rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wpływ stresu metabolicznego na biodegradację chloropochodnych toluenu i modyfikację właściwości powierzchniowych komórek szczepu Raoultella planticola SA2

Izomery chlorotoluenu są stosowane w wielu dziedzinach przemysłu, a ich szerokie wykorzystanie wiąże się z niekontrolowanym uwalnianiem do środowiska. Stąd konieczne jest ich usuwanie przede wszystkim ze środowiska gruntowo-wodnego. Do usuwania zanieczyszczeń organicznych ze środowiska wykorzystuje się wiele metod fizykochemicznych, których podstawową wadą jest problem z dalszym ich zagospodarowaniem. Z tego względu coraz większym zainteresowaniem cieszą się metody biologiczne, wykorzystujące zdolności drobnoustrojów do degradacji związków organicznych. W badaniach laboratoryjnych określono wpływ długotrwałego kontaktu szczepu Raoultella planticola SA2 z izomerami chlorotoluenu na przebieg biodegradacji tych związków. Istotnym elementem badań była także ocena wpływu każdego z izomerów chlorotoluenu na właściwości powierzchniowe mikroorganizmów prowadzących ich biodegradację. W tym celu określono zmiany w przepuszczalności błony komórkowej, potencjału dzeta komórek bakteryjnych oraz hydrofobowości ich powierzchni. Sprawdzono również, czy podatność wybranych izomerów na biodegradację zmienia się po długotrwałym kontakcie mikroorganizmów z degradowanymi związkami (tzw. stres metaboliczny). Obserwowane różnice między biodegradacją poszczególnych izomerów chlorotoluenu wykazały, że związki te – mimo podobnych właściwości fizycznych – w różnym stopniu ulegały biodegradacji oraz bardzo różnie oddziaływały na komórki mikroorganizmów. Stwierdzono, że ważnym elementem podczas biodegradacji chlorowych związków aromatycznych był długotrwały kontakt mikroorganizmów z tymi związkami. Wyniki badań wykazały także istotny wpływ położenia atomu chloru w izomerach chlorotoluenu na ich biodegradację związków oraz właściwości powierzchniowe mikroorganizmów. Drobnoustroje poddane długotrwałemu oddziaływaniu z izomerami chlorotoluenów przeprowadzały ich biodegradację szybciej i bardziej skutecznie. Zmianom uległy również właściwości powierzchniowe komórek mikroorganizmów.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Właściwości adsorpcyjne mezoporowatych węgli z nanocząstkami dwutlenku tytanu otrzymanych w obecności kopolimerów blokowych

Metodą miękkiego odwzorowania zsyntezowano mezoporowate węgle z wykorzystaniem rezorcynolu i formaldehydu jako prekursorów węglowych w obecności nanocząstek dwutlenku tytanu oraz trójblokowego kopolimeru EO101PO56EO101 jako miękkiej matrycy. Do tych węgli wprowadzono dwie różne ilości (0,05 mol i 0,10 mol) dwutlenku ty-tanu o wymiarach nanocząstek 25 nm. Ponieważ dodanie dwutlenku tytanu zmniejsza właściwości adsorpcyjne materiału kompozytowego, dlatego do mieszaniny reakcyjnej wprowadzono TEOS (tetraetoksysilan), którego dodatek nie zaburza formowania mezofazy, natomiast pozwala rozwinąć dodatkową porowatość po roztworzeniu cząstek krzemionkowych utworzonych z TEOS. Otrzymane materiały kompozytowe miały dużą powierzchnię właściwą ok. 1000 m2/g i dużą całkowitą objętość porów ok. 1 cm3/g, z ok. 75÷80% mezoporowatością w całkowitej objętości porów. Krzywe rozkładu objętości porów potwierdziły obecność mikroporów o wymiarach ok. 2,0÷2,1 nm i mezoporów o wymiarach ok. 6,0÷7,0 nm. Dobrze rozwinięta struktura porowata otrzymanych materiałów węglowych zawierających nanocząstki dwutlenku tytanu wskazuje, że materiały te mogą być z powodzeniem stosowane w procesach katalitycznych i adsorpcyjnych.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rzeczywiste wartości współczynnika oporów miejscowych podczas przepływu wody przez zgrzewane kolana z polipropylenu

Przedstawiono wyniki badań wartości współczynnika oporów miejscowych (ζ) zgrzewanych kolan z polipropylenu (PP) o kącie nachylenia 90° i średnicy 0,02 m. Do tego celu wybudowano laboratoryjne stanowisko pomiarowe. Zakres badań obejmował trzy rodzaje kolan z PP – prawidłowo zgrzane i prawidłowo dociśnięte (zgrzewane przy właściwej temperaturze i wciskane na rurę z właściwą siłą), zbyt słabo zgrzane i zbyt słabo dociśnięte oraz zbyt mocno zgrzane i za mocno dociśnięte. Wyznaczone wartości współczynnika ζ otrzymane z pomiarów zgodnie z normą PN-EN 1267 porównano z wartościami obliczonymi według normy PN-76/M-34034. Średnia wartość współczynnika oporów miejscowych wyznaczonych z pomiarów w przypadku kolan prawidłowo zgrzanych i prawidłowo dociśniętych wyniosła ζ1p=0,806, kolan zbyt słabo zgrzanych i zbyt słabo dociśniętych – ζ2p=1,341, a kolan zbyt mocno zgrzanych i za mocno dociśniętych – ζ3p=2,941, natomiast z obliczeń wg normy PN-76/M-34034 – tylko ζ4=0,157. Badania wykazały, że metody obliczania wartości współczynnika oporów miejscowych zaproponowane w normie PN-76/M-34034 zaniżają wyniki otrzymane w przypadku zgrzewanych kolan z PP, w porównaniu z wartościami doświadczalnymi wyznaczonymi z pomiarów. Wykorzystując wyniki pomiarów zaproponowano równania, na podstawie których opracowano do celów projektowych, zgodnie z wymaganiami normy PN-92/B-01706, nomogram do wyznaczania wartości współczynnika ζ w zależności od prędkości przepływu wody w kolanach z PP o średnicy DN20. Otrzymane rezultaty wskazują na potrzebę opracowania dokładnych metod obliczeniowych oraz przygotowania nowej normy do wyznaczania wartości współczynnika oporów miejscowych. Ponieważ rzeczywista wartość współczynnika oporów miejscowych zgrzewanych kolan z PP zależy od czasu zgrzewania i siły docisku, dlatego niezbędne jest precyzyjne określenie przez producentów kształtek czasu ich zgrzewania i siły docisku oraz wyposażenie zestawów do zgrzewania kształtek w dynamometry do pomiaru siły docisku podczas łączenia zgrzewanych kształtek.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Skuteczność usuwania naturalnych i antropogenicznych barwnych substancji organicznych w procesie ultrafiltracji na membranach ceramicznych

Porównano skuteczność usuwania anionowych barwników organicznych oraz naturalnych substancji organicznych z roztworów wodnych w procesie ultrafiltracji z wykorzystaniem membran ceramicznych. Zbadano wpływ granicznej rozdzielczości membrany, prędkości przepływu oczyszczanego roztworu przy powierzchni membrany oraz masy cząsteczkowej barwników i początkowej zawartości substancji organicznych w wodzie na skuteczność procesu. Badaniom poddano roztwory modelowe siedmiu anionowych barwników organicznych o masie cząsteczkowej od 327 Da do 1060 Da oraz sześciu roztworów zawierających naturalne substancje organiczne charakteryzujących się intensywnością barwy od 22 gPt/m3 do 125 gPt/m3. Stwierdzono, iż roztwory barwników, mimo ich mniejszego ciężaru cząsteczkowego, były oczyszczane z większą skutecznością.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości wykorzystania polianiliny w mikroekstrakcji do fazy stacjonarnej (SPME) do oznaczania trójfenyloarsyny w osadach dennych Morza Bałtyckiego

W pracy zaprojektowano i zoptymalizowano warunki syntezy nowej fazy stacjonarnej do SPME na bazie polianiliny, przeznaczonej do analizy trójfenyloarsyny (TPA), która jest markerem broni chemicznej zatopionej w Bałtyku. Najlepsze właściwości adsorpcyjne względem TPA uzyskano z użyciem włókna otrzymanego podczas elektropolimeryzacji aniliny (PANI) z jej 0,1M roztworu w 1,25M H2SO4. Skanowanie prowadzono w przedziale od –0,2 V do 1,1 V przez trzy cykle, a następnie w zakresie od 0,4 V do 1,1 V przez 14 cykli, z prędkością skanowania 20 mV/s. Warunki te zapewniły uzyskanie dokładnego, równomiernego i powtarzalnego pokrycia nośnika warstwą polimerową fazy stacjonarnej. Maksymalna temperatura pracy tak uzyskanego włókna wynosiła 220°C. Stwierdzono, że otrzymane w ten sposób włókno do SPME miało około 40% większą sprawność ekstrakcji TPA w porównaniu do najlepszego dostępnego włókna handlowego DVB/CAR/PDMS. Największą wydajność ekstrakcji TPA uzyskano w temperaturze 60°C i czasie 90 min. Granice oznaczalności i wykrywalności opracowanej metody analizy TPA z wykorzystaniem włókna PANI wynosiły odpowiednio 0,1 ppb i 0,5 ppb, a precyzja metody w przypadku pięciu kolejnych pomiarów wynosiła 4,7% dla tego samego włókna i 7,2% dla pięciu włókien komercyjnych. W porównaniu do tradycyjnej ekstrakcji typu ciało stałe-ciecz, opracowana technika HS-SPME z wykorzystaniem włókna pokrytego polianiliną zyskuje przewagę dzięki swojej prostocie, szybkości oraz niskim kosztom.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania jakości popłuczyn ze stacji filtrów w obiekcie basenowym w aspekcie możliwości odprowadzania ich do wód lub do ziemi – studium przypadku

Przedstawiono wyniki badań jakości fizyczno-chemicznej i bakteriologicznej popłuczyn powstających w wyniku płukania złóż filtracyjnych w układzie oczyszczania wody w wybranym obiekcie basenowym (park wodny). Celem badań było określenie możliwości odprowadzania popłuczyn z filtrów pospiesznych do rzeki lub ich rozsączania w gruncie. Na podstawie wyników analiz fizyczno-chemicznych i mikrobiologicznych próbek popłuczyn określono stopień ich zanieczyszczenia w odniesieniu do wymagań dotyczących jakości ścieków odprowadzanych do wód lub do ziemi obowiązujących w Polsce oraz wymagań zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym, które określa wymaganą jakość wód odprowadzanych z analizowanego obiektu basenowego. Wykazano, że bezpośrednie odprowadzanie popłuczyn z płukania filtrów do rzeki lub ziemi jest niemożliwe, ze względu na dużą ilość zawiesin ogólnych oraz zawartość chloru w popłuczynach. Jednocześnie przeprowadzone w warunkach laboratoryjnych badania skuteczności procesów sedymentacji i koagulacji objętościowej popłuczyn koagulantem glinowym wykazały, że uzyskane w ten sposób wody nadosadowe spełniają warunki odprowadzania ich do rzeki lub rozsączania w gruncie.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wykorzystanie PIX 112 do usuwania jonów arsenu z wody podziemnej w procesie koagulacji powierzchniowej w złożu filtru piaskowo-piroluzytowego

Przedstawiono wyniki badań technologicznych nad usuwaniem jonów arsenu z wody podziemnej z zastosowaniem procesu współstrącania związkami żelaza w układzie filtracji pospiesznej. Woda podziemna wykorzystana w badaniach zawierała około 40 mgAs/m3, 0,3 gFe/m3 oraz 0,09 gMn/m3. Technologia oczyszczania wody polegała na dawkowaniu koagulantu żelazowego do ujmowanej wody, jej napowietrzaniu (mieszaniu) oraz filtracji przez złoże z piasku kwarcowego i piroluzytu. Jako koagulant zastosowano PIX 112, będący wodnym roztworem siarczanu żelaza(III). Badania przeprowadzone w skali pilotowej wykazały, że koagulacja powierzchniowa jonami żelaza(III) pozwoliła na skuteczne usunięcie jonów arsenu do ilości dopuszczalnej w wodzie przeznaczonej do spożycia (<10 mgAs/m3) już przy niewielkich dawkach koagulantu wynoszących około 2,0 gFe/m3. Łącznie z arsenem usuwane były z wody również związki żelaza, zarówno naturalnie występujące w oczyszczanej wodzie, jak i dawkowane do niej w postaci koagulantu. Zastosowanie w złożu filtracyjnym warstwy piroluzytu pozwoliło ponadto na skuteczne usuniecie z wody także związków manganu. Eksploatacyjne układu technicznego w pełni potwierdziła wyniki uzyskane w badaniach pilotowych. W szczególności uzyskano jeszcze większą skuteczność usuwania jonów arsenu (do <6,0 mgAs/m3), przy mniejszych dawkach koagulantu niż w badaniach pilotowych.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Usuwanie arsenu z wody podziemnej w zintegrowanym procesie koagulacja/mikrofiltracja

Przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych w skali ułamkowo-technicznej nad zastosowaniem procesu koagulacji zintegrowanej z mikrofiltracją do usuwania arsenu z wody podziemnej zawierającej 40 mgAs/m<sup>3</sup>, 0,7 gFe/m<sup>3</sup> oraz 0,1 gMn/m<sup>3</sup>. Jako koagulant zastosowano wodny roztwór siarczanu żelaza(III) – PIX 112 w dawkach 0,5÷19gFe/m<sup>3</sup>. W badaniach wykorzystano rurowe membrany mikrofiltracyjne z PVDF o granicznej rozdzielczości (cut off) 400 kDa. Zastosowano przepływ jednokierunkowy (dead-end) przy ciśnieniu transmembranowym 0,1÷0,2 MPa. Wykazano, że już przy dawce koagulantu około 2,0 gFe/m<sup>3</sup> uzyskano usunięcie arsenu do wartości mniejszej niż dopuszczalna w wodzie przeznaczonej do spożycia (10 mgAs/m<sup>3</sup>), a współczynnik retencji arsenu przekraczał 76 %. Dalsze zwiększanie dawki koagulantu skutkowało tylko niewielkim zmniejszeniem zawartości arsenu w wodzie oczyszczonej. Zawartość związków żelaza w permeacie, w całym zakresie zastosowanych dawek, była śladowa. Usuwaniu arsenu towarzyszyło zmniejszenie intensywności barwy wody, absorbancji w nadfiolecie oraz utlenialności. Badany proces był natomiast nieskuteczny w usuwaniu związków manganu z wody podziemnej.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie inwersyjnej chromatografii gazowej do charakterystyki właściwości adsorpcyjnych uporządkowanych węgli mezoporowatych

Badano właściwości adsorpcyjne uporządkowanych mezoporowatych węgli za pomocą inwersyjnej chromatografii gazowej (IGC). Wykorzystano cztery adsorbenty otrzymane metodą miękkiego odwzorowania w obecności kwasu solnego lub octowego, przy czym dwa z nich zawierały cząstki złota lub srebra. Przedstawiono charakterystykę struktury porowatej tych węgli na podstawie doświadczalnych izoterm adsorpcji azotu wyznaczając standardowe parametry oraz funkcje rozkładu objętości porów metodą opartą na teorii funkcjonału gęstości (DFT). Dodatkowo metodą IGC wyznaczono izotermy adsorpcji n-heksanu, benzenu oraz trichloroetenu. Stwierdzono, że na większości badanych węgli najlepiej adsorbował się n-heksan, kolejno benzen, a najsłabiej trichloroeten. Związki te były najlepiej adsorbowane przez mezoporowate węgle zawierające cząstki złota i srebra. Można sądzić, że było to wynikiem najsilniejszego oddziaływania cząsteczek adsorbatów z powierzchnią tych węgli. Świadczy o tym położenie maksimów funkcji rozkładu potencjału adsorpcyjnego otrzymane w badaniach adsorpcji n-heksanu, benzenu i trichloroetenu.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Powstawanie, przenoszenie i szkodliwość bioaerozoli emitowanych do powietrza atmosferycznego

Problematyka zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego ma coraz większe znaczenie we współczesnym świecie. Wśród dyscyplin naukowych wyodrębniła się nawet aerobiologia, która jest interdyscyplinarną nauką zajmującą się badaniem mikroorganizmów i materiałów biologicznych związanych z powietrzem atmosferycznym, w tym ich uwalnianiem do atmosfery, transportem, rozprzestrzenianiem, depozycją, a także wpływem na rośliny, zwierzęta i ludzi. Do najczęściej analizowanych cząstek biologicznych w powietrzu należą bakterie, grzyby, wirusy, pyłki roślin, toksyny i alergeny, gdyż stanowią one największą część bioaerozolu znajdującego się w powietrzu. Odgrywają one szczególną rolę w wyjaśnieniu etiologii, patogenezy i mechanizmów szerzenia się wielu epidemii, w których ważną rolę odgrywa powietrze, a szczególnie bioaerozol, mogący zawierać drobnoustroje chorobotwórcze lub substancje o działaniu alergicznym i toksycznym. Mając to na uwadze, w pracy omówiono powstawanie, przenoszenie oraz szkodliwość aerozoli biologicznych, które powstają w takich obiektach komunalnych, jak oczyszczalnie ścieków czy zakłady przetwarzania odpadów. W tej grupie wyróżnia się aerozole pierwotne i wtórne, natomiast ze względu na źródło emisji mogą być one pochodzenia naturalnego i antropogenicznego. Bioaerozole składają się głównie z cząstek o wielkości od około 0,001 µm do 250 µm. Ponieważ biorą one udział w rozprzestrzenianiu się patogenów i łatwo przenikają do układu oddechowego ludzi i zwierząt, dlatego w ostatnich latach zanotowano wzrost zainteresowania tymi cząstkami. W badaniach procesu powstawania aerozoli i bioaerozoli zwraca się uwagę na mechanizm pękania pęcherzyków powietrza przemieszczających się w cieczy i wynoszenia do atmosfery bioaerozolu znajdującego się w błonie pęcherzyka i na granicy faz ciecz-powietrze. Cząstki aerozolu wynoszone do atmosfery ulegają bezpośredniej sedymentacji lub utrzymują się w powietrzu i są przenoszone przy udziale wiatru nawet na znaczne odległości. Depozycja cząstek bioaerozolu może być sucha lub mokra i wzrasta wraz z ich wielkością. Ważną rolę w procesie unoszenia i transportu niektórych bioaerozoli odgrywa kształt i obecność komór powietrznych. Podkreśla się, że potencjalnym źródłem szkodliwych bioaerozoli w powietrzu są głównie oczyszczalnie ścieków i zakłady przeróbki odpadów, w których powstają aerozole zawierające patogenne bakterie, grzyby i toksyny, a skład i wielkość danego bioaerozolu ma znaczący wpływ na jakość powietrza w ich sąsiedztwie. Ponieważ bioaerozole mogą być emitowane do otaczającego powietrza na różnych etapach oczyszczania ścieków, są one najczęściej badaną grupą czynników szkodliwych i uciążliwych występujących w sąsiedztwie tych obiektów, niestety brakuje w Polsce znowelizowanych przepisów dotyczących mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza wrażliwości i niepewności modelu hydrodynamicznego (SWMM) do prognozowania odpływu wód opadowych ze zlewni zurbanizowanej – studium przypadku

Modelowanie ilości ścieków oraz napełnień przewodów sieci kanalizacyjnej stanowi istotny element umożliwiający ocenę funkcjonowania systemów odprowadzania wód opadowych z terenu zlewni. Złożoność procesów fizycznych, które są symulowane oraz ograniczona liczba danych dostępnych do kalibracji powoduje dużą niepewność uzyskanych wyników. W artykule przedstawiono przykład zastosowania techniki GSA-GLUE do analizy wrażliwości i probabilistycznej identyfikacji parametrów (szerokość drogi spływu, wysokość retencji terenowej powierzchni uszczelnionych i nieuszczelnionych, udział powierzchni uszczelnionej, współczynnik szorstkości kanałów, spadek podłużny zlewni) w przypadku modelu zlewni zurbanizowanej wykonanego w programie SWMM (storm water management model). Do kalibracji i walidacji modelu zlewni wykorzystano wyniki pomiarów wysokości opadów oraz przepływów ścieków deszczowych wykonanych w latach 2009–2011. Przeprowadzone obliczenia wykazały, że największy wpływ na kształt hydrogramu odpływu wód opadowych ze zlewni zurbanizowanej w opracowanym modelu hydrodynamicznym miały współczynnik szorstkości ścian kanałów oraz wysokość retencji terenów uszczelnionych. Uzyskane wyniki przeprowadzonej symulacji potwierdziły, że zastosowane w pracy metody oceny wrażliwości i identyfikacji parametrów mogą być pomocne przy kalibracji modeli hydrodynamicznych zlewni zurbanizowanych.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Koncepcja metodyczna sterowania eksploatacją infiltracyjnych ujęć wody

Optymalna realizacja procesów technologicznych związanych z ujęciem wody wymaga zastosowania zaawansowanych układów sterowania oraz nowoczesnych narzędzi informatycznych. Dotychczasowe algorytmy sterowania ujęciami wód były ograniczone do wybranych urządzeń (pompy, zasuwy). Brakuje natomiast opisu algorytmów sterowania całym układem, z uwzględnieniem zmian warunków hydrogeologicznych w dłuższym czasie. W pracy przedstawiono koncepcję sterowania infiltracyjnym ujęciem wody, która uwzględnia procesy na wszystkich poziomach eksploatacji obiektu. W tym celu przyjęto hierarchiczną strukturę eksploatacji ujęcia, wyróżniając i opisując trzy warstwy – sterowania urządzeniami, planowania produkcji oraz zarządzania ujęciem. Opis wielowarstwowej struktury uzupełniono diagramem przepływu danych wymaganych do sterowania ujęciem oraz wskazano, jak można wykorzystać nowoczesne narzędzia informatyczne do realizacji opracowanej koncepcji.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Prognozowanie obciążenia hydraulicznego miejskiego systemu wodociągowego z wykorzystaniem modeli rozmytych typu TSK

Przedstawiono możliwości prognozowania dobowego poboru wody w miejskim systemie wodociągowym. W tym celu wykorzystano modele o strukturze Takagi-Sugeno-Kanga (TSK), w których następnikiem jest klasyczny model liniowy uwzględniający dynamikę, co pozwala na określenie ich struktury jako „modeli liniowych rozmywanych strefowo”. W przeprowadzonych rozważaniach wykorzystano dane (o liczebności 974) pochodzące z sieci wodociągowej Rzeszowa obejmujące przedział czasu od 01-07-2005 do 29-02-2008. Na podstawie zarejestrowanych danych porównano tygodniowe wartości poboru wody w różnych porach roku. Kolejno przedstawiono modele TSK oraz sposób ich wyznaczania. Wykazano, że modelowanie może odbyć się w oparciu o znajomość tygodniowych zmian poboru wody, a wynikowy model pozwala prognozować wartości poboru wody w szerokim zakresie zmienności. Uzyskane wyniki przy różnych kombinacjach rozmywania i doboru struktury konkluzji modelu były porównywalne, z czego wynika, że wykorzystywana metoda wyznaczania modeli rozmytych może być stosowana do określania właściwości dynamicznych procesów, w przypadku których nie jest znany dokładny opis modelowanych zjawisk.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena jakości wody w zbiornikach młodoglacjalnych oraz ich znaczenie w ekosystemie wodnym wybranej zlewni Pojezierza Kaszubskiego

W pracy podjęto próbę określenia stanu chemicznego wody w dziesięciu małych zbiornikach młodoglacjalnych w zlewni Borucinki na Pojezierzu Kaszubskim. Dodatkowo oceniono, w jaki sposób wybrane cechy środowiska naturalnego decydują o sposobie funkcjonowania tych niewielkich ekosystemów wodnych. Do badań wytypowano 10 zbiorników, które różniły się sposobem użytkowania zlewni, typem hydrologicznym oraz wielkością powierzchni. Określono, w jaki sposób zagospodarowanie zlewni wpływa na jakość wód zbiorników oraz czy okresowe zmiany funkcji hydrologicznej (włączanie zbiorników do odpływu powierzchniowego) znacząco modyfikuje jakość ich wód. Uzyskane wyniki wykazały, że użytkowanie zlewni małych zbiorników terenowych ma decydujący wpływ na jakość ich wód. Zasadniczą przyczyną zwiększania ilości analizowanych jonów (Li+, Na+, NH4+, Mg2+, K+, Ca2+, F¯, Cl¯, NO2¯, Br¯, NO3–, PO43–, SO42–) okazało się sąsiedztwo gospodarstw rolnych, przy czym nie zauważono sezonowej zmienności zawartości biogenów (azot ogólny, fosfor ogólny) w wodzie. Istotne zmiany jakości wody poprzez tworzącą się epizodycznie sieć hydrograficzną, łączącą ze sobą pojedyncze zagłębienia odnotowano jedynie w przypadku azotu ogólnego. Interesujący okazał się również fakt, że zbiorniki stale bezodpływowe, w których teoretycznie w sposób ciągły akumulują się zanieczyszczenia spływające ze zlewni, odznaczały się dobrą jakością hydrochemiczną.

Czasopismo: Ochrona Środowiska
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka