rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Miłość jako wartość: aktualność klasycznej teorii cnót

Współczesną kulturę nazywa się kulturą o wzmożonej konsumpcji czy wręcz kulturą konsumpcji. W tym określeniu zazwyczaj zawarta jest jakaś doza krytyczności i troski o to, by uruchomić w człowieku właściwe mu siły obronne przed zgubną dlań sytuacją nadmiernego używania dóbr w sferze tak ich wytwarzania, jak i nabywania. W kulturze konsumpcji zagrożona jest więc wartość pracy i wartość posiadania. Godność tych dwóch wymiarów ludzkiego życia swoją kwaliﬁ kację uzyskuje w przyporządkowaniu do podmiotu ludzkiego, do jego osobowego sposobu istnienia. Autorka wskazuje, że niepokojąca zmiana, którą dostrzega się w kulturze mierzonej konsumowaniem, w głębi polega na zagubieniu sensu pracy i posiadania. Ten zaś proces dzieje się ze względu na utratę godności samego człowieka, który nie umie siebie posiadać i nie umie nad sobą pracować. Dlatego artykuł podkreśla wagę powrotu w pedagogice do takich celów wychowawczych, jakie wyznacza usprawnienie władz duchowych przez cnoty roztropności, sprawiedliwości, męstwa, a szczególnie umiarkowania. Teoria cnót jest tu widziana nie tylko jako historyczne przypomnienie, ale propozycja ważna wychowawczo. Model kultury miłości, który autorka rysuje jako przeciwny do modelu konsumpcyjnego, odznacza się następującymi cechami: wstrzemięźliwością, trzeźwością, czystością, łagodnością, wyrozumiałością, pokorą, pilnością, skromnością, a nawet umiejętnością wypoczywania. Rozważania są tu prowadzone na podstawie dorobku realistycznej ﬁlozoﬁ i klasycznej. Punktem kluczowym dla całej pracy jest zestawienie wartości człowieka, które proponuje kultura konsumpcyjna, z modelem człowieka, który stał u źródeł europejskiej kultury. W związku z tym w artykule wskazuje się na wzajemne relacje duchowej i cielesnej natury człowieka. Dusza przenika każdy element ciała, które dzięki niej istnieje. Ciało jest tym, w którym i przez które dusza się wyraża. Stąd też duchowość ludzka ma nieodłącznie wymiar cielesny, a cielesność – duchowy. Rozwijając te myśli, autorka pokazuje kulturę przez pryzmat ludzkich aktów osobowych (komunikacji znakowej, poznania, miłości, wyboru, śmierci, twórczości, wychowania) i ludzkiego niezdeterminowanego działania: ludzkiej decyzji oraz wartości moralnych.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wizualne analogie w edukacji Badania przekrojowe i eksperymentalne

Praca zatytułowana Wizualne analogie w edukacji. U podstaw antropologicznej koncepcji kształcenia studentów (M. Muszyńska, 2005) ma charakter teoretyczno-empiryczny i lokuje się w zakresie teorii wychowania estetycznego. Głównym przedmiotem badań są w niej wizualne analogie. Zdolność dostrzegania ich w sztuce prawdopodobnie jest zalążkiem rozwijających się kompetencji interpretacyjnych, potencjałem służącym przyszłym praktykom intertekstualnym. Analizy kontekstów teoretycznych (G. Bachelard, J. Derrida, M. Heidegger, M. Eliade, C. G. Jung, I. Kant, J. Lacan, A. Melberg, S. Kierkegaard, S. Žižek) oraz dane jakościowe uzyskane z badań eksperymentalnych w postaci proﬁ li analogii pozwoliły na sformułowanie następującego uogólnienia: Analogia – jej tworzenie przez artystę oraz dostrzeganie relacji wskaźnikowych pomiędzy dziełami przez odbiorcę jest zjawiskiem powtarzającym się w czasie (repetetywno-temporalnym), w którym ma szansę zaistnieć zarówno odnowienie znaczenia (idei), jak i zmiana „pozycji” podmiotu, będącego w ruchu. Analogia jako porównanie metaforyczne jest wtedy ﬁgurą zmieniającą się w czasie za sprawą nie tylko przekształceń praktyki artystycznej, ale figurą „powtórzenia”, którą ów podmiot chce świadomie dostrzec i w reﬂeksji wyłonić różnicę jako odnowienie znaczenia. Natomiast możliwości konceptualizowania analogii zarysowują się wtedy, kiedy jednostkowa percepcja będzie pomyślana jako abdukcyjny proces inferencyjno-interpretacyjny, w którym będą rozpoznane znaki ikoniczno-indeksowe.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Rola przeżycia estetycznego w procesie samowychowania człowieka dorosłego

Artykuł ukazuje edukacyjny wymiar oddziaływania sztuki na człowieka, w szczególności miejsce i rolę przeżycia estetycznego w procesie samowychowania (autokreacji) człowieka dorosłego. W toku przeżycia estetycznego odsłaniają się przed uczestniczącą w nim jednostką nie tylko same wartości estetyczne, ale także wartości poznawcze i moralne. Przeżywanie wartości moralnych kształtuje aksjologiczne wnętrze człowieka i w sposób znaczący może mu pomagać w mierzeniu się z problemami własnego życia. Samokształtowanie jest całożyciowym procesem rozwoju samego siebie, całej swojej osobowości, jest świadomą pracą nad sobą we wszystkich możliwych formach i zakresach. Odnosi się do wszelkich samodzielnych działań człowieka nastawionych na pełny rozwój osobowy. Istotnym momentem tych działań jest dobrowolna zmiana lub też modyﬁkacja własnych nastawień, postaw, poglądów, systemów wartości czy zasobu wiedzy. Traktowanie pedagogiki jako nauki o szeroko rozumianej działalności edukacyjnej pozwala na włączanie w zakres jej przedmiotu samowychowania i samokształcenia, czyli głównych składników samokształtowania człowieka w ciągu całego życia.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Podejmowanie ryzyka przez młodzież jako szansa rozwoju i wyzwanie edukacyjne

Podejmowanie zachowań ryzykownych przez młodzież, ze względu na możliwe negatywne konsekwencje, obejmujące także zagrożenie dla życia i zdrowia, zazwyczaj rozpatrywane jest w wymiarze autodestrukcyjnym. Niniejszy artykuł stanowi próbę odmiennego spojrzenia na zjawisko podejmowania ryzyka przez młodzież: w kontekście jego pozytywnej funkcji rozwojowej, postrzegania go jako zachowań o charakterze transgresyjnym oraz wskazanie możliwości wykorzystania wspomnianej tendencji w procesie edukacyjnym.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Aksjologiczna refleksja nad zdrowym stylem życia w edukacji

Problematyka zdrowia jest obecna niemal we wszystkich obszarach życia współczesnego człowieka, przenika ludzkie życie, występuje w przestrzeni mediów, w środowisku rodzinnym, rówieśniczym, szkolnym i innych instytucji. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie zdrowego stylu życia jako uniwersalnej wartości warunkującej zdrowie i wysoką jakość życia oraz próba określenia jej pozycji w przestrzeni edukacyjnej. Wydaje się, że niewielki nacisk kładzie się na zdrowy styl życia rozumiany jako wartość, a przecież jest on nie tylko nośnikiem wartości, ale stanowi też wartość autoteliczną. Potrzebni są interdyscyplinarnie wykwaliﬁkowani liderzy i edukatorzy, którzy podejmą się trudnego zadania, jakim jest wychowanie do wartości zdrowia. Szkoła nie może być miejscem prowadzenia kampanii marketingowych z powierzchowną informacją o zdrowiu, ale powinna być środowiskiem zdrowym, odpowiedzialnie i świadomie kreującym oraz wspierającym zdrowy styl życia całej społeczności szkolnej. 

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach w edukacji

Podejście Skoncentrowane na Rozwiązaniach (Solution-Focused Approach – SFA) jest metodą pracy z klientem polegającą na poszukiwaniu rozwiązań dla sytuacji problemowych (w zasadzie niezależnie od natury samego problemu), bez odwoływania się do analizy przyczyn danego problemu, jego natury i podłoża. Istotą Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach jest rozwijanie u klienta motywacji i procesu zmiany poprzez wzmacnianie jego skutecznych działań, prowadzących w kierunku oczekiwanych celów. Ponad 30 lat rozwoju PSR przyczyniło się do upowszechnienia tej metody w wielu miejscach na świecie, począwszy od Stanów Zjednoczonych i Kanady, poprzez Wielką Brytanię, kraje skandynawskie, Holandię, Australię, po Polskę. W Europie propagowaniem tego nurtu zajmuje się Europejskie Stowarzyszenie Terapii Krótkoterminowej (European Brief Therapy Association), które organizuje coroczne konferencje, ﬁ nansuje projekty badawcze itp. W Polsce PSR wdrażano i upowszechniano podczas 3-letniego (2004–2007) polsko-holenderskiego projektu Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach w systemach pomocy społecznej i edukacji w Polsce, koordynowanego przez Fontys OSO – Uniwersytet Fontys w Tilburgu oraz Instytut Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W jego realizację było zaangażowanych ponad 1000 osób z różnych ośrodków pomocowych oraz naukowych w Małopolsce, na Śląsku oraz w Holandii. Prowadzono warsztaty pokazowe dla wielu instytucji oraz wykształcono grupę profesjonalnych trenerów PSR. Oprócz szeroko rozumianej terapii, PSR jest również praktykowane w obszarze poradnictwa, doradztwa zawodowego, pracy socjalnej, kuratorskiej, w zarządzaniu zespołami pracowniczymi, coachingu i edukacji. Artykuł zawiera zasady, metody i przykłady zastosowania Podejścia Skoncentrowanego na Rozwiązaniach w edukacji, w pracy indywidualnej i grupowej z uczniami na różnych poziomach kształcenia.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Integracja technologii informacyjnych z procesem kształcenia

Technologia informacyjna to nauka, która zajmuje się technicznymi sposobami wyszukiwania, gromadzenia i przetwarzania informacji w celu ich praktycznego stosowania w różnych obszarach działalności człowieka. Komputery i technologie są obecnie wykorzystywane w większości dyscyplin występujących w edukacji. Poza kształceniem w zakresie wykorzystywania technologii informacyjnych w dziedzinach nauczania, technologie mogą być stosowane także jako pomoc, po którą powinni sięgać nauczyciel, student i uczeń. Te nowe pomoce mogą w znacznym stopniu polepszyć, usprawnić i wzbogacić uczenie się i nauczanie. Chodzi o to, aby dokonała się pełna integracja technologii informacyjnych z treściami i metodami procesu kształcenia.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wyzwanie edukacyjne: zmiana świadomości ekologicznej warunkiem ciągłości gatunku ludzkiego

Główna teza artykułu brzmi: niszczenie środowiska naturalnego planety stanowi zagrożenie dla przetrwania gatunku ludzkiego. Autor, szukając związku tego założenia z edukacją, proponuje wprowadzenie dwóch nowych kategorii pedagogicznych: świadomości ekologicznej w szerokim rozumieniu oraz systemowej idei ochrony przyrody. Na tle prezentacji świadomości ekologicznej Polaków przedstawia zróżnicowane modele rozwoju współczesnych społeczeństw, uwzględniając ich relacje ze środowiskiem naturalnym. Artykuł zawiera prezentację najważniejszych cech edukacji ekologicznej oraz jej głównych przedstawicieli. Ponadto w pracy zostało wymienionych i scharakteryzowanych pięć rodzajów świadomości ekologicznej, również w kontekście globalizacji i nowych wyzwań edukacyjnych.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Edukacja jako wyznacznik zmiany w życiu bezrobotnych osób niepełnosprawnych

Artykuł prezentuje problemy związane z aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych. Charakteryzuje zjawisko oporu przed podejmowaniem pracy, jednocześnie identyﬁkując edukację jako czynnik zmiany chętnie podejmowany przez niepełnosprawnych, a ostatecznie również prowadzący do zatrudnienia i samorozwoju. Autorka, odwołując się do własnych doświadczeń, szczegółowo określa płaszczyzny edukacji przygotowujące niepełnosprawnych do zmiany, choć już same zmianę stanowiących.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Niektóre uwarunkowania samokształcenia jako elementu stylu życia studentów pedagogiki

W artykule przedstawiono wyniki badania samokształcenia jako elementu stylu życia studentów pedagogiki. Biorąc pod uwagę nawyki studentów związane z samokształceniem, wykorzystując statystyczną metodę analizy danych – analizę skupień, wyróżniono pięć grup (typów) studentów. Każdą z nich scharakteryzowano pod względem takich zmiennych, jak: zmienne osobowe, grupy odniesienia, zmienne sytuacyjne oraz zmienne demograﬁ czne.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Społeczny wymiar stosowania pojęć i nabywania wiedzy

Artykuł jest teoretycznym opracowaniem konsekwencji wynikających z zastosowania aktualnych koncepcji wiedzy „bez przymiotników” – ujęcia najbardziej ogólnego (stanowisko L. Wittgensteina), do analizy procesów edukacyjnych i praktyki funkcjonowania współczesnej szkoły. Problematyka artykułu leży więc na pograniczu ﬁlozoﬁ i, pedagogiki (pedagogiki społecznej) oraz dydaktyki. Dlatego wiedza jest analizowana z kilku wybranych perspektyw skoncentrowanych wokół odmiennych zagadnień i kategorii, które łączy społeczny kontekst wiedzy: na poziomie językowym, komunikacyjnym i społecznym. Wiedzę powinno się traktować jako coś więcej niż sumę wiadomości, jako złożony system interpretacji świata, kształtujący się wraz z nabywaniem przez uczniów kompetencji komunikacyjnych. Dialog nie powinien być narzędziem poznawczej uniformizacji uczniów, ale instrumentem kreowania różnic. Dlatego nadmierna formalizacja interakcji między nauczycielem i uczniem, jaka charakteryzuje współczesną szkołę, obniża efektywność nabywania tych kompetencji. W artykule przedstawiona jest krytyka autorytarnego przekazu wiedzy dominującego w edukacyjnej praktyce szkoły. Autorka postuluje zwrócić większą uwagę na funkcje języka i dialogowe formy edukacji (dopuszczenie języka potocznego, odrzucenie schematyzacji, tworzenie warunków dla swobodnej komunikacji między uczniami, akceptacja błędów, pomyłek i niedoskonałości formalnych).

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Spór o status dydaktyki ogólnej jako dyscypliny naukowej

Głównym przedmiotem rozważań jest kwestia statusu dydaktyki ogólnej jako dyscypliny naukowej w sytuacji zmiany paradygmatycznej polegającej na przejściu od dydaktyki pozytywistycznej do dydaktyki interpretatywnej (hermeneutycznej). Przedstawione są dwie linie badań dydaktycznych: ﬁlozoﬁczno-humanistyczna i nurt badań eksperymentalnych. Analizowany jest normatywny/opisowy (analityczny) oraz teoretyczny/praktyczny charakter dydaktyki. Ukazane są konsekwencje przyjęcia przez dydaktykę stanowiska obiektywistycznego (dydaktyka behawiorystyczna) i konstruktywistycznego (dydaktyka konstruktywistyczna).

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Spór o koncepcje filozofii jako podstawę dydaktyki

W artykule rozważana jest kwestia uzasadnień ﬁlozoﬁ cznych dla dydaktyki. W pierwszej części przedstawiono podstawowe klasyﬁkacje koncepcji ﬁlozoﬁi. W części drugiej omówiono relację między koncepcjami ﬁlozoﬁ i a konwencjami dydaktycznymi. Zwrócono uwagę na aspekt historyczny i systematyczny tej relacji. Przedstawiono propozycję wyróżnienia czterech typów dydaktyki (metaﬁzyczna, scjentystyczna, egzystencjalna i ponowoczesna) jako analogii do czterech podstawowych koncepcji ﬁlozoﬁi. Część trzecia poświęcona jest dydaktyce szczegółowej – dydaktyce ﬁlozoﬁi. Za podstawowe uznaje się w niej wprowadzenie alternatywnych konwencji kształcenia ﬁlozoﬁcznego. Konwencje te mają stanowić konkretyzację dydaktyczną podstawowych koncepcji ﬁlozoﬁi. Model alternatywny w dydaktyce ﬁlozoﬁi traktuje się jako dobrze zabezpieczający postulaty współczesnego pluralizmu kulturowego.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Transakcyjny kontekst dydaktyki

Artykuł przypomina model wielostronnego procesu nauczania-uczenia się i wskazuje na zaangażowanie poszczególnych transakcyjnych stanów Ja w odniesieniu do zawartych w nim strategii dydaktycznych. W zaprezentowanym własnym modelu wynikającym z analizy transakcyjnej, w którym punktem wyjścia są poszczególne składowe osobowości, a nie obszary ludzkiej aktywności, wymieniono niektóre rezultaty procesu uczenia się. Podkreślono rolę i znaczenie dydaktyczne zintegrowanej osobowości ucznia: Ethos i Pathos. Transakcyjny model wielostronnego procesu nauczania-uczenia się może przyczynić się do realizacji postulatu nauczania wychowującego. Pasywność może być traktowana jako jedna z istotnych przyczyn hamujących pozytywne zmiany w procesie edukacji. W poszczególnych kierunkach psychologicznych w różny sposób podchodzi się do zjawiska społecznej bierności. Natomiast w analizie transakcyjnej źródłem pasywności jest dyskontowanie transakcyjne i brak udzielania wsparcia przez nauczyciela. Uczeń mający poczucie, że jego potrzeba bycia zauważonym nie jest dostrzegana, przyjmuje następujące strategie pasywności: bierność, dopasowanie, pobudzenie, skostnienie, wybuch lub zwlekanie.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
W poszukiwaniu ontycznej tożsamości dydaktyki ogólnej

Autor przyjmuje, że wyczerpujący opis tożsamości wybranej dyscypliny (np. dydaktyki ogólnej) wymaga łącznego omówienia przedmiotu określonej dziedziny i sposobów jego badania, a zatem ontologiczno-metodologicznych podstaw danej nauki. Głównym przedmiotem rozważań jest kwestia ontycznej tożsamości dydaktyki ogólnej, ilustrowana łańcuchem kolejno po sobie następujących koncepcji dydaktycznych, począwszy od dydaktyki kairowowskiej do technologii kształcenia, w tym nauczania wspomaganego komputerowo. Autor ukazuje pożytki, jakie przyniósł dydaktyce jako nauce paradygmat nauczania problemowego i odkrycie ucznia jako podmiotu procesu nauczania.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Dylematy dydaktyki historycznie ugruntowane i współczesne z nimi kłopoty

Tekst przedstawia zwięźle dwie grupy dylematów dotyczących szkolnej edukacji. Pierwsza grupa dotyczy relacji między wiedzą dydaktyczną a myśleniem nauczycieli. Autor wskazuje na bariery utrudniające przenikanie tej wiedzy do myślenia nauczycieli i codziennej szkolnej praktyki. W konsekwencji dochodzi do pytania o warunki legitymizacji wiedzy dydaktycznej. Druga grupa dylematów wiąże się z historycznie ugruntowanymi poglądami na naturę człowieka i ich wpływem na myślenie o szkole i edukacji.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Teoretyczność pedagogiki a status poznawczy dydaktyki

Podstawowa teza przyjęta w tym szkicu, postulująca tzw. humanistykę/ pedagogikę teoretyczną, orzeka o możliwości rekonstrukcji historycznie funkcjonującej wiedzy pedagogicznej/dydaktycznej. Przyjęta przesłanka pozwala ukazać przedteoretyczną (naturalistyczną) i teoretyczną fazę rozwoju pedagogiki, a w ich ramach status dydaktyki jako subdyscypliny pedagogicznej. Dydaktyka, ujęta z punktu widzenia przyjętego założenia o racjonalności czynności dydaktycznych, prezentowana jest przez pryzmat relacji: cel – wartość (norma) a sposób realizacji przyjętych założeń (wiedza). Akcent w analizie położony jest na swoisty porządek przekazu (metody), który w sposób proceduralny uwikłany jest w przekaz językowy.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Walka w ujęciu Karla Jaspersa jako sytuacja graniczna obecna w doświadczeniu nauczyciela. Refleksje na pograniczu filozofii i pedagogiki

W niniejszym artykule podjęto teoretyczną analizę prowadzącą do rozpoznania, w jaki sposób koncepcja sytuacji granicznych K. Jaspersa tłumaczy złożoność funkcjonowania społecznego nauczyciela. Celem artykułu jest wyjaśnienie znaczenia walki obecnej w doświadczeniu nauczycieli oraz uzasadnienie faktu, że jest ona elementem nieodzownym w pracy pedagogicznej, ponieważ (posługując się językiem K. Jaspersa) umożliwia urzeczywistnienie egzystencji. W wyniku analiz rozróżniono dwa aspekty walki: „walkę z”, dążącą do wyeliminowania przeciwnika, oraz „walkę o”, zabiegającą o udoskonalenie dotychczasowego stanu. Stwierdzono, że pełnienie roli zawodowej nauczyciela wymaga często konfrontacji z tym, co „inne”, „trudne”, a nawet „niemożliwe”, i doświadczania sytuacji, które przekraczają posiadane aktualnie możliwości i kompetencje. Sytuacje te mogą stanowić punkt wyjścia do rozwoju, ponieważ można rozumieć je jako sytuacje „walki o”, która może być odczytywana jako jaspersowskie dążenie egzystencji ku transcendencji.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Galicyjskie doświadczenie międzykulturowości (na przykładzie wspomnień szkolnych Żydów z przełomu XIX i XX w.)

Artykuł dotyczy relacji między uczniami Żydami i nie-Żydami w szkolnictwie elementarnym w Galicji na przełomie XIX i XX wieku. Galicja była s miejscem styku różnych narodów, religii i kultur. Dominującą rolę odgrywali Polacy i Ukraińcy, byli tam obecni Ormianie, Cyganie, Niemcy, ważny element w mozaice narodowościowej tego kraju stanowili także Żydzi. Pod koniec XIX w. uzyskali dostęp do szkół elementarnych, w których zasiadali w jednej ławce z chrześcijańskimi rówieśnikami. Szkoła publiczna była płaszczyzną wymiany i konfrontacji różnych kultur i religii. Dla dzieci żydowskich uczęszczanie do niej prowadziło do akulturacji a także do asymilacji. Niniejszy tekst został oparty na wspomnieniach i relacjach Żydów, a także Polaków, uczęszczających do szkół elementarnych lub średnich w owym okresie

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Krytyka edukacji tulku (reinkarnacji) w buddyzmie tybetańskim

Niniejszy artykuł analizuje zagadnienie tulku, czyli ludzi uważanych za reinkarnacje tybetańskich mistrzów. Pokazuje znaczenie tulku w buddyzmie tybetańskim i charakter tradycyjnej edukacji mnichów (wszyscy tulku muszą być mnichami w czasie nauki w szkole). Przedmiotem zainteresowania autora jest krytyka systemu edukacyjnego tulku, zarówno w Tybecie, jak i poza nim. Tekst pokazuje, że to, co było przedmiotem krytyki ze strony innych autorów opisujących feudalny Tybet (korupcja, przemoc wobec młodego tulku), nadal stanowi problem w klasztorach buddyjskich poza Tybetem. Kilku młodych tulku zrzuciło szaty mnisie, a część z nich porzuciła buddyzm.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Transgresja człowieczeństwa – transhumanizm jako nowe oblicze wychowania religijnego?

Artykuł przedstawia transhumanizm jako nowe oblicze religijnego wychowania, które całkowicie odrzuca chrześcijańską koncepcję ludzkości poprzez faworyzowanie transcendentalnego i transgresyjnego pojęcia ludzkiej egzystencji. Na początku postaram się przedstawić transcendencję i transgresję jako dwa diametralnie przeciwne światopoglądy. Następnie omówię różne transhumanistyczne podejścia do duchowości i religii. Na koniec pokażę transgresyjny wpływ transhumanizmu w odniesieniu do filozofii Georges’a Bataille’a. Artykuł będzie argumentował tezę, że transhumanizm ma na celu realizację idei suwerennej, amoralnej i ateistycznej jednostki, której duchowość opiera się na koncepcji przezwyciężenia antropologicznych ograniczeń ludzkości. Z pedagogicznego punktu widzenia transhumanizm głosi postawę egzystencjalną, która całkowicie zrzeka się ontologicznej różnicy między sacrum a profanum.

Czasopismo: Podstawy Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia