rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Luterańska hermeneutyka biblijna i jej współczesne wyzwania w świetle dokumentu „Na początku było Słowo”. Biblia w życiu wspólnoty luterańskiej

Artykuł stanowi omówienie dokumentu wydanego w 2016 r. przez Światową Federację Luteranów „Na początku było Słowo”. Biblia w życiu wspólnoty luterańskiej, poświęconego hermeneutyce biblijnej. Autorzy dokumentu stają wobec pytania, jak Kościoły luterańskie wobec tak różnego kontekstu istnienia w świecie mogą dojść do wspólnej interpretacji i rozumienia tekstów biblijnych. Odpowiedź, jakiej udzielają autorzy, zwraca uwagę na fakt, że cała Biblia, a zwłaszcza jej najtrudniejsze stronice, musi być interpretowana w świetle jej zbawczego orędzia i przy uwzględnieniu hermeneutycznych zasad Marcina Lutra (np. Was Christum treibet). Kluczowe w całym zagadnieniu jest podkreślenie, że lektura Pisma Świętego ma charakter dynamiczny: ani tekst biblijny, ani sytuacja egzystencjalna, w której się go odczytuje, nie są statyczne. Oznacza to, że interpretacja biblijna może stanowić swego rodzaju „hermeneutyczną spiralę”, która w istocie jest słuchaniem słowa Bożego przy jednoczesnym nasłuchiwaniu pytań i problemów współczesnego świata. W konsekwencji teksty biblijne mogą mieć różne znaczenie w różnych częściach świata. Ponadto podkreśla się znaczenie wykształcenia teologicznego w przygotowaniu pastorów, nauczycieli i liderów wspólnot dla owocnej interpretacji Pisma Świętego.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Duchowość ewangelikalna – szansa dla ekumenizmu

Duchowość ewangelikalna stanowi przestrzeń praktycznego i duchowego dialogu ekumenicznego pomiędzy Kościołami i wspólnotami protestanckimi a niektórymi grupami katolickimi, zwłaszcza ewangelizacyjnymi i charyzmatycznymi. Choć pozostają różnice doktrynalne, to jednak można wskazać pewne wspólne wyznaczniki: oparcie o Biblię, krzyżocentryzm i chrystocentryzm, konwertyzm (potrzeba osobistego nawrócenia) oraz ukierunkowanie na ewangelizację. Wspólnoty te wspólnie, choć każda na swój sposób, dają świadectwo konieczności świadomego wyboru wiary jako stylu życia, konieczności zewangelizowanej i ewangelizującej społeczności ochrzczonych, nowego dynamicznego uwielbienia i spontanicznie animowanej modlitwy. Trzeba zauważyć również przestrzenie współdziałania Kościołów i zborów oraz wymiany duchowych darów. Wśród tych elementów warto wskazać poszukiwanie nowych form ewangelizacji i głoszenia kerygmatycznego, przeżywanie wspólnotowości przez wierzących oraz odkrycie duchowości sakramentów (ustanowień) oraz umiejętność przyjmowania darów charyzmatycznych. Niezaprzeczalnym priorytetem winna być odnowa duchowa.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
„Oczyszczenie pamięci” jako wyraz teologii pojednania. Uwagi do wspólnego dokumentu EKD i DBK Erinnerung heilen – Jesus Christus bezeugen (2016)

Rocznica 500-lecia Reformacji jest okazją do dalszego rozpatrzenia kwestii pojednania pomiędzy chrześcijańskimi Kościołami i nakreślenia nowych perspektyw w dialogu ekumenicznym. We wspólnym dokumencie Kościoł katolicki i ewangelicki w Niemczech starają się opisać historię podziału posługując się fenomenem kulturowo-zbiorowej pamięci, w której najważniejszy jest proces obiektywnego uzdrowienia pamięci wraz z osobistym przeżyciem tego uzdrawiania. To wszystko ma prowadzić do pojednania pomiędzy Kościołami na płaszczyźnie wiary i moralności, aby w ten sposób jeszcze bardziej wiarygodnie dawać świadectwo o Chrystusie. Uzdrawianie pamięci, wychodząc od analizy różnic w pojmowaniu istoty Eucharystii i hierarchicznej struktury Kościoła oraz ukazania miejsc pamięci, ma pomóc w jeszcze lepszym rozeznaniu fundamentalnych tematów, jakimi są wiara i czyny, wolność i autorytet, jedność i różnorodność.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Od konfliktu do komunii. W kontekście luterańsko-katolickich obchodów 500-lecia Reformacji

17 czerwca 2013 r. w Genewie i w Watykanie ogłoszono wspólny dokument teologów rzymskokatolickich i luterańskich pt.: Od konfliktu do komunii. Luterańsko-katolickie wspólne upamiętnienie Reformacji w 2017 r. Jego celem było głębsze, bezpośrednie przygotowanie luteranów i katolików do wspólnego upamiętnienia 500. rocznicy Reformacji. Przesłanie deklaracji stało się inspiracją dla przygotowania niniejszego opracowania. Nie chodzi w nim o szczegółowe omawianie dokumentu, ale przede wszystkim o sformułowanie, w oparciu o jego przesłanie, istotnych paradygmatów określających cel, okoliczności, zadania i perspektywy związane ze wspólnym obchodzeniem przez luteranów i katolików 500-lecia Reformacji. Za takie należy uznać: krytyczną ocenę przeszłości opartą na szacunku i pozbawioną uprzedzeń, otwartość na wzajemną wymianę duchowych darów, „oczyszczenie pamięci” i „leczenie ran” oraz otwartość na wspólne podejmowanie zadań. W oparciu o tak sformułowane paradygmaty autorzy dokumentu Od konfliktu do komunii wypracowali pięć ekumenicznych imperatywów określających charakter wspólnego upamiętniania 500. rocznicy Reformacji oraz ekumeniczne zobowiązania obydwu stron dialogu.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Marcin Luter z perspektywy ekumenicznych dialogów

Rok 2017 – brzemienny w wydarzenie 500-lecia Reformacji – nie mógłby zaistnieć bez czołowej postaci, którą stanowi główny autor tego niezwykłego zdarzenia w dziejach Kościoła powszechnego, i której przypisuje się rozłam w łonie Kościoła zachodniego. Przedstawiający owo wydarzenie stara się to uczynić w 50-lecie międzywyznaniowych dialogów ekumenicznych luterańsko-katolickich, spośród których znaczący impuls należy odnieść do raportu luterańsko-rzymskokatolickiej Komisji Dialogu ds. Jedności Od konfliktu do komunii (2013), będący zarazem katolicko-luterańskim upamiętnieniem Reformacji w 2017 r. Stąd autor artykułu stara się na kanwie kilku dialogów ekumenicznych postawić pytanie o prawdziwy obraz dr. Marcina Lutra, zarysować głównego reformatora jako „świadka Ewangelii i świadka Jezusa Chrystusa” oraz podsumować całość przedłożenia, podejmując próbę odpowiedzi na pytanie: Kim właściwie był i kim jest dzisiaj Marcin Luter?

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Problem przekładu imion biblijnych na język chiński w „Biblii Bożonarodzeniowej”

Chińskie osobowe nazwy własne mają specyficzną strukturę. Ponadto język chiński jest językiem sugestywnym, który granice semantyczne poszerza poprzez pisane obrazy w swoich znakach. Stąd też tłumacze tekstów na język chiński, w tym tłumacze Biblii, stoją przed trudnym wyzwaniem. Jest ono szczególnie interesujące w tłumaczeniach imion, które polega na takim doborze znaków, by nie dopuścić do niepożądanych skojarzeń znaczeniowych poprzez np. skupianie się jedynie na podobieństwie fonetycznym, ale tak dobrać znaki, by zawrzeć w nich jak najbardziej harmonijne treści z kontekstem historycznym, społecznym czy osobistym posiadacza danego imienia. Pierwszym katolickim tłumaczem całej Biblii był bł. Gabriele Allegra, tworzący wraz zespołem tzw. „Biblię Betlejemską” lub „Bożonarodzeniową”, a jego zmagania z tłumaczeniem imion zostały zaprezentowane w niniejszym artykule na przykładach kilku imion: Jabes, Benoni, Beniamin, Dariusz, Jezus Chrystus. Wymagało to od całego zespołu tłumaczy niezwykle wnikliwej znajomości kultury i języka chińskiego oraz całej Biblii

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Iwan Nieronow – zapomniany reformator. Początki ruchu staroobrzędowego

Artykuł ukazuje tło i przebieg burzliwych wydarzeń religijno-społecznych w państwie moskiewskim w połowie XVII w. na przykładzie życia o. Iwana Nieronowa. Był on jednym z prekursorów odnowy moralno-religijnej podjętej w czasach powstania dynastii Romanowów. Została ona przerwana przez patriarchę Nikona, który wprowadził zmiany liturgiczne. Doprowadziły one do konfliktu z o. Iwanem i jego współpracownikami. Był to początek rozłamu w Rosyjskim Kościele Prawosławnym i powstania, istniejącego do dziś, ruchu staroobrzędowego.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Wychowanie do postawy dialogu w katechezie dzieci

Od dawna wychowanie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym do postawy dialogu stanowi przedmiot badań prowadzonych w naukach społecznych. Pojawia się wiele ujęć tego wychowania. W ostatnich latach wiele uwagi poświęca się założeniom programowym wychowania do dialogu w edukacji przedszkolnej i szkolnej. Również w katechetyce obecne są dyskursy dotyczące wychowania dzieci do postawy dialogu. Zwykle badacze analizują tę problematykę w powiązaniu z kształtowaniem postaw wśród uczestników lekcji religii i spotkań katechetycznych w parafii.
W katechezie dzieci ukierunkowanej dialogicznie za istotne uznaje się mądre i odpowiedzialne wspieranie katechizowanych w kształtowaniu stałej gotowości zrozumienia innych ludzi, zbliżenia się do nich, tworzenia osobowej więzi oraz współdziałania z tymi osobami w celu poznania prawdy i przekazania jej innym czy też pomnażania dobra wspólnego. Obok przekazu wiedzy na temat dialogu z innymi i z Bogiem, zwraca się uwagę na rozwijanie umiejętności wyrażania własnych myśli, dzielenia się wiedzą osobistą i przeżyciami, zespołowe rozwiązywanie problemów i współdziałanie. To wymaga dojrzałej i twórczej osobowości katechety. Znaczące są kompetencje komunikacyjne katechety. Znajdują one wyraz m.in. w umiejętnym porozumiewaniu się z uczniami, innymi nauczycielami i rodzicami oraz w tworzeniu klimatu do dialogu, wzbudzaniu zaufania, akceptacji uczniów, wrażliwości, życzliwości, otwartości, pasji wychowawczej. Niemniej istotna jest znajomość obowiązujących form i reguł grzeczności, obycie towarzyskie, szczery i serdeczny uśmiech. Wszystko to wzmacnia zdolność dialogicznego bycia katechety z dziećmi i skutecznego wspierania ich w kształtowaniu w sobie otwartości na Boga i drugiego człowieka oraz wrażliwości i ciekawości poznawczej.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Doświadczenia na zwierzętach i ubój rytualny. Międzyreligijny wymiar Encykliki Laudato si’

Badania naukowe na zwierzętach są świadomym i celowym procesem, który pozwala poznawać i wyjaśniać zjawiska wielu dziedzin nauk biologicznych, a przede wszystkim medycznych. Mimo doskonalenia metod badawczych, stosowania technik zastępczych ograniczających populację eksperymentalną zwierząt, ich wykorzystanie w doświadczeniach jest nieuniknione, bez nich nie byłoby postępu w nauce. Kontrowersyjny problem tkwi w aspekcie etycznym, w przyjętych standardach dotyczących ich humanitarnego traktowania – są to przecież istoty żywe, zdolne do odczuwania cierpienia i bólu. Bezpośrednio z przedstawionym problemem związane jest zagadnienie uboju rytualnego, który przez ostatnie lata był przedmiotem dyskusji wielu gremiów. Ubój rytualny posiada bezwzględnie charakter obrzędu religijnego w judaizmie i islamie. Jego akceptacja przez Trybunał Konstytucyjny w Polsce w 2014 r. dała wyraz realizacji jedności wiary Izraela i krajów muzułmańskich. Nauka katolicka Kościoła dopuszcza zadawanie cierpień zwierzętom w takim stopniu, jakim konieczne jest zabezpieczenie potrzeb człowieka przy zachowaniu zasad etycznych i moralnych. W tej kwestii o konieczności prowadzenia dialogu międzyreligijnego i naukowego odnosi się przesłanie zawarte w Encyklice Laudato si’ w numerach: 10, 11, 14, 25, 42, 64, 69, 76, 77, 92, 110, 130, 132, 133, 221.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Katechetyczne znaczenie encykliki Laudato si’

Artykuł porusza ważną kwestię możliwości i potrzeby katechetycznej adaptacji encykliki Laudato si’ papieża Franciszka. Fragmenty encykliki wskazujące na różne formy ekologii integralnej oraz dowartościowanie na gruncie ekologii takich postaw jak wdzięczność, pokora i pogoda ducha stanowią bez wątpienia wyzwania dla współczesnej katechezy. Zawierają one aktualną wiedzę o ekologii i mogą skutecznie posłużyć w katechezie szkolnej bądź parafialnej do wychowania ekologicznego. Treści encykliki stanowią źródło formacji ekologicznej zarówno dla samego katechety, jak i katechizowanych. Z praktycznego punktu widzenia wiele kwestii poruszonych w encyklice może stanowić materiał do przygotowania scenariuszy katechez.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Społeczne wymiary ekumenizmu w kontekście kryzysu ekologicznego

Kryzys ekologiczny jest przedmiotem troski wszystkich Kościołów chrześcijańskich. Autor omawia wspólne wątki dotyczące klimatu, jakie obecne są w wypowiedziach przywódców religijnych: odpowiedzialność człowieka za degradację środowiska, wezwanie do przeciwstawienia się kulturze chciwości, budowanie sprawiedliwości ekologicznej. Autor przedstawia społeczne skutki kryzysu klimatycznego – nierówności społeczne i ubóstwo oraz omawia nowe formy ekumenizmu praktykowane w społeczeństwie ryzyka. Nowy ekumenizm to nie ruch intelektualny czy dyskusje teologiczne, ale przede wszystkim wspólna praca Kościołów na rzecz ubogich.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Ekumenizm w Polsce w kontekście dokumentów II Polskiego Synodu Plenarnego (1991–1999)

II Polski Synod Plenarny został uroczyście zainaugurowany przez papieża Jana Pawła II w czasie jego wizyty w Polsce w czerwcu 1991 r. Również Jan Paweł II dokonał jego zamknięcia 11 czerwca 1999 r. Prace przygotowawcze do synodu trwały prawie trzy lata. W tym czasie sformułowano istotne problemy, które miały zostać przedyskutowane i przepracowane przez grupy synodalne. W ramach siedemnastu komisji tematycznych zredagowano dokumenty robocze. Ważne miejsce wśród nich zajmuje dokument pt.: Kościół katolicki w Polsce na drodze ekumenizmu. Niestety, dokument ten nie znalazł się wśród czternastu finalnych dokumentów synodu. Owszem, w dokumentach końcowych synodu można znaleźć pewne ekumeniczne odniesienia, nie poruszono w nich jednak wielu ważnych kwestii, np.: ekumenicznej formacji świeckich czy duszpasterstwa małżeństw mieszanych. Synod nie wypracował spójnego stanowiska Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce na temat ekumenizmu i nie wykazał w tej materii ekumenicznej wrażliwości promowanej przez św. Jana Pawła II.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Eklezjotwórcza rola chrztu i Eucharystii w perspektywie teologii katolickiej i ewangelickiej

Z ekumeniczną wrażliwością ukazana jest eklezjotwórcza rola dwóch sakramentów, a mianowicie chrztu i Eucharystii w perspektywie tradycji katolickiej i protestanckiej. Punktem wyjścia jest prezentacja Kościoła i sakramentów w średniowiecznej teologii katolickiej. Następnie mamy naszkicowane rozbieżności między obowiązującą wówczas teologią rzymską a postulatami reformatorów w XV- i XVI-wiecznych nurtach odnowy całego Kościoła. Kolejna część artykułu zatrzymała się na ujęciu Kościoła i jego powiązań z chrztem i Eucharystią w pierwotnej doktrynie luterskiej. Dalsze analizy stanowi prezentacja już współczesnych ujęć omawianych związków tak u katolików, jak i protestantów. Synteza to wspólne elementy chrzcielne i eucharystyczne, jakie budują eklezjalną rzeczywistość, mimo sakramentalnej odmienności w ich rozumieniu. Chrzest i Eucharystia sprawiają bowiem kościelną jedność. Dzięki tej teoretyczno-teologicznej refleksji rysują się wyraźniej pastoralne i praktyczne możliwości zbliżenia dwóch tradycji (rzymskiej i luterańskiej) podzielonego chrześcijaństwa Zachodu.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Ordynacja kobiet w dokumentach międzykościelnych dialogów teologicznych

W artykule ukazano stanowisko Kościołów i Wspólnot kościelnych na temat ordynowania kobiet do kapłaństwa, zawarte w dokumentach międzykościelnych dialogów teologicznych. Temat został rozwinięty w czterech częściach. Najpierw dokonano ogólnej prezentacji tekstów dialogowych, w których znajdujemy odniesienia do ordynacji kobiet. Następnie omówiono prezentowane w dokumentach dialogowych argumenty, które znajdują się u podstaw odrzucenia bądź też przyjęcia praktyki ordynacji kobiet. Argumenty przeciwników to: nieprzerwana Tradycja Kościoła poświadczona w Piśmie św., antropologia, symbolizm liturgiczny oraz negatywne implikacje społeczne i ekumeniczne tego rodzaju decyzji. Zwolennicy ze swej strony wskazują na Pismo św. i Tradycję/tradycję, wezwanie Boże, symbolikę liturgiczną, brak wystarczających racji kwestionujących tę praktykę oraz konieczność uwzględnienia przemian społeczno-kulturowych i nowych potrzeb Kościoła. W końcowej części zwrócono uwagę na problemy i trudności na drodze porozumienia, których rozwiązanie będzie miało istotny wpływ na dalszy dialog w tej sprawie. Odnotowane w dokumentach dialogowych problemy dotyczą interpretacji tekstów biblijnych, rozumienia Tradycji/tradycji, pojmowania Ducha Świętego w Kościele, stosunku do uwarunkowań kulturowych i społecznych oraz roli i miejsca badanego tematu w refleksji teologicznej dialogujących stron.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Uzasadnienie nierozerwalności małżeństwa w ujęciu protestanckim

Obchody 500. rocznicy Reformacji są okazją do refleksji nad istotnymi treściami tradycji i teologii protestanckiej. Jedną ze szczegółowych kwestii jest nauka o nierozerwalności małżeństwa, która w powszechnym przekonaniu charakteryzuje katolickie rozumienie małżeństwa. W odróżnieniu od tego przyjmuje się, że w protestantyzmie dopuszczalne są rozwody. Analizując wypowiedzi ojców Reformacji, a także teksty teologów i dokumenty Kościołów tradycji poreformacyjnej, dochodzimy do przekonania, że istotnym elementem rozumienia małżeństwa jest jego nierozerwalność i trwałość, choć jednocześnie w określonych okolicznościach dopuszczalne są rozwody i możliwe jest zawarcie ponownego małżeństwa z błogosławieństwem Kościoła. Przedmiotem niniejszego tekstu jest prezentacja racji uzasadniających nierozerwalność małżeństwa w tradycji i teologii protestanckiej. Biorąc pod uwagę perspektywę teologii stworzenia i teologii zbawienia, protestanckie opracowania o małżeństwie pozwalają wyróżnić trzy sposoby uzasadnienia nierozerwalności małżeństwa. Natura małżeństwa i związane z nim aspekty życia, zwłaszcza zaś miłość między małżonkami oraz wola Boga Stwórcy wobec małżeństwa wyrażona w Piśmie Świętym są najczęściej przytaczanymi racjami za nierozerwalnością i trwałością małżeństwa i wiążą się z teologią stworzenia. W uzasadnianiu nierozerwalności małżeństwa w protestantyzmie istnieje także nawiązanie do teologii zbawienia, której przykładem jest myśl Karla Bartha na temat małżeństwa jako świadectwa przymierza Boga z ludźmi. Przedstawione racje, uzasadniające nierozerwalność małżeństwa w tradycji i teologii protestanckiej, mogą być inspiracją dla studiów porównawczych i dialogu ekumenicznego w odniesieniu do rozumienia małżeństwa chrześcijańskiego.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Spór o pierwszeństwo w prawosławiu. Kontrowersyjny dokument Patriarchatu Moskiewskiego w sprawie prymatu w Kościele

Celem artykułu jest ukazanie istotnych treści dokumentu Świętego Synodu Kościoła rosyjskiego w sprawie prymatu w Kościele oraz ważniejszych głosów w toczącej się wokół tego tekstu dyskusji. Rosyjski tekst powstał jako odpowiedź na dokument katolicko-prawosławnego dialogu teologicznego z Rawenny (2007). Patriarchat Moskiewski nie zgodził się z nim w tej części, w której mówi się o soborowości i prymacie na poziomie powszechnym. W synodalnym dokumencie Patriarchat Moskiewski prezentuje własną wizję prymatu w Kościele. Podkreśla m.in., że prymat na poziomie powszechnym – przynależący dzisiaj stolicy Konstantynopola – jest ze swej natury wyłącznie „prymatem czci”, a nie władzy. Znajduje on swoje źródło nie w osobie „pierwszego” hierarchy, ale konsensusie lokalnych Kościołów prawosławnych. Przedstawiona w rosyjskim dokumencie wizja prymatu spotkała się z ostrą reakcją ze strony przedstawicieli Patriarchatu Konstantynopola. Rosyjski dokument – w przekonaniu krytyków – prezentuje uproszczoną wizję prymatu w Kościele. Zabiegając o swoją pozycję w prawosławiu, Kościół rosyjski podważa w nim kompetencje patriarchy Konstantynopola. W ten sposób prezentowany dokument wpisuje się w spór między Moskwą a Konstantynopolem o pierwszeństwo w świecie prawosławnym.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne
Sprawa Jana Wiklifa w orzeczeniach Soboru w Konstancji

Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób sobór w Konstancji rozwiązał problem angielskiego teologa i reformatora Kościoła Jana Wiklifa. Zostały mu poświęcone dwie sesje soborowe. Wydano wyrok potępiający jego naukę, księgi i tezy. Przedstawiono jego wybrane tezy oraz ogłoszono go heretykiem. Pierwszorzędnym autorytetem dla niego było Pismo Święte, a nie Magisterium Kościoła. Nauczając o ubóstwie Chrystusa oraz o pokorze i cierpliwości w cierpieniu był zdania, że zanikły one w Kościele. W momencie, gdy duchowni źle spełniali swoje funkcje, słuszną rzeczą byłoby odebrać im własność przez władze cywilne i dać człowiekowi, który będzie służył Bogu w sposób możliwy do zaakceptowania. Dla teologa z Oxfordu głową Kościoła był Chrystusa, nie papież. Kościół składa się z wybranego Ludu Bożego, bez konieczności kapłana, który by pośredniczył między nim a Bogiem. Najbardziej znaczącym dokonaniem Jana Wiklifa było zainspirowanie tłumaczenia Biblii na język angielski. Jeśli chodzi o tematykę, która wyłania się w przedstawionych tezach, to można wymienić takie obszary, jak: sakramenty, szczególnie Eucharystia, papież i władza papieska, podejście do dóbr doczesnych, zakonnicy, kwestia ekskomuniki, grzech, Kościół, modlitwa i odpusty. Księgi Wiklifa decyzją Soboru muszą być spalone, a które by pozostały – nie wolno ich czytać. Punktem docelowym starań ojców soborowych było ogłoszenie go heretykiem.

Czasopismo: Studia Oecumenica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, historia, nauki o kulturze i religii, nauki prawne, nauki socjologiczne, prawo kanoniczne