rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Krajobraz i polityka – wybrane aspekty wpływu decyzji politycznych na zmiany krajobrazu w Polsce

Celem jest pokazanie procesów zachodzących w krajobrazach jako efektu decyzji politycznych od lat 40. XX wieku. Te decyzje (gospodarcze, społeczne i ideologiczne) przekształciły krajobrazy w Polsce. Trzebiatkowa i Anielpol posłużyły do prześledzenia przemian krajobrazów wiejskich. Kwestie kształtowania własności prywatnej jako elementu krajobrazu związanego z kreowaniem indywidualnego znaczenia miejsca przedstawiono na przykładzie z rejonu Zakopanego. Materiał źródłowy stanowiły zdjęcia lotnicze z lat 1964‐2009. Pierwsze z nich stanowiły punkt wyjścia analizy poprzez określenie stanu frozen palimpsest w odniesieniu do procesów historycznych. Splatają się tu dwa procesy: 1) interpretacja zdjęcia przez pryzmat znajomości procesów historycznych oraz 2) identyfikacja cech krajobrazu i poszukiwanie ich związku z wydarzeniami historycznymi lub indywidualnymi decyzjami ludzi. Zdjęcia współczesne pozwoliły na wskazanie kierunków przekształceń krajobrazów (ongoing palimpsest) w efekcie decyzji politycznych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Bioindykacja jako forma oceny zmian struktury krajobrazu rolniczego

Celem prezentowanej pracy jest zidentyfikowanie obszarów rolniczych zagrożonych zanikaniem różnorodności gatunkowej na przykładzie zgrupowania dżdżownic traktowanego jako zastępczy indykator różnorodności gatunkowej organizmów glebowych. Przeanalizowano najważniejsze cechy charakteryzujące bieżące tendencje w zakresie przestrzennego zróżnicowania rolnictwa w Polsce, a także przeprowadzono szczegółowe badania z wykorzystaniem metody bioindykacyjnej. Wyniki tych dwóch analiz stanowiły podstawę do wskazania trzech typów obszarów o dużym prawdopodobieństwie nasilania się procesów upraszczania struktury krajobrazu, a więc i ryzyka utraty różnorodności biologicznej gleby.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Recepcja dźwięków świątyń we współczesnym krajobrazie fonicznym miasta

Artykuł przedstawia problem miejsca i znaczenia dźwięków świątyń (kościołów) we współczesnym pejzażu kulturowym miasta. Dźwięk świątyń pozostaje trwałym i charakterystycznym zjawiskiem fonicznym ludzkiego życia, zarówno w miastach, jak i na wsiach. Szczególnie istotne wydaje się znaczenie dźwięków dzwonów w tworzeniu – jak określił to R. Murray Schafer – tzw. „społeczności akustycznej”. Należy zadać pytanie, czy współczesny pejzaż dźwiękowy miasta, określony pojęciem „lo‐fi”, wpływa na zmianę znaczenia dźwięków świątyń w przestrzeni fonicznej oraz w kulturowej świadomości odbiorców? Czy dźwięki kościołów spełniają jeszcze funkcję koncentracji fonicznej, a ich obecność buduje poczucie tradycji i wspólnoty mieszkańców miasta? Jak dźwięki świątyń są postrzegane i waloryzowane przez mieszkańców miasta? Artykuł zwraca uwagę nie tylko na tradycyjne dzwonów, ale także ich współczesne odpowiedniki w postaci elektronicznych kurantów i rozważa problem znaczenia tej zmiany. Analiza przeprowadzona została na podstawie badań audiosfery Wrocławia i wybranych miejscowości Dolnego Śląska.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dźwięk a sacrum w krajobrazie

Celem artykułu jest rozpoznanie relacji dźwięku i sacrum. Głównym przedmiotem badań jest dźwięk i krajobraz dźwiękowy. Poszukiwanie badawcze zmierza do uzyskania odpowiedzi na następujące pytania: jaka jest rola dźwięku we współczesnym sacrum?, jakie dźwięki współtworzą sacrum? Studia oparto na literaturze, źródłach internetowych oraz badaniach ankietowych. Zwrócono uwagę na krajobrazy dźwiękowe związane z obrzędami religijnymi wpisanymi na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz na konflikty społeczne wynikające z obecności dźwięków religijnych w krajobrazie. W części empirycznej przedstawiono wyniki badań ankietowych traktujących o doświadczaniu sacrum w krajobrazie. Badania przeprowadzono na początku 2012 r. wśród studentów geografii oraz turystyki i rekreacji UMCS.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wpływ rozwijającej się infrastruktury na przekształcenia krajobrazu regionu Gór Świętokrzyskich

Celem artykułu jest przedstawienie wpływu rozwijającej się infrastruktury i elementów kształtujących charakter zainwestowania infrastrukturalnego na przekształcenia krajobrazu regionu Gór Świętokrzyskich. Zmiany w krajobrazie są uwarunkowane czynnikami przyrodniczymi i pozaprzyrodniczym. W grupie elementów pozaprzyrodniczych podstawową rolę odgrywają czynniki demograficzne i ekonomiczne, które determinują charakter działań prowadzonych w zakresie rolnictwa, leśnictwa, inwestycji infrastrukturalnych. Krajobraz regionu odznacza się dużą różnorodnością form, obszarów upraw i osadnictwa. Bardzo istotnym czynnikiem podnoszącym jego wartość jest zróżnicowana rzeźba terenu. Spośród elementów kształtujących charakter zainwestowania infrastrukturalnego i jego wpływ na krajobraz najważniejszą rolę odgrywają: przemieszczenia ludności, rolnictwo, koncentracja przemysłu oraz rozwój turystyki.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Nieczynne linie kolejowe na obszarach o wysokich walorach krajobrazowych

Celem artykułu jest omówienie dziedzictwa kulturowego wybranych lokalnych linii kolejowych osadzonych w terenach o wysokich walorach krajobrazowych. Celem pracy jest również wskazanie potrzeby ochrony wybranych elementów składowych nieczynnych tras, zespołów dworcowych oraz budowli inżynierskich przez odpowiednie ich wykorzystanie. Przedstawienie, na przykładzie linii nr 285, lokalnej inicjatywy mającej na celu rewitalizację trasy oraz wyeksponowanie jej walorów turystycznych i krajobrazowych. Zakres niniejszego tekstu dotyczy nieczynnej linii kolejowej łączącej Świdnicę z Jedliną Zdrój. Wybór trasy podyktowany został jej walorami technicznymi, historycznymi, umiejętnym połączeniem form inżynierskich z walorami krajobrazowymi, stanem zachowania oraz podejmowanymi sposobami jej nowego wykorzystania. Opracowanie stanowi podsumowanie jednego z etapów szerszych badań poświęconych nieczynnym liniom kolejowym i zespołom dworcowym. Obszar terytorialny, zainteresowań autora, dotyczy między innymi Sudetów Środkowych i Wschodnich. Metodyka pracy oparta została na klasycznym toku postępowania, odpowiednim dla badań historycznych przestrzeni kulturowych. Wyróżniono podstawowe grupy działań: prace wstępne – zebranie materiałów opisowych, kartograficznych, ikonograficznych i uzupełniających; prace terenowe – opierające się na wizji lokalnej, sporządzeniu podstawowej dokumentacji fotograficznej, opisowej i rysunkowej oraz identyfikacji elementów składowych zespołów stacyjnych i ich rozwiązań formalnych; analizy wyników badań – na podstawie zebranych informacji mające dać odpowiedź dotyczącą stanu zachowania zasobów kulturowych, sposobów użytkowania, spójności kompozycyjnej poszczególnych grup oraz roli, jaką pełnią w krajobrazie; podsumowanie i wnioski – na podstawie przeprowadzonych wcześniej prac, określenie waloryzacji zasobów kulturowych oraz uwypuklenie najistotniejszych problemów związanych z ochroną dziedzictwa kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zagadnienie sacrum natury – niektóre uwagi i dopowiedzenia

Sacrum (aspekt socjologiczny) pojmuje się jako coś co obiektywizuje siły danej społeczności. W aspekcie fenomenologicznym sacrum to także moc, ale również idea oddzielenia, tajemniczości, etc. Dla wielu badaczy sacrum to centralna kategoria religii – fakt społeczny (E. Durkheim) oraz boska rzeczywistość (R. Otto, M. Eliade). Jednakże pojecie sacrum nadaje się także od wyrażenia relacji człowieka wobec przyrody oraz do zdefiniowania samej przyrody. Sacrum pełni podwójną rolę: diagnostyczną i wartościującą. W obszarze sacrum (i religii) rejestrowane są pierwsze symptomy zmian lub transformacji cywilizacyjnych. Sacrum pełni rolę detektora zmian cywilizacyjnych. Sacrum nadaje wartość przyrodzie i sprawia, iż cała przyroda osiąga wartość sacrum.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Detekcja historycznych przemian pokrycia terenu z zastosowaniem elementów logiki rozmytej

Opracowanie dotyczy problematyki propagacji błędów z danych źródłowych w procesie porównania archiwalnych map topograficznych. Celem pracy była poprawa skuteczności detekcji historycznych zmian pokrycia terenu. Wykorzystanie potencjału zbiorów rozmytych, w powiązaniu z prostą algebrę map pozwoliło na rozróżnienie zmian pokrycia terenu cechujących się wysokim prawdopodobieństwem zaistnienia od artefaktów będących efektem przesunięć, zniekształceń lub nieostrej klasyfikacji. Walidację wyników przeprowadzono przy użyciu wskaźników podobieństwa Kappa. Omówiono zalety i ograniczenia zastosowanej procedury oraz wskazano kierunki dalszych badań.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Konsekwencje zmiany rangi dawnych traktów we współczesnym układzie komunikacyjnym na przykładzie wsi Raczkowo

Streszczenie Krajobraz otwarty w Polsce ulga dynamicznym przemianom. Sposób użytkowania terenów wiejskich i sposób kształtowania zabudowy domagają się redefinicji krajobrazu kulturowego wsi. Zmiany są daleko idące i mają charakter strukturalny i funkcjonalny. Ślady pozostawianie przez nie w krajobrazie nie zawsze są równie czytelne. Problemem stała się ekspansywna zabudowa mieszkaniowa nierespektująca wielowiekowej tradycji kształtowania działki siedliskowej, czy charakteru architektury wernakularnej. Uniformizacja budownictwa na terenie całego kraju grozi zatraceniem genius loci poszczególnych wsi. Harmonijnie kształtowane przez wieki dzisiaj podlega dyktatowi gospodarki Za sprawą przemian w hierarchii sieci dróg mogą zachodzić zmiany struktury osadniczej. Te ostatnie można zaobserwować analizując układ przestrzenny wsi Raczkowo położonej w Gminie Skoki (Powiat Wągrowiecki, Województwo Wielkoplskie). Wieś ta, o średniowiecznym rodowodzie, stanowić będzie ilustrację dla tematu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Prezentacja multimedialnego projektu tonopolis. Rola krajobrazu dźwiękowego w turystyce miejskiej Torunia

Projekt Tonopolis jest szeroko zakrojonym działaniem artystycznym, którego efektem są dwie integralne części: album dźwiękowy zatytułowany Tonopolis oraz strona internetowa www. tonopolis.pl. Główną częścią płyty Tonopolis są nagrania terenowe, zrealizowane w okresie jednego roku na terenie Torunia. Podstawowym celem tych nagrań było przybliżenie krajobrazu dźwiękowego mojego rodzinnego miasta, m. in. odkrycie i rejestracja dźwięków charakterystycznych dla danego miejsca. tzw. soundmarks. Nowatorska witryna www.tonopolis.pl, autorstwa pary współczesnych artystów: Ewy i Jacka Doroszenko, stanowi dopełnienie całego projektu Tonopolis. Praca nad projektem Tonopolis stała się także, dla osób ją tworzących pretekstem do zastanowienia się nad problemem wykorzystania charakteru dźwiękowego miasta w szeroko rozumianej turystyce. Czy dźwięk może być produktem, poprzez który można wypromować miasto, dzielnicę itd. W jaki sposób należy to zrobić? W jaki sposób należy badać stopień atrakcyjności dźwięku pod względem turystycznym? Artykuł ma za zadanie chociaż po części odpowiedzieć na te pytania.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ocena przydatności źródeł kartograficznych z okresu reform agrarnych w Wielkopolsce do badań retrogresywnych krajobrazu

Okres reform agrarnych od końca XVIII w. do lat 60. XIX w. spowodował na terenie Wielkopolski niemal całkowite przekształcenie przestrzeni wiejskiej. Źródłem tych zmian była prywatna i państwowa regulacja gruntów, w tym realizacja zapisów ustawy regulacyjnej związanej z procesem uwłaszczenia. Narzędziem do jej przeprowadzania były sukcesywnie sporządzane plany domen, lasów państwowych i wsi. Wskazane materiały, z uwagi na swój potencjał informacyjny, mogą służyć badaniom retrogresywnym, których celem jest odtworzenie wcześniejszego wizerunku krajobrazu. Zadanie to jest utrudnione z uwagi na zróżnicowanie treści, ograniczoną dostępność oraz stan zachowania materiałów kartograficznych. Przeszkodą są także liczne zniekształcenia rysunków oraz sposób przedstawienia szczegółów na planie. Częściową eliminację tych barier, zapewnia wykorzystanie technologii GIS.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazowe skutki wzrostu powierzchni leśnych na Wyżynie Częstochowskiej

Celem niniejszego opracowania jest prześledzenie zmian zasięgu lasów na obszarze Wyżyn Częstochowskiej przeprowadzona na podstawie analiz kartograficznych z użyciem technik komputerowych. Do badań wybrano obszar Wyżyny Częstochowskiej cechujący się unikatowym w skali Polski krajobrazem kulturowym. Wybór regionu wynikał m.in. z faktu dobrego zobrazowania kartograficznego regionu oraz udokumentowania zmienności zasięgu lasów w czasach historycznych. Analizę prowadzono w zależności od przebiegu procesów osadniczych, gospodarczych, politycznych, a także współczesnej polityki ochrony przyrody. Dodatkowym motywem wyboru Wyżyny Częstochowskiej do badań był fakt, iż na tym obszarze lasy są obecnie uważane (w środowisku przyrodników i konserwatorów zabytków), za kontrowersyjny składnik krajobrazu. Nadmierny i niekontrolowany wzrost zalesienia zagraża bowiem istnieniu specyficznych gatunków flory i fauny a ponadto ogranicza możliwość podziwiania unikatowych obiektów przyrodniczych - ostańce skalne i historycznych – zamki i warownie jurajskie. Zatracanie tych regionalnych cech i zubożenie fizjonomii regionu ma dalsze negatywne konsekwencje m. in. dla ochrony krajobrazu, turystyki i krajoznawstwa.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Badania krajobrazu kulturowego szansą na integrację polskiej geografii? Artykuł dyskusyjny

Termin krajobraz kulturowy w geografii polskiej funkcjonuje co najmniej od 1829 r. Ma nieco odmienny zakres znaczeniowy niż lanscape i Landschaft. Badania krajobrazów kulturowych w Polsce po 1945 r. uległy marginalizacji, ale po 1989 r. wzrost zainteresowania dziedzictwem kulturowym i regionalizmami przyczynił się do ich ożywienia i uznania za społecznie ważne. Nowe perspektywy otwierają też „ustawa krajobrazowa” z 2015 r. i paneuropejskie zainteresowanie krajobrazami kulturowymi. Działalność Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG przyczyniła się do zmniejszenia chaosu terminologicznego i popularyzacji problematyki krajobrazowej. Holistyczna natura krajobrazów sprawia, że ich badanie wymaga podejścia interdyscyplinarnego, co stwarza korzystne warunki do integracji geografii.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Planowanie w obszarach o wysokich walorach krajobrazowych

W terenach posiadających wysokie wartości krajobrazowe głównym problemem jest zachowanie równowagi między ochroną a udostępnianiem. Najwyższe wartości chronione są szeregiem regulacji prawnych wynikających ze statusu parku narodowego czy parku krajobrazowego. Tym niemniej istnieje wiele obszarów położonych w pobliżu tych najbardziej wartościowych miejsc, w ich otoczeniu. Niemal zawsze strefy te są bardzo atrakcyjne dla inwestycji z racji łagodniejszych przepisów ochronnych i nadal bardzo pięknego otoczenia. To rodzi pytanie: jak daleko możemy posunąć się z inwestowaniem w tych strefach, bez naruszania wartości krajobrazowych widocznych tuż za granicą miejsc prawnie chronionych? Tradycja tzw. wilegiatury ma rodowód antyczny. Dziś dzięki zdalnym technologiom czas naszej pracy stał się bardziej płynny, co oznacza że również miejsca stały się bardziej elastyczne. Uważamy, że tworzy to nowy rodzaj krajobrazu – „krajobraz gościnny”.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ocena estetyczna krajobrazu kulturowego obszaru ziemi wodzisławsko‐karwińskiej na potrzeby turystyki

Krajobraz ziemi wodzisławsko‐karwińskiej pierwotnie kształtowany był przez komponenty przyrodnicze, a od momentu przybycia na ten obszar pierwszych osadników w jego strukturze zaczęły pojawiać się komponenty antropogeniczne. Stopień zmian i obecną wartość estetyczną krajobrazu określić można poprzez wykonanie jego oceny (waloryzacji). Skala oceny uwzględniająca 6 kryteriów pozwala maksymalnie uzyskać 18 punktów. Obszarem o najwyższej wartości estetycznej krajobrazu jest południowa część terenu badań o funkcjach mieszkalno‐rolniczych (14 punktów). Najniższe oceny przyznano obszarom pełniącym funkcję rolniczo‐wodno‐gospodarczą (11 punktów), mieszkalnoprzemysłową (12 punktów) i przemysłową (10 punktów).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kępa Mieszczańska we Wrocławiu – integracja formalnej i funkcjonalnej wyspy z miejską przestrzenią publiczną

Wrocław, jako miasto z rozwiniętą siecią rzeczną, posiada liczne wyspy różniące się między sobą: pochodzeniem, powierzchnią, stopniem i formą zagospodarowania. Jedną z nich jest Kępa Mieszczańska zlokalizowana w zachodniej części miejskiego odcinka Odry. Już od XIII w. lokowano w jej obrębie obiekty wykorzystujące energię wody oraz transport wodny. W drugiej połowie XVIII w. powstały obszerne koszary, będące podstawą rozległych zabudowań wojskowych. Specyficzny sposób zagospodarowania i użytkowania wyspy spowodował dodatkowe ograniczenie jej dostępności. Funkcje przemysłowo-magazynowe i militarne, choć zredukowane po 1945 r., przetrwały do początku lat 90. XX w. Obecnie na Kępie Mieszczańskiej trwa planowy proces przekształcania terenów poprzemysłowych i powojskowych w tereny ogólnodostępne. W artykule przedstawiono problematykę i proces powolnej integracji wyizolowanego formalnie i funkcjonalnie obszaru Kępy Mieszczańskiej z miejską przestrzenią publiczną Wrocławia.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Percepcja obiektów sakralnych Ojcowskiego Parku Narodowego przez miejscową ludność oraz turystów

W polskich parkach narodowych występują dobra kulturowe, których obecność na terenie parków jest usankcjonowana prawnie. Duża grupa wśród obiektów kulturowych to obiekty sakralne. Stanowią one odzwierciedlenie życia duchowego społeczności zamieszkałej na tych obszarach. Autor postanowił prześledzić postrzeganie obiektów sakralnych najmniejszego polskiego parku narodowego wśród ludności miejscowej i przyjezdnej. Badania przeprowadzono w formie wywiadów kwestionariuszowych. Obiekty kulturowe znajdujące się w Ojcowskim Parku Narodowego są postrzegane przez mieszkańców i turystów w sposób zróżnicowany. Obie grupy respondentów dostrzegają te spośród nich, które są pewnego rodzaju wizytówką Parku. Gorzej jest z postrzeganiem w krajobrazie obiektów małej architektury sakralnej (kapliczek i krzyży przydrożnych) – przez większość ankietowanych osób są one niezauważane.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przeobrażenia struktury użytkowania gruntów rolnych w województwie świętokrzyskim w pierwszej dekadzie XXI w.

Celem artykułu jest ocena zmian w strukturze użytkowania gruntów w gospodarstwach rolnych województwa świętokrzyskiego w latach 2002-2010 oraz identyfikacja czynników kształtujących badane przeobrażenia. W badaniach wykorzystano dane z Powszechnych Spisów Rolnych z lat 2002 i 2010 dotyczące powierzchni gruntów gospodarstw rolnych. W pracy zastosowano podstawowe wskaźniki statystyczne i opracowania kartograficzne obrazujące przestrzenne zróżnicowanie dynamiki zmian struktury użytkowania gruntów rolnych w gminach analizowanego obszaru. Stwierdzono, że zmiany w użytkowaniu gruntów będących w użytkowaniu gospodarstw rolnych w woj. świętokrzyskim w latach 2002-2010 nie w pełni wpisywały się w tendencje ogólnokrajowe. Zauważono również istotne różnice w przemianach struktury użytkowania gruntów rolnych między obszarami z przewagą funkcji przemysłowych (podregion kielecki województwa), a obszarami z dominującą funkcją rolniczą (podregion sandomiersko-jędrzejowski).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Typologia i waloryzacja małych form architektury sakralnej w krajobrazie ziemi wodzisławskiej

Religijność to cecha charakteryzująca ludność Górnego Śląska. Jej odzwierciedleniem jest stan i liczba zabytków sakralnych. Przeprowadzone badania objęły 107 obiektów małej architektury sakralnej, poprzez którą autorzy rozumieją: rzeźby świętych, krzyże pokutne, krzyże przydrożne, kapliczki przydrożne murowane, kaplice drewniane oraz kolumny maryjne. Celem pracy jest stworzenie typologii i waloryzacji miejsc występowania zabytków sakralnych na obszarze ziemi wodzisławskiej. Autorzy przypisali obiektom punkty według odpowiednio dobranych kryteriów, co pozwoliło na stworzenie mapy waloryzacyjnej. Najwyższe wartości punktowe prezentują miejscowości, w których występują duże ośrodki kultu religijnego. Największe natężenie zabytków sakralnych zauważalne jest w centrum Wodzisławia Śląskiego oraz w Pszowie, mieście do którego zmierzają liczne pielgrzymki. Kapliczki, figury i krzyże przydrożne stanowią nieodłączny elementy krajobrazu ziemi wodzisławskiej. Stoją w każdej miejscowości przy drogach, wśród pól uprawnych, przy kościołach, szpitalach, cmentarzach. Niosą treści o przeszłości regionu i są symbolem religijności jego mieszkańców.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sakralizacja przestrzeni wobec współczesności

Erozja współczesnego sakralnego krajobrazu kulturowego oraz rytuałów dnia codziennego i odświętnego pozwala niektórym wysnuć wniosek o laicyzacji świata zachodniego. Autorzy artykułu rozważają różne przejawy sakralizacji przestrzeni w przeszłości i współcześnie, w przestrzeni prywatnej i publicznej, zwracając przy tym uwagę na jej formę, znaczenia, genezę, upatrując w naznaczaniu przestrzeni religijnymi symbolami nie tylko chęci zamanifestowania wiary, ale również zapewnienia sobie bożej przychylności i protekcji, zaakcentowania miejsc ważnych uświęconych krwią czy tragizm gwałtownej śmierci. Sakralizacja niejednokrotnie może być przejawem terytorialności. Przeprowadzoną analizę uzupełniają wybrane przykłady. Autorzy konkludują, iż nie ma krajobrazu zdesakralizowanego, wolnego od jakiś form sacrum; nawet totalitaryzmy zwalczające religie tworzyły system odniesień na ich podobieństwo. Współcześnie mamy zatem do czynienia raczej z poszukiwaniami nowej niż z rezygnacją z duchowości.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka