rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Bańka spekulacyjna na rynku nieruchomości w Stanach Zjednoczonych Ameryki

Bańka spekulacyjna na amerykańskim rynku nieruchomości składała się
z trzech etapów. Każdy z etapów trwał około trzech lat i miał swoją specyfikę. Czwarty
etap narastania bańki nie obejmował już rynku amerykańskiego (tylko europejski) i trwał
około dwóch lat. Kryzys na rynku nieruchomości był wynikiem deregulacji i/bądź błędnej
regulacji. Nadmierna ekspansja sfery finansowej (finansjeryzacja) odbyła się kosztem sfery
realnej i dochodów gospodarstw domowych. Kryzys na rynku nieruchomości okazał się
szczególnie dotkliwy dla klasy średniej.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Analiza wymagań konsumentów dotyczących jakości usług świadczonych przez medyczne laboratoria diagnostyczne

Celem artykułu jest przedstawienie wymagań konsumentów dotyczących
jakości usług świadczonych przez medyczne laboratoria diagnostyczne, jak również
czynników, które wpływają na wybór danego laboratorium przez konsumentów. Ponadto
dokonano oceny podstawowej wiedzy konsumentów na temat akredytacji laboratoriów.
W artykule przedstawiono przepisy prawne dotyczące medycznych laboratoriów diagnostycznych,
wymagania związane z akredytacją tych usług, a także wyniki badania ankietowego
przeprowadzonego wśród konsumentów korzystających z usług medycznych
laboratoriów diagnostycznych na rynku trójmiejskim.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wykorzystanie warunkowego modelu maksimów blokowych do pomiaru Value at Risk

W pracy rozważany jest warunkowy model maksimów blokowych, wywodzący
się z teorii wartości ekstremalnych. Badana jest jego przydatność do wyznaczania
jednookresowych prognoz Value at Risk (VaR), gdy parametry modelu są szacowane
na podstawie małej próby. Weryfikowana jest hipoteza, iż warunkowy model
maksimów blokowych zwraca poprawne oszacowania VaR. Przeprowadzono empiryczną
analizę poprawności modelu na siedmiu światowych indeksach giełdowych w latach
2001-2013. Badania potwierdziły, że model jest poprawny pod względem liczby i niezależności
przekroczeń VaR oraz może być alternatywą dla innych często wykorzystywanych
modeli.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wybór formy ewidencji podatkowo-księgowej małych i średnich przedsiębiorstw jako element zarządzania finansami przedsiębiorstwa – aspekt teoretyczny

Małe i średnie przedsiębiorstwa mają obowiązek prowadzenia ewidencji
podatkowo-księgowej. W zależności od wielkości przedsiębiorstwa, rodzaju prowadzonej
działalności gospodarczej oraz osiąganych rezultatów finansowych mają do wyboru
różne formy ewidencji podatkowo-księgowej: księgi rachunkowe, zryczałtowane formy
ewidencji, a także prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Każda z nich
ma swoje wady i zalety, ale przede wszystkim różni je sposób obliczania wielkości podatku.
Wybierając sposób ewidencji podatkowo-księgowej, należy wziąć pod uwagę fakt,
iż dana forma determinuje także wysokość obliczonego podatku. Celem artykułu jest zaprezentowanie
znaczenia i istoty form ewidencji podatkowo-księgowej małych i średnich
przedsiębiorstw w kontekście ich wpływu na finanse przedsiębiorstwa. Możliwość
wyboru między skorzystaniem z uproszczeń a zrezygnowaniem z nich ma ogromny
wpływ na finanse przedsiębiorstwa, ponieważ wpływa na wielkość dochodu do opodatkowania.
W artykule wykorzystano analizę i krytyczną ocenę literatury oraz obowiązujących
aktów prawnych.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Informacja wizualna w przestrzeni miasta - przykład Katowic

Informacja wizualna w przestrzeni miasta stanowi istotny element jego zagospodarowania,
stąd też od wielu lat trwa publiczna dyskusja nad określeniem zasad i warunków
jej kształtowania. Szczególnie istotna wydaje się być kwestia lokalizacji tablic,
urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń i obiektów małej architektury w przestrzeni publicznej
polskich miast. Własne oceny i opinie w tym zakresie wyrażają stanowczo zarówno
mieszkańcy, zarządcy nieruchomości, lokalni przedsiębiorcy, jak i władze miast. Ustawa
krajobrazowa, która weszła w życie w 2015 r., dała gminom możliwość uregulowania
tej kwestii formalnie.
Informacja wizualna w przestrzeni miejskiej powinna spójnie identyfikować funkcje,
obiekty i cele, nie zakłócając przy tym ładu urbanistyczno-architektonicznego. Nadmiar informacji
może powodować dezinformację, a zbyt wiele reklam i szyldów – „zaśmiecanie”
przestrzeni miasta. Wszechobecna w mieście reklama staje się coraz bardziej agresywna
w przekazie, intensywna w kolorze i formie, zawłaszczająca elewacje budynków i ulic,
przytłaczająca skalą nasilenia. Problem dotyczy niemal wszystkich polskich miast, a wiele
z nich próbuje szukać skutecznych rozwiązań. Przykładem mogą być Katowice – największe
miasto w województwie śląskim, stolica regionu, miejsce kreowane od nowa, które
czerpie inspirację z historii i lokalnej tradycji. Informacja wizualna w śródmiejskiej przestrzeni
charakteryzuje się nadmiarem, nieuporządkowaniem, różnorodnością, sprzecznością
formy i treści – jednym słowem chaosem informacyjnym. Celem artykułu jest ocena
form i narzędzi informacji wizualnej w mieście, ze szczególnym uwzględnieniem szyldów,
tablic i urządzeń reklamowych. Badania bezpośrednie przeprowadzono w maju 2016 r.
wśród 400 respondentów − mieszkańców Katowic. Wyniki badań posłużyły do weryfikacji
przyjętej hipotezy, iż system informacji wizualnej Katowic jest niespójny z wizerunkiem
miasta.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Koncepcja lean management w zarządzaniu organizacją

Lean Management (LM) jako koncepcja zarządzania organizacją ma swoje źródło w Systemie Produkcyjnym Toyoty (Toyota Production System – TPS). Podstawą koncepcji Lean Management stało się zidentyfikowanie przez T. Ohno siedmiu typów marnotrawstwa; ich ograniczanie lub wręcz eliminacja jest głównym celem koncepcji. To właśnie w tych procesach upatruje się możliwości podnoszenia efektywności funkcjonowania
całej organizacji. Celem artykułu jest zaprezentowanie Lean Management jako koncepcji zarządzania organizacją oraz identyfikacja sposobu pomiaru poziomu jej realizacji w organizacji i charakterystyka podstawowego jej narzędzia, tj. organizacji miejsca pracy. Autorka podejmuje próbę odpowiedzi na następujące pytania badawcze:
1. Jaka jest geneza koncepcji Lean Management w naukach o zarządzaniu oraz czym się charakteryzuje ta koncepcja?
2. Jak można dokonać pomiaru poziomu realizacji koncepcji Lean Management w organizacji?
3. Jak organizacja miejsca pracy może przyczynić się do implementacji koncepcji Lean Management w organizacji?
W artykule wykorzystano metodę analizy literatury.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Sposoby integracji kształcenia na poziomie wyższym ze zdobywaniem doświadczenia zawodowego – wyniki badań

Doświadczenie zawodowe jest jedną z cech warunkujących skuteczną tranzycję absolwentów szkół wyższych na rynek pracy. W Polsce istnieje wiele różnych możliwości łączenia zdobywania doświadczenia zawodowego ze studiami w trybie stacjonarnym. Występuje też znaczny zakres swobody w tym zakresie. Badania ankietowe przeprowadzone wśród studentów wykazały, że w ich opinii najlepszym modelem łączenia studiów ze zdobywaniem doświadczenia zawodowego byłby system dualny, gdyby taki funkcjonował. Dla studentów istotna jest możliwość osiągania dochodu, dlatego w obecnych realiach wybrali pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej w elastycznym czasie pracy jako najlepszą formę zdobywania doświadczenia zawodowego w czasie studiów.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Sytuacja życiowa osób starszych w województwie opolskim, których dzieci wyemigrowały za granicę - wybrane aspekty

Stale zwiększający się udział osób starszych w społeczeństwie wiąże się
z koniecznością zabezpieczenia ich potrzeb ‒ przede wszystkim zdrowotnych, finansowych,
w zakresie kontaktów międzyludzkich oraz udzielania wsparcia w organizacji
życia codziennego. W szczególnej sytuacji znajdują się osoby starsze, których dorosłe
dzieci przebywają za granicą, gdyż ‒ jak pokazały przeprowadzone przez autorki badania
‒ nieobecność członków najbliższej rodziny ceduje obowiązek zabezpieczenia wymienionych
potrzeb na instytucje (ośrodki pomocy społecznej, domy pomocy społecznej
i organizacje pozarządowe) oraz osoby z najbliższego otoczenia (sąsiadów). Celem artykułu
jest przedstawienie relacji z rodziną, ponieważ ich zmiana w związku z rozłąką
migracyjną pokazuje, że poważnym problem stało się osłabienie więzi rodzinnych oraz
brak zainteresowania i ograniczona współpraca rodzin z instytucjami udzielającymi
wsparcia pozostawionym w kraju seniorom.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zarządzanie talentami w kulturze i sztuce

Zasoby ludzkie odgrywają szczególną rolę w organizacjach kultury i sztuki, decydując częstokroć o ich szeroko pojmowanym sukcesie. Właściwe zarządzanie tym najcenniejszym zasobem staje się zatem podstawowym zadaniem dla osób odpowiedzialnych za ich funkcjonowanie. Niemniej, literatura nie dostarcza niezbędnego wsparcia procesów zarządzania zasobami ludzkimi w tego typu organizacjach, a sama teoria ZZL nie wydaje się najlepiej odpowiadać specyfice organizacji kultury i sztuki. Opierając się na analizach literatury, w artykule podjęto próbę przedstawienia autorskiej koncepcji wykorzystania zarządzania talentami w organizacjach kultury i sztuki. Wynikiem analiz jest konceptualny model zarządzania talentami we wzmiankowanych organizacjach.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Deregulacja polskiego rynku pracy

Historycznie ukształtowana regulacja rynku pracy związana jest z jego
infrastrukturą organizacyjno-prawną, tzn. przepisami dotyczącymi płac, czasu pracy
i ochrony stosunku pracy. W opinii zwolenników deregulacji utrudnia ona elastyczne
dostosowywanie się do rozmiarów zatrudnienia w zależności od zaistniałej sytuacji
gospodarczej, powodując wzrost bezrobocia strukturalnego i wzrost kosztów pracy. Deregulacja
rynku pracy związana jest z rozluźnieniem istniejących ograniczeń ustawowych
norm w zakresie stosunków pracy, czasu pracy, płac, realizowaną polityką zatrudnienia
w przedsiębiorstwach. Celem niniejszego opracowania jest zbadanie, w jaki sposób
deregulacja polskiego rynku pracy po roku 2004 wpłynęła na zmiany w poziomie
i formach zatrudnienia w gospodarce narodowej.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czasowniki w nowszej leksyce słoweńskiej

Artykuł dotyczy 426 czasowników wybranych ze słownika nowszego słownictwa słoweńskiego
Slovar novejšega besedja slovenskega jezika z 2012 roku. Analiza pokazała możliwe modyfikacje
zaobserwowane przy porównaniu czasowników z tego słownika z czasownikami, które umieszczono
w Slovar slovenskega knjižnega bezika z 1994 roku. Autorka artykułu korzysta z takich pojęć
semantyki leksykalnej, jak polisemia, homonimia, modyfikacja znaczeń. Materiał został podzielony
ze względu na kategorie semantyczne: kauzatywność, inchoatywność, terminatywność, finitywność
etc. Uwzględniono także nacechowanie temporalne, aspektualne badanych jednostek werbalnych.
Pokazano prefiksy tworzące analizowane czasowniki i przypisano im funkcje sygnalizowania
kategorii semantycznych. W końcowej części artykułu zaprezentowano przykładowe pola znaczeniowe
badanego słownictwa. Ta klasyfikacja przynosi pewne informacje na temat nowoczesnego
społeczeństwa słoweńskiego. Przeprowadzona analiza udowodniła występowanie takich zjawisk,
jak internacjonalizacja i globalizacja w języku słoweńskim i innych językach słowiańskich.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Postrzeganie gwary ludowej w XIX wieku

Artykuł ukazuje postrzeganie gwary ludowej w XIX wieku w czterech perspektywach. Omawia rozwój badań naukowych nad gwarami, zapoczątkowanych przez etnografów i kontynuowanych przez dialektologów. Pokazuje sposoby wykorzystania gwar ludowych w literaturze, wyodrębnia funkcje, jakie pełni mowa ludowa w dziele literackim. Na podstawie najważniejszych słowników dziewiętnastowiecznych ustala relacje między leksyką gwarową a ogólną. Analizując zasób rejestrowanej leksyki nacechowanej terytorialnie i sposób jej kwalifikowania, zmierza do rekonstrukcji świadomości językowej dziewiętnastowiecznych słownikarzy. Na podstawie poradników językowych ustala stosunek ówczesnej normy poprawnościowej do form gwarowych.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Inwencja a konwencja we frazeologii odmiany artystycznej współczesnej polszczyzny

W artykule przeprowadzono analizę sposobów funkcjonowania frazeologizmów w utworach
współczesnych prozaików polskich: Ignacego Karpowicza, Sławomira Shutego, Joanny Fabickiej i Izabeli Sowy. Wśród zgromadzonych frazeologizmów, oprócz jednostek zgodnych z normą frazeologiczną
języka polskiego, wydzielono użycia innowacyjne. Ustalono, iż frazeologia jest istotnym
składnikiem współczesnych polskich tekstów literackich, służy do stylizacji, kreowania komicznego,
ironicznego bądź sarkastycznego charakteru narracji. W ramach grupy innowacji frazeologicznych
wyodrębniono modyfikacje polegające na zmianie płaszczyzny leksykalnej frazeologizmu (304 jednostki)
oraz innowacje kontekstowe polegające na rozszerzeniu łączliwości leksykalnej frazeologizmu
lub umieszczeniu frazeologizmu w nietypowym kontekście (147 jednostek). Zbadano częstotliwość
występowania poszczególnych typów innowacji w utworach wymienionych pisarzy.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Sylwa jako świadectwo sarmackich obyczajów. Przyczynek do badań

Sylwa szlachecka jest jednym z najsilniej reprezentowanych typów tekstu w Rzeczypospolitej
Szlacheckiej od XVI do XIX wieku. Jest także wyraźnie związana z dominującą w tym okresie
szlachecką wspólnotą komunikatywną, stając się odzwierciedleniem sarmackich obyczajów. Samo
pisanie sylw jawi się jako powszechny zwyczaj językowy, w swym tworzywie i treści ujawniając
kolejne ślady obyczajów. Z punktu widzenia genologii lingwistycznej, sylwa jawi się jako kategoria
kulturowa, ujmowana w wymiarze formotwórczym, poznawczym, komunikacyjnym, stylistycznym
i historycznym. W niniejszym artykule podjęto próbę omówienia jednego z aspektów – sylwy
jako kategorii komunikacyjnej. Bogactwo gatunków, ich hybrydyczność, typowość dla różnych
kategorii ponadgatunkowych odzwierciedla gusta i potrzeby szlachty, dając wyraz mentalności
sarmackiej czasów saskich.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przemiany językowo-kulturowe wsi na przykładzie ekspresywizmów określających dzieci

Artykuł zawiera wnioski z badania kwestionariuszowego dotyczącego ekspresywizmów stosowanych
na określenie dzieci, przeprowadzonego w 2011 r. w Małopolsce wśród gimnazjalistów
z trzech szkół, a następnie wśród najstarszych krewnych tych uczniów. W zebranym materiale (głównie
u najstarszych respondentów) znajdują się leksemy gwarowe, odnoszące się do minionej kultury,
związane z zakorzenionym na wsi systemem wartości oraz (głownie u młodzieży) elementy nowe,
odzwierciedlające zjawiska i mody kultury masowej. Ekspresywizmy podawane przez najstarsze
osoby krytycznie oceniają pochodzenie dziecka spoza związku małżeńskiego, negliż oraz zbytnią
dbałość o urodę. W leksyce najstarszego pokolenia brakuje określeń wartościujących pozytywnie.
Dla odróżnienia: w języku młodzieży pojawia się wiele nazwań czułych, pieszczotliwych, kwestie
moralne nie są ostro oceniane, zaś eksponowanie walorów ciała spotyka się z aprobatą. Ponadto
w nazwach ekspresywnych wymienianych przez młodzież widać silne wpływy języka angielskiego
oraz współczesnej kultury popularnej.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Etniczne i językowe zróżnicowanie osadnictwa na zachodnich obrzeżach Wielkiego Księstwa Litewskiego na podstawie spisu włościan w Inwentarzu starostwa tykocińskiego z 1573 roku

W artykule przedstawiono zróżnicowany etnicznie i językowo proces osadnictwa zachodniej części dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego, dziś województwa podlaskiego, obejmującego ziemie w ramionach rzeki Narwi i jej lewego dopływu – rzeki Śliny. Obszar ten był zasiedlany przez Słowian zachodnich i wschodnich oraz Litwinów. Podstawą opracowania jest rękopis Inwentarza starostwa tykocińskiego z 1573 roku sporządzony przez Łukasza Górnickiego, starostę tykocińskiego, sekretarza, bibliotekarza i pisarza króla Zygmunta Augusta. Na podstawie analizy spisu włościan 18 wsi i folwarków tego starostwa pokazano udział poszczególnych grup etnicznych i językowych w zasiedleniu terenu. Najliczniej zasiedlili ten obszar Słowianie zachodni i wschodni, a w nieco mniejszym stopniu Litwini i Jaćwingowie. Magnaci i namiestnicy litewsko-ruscy podlegający Trokom – Glińscy, Radziwiłłowie i Gasztołdowie – przenosili do dóbr ziemskich i królewskich na Podlasiu Litwinów i Białorusinów ze swoich posiadłości na Litwie i nad Niemnem. Badania nad przynależnością językową i etniczną włościan oparto na analizie ortografii i etymologii antroponimów.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Świadomość językowa osób polskiego pochodzenia na Ukrainie w zakresie używania wybranych form grzecznościowych

W artykule przeanalizowano świadomość językową w zakresie używania wybranych form grzecznościowych w środowisku użytkowników języka polskiego jako odziedziczonego na Ukrainie. Świadomość językowa rozumiana jest z jednej strony jako kompetencja, a z drugiej jako przekonania na tematy języka. Oba te aspekty zostały uwzględnione w analizie czterech typów ankiet (466 respondentów) oraz tekstów ustnych i pisanych, tworzonych przez użytkowników badanej polszczyzny. Przeanalizowano trzy typy zwrotów grzecznościowych, które mają najwyraźniejsze cechy specyficzne funkcjonowania w polszczyźnie na Ukrainie w porównaniu z językiem ogólnopolskim: zwracanie się do adresata w sytuacji oficjalnej na pan/pani + imię, np. pani Mario!; wyrażanie gratulacji i życzeń za pomocą struktur zawierających performatywy witać i pozdrawiać, np. Witam z urodzinami!; nadużywanie słów pan/pani przed nazwą własną w strukturach referujących, realizowanych głównie w prasowych tekstach informacyjnych, np. Prezesem Izby został Jacek Piechota, były minister gospodarki, a ze strony ukraińskiej pan Oleg Dubynin. Badania wykazały, że świadomość dotycząca wszystkich trzech typów struktur grzecznościowych jest dość słaba w aspekcie kompetencyjnym, natomiast w aspekcie przekonaniowym użytkownicy polszczyzny przodków najbardziej uświadamiają sobie niestosowność słów witam i pozdrawiam w gratulacjach i życzeniach. Ujawniono kilka rodzajów motywacji skłaniających użytkowników do używania trzech wspomnianych typów struktur.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Etos i obyczaj środowiskowy w świetle dokumentacji XIX-wiecznych stowarzyszeń kobiecych

Przedmiotem analiz są dokumenty (protokoły, sprawozdania, statuty) oświatowych stowarzyszeń
kobiecych, które powstały pod koniec XIX w. na terenie zaboru austriackiego i pruskiego. Zachowania
językowe utrwalone w tekstach odzwierciedlają przestrzeganie wartości fundamentalnych,
etosowych, związanych z narodową tradycją funkcjonowania wartości w polskim społeczeństwie
(patriotyzm, wolność, religia) oraz wartości wynikających z filozofii epoki (praca dla dobra ogółu).
Ujawniają także funkcjonowanie obyczajów środowiskowych, form zachowania przyjętych i aprobowanych
w obrębie małych wspólnot komunikatywnych (np. solidarność kobieca, solidarność
zawodowa). Pierwsze z nich są przede wszystkim świadectwem przynależności do wspólnoty,
drugie – istotnym sposobem jej budowania

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Tak zwane samogłoski nosowe w języku dzieci i młodzieży (na przykładzie polszczyzny mówionej uczniów z Bełchatowa)

Niniejszy artykuł stanowi próbę ustalenia społecznego zasięgu wymowy wariantów tzw. samogłosek
nosowych ę i M w najmłodszym pokoleniu Polaków, w tym przypadku mieszkańców Bełchatowa
(woj. łódzkie). Zostali oni podzieleni na grupy ze względu na wiek oraz pochodzenie społeczne.
W tekstach czytanych zmienna (ę) w pozycji wygłosowej w języku większości badanych
realizowana była jako wariant ustny [e]. Jedynie u dzieci pochodzenia robotniczego pojawił się
wariant [ę], co tłumaczy się wpływem pisma na wymowę. W tekstach mówionych dominującą
realizacją był odnosowiony wariant [e].
Zmienna (M) w wygłosie, w tekstach czytanych, najczęściej wymawiana była zgodnie z normą
jako nosowy wariant [M]. W tej samej pozycji, w tekstach mówionych, najczęściej występowała
samogłoska nosowa [M]. Jednak najmłodsi informatorzy pochodzenia robotniczego realizowali tu
połączenie [om], co może być wynikiem szerzenia się wymowy gwarowej południowej i wschodniej
Polski na obszary Polski centralnej.
W omawianej pozycji zarówno w wypadku (ę), jak i (M ) zanotowano liczne formy
hiperpoprawne.
Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że w tekstach czytanych, jak
i mówionych wiek i pochodzenie społeczne respondentów nie miały wpływu na częstotliwość
występowania samogłosek nosowych -ę i -M w śródgłosie wyrazów.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Intertekstualne relacje w parodii bułgarskiego pisarza Ljubomira Kotewa

Z punktu widzenia gatunkowego praca ta prezentuje współczesny tekst literacki bułgarskiego
pisarza Ljubomira Kotewa. Jego utwór Galeria typów i charakterów bułgarskich w czasach tureckich
i dzisiejszych (2004) jest parodią noweli słynnego bułgarskiego pisarza Iwana Wazowa pod tym samym
tytułem. Kotew dostrzegł bardzo interesującą analogię między dzisiejszą Bułgarią a światem przedstawionym
przez Wazowa w tekście źródłowym, mimo że upłynęło wiele lat od czasu jego kreacji.
Analiza współczesnego utworu ujawnia możliwości parodii stworzenia szeregu charakterów, które
egzystują w trzech planach: społecznym, politycznym i kulturalnym. Porównanie tekstów dwóch
autorów skłania do refleksji o problemach bułgarskiej tożsamości.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zagubione w przekładzie

W artykule autorka podejmuje problem przekładu tekstów, zawierających między innymi bardzo
ciekawe dane dialektologiczne, dotyczące obszarów Grodzieńszczyzny, a zapisanych pod koniec
XIX wieku przez Elizę Orzeszkową, a następnie opublikowanych w cyklu Ludzie i kwiaty nad Niemnem
w czasopiśmie „Wisła”. Jej uwagi dotyczą zarówno dwujęzycznego tekstu Эліза Ажэшка,
Людзі і кветкі над Нёманам. Нарысы на дзвюх мовах. Першая суместная публікацыя,
Мінск 2012. Eliza Orzeszkowa, Ludzie i kwiaty nad Niemnem, Zbiór esejów na dwóch językach.
Pierwsza wspólna publikacja, Mińsk 2012, jak i tłumaczenia tejże publikacji w wydaniu:
Э. Ажэшка, Людзі і кветкі над Нёманам, w: Аповесці, апавяданні, нарысу, Мінск 2000,
c. 457–503. Przedstawiając wszystkie błędy na tle ustalonej wcześniej wartości zbioru fitonimów
dla dialektologów, botaników oraz etnolingwistów i badaczy folkloru, autorka zastanawia się nad
celem takich wydań, zniekształcających całkowicie zawartość oryginału.

Czasopismo: Rozprawy Komisji Językowej ŁTN
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo