rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przegląd wydawnictw o Regionie za 2018 r.

Przegląd najważniejszych wydawnictw dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, opublikowanych w 2018 r., z uwzględnieniem laureatów konkursu "Książka Roku 2017"

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Jednodniówki w zbiorach Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie wydane do końca 1939 r.

Jednodniówki to specyficzny rodzaj dokumentów. W celu opisania tego typu zbiorów bibliotecznych używane są różne nazwy, tj. pamiątkowe druki i efemerydy. Publikacje te przedstawiają życie publiczne. Jako dokumenty historyczne, są one przydatne do poszerzania wiedzy na temat konkretnych faktów z dawnych epok i okresów, przyczyniają się do lepszego poznania oraz interpretacji kultury.
Zbiór Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie zawiera 273 tytułów jednodniówek, z których 92 to druki wydane do 1939 r. Większość dokumentów tego typu należących do Biblioteki opublikowano w latach 1911–1920 i w większości miejscem ich publikacji jest Lublin. Jednodniówki podzielono na osiem grup tematycznych: społeczno-kulturowe, polityczne i informacyjne, wojskowe i wojenne, młodzieżowe, kobiece, dotyczące związków zawodowych, religii oraz sportu. Za podstawę podziału przyjmuje się treść dokumentów.
Opisana kolekcja zawiera publikacje związane z szeroko pojętą literaturą i kulturą. Nie brakuje także druków odnoszących się do spraw ważnych z punktu widzenia polityki i społeczeństwa. Jednodniówki poświęcone różnym zagadnieniom mają pewne cechy wspólne. Można na przykład znaleźć w nich wiersze i opowiadania wybitnych pisarzy polskich oraz teksty o znaczących momentach w życiu narodu.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
POZYTYWISTA W DZIAŁANIU – RZECZ O KAZIMIERZU JACZEWSKIM, LUBELSKIM LEKARZU I SPOŁECZNIKU

Artykuł przybliża postać Kazimierza Jaczewskiego, lekarza i społecznika, związanego z Lublinem od 1887 roku i pracującego przez 47 lat swojego życia dla pożytku społeczności tego miasta. Główne aspekty jego działalności to długoletnia praca na stanowisku lekarza naczelnego Szpitala św. Józefa w Lublinie i zaangażowanie w prace stowarzyszeń o charakterze naukowym (Lubelskie Towarzystwo Lekarskie, Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Lubelskie Towarzystwo Naukowe) oraz organizacji oświatowo-kulturalnych (m.in.: Towarzystwo „Muzeum Lubelskie”, Towarzystwo Szerzenia Oświaty „Światło”, Biblioteka im. H. Łopacińskiego, Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego). Doktor Jaczewski zapisał się również w historii lokalnego samorządu jako długoletni członek Rady Miasta Lublina.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Regina Kuszyk-Wilk (17 XII 1939 – 29 XII 2004)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Korespondencja księdza Antoniego Chotyńskiego z Erazmem Majewskim w zbiorach Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie

Artkuł prezentuje korespondencję księdza Antoniego Chotyńskiego (1873–1949) wchodzącą w skład spuścizny warszawskiego intelektualisty i uczonego Erazma Majewskiego (1858–1922). Korespondencja dotyczy cennych znalezisk archeologicznych odkrytych na terenie Lubelszczyzny, m.in. w okolicach Trzcińca, Żmijowisk, Chodlika, Kosiorowa oraz Dratowa.
Zbiory obejmują 8 listów, 3 karty pocztowe, a ponadto niesygnowane rysunki wykonane ołówkiem, zawierające odręcznie uwagi i zapiski E. Majewskiego. 
Zachowana korespondencja z pewnością nie jest kompletna, obejmuje tylko lata 1908, 1909 i 1911, a obecnie  jest przechowywana w Pracowni Dokumentacji Naukowej Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Przez Lubelszczyznę do Nobla. Refleksje na marginesie lektury opowiadań Isaaka Bashevisa Singera

Celem publikacji jest wyłonienie, wpisanego w  twórczość Isaaka Bashevisa Singera, obrazu świata sprzed II wojny światowej. Szczególną uwagę skupiono na literackiej wizji Lubelszczyzny, rozważanej nie tylko według kryteriów geograficznych, ale i autobiograficznych. Podążając tropem autobiografii, trafiamy nie tylko do dawnych lubelskich miast i miasteczek, będących miejscem akcji wielu jego dzieł, ale i na rozdroża refleksji historycznej, do której inspiruje singerowska spuścizna. Dzięki uważnej lekturze dzieł polsko-żydowskiego Noblisty pytania o sens i kształt wielokulturowości, narodowej tożsamości, patriotyzmu mogą zyskać ponadczasowe, zaktualizowane sensy.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Przegląd wydawnictw o regionie za 2002 r.

Przegląd najważniejszych wydawnictw dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, opublikowanych w 2002 r.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego zdigitalizowane w ramach projektu „Lubelska Biblioteka Wirtualna”. Cz. 1. Stare druki

W artykule "Zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego zdigitalizowane w ramach projektu Lubelska Biblioteka Wirtualna. Cz. 1. Stare druki"  przedstawiono historię realizacji projektu Lubelska Biblioteka Wirtualna. Projekt, współfinansowany ze środków unijnych, a realizowany przez biblioteki i inne instytucje kultury Lublina i regionu, zakładał m.in. digitalizację i umieszczenie w wolnym dostępie online najcenniejszych publikacji ze zbiorów Partnerów projektu (starodruki, czasopisma i książki XIX i pierwszej połowy XX wieku). W artykule scharakteryzowano grupę starodruków, które WBP im. H. Łopacińskiego zdigitalizowała w ramach projektu LBW. W kolejnych zaplanowanych częściach artykułu zostaną mówione czasopisma i książki, zdigitalizowane w WBP w ramach LBW.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wiesława Baszyńska (26 V 1925 - 8 III 2017)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Zdzisława Piotrowska-Jasińska (1940–2007)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Bronisław Pawlos (1925–2006)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Obchody 60. rocznicy rodzin Bolesława Bieruta na łamach „Życia Lubelskiego”. Studium poznawcze

Jednym z najbardziej rozpowszechnionych źródeł informacji jest prasa, należąca do najstarszych mediów masowych. W okresie Polski Ludowej, gdy państwem rządzili komuniści, wydawnictwa drukowane stanowiły ważne źródło legitymizacji władzy. Pierwszoplanową opisywaną wówczas postacią był Bolesław Bierut, Prezydent RP i przewodniczący Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Aby pokazać w jaki sposób w ówczesnej prasie kreowano wizerunek przywódcy, w artykule ukazano, jak redakcja „Życia Lubelskiego”, dziennika będącego protoplastą „Kuriera Lubelskiego”, prezentowała obchody 60. rocznicy urodzin Bieruta, przypadającej na 18 IV 1952 r. Analiza ilościowa materiału prasowego poświęconego uroczystościom, wraz z refleksją nad powierzchnią zajmowaną przez artykuły związane z wydarzeniem, a także ocena stosowanych środków wizualnych i ich skuteczności udowodni, iż rocznica była w badanym okresie tematem najważniejszym. Analiza językowa wzmianek związanych z Bierutem potwierdza tezę, iż szczególny nacisk położono na majestatyczne i wyidealizowane ukazanie postaci. Wszelkie wyciągnięte wnioski skonfrontowano z badaniami, prowadzonymi przez prasoznawców zarówno w Polsce, jak i w państwach Zachodu. Ważne jest również ujęcie problemu w kontekście ówczesnej propagandy i nowomowy partyjnej, wraz z całym stosowanym przez komunistów aparatem ideologicznym.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Irena Maria Harhalowa (1905-2008)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Przegląd wydawnictw o regionie za 2013 r.

Przegląd najważniejszych wydawnictw dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, opublikowanych w 2013 r., z uwzględnieniem laureatów konkursu "Książka Roku 2013"

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
LUBELSKI ZWIĄZEK PRACY KULTURALNEJ I INSTYTUT LUBELSKI (1934–1949)

Artykuł przybliża dzieje powstania i działalność Lubelskiego Związku Pracy Kulturalnej oraz Instytutu Lubelskiego. Instytucje, w założeniu mające ożywić i organizować życie kulturalne w Lublinie, utworzono dzięki zaangażowaniu działaczy kulturalnych oraz ludzi wielkiego umysłu.  Działania zwłaszcza Związku Pracy Kulturalnej doprowadziły do zbudowania gmachu, który stał się z czasem mocnym ośrodkiem życia kulturalnego w mieście. Stworzyły warunki do eksponowania dorobku kulturalnego Lublina i całego regionu. Dając zaś siedzibę Bibliotece, Muzeum i innym organizacjom, na długie lata zapewniły im możliwości dalszego rozwoju.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
„Twarze nieistniejącego miasta”– pamięć obrazu z Lublinem w tle

Niniejszy tekst wpisuje się w zagadnienie wielokulturowej tożsamości Lublina. Przedmiotem artykułu jest problematyka dotycząca pamięci obrazu, przywracanego za pomocą medium, jakim jest fotografia. Poruszony obszar badawczy dotyczy charakterystyki kolekcji szklanych negatywów, zatytułowanej później „Twarze nieistniejącego miasta”, odnalezionej po 70 latach na strychu kamienicy Rynek 4 w Lublinie. Zbiór, liczący ponad 2700 negatywów, jest zapisem codzienności społeczności żydowskiej w latach 1914–1939. Istotne znaczenie ma tutaj koncepcja miasta-księgi profesora Władysława Panasa, który wędrował po Lublinie niczym „benjaminowski” flâneur, odkrywając nieoficjalne przestrzenie miasta, „czytając” je jak księgę. Problem poruszany w artykule dotyczy możliwości przywracania pamięci kulturowej (obyczajowości i tradycji), zarówno za pomocą odnalezionej kolekcji, jak i krótkometrażowego filmu ikonograficznego według pomysłu i w reżyserii Nataszy Ziółkowskiej-Kurczuk o tym samym tytule.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Jadwiga Racka (1918–2001)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
„ZŁOTA LEGENDA” JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W LITERACKICH ODSŁONACH LUBELSKICH (MIĘDZY KREACJĄ A PROPAGANDĄ)

Ambicją szkicu jest wyłonienie wizji marszałka Józefa Piłsudskiego – osobowego mitu niepodległej Polski, do dziś konstytuującego narodową tożsamość i wykorzystywanego we współczesnej propagandzie politycznej. Działania mitotwórcze wokół osoby marszałka Józefa Piłsudskiego prowadzone w dwudziestoleciu międzywojennym na łamach lubelskiej prasy, w okolicznościowych wydawnictwach i pamiętnikach zostały zbadane przy pomocy aparatury filologicznej, bez konfrontacji literackiej wizji ze stanem wiedzy historycznej. Tytułowe „kreacja – propaganda – legenda” stały się bowiem już w epoce II RP domeną mitu, a ten – jak wiadomo znosi opozycję między prawdą a zmyśleniem.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Daniela Kazimiera Polańczyk (1913–2005)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Halina Chamerska (1922-2008)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Etyka zawodowa i przestrzeganie zasad Kodeksu etyki bibliotekarza i pracownika informacji w opinii polskich bibliotekarzy – wyniki badań

W artykule zawarto wyniki badań dotyczących poziomu znajomości Kodeksu etyki bibliotekarza i pracownika informacji przez grupę polskich bibliotekarzy. Badania o charakterze ankietowym przeprowadzono od listopada 2013 do stycznia 2014 r. Została nimi objęta grupa 261 bibliotekarzy w wieku od 23 do ponad 50 lat na różnych stanowiskach służbowych (bibliotekarze młodsi, starsi, dyplomowani, kustosze, starsi kustosze, doktorzy, pracownicy bibliotek uniwersyteckich, pracownicy i kierownicy filii bibliotek miejskich i wojewódzkich). 
Wyniki badań wskazują na dobrą znajomość Kodeksu wśród badanej grupy bibliotekarzy oraz na ich właściwą postawę w kwestii wyborów etycznych i moralnych. Na tle respondentów wyróżniają się szczególnie bibliotekarze z niewielkim stażem pracy. Oprócz wysokiego poziomu wiedzy na temat wytycznych Kodeksu cechuje ich także proaktywna i etyczna postawa wobec czytelników i współpracowników.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Marianna Niezbecka (1 XI 1941 – 19 IX 2003)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Program Rozwoju Bibliotek w województwie lubelskim – 5 lat doświadczeń

Celem artykułu jest przedstawienie zasad i działań Programu Rozwoju Bibliotek realizowanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w latach 2009–2014, dzięki któremu biblioteki publiczne w małych miastach Lubelszczyzny miały szansę stać się nowoczesnymi ośrodkami lokalnej aktywności.
W ramach programu biblioteki otrzymały wsparcie w postaci sprzętu komputerowego, a bibliotekarze, na licznych szkoleniach podnosili swoje kwalifikacje przydatne w codziennej pracy. Uczestnicy programu mogli ubiegać się o dodatkowe środki finansowe na realizację swoich pomysłów, rozszerzających tym samym ofertę bibliotek dla mieszkańców.
Biblioteki w województwie lubelskim były jedną z najliczniejszych i najbardziej aktywnych grup uczestniczących w PRB. Sprawny przebieg programu na Lubelszczyźnie nadzorowała Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Przegląd wydawnictw o regionie za 2014 r.

Przegląd najważniejszych wydawnictw dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, opublikowanych w 2014 r., z uwzględnieniem laureatów konkursu „Książka Roku 2014”

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Janina Dziedzic (2 VIII 1931– 20 XII 2015)

Biogram zmarłego emerytowanego pracownika Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Twórczość Josepha Wittiga – teologa, kronikarza i poety w zbiorach Biblioteki Głównej Uniwersytetu Opolskiego

Celem artykułu jest zaprezentowanie roli Biblioteki Głównej Uniwersytetu Opolskiego w zakresie ochrony i popularyzacji dorobku Josepha Wittiga (1879–1949), wybitnego niemieckiego teologa, uczonego i pisarza związanego ze Śląskiem, szczególnie z Ziemią Noworudzką oraz Kłodzką, Wrocławiem i Uniwersytetem Wrocławskim. Przegląd piśmiennictwa popularnoteologicznego Wittiga, zgromadzonego w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Opolskiego, przeprowadzono według klasyfikacji opracowanej przez Alojzego Marcola, wybitnego znawcę twórczości Wittiga.
Joseph Wittig był zwolennikiem narratywnej teologii dostosowanej do potrzeb odbiorcy i jej skutecznych metod przekazywania treści wiary oraz wzbudzania zainteresowania przekazywanymi informacjami. Twórczość Wittiga, pomimo ogromnej popularności, nie znalazła akceptacji w środowisku cenzorów kościelnych ze względu na radykalne propozycje zmian i rozwiązań reformatorskich w Kościele katolickim. Opowiadanie Zbawieni (Die Erlösten), nazwane przez autora „orędziem wielkanocnym”, było przyczyną decyzji Stolicy Apostolskiej o umieszczeniu sześciu utworów Wittiga na indeksie ksiąg zakazanych oraz nałożeniu ekskomuniki, czego autor nigdy nie zaakceptował. Wykluczenie i pozostawanie poza Kościołem diametralnie zmieniło życie i sytuację duchownego, którego oryginalna myśl teologiczna wzbudzała kontrowersje.
Działalność literacka Wittiga wynika z wielkiego szacunku i przywiązania do Ziemi Kłodzkiej. Politolog Lesław Koćwin konstatuje, że dorobek literacki profesora z uniwersalnymi wartościami i dominującą kwestią „miłości ziemi ojczystej” tworzy teoretyczne podstawy regionalizmu, ochrony tradycji, edukacji międzykulturowej oraz sprzyja budowaniu „zbiorowej biografii” mieszkańców Ziemi Kłodzkiej.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kronika Dzierzwy z kolekcji historycznej Macieja z Grodziska. Kótko o cennym zabytku średniowiecznego dziejopisarstwa i jego kulturowym znaczeniu

Rękopis o sygnaturze 470 w posiadaniu Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, to fragment kodeksu Macieja z Grodziska – kolekcji historycznej z początku XVI w. W zachowanej do dziś części, zawiera on pięć utworów, z których najobszerniejszym i najciekawszym jest Kronika Dzierzwy (ok. 1306–1320). Dzieło ma charakter wyciągu z kroniki mistrza Wincentego Kadłubka. Wbrew pozorom jest to jednak ciekawy zabytek historiograficzny, świetnie ukazujący warsztat, zainteresowania oraz tendencje ideowe ważne dla polskiego dziejopisarza tworzącego w okresie walk o zjednoczenie kraju podzielonego wskutek rozbicia dzielnicowego. Interesujące są też koneksje łączące dzieło Dzierzwy z dawnym Lublinem: za sprawą notatek czytelnika rękopisu kroniki, który znajdował się u schyłku wieków średnich w tym mieście, możemy poczynić pewne obserwacje dotyczące lokalnej świadomości historycznej.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Przegląd wydawnictw o regionie za 2010 r.

Przegląd najważniejszych wydawnictw dotyczących Lublina i Lubelszczyzny, opublikowanych w 2010 r., z uwzględnieniem laureatów konkursu „Książka Roku 2010”

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wśród miejsc dzieciństwa i młodości Józefa Ignacego Kraszewskiego

Źródłem tego szkicu jest dwutomowe dzieło Józefa Ignacego Kraszewskiego pt. "Obrazy z życia i podróży". Jest to praca autobiograficzna i podróżnicza, w której wyraźnie zaznaczone są wątki związane z Lubelszczyzną. W "Obrazach z życia i podróży" (1842) Kraszewski oscyluje wokół „prywatnej” przestrzeni. Młody autor opowiada kolejno o historii Białej, Kodenia, Romanowa, Lublina, potem Świsłoczy, Prużany, Drohiczyna, powiatu kobryńskiego, Dubna, a w drugim tomie – o Wilnie. Ten wybór jest symboliczny, a autor wplata weń również historię o sobie, kreując przewodnik po swojej ojczyźnie, ale także umyślnie komponując go tak, aby historia miejsc i historia życia autora zjednoczyły się.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Legenda fundacyjna dawnej lubelskiej fary św. Michała Archanioła

Podanie o śnie Leszka Czarnego, aparycji archanioła Michała i zwycięstwie nad Jaćwingami, którzy złupili Lublin w roku 1282, to obecnie chyba najpopularniejsza z dawnych lubelskich tradycji historycznych. Mało znany jest jednak fakt, że jest to bardzo stara opowieść: jej pierwsze wersje znamy jeszcze z Rocznika Traski i Kroniki Dzerzwy – dzieł, które powstały w pierwszej połowie XIV w. Opowieść o śnie Leszka Czarnego powstała najprawdopodobniej jeszcze za panowania tego władcy na tronie krakowskim (do roku 1288 włącznie). Doniosłość pierwiastków lokalnych obecnych w jej najstarszej wersji (zachowanej w Roczniku Traski) wskazuje na, przynajmniej częściowo, lubelską proweniencję. Chodzi przede wszystkim o zaakcentowanie aktywności archanioła Michała, za sprawą której członkowie lubelskiej społeczności zostali uratowani z rąk pogańskich Jaćwingów. Istnienie takiej wizji wydarzeń z roku 1282 dobrze koresponduje z przesłankami świadczącymi o istnieniu w Lublinie świątyni pod wezwaniem św. Michała już przed najazdem z roku 1282 oraz przed powstaniem znanej nam ze źródeł ikonograficznych Fary św. Michała Archanioła (pod koniec XIII lub na początku XIV w.). Najstarsza opowieść o śnie Leszka Czarnego stanowi zatem ważną przesłankę przemawiającą za istnieniem dawniejszej postaci tej świątyni. 
Bardzo ciekawy materiał, świadczący o popularności oraz funkcjonowaniu legendy jako lokalnej tradycji historycznej przekazywanej w obiegu ustnym, pojawia się w Rocznikach Jana Długosza. Liczne przekazy odnoszące się do lubelskiej legendy pojawiają się od przełomu XVI i XVII w. Ich analiza pozwala ocenić znaczenie podania o śnie Leszka Czarnego dla dawnych lublinian. Był to bardzo ważny fragment miejscowych dziejów: stale obecny w świadomości historycznej mieszkańców miasta nad Bystrzycą, stanowił istotne spoiwo ich lokalnej tożsamości.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Profesor Stanisław Ptaszycki – historyk, filolog, archiwista, prezes Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie

Artykuł poświęcony jest Stanisławowi Ptaszyckiemu (1853–1933) – filologowi, historykowi, zasłużonemu dyrektorowi Archiwum Państwowego w Lublinie, profesorowi Uniwersytetu Lubelskiego oraz prezesowi Towarzystwa Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Tekst przybliża jego życie i działalność, które cechują pracowitość, zaangażowanie i poświęcenie ważnym sprawom świata nauki oraz kultury. Wieloletnia aktywność Ptaszyckiego na różnych polach badawczych zaowocowała szeregiem ważnych osiągnięć i przyczyniła się do rozwoju najważniejszych instytucji Lublina.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
ANIOŁY Z LUBLINA. LUBLIN OCZAMI ROSY BAILLY NA PODSTAWIE FRAGMENTÓW „A LA RECHERCHE DU MAÎTRE INCONNU” ORAZ AU COEUR DE LA POLOGNE: PETITES VILLES, CHÂTEAUX, CAMPAGNES

Rosa Bailly, francuska poetka i sekretarz generalna stowarzyszenia Les Amis de la Pologne, w latach 1921–1938 co roku przyjeżdżała do Polski w okresie wakacyjnym wraz z osobami, które działając w stowarzyszeniu chciały poznać Polskę. Szlak takich wędrówek prowadził przez najważniejsze polskie miasta – Kraków, Warszawę, Lwów, sama Rosa jednak często zbaczała do miejsc mniej znanych i turystycznie popularnych, m.in. do Lublina. Kilkukrotne wizyty Rosy Bailly w Lublinie zaowocowały dwoma tekstami o mieście: jeden został opublikowany w książce Au coeur de la Pologne, drugi jest częścią niewydanej książki „A la recherche du maître inconnu”. Oba pokazują przedwojenny Lublin jako piękne miasto o długiej historii, którą odnaleźć można w wielu zabytkach, miasto pogranicza i spotkania Wschodu i Zachodu, z nadającą mu szczególny charakter dzielnicą żydowską.

Czasopismo: Bibliotekarz Lubelski
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach