rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wanda – między misterium a librettem

Artykuł „Wanda” – między misterium a librettem poświęcony został operowym filiacjom twórczości Norwida. Z jednej strony są to zapożyczone z formy operowej formy, które wpłynęły na strukturę dramatu (jak chóry i konstrukcja scen zbiorowych, partie solowe o charakterze quasi-recytatywnym lub aryjnym, kompozycja finałów aktów), z drugiej jednak Norwidowskie dzieło zinterpretowane zostało w szerokim kontekście XIX-wiecznych librett operowych, których bohaterką jest Wanda. Oprócz zrealizowanych oper (Vanda A. Dvořáka), legendę o krakowskiej księżniczce adaptowano w licznych librettach (fragmenty w opracowaniu L.A. Dmuszewskiego, całe libretta G. Olizara i W. Bełzy, operowa przeróbka tragedii F. Wężyka). Fakt, że większość z tych tekstów nie została nigdy opracowana muzycznie, zachęca do namysłu nad ich pogranicznym i niedookreślonym statusem dzieła literackiego.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Marta Aleksandra Balińska, Ludwik Rajchman. Życie w służbie ludzkości, przeł. Maria Braunstein, Michał Krasicki, Wydawnictwo Studio Emka: Warszawa 2012, ss. 372

Recenzja publikacji: Marta Aleksandra Balińska, Ludwik Rajchman. Życie w służbie ludzkości, przeł. Maria Braunstein, Michał Krasicki, Wydawnictwo Studio Emka: Warszawa 2012, ss. 372

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Szmaragd cesarza Tyberiusza – „prawdziwe” wizerunki Chrystusa w twórczości Norwida

Artykuł omawia Norwidowskie próby odwzorowania „prawdziwej twarzy” Chrystusa, utrwalone na kartach drugiego tomu Albumu Orbis w postaci niewielkiej galerii wizerunków Zbawiciela. Na zbiór ten składają się pochodzące z różnych źródeł ilustracje oraz Norwidowskie odrysy obcych dzieł, których dobór wyraźnie ujawnia intencję sięgania do tradycji ikonograficznej pierwszych wieków Kościoła. Autorka ustala źródła wizerunków Zbawiciela oraz zwraca uwagę na predylekcję do ujęć profilowych, wpisując ją w szerszy kontekst plastycznej i literackiej twórczości Norwida.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Włoskie przekłady poezji Norwida

Artykuł dotyczy kilku odrębnych i nieomawianych dotąd szczegółowo zagadnień. Wprowadzenie daje krótką charakterystykę recepcji poezji Cypriana Norwida we Włoszech i przedstawia jej nietypowość w konfrontacji z twórczością pozostałych polskich romantyków, tłumaczoną na język włoski już w XIX stuleciu. Kolejnym wątkiem jest problem polskiej refleksji badawczej nad odbiorem poezji Norwida we Włoszech. Następnie zaprezentowane zostały najważniejsze etapy historii przekładów twórczości poetyckiej Norwida na język włoski (począwszy od czasopisma „Iridion” i miesięcznika „Tempo presente”, przez antologie i wydania monograficzne, a na tłumaczeniach publikowanych w Internecie i konkursach translatorskich skończywszy). Omówienie uwzględnia także sylwetki tłumaczy i charakterystykę poszczególnych edycji w powiązaniu z dostępnością tekstów źródłowych. Całość zamyka seria wniosków dotyczących znajomości poezji Norwida we Włoszech – wierszy i urywków najczęściej tłumaczonych, typologii przekładów oraz ich funkcji we współczesnej kulturze włoskiej.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Pielgrzym Cypriana Norwida w anglojęzycznym wykonaniu Czesława Niemena

Do oceny muzycznej interpretacji wiersza Cypriana Norwida Pielgrzym autorka artykułu dochodzi stopniowo. Najpierw przeprowadza szczegółową analizę oryginału, z którego wyodrębnia jego dominanty: cechy konieczne do przekazania w tłumaczeniu zachowującym tożsamość pierwowzoru. Dzięki nim sprawdza wierność i jakość anglojęzycznego przekładu autorstwa Pawła Brodowskiego, który – jak wykazała – oddaje ogólny sens i obrazowanie oryginału, mimo wprowadzonych ujednoliceń i przekształceń tekstu. Następnie autorka bada muzyczne wykonanie tego tłumaczenia przez Czesława Niemena i udowadnia, że nie tylko wydobywa ono cechy podkreślone w przekładzie przez Brodowskiego, ale także przywraca utracone w nim sensy i wierszowaną strukturę liryku.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„To, czego pragnąłem, spłonęło w ogniu”. Hebrajski epigraf z Józefowa

Na cmentarzu żydowskim w Józefowie Biłgorajskim zachowała się macewa, położona nad zakopanymi zwojami Tory, zniszczonymi w pożarze w 1864 roku. Autor, uznając inskrypcję za artefakt pola kultury żydowskiej, opisuje ją w następujących aspektach: 1) prawo i zwyczaje judaizmu; 2) analiza napisu pod względem treści jako przykład literatury cmentarnej; 3) zajęcie krytycznego stanowiska w stosunku do treści napisu z uwzględnieniem historii miejsca.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Portret matrony oraz Starzec. Nieznane rysunki Norwida

Artykuł ma na celu prezentację dwóch rysunków Norwida, dotychczas nieznanych, które zasiliły w ostatnim czasie rejestr spuścizny artystycznej twórcy Solo. Pierwszy z omawianych szkiców to Portret matrony z herbem Pierzchała z 1864 r., będący najprawdopodobniej wizerunkiem Laury z Górskich Czosnowskiej lub Marii z Tyzenhauzów Przezdzieckiej. Drugi rysunek, przedstawiający biegnącego starca, pochodzi z Norwidowskiego szkicownika, przechowywanego w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zapomniany rękopis Norwida w zbiorach Narodowej Biblioteki Ukrainy w Kijowie

Artykuł przedstawia miejsce przechowywania (Narodowa Biblioteka Ukrainy w Kijowie), stan zachowania oraz zestawienie ze znanymi publikacjami jednego z późnych wierszy Norwida, który jest rodzajem ironicznej zaczepki wobec bałwochwalczego stosunku ówczesnej Republiki Francuskiej w stosunku do Victora Hugo. Rękopis ten nie stanowił, jak dotąd, jednego z istotnych materiałów w opracowaniach edytorskich dzieł Norwida; korzystano w nich z pierwodruku wiersza zamieszczonego w ramach felietonu Władysława Chodźkiewicza w warszawskim czasopiśmie „Bluszcz” 1880, nr 39 oraz na podstawie jego kopii, którą otrzymał Chodźkiewicz od Norwida. W artykule zestawione zostały różnice tekstowe (głównie interpunkcyjne) między znanymi przekazami wiersza i jego kijowskim autografem.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Norwidowskie „etruski” literackie

Pobyt Norwida we Florencji – stolicy dawnej Etrurii – w latach 40. XIX w. przypadł na apogeum europejskiego zainteresowania kulturą etruską. We Włoszech działały wówczas liczne muzea etruskie, głównie prywatne, posiadające wspaniałe zbiory pochodzące z wykopalisk. W Europie (we Włoszech, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii) ukazywało się mnóstwo interesujących i zwykle bogato ilustrowanych publikacji na temat Etrusków. Norwid mógł zaznajomić się ze sporym wyborem tych prac w Bibliotece Uniwersyteckiej w Berlinie, a także w samej Italii. Wydaje się wszakże, że jego pasja etruska zrodziła się już w Polsce, w malarni Aleksandra Kokulara. W latach warszawskich poeta zapewne wizytował wspaniałą Galerię starożytności w Wilanowie (gdzie jego nauczyciel – Kokular, wykonywał różne prace malarskie) i jako „student” sztuk pięknych musiał znać pionierskie dzieło (i zbiory) S.K. Potockiego O sztuce u dawnych, czyli Winckelmann polski, którego trzy rozdziały były poświęcone sztuce etruskiej. Nie bez znaczenia były też kontakty Norwida (krajowe i paryskie) z kolekcjonującymi „etruski” rodzinami Potockich, Czartoryskich i Działyńskich.
Ślady Etrusków znajdujemy zarówno w notatnikach, jak i w twórczości autora Quidama, od tej z lat włoskich (co oczywiste) aż po przedśmiertną nowelę Tajemnicę lorda Singelworth; fascynacja kulturą i sztuką etruską trwała więc do końca życia Norwida. Co ciekawe, w notatkach zachował się też potwierdzony przez samego poetę ślad jego bytności na jednym z najświeższych stanowisk archeologicznych tamtych czasów: w domniemanym grobowcu etruskiego władcy Porsenny. Wszystkie te fakty czynią Norwida jednym z nielicznych polskich romantyków (obok J.I. Kraszewskiego), którzy byli głęboko i merytorycznie zainteresowani tym archeologiczno-kulturowym tematem. Norwidowskie „etruski” literacko-plastyczne to także ważny, równorzędny wobec wizji artystów brytyjskich, włoskich czy francuskich, wkład polskiego „sztukmistrza” w ocalenie i utrwalenie dziedzictwa Etrusków w kulturze (świadomości) Europy nowożytnej.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Samuraj a sprawa europejska

Tekst analizuje pierwotne pochodzenie grafik z Albumu Orbis: japońskich mnichów (t. I) i japońskiego łucznika (t. III). Zapożyczone przez Norwida z Le Japon illustré Aimé Humberta ilustracje są przekształconymi fotografiami autorstwa Felice Beato, przetworzonymi na grafiki drukowane w prasie i książce, a następnie przerysowane lub wycięte przez Norwida i umieszczone w nowym kontekście ilustracyjno-narracyjnym Albumu. To kilkuetapowe zapożyczanie (fotografia–grafika–rysunek) i związane z tym przekształcenia ilustrują nie-bezpośredni charakter przepływu wiedzy między Japonią a Europą w połowie XIX w. Ta wymiana kulturowa była silnie osadzona w kontekście europejskiej, w tym francuskiej, ekspansji kolonialnej w Azji. Umieszczenie przez Norwida ryciny japońskiego łucznika między obrazami z wczesnego europejskiego średniowiecza może sugerować, że stworzył on paralelę między działaniami dynastii karolińskiej względem papiestwa i działaniami pierwszych siogunów rodu Minamoto względem japońskiego dworu cesarskiego, tak jak te ostatnie opisuje A. Humbert.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Cyprian Norwid w „Nowej Reformie”. Nieznane dicta

W artykule zostały przedstawione dwa nieznane dotąd w literaturze przedmiotu felietony z „Nowej Reformy”, zawierające wzmianki o Norwidzie oraz cytaty pochodzące z rozmów z nim. Oba teksty są najprawdopodobniej autorstwa Mieczysława Pawlikowskiego. Autorka zwróciła uwagę na zbieżność pewnych idei eksponowanych przez autora (autorów) z poglądami samego Norwida. Pracę kończy postulat dotyczący zbadania związków ideowo-estetycznych środowiska skupionego wokół krakowskiego „Kraju” i „Nowej Reformy” z myślą Norwida.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O naukowym darze dla Profesora Stefana Sawickiego, z przyłączeniem uwag ogólnych nad współczesną szkołą norwidologiczną

Artykuł jest recenzją monografii zbiorowej pt. Strona Norwida. Studia i szkice ofiarowane Profesorowi Stefanowi Sawickiemu (pod red. P. Chlebowskiego, W. Torunia, E. Żwirkowskiej, E. Chlebowskiej, Lublin 2008). Omówienie zawartości 28 zamieszczonych tu artykułów naukowych stanowi punkt wyjścia do naszkicowania panoramy współczesnej norwidologii oraz określenia wkładu prof. Stefana Sawickiego w rozwój tej dyscypliny.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Rozszerzający się kosmos Norwida

Omówienie dotyczy książki Anity Jarzyny „Pójście za Norwidem” (w polskiej poezji współczesnej), opublikowanej w Lublinie, w 2013 r. Jest to praca sumienna, ukazująca dobry warsztat filologiczny jej Autorki, wzbogacająca naszą wiedzę o liryce. Studium powstało pod kierunkiem wybitnego znawcy polskiej sztuki wiersza, prof. Piotra Śliwińskiego, jako praca magisterska, obroniona w 2008 r. Publikacja jest bardzo ważna, chociaż nierówna, ale spowodowane jest to ówczesnym małym doświadczeniem Badaczki. Autor omówienia zna, oczywiście, kolejne prace Anity Jarzyny, udowadniają one, zdaniem recenzenta tomu o Norwidzie, że mamy do czynienia ze świetną komentatorką polskiej poezji.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Norwid czytany i czytania uczący

Recenzja skupia się na przybliżeniu czytelnikowi treści najnowszej książki Marka Busia Idee i formy. Studia i szkice o Norwidzie. Ze względu na charakter omawianej publikacji, która w znacznej części jest zbiorem wcześniej wydanych artykułów, opisuje ich charakter i przeznaczenie. Odpowiada na pytanie, w jaki sposób Autor poradził sobie z uporządkowaniem studiów różniących się pod względem gatunkowym i kierowanych do rozmaitych odbiorów, o odmiennych kompetencjach czytelniczych. Wskazuje na rolę książki Busia względem wcześniejszych jego prac, oraz jej wyjątkową wartość, także związaną z wkładem w znoszenie bariery dzielącej książki na te, przeznaczone dla wąskiego grona specjalistów, i na popularnonaukowe.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Status prawny doradztwa rolniczego w Polsce oraz jego rola we wdrażaniu instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej

W pracy przedstawiono diagnozę statusu prawnego jednostek doradztwa rolniczego w Polsce, tj. Centrum Doradztwa Rolniczego oraz wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego po prawie czterech latach ich funkcjonowania w nowej formie organizacyjno-prawnej, a także dokonano cząstkowej oceny efektów pracy doradców we wdrażaniu instrumentów WPR. W tym celu zidentyfikowano wszystkie akty prawne obowiązujące dyrektorów jednostek doradztwa rolniczego, zorganizowano panel dyskusyjny z przedstawicielami dyrekcji CDR i ODR z całego kraju oraz dokonano analizy ankiet zawierających dane liczbowe co do rezultatów pracy doradców w zakresie działań objętych I i II filarem WPR. Na podstawie przeprowadzonej analizy pozytywnie oceniono efekty pracy doradczej oraz wyciągnięto krytyczne wnioski co do aktualnego statusu prawnego ODR, czyli umiejscowienia ich w Sejmikach Wojewódzkich oraz zaproponowano kroki naprawcze oraz rozwiązania alternatywne.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Perspektywy rozwoju doradztwa rolniczego w Polsce po 2013 roku w świetle wymogów Komisji Europejskiej

Głównym celem opracowania było zaprezentowanie propozycji różnych struktur organizacyjnych doradztwa rolniczego w Polsce oraz wskazanie wariantu najkorzystniejszego z punktu widzenia realizacji zadań wynikających z reformy WPR na lata 2014 -2020 oraz w kontekście realizacji krajowej polityki rozwoju obszarów wiejskich i sektora żywnościowego. Na podstawie analizy wymogów prawodawstwa UE dokonano diagnozy aktualnego stanu rozwoju doradztwa rolniczego w Polsce. Krytyce poddano aktualną strukturę organizacyjną oraz wskazano na tendencję do zmniejszania dotacji budżetowej, skutkującą spadkiem zatrudnienia. Na tym tle sformułowano cztery warianty propozycji nowych rozwiązań struktur organizacyjnych. Jako najbardziej pożądany wskazano wariant państwowo-samorządowy z pełniącym koordynująca rolę CDR w Brwinowie, funkcjonującym pod ścisłym nadzorem MRiRW.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Kierunki rozwoju doradztwa rolniczego w Polsce

Zmiany w sposobie realizacji Wspólnej Polityki Rolnej, spowodowały konieczność rozwoju struktur i zakresu działań służb doradczych, co nakłada na państwa członkowskie Unii Europejskiej określone zadania. Ich podstawowy zakres został określony w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009. Celem artykułu jest zaprezentowanie istniejących uwarunkowań rozwoju sytemu doradztwa rolniczego w Polsce. W artykule wskazano jakie rozwiązania są uzasadnione do realizacji w Polsce, by system doradztwa rolniczego mógł spełnić swoje funkcje wobec rolników.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
System doradztwa rolniczego w założeniach pakietu legislacyjnego WPR 2020

U podstaw tworzenia systemu doradztwa rolniczego legło przekonanie, że rozwój nauki i techniki oraz wdrażanie i adaptowanie ich osiągnięć do praktyki rolniczej stanowią podstawę podnoszenia ilości i jakości produkcji rolnej. Mają też znaczenie w modernizowaniu istniejącego stanu gospodarstw rolnych. Rozwój współczesnych form gospodarowania, wzrost wymagań technologicznych, jakościowych, bezpieczeństwa żywności, a także nowe oczekiwania i wyznania środowiskowe, uwydatniały potrzebę sprawnego i efektywnego funkcjonowania systemu doradztwa rolniczego. Zdeterminowały też zmiany modelu systemu doradztwa. Artykuł zawiera propozycje zmian systemu doradztwa rolniczego z uwzględnieniem wymagań formułowanych w najnowszych założeniach wspólnej polityki rolnej UE.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Opinie organizacji i instytucji działających w obszarze rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich na temat funkcjonującego systemu doradztwa rolniczego oraz propozycje jego zmian

Organizatorzy konferencji „Jaki system doradztwa rolniczego w Polsce po 2013 r.?”, Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Senatu RP oraz Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP, zwrócili się z prośbą do organizacji i instytucji zajmujących się doradztwem rolniczym, instytutów naukowych, wyższych uczelni, związków i organizacji rolniczych oraz samorządu rolniczego o ocenę systemu doradztwa rolniczego, a także przedstawienie propozycji zmian. W artykule zaprezentowano najważniejsze wnioski zawarte w przysłanych stanowiskach i opiniach.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Galicyjscy Żydzi w latach Wielkiej Wojny 1914-1918

Współczesny antysemityzm, obecny, choć ledwo widoczny w Galicji przed 1914 r., zatriumfował w czasie Wielkiej Wojny. Złoty wiek Habsburgów popadł w zapomnienie i, rozsądnie, współistnienie Żydów i chrześcijan. Etniczny nacjonalizm, zjawisko znane każdemu z nowo powstałych państw Europy Środkowo-Wschodniej, szczególnie odbił się na Polsce. Wojna zniszczyła bazę życiową tysięcy Żydów. To, co zostało ocalone i uchronione przed wojną, pod koniec wojny i w pierwszych miesiącach niepodległości Polski zostało splądrowane i zniszczone przez chrześcijańskich sąsiadów. Dotyczyło to setek miast, wsi i osad wiejskich. Jednocześnie czas wojny był okresem rozwoju życia społeczno-politycznego i kulturalnego Żydów, będąc dowodem na uwolnienie części żydowskich mieszkańców kraju od długotrwałych i przemożnych wpływów ortodoksji.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Żydowska Gmina Wyznaniowa w Zamościu w dwudziestoleciu międzywojennym

Artykuł opisuje funkcjonowanie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Zamościu w okresie międzywojennym [1918-1939]. We wstępie zawarto podstawowe informacje dotyczące dziejów Gminy Wyznaniowej Żydowskiej Zamościa od 1588 r. oraz jej uwarunkowań prawnych, zasięgu terytorialnego i demograficznego w ww. okresie. W zasadniczej części opracowania przedstawiono najważniejsze kwestie związane z tytułem: ukształtowanie polityczne władz gminy, konflikty związane z wyborem rabina, politykę finansową oraz charakterystykę urzędników gminy. Synagogi i domy modlitwy, łaźnie rytualne, cmentarze, Talmud Tory, Jesziwa „Ajc Chaim” oraz bractwa charytatywne (m.in. dom starców, sierociniec i Żydowski Komitet Ratunkowy) zostały opisane w ostatniej części artykuł jako instytucje podległe Gminie Żydowskiej w Zamościu.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Stanisław Saks wychowanek warszawskiej szkoły matematycznej

Stanisław Saks (1897-1942) urodził się w Kaliszu w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Studiował w Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1922 uzyskał stopień doktora, a w roku 1926 habilitował się. Od 1927 pracował w Uniwersytecie. Był jednym z najzdolniejszych młodszych matematyków i wykładowców, choć nie został profesorem. W pamięć swych uczniów i współpracowników zapadł jako człowiek wielkiego uroku.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Szkoła historyczna Majera Bałabana – młodzi historycy żydowscy w Polsce w okresie międzywojennym

Seminarium z historii polskich Żydów w Instytucie Judaistyki i w Uniwersytecie Warszawskim, kierowane przez Majera Bałabana, stworzyło niezwykle doniosłą oprawę naukową, umożliwiając mu wyszkolenie ponad sześćdziesięciu studentów historii polskich Żydów zgodnie z programem uniwersyteckim i jego rozumieniem nauki. Bałaban wyposażył ich w umiejętności badawcze i metody nauczania. Kształtował ich poglądy na rolę historyków żydowskich w Polsce, rozpoczynając kariery naukowe i publiczne w ostatniej dekadzie II RP. Uczniowie Bałabana należeli do pokolenia silnie związanego z polską kulturą, pociąganego do studiowania polskiej literatury i historii. Zapisywali się na Uniwersytet i do Instytutu Judaistyki z różnych powodów. Dyplom uniwersytecki może prowadzić do kariery edukacyjnej, ponieważ Ministerstwo Edukacji wymaga od wszystkich nauczycieli szkół średnich odbycia szkolenia uniwersyteckiego. Zróżnicowane pochodzenie społeczne i indywidualna motywacja uczniów Bałabana sugerują, że badanie historii polskich Żydów jest bardzo atrakcyjne dla młodzieży żydowskiej w Polsce. Analiza wybranych przez jego studentów tematów badawczych, pytań stawianych w pracach dyplomowych oraz stosowanych przez nich metod badawczych rzuca światło na ramy intelektualne tych młodych uczonych. Ich badania i działalność społeczna w dziedzinie edukacji pokazują wpływ Bałabana na tę rodzącą się szkołę historii polskich Żydów. Zarówno poczucie zakorzenienia w polskiej kulturze, jak i przywiązanie do żydowskiego nacjonalizmu inspirowały ich pisarstwo i ścieżki kariery jako uczonych, nauczycieli i pedagogów.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Historiografia a Holokaust – spojrzenia Franka Ankersmita i Hayden’a White’a

Zagłada europejskich Żydów określana jest mianem wydarzenia das Ereignis Auschwitz lub „nadchodzenia”. Nauka i badania w pewnym momencie stanęły przed problemem nieodpowiednich narzędzi do badania i prezentacji Holokaustu. Nie tylko historiografia napotkała problem opisania „nieopisanego” i wyjaśnienia „niewytłumaczalnego”. Poza tym byli to także świadkowie wydarzeń, którzy przeżyli Zagładę i po traumie milczeli przez lata. Być może dlatego dyskurs o Shoa został zainicjowany długo po zakończeniu II wojny światowej. Ponadto w Polsce, gdzie znajdowały się niemieckie obozy zagłady, badania nad Holokaustem i otwartą debatę można było prowadzić dopiero po obaleniu komunizmu. Historiografia, rozumiana jako metoda ustalania, interpretowania i przedstawiania faktów, dąży do uchwycenia Zagłady. Obecny dorobek to przede wszystkim praca historiografów zachodnich. Polska historiografia Holokaustu na ziemiach polskich opiera się głównie na amerykańskich i zachodnioeuropejskich ośrodkach naukowych i uniwersytetach. Artykuł obraca się wokół czterech zagadnień. Rozpoczyna się wprowadzeniem podstawowych założeń historiografii. Następnie przedstawiono różne podejścia do Holokaustu w dyskursie historiograficznym, aby odzwierciedlić, w jaki sposób historiografia zachodnia odnosi się do problematyki przedstawiania Holokaustu. Dwa ostatnie punkty, o których mowa, nakreślają stosunek Franka Ankersmita i Haydena White’a do historiografii Holokaustu.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia