rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Momik 8b - pierwszy polski minikomputer

Przedstawiono różnicę między obecnym a oryginalnym, pochodzącym z lat 60. XX w., znaczeniem terminu „minikomputer”. Pierwszym polskim minikomputerem był 8-bitowy Momik 8b, zbudowany w 1973 r. Opisano szczegółowo jego listę rozkazów i system przerwań, a dodatkowo całą architekturę zdefiniowano w zapisie formalnym ISP.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Celowość stosowania analizy skupień do oceny zagadnień związanych z jakością energii elektrycznej w sieciach kopalnianych

Artykuł prezentuje możliwość zastosowania analizy skupień w analizie danych jakości energii elektrycznej. Pierwsza cześć opisuje ogólnie metody aglomeracji danych oraz wskazuje miejsce analizy skupień w eksploracji danych. Druga część wykazuje cechy analizy skupień sprzyjające zastosowaniu w analizie danych jakości energii elektrycznej. Cześć trzecia to analiza przypadku zastosowania analizy skupień do wyłonienia zdarzeń napięciowych na podstawie posiadanych danych z stacji elektroenergetycznej wybranego zakładu górniczego zlokalizowanego w Zagłębiu Miedziowym. W artykule wyłonienie zdarzeń napięciowych polega na przeprowadzeniu analizy skupień z zastosowaniem algorytmu K-średnich, czego dokonuje się, dobierając odległości Czebyszewa przy zadanej liczby skupień.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Automatyzacja procesów przemysłowych na przykładzie Laboratorium CBJ Sp. z o.o.

Rosnący poziom wymagań klientów dotyczących ilości informacji o produkcie, podnoszenia jakości wykonywanych usług oraz łączenia systemów informatycznych wymusza na usługodawcy zastosowanie możliwie najnowszych rozwiązań technicznych. Szczególnym przypadkiem jest laboratorium Centrum Badań Jakości sp. z o.o. (CBJ), wykonujące pomiary m.in. dla KGHM na skalę przemysłową, gdzie finalnym produktem jest informacja. Zbieranie danych o procesie przygotowywania prób do analiz, pomiary oraz optymalizacja procesu dla kilku tysięcy analiz dziennie, przy zróżnicowanych właściwościach fizycznych i chemicznych próbek, nie są możliwe bez automatyzacji procesu. W 2009 r. CBJ wspólnie z firmą Herzog podjął działania mające sprostać nowym wyzwaniom, zakończone otwarciem w 2011 r. nowego budynku z w pełni zautomatyzowanym parkiem maszynowym. Nowa instalacja odpowiada za przygotowywanie próbek geologicznych i flotacyjnych do pomiaru metodą rentgenofluorescencyjną ilościowej zawartości miedzi, srebra oraz innych pierwiastków towarzyszących. Parkiem 30 współdziałających maszyn, w tym 4 robotów przemysłowych, zarządza komputer z dedykowanym oprogramowaniem. Z uwagi na różnorodność badanego materiału autorski system PrepMaster firmy Herzog nie tylko spełnia typowe funkcje HMI, ale przede wszystkim steruje każdą maszyną z osobna oraz ich współpracą. Każdy z badanych materiałów jest jedyny i niepowtarzalny, dzięki czemu system nadzoruje każdy etap przygotowania prób, odpowiada za wizualizację i śledzenie procesu oraz archiwizację danych. Zastosowanie kodów kreskowych do oznaczania unikatowych próbek daje możliwość automatycznego wyboru receptur, zgodnie z technologią pomiaru i życzeniami klientów. Ponadto system nadrzędny ma możliwość wymiany informacji z systemem typu LIMS, służącym do zarządzania badaniami całej spółki oraz do współpracy z klientami. Poprzez zastosowanie dwóch niezależnych linii maszyn dodatkowo uzyskano pewność działania w przypadku awarii. Park maszynowy łączący mechanikę urządzeń, automatyzację procesu i informatyzację spółki przyniósł wiele korzyści, jakimi są: podniesienie jakości wykonywanych usług, zwiększenie liczby wykonywanych pomiarów, podniesienie bezpieczeństwa pracy, lepsza wymiana informacji z klientami.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Utrzymanie ruchu w zmieniających się warunkach eksploatacji rud miedzi - zarys problematyki

Podstawą funkcjonowania przedsiębiorstwa wydobywczego jest baza surowcowa, która z czasem ulega wyczerpaniu. Determinuje to działalność kopalni mającą na celu zakończenie eksploatacji lub dalsze odkrywanie i dokumentowanie nowych złóż (np. głębiej położonych niż dotychczas eksploatowane). Przy wyborze pozyskiwania bazy surowcowej w oparciu o eksploatację głębszych pokładów rud miedzi przedsiębiorstwo wydobywcze musi liczyć się z tym, że proces wydobywczy będzie wymagać dużych zmian technologicznych, organizacyjnych [6], a wręcz nowych warunków pracy [1]. Wyższa temperatura i wilgotność powietrza w obrębie środowiska pracy czy skały płonnej wpływa na efektywność pracy, nie tylko ludzi, ale także maszyn i urządzeń pracujących w kopalniach rud miedzi. Problem ten dotyczy również procesu utrzymania ruchu. W diametralnie zmieniających się warunkach wydobywczych rud miedzi istnieje potrzeba nowych rozwiązań na wielu płaszczyznach działań eksploatacyjno-wydobywczych. Budowa nowych modeli rozwiązań procesów utrzymania ruchu powinna umożliwić uzyskanie bez zakłóceń koniecznej i oczekiwanej efektywności produkcyjnej kopalń rud miedzi.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Antygrawitacja i siła bezwładności w dzwonie z kompleksu „Riese”

Inspirację autorów stanowią badania podjęte nad kompleksem „Riese”, który Niemcy budowali w czasie wojny w Górach Sowich. W niniejszej pracy zajmiemy się tzw. dzwonem z wirującymi w nim przeciwstawnie dwiema tarczami. Pomysłodawcy tego rozwiązania uważali, że dużą siłę pionową skierowaną do góry daje antygrawitacja, którą wytworzyły w dzwonie dwie wirujące z dużą prędkością i przeciwbieżnie tarcze. Inspiracją są najnowsze badania japońskie z 1989 r., eksperymentalnie sprawdzające prace niemieckie. Badacze japońscy uzyskali znaczące wartości siły pionowej do góry. Uważamy, że nie tylko antygrawitacja daje pionową siłę unoszącą niemieckie spodki do góry, ale także składowa pionowa odśrodkowych sił bezwładności mas wirujących.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Praktyczne wykorzystanie rozmytości sieci wentylacyjnej kopalń rud miedzi

Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest dopuszczalne zgodnie z polskimi przepisami bezpieczeństwa tylko w kopalniach wydobywających kopaliny niepalne. W kopalniach amerykańskich (także w przeszłości w kopalniach niemieckich) stosowano system z upustami (ang. bleeders) powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby. Obecnie w kopalniach rud miedzi zastosowano podobny system, tworząc tzw. tunele wentylacyjne wygradzane w zrobach w celu odprowadzenia z powietrzem siarkowodoru wydzielającego się do wyrobisk czynnych. Istnienie w sieci wentylacyjnej niekontrolowanych lub trudno kontrolowanych dróg przepływu powietrza jest jej właściwością, którą można jednak wykorzystać. W celu odwzorowania powstałej sytuacji wentylacyjnej, bilansowania ilości płynącego powietrza oraz zawartego w nim gazu można wykorzystać grafy rozmyte. W grafach rozmytych relacje między węzłami są relacjami rozmytymi (ang. fuzzy relations), które przypisują każdemu połączeniu węzłów stopień przynależności do relacji rozmytej. Odwzorować można więc nimi sieć wentylacyjną lub jej część z różnorodnymi połączeniami wentylacyjnymi przez nieczynne wyrobiska i zroby.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Możliwości zastosowania niskotemperaturowej współwypalanej ceramiki w przemyśle wydobywczym

W artykule opisano technologię LTCC (niskotemperaturowa współwypalana ceramika, ang. Low Temperature Co-fired Ceramic) pod względem możliwości jej wykorzystania w przemyśle górniczym. Wskazano unikalne cechy technologii LTCC, które są istotne w przypadku wytwarzania układów elektronicznych przeznaczonych do pracy w trudnych warunkach środowiskowych, takich jak podwyższona temperatura, ciśnienie oraz wilgotność. Opisano przykładowe rozwiązania bazujące na technice LTCC obecne w literaturze przedmiotu, wskazujące na możliwość ich zastosowania w przemyśle wydobywczym.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Pewna procedura stosowania liniowej wielowymiarowej analizy regresji do słabo uwarunkowanych danych eksperymentalnych

W artykule przedstawiono pewien nowy sposób obliczeń parametrów modelu regresji. Polega on na odpowiednim sprowadzeniu regresji wielowymiarowej do regresji dwuwymiarowej poprzez wprowadzenie tzw. zmiennych zastępczych. Dzięki temu można łatwo wykryć wadliwe wyrazy, które mogą występować w macierzy obserwacji, a także bez trudu zweryfikować liniowość modelu regresyjnego. Jest to istotne zwłaszcza w przypadku tzw. układów słabo uwarunkowanych. Sposób ten i jego walory przedstawiono na licznych elementarnych przykładach numerycznych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Ocena korzyści z wykorzystania metody TCO w procesie zarządzania samojezdnymi maszynami górniczymi w warunkach podziemnej kopalni miedzi

Program optymalizacji zarządzania samojezdnymi maszynami górniczymi (SMG) w warunkach dołowych ma na celu ograniczenie kosztów ich utrzymania poprzez właściwy wybór kupowanych maszyn. Winne one gwarantować wzrost efektywności pracy przy równoczesnym zmniejszaniu kosztów obsługi serwisowej oraz kosztów pracy. Działania prowadzące do kupna maszyn polegają na konsekwentnym wyborze maszyn sprawdzonych już w procesie eksploatacji lub poprzez eksploatację testową. Wymóg posiadania sprawnego instrumentu finansowego pozwalającego na szybką analizę efektywności pracy SMG powiązanej z generowanymi przez te maszyny kosztami stanowił inspirację do wprowadzenia modelu TCO do procesu zarządzania parkiem maszynowym działu maszyn dołowych. Metoda ta, oparta na analizie kosztów całkowitych, pozwala na skuteczną ocenę efektywności kosztowej poszczególnych typów SMG w odniesieniu do parametrów technicznych pracy. Daje to możliwość porównania osiągów technicznych i ekonomicznych maszyn różnych producentów użytkowanych w różnych obszarach kopalni w zmiennym okresie czasu.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Innowacyjna i elastyczna wizja, czyli jak kamery zmieniają przemysł

Artykuł jest przeglądem możliwości i rozwiązań, jakie oferują systemy wizyjnej kontroli jakości i sterowania. Zaprezentowano w nim przykłady implementacji przemysłowych, jak również rozwiązania potencjalne. Przedstawione przykłady zaczerpnięte są z projektów i wdrożeń, które obecnie funkcjonują w zakładach produkcyjnych w Europie i Polsce. Celem artykułu jest przekonanie czytelnika do wszechstronności i wartości płynącej z rozwiązań wizyjnych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Praca zasobnika energii elektrycznej w sieci z generacją rozproszoną

Coraz więcej mocy w systemie elektroenergetycznym pochodzi z odnawialnych źródeł energii. Zarówno właściciele niewielkich gospodarstw domowych, jak i duże ośrodki przemysłowe montują własne źródła energii. W związku ze zmiennym profilem zarówno obciążenia, jak i generacji istnieje potrzeba realizowania coraz szerszych badań w tej dziedzinie. W artykule przedstawiono wyniki badań na temat współpracy systemu elektroenergetycznego, źródła o profilu generacji obrazującym rzeczywistą instalację, obciążenia o profilu przemysłowym oraz kilku wybranych zasobników energii.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Możliwości sterowania układami elektrohydraulicznymi z wykorzystaniem nowoczesnych sterowników przemysłowych

W artykule zaprezentowano możliwości sterowania hydraulicznym układem napędowym za pomocą rozdzielacza proporcjonalnego współpracującego ze specjalnym modułem elektronicznym oraz z nowoczesnym sterownikiem PLC. W tym celu posłużono się konkretnym przykładem układu, który zmontowano, zaprogramowano i uruchomiono na elektrohydraulicznym stanowisku dydaktyczno-badawczym. Artykuł pokazuje przydatność nowoczesnych narzędzi automatyki przemysłowej, takich jak wizualizacja procesu czy też język SFC, do sterowania układami hydrauliki siłowej.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Wpływ jakości energii elektrycznej na funkcjonowanie kopalni

W dzisiejszych czasach coraz bardziej rzeczywista staje się wizja inteligentnej kopalni. Niezbędne okazuje się wprowadzanie w układach napędowych coraz większej ilości szeroko pojętej elektroniki. Powszechne staje się zatem użytkowanie sterowników PLC oraz falowników. Niestety powoduje to coraz większe problemy z zapewnieniem dostatecznie wysokiej jakości energii elektrycznej, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania maszyn wykorzystywanych w kopalniach rud miedzi, zwłaszcza ze względu na powszechność wyższych harmonicznych w sieciach zasilająco-odbiorczych. W kopalni istotne staje się zapewnienie dostatecznego poziomu bezpieczeństwa zarówno podczas normalnej pracy, jak i w stanach awaryjnych - celowe staje się zwiększenie pewności zasilania lub możliwość dostatecznie szybkiego wyłączenia zasilania w przypadku uszkodzeń. Ważne są również aspekty wpływu jakości energii elektrycznej na skuteczność działania środków ochrony przeciwprzepięciowej, zapewniających ograniczenie ewentualnych strat materialnych ponoszonych w przypadku awarii. Konkludując, niezbędne jest analizowanie jakości energii elektrycznej w celu zapewnienia poprawnej i bezpiecznej pracy układów napędowych eksploatowanych w kopalniach rud miedzi.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Technicznych
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Nocny obraz miasta Blackpool jako przykład krajobrazu onirycznego

Od kilku dekad brytyjskie kurorty nadmorskie (w tym Blackpool) przeżywają głęboki kryzys spowodowany przeobrażeniami rynku turystycznego, trendów społecznych i gospodarczych. Sytuacja ta domagała się wprowadzenia przekształceń dla zaadoptowania do nowej sytuacji ekonomicznej, turystycznej oraz kulturowych preferencji odwiedzających. Wyzwaniem dla miasta stało się zdefiniowanie nowej - zdywersyfikowanej i zawężonej do określonego pola działalności i aktywności - oferty turystycznej.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rola tradycji antycznej w sztuce wczesnośredniowiecznej. Rozważania na temat tożsamości europejskiej

Niniejszy artkuł dotyczy tradycji antycznej w sztuce europejskiej oraz wpływu antyku na naszą europejską tożsamość. Temat recepcji antycznych wzorców na sztukę, w tym w szczególności na architekturę doby średniowiecza, a więc epoki najbliższej chronologicznie spuściźnie Imperium Romanum, towarzyszył autorce od początków jej pracy naukowej. Ten osobisty stosunek do poruszanego zagadnienia oraz przekonanie o tym jak istotne dla rozwoju europejskiej myśli artystycznej są osiągnięcia kultury antycznej, sprawiły, że zdecydowała się do niego powrócić. Bowiem pomimo upływu lat jest on wciąż aktualny i konsekwentnie rozwijany przez badaczy krajowych i zagranicznych.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wykorzystanie rozmytych map kognitywnych FCM, jako narzędzia wspomagającego proces podejmowania decyzji w planowaniu przestrzennym

W artykule przedstawiono narzędzie – rozmyte mapy kognitywne FCM, które może być wykorzystane do modelowania percepcji krajobrazu. Metodologia pozostawia szanse na wprowadzenie uzupełniających lub alternatywnych zasad oceny, źródeł danych i zastosowań. Narzędzie FCM nadaje się do określania różnych scenariuszy działań, w zależności od np.: przewidywanych trendów użytkowania gruntów lub celów przyjętych w strategii planowania przestrzennego. Zarządzanie krajobrazem kulturowym wymaga uczestnictwa społeczności (zwłaszcza lokalnych) w procesie kształtowania krajobrazu tak, aby możliwy był wzrost jego jakości i akceptacji przy jednoczesnym minimalizowaniu konfliktów przestrzennych. Włączenie budowy map kognitywnych FCM jako narzędzia wspomagającego proces podejmowania decyzji na jednym z etapów (np. partycypacji społeczności lokalnej) w planowaniu przestrzennym umożliwia spełnienie tych wymagań.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zespoły kalwaryjne z terenu Śląska i dawnego Hrabstwa Kłodzkiego oraz ich walory krajobrazowe

Szczególnego rodzaju założeniami, których funkcjonowanie powiązano z krajobrazem były sanktuaria kalwaryjne. Począwszy od lat 70. XVII stulecia na Śląsku oraz w Hrabstwie Kłodzkim powstała spora, choć trudna dzisiaj do precyzyjnego oszacowania, liczba kalwarii opartych na jednym z dwóch podstawowych modeli: Sacro Monte (m.in. Góra Świętej Anny, Wambierzyce, Bardo) oraz linearnego (Krzeszów, Brzeg Dolny, Góra, Rudy, Trzebnica). Dziś, wobec osłabienia znaczenia religijnego, coraz częściej stanowią one cele spacerów i turystycznych wędrówek.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Juliusz Żórawski nauczyciel

Artykuł to rodzaj komentarza do publikowanego w tym samym 46. roczniku Teki KUiA PAN O/ Kraków pośmiertnego wspomnienia Janusza Ballenstedta o Juliuszu Żórawskim zatytułowanego: „Szkoła Żórawskiego”, napisanego w 1968 roku. Autor podkreśla aktualność uwag Ballenstedta sprzed pięćdziesięciu lat o prof. arch. Juliuszu Żórawskim (1898-1967) i rozszerza pole argumentacji zwracając uwagę na koncepcję „pracy przestrzeni”, którą na przykładzie poczekalni kinowej wprowadził Żórawski jako zalecenie dla projektantów. Cytaty z „Felietonu” Żórawskiego pozwalają czytelnikowi poznać bliżej specyfikę eksperymentu, jaki ten architekt przeprowadził projektując dom mieszkalny przy Al. Przyjaciół w Warszawie z myślą o wygodzie mieszkańców.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Nowe uwarunkowania – wielki zakręt oraz dalsze widoki

Artykuł naświetla obecną sytuację czasopisma w kontekście przemian na niwie polskiej nauki, a konkretnie sposobu jej organizacji. Teka Komisji Urbanistyki i Architektury krakowskiego oddziału PAN to naukowy periodyk liczący już pięćdziesiąt lat i cieszący się uznaniem polskiego środowiska badaczy z dziedzin architektury, urbanistyki oraz im pokrewnych. Ostatnie wydarzenia szczególnie reforma szkolnictwa wyższego determinują poważne zmiany. Adaptowanie się czasopisma do nowych uwarunkowań stwarza polskim uczonym nowe szanse. W pracy zwięźle zarysowano także główne tematy będące przedmiotem dociekań autorów a zarazem stanowiące treść niniejszego tomu.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Romantyczna geometria i nowy modernizm w nowej polskiej architekturze sakralnej

W artykule poddano analizie trzy kościoły rzymsko- katolickie zrealizowane we Wrocławiu w ostatnich kilkudziesięciu latach. Autorka przedstawia analizę estetyczną form geometrycznych, które reprezentują różne występujące w tym czasie w naszym kraju motywy stylowe. Bogaty w dekorację geometryczną postmodernizm, zwany „romantyczną geometrią” z początku lat osiemdziesiątych XX wieku został zderzony ze spokojnym geometrycznym nowym modernizmem z nieco późniejszego okresu. W każdym wypadku wartością nadrzędną stał się kontekst i tradycja bogatego w historię miasta.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Pluralistyczne kierunki rozwoju nadmorskiego krajobrazu na terenie Pomorza Zachodniego

Od dziesięcioleci trwa złożony i silnie postępujący proces zagospodarowywania polskiego wybrzeża. Doprowadziło to do głębokiej degradacji krajobrazu kulturowego miejscowości nadmorskich. Celem artykułu jest wyeksponowanie potrzeby planowego rozwoju pasa nadmorskiego w kontekście jego rozwoju turystycznego i zwrócenie uwagi, że wraz z nieustannie rosnącym zapotrzebowaniem naszego społeczeństwa na agresywny, pozornie komfortowy sposób wypoczynku, tracimy kolejne tereny wyróżniające się ciągłością rozwoju i niegdyś świadomie kształtowaną przestrzenią.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wyjątkowe i uniwersalne wartości dawnych krajobrazów warownych

Bezpieczeństwo to jedna z podstawowych potrzeb człowieka. Od czasów neolitu potrzebę tę spełniano poprzez specjalną organizację przestrzeni ludzkich siedzib – jako scenografii spodziewanych walk. Artyleria dalekosiężna zatrzymała rozwój fortyfikacji bastionowej, kleszczowej i poligonalnej, otwierając erę fortów, twierdz pierścieniowych, a w końcu fortyfikacji rozproszonej, broniącej granic krajów jako fronty ufortyfikowane. Paradoksalnie krajobraz, przygotowany jako przyszłe pole walk fortecznych – wyglądał jako pokojowy, parkowy, romantyczny krajobraz w typie angielskich ogrodów w stylu “beautifull”. Krajobraz znany z krwawych walk z okresu I Wojny Światowej obecnie nadal pozostają w służbie. Pełniąc funkcje wielkich kompleksów memorialnych, muzeów otwartych i wielkich kompleksów zieleni, zauważanych w planach rozwojów miast. Mają wartości historyczne, ekologiczne, kompozycyjne dla krajobrazu miasta, także wartości turystyczne. Twierdze nieistniejącej monarchii austro-węgierskiej są najlepszym przykładem wartości wspólnego technicznego i historycznego dziedzictwa narodów Europy Środkowo-Wschodniej. Projektowane według indywidualnych kierunków opracowanych przez austro-węgierską inżynierię wojskową, w skrajnie trudnych warunkach taktycznych i ekonomicznych, realizowane były w specyficznych warunkach federacyjnego państwa – swoistej „wspólnoty europejskiej”. Ich wyjątkowe i uniwersalne wartości stanowią podstawę do starań o ich transgraniczny wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Czasopismo: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka