rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
IMAGOLOGIA: O ZASTOSOWANIU ETNICZNOŚCI DO NADAWANIA ŚWIATU SENSU

Artykuł przedstawia teorię i metodę imagologii, dyskursywnego studium etnotypów (stereotypowych atrybucji charakteru narodowego). Imagologia posiada znaczącą renomę historyczną i akademicką, ale w świetle ostatnich ustaleń konieczne są przeformułowania, które obejmują: [a] zamianę kategoryzacji tradycji literackich z narodowo-modułowej na podejście polisystemowe; [b] upadek fikcji drukowanej jako przodującego medium narracyjnego na rzecz filmu, telewizji i innych mediów; [c] uświadomienie sobie, że etnotypy często funkcjonują w przysłoniętej formie (wykorzystane ironicznie lub jako „meta-obrazy”, lub ich obecność jest „banalna” albo znajduje się w tle, jako chwilowo zapomniana rama); [d] nowe „krzyżujące się” ujęcie kształtowania się tożsamości; [e] upadek eurocentryzmu i powstanie postnacjonalizmu. Te nowe wyzwania wymagają dopasowania do analizy imagologicznej, a obecny klimat polityki tożsamościowej także zdradza ciągłą, pilną potrzebę, by zwrócić uwagę na to, co pozostaje samym sednem zainteresowania imagologii: dekonstruowanie dyskursu esencjalizmu narodowego i etnicznego.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
MARTIN HEIDEGGER I FENOMENOLOGICZNO- -HERMENEUTYCZNE POJĘCIE DYSKURSU

Artykuł stanowi próbę analizy i interpretacji dyskursu fenomenologiczno-hermeneutycznego w ujęciu Martina Heideggera oraz sposobu rozumienia dyskursu przez wspomnianego filozofa (to dwie niezależne kwestie). Wybór tematyki nie jest arbitralny. Przeciwnie, chodzi o to, aby pokazać, że Heideggerowskie ujęcie dyskursu zasługuje na uwagę (nie mniej niż spopularyzowane, by nie powiedzieć wręcz skonwencjonalizowane, ujęcie Michela Foucaulta). W Prolegomena zur Geschichte des Zeitbegriffs wyróżnia filozof cztery zasadnicze momenty strukturalne dyskursu. Są to kolejno: 1) to, o czym się mówi; 2) to, co powiedziane jako takie (dyskursywne co); 3) komunikacja; 4) wyjawianie/odkrytość. Kwestie te zostaną szczegółowo omówione w artykule. Pojęcie dyskursu nie jest neutralne, ale zawsze formułowane na gruncie jakiegoś dyskursu, a więc pewnego sposobu widzenia świata czy badanych problemów. Dlatego należy scharakteryzować wstępnie ów dyskurs jako sposób myślenia (część pierwsza szkicu), by dopiero następnie przyjrzeć się uważniej Heideggerowskiej koncepcji dyskursu (w części drugiej). Oba te zagadnienia wydają się bardzo ważne, bo: 1) problem dyskursu fenomenologiczno-hermeneutycznego wydaje się stosunkowo jeszcze mało znany (w potocznej świadomości zazwyczaj radykalnie oddziela się fenomenologię i hermeneutykę); 2) Heideggerowska koncepcja dyskursu również domaga się szerszego przedstawienia.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Adaptacja polityki przestrzennej gmin Metropolii Poznań do nowych regulacji prawnych i metropolitalnej koncepcji rozwoju

Celem artykułu jest przedstawienie przebiegu procesu dostosowywania podstawowych dokumentów polityki przestrzennej gmin Metropolii Poznań (studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy) do regulacji prawnych wprowadzonych w 2015 r., do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz do wytycznych wynikających z „Koncepcji Kierunków Rozwoju Przestrzennego Metropolii Poznań” – pozaustawowego opracowania planistycznego w skali obszaru metropolitalnego, powstałego z inicjatywy samorządów lokalnych zrzeszonych w Stowarzyszeniu Metropolia Poznań. Podstawą badań empirycznych był zbiór kilkunastu projektów zmian studiów gminnych, przedłożonych w latach 2017–2018 do zaopiniowania przez Metropolitalną Komisję Planistyczną działającą przy zarządzie stowarzyszenia. W ramach analizy projektów szczególną uwagę poświęcono elementom kluczowym zarówno z punktu widzenia nowych regulacji prawnych, jak i metropolitalnej koncepcji rozwoju, tj. problemom prognozowania zapotrzebowania na tereny mieszkaniowe i produkcyjno-usługowe oraz bilansowania ich zasobów i wyznaczania konkretnych lokalizacji w studiach gminnych. Artykuł kończą wnioski i rekomendacje dotyczące wpływu działań podejmowanych na poziomie krajowym i metropolitalnym na politykę przestrzenną w skali lokalnej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Integracja publicznego transportu zbiorowego na przykładzie aglomeracji poznańskiej – opinie włodarzy gmin

Polski ustawodawca przewiduje kilka metod współpracy międzygminnej, której celem jest wspólne wykonywanie zadań publicznych. W przypadku integracji dotyczącej organizacji i zarządzania miejskim publicznym transportem zbiorowym w Polsce najczęściej wykorzystywaną do tego celu formułą jest instytucja porozumienia międzygminnego. Celem opracowania jest zweryfikowanie omawianych w literaturze wad i zalet integracji międzygminnej w formule porozumień międzygminnych lub związków komunalnych z punktem widzenia i doświadczeniem włodarzy gmin aglomeracji poznańskiej płynącym z kilkuletniej współpracy z miastem Poznaniem w dziedzinie publicznego transportu zbiorowego. Zbadanie satysfakcji włodarzy jest ważne w kontekście zacieśnienia integracji i jej rozszerzenia o inne dziedziny polityki komunalnej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Typologia szkół gimnazjalnych w oparciu o graficzną analizę tendencji rozwojowych na przykładzie aglomeracji poznańskiej

Celem artykułu jest przedstawienie klasyfikacji i typologii szkół gimnazjalnych w aglomeracji poznańskiej w oparciu o graficzną analizę tendencji rozwojowych, mogących posłużyć zarówno wewnętrznej, jak i dynamicznej diagnozie sektora edukacji. W pierwszej kolejności dokonano klasyfikacji szkół samorządowych i niesamorządowych w oparciu o graficzną analizę tendencji rozwojowych szkół, a następnie ukazano rozmieszczenie szkół sektora samorządowego według wyodrębnionych typów. Analiza linii trendu w zakresie zmian wyników edukacyjnych szkół może stanowić jeden z elementów procesu zarządzania oświatą na poziomie lokalnym i ponadlokalnym.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
BARBARZYŃCY I KOCZOWNICY. MARZENIA I FOBIE

W esejach Jerzego Stempowskiego i Stanisława Vincenza znajdujemy opisy reliktów prastarej kultury rolniczej zagrożonej przez koczowników. W mitologii słowiańskiej są oni utożsamiani z takimi „katami Słowian” jak Árpád. W tożsamości europejskiej mieszczą się tradycja klasyczna i cywilizacja barbarzyńska. Ta ostatnia została nobilitowana w syntezie Karola Modzelewskiego pt. Barbarzyńska Europa, natomiast koczownictwo nadal pozostaje obcym elementem. W historiografii węgierskiej pierwszej połowy XX wieku powstała zaś pogłębiona refleksja na temat koczownictwa. Wybitny historyk, Tibor Joó (1901–1945), w monografii pt. Nacjonalizm węgierski (Magyar nacionalizmus, 1941) rekonstruował i interpretował na nowo zapomniane tradycje węgierskie.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zmiany integracji zabudowy mieszkaniowej ze stacją kolejową w latach 2012–2018 na tle rozwoju przestrzennego obszarów wiejskich poznańskiej strefy podmiejskiej

Jednym z podstawowych problemów rozwoju przestrzennego stref podmiejskich największych miast w Polsce jest niekontrolowana i chaotyczna forma suburbanizacji. Obszary te są szczególnie narażone na problemy komunikacyjne, dlatego też kluczową rolę pełni sprawny system transportu zbiorowego, a przede wszystkim kolej aglomeracyjna. Dlatego też głównym celem artykułu jest ocena integracji zabudowy mieszkaniowej ze stacją kolejową w poznańskiej strefie podmiejskiej oraz jej zmian na tle rozwoju przestrzennego w latach 2012 i 2018. Badania stref podmiejskich na gruncie geografii społeczno-ekonomicznej skupiały się do tej pory głównie na analizach funkcjonalno-przestrzennych i społecznych, stąd niniejszy artykuł stanowi uzupełnienie w tej kwestii.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Miejsca nagłej śmierci w Poznaniu – ich typologia i formy upamiętnienia

W artykule przedstawiono typologię i formy upamiętniania miejsc nagłej śmierci w Poznaniu na podstawie inwentaryzacji tych miejsc przeprowadzonej w latach 2016–2017. Typologii miejsc nagłej śmierci dokonano w oparciu o 4 kryteria: (1) formę upamiętnienia miejsca wypadku, (2) położenia miejsca pamięci względem kategorii dróg publicznych, (3) położenia względem centrum miasta oraz (4) położenia w układzie wertykalnym miasta. Z uwagi na pierwsze kryterium przeprowadzono szerszą charakterystykę tych miejsc. W przestrzeni publicznej Poznania wyróżniono aż 12 form upamiętnienia miejsc nagłej śmierci, z których znicze, przydrożne krzyże i kwiaty występują najczęściej, natomiast rzadkim sposobem upamiętnienia zmarłego w miejscu wypadku jest biały rower.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
DZIEWCZYNA Z SZAFY, CHŁOPAK NA DACHU – NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ PSYCHOSPOŁECZNA W POETYCE REALIZMU MAGICZNEGO

Artykuł podejmuje dyskusję na temat reprezentacji niepełnosprawności psychospołecznej jako przestrzeni naprawczej. Autyzm, bo najczęściej ta niepełnosprawność pełni rolę radykalnej odmienności w narracyjnych formach takich jak film, powieść, (auto)biografia lub gatunki graniczne takie jak esej, jako niepełnosprawność wynikająca z niedostatków umiejętności społecznych i komunikacyjnych podmiotu, na poziomie fabularnym jest zagadką ludzkiego umysłu. Na poziomie retorycznym owa zagadka realizowana jest jako problem nieprzetłumaczalności – do umysłu osoby z autyzmem nie można dotrzeć, bo nie ma wspólnych kodów, które pozwoliłyby na komunikację. Postać z autyzmem jest albo opisywana z zewnątrz, albo „tłumaczona” przez obrazy sensorycznych zniekształceń, które mają przybliżyć stan powodowany tą niepełnosprawnością. Artykuł pokazuje, jak aktualne zmiany w ustawodawstwie dotyczącym integracji osób niepełnosprawnych (szkolnictwo, prawo wyborcze) bezpośrednio wynikają z określonej postawy społecznej względem niepełnosprawności – jest nią tolerancja, która jednak nie opiera się na uznaniu. Tę kluczową kombinację etyczną: tolerancja wyłącznie, jeśli towarzyszy jej uznanie różnicy – zaleca Charles Taylor w eseju The Politics of Recognition (1994). W analizie filmu Bodo Koksa Dziewczyna z szafy (2012) autorka pokazuje, jak retoryka magicznorealistyczna otwiera w filmie alternatywną przestrzeń dla autyzmu i innych niepełnosprawności psychospołecznych. Przestrzeń ta ujawnia głęboką niewspółmierność świata normy i niepełnosprawności oraz wykluczenie jako podstawową formę interakcji w obrębie tej hierarchii. Jako przestrzeń alternatywna pokazuje ona deficyty normy, a więc odwraca hierarchię, w której niepełnosprawność jest zazwyczaj wpisana w dyskurs braku, i pokazuje niepełnosprawność jako przeciwieństwo braku. Jest to jednocześnie przestrzeń etycznego wyzwania dla normy.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Odwiedzenia nekropolii na Miłostowie w Poznaniu i ich motywy

W artykule podjęto próbę określenia natężenia i częstotliwości odwiedzeń cmentarza na Miłostowie jako największej poznańskiej nekropolii, a także wyznaczenia zasięgu jego oddziaływania na podstawie miejsca zamieszkania odwiedzających cmentarz oraz wskazania motywów odwiedzeń przestrzeni sepulkralnej, którymi kierują się podróżujący do takich właśnie miejsc. Podstawą analiz były przede wszystkim wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród 300 osób, jak również zebrane w drodze pomiaru bezpośredniego dane statystyczne dotyczące natężenia ruchu pieszych wchodzących na cmentarz.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wkład profesora Zbyszka Chojnickiego do teorii i metodologii gospodarki przestrzennej

W niezwykle bogatym i różnorodnym dorobku naukowym prof. Z. Chojnickiego jest jeden ważny składnik, który w stosunkowo skromnym zakresie jest akcentowany w ocenach jego osiągnięć naukowych. Chodzi o znaczenie tego dorobku, jako wkładu do metodologii, ale także do teorii oraz praktyki gospodarki przestrzennej. Profesor przedstawił nie tylko oryginalny, systemowy sposób rozumienia i ujmowania gospodarki przestrzennej, ale poprzez sformułowanie koncepcji terytorialnego systemu społecznego zaprezentował także systemowe, a zatem całościowe i funkcjonalne ujmowanie przedmiotu gospodarki przestrzennej, jakim są jednostki terytorialnego podziału kraju (zwłaszcza gminy), traktowane jako terytorialne systemy społeczne. Dokonaniem Profesora jest też odmienne od tradycyjnego pojmowanie ładu przestrzennego, uznawanego obecnie przez wiele osób zajmujących się problematyką gospodarki przestrzennej, szczególnie jego uczniów (i uczniów tych uczniów), za podstawowy cel gospodarowania przestrzenią i gospodarowania w przestrzeni. Nie bez znaczenia dla realizowanych procedur planistycznych, przede wszystkim na etapie analizy przestrzennej, jest dorobek Z. Chojnickiego dotyczący generalnie, metod i modeli analizy ilościowej, zwłaszcza zaś przepływów towarowych, modeli grawitacji i potencjału oraz modeli i metod klasyfikacji i regionalizacji. Cały dorobek, jaki uznać można za wkład Profesora do gospodarki przestrzennej, jest, jak się wydaje, konsekwencją traktowania geografii jako nauki, która powinna pełnić także funkcje praktyczne. Niniejszy artykuł jest zwięzłą i z wielu względów jedynie ogólną prezentacją tego dorobku, wykorzystywanego w pracy naukowej oraz dydaktycznej przez wielu specjalistów z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej oraz rozwijanego przez uczniów Profesora i innych pracowników instytutu, który zorganizował i którym przez wiele lat kierował.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Zbyszko Chojnicki. Jak można być strażnikiem ładu intelektualnego w epoce kryzysu nauki?

Celem artykułu jest prezentacja roli prof. Zbyszka Chojnickiego w kształtowaniu programu metodologicznego polskiej geografii społeczno-ekonomicznej i próba oceny ewolucji jego autorytetu naukowego w okresie paradygmatycznym i postparadygmatycznym rozwoju dyscypliny.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Nowatorski i interdyscyplinarny charakter twórczości naukowej profesora Zbyszka Chojnickiego

Artykuł określa nowatorski i interdyscyplinarny charakter twórczości naukowej profesora Zbyszka Chojnickiego na przykładzie wybranych nurtów jego działalności. Wskazuje na źródła i podstawy tego nowatorstwa i przedstawia wpływ Profesora na rozwój powojennej geografii w Polsce.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Piesza dostępność wybranych przestrzeni miasta w dobie starzejącego się społeczeństwa na przykładzie Poznania

Zachodzący w wielu miastach w Polsce proces starzenia się społeczeństwa wymaga nowego spojrzenia na organizację przestrzeni w mieście i może być elementem polityki przestrzennej poszczególnych jednostek osadniczych. Właściwe dostosowanie zagospodarowania przestrzennego miast do potrzeb osób starszych może stanowić bowiem istotną przewagę ich konkurencyjności i osłabiać negatywne skutki ekonomiczne depopulacji oraz kurczenia się miast. Przykładem miasta, które zwróciło uwagę na problematykę starzenia się i konieczność realizacji odpowiedniej polityki przestrzennej uwzględniającej potrzeby osób starszych, jest Poznań. Niniejsza praca miała na celu ocenę poziomu oraz jakości pieszej dostępności transportowej do wybranych elementów zagospodarowania, istotnych z punktu widzenia zaspokajania potrzeb osób starszych. Dodatkowo w niniejszej pracy wyznaczono obszary problemowe, które w pierwszej kolejności wymagają dostosowania przestrzeni publicznych do potrzeb osób starszych. Spośród badanych elementów zagospodarowania przestrzennego najlepszy dostęp poznańscy seniorzy mieli do obiektów handlowo-usługowych oraz przystanków transportu publicznego, przeciętny do obiektów ochrony zdrowia. Badania wykazały, że w Poznaniu w największym stopniu brakuje terenów zieleni, sportowo-rekreacyjnych i obiektów kultury na osiedlach z wielkiej płyty, często zamieszkanych przez osoby starsze.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Dostępność przestrzenna szkół w badaniach usług edukacyjnych – przykład aglomeracji poznańskiej

Celem artykułu jest przybliżenie zagadnienia dostępności przestrzennej w badaniach usług edukacyjnych. W publikacji przedstawiono wyniki badań ankietowych w aglomeracji poznańskiej dotyczące motywacji wyboru szkoły z uwzględnieniem jej typu (szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadpodstawowa) oraz odległości i sposobu dotarcia do szkoły z uwagi na jej lokalizację (miasto Poznań i strefa podmiejska – powiat poznański). W pracy zaprezentowano dane dotyczące spełniania obowiązku szkolnego w podstawowych szkołach obwodowych na przykładzie Poznania oraz wykonano badanie współzależności pomiędzy odległościami od szkół podstawowych obwodowych a odsetkiem dzieci uczęszczających do szkół obwodowych. Przy uwzględnieniu preferencji użytkowników opracowano również mapę dostępności czasowej szkół podstawowych obwodowych w Poznaniu. Artykuł kończy się podsumowaniem oraz sformułowaniem rekomendacji dla organów prowadzących szkoły.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
O NIEKTÓRYCH ASPEKTACH TRADYCJI CZYTANIA I PRZEKŁADANIA LITERATURY DLA DZIECI. NA KANWIE RECENZJI KSIĄŻKI JOANNY DYBIEC- -GAJER, ZŁOTA RÓŻDŻKA – OD KSIĄŻKI DLA DZIECI PO DRESZCZOWIEC RACZEJ DLA DOROSŁYCH

Artykuł poświęcony jest recenzji książki Joanny Dybiec-Gajer pt. Złota różdżka – od książki dla dzieci po dreszczowiec raczej dla dorosłych (Kraków 2017), w której autorka analizuje polską historię przekładu i recepcji światowego bestselleru Heinricha Hoffmanna pt. Struwwelpeter. W dalszej części artykułu zaprezentowany został nowy polski przekład dzieła Hoffmanna pt. Złota różdżka (Egmont 2017). Rezultaty badań Dybiec-Gajer stają się następnie asumptem do refleksji nad tradycją czytania i przekładania literatury dla dzieci w Polsce przy szczególnym uwzględnieniupolskojęzycznej recepcji baśni braci Grimm i związanego z nimi stereotypowego przekonania o ich szczególnym „okrucieństwie”.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Potencjał aplikacyjny badań nad tożsamością terytorialną

W artykule przedstawiono zarys aktualnych problemów teoretycznych i aplikacyjnych w geograficznych badaniach nad tożsamością terytorialną w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej po 1990 r. Uwzględniono zarówno uwarunkowania społeczno-ekonomiczne i kulturowe w krajach pokomunistycznych, jak procesy zachodzące na poziomie ogólnoeuropejskim i globalnym. Wybrane aktualne aspekty transformacji tożsamości terytorialnej zostały przeanalizowane w globalnym, ponadnarodowym, narodowym, regionalnym i lokalnym wymiarze. Szerzej omówiono województwo śląskie, przede wszystkim konurbację katowicką jako przykład stosunkowo niewielkiej przestrzeni, w której krzyżuje się i współistnieje szereg tożsamości regionalnych i lokalnych. Szczególną uwagę zwrócono na możliwość zastosowania aplikacyjnego badań nad tożsamością w różnych dyscyplinach naukowych, m.in. w stosunkach międzynarodowych, gospodarce przestrzennej, polityce regionalnej, w marketingu i gospodarce turystycznej.

Czasopismo: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
PAŃSTWO I GRANICE ETNICZNE W POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ SYBERII

Artykuł poświęcony jest procesom formowania i przesuwania granic etnicznych na Syberii. Uwagę zwróciłem na relacje zachodzące pomiędzy państwem, granicą państwową a etnicznością. Podczas kolonizacji Syberii granica była ruchoma i nielinearna. Formował ją system poboru podatków od rdzennych mieszkańców. System kolonialny wytworzył następnie rody i plemiona administracyjne, które posłużyły za bazę dla późniejszych podziałów etnicznych. W ZSRR utworzono system terytorialnych autonomii dla syberyjskich mniejszości, a etniczność uległa etatyzacji. Od lat dziewięćdziesiątych XX w. etniczność stanowi kluczowy element życia politycznego w regionie, a granice grupowe są nieustannie negocjowane.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
5 DYWIZJA SYBERYJSKA W PUBLICYSTYCE „SYBIRAKA”

Kwartalnik „Sybirak” ukazywał się w latach 1934-1939. Jednym z jego celów było przewartościowanie i przedefiniowanie miejsca Syberii w polskiej tradycji. Redakcja starała się częściowo zneutralizować martyrologiczny wymiar Syberii, przedstawiając ją jako zwykłą krainę geograficzną. Ważne miejsce w „Sybiraku” zajmowała 5 Dywizja Syberyjska. Jej pozytywny i bohaterski obraz kreowany w kwartalniku został poważnie zakłócony przez książkę czeskiego dyplomaty Jana Šeby (Szeby), która sprowokowała szereg polemicznych publikacji na łamach pisma.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
OPOWIEŚCIOWY WZÓR PRZEZNACZENIA BOHATERÓW

Wynikiem analizy baśniowych typów 461 i 930 („protegowany losu“) jest określenie ich tematyczno-motywicznych przejawów w kontekście europejskich i azjatyckich tradycji literackich, które mają międzykulturową „ważność”. Niezmiennym semantemem wszystkich wymienionych mitycznych, baśniowych czy legendowych opowieści jest nieudana próba zabicia przez wysoko postawionego, posiadającego władzę mężczyznę tego, kto według przepowiedni czy wróżby ma stać się jego następcą. Integralną częścią tego odwiecznego, starego motywu są – w wielu przypadkach – także znane motywy biblijne, jak na przykład prześladowanie niemowlęcia, znaki z nieba czy spełnienie przepowiedni.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
CZTERY PRZEKŁADY WIERSZA VIRTUE GEORGE’A HERBERTA NA JĘZYK POLSKI. ANALIZA PORÓWNAWCZA

Wiersz Virtue George’a Herberta – jednego z angielskich poetów metafizycznych XVII wieku – stawia przed tłumaczem liczne wyzwania, zwłaszcza formalne. Autor artykułu podejmuje się analizy czterech przekładów tego utworu na język polski, powstałych w XX lub XXI wieku – autorstwa Jerzego Pietrkiewicza, Jerzego S. Sity, Stanisława Barańczaka i Macieja Frońskiego. Wskazuje przekształcenia dokonane przez tłumaczy w stosunku do oryginału, próbuje określić ich wybrane przyczyny i konsekwencje. Bierze pod uwagę takie czynniki jak osobowość twórcza tłumaczy, obrane przez nich cele i strategie translatorskie. Wyniki tych analiz pozwalają ocenić, jak wyżej wymienione czynniki wpłynęły na ostateczne przedstawienie Cnoty polskojęzycznemu czytelnikowi.

Czasopismo: Porównania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii