzięki niemu i przez niego zmianie uległy wymiary naszego bycia w świecie: inaczej pracujemy, inaczej spędzamy czas wolny, inaczej uczymy się, inaczej dokonujemy wyborów politycznych, inaczej konsumujemy i przede wszystkim inaczej jesteśmy w relacjach. Paweł Izdebski, Autor recenzowanej książki Internet i gry internetowe. Osobisty rozwój czy ryzyko patologii zachowania? (2019) przypomina, że ta zmiana cywilizacyjna dotyczy nas ponadgeneracyjnie, zarówno pokolenia „cyfrowych tubylców”, „nowych cyfrowych tubylców”, jak i pokolenia „cyfrowych imigrantów”, którzy pamiętamy świat bez Internetu i stopniowe przybliżanie się naszego zwykłego życia do z początku odległego świata nowych mediów. Tymczasem dziś – do czego wprowadza Autor, pisząc o rozwoju Internetu i badań nad nim – „[w] Internecie czujemy się także zagubieni i niezadowoleni lub szczęśliwi i zadowoleni” (s. 25).

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wdzięczność w psychologii – przegląd definicji, głównych ujęć i koncepcji

Celem artykułu jest zaprezentowanie głównych definicji i koncepcji wdzięczności w psychologii. Wdzięczność jest rozumiana w kategoriach emocji, nastroju i cechy afektywnej. Zaprezentowano następujące koncepcje wdzięczności dyspozycyjnej: 1. Koncepcja wdzięczności McCullougha i Emmonsa, 2. Koncepcja wdzięczności Watkinsa, Woodwarda, Stone’a i Koltsa, 3. Koncepcja wdzięczności jako doceniania, 4. Koncepcja wdzięczności jako orientacji życiowej, 5. Koncepcja wdzięczności wyższego rzędu oraz 6. Wdzięczność w koncepcji cnót i sił charakteru Seligmana i Petersona.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Warunki występowania erozji w obszarze stacji narciarskich w Karpatach Polskich

Wzrost popularności turystyki narciarskiej wpływa na intensywny rozwój stacji narciarskich, w szczególności tych posiadających koleje linowe. W literaturze szeroko opisywane są przyrodnicze skutki narciarstwa, również wpływ na rzeźbę terenu. Jednakże, nie ma opracowań wskazujących stacje narciarskie jako obszary o zwiększonej podatności na erozję oraz skalę przestrzenną tego zjawiska. Celem badań było poznanie warunków wystąpienia erozji oraz intensywnego przeobrażania stoków w strefie stacji narciarskich na przykładzie Karpat Polskich. W tym celu, z wykorzystaniem danych GUGiK, oprogramowania GIS oraz metod statystycznych przeprowadzono analizę liczby, położenia i morfologii stoków narciarskich oraz sposobów ich utrzymania. Dokonano również podziału stacji narciarskich ze względu na typy rzeźby w ich otoczeniu oraz dominujące procesy morfogenetyczne. Uzyskane parametry morfometryczne oraz dane o infrastrukturze stacji narciarskich wykorzystano w analizie składowych głównych (PCA), która pozwoliła na wytypowanie stacji narciarskich o największej podatności na erozję w Karpatach Polskich. Otrzymane wyniki wskazują, że stacje narciarskie w masywie Skrzycznego charakteryzują się największym zagrożeniem wystąpienia erozji. Zwrócono również uwagę na duży potencjał erozyjny stacji na Kasprowym Wierchu oraz stacji w najwyższych partiach Beskidów. Wykazano, że najmniejszy potencjał erozyjny cechuje nisko położone, niewielkie stacje narciarskie. Badania wskazują również na istotną rolę sztucznego naśnieżania oraz występowania nieciągłej pokrywy roślinnej na warunki wystąpienia erozji w obszarze nartostrad niezależnie od energii rzeźby.

Czasopismo: Landform Analysis
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku