rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Prepozytura kanoników regularnych laterańskich w Krasnem na Mazowszu (1681-1819), fundacji Krasińskich herbu Ślepowron,

Prepozytura kanoników regularnych laterańskich w Krasnem na Mazowszu, w ziemi ciechanowskiej, rodowym gnieździe Krasińskich herbu Ślepowron, została utworzona w 1681 r. Kościół będący siedzibą prepozytury, którego początki sięgają XIV w., został przebudowany przez Jana Kazimierza Krasińskiego (ur. 1607 r., zm. 28 marca 1669 r.), który rozpoczął starania, aby uczynić z niego prepozyturę opactwa czerwińskiego kanoników regularnych laterańskich i Jana Dobrogosta Krasińskiego (ur. 10 czerwca 1639 r., zm. 21 lutego 1717 r.), który uskutecznił zabiegi ojca, dając początek prepozyturze. Od tej pory parafia w Krasnem, która jest wzmiankowana po raz pierwszy pod datą 1443 r., przeszła w ręce kanoników regularnych laterańskich. Pierwszym prepozytem w Krasnem został 22 stycznia 1681 r. kanonik regularny laterański ks. Franciszek Jagodkowicz. Wśród kanoników regularnych z opactwa czerwińskiego znajdujemy także Pawła Krasińskiego (†1768), który zapewne był także prepozytem kraśnieńskim. Prepozytura w Krasnem funkcjonowała do 1819 r., kiedy to uległo kasacie opactwo czerwińskie. Ostatnim prepozytem kraśnieńskim był ks. Franciszek Sulima Sułkowski. Jednak okres bytności kanoników regularnych w Karsnem jest dłuższy, bowiem od objęcia parafii w Krasnem pierwszego kanonika regularnego do śmierci ostatniego, już ekskanonika regularnego, ks. Idziego Godlewskiego, który był proboszczem w Krasnem od 1855 r., minęło 198 lat. Kościół w Krasnem pozostaje do dzisiaj jednym z cenniejszych zabytków architektury sakralnej na Północnym Mazowszu.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Opieka społeczna u protestantów w Polsce w XVI-XVIII wieku

W porównaniu do katolików opieka społeczna u protestantów miała bardziej świecki wymiar. Dotyczyło to szczególnie ewangelików augsburskich, u których ciężar pomocy nad potrzebującymi przejęły miasta. Jednocześnie luteranie całkowicie zanegowali koncepcję chrześcijańskiego rozdawnictwa jałmużny i do minimum ograniczyli pole do działań typowo charytatywnych. Z kolei we wspólnotach kalwińskich, również ariańskich i braci czeskich, decydującą rolę we wspomaganiu swoich pauperes, odgrywali możni protektorowie zborów i podległych im ziem. U nich jednak zachowano jałmużnę jako ważny środek działań dobroczynnych, zalecany również na synodach kalwińskich.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Początki odnowy posoborowej w Kosciele katolickim w Polsce (do 1972). Zarys wybranych problemów

Recepcja Soboru Watykańskiego II to jeden z najważniejszych, żywych procesów eklezjalnych zachodzących w Kościele katolickim począwszy od drugiej połowy lat sześćdziesiątych XX w. Analiza faktograficzna zjawiska pozwala na wyodrębnienie – w historii Kościoła w Polsce – trzech faz recepcji Vaticanum II. Są to kolejno: 1) faza wczesna (lata 1966-1978) z wyraźnie wyodrębnionymi dwoma podokresami: 1966-1972 oraz 1972-1978; 2) faza dojrzała (lata 1978-1989); 3) faza późna (lata 1989-1999). 
Niebagatelny wpływ na przebieg recepcji w Polsce, jej specyfikę, dynamikę oraz konkretne możliwości aplikacji nauczania w życie wspólnot kościelnych miały uwarunkowania związane z funkcjonowaniem Kościoła w warunkach państwa totalitarnego. W niniejszym artykule przedstawione zostały kolejno: uwarunkowania polityczno-systemowe; uwarunkowania prawno-kanoniczne; uwarunkowania społeczno-religijne. Jako instytucjonalne narzędzia recepcji Soboru Watykańskiego należy postrzegać należy powołane przez Konferencję Episkopatu Polski specjalne komisje, na czele z Komisją Soborową.
Dla zobrazowania procesu recepcji Vaticanum II w Polsce – w pierwszej fazie obejmującej podokres lat 1966-1972 – dokonano wyboru kilku charakterystycznych obszarów odnowy posoborowej. Widocznym znakiem wprowadzania posoborowych zmian była odnowa liturgii i studiów biblijnych (zapoczątkowano nową edycję ksiąg liturgicznych w języku polskim oraz wydano nowe krytyczne tłumaczenie ksiąg Pisma św. – „Biblią Tysiąclecia”). Odnowa kolegialności i synodalności polegała na opracowaniu i wejściu w życie Statutu Konferencji Episkopatu Polski (1969 r.); umocnieniu i pogłębieniu charakteru duszpasterskiego instytucji synodów diecezjalnych oraz prowincjonalnych; przywróceniu Rad Kapłańskich. Wiele uczyniono również by nadać nowe, ożywcze impulsy ruchowi ekumenicznemu. Podjęto prace przygotowawcze w celu przeprowadzenia nowoczesnej odnowy struktur kościelnych (projekt opracowany przez zespół arcybiskupa Bolesława Kominka w 1967 r.). Ostatecznie urzeczywistnienie – tego istotnego wymiaru recepcji nauczania soborowego – nastąpiło częściowo poprzez postanowienia bulli Pawła VI „Episcoporum Poloniae coetus” z 1972 r. Sobór Watykański II przyniósł także zasadnicze zmiany w postrzeganiu roli świeckich w Kościele. Nastąpiła rewolucyjna zmiana paradygmatu udziału świeckich w życiu Kościoła (od obecności do zaangażowania). Na polskim gruncie prześledzono ją na przykładzie dwóch odmiennych formacyjnie ruchów katolickich (odgrywającego rolę prekursora idei soborowych środowiska ZNAK oraz stworzonego przez ks. Franciszka Blachnickiego Ruchu Światło-Życie). Przedstawione w ogólnym zarysie przykłady były pewnymi propozycjami i nie wyczerpały bogatych oraz różnorodnych doświadczeń recepcji Soboru Watykańskiego II w Kościele w Polsce.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polska jako "Antemurale" i "Ojczyzna Świętych". Motyw przedmurza w "Nowych Atenach" księdza Chmielowskiego

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie stanowiska księdza Benedykta Joachima Chmielowskiego (1700-1763) wobec dogmatu przedmurza, z perspektywy mniej lub bardziej domniemanej megalomanii i ksenofobii. Dokonano próby odpowiedzi na szereg istotnych pytań. Czy Nowe Ateny należy uznać za kolejny megalomański pean na cześć sarmackiej ojczyzny? Czy w stosunku do sąsiadów Chmielowski kieruje się serią stereotypów, a swą polskość opiera na bezkrytycznym poczuciu wyższości? Wreszcie, jak wygląda jego wizja mitu Polski jako przedmurza? Nowe Ateny uznawane są za pierwszą polską encyklopedię powszechną sensu stricto (I wydanie 1745 r.). Szczególny nacisk kładł autor na elementy kuriozalne, co było typowe dla barokowej nauki. Podczas zaborów dzieło stało się ofiarą krzywdzącej czarnej legendy. Chmielowski gloryfikuje rolę Polski jako państwa stojącego na straży cywilizacji łacińskiej. Swój kraj nazywa szumnie „ojczyzną świętych”. Aczkolwiek jego dzieło dalekie jest od megalomanii i bezkrytycznego samouwielbienia. Przepełnione jest natomiast autentyczną żarliwą wiarą oraz gorącym patriotyzmem. Pomimo narodowej dumy i braku kompleksów, autor potrafi być krytyczny wobec swoich rodaków a obiektywny wobec sąsiednich nacji. Za rozbudzanie patriotyzmu, uczuć narodowych i religijnych – poza krzewieniem wiedzy – należy się autorowi wdzięczna pamięć następnych pokoleń. Sama popularyzacja mitu przedmurza powinna być poczytywana zaś jako znaczący wkład w budowanie polskiej tożsamości narodowej.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Śpiewy pseudochorałowe w XVIII-wiecznych rękopiśmiennych graduałach Zgromadzenia XX. Misjonarzy

Śpiewy pseudochorałowe stanowią bardzo różnorodną grupę repertuarową, która nie była dotychczas przedmiotem obszernych badań. Artykuł podejmuje jej problematykę  na przykładzie rękopiśmiennych graduałów XX. Misjonarzy. Oprócz wskazania konkordancji i pokrewieństwa repertuarowego, autor analizuje również zagadnienia wielogłosowości, praktyki wykonawczej oraz współczesnej recepcji śpiewów pseudochorałowych. Najważniejszym aspektem tych rozważań jest dwugłosowa Missa Varsaviensis ze stradomskiego Graduale Pro Festis Solemnioribus z 1769 r. oraz jej konkordancje w źródłach OO. Bernardynów

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Zamknięcie małego seminarium w Krakowie prowadzonego przez Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo w latach 1945-1962

Autor w powyższym artykule, na przykładzie małego seminarium Księży Misjonarzy w Krakowie, stara się przybliżyć czytelnikowi tematykę niższych seminariów. Zwraca uwagę na kontekst historyczny oraz społeczny istnienia tych placówek. Ukazuje, jaki wpływ na kształtowanie młodego człowieka miały takie szkoły i jak przebiegał w nich proces wychowania. Autor przedstawia, jak po drugiej wojnie światowej zmieniło się podejście władzy państwowej do szkół prowadzonych przez podmioty kościelne. W opracowaniu, autor stara się znaleźć prawdziwe powody likwidacji niższych seminariów w Polsce, ukazując, że sprawa ich zamknięcia nie była podyktowana dobrem dzieci, ale była decyzją czysto polityczną.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Miejsce duchowieństwa rzymaskokatolickiego i służby kościelnej wśród kadry nauczycielskiej szkół ludowych Galicji w latach 1774-1873

Artykuł poświęcony jest udziałowi księży rzymskokatolickich oraz
służby kościelnej w prowadzeniu nauczania w szkołach ludowych Galicji. Zakres chronologiczny wyznaczają dwie daty (1774 r. i 1873 r.), związane z ogłoszeniem przez władze państwowe Austrii ustaw szkolnych. Bazę źródłową stanowią źródła archiwalne i drukowane oraz literatura naukowa. W artykule dowodzę, że duchowieństwo, szczególnie parafialne, bardzo aktywnie włączyło się do działań organizacyjnych na rzecz tworzenia w parafiach szkół ludowych (elementarnych). Otwierano wówczas trzy typy szkół: parafialne, trywialne i gminne. Księża, a także pracownicy kościelni (zwłaszcza organiści) mieli ponadto bardzo duży udział w realizacji procesu dydaktycznego w szkołach parafialnych oraz trywialnych. Natomiast w znacznie mniejszym stopniu angażowani byli do prowadzenia nauczania w szkołach gminnych. Artykuł powinien przyczynić się do lepszego poznania dziejów oświaty w Galicji, zwłaszcza w kontekście działalności kadry nauczycielskiej szkół ludowych.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Działalność Antonio Pucciego jako kardynała protektora Polski w świetle dziennika podróży do Włoch 1540-1541 Jana z Ocieszyna Ocieskiego

Dziennik podróży do Włoch 1540-1541 czyli relacja z poselstwa do
Rzymu Jana z Ocieszyna Ocieskiego, stanowi doskonałe źródło dotyczące życia i działalności Antonio Pucciego oraz samej funkcji kardynała-protektora Polski. Zapiski z ponad półrocznego pobytu królewskiego posła w Wiecznym Mieście stanowią również doskonałe świadectwo zakulisowych rozgrywek, ścierania się różnych stronnictw politycznych, jakie toczyły się na dworach Zygmunta Starego oraz papieża Pawła III. Wreszcie na podstawie relacji dowiadujemy się wiele na temat samej osoby kardynała Antonio Pucciego, jego charakterze, stosunku do Polski, Polaków oraz jego sympatiach politycznych. Warto bowiem pamiętać, że urząd protektora Polski przy papieżu był kluczowym urzędem w kontaktach dyplomatycznych ze Stolicą Apostolską. Dlatego poznanie kardynała-protektora stanowi podstawę dla zrozumienia całej polityki Zygmunta Starego względem papiestwa.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Biskup Michał Korczyński – zapoznany sługa Chrystusa. Szkic biograficzny

Do tej pory brak osobnej biografii biskupa Michała Korczyńskiego, pomimo tego, że dobrze zasłużył się dla Kościoła i dla Polski. Niniejszy szkic jest pierwszą próbą opracowania takiej biografii. Zebrałem w nim rozproszone na ogół informacje doty-czące nie tylko kolejnych etapów życia, ale także obfitej twórczości M. K.
Szkic daje możliwość poznania niezwykłego człowieka. Towarzysząc mu w drodze od małego przysiółka w pobliżu Mielca do rezydencji biskupiej w Przemyślu można dostrzec jego pracowitość, pokorę i poczucie obowiązku. Analizując twórczość – troskę o życie religijne i narodowe. Staranie M. K. o wiarę znajduje swój wyraz w takich pra-cach czy tłumaczeniach jak: „Katechizm dla dzieci wiejskich ku wygodzie parochów spisany…”, „Wykład nauki Kościoła katolickiego…”, „Ksiądz Pleban…” a może przede wszystkim pierwsze polskie czasopismo teologiczne „Przyjaciel Chrześcijańskiej Prawdy”. Staranie o polskość – w opracowaniu „Początków gramatyki języka polskiego”, z których obszerne cytaty z mogą zaskoczyć czytelnika.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Pamięć o św. Jadwidze w Uniwersytecie Jagiellońskim

Celem niniejszego tekstu było prześledzenie różnych form upamiętnienia dzieła św. Jadwigi Andegaweńskiej w Uniwersytecie Jagiellońskim. W tym celu przykłady zostały podzielone na grupy tematyczne obejmujące: pamięć materialną – zabytki materialne, epigrafika, płyty pamiątkowe; pamięć niematerialną – przypominanie dzieła św. Jadwigi w czasie jubileuszy uczelni oraz fakt patronowania różnym działaniom współcześnie realizowanym w Uniwersytecie Jagiellońskim. Jako pierwsze omówiono przykłady związane z pamięcią materialną w tym szczególnie artefakty znajdujące się w Collegium Maius oraz Collegium Novum. Zasygnalizowano dzieje programów heraldycznych pojawiających się w powyższych budynkach, przedstawiając dyskusję dotyczącą herbów umieszczonych na fasadzie Collegium Novum, jak również dzieła malarskie ukazujące dokonania św. Jadwigi. Omówione zostały także dzieje tablic pamiątkowych wmurowanych w gmach Collegium Novum, w których pojawia się postać św. Jadwigi.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kościół świętego Michała Archanioła w Iwańcu w diecezji pińskiej w 1933 roku

Decyzją biskupa pińskiego Kazimierza Bukraby dotychczasowego
proboszcza w Iwieńcu ks. Leona Bujnowskiego, od połowy grudnia 1933 roku zastąpił ks. Wincenty Frankiewicz. Przekazanie beneficjum iwienieckiego odbyło się w obecności dziekana iwienieckiego – ks. Waleriana Mackiewicza. W czasie tego aktu miała miejsce procedura przekazania swemu następcy świątyni parafialnej i kaplicy w Starzynkach. Tak więc sporządzony inwentarz wyszczególnia: przedmioty i paramenty liturgiczne służące do sprawowania kultu, plebanię i budynki gospodarcze, archiwum parafialne i grunty kościelne.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Album Wileńskie” Jana Kazimierza Wilczyńskiego i obrazki religijne z hymnami polskich poetów

„Album Wileńskie” to inicjatywa patriotyczno-krajoznawcza podjęta
w połowie lat czterdziestych XIX-wieku przez związanego z Wileńszczyzną lekarza,
kolekcjonera i wydawcę – Jana Kazimierza Wilczyńskiego (1806-1885). Wilczyński
w odpowiedzi na zaobserwowane przez siebie niszczenie zabytków kultury polskiej
przedsięwziął akcję zmierzającą do ich upamiętnienia. Zamawiając u artystów malarzy,
często na koszt własny, odwzorowania wybranych dzieł (obrazów, budowli,
portretów, przedmiotów historycznych), drukował je następnie (w trosce o jak najlepszą
jakość) w Paryżu w zakładach litograficznym Lemerciera bądź Drouarta. W pracę nad
„Album” zaangażował cały sztab rysowników, rytowników i drukarzy. Przez 40 lat
działalności wydawnictwa ukazało się kilkaset litografowanych i chromolitografowanych
rycin w poszytach należących do 6 podzielonych ze względu na format serii.
Ryciny sprzedawano też oddzielnie, więc pomimo ekskluzywnego charakteru całości,
były dostępne również dla mniej zamożnych. Ze względu na wyjątkowo mały format
i odmienność wykończenia zwracają uwagę – należące do serii V – obrazki święte
z tłoczoną papierową koronką (czarno-białe lub kolorowe), przeznaczone do książek
do nabożeństwa, prezentujące ideę patriotyczno-krajoznawczą w skali mikro. Wyobrażono
na nich wizerunki świętych według historycznych obrazów znajdujących się
(czasami „niegdyś”) w kościołach na terenie Litwy – w szczególności Wilna – Wołynia,
Podola, Grodzieńszczyzny, czy nawet Krakowa, Poznania i Warszawy. Ukazało się,
według różnych rachunków, 200-300 wzorów. Rycinki kosztowały tanio, a rozprowadzane
przez księży katolickich trafiały „pod strzechy”. Na odwrocie pozostawały puste
bądź zawierały modlitwę – prostą anonimową lub wierszowaną z podanym autorem.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie grupy obrazków z hymnami polskich
poetów: Władysława Syrokomli (Ludwika Kondratowicza), Teofila Lenartowicza,
Juliana Ursyna Niemcewicza, Karoliny Proniewskiej i Deotymy (Jadwigi Łuszczewskiej).
Autorka zapoznaje czytelnika z dotychczasowym stanem badań na ten
temat; podaje katalog odnalezionych przez siebie w Muzeum Narodowym w Warszawie
oraz Litewskim Archiwum Literatury i Sztuki w Wilnie egzemplarzy; prezentuje
teksty wierszy (niektóre do tej pory niepublikowane); pokazuje trudności związane
z badaniem obrazków z „Album” i proponuje kierunki dalszych poszukiwań.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Rola Kazimiery Gruszczyńskiej i Sióstr Franciszkanek od Cierpiących w opiece nad bezdomnymi na przełomie XIX i XX w.

Warszawa przełomu wieków to miasto pełne kontrastów. Z jednej
strony przeobrażenia polityczne, społeczne, gospodarcze i ekonomiczne wpływały na rozwój aglomeracji miejskiej, z drugiej natomiast zauważa się narastanie problemów, które można określić, jako patologie społeczne. Z pewnością do nich można zaliczyć
zjawisko bezdomności. Na ulicach XIX-wiecznej stolicy można było zauważyć wielu włóczęgów, żebraków, tułaczy, pijaków, prostytutki, często też dzieci, nie mających dachu nad głową. Chcąc zainteresować szersze środowisko losem tych ubogich, przedstawiano ich trudną sytuację, opisując ją w codziennej prasie, w publikowanych na łamach dzienników felietonach czy kronikach. Szukano także rozwiązań dla niedoli ludzi dotkniętych bezdomnością, tworząc dla nich m.in. czasowe przytułki, organizując
miejsca pracy, tanie kuchnie czy herbaciarnie. Jedną z inicjatorek powstania przytułków noclegowych dla najuboższych w Warszawie była założycielka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek od Cierpiących, Kazimiera Gruszczyńska. Dzięki jej staraniom, losem osób bezdomnych na terenie Warszawy, udało się zainteresować
arystokrację, także działaczy społecznych oraz urzędników rządowych. W wyniku wspólnie pojętych działań, z inicjatywy Matki Kazimiery, w stolicy utworzono pięć przytułków dla najuboższych: na Pradze, na Szerokim Dunaju, na Pańskiej oraz na
Solcu. We wszystkich przytułkach bezdomnymi opiekowały się siostry franciszkanki od cierpiących. Praca sióstr franciszkanek od cierpiących w przytułkach zakończyła się wraz z przybyciem do Warszawy generała Iosifa Władimirowicza Hurki. Wówczas odebrano
siostrom możliwość zajmowania się tymi biedakami, skonfiskowano inwentarz, a zarząd nad placówkami przejęła żona generała. Dla bezdomnych zbudowano przemyślane
przytułki noclegowe, utworzono tanie kuchnie oraz dano możliwość podejmowania drobnych prac zarobkowych. Po części opieką nad „ludźmi ulicy” zajęli się także albertyni.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kaplica św. Małgorzaty w Krakowie- stan badań

Kaplica św. Małgorzaty na Zwierzyńcu jest jedną z nielicznych świątyń drewnianych zachowanych na terenie Krakowa, a ponadto wyróżnia się oktogonalnym kształtem, rzadko spotykanym w budowlach drewnianych. Mimo tego nie doczekała się dotąd wnikliwej monografii historycznej, uwzględniającej okoliczności jej budowy, późniejsze losy, a także wyjaśnienie kwestii jej funkcji i powiązanej z nią wymowy ideowej. 
Przynajmniej od końca XVI wieku była miejscem silnego kultu św. Małgorzaty, żyjącej na przełomie III i IV wieku w Antiochii Pizydyjskiej. Wierni nawiedzający ją w dniu patronalnym św. Małgorzaty mogli uzyskać odpust zupełny (nadany przez papieża Innocentego XIII, Benedykta XIV, Piusa VI). Kaplica jest jedynym przykładem świątyni pod tym wezwaniem, na terenie Małopolski, nawiązującej swym kształtem do katedry w Montefiascone, będącej już od wczesnego średniowiecza głównym miejscem kultu świętej Małgorzaty. Montefiascone była znana polskim pielgrzymom gdyż położona jest przy głównym szlaku podróżnym prowadzącym z Polski do Rzymu, ponadto w bliskim sąsiedztwie miejscowości Bolsena, powszechnie znanej i nawiedzanej przez pielgrzymów od XII wieku ze względu na cud Eucharystyczny który miał miejsce w 1263 roku, oraz przy Via Francigena, jednym z najdłuższych europejskich szlaków pielgrzymkowych prowadzącym z Canterbury w Anglii do grobu św. Piotra w Rzymie. 
	Dodatkowo tradycja klasztorna wiąże kaplicę z pochówkami epidemicznymi. Z zachowanych zapisków wizytacyjnych biskupów krakowskich wynika, że już pod koniec XVI wieku stała pośrodku cmentarza. Odwołując się do Instructiones fabricae et supellectilos ecclesiasticae Karola Boromeusza oraz przedsięwzięć budowlanych tego hierarchy, jak i innych przykładów świątyń centralnych wznoszonych na cmentarzach Europy Środkowej w XVII, tak jak kaplica p.w. św. Archanioła Gabriela na cmentarzu św. Sebastiana w Salzburgu wzniesiona z fundacji tamtejszego arcybiskupa Wolfa Dietricha von Raitenaua, można również powiązać ją z pełnioną przez nią funkcją kaplicy cmentarnej. 
	Usytuowanie na wzgórzu nad miastem a także na trasie procesji pasyjnych organizowanych przez Bractwo Męki Pańskiej czyni z niej swoisty odpowiednik Świątyni Grobu Bożego wznoszącej się nad Jerozolimą. Obecność w takiej przestrzeni sakralnej budowli przypominjącej Grób Boży była by wręcz naturalna a naśladowanie w kaplicy cmentarnej budynku oznaczającego miejsca zmartwychwstania Chrystusa niesie oczywiste i ważkie przesłanie.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Uwarunkowania duchowości zgromadzeń zakonnych życia ukrytego w Królestwie Polskim w XIX wieku

Przedmiotem analizy jest duchowość ukrytego życia zakonnego i jej uwarunkowania. Prawda o Bogu ukrytym zafascynowała Honorata Koźmińskiego, kapucyna żyjącego na przełomie wieków XIX i XX. Zainicjował ponad 20 zgromadzeń zakonnych żeńskich i męskich, których członkowie nie nosili jednolitego stroju zakonnego i w ukryciu przed światem przeżywali swoją konsekrację. Niehabitowość, według zamysłu Założyciela miała być uwarunkowana nie tylko sytuacją społeczno-polityczną. Artykuł ukazuje ukrycie jako swoisty styl życia, charakteryzujący się pokorą, cichością, pracowitością i franciszkańskim minoritas. Zwiera także  Rrozważania dotyczące zaangażowania kapucynów, ich pracy formacyjnej wśród kobiet i mężczyzn w określonych uwarunkowaniach społeczno-polityczno-eklezjalnych drugiej połowy XIX wieku.

Czasopismo: Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia