rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Pobór, wcielenie, „pruska dyscyplina”, dezercje. Wstęp do badań nad historią społeczną służby wojskowej w stalinowskiej Polsce (1950–1955)

Artykuł zawiera próbę wstępnej analizy wybranych zagadnień służby wojskowej w Polsce w latach 1950–1955. Autorzy próbują to uczynić przy zastosowaniu metodologii historii społecznej. Przedmiotem ich zainteresowania są: pobór i wcielenie do wojska, szykany, represje i nieregulaminowe kary stosowane wobec żołnierzy w jednostkach wojskowych (nazywane wówczas „pruską dyscypliną”) oraz zjawisko dezercji (definicje, legislacja, skala, przyczyny). Podstawę ustaleń stanowią przede wszystkim wojskowe dokumenty archiwalne. 

Czasopismo: Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Niespełniona obietnica

Oddziaływanie teorii gier na socjologię ma już blisko sześćdziesiąt lat historii. Opublikowana 54 lata temu w USA, zaś w tym roku w Polsce książka Thomasa C. Schellinga Strategie konfl iktu była istotnym etapem w percepcji teorii gier przez socjologów. Mimo początkowych oznak entuzjazmu, zwłaszcza z
lat 60., oraz publikacji wielu znaczących socjologicznych prac odwołujących się do teorii gier, ostatecznie pozycja podejścia teoriogrowego w socjologii okazuje się marginalna, nawet w ramach nurtu socjologii racjonalnego wyboru. W artykule,
na tle historii relacji między socjologią a teorią gier, analizuję czynniki, które teorię gier czynią potencjalnie atrakcyjnym narzędziem socjologa, oraz te, które powodują, że jest to narzędzie słabo przez socjologów wykorzystywane.

Czasopismo: Decyzje
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne, psychologia
Idea uniwersytetu a przedsiębiorczość – tradycyjne i współczesne podejście do kwestii funkcjonowania uniwersytetu na rynku

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest przedstawienie dyskusji pomiędzy tradycyjnymi ujęciami problemu współpracy między światem nauki i rynkiem a propozycją podejścia współczesnego, opartego na teorii interesariuszy.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Głównym problemem tekstu jest napięcie pomiędzy funkcją uniwersytetu jako instytucji stricte naukowej (autotelicznej w odniesieniu do celów naukowych) a funkcją usługową, rozumianą jako komercjalizacja wiedzy oraz dostosowanie programów nauczania do pozanaukowych wymagań (wymogów rynku pracy, preferencji studentów, potrzeb państwa itp.) Metodą zastosowaną w tekście jest filozoficzna analiza argumentów przedstawianych w dyskusji na powyższy temat.PROCES WYWODU: Tekst zaczyna się od streszczenia sporu o komercjalizację wiedzy w starożytnej Grecji oraz omówienia implikacji różnych tradycji związanych z instytucją uniwersytetu. Tradycjonalizm jako główne uzasadnienie pojmowania autonomii uniwersytetu jako wartości samej w sobie zostaje poddany krytyce. Wskazana zostaje także niezgodność koncepcji „nauki dla nauki” z Kantowskim imperatywem kategorycznym. Przedstawiona zostaje koncepcja uwzględniania preferencji interesariuszy w kontekście funkcjonowania uniwersytetu.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wnioski z przedstawionej analizy wskazują na możliwość konstruktywnej współpracy między uniwersytetami a rynkiem, opartej na koncepcji uwzględniania dążeń interesariuszy.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Tekst kończy się propozycją zrównoważonego pojmowania uniwersytetu jako instytucji uwzględniającej potrzeby różnych „rynków”, jak i realizującej zadania tworzenia, weryfikacji i popularyzacji wiedzy.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o zarządzaniu i jakości
Porównawcza analiza finansowa polskich uczelni publicznych i niepublicznych

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest dokonanie oceny oraz porównanie kondycji finansowej krajowych uczelni publicznych i niepublicznych.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowym problemem publikacji jest odmienność w kształtowaniu wartości wskaźników finansowych pomiędzy uczelniami publicznymi i niepublicznymi, wynikająca z funkcjonowania tych podmiotów w dwóch różnych systemach organizacyjno-społeczno-rynkowych. Artykuł wykorzystuje w głównej mierze narzędzia tradycyjnej analizy wskaźnikowej, statystyki opisowej oraz nieparametrycznego wnioskowania statystycznego.PROCES WYWODU: Wywód składa się z analizy literatury przedmiotu, dotyczącej warunków i sposobu funkcjonowania polskich uczelni publicznych i prywatnych. W części empirycznej artykułu użyta została analiza wskaźnikowa, stanowiąca jedną z najpopularniejszych metod analizy finansowej. Badaniu zostały poddane łącznie 23 wskaźniki finansowe, pozwalające na opisanie płynności finansowej, sprawności działania, wspomagania finansowego oraz rentowności polskich szkół wyższych. W przeprowadzonych badaniach wykorzystano także metody opisu statystycznego. Do potwierdzenia zróżnicowania kształtowanych przez publiczne i niepubliczne uczelnie wartości wskaźników finansowych użyta została metoda nieparametryczna wnioskowania statystycznego – test U Manna-Whitneya.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przeprowadzone badania dowodzą, że wartości przeważającej większości wskaźników finansowych są kształtowane przez publiczne i niepubliczne szkoły wyższe na statystycznie istotnie różniących się od siebie poziomach. Z przeprowadzonych badań wynika ponadto, że kondycja finansowa uczelni publicznych jest znacząco niższa od uczelni niepublicznych. Ukazują one również, że uczelnie publiczne charakteryzują się niższą od uczelni niepublicznych: płynnością finansową, elastycznością posiadanego majątku, produktywnością majątku trwałego oraz rentownością sprzedaży. Ponadto cechuje je także wyższe zadłużenie oraz dłuższy okres obrotu zapasów i zobowiązań. Również większy odsetek uczelni publicznych nie spełnia wymogów złotej i srebrnej reguły bilansowej.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Różnice w sposobie funkcjonowania sprawiają, że odmienność w kształtowanych wartościach wskaźników finansowych pomiędzy publicznymi i niepublicznymi uczelniami jest nie do uniknięcia. Zawarte w artykule mierniki, opisujące rozkłady wartości wskaźników finansowych, mogą zostać praktycznie wykorzystane jako baza odniesienia podczas przeprowadzania analizy kondycji finansowej krajowych uczelni.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Przedsiębiorczość aksjologiczne uwarunkowana jako wyzwanie dla uniwersytetu.

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest przedstawienie socjologicznej dyskusji wokół przedsiębiorczości w kontekście idei uniwersytetu. W zamierzeniach pracy mieści się również konfrontacja i koncepcyjne zestawienie dwóch kategorii: uniwersytetu i przedsiębiorczości. Jej efektem ma być wyjawienie potencjału współczesnej akademii do rozbudzania inicjatyw gospodarczych.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Punktem wyjścia w niniejszej dyskusji jest pytanie o kondycję współczesnego uniwersytetu oraz sens przedsiębiorczości. Problem badawczy sprowadza się do wskazania wzajemnych powiązań pomiędzy przedsiębiorczością i uniwersytetem, które cechują się skomplikowaną (aksjologiczno-pragmatyczną) naturą. Metodą niniejszej analizy jest dyskusja koncepcji i pojęć, a naczelnymi kategoriami analitycznymi: przedsiębiorczość i uniwersytet. PROCES WYWODU: Tytułowa przedsiębiorczość zostanie rozważona w odniesieniu do socjologicznych koncepcji rozwoju gospodarczego m.in. autorstwa Schumpetera, Webera, Hagena czy wreszcie McClellanda oraz Fromma i Maccoby’ego. Cechą wspólną przyjętych do analizy koncepcji jest aksjologiczne uwarunkowanie przedsiębiorczej działalności człowieka. Teza na temat dużej roli imponderabiliów kulturowych w kształtowaniu postaw aktywnych gospodarczo stanowi punkt wyjścia do wpisania przedsiębiorczości w ideę uniwersytetu.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Efektem analizy jest konstatacja na temat wzajemnego podobieństwa dwóch przyjętych do analizy kategorii. Jak się okazuje, fundamentalne dla uniwersytetu wartości (wolność, prawda, racjonalność) stanowią również sedno przedsiębiorczości. Oznacza to, że oskarżana o swą nieaktualność idea akademii stać się może naturalnym inkubatorem przedsiębiorczości.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Przeprowadzony wywód pozwala wyprowadzić ostateczny wniosek i rekomendację: szansą dla przedsiębiorczości i uniwersytetu jest wielowymiarowe ich rozumienie, a zagrożeniem redukcjonizm, odzierający z warstwy aksjologicznej oba analizowane pojęcia. 

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, filozofia
Uniwersytet przedsiębiorczy – herezja czy nowa orientacja uczelni?

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest dokonanie identyfikacji możliwych postaw i działań uczelni, które odzwierciedlałyby ich reorientację w kierunku idei uniwersytetu przedsiębiorczego. PROBLEM I METODY BADAWCZE: W artykule konfrontujemy założenia uniwersytetu przedsiębiorczego z mocno ugruntowanymi koncepcjami konserwatywnymi. Główny problem to poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: w jakim stopniu i w jakich obszarach problemowych idea uniwersytetu przedsiębiorczego może wyznaczyć nowe kierunki rozwoju polskich uczelni? Fundamentem teoretycznym są wykonane studia literaturowe, które objęły prace krajowe i zagraniczne, a część empiryczna artykułu bazuje na przeprowadzonych badaniach empirycznych przedsiębiorczości polskich uczelni oraz wieloletniej obserwacji uczestniczącej środowiska akademickiego w Polsce. PROCES WYWODU: Pokazano powstanie i założenia koncepcji uniwersytetu przedsiębiorczego pozostającej w opozycji do idei klasycznej (humboldtowskiej), następnie zaprezentowano własną propozycję atrybutów uniwersytetu, które pozwoliłyby określić go mianem „przedsiębiorczego”, dalej – na podstawie badań empirycznych – sformułowano skrótową ocenę polskich uczelni na tle modelu uniwersytetu przedsiębiorczego, aby w finale dokonać syntetycznego porównania cech uniwersytetu tradycyjnego i uniwersytetu przedsiębiorczego. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wynikiem badań jest opracowanie atrybutów przedsiębiorczości uniwersytetu, a następnie zestawienie cech przypisywanych koncepcjom uniwersytetu tradycyjnego oraz uniwersytetu przedsiębiorczego. W konkluzji stwierdzono, iż współczesne uniwersytety będą tworzyć modele mieszane, łączące tradycyjne role i wartości z cechami uniwersytetu przedsiębiorczego. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wnioski wskazują praktyczne warunki reorientacji polskich uczelni w kierunku modelu uniwersytetu przedsiębiorczego, sugerują obszary, w których idea uniwersytetu przedsiębiorczego może wyznaczyć nowe kierunki rozwoju polskich uczelni.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Uniwersytet czy uczelnia zawodowa? Uwagi o nauczaniu sprzedaży

CEL NAUKOWY: Celem referatu jest próba podzielenia się autora – jako doświadczonego nauczyciela akademickiego – uwagami związanymi z prowadzeniem zajęć ze studentami z szeroko pojętej problematyki sprzedaży na rynkach międzynarodowych (handel zagraniczny, podstawy biznesu międzynarodowego i inne).PROBLEM I METODY BADAWCZE: Przyjętą metodą badawczą jest forma opisowa. Autor w sposób szczegółowy dzieli się przemyśleniami dotyczącymi swoistego konfliktu między wyzwaniami stojącymi przed współczesnym uniwersytetem a rzeczywistymi oczekiwaniami studentów.PROCES WYWODU: W artykule zostaje zdefiniowana następująca hipoteza badawcza: brak realizacji potrzeb edukacyjnych studentów (związanych z potrzebami odchodzenia od rozbudowanych teorii naukowych na rzecz praktycznych elementów przekazywanej wiedzy przez nauczycieli akademickich) może skutkować spadkiem zainteresowania studentów niektórymi kierunkami/specjalizacjami studiów wyższych.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Rozważania autora bazują na obserwacji uczestniczącej, która była prowadzona w trakcie zajęć dydaktycznych o tematyce sprzedaży zagranicznej.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wnioskować należy, iż pomimo obaw związanych z koniecznością częściowego modyfikowania programów studiów na rzecz większej liczby zajęć związanych z praktyką gospodarczą uniwersytety nie przekształcą się w uczelnie zawodowe, zachowają swoją tożsamość i pozostaną wierne swojej misji.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Czynniki kształtujące aspiracje zawodowe młodzieży akademickiej w Nowym Sączu w kontekście wyzwań globalnego rynku pracy

CEL NAUKOWY: Zdiagnozowanie czynników kształtujących aspiracje zawodowe młodzieży akademickiej, z uwzględnieniem wymagań globalnego rynku pracy. PROBLEM I 
METODY BADAWCZE: Podstawowym problemem publikacji jest zbadanie celów zawodowych młodzieży na tle wyzwań rynku pracy w wymiarze globalnym. W związku z powyższym w części empirycznej artykułu wykorzystano metodę badawczą ankietę skierowaną do młodzieży akademickiej, kończącej studia na poziomie studiów I stopnia w uczelni publicznej, która w nieodległym czasie będzie musiała podjąć decyzje dotyczące wyboru przyszłej pracy zawodowej, mając świadomość zarówno korzyści, jak i barier utrudniających funkcjonowanie młodego człowieka na globalnym rynku pracy.PROCES WYWODU: Rozważania związane z opisywanym tematem opierają się z jednej strony na analizie literatury przedmiotu związanej z omawianą problematyką (aspekt teoretyczny publikacji), a z drugiej – na wynikach odpowiedzi uzyskanych od młodzieży akademickiej biorącej udział w badaniach empirycznych. Badania zostały przeprowadzone na potrzeby przygotowania niniejszej publikacji (aspekt praktyczny). WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Ogólne wyniki analizy naukowej wskazują, że w kontekście wyzwań globalnego rynku pracy, w kształtowaniu aspiracji zawodowych młodzieży akademickiej, wzrasta znaczenie czynników przedsiębiorczych wobec dotychczasowych społecznych i ekonomicznych. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wnioski sprowadzają się do stwierdzenia, że kształtowanie aspiracji zawodowych studentów jest w znacznym stopniu związane z różnorodnością sytuacji i zmian występujących na globalnym rynku pracy.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne
Kryzys ojcostwa lub/i zamiana jego miejsca w rodzinie

CEL NAUKOWY: Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, iż z racji narastającego kryzysu roli i miejsca ojca w rodzinie zostaje zachwiany proces wychowawczy, co powoduje osłabienie podstawowej komórki społecznej, jaką jest rodzina. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problemem badawczym jest historyczno‑fenomenologiczna analiza rozwoju paternalizmu oraz jej doniosłości społecznej. Na tej też podstawie będzie później formułowana ocena obecnego status quo zagadnienia. W pracy zostanie zastosowana metoda analizy krytycznej tekstu i synteza wniosków oraz analiza historyczna i fenomenologiczna pojęć. PROCES WYWODU: Realizacja przedstawionego celu badawczego rozpocznie się od rozważenia etymologii ojcostwa oraz określenia roli ojca w rodzinie i społeczeństwie w starożytności. Następnie przedstawiony zostanie opis funkcjonowania współczesnej rodziny wraz z przyczynami kryzysu ojcostwa, by w ostatnim etapie przejść do konkluzji wypływających z przeprowadzonego namysłu. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z przeprowadzonej analizy kryzysu ojcostwa dzisiaj wyraźnie wynika, iż zdecydowanie odeszliśmy od normalnej, wiekowej i normatywnej struktury rodziny, doprowadzając do jej osłabienia i zachwiania procesów wychowawczych.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Pomimo iż współczesny kryzys ojcostwa, i wtórnie również rodziny, ma kompleksowy charakter przyczynowy, to jednak wydaje się, że wiodącymi prym są ideologia liberalizmu i pragmatyzmu wraz z niekorzystnymi zmianami kulturowymi. Biorąc pod uwagę nieodwracalne zmiany społeczno-kulturowe, należałoby poszukiwać powrotu do mądrego zbilansowania roli matki i ojca w rodzinie.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Mediacja w średniowieczu a współcześnie  w świetle faktów językowych

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest prezentacja i opis polskiego słownictwa średniowiecznego odnoszącego się do pojęcia mediacja w kontekście współczesnego opisu tej instytucji prawa. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy, który w wyniku analizy został rozwiązany, to odpowiedź na pytanie o to, jakimi cechami charakteryzował się polski średniowieczny proces mediacyjny w stosunku do współczesnego. Metoda badawcza użyta przez autora to filologiczna analiza tekstów prowadzona w nurcie semantyki historycznej.PROCES WYWODU: W artykule omówiono średniowieczny i współczesny proces mediacji, biorąc pod uwagę jego uwarunkowania, przebieg i uczestników. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Semy składające się na pojęcie mediacja w średniowieczu i współcześnie są takie same. Są to: konflikt, strony konfliktu i mediator, który pomaga konflikt rozwiązać. Słownictwo, jakim się posługiwano, opisując tę instytucję prawa w średniowieczu, jest całkowicie odmienne od leksyki współczesnej, służącej do opisu pokojowego rozwiązywania konfliktów. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: W celu stworzenia pełnego opisu leksykologicznego tej instytucji prawa na przestrzeni dziejów języka polskiego konieczne jest przebadanie leksyki ze wszystkich epok rozwoju polszczyzny.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, historia, psychologia
Grzebień, L. i Topij‑Stempińska, B. (2016). Konwikt szlachecki w Tarnopolu 1856-1886. Słownik wychowanków. Kraków: Wydawnictwo WAM, Akademia Ignatianum, ss. 349.

Każda publikacja dotycząca naszej przeszłości posiada określone wartości. Pokazuje ówczesną rzeczywistość, porządkuje wydarzenia, ocenia zjawiska i procesy, wnosi nowe i zazwyczaj mało znane fakty. Wszystkie te ogólne spostrzeżenia w sposób pełny odnoszą się do najnowszej publikacji autorstwa Ludwika Grzebienia i Beaty Topij‑Stempińskiej pt. Konwikt szlachecki w Tarnopolu 1856-1886...

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, historia
Lasch, Ch. (2015). Kultura narcyzmu. Warszawa: Wydawnictwo Sedno, ss. 272.

Wgląd w społeczeństwo poprzez pryzmat dominujących w nim zaburzeń niczym w soczewce skupia najdotkliwsze i symptomatyczne wskaźniki przeobrażeń społeczno‑kulturowych, dokonujących się w danym czasie. Znaczenie przy ocenie dokonującej się zmiany, obserwowanej in statu nascendi, powinny mieć nie tylko twarde wskaźniki ekonomiczno‑technologiczne, ale także zmiany znacznie trudniej wychwytywane – dotyczące ludzkiej psychiki i jej zaburzeń. Patologiczne formy zachowań dominujące w danym czasie stanowią doskonały probierz lęków, obsesji, problemów i obaw ludzi funkcjonujących w danym czasie…

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pamięć – „stare”, „nowe” i „najnowsze” konteksty językowo-kulturowe

CEL NAUKOWY: Artykuł mieści się w lingwistycznym nurcie badań nad pamięcią. Autorka bada leksykalno‑semantyczną kategorię pamięci we współczesnej polszczyźnie, jej redefinicje i rekontekstualizacje. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Tekst jest kontynuacją i uzupełnieniem wcześniejszych analiz Anny Pajdzińskiej i Wojciecha Chlebdy. Na podstawie danych językowych pochodzących z wybranych słowników języka polskiego oraz badań tekstów internetowych autorka konstruuje model pamięci i wskazuje starsze, nowe i najnowsze konteksty leksykalne, w jakich to słowo się pojawia. Zauważa znaczne przeobrażenia w tym zakresie. Zmiany w funkcjonowaniu tego leksemu i jego semantyce są oznakami zmian we współczesnej kulturze. PROCES WYWODU: Autorka przypomina m.in. praindoeuropejską etymologię tego wyrazu, odnosząc ją nie tylko do ludzkiej dyspozycji mentalnej, ale i do aspektu (samo)świadomości. Ukazuje najważniejsze metafory pojęciowe (m.in. pamięć jako naczynie w umyśle), utrwalone w dawniejszych i współczesnych słownikach językach polskiego. Analizuje także obecne przemiany semantyczne i frazeologiczne dokonujące się w obrębie tego pojęcia, badając dwa typy tekstów internetowych: frazy w wyszukiwarce Google i elementy werbalne w ramach tzw. demotywatorów. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Autorka wskazuje, że pamięć rozszerza obecnie swoje znaczenia, z jednej strony w stronę biologii/ psychologii i wysokiej technologii, z drugiej – w stronę potoczności, prywatności, dystansu i humoru.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Badanie tekstów internetowych pokazuje znaczne przemiany w obrębie domeny pamięci. Tworzone są nowe quasi‑definicje i nowe profile znaczeniowe tego słowa, te mniej istotne jeszcze kilka lat temu – obecnie stają się centralne. Artykuł pokazuje, w jaki sposób analizy językoznawcze mogą prowadzić do refleksji kulturoznawczej.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, językoznawstwo
Pamięć pokoleń. Historie rodzinne w przekazie międzypokoleniowym

CEL NAUKOWY: Podjęte rozważania będą dotyczyć pamięci pokoleń związanej z wydarzeniem historycznym, jakim były przesiedlenia rodzin w ramach akcji „Wisła”. Celem artykułu jest przybliżenie pamięci pokoleń związanych z konkretną historią rodzinną – przesiedleniem oraz wskazanie na znaczenie tego wydarzenia dla tożsamości pokolenia wnuków. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Pamięć o przeszłości własnej rodziny, często jej niełatwych losach, np. wysiedleniach, służy budowaniu świadomości i tożsamości kolejnych generacji. Badaniami objęte zostało pokolenie wnuków urodzone w Bieszczadach w latach 60. i w pierwszej połowie lat 70. Wybrałam pokolenie wnuków, których dziadkowie zostali przesiedleni w ramach akcji „Wisła” z terenu Bieszczad. Badania przeprowadzone zostały metodą wywiadu narracyjnego. PROCES WYWODU: Pamięć pokoleń stanowi część szerszego procesu rekonstrukcji przeszłości, ponieważ to świadomość wspólnej historii jednoczy pokolenia. Tylko w procesie komunikacji między pokoleniami starszym a młodszym możliwe jest przekazanie i odtworzenie przeszłości, która nie stoi w sprzeczności z pamięcią wspólnoty. Odwołując się do naukowych opracowań dotyczących problematyki pamięci zbiorowej, podjęto badania, które ukazały znaczenie historii rodzinnej dla rozumienia własnej tożsamości przez kolejne generacje. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z przeprowadzonych badań wynika, iż w przypadku trzeciego pokolenia urodzonego w Bieszczadach przekazana została pamięć o akcji „Wisła”, jednak jest ona traktowana przez pokolenie wnuków raczej jako jedna z historii rodzinnych, która została wpleciona w „meandry wielkiej historii”, a nie jako element identyfikacji narodowej. Paradoksalnie sytuacja taka może być właśnie wynikiem powrotu dziadków w rodzinne strony. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wyników tych badań nie można uogólniać. Można je jedynie odnieść do tej grupy badanych. Dla potwierdzenia wyników tych badań istotne będzie przeprowadzenie badań na większej grupie badanych. Badania takie, być może, pozwolą ustalić przyczyny „zanikania” tożsamości ukraińskiej w trzecim pokoleniu wśród rodzin, które powróciły w Bieszczady po wysiedleniu w ramach akcji „Wisła”.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, historia