rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Towarzystwo Kopalń Węgla „Flora” Spółka Akcyjna W Dąbrowie Górniczej

Wydobycie węgla kamiennego w rejonie Zagłębia Dąbrowskiego było jednym z koniecznych warunków, do rozwoju przemysłu hutniczego oraz maszynowego w Królestwie Polskim. Na terenie lokalizacji kopalni Flora wydobywano węgiel wcześniej, istniały tam kopalnie „Maciej”, „Mikołaj”, „Zofia”, „Władysław”. Spowodowało to dynamiczny rozwój gospodarki industrialnej w rejonie Gołonoga, coraz więcej włościan podejmowało pracę w przemyśle. Poszukiwania wiadomości nt. Kopalni „Flora” są istotne ze względu na jej istotną rolę w kształtowaniu się świadomości ludności włościańskiej na tym terenie w początkach tworzenia się społeczeństwa industrialnego. Zebrane informacje pozwoliły nie tylko na odtworzenie historii wydobycia rudy żelaza w tym rejonie Zagłębia Dąbrowskiego, ale również na zrozumienie administracyjnych procesów które zachodziły w czasie pierwszych lat Polskiej państwowości po ponad wiekowym niebycie. Na przykładzie małej kopalni można prześledzić wpływ jaki tego typu małe przedsiębiorstwa miały na lokalną społeczność, a tym samym na warunki bytowania zatrudnionej w niej osób. Mimo iż średnich rozmiarów, kopalnia „Flora” zatrudniała znaczny odsetek zamieszkałych w rejonie Gołonoga osób.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Podziemne obiekty geoturystyczne na terenie Polski

W opracowaniu zestawiono wybrane informacje dotyczące podziemnych obiektów turystycznych w Polsce, które mogą być traktowane jako atrakcje geoturystyczne. Wskazano obiekty naturalne (jaskinie – około 20), większą uwagę zwrócono na obiekty antropogeniczne: pogórnicze (18) i związane z działalnością wojskową (6). Z geoturystycznego punktu widzenia obiekty antropogeniczne umożliwiają poznanie budowy górotworu w bardzo zróżnicowanych geologicznie obszarach, gdzie prowadzono eksploatację tak różnorodnych surowców mineralnych, jak węgiel kamienny, sól kamienna, fluoryt, rudy Au, Ag, Pb, As, Cu, Fe, Ni i Sn oraz surowce skalne, takie jak krzemienie, kreda i piaskowce szklarskie. Ponadto dokumentują one 6,5 tys. lat historii górnictwa na terenie Polski. Obiekty te są rozmieszczone bardzo nierównomiernie. Ich znaczne skupiska znajdują się na Dolnym Śląsku oraz w rejonie śląsko-krakowskim, mniejsze – w Tatrach i na Kielecczyźnie, odosobnione obiekty zlokalizowane są w centralnej i wschodniej Polsce. Zwrócono uwagę na perspektywy i potrzebę udostępniania nowych obiektów tego rodzaju oraz na konieczność uregulowania formalnych wymogów odnośnie funkcjonowania takich tras.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalnie złota na Wielisławce (Pogórze Kaczawskie)

Autorzy przedstawiają opis górnictwa złota w rejonie masywu ryolitowego Wielisławki na Pogórzu Kaczawskim, na podstawie wyników kwerendy kartograficznej i bibliograficznej, analiz numerycznych modeli terenu LiDAR, a także prac terenowych. Niniejszy materiał wzbogacają m.in. dwie unikalne mapy, które należą do najcenniejszych dzieł kartografii górniczej na terenie Polski. Powstały one około 1556 r. jako materiał pomocniczy dla rozpatrzenia konfliktu, do jakiego doszło pomiędzy właścicielami ziemskimi a górnikami z kopalni złota na Wielisławce.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Historyczne górnictwo węgla brunatnego w okolicach Gubina

Opisano historię wydobycia węgla brunatnego, jaka miała miejsce w latach 1848–1927 w Gubinie i okolicach. Działało tam kilkanaście niewielkich kopalń głębinowych, eksploatujących węgiel metodą komorowo-filarową na zawał. Znajdowały się one głównie w północnej oraz wschodniej części miasta. Eksploatacji podlegały tzw. siodła – glacitektoniczne fałdy zbudowane z osadów mioceńskich, w obrębie których znajduje się pokład węgla brunatnego „Henryk”. Gubińskie kopalnie nie pozostawiły żadnych materialnych śladów, oprócz deformacji terenu. Odegrały jednak bardzo ważną rolę w dziejach miasta, umożliwiając szybki rozwój przemysłu włókienniczego. Artykuł przedstawia odkrycie węgla w okolicy Gubina oraz początki górnictwa. Opisano także pokrótce losy trzech najważniejszych kopalń: „Guben und Feller”, „Gottes Hülfe” oraz „Am nassen Fleck”. Przedstawiono także warunki geologiczne, w jakich funkcjonowały kopalnie.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Woda w górnictwie – od pradziejów do początków XIX wieku

W artykule przedstawiono problematykę zagrożenia wodnego w górnictwie od jego zarania do początków XIX wieku. Woda zawsze towarzyszyła górnictwu podziemnemu będąc jego błogosławieństwem, ale jednocześnie przekleństwem. Woda była tym czynnikiem, który przesączając się przez warstwy skale wypłukiwał związki chemiczne, na podstawie których poszukiwacze ukrytych skarbów mogli zorientować się jakie kopaliny użyteczne występują w warstwach górotworu. Woda też zazdrośnie strzegła dostępu do pożądanych surowców, zalewając wyrobiska, a często wręcz uniemożliwiając ich eksploatację. Woda w początkach górnictwa, aż do wynalezienia pierwszych maszyn parowych, była najtańszym i ogólnie dostępnym źródłem energii do napędzania maszyn wykorzystywanych w górnictwie. Do początków XIX wieku były to przede wszystkim wyciągi szybowe, ale też i pompy, którymi odwadniano kopalnię. Wodę wykorzystywano również w procesie przeróbki surowców, ich wzbogacania i do transportu urobku z kopalni – tzw. sztolnie spławne. Złożoność zagadnienia występowania wody w złożach kopalin użytecznych i sposób w jak ówcześni górnicy podchodzili do tego zagadnienia świadczy o ambiwalentnym stosunku do wody w początkowym okresie rozwoju górnictwa. Stosunek górników do wody diametralnie zmienił się wraz z chwilą wprowadzenia do kopalń pomp odwadniających, najpierw parowych, potem z silnikami elektrycznymi. Od tego momentu mówiąc o wodzie w kopalni rozumie się tylko i wyłącznie zagrożenie, z którym należy walczyć. Zagadnieniom wykorzystania wody w procesach technologicznych w kopalniach poświęcone będą dalsze artykuły, które są planowana do druku w kolejnych numerach rocznika.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Geologiczny profil ociosów historycznych wyrobisk podziemnej trasy edukacyjnej w Szklarach

W sztolni „Robert”, będącej częścią dawnej kopalni niklu w Szklarach sporządzone zostały szkice terenowe ociosów wyrobisk oraz pobrano próbki skalne. Na podstawie obserwacji przeciętych i wyszlifowanych powierzchni próbek, przeprowadzonych makroskopowo i z wykorzystaniem mikroskopu stereoskopowego wykonano uproszczone opisy petrograficzne skał. Efektem powyższych działań są geologiczne profile ociosów podparte opisem sytuacji geologicznej w sztolni. W sprawozdaniu zawarto także zdjęcia najbardziej interesujących fragmentów wyrobisk obiektu.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rozwój elektryfikacji kopalń węgla kamiennego

Górnictwo od najdawniejszych czasów odgrywało znaczącą rolę w rozwoju gospodarczym świata. Pierwotny górnik wydobywał początkowo urobek ręcznie ze sztolni, a następnie płytkich szybów. Gdy wielkość kopalń wzrosła tak, iż wyrobiska górnicze zostały oddalone od szybu nieraz o kilka kilometrów, ręczny transport urobku okazał się zbyt uciążliwy i mało wydajny. Zaprzęgnięto wtedy do pracy konie, parę, a wreszcie elektryczność.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalnia rudy żelaznej „Przemsza” w nadaniu górniczym „Przemsza 2” w Krzykawie

Po odkryciach węgla kamiennego, których dokonano w końcu XVIII wieku w okolicach Dąbrowy Górniczej i Strzyżowic, zastanawiano się, jak wykorzystać bliskość węgla kamiennego i rud metali. Postanowiono wybudować w okolicach Dąbrowy Górniczej huty, począwszy od Huty „Bankowej”, przerabiającej rudę żelaza, po wiele hut cynkowych, jak „Huty Konstantyn” czy „Pod Będzinem”. Zapotrzebowanie hut na rudę żelaza spowodowało natomiast ogromne zainteresowanie inwestorów i rozpoczęto poszukiwania oraz starania o nadania górnicze i koncesje na roboty przygotowawcze i wydobycie. Oprócz inwestorów prywatnych, po odzyskaniu niepodległości, w poszukiwania intensywnie włączyło się państwo polskie. Jednym z przykładów, z początków lat 20-tych XX. wieku, są bardzo intensywne poszukiwania, które przeprowadzono w okolicach wsi Krzykawa

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane kamieniołomy ziemi kłodzkiej i ich wykorzystanie geoturystyczne

Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie wybranych kamieniołomów Ziemi Kłodzkiej, ocena stanu wyeksponowania oraz wskazanie możliwości ich zagospodarowania na różne cele. Ziemia Kłodzka jest regionem zróżnicowanym i urozmaiconym pod względem budowy geologicznej, stąd też w wielu jej rejonach prowadzono działalność eksploatacyjną surowców mineralnych. W pracy badawczej przeprowadzono badania kameralne, podczas których dokonano kwerendy publikacji. Pozwoliła ona zapoznać się z budową geologiczną omawianych obiektów oraz z problematyką wykorzystania wyrobisk na różnych przykładach i możliwości ich rewitalizacji. Drugim etapem były badania terenowe, podczas których przeprowadzono inwentaryzację i dokonano charakterystyki najważniejszych wyrobisk związanych z eksploatacją surowców takich jak: bazalt, piaskowiec, marmur, wapień krystaliczny, melafir i gnejs. Kamieniołomy mają duży potencjał geoturystyczny, mogą być wykorzystywane w celu prowadzenia zajęć dydaktycznych. Mankamentem opisanych obiektów jest brak ich odpowiedniego zagospodarowania na cele turystyczne.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
„O skalnym oleju” – publikacja księdza Franciszka Siarczyńskiego z 1828 roku

Ksiądz Franciszek Siarczyński (1758–1829) – geograf, historyk, publicysta, bibliotekarz, redaktor czasopism, żył w okresie obfitującym w różne wydarzenia dziejowe. Przeszedł do historii jako badacz dziejów Polski. Działalność rozpoczął w Warszawie, gdzie był wykładowcą w pijarskim Collegium Nobilium, a następnie w Collegium Regium. Był także proboszczem w Jarosławiu, Kozienicach, Łańcucie i kanonikiem katedralnym warszawskim i przemyskim. Od 1827 r. kierował – jako pierwszy dyrektor – Biblioteką im. Ossolińskich we Lwowie. Zainteresowania geograficzne u Franciszka Siarczyńskiego szły przede wszystkim w kierunku opracowywania słowników geograficznych. Zbierał także i opracowywał materiały dotyczące surowców mineralnych występujących w Galicji, w tym soli kamiennej (1788) oraz ropy naftowej (1828).

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ochrona starych kamieniołomów jako obiektów przyrodniczych o walorach naukowych, edukacyjnych i geoturystycznych – teoria a praktyka

Kamieniołomy były od dawna bazą do prowadzenia badań geologicznych, doskonałym źródłem pozyskiwania skamieniałości, a obecnie są również ważnymi obiektami służącymi edukacji i popularyzacji wiedzy geologicznej. Niestety nieczynne kamieniołomy często ulegają dewastacji – zarastają roślinnością, stają się składowiskami odpadów, są zalewane przez wody gruntowe lub wyrównane dla potrzeb realizacji inwestycji budowlanych. Istniejące prawo teoretycznie umożliwia ochronę nieczynnych kamieniołomów, jednak w praktyce są one rzadko chronione. Winę za ten stan rzeczy ponosi nieodpowiednia interpretacja niektórych zapisów prawa, problemy z własnością gruntów oraz brak świadomości społeczeństwa o wartości tych obiektów. Ochrona ścian kamieniołomu może być realizowana poprzez zakładanie rezerwatów, jak również tworzenie parków rekreacyjnych z elementami edukacyjnymi. Przykładem jest kamieniołom Sadowa Góra w Jaworznie z powstałą w nim GEOsferą, czy też Lipówka w Rudnikach z przyrodniczymi ścieżkami edukacyjnymi. Spośród ponad stu starych kamieniołomów Wyżyny Częstochowskiej i Wieluńskiej wybrano te o szczególnej wartości, aby na ich przykładach omówić zagadnienia i problemy pojawiające się przy próbach ich zabezpieczania. Inicjatywa autorów na rzecz ochrony tych obiektów w wielu przypadkach zaowocowała zwróceniem uwagi na nie lokalnych władz, a w niektórych – podjęciem konkretnych działań na rzecz ich zabezpieczenia. Na drodze objęcia ich faktyczną, prawną ochroną piętrzą się jednak liczne przeszkody. Wydaje się, że bez zdecydowanego poparcia takich działań ze strony Ministerstwa Środowiska nie mają one realnych szans na sukces.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Podziemna wielka wojna

Praca ta poświęcona jest działaniom wojennym prowadzonym pod ziemią na zachodnim froncie podczas I wojny światowej. Przedstawia zagadnienia techniczne prowadzenia takich działań, metodykę prowadzenia prac oraz ogólny przebieg operacji. Opisuje podstawowe problemy związane z urabianiem, konstruowaniem oraz zabezpieczaniem podziemnych systemów minowych, a także organizację struktur jednostek minerskich walczących armii. Każde z tych zagadnień zilustrowane jest przykładami historycznymi oraz faktami obrazującymi skalę prowadzonych działań. Przedstawiono najważniejsze wydarzenia będące skutkiem prowadzenia tych działań.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalnia Schwarze Minna

Autorzy omawiają rozwój niewielkiego ośrodka górniczego „Schwarze Minna” pod Sichowem pomiędzy Złotoryją a Jaworem. Przyczynkiem do powstania artykułu było utworzenie się w 2013 r. koło wsi owalnego zapadliska. Rejon Sichowa, zwłaszcza przy krawędzi uskoku brzeżnego sudeckiego, znany był w przeszłości z eksploatacji rud żelaza, miedzi, ołowiu i barytu. Jednak działalność ta nie sięgała aż do wschodnich granic miejscowości. Badania terenowe, kwerenda kartograficzna i biblioteczna pozwoliły na odtworzenie nieznanej szerzej karty z historii górnictwa węgla brunatnego w tej części Dolnego Śląska.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalnia rudy żelaza „Triumwirat” w Krzykawie koło Sławkowa

Wydobycie rudy żelaza w rejonie Zagłębia Dąbrowskiego było jednym z koniecznych warunków, oprócz dostępności węgla kamiennego, do rozwoju przemysłu hutniczego oraz maszynowego w Królestwie Polskim. Pod koniec XIX wieku, doświadczeni w pracy górniczej włościanie okolic Dąbrowy Górniczej, zaczęli poszukiwania rudy żelaza, na którą zapotrzebowanie wciąż wzrastało. Okolice wsi Krzykawa stały się jednym z obszarów poszukiwań. Ruda żelaza zalegała w tym rejonie już na głębokości 2–3 m. W ciągu 30 lat na terenie wsi zostało udokumentowanych kilka miejsc występowania rudy żelaza, na które przyznano nadania górnicze m.in. „Irena”, „Anna”, „Zosia”, Triumwirat”, Chwałow 1”, „Chwałow 2”, „Krzykawa”. Powstawały również kopalnie: Stanisława Dukata, „Anna i Irena”, „Triumwirat”, „Przemsza II”. Spowodowało to dynamiczny rozwój gospodarki industrialnej w tym rejonie, coraz więcej włościan podejmowało pracę w przemyśle, rolnictwo traktując jako dodatkową formę zarobku.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wstępne wyniki rozpoznania reliktów eksploatacji i obróbki piaskowców na obszarze Gór Stołowych

Góry Stołowe to obszar kojarzony z turystyką. Jednak w przeszłości były one zapleczem surowcowym. Prawdopodobnie już od wieków średnich pozyskiwano tu piaskowiec, który znalazł zastosowanie w architekturze europejskiej. Do tej pory opisano na tym terenie 69 stanowisk związanych z historyczną działalnością górniczą. Ich charakter jest bardzo różny – od małych wyrobisk przez kompleksy średnich, lecz licznych, aż do dużych wyrobisk po których zachowała się część infrastruktury.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Lokomotywy pneumatyczne w przewozie kopalnianym

Pierwsze lokomotywy parowe powstały w początkach XIX wieku. W podziemnych wyrobiskach kopalń nie rozpowszechniły się one, z powodu wydzielania dużych ilości pary i dymu. Pierwsze próby z lokomotywami na sprężone powietrze podjęto przy drążeniu tuneli alpejskich. Produkcję seryjną lokomotyw pneumatycznych rozpoczęto w 1905 roku. W śląskich kopalniach pierwsze lokomotywy pneumatyczne zakupił koncern Goduli dla kopalni Morgenroth w Chebziu. Budowa kopalń w Rybnickim Okręgu Węglowym i eksploatacja pokładów metanowych wymusiła stosowanie w przewozie dołowym takich lokomotyw. W polskich kopalniach metanowych stosowano lokomotywy typu BVD produkcji czechosłowackiej oraz lokomotywy typu Troll firmy Jung.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Janowiec koło Barda – dawny ośrodek górniczy, w świetle badań archiwalnych terenowych, inwentaryzacyjnych i dendrochronologicznych

Artykuł przedstawia odkrycie pozostałości dawnego górnictwa w Janowcu koło Barda, gdzie odnaleziono nieznane dotąd relikty XVI- i XVIII-wiecznych wyrobisk górniczych. Opisuje przeprowadzone w latach 2012–2014 badania archiwalne, terenowe, inwentaryzacyjne i dendrochronologiczne. Podczas badań terenowych zlokalizowano wloty dawnych sztolni. W niektórych z nich przeprowadzono prace udostępniające, które pozwoliły na udokumentowanie zasypanych fragmentów wyrobisk. W jednym z wyrobisk na podstawie zachowanych fragmentów obudowy, wykonano opróbowanie dendrochronologiczne. Na podstawie przeprowadzonych badań podjęto udaną próbę odtworzenia historii poszukiwań górniczych w rejonie Janowca.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Przyczynek do historii i ikonografii Ołtarza Gwarków Hansa Hessego w kościele św. Anny w Annabergu

W artykule omówiono historię powstania kościoła św. Anny w Annabergu. Na tle historii miasta autorka przedstawia ikonografię Ołtarza Gwarków (Bergknappschaftsaltar) w kościele św. Anny w Annabergu, namalowanego przez warsztat Hansa Hessego, po 1521 roku. Głównym ikonograficznym tematem ołtarza jest legenda proroka Daniela zapisana w „Nützlich Bergbüchleyn“ Ulricha Rüleina von Calw. Ukazana ona została na tle szybów wydobywczych oraz warsztatów zajmujących się wzbogacaniem rudy i biciem monet.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Portal mapowy jako źródło informacji o terenie pogórniczym na przykładzie Zagłębia Wałbrzyskiego

Portal mapowy jest doskonałą formą wizualizacji wszystkich elementów z obszaru dawnego Zagłębia Wałbrzyskiego pozostałych po przemyśle wydobywczym. Dane wykorzystane do przygotowania opracowania pochodziły głównie z map topograficznych i archiwalnych opracowań górniczych. Realizacja omawianego portalu opiera się na tak zwanej architekturze trójwarstwowej. Proces budowy rozpoczęto od przygotowania danych wektorowych w postaci warstw tematycznych. Następnie, według zastosowanego schematu, stworzono strukturę składającą się z bazy danych oraz serwera sieciowego, który umożliwił wyświetlanie obiektów w aplikacji, przeznaczonej dla użytkownika. Całość wykorzystanego oprogramowania jest dystrybuowana na licencjach typu open source.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Modernizacja górnictwa rosyjskiego za panowania Piotra I. Wprowadzenie do problematyki

Artykuł poświęcony jest modernizacji górnictwa rosyjskiego, jaka miała miejsce za panowania cara Piotra I i stanowi wprowadzenie do szerszego omówienia spraw związanych z rozwojem i funkcjonowaniem tej gałęzi gospodarki w Imperium Rosyjskim. Uporządkowanie kwestii dotyczących pozyskiwania surowców naturalnych, przede wszystkim rud metali, było rzeczą konieczną, gdyż w znacznym stopniu zmniejszało ich eksport i pozwalało na prowadzenie rodzimej, o wiele tańszej, produkcji. Było to o tyle istotne, że Rosja w latach 1700-1721 toczyła wojnę ze Szwecją, a potrzeby carskiej armii były ogromne. W 1718 r. został utworzony nowy organ administracji państwowej, pod oficjalna nazwą – Kolegium Górnictwa i Manufaktur, który objął nadzór nad wszystkimi sprawami górniczymi państwa. W roku następnym Piotr I wydał akt prawny, tzw. przywilej górniczy, określający prawa związane z prowadzeniem wydobywania i przetwarzania rud metali oraz minerałów. Znaczący udział w rozwoju górnictwa rosyjskiego mieli specjaliści przybywający z Europy Zachodniej, przede wszystkim z krajów niemieckich. W artykule wykorzystano rosyjskojęzyczne źródła oraz opracowania historyczne dotyczące funkcjonowania górnictwa rosyjskiego w XVI-XVIII w. Rezultatem analizy wspomnianych materiałów jest przekaz zawierający informacje związane z procesem ustanowienia urzędu państwowego odpowiedzialnego za sprawy związane z poszukiwaniem, wydobyciem i przetwórstwem wszelkich bogactw naturalnych.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Galerías del agua (sztolnie wodne) na Wyspach Kanaryjskich

Na obszarze Wysp Kanaryjskich znajduje się kilka tysięcy obiektów o charakterze górniczym – są to sztolnie drążone od połowy XIX w. do ostatnich lat XX w. w celu pozyskiwania wód podziemnych. Ich koncentracja oraz położenie są konsekwencją wyjątkowej sytuacji hydrogeologicznej, wynikającej ze specyficznej budowy górotworu. W komunikacie przedstawiono zarys budowy geologicznej archipelagu, ze szczególnym uwzględnieniem wyspy Lanzarote, a także informacje dotyczące historii i charakteru prowadzonych tu robót górniczych. Syntetyczne studium literaturowe uzupełniono wynikami obserwacji terenowych przeprowadzonych na Lanzarote w odniesieniu do dwóch sztolni wodnych, zlokalizowanych w pobliżu osiedla Famara oraz w dolinie Barranco del Chafariz. Sztolnie wodne na Wyspach Kanaryjskich to obiekty stosunkowo słabo znane. Powinny one stanowić przedmiot zainteresowania geoturystycznego, dokumentują też ciekawy przykład intensywnej działalności górniczej.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kopalnia Doświadczalna „Barbara”, Centrala Ratownictwa Górniczego i Obserwatorium Magnetyczne w Mikołowie

Po plebiscycie i podziale Górnego Śląska w 1922 roku Górnośląska Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego w Bytomiu pozostała na terytorium Niemiec. W 1925 roku zorganizowano stację ratownictwa górniczego w polskiej części Górnego Śląska, w okolicach Tarnowskich Gór. W 1926 roku, z powodów lokalnych uciążliwości, stację przeniesiono do Mikołowa, gdzie przyjęła ona nazwę Kopalnia Doświadczalna „Barbara”, Centrala Ratownictwa Górniczego i Obserwatorium Magnetyczne. W stacji prowadzono prace naukowo-badawcze z zakresu zagrożeń gazowych i pożarowych oraz związanych z wybuchami pyłu węglowego. Osobnym działem kopalni było Obserwatorium Magnetyczne prowadzące badania nad zmianami deklinacji magnetycznej, potrzebnej dla wykonywania orientacji wyrobisk górniczych. Po drugiej wojnie światowej Centralną Stację Ratownictwa Górniczego przeniesiono do Bytomia. Kopalnia doświadczalna Barbara została włączona do Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach. Kontynuowano w niej nadal prace naukowe w zakresie zwalczania zagrożeń wybuchów metanu, pyłu węglowego oraz stosowania materiałów wybuchowych w kopalniach. Rozwój elektryfikacji kopalń metanowych, jaki odbywał się po wojnie, wymusił rozbudowę jednostki o dział badań i atestacji urządzeń elektrycznych budowy przeciwwybuchowej.

Czasopismo: Hereditas Minariorum
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka