rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Spożycie publiczne w Polsce. Ochrona zdrowia

W Polsce ok. 10% łącznego popytu stanowi indywidualne spożycie publiczne. Najważniejszym segmentem tego spożycia jest opieka zdrowotna. Znaczenie sektora zdrowotnego będzie coraz większe, na co wskazują tendencje światowe. Reforma ochrony zdrowia w 1999 r. niezbyt trafnie skupiła się na utworzeniu wyodrębnionego publicznego płatnika - NFZ, a później na przekształceniach własnościowych. Mają one ustrzec władzę publiczną przed finansową odpowiedzialnością za długi powstające w tym sektorze. Po latach można już zauważyć, że sposób finansowania NFZ jest nieprzejrzysty, co wyraża się w pomijaniu w Rocznikach Statystycznych GUS danych finansowych dotyczących NFZ i nakierowaniu czytelników do statystyk odrębnych - Narodowych Rachunków Zdrowia. Finanse ochrony zdrowia można uczynić bardziej przejrzyste, zlikwidować składkę zdrowotną i zadania finansować wprost z budżetu państwa i budżetów samorządowych. Prywatne podmioty lecznicze finansowane również ze środków publicznych powinny mieć status instytucji non-profit, po to, by przekształcenia własnościowe w ochronie zdrowia nie spychały na margines pacjentów opłacanych z tego źródła.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Innowacje społeczne

Rozważania w artykule koncentrują się na próbie weryfikacji różnego postrzegania roli innowacji w przedsiębiorstwie w zależności od poziomu społeczno-gospodarczego rozwoju otoczenia. Odnoszą się do następującego stwierdzenia: Schumpeter widział w innowacjach szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorstw, Freeman postrzegał stosowanie innowacji jako konieczność dla utrzymania się przedsiębiorstw na rynku, zaś współcześnie niezbędne są innowacje społeczne jako wpływające na przetrwanie biznesu.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konsumpcja usług transportowych na tle przemian gospodarczych w Polsce w latach 2003-2012

Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących zmian konsumpcji usług transportu pasażerskiego w Polsce w latach 2003-2012 i wskazanie przyczyn tych zmian. W tym celu przeanalizowano dane statystyczne dotyczące różnych parametrów opisujących wielkość i strukturę konsumpcji tych usług.Zastosowano analizę statystyczną i porównawczą.
Zauważono, że zmiany konsumpcji usług transportowych w badanym okresie miały charakter koniunkturalny (wskazano na procykliczność konsumpcji usług transportowych). Ponadto były one związane z procesami, które nastąpiły w otoczeniu społeczno-gospodarczym sektora transportu po wejściem Polski do Unii Europejskiej (w szczególności z masową emigracją zarobkową Polaków do innych krajów UE). Przedstawione wyniki są istotne z punktu widzenia prowadzenia polityki transportowej, ponieważ wskazują kierunki zmian popytu na usługi transportowej i przyczyny tych zmian w określonych warunkach gospodarczych.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konsumpcja usług transportowych na tle przemian gospodarczych w Polsce w latach 2003-2012

Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących zmian konsumpcji usług transportu pasażerskiego w Polsce w latach 2003-2012 i wskazanie przyczyn tych zmian. W tym celu przeanalizowano dane statystyczne dotyczące różnych parametrów opisujących wielkość i strukturę konsumpcji tych usług. Zastosowano analizę statystyczną i porównawczą. 
Zauważono, że zmiany konsumpcji usług transportowych w badanym okresie miały charakter koniunkturalny (wskazano na procykliczność konsumpcji usług transportowych). Ponadto były one związane z procesami, które nastąpiły w otoczeniu społeczno-gospodarczym sektora transportu po wejściem Polski do Unii Europejskiej
(w szczególności z masową emigracją zarobkową Polaków do innych krajów UE). Przedstawione wyniki są istotne z punktu widzenia prowadzenia polityki transportowej, ponieważ wskazują kierunki zmian popytu na usługi transportowej i przyczyny
tych zmian w określonych warunkach gospodarczych.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Szkolnictwo wyższe w Polsce jako czynnik rozwoju kapitału ludzkiego

Artykuł koncentruje się na roli szkolnictwa wyższego w Polsce w okresie po rozpoczęciu transformacji ustrojowej jako czynnika rozwoju kapitału społecznego. Omówiono w nim wszystkie formy kapitału ludzkiego, których nośnikiem jest człowiek, odnosząc się również do problemu finansyzacji. Przedstawiono też sytuację szkolnictwa wyższego
w tym okresie. Ponadto scharakteryzowano wyzwania, wobec jakich staje szkolnictwo wyższe w związku ze zmieniającą się sytuacją demograficzną.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czas wolny mieszkańców dużych miast w Polsce – wyniki badań

Celem artykułu jest przedstawienie wybranych wyników badań ankietowych przeprowadzonych wśród mieszkańców sześciu wybranych aglomeracji miejskich w Polsce na temat temporalnych aspektów zachowań konsumentów. 
Wyniki potwierdzają, że znaczna część badanych boryka się z problemem niedoboru czasu. Przeprowadzone analizy ujawniły niskie w porównaniu z innymi obszarami życia znaczenie dla respondentów zarówno ilości wolnego czasu, jak i sposobów
jego spędzania. Respondenci swój czas wolny starają się wypełnić w sposób dla siebie atrakcyjny i kierują się własnymi preferencjami i upodobaniami, a w mniejszym stopniu presją swojej grupy społeczno-zawodowej. Analiza deklarowanych sposobów spędzenia czasu wolnego pozwoliła na wyróżnienie charakterystycznych czynności realizowanych w przypadku czasu wolnego w ciągu dnia powszedniego, w weekendy czy w okresie urlopów i wakacji.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Postrzeganie innowacji przez konsumentów usług finansowych (na przykładzie odwróconej hipoteki)

W artykule zaprezentowano główne problemy dotyczące innowacji w systemie usług finansowych na przykładzie odwróconej hipoteki. Przedstawiono doświadczenia krajów wyżej rozwiniętych, a także sytuację na rynku polskim oraz wyniki badań bezpośrednich dotyczące postrzegania usługi odwróconej hipoteki w Polsce. Mogą one być pomocne w procesie zarządzania tą innowacją w instytucjach ją oferujących.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Emerytury a wynagrodzenia w Polsce – próba określenia sytuacji materialnej emerytów na tle pracujących

Celem artykułu jest określenie obecnej relacji emerytur do wynagrodzeń w Polsce i ocena sytuacji materialnej emerytów na tle pracujących. Analizę badanej relacji przeprowadzono w ujęciu statycznym, bazując na danych z 2012 r., oraz w ujęciu dynamicznym, obejmującym lata 2000-2013. W analizie wysokości wynagrodzeń
i emerytur wykorzystano dostępne dane statystyczne publikowane przez GUS i ZUS oraz gotowe opracowania dotyczące statystycznych miar tych wielkości. Obecna (w 2012 r.) sytuacja emerytów wydaje się niezbyt dobra. Jednak przyglądając się innym danym źródłowym dotyczącym dochodów gospodarstw domowych, w tym dochodu
na członka gospodarstwa domowego, zauważyć trzeba, że w gorszej sytuacji znajdują się gospodarstwa osób pracujących. Dokonane porównania wskazują na niekorzystną tendencję, zmierzającą w najbliższej przyszłości do stopniowego obniżania się świadczeń emerytalnych w stosunku do wynagrodzeń. Emerytury uzyskiwane na
tzw. nowych zasadach są niższe od tych otrzymywanych z w pełni repartycyjnego systemu. Wydłużenie wieku emerytalnego do 67 lat dla obu płci na pewno będzie służyło zwiększeniu świadczeń emerytalnych (zwłaszcza kobiet), ale trudno już teraz określić, w jakim stopniu przełoży się to na stopy zastąpienia.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zrównoważona gospodarka zasobami surowca drzewnego w Polsce

Przyspieszenie tempa zmian zachodzących we współczesnej gospodarce, a także dylemat racjonalnego wyboru między stale rosnącymi potrzebami społecznymi a ograniczonością zasobów surowców naturalnych dotyczy również drzewnictwa i procesu gospodarczego wykorzystywania drewna.
Celem artykułu jest analiza i ocena realizacji zrównoważonego gospodarowania zasobami surowca drzewnego w Polsce, wraz z próbą określenia roli zasobów leśnych w procesie zaspokajania potrzeb społecznych.
W Polsce lasy i zasoby drzewne powinno się traktować jako strategiczne zasoby naturalne, o czym decyduje wielkość powierzchni lasów, zasobna baza surowca drzewnego i duża produkcja drewna. Jakkolwiek drewno jest surowcem odnawialnym,
jednak w długim czasie wymaga poszukiwań innych źródeł tego surowca, alternatywnych wobec zasobów leśnych (odpady produkcyjne i poużytkowe, drewno z upraw plantacyjnych), a także upowszechniania technologii materiałooszczędnych
i bezodpadowych, w tym – dążenia do realizacji idei kaskadowego zużycia surowca. W ostatnich latach zaszły w Polsce istotne zmiany w sferze konsumpcji drewna (i jego pochodnych), powodujące między innymi pojawienie się problemu wyboru między zużyciem przemysłowym a energetycznym, przy czym ze względu na większą
wartość dodaną preferowane powinno być zużycie materiałowe. Stosunkowo nowa perspektywa w postrzeganiu rozwoju gospodarczego, uwzględniająca jego uwarunkowania społeczne, uwidacznia jednocześnie szczególną rolę i znaczenie leśnictwa
i sektora drzewnego w procesie zapobiegania zmianom klimatu, a także w rozwoju terenów niezurbanizowanych, w tym w kreowaniu „zielonych” miejsc pracy. Ogólnie biorąc, powszechna w Polsce wielofunkcyjna gospodarka leśna oraz stosunkowo wysoki
stopień realizacji zasad zrównoważonej gospodarki zasobami leśnymi wpływają na poprawę warunków i jakości życia polskiego społeczeństwa.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czynniki warunkujące związek między gospodarką a reklamą

Celem artykułu jest przedstawienie zasadniczych uwarunkowań związku między reklamą a gospodarką, rozumianego jako relacja między wysokością wydatków reklamowych a PKB, PNB, dochodem rozporządzalnym lub innymi miernikami dochodu narodowego.
Artykuł ma charakter przeglądu literatury światowej i zawiera syntezę wyników dotychczasowych badań na temat czynników wpływających na kierunek i siłę związku między gospodarką a reklamą. Przedstawiono w nim wyniki badań dotyczące czasowego kontekstu omawianej relacji, wpływu specyfiki kraju i panujących w nim warunków społeczno-ekonomicznych na jej kształt oraz występujących w niej różnic w zależności od rodzaju medium reklamowego, którego dotyczy.
Badanie kierunku, siły i przyczynowo-skutkowego charakteru związku między gospodarką a reklamą i jego uwarunkowań jest uzasadnione z praktycznego punktu widzenia, zarówno w wymiarze mikro-, jak i makroekonomicznym. Wyniki tego typu analiz mogą służyć przewidywaniu popytu na usługi reklamowe, kondycji rynku mediów
i sektora kreatywnego, prognozowaniu wzrostu gospodarczego, a także podejmowaniu decyzji o alokowaniu budżetów reklamowych i marketingowych.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Postmodernistyczna kultura konsumpcyjna w kształtowaniu popytu i stylów życia współczesnego

W artykule przedstawiono wartości i cechy postmodernistycznej kultury konsumpcyjnej, które wpływają na kształtowanie zachowań konsumenckich i stylów życia w dobie ponowoczesności. Przedstawiono generalne typy konsumentów oraz wskazano na proces przekształcania tradycyjnych wspólnot we wspólnoty postmodernistyczne, które zaspokajają zmieniające się potrzeby przynależności plemiennej. Wzrasta zatem rola kultury konsumpcji, która wpływa na obraz życia codziennego konsumentów. Jej wpływ ujawnia się w każdym jej obszarze, nadając zachowaniom konsumenckim specyficzny obraz i charakter. Zmniejszają się różnice między kulturą wyższą przeznaczoną dotychczas dla elit a kulturą masową, gdyż dzięki mechanizmom popularyzacji coraz szersze kręgi społeczeństwa mają możliwość korzystania z jej dorobku. Rosnący popyt na znaki handlowe i symbole jest motorem zmian w ofercie handlowej w każdym segmencie rynku konsumpcyjnego. W końcowej części artykułu wskazano na przejawy ucieczki od konsumpcjonizmu, które są zapowiedzią potrzeby zmian w postawach i zachowaniach konsumenckich wobec zagrożeń we współczesnym świecie.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konsumpcja w Republice Korei

Celem artykułu jest przedstawienie konsumpcji prywatnej w Korei Południowej oraz wykazanie, że jej charakter jest m.in. efektem przyspieszonego rozwoju w drugiej połowie XX wieku. Analizie poddano przyczyny niskiego poziomu konsumpcji prywatnej względem PKB i niskiej dynamiki wzrostu w ostatnich latach. Ponadto porównano strukturę wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych w Polsce i Korei i wyjaśniono podstawowe różnice. Szczegółowo omówiono wysoki poziom wydatków na restauracje i hotele, edukację, ochronę zdrowia i łączność, wykazując, że wynikają one z szybkiego tempa życia w Korei, powszechnego pędu za karierą i nowoczesnością.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Analiza popytu na produkty Sprawiedliwego Handlu

Jedną z determinant rozwoju cywilizacyjnego społeczeństw jest konsumpcjonizm, rozumiany jako świadoma realizacja nieuzasadnionej potrzebami konsumpcji dóbr i usług, bez respektowania kosztów społecznych i ekologicznych. W artykule poruszono kwestie możliwości upowszechnienia konsumpcji produktów Sprawiedliwego Handlu (Fair Trade). Celem artykułu jest określenie czynników, mających wpływ na skłonność do zakupu produktów Sprawiedliwego Handlu. Opierając się na badaniu
przeprowadzonym wśród łódzkich konsumentów, podjęto próbę wskazania zmiennych determinujących ich zachowania jako nabywców produktów spożywczych.
Analiza została przeprowadzona na podstawie modelu probitowego, określającego zmienne wpływające na popyt na produkty Sprawiedliwego Handlu. Wykazano, że cena jest główną determinantą wpływającą na ich wybór. Duży wpływ ma również
wiek respondenta i poziom wykształcenia.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Model zachowań prosumenckich konsumentów na rynku usług finansowych

Celem artykułu była identyfikacja zjawiska prosumpcji na rynku usług finansowych oraz budowa modelu zachowań prosumenckich konsumentów na tym rynku. W zidentyfikowanym modelu zachowań prosumenckich wskazano na takie zmienne, jak: aktywne budowanie relacji z innymi konsumentami i z instytucjami finansowymi, samodzielne korzystanie z usług finansowych lub ich współtworzenie, aktywne informowanie innych klientów, aktywne komunikowanie się z instytucjami finansowymi. Na podstawie przeprowadzonych ogólnopolskich badań metodą ankietową
można stwierdzić, że najczęściej zachowania prosumenckie konsumentów dotyczą tzw. aktywności informacyjnej. Zdecydowanie najrzadziej konsumenci przejawiają zainteresowanie aktywnym tworzeniem długotrwałych i wielostronnych relacji z instytucjami
finansowymi oraz z innymi konsumentami na rynku usług finansowych. Prosumentami na rynku usług finansowych najczęściej są kobiety, osoby młode, posiadające wykształcenie średnie lub wyższe i reprezentujące jednoosobowe gospodarstwo domowe

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Strategiczne znaczenie badań konsumenckich w kreowaniu tożsamości marki

Celem publikacji jest wskazanie przesłanek konstytuujących strategiczną rolę badań konsumenckich oraz metod i technik przydatnych w kreowaniu tożsamości marki. Podkreśla się, że zdefiniowanie podstawowych elementów tożsamości marki (bez względu na przyjęty model opracowania) wymaga wnikliwego rozpoznania wartości, postaw i potrzeb grupy docelowej. Owe wartości, postawy i potrzeby ujmuje się w tzw. consumer insight. Właściwe sformułowanie consumer insight wymaga odrębnego podejścia do realizacji badań marketingowych. Wzrasta znaczenie triangulacji na poziomie typów i technik badawczych, w celu poznania możliwie szerokiego spektrum motywów zachowań konsumentów. Wskazuje się także na przydatność badań etnograficznych w definiowaniu tożsamości marki. Badania te są cennym źródłem informacji, które ze względu na sposób ich pozyskania podnoszą poziom wiarygodności marki.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zmiany w wydatkach konsumpcyjnych gospodarstw domowych w okresie kryzysu finansowo-ekonomicznego

Kryzys finansowo-ekonomiczny wywiera bez wątpienia wpływ zarówno na poziom, jak i strukturę wydatków konsumpcyjnych polskich gospodarstw domowych. Dlatego pojawia się istotne pytanie: w jaki sposób zmiana warunków, w jakich na co dzień funkcjonują gospodarstwa domowe, rzutuje na ich konsumpcję? W artykule przeanalizowano zmiany i ograniczenia w bieżących wydatkach oraz skoncentrowano się na skali i ograniczeniach w wydatkach na zakup dóbr i usług, a także poziomie zaspokojenia potrzeb w badanych gospodarstwach domowych w okresie kryzysu.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wspólny rynek europejski – konsekwencje dla konsumpcji w Polsce. Morfologia zależności

W artykule podjęte zostały rozważania nt. związków i zależności między wspólnym rynkiem Unii Europejskiej a szeroko rozumianą, ujmowaną agregatowo, sferą konsumpcji w Polsce. Zmierza on do ukazania potencjalnego wpływu i konsekwencji modelowej konstrukcji wspólnego rynku jako formy integracji regionalnej, jego zasad i identyfikowalnych efektów dla sfery gospodarki, rynku i konsumpcji. Artykuł może być tłem i stanowić płaszczyznę identyfikacji przyczyn i przesłanek określonego kształtu sfery realnej konsumpcji w Polsce w ostatnich dziesięciu latach, w pierwszym
okresie obecności Polski w strukturach unijnych.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konsumenci i gospodarstwa domowe na nieformalnym rynku pracy w Polsce

Okres transformacji systemowej sprzyjał pojawieniu się nowych form uzyskiwania nierejestrowanych dochodów. Inwencja i pomysłowość Polaków zaowocowały rozwojem różnych form i odmian gospodarki w „cieniu", wśród których szczególne znaczenie ma uzyskiwanie nierejestrowanych dochodów na nieformalnym rynku pracy. Wiele gospodarstw domowych nie byłoby w stanie utrzymać się bez dochodów pochodzących z pracy w szarej strefie. Nieformalne zarobkowanie, dostarczające dodatkowego zastrzyku gotówki uzupełniającej domowy budżet, stanowi swego rodzaju „bufor recesyjny" i pozwala części gospodarstw domowych przetrwać okres spowolnienia gospodarczego. W artykule przedstawione zostały główne formy aktywności polskich konsumentów i gospodarstw domowych na nieformalnym rynku pracy na podstawie najnowszych wyników badań GUS dotyczących pracy nierejestrowanej oraz wyników własnych badań autora przeprowadzonych w sierpniu 2011 r.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Konsumpcja w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

W artykule zaprezentowane zostały wybrane uwarunkowania spożycia i konsumpcji w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej w skali makroekonomicznej i zmiany, jakie zaszły w tym zakresie na przestrzeni dziesięciu lat. Przedstawiono również skupienia krajów UE o zbliżonej strukturze konsumpcji w sektorze gospodarstw domowych. W celu ich wygenerowania zastosowano metody analizy wielowymiarowej. Podstawę analiz stanowiły dane statystyczne Eurostatu za lata 2000 i 2010.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czynniki wpływające na dyspersję cen na e-rynkach

Artykuł ma na celu przestawienie wyników badań nad dyspersją cen homogenicznych dóbr sprzedawanych w Internecie. Dotychczas uważano, że wzrost liczby sprzedawców, a przede wszystkim wzrost stopnia poinformowania konsumentów kupujących w Internecie spowodują, że spadnie średni poziom cen oferowanych dóbr
oraz zmniejszy się dyspersja cen. Autor prezentuje szeroki przegląd badań, w których próbowano po pierwsze sprawdzić empirycznie, czy dyspersja cen jest niższa w Internecie, a po drugie starano się wyodrębnić czynniki, które mogą mieć wpływ na wspomnianą dyspersję. Badania przeprowadzane były w dość dużym odstępie czasu i w różnych krajach, co daje obraz, jak wyniki zmieniały się w czasie i przestrzeni. Wyniki tych badań często są sprzeczne ze sobą i niezgodne co do kierunku wpływu poszczególnych czynników na dyspersję cen w sieci. Artykuł ma charakter przeglądu literatury i jest wstępem do własnych badań nad dyspersją cen w polskich sklepach internetowych.

Czasopismo: Konsumpcja i Rozwój
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kosmos teorii. Wprowadzenie do konceptu

Każda grupa społeczna – w tym środowisko naukowe – wytwarza szereg wewnętrznych napięć, które determinują relacje wewnątrz tejże grupy. Można je tłumaczyć teoriami społecznymi, jednak niektóre zjawiska wykraczają poza granice socjologii. Ciekawą propozycję w interpretacji układów wewnątrz grupy przynoszą teorie wszechświata. Przyglądając się modelom i teoriom kosmologicznym, artykuł podejmuje próbę konceptualizacji metafory kosmologicznej w refleksji teoretycznoliterackiej. Na bazie modeli Gutha, Bondiego czy Gödla rozważa się dynamikę rozwoju kierunków badań literaturoznawczych.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Teatr i Kosmos (w) teorii (literaturoznawczej)

Tekst wstępny omawia zawartość rocznika oraz wskazuje na podjęte, w szkicach i studiach w nim zawartych, kierunki analiz i interpretacji. W artykułach konweniują sensy wielkich metafor wyobrażeniowych TEATRU i KOSMOSU jako pewnych uniwersów. Rozwijając myśl Hansa Blumenberga można powiedzieć, że realizmem metafor (w tym metaforyki teatrologicznej i kosmologicznej) jest realizm retoryczności – czasów, nurtów artystycznych, twórców. (Re)definicje pojęć: retoryka, retoryczność – stanowią drugi krąg tematyczny poruszany w tekstach, obok takich kategorii jak performatywność czy transmedialność. Zjawiska te nie funkcjonują poza gatunkami wypowiedzi literackiej, naukowej i paranaukowej, dlatego trzeci krąg rozważań w artykułach dotyczy refleksji genologicznej (szczególnie w odniesieniu do: akademickiej powieści kryminalnej, powieści teatralnej, cyklu lirycznego, antologii, „prywatnej” genologii Stanisława Barańczaka).

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Retoryka (klasyczna) vs retoryczność (ponowoczesna). Analiza retoryczna polemiki naukowej. Przypadek Jakuba Z. Lichańskiego i Michała Rusinka

W artykule podjęta została próba opisania sporu w teorii (literatury) na przykładzie polemiki Panów Profesorów Jakuba Z. Lichańskiego i Michała Rusinka. Publiczna dyskusja tych uczonych prowadzona była głównie na łamach najważniejszych periodyków polskiej humanistyki w początkach pierwszej dekady XXI wieku, a dotyczyła sposobu rozumienia retoryki, którą prof. Lichański pojmuje tradycyjnie, choć zarazem nowocześnie, natomiast prof. Rusinek ujmuje retorykę w wymyślnych kategoriach ponowoczesności. Metodę opisu tego sporu przewrotnie oferuje sama retoryka (klasyczna), która integruje tekstowy, komunikacyjny i kontekstowy aspekt każdej wypowiedzi, ukazując jej perswazyjną, czyli poznawczą, wychowawczą i estetyczną, funkcję. Nawet publikacji naukowej, zwłaszcza polemicznej.

Czasopismo: Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo