rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
WARUNKI ROZWOJU I WPŁYW SZTUCZNEJ INTELIGENCJI NA PRACĘ, ZATRUDNIENIE I INNE NIEKTÓRE PRAWNIE NIEUREGULOWANE W UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SPOŁECZNE, TECHNOLOGICZNE I GOSPODARCZE

Unia Europejska znajduje się we wstępnej fazie zarządzania warunkami wzrostu sztucznej inteligencji. Wychodząc z założenia, że powyższa elektroniczna technologia przyszłości powinna być godna zaufania, gwarantować bezpieczeństwo jej użytkownikom i rozwijać się pod przewodnictwem człowieka, Unia powinna móc przekonać państwa członkowskie do niezbędnej potrzeby stosowania w praktyce przez wszystkich zainteresowanych nowoczesnych, elektronicznych technologii przy równoczesnym przestrzeganiu europejskich wartości, zasad i praw człowieka. Powyższy wspólny cel, niezwykle istotny dla przyszłości społeczeństw europejskich oraz jednolita unifikacyjna strategia jego osiągnięcia, łączy państwa członkowskie UE. Powyższe stwierdzenie ma zastosowanie wobec wszystkich państw członkowskich EU, także tych, które przejawiają ponadprzeciętne ambicje do stania się europejskimi liderami w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji dla rozwoju gospodarczego i społecznego. Zważywszy, że Unia Europejska rywalizuje z USA i Chinami, uzasadnione jest postawienie pytania, czy zamierzona przez Unię Europejską strategia rozwoju i korzystania ze sztucznej inteligencji umożliwi osiągnięcie powyższego celu

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konstytucyjne prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach a kwestia zatrudniania pracownika samorządowego na czas zastępstwa

Celem opracowania jest podjęcie próby analizy regulacji prawej dotyczącej zatrudniania pracownika samorządowego na czas zastępstwa z punktu widzenia konstytucyjnego prawa dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach. W opracowaniu odwołano się do orzecznictwa (w tym zwłaszcza do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego). Rozwiązanie to stanowi wyjątek od generalnej zasady konkurencyjnego i otwartego naboru. Należy podkreślić, że prawo wynikające z art. 60 Konstytucji RP nie ma charakteru absolutnego, stąd też dopuszczalne jest wprowadzenie „odstępstw”. Powinna przemawiać za tym jednak inna wartość konstytucyjna. Analizowana regulacja ustawowa ma jedynie charakter przejściowy (na czas usprawiedliwionej nieobecności pracownika) i znajduje oparcie w wynikającej z preambuły do Konstytucji RP zasadzie sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych. Celem tego rozwiązania jest zapewnienie efektywnej realizacji zadań przez samorząd terytorialny.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ryzyko pracodawcy jako zasada prawa pracy

Przedmiotem analizy jest ryzyko pracodawcy jako zasada prawa pracy. Autor rozumie ryzyko pracodawcy jako ponoszenie przez pracodawcę konsekwencji niezawinionych przez niego zakłóceń w realizacji stosunku pracy. Zakłócenia mogą być spowodowane okolicznościami niedotyczącymi (ryzyko pracodawcy w ścisłym znaczeniu) lub dotyczącymi pracownika (ryzyko osobowe). Ryzyko wystąpienia zakłóceń niedotyczących pracownika ponosi, co do zasady, pracodawca. Sposób ukształtowania i zakres przepisów pozwalają przyjąć, że jest to normatywna zasada prawa pracy. W przypadku zakłóceń spowodowanych okolicznościami dotyczącymi pracownikami obciążenie pracodawcy następuje tylko w przypadkach wskazanych w przepisach prawa pracy. W rezultacie ryzyko osobowe nie stanowi zasady prawa pracy.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Podstawowe zasady prawa pracy – nadmiar kodeksowej regulacji czy potrzeba ich wyodrębnienia?

Ustawodawca, kierując się fundamentalnym znaczeniem niektórych praw w indywidualnych stosunkach pracy i zbiorowych stosunkach zatrudnienia, zdecydował się na formalne wyróżnienie określonych zasad i wyodrębnienie ich z całego systemu zasad prawa pracy, nadając im status zasad podstawowych. Wyróżnione i wyodrębnione zasady uniknęły losu innych zasad, które są wytworem doktryny i orzecznictwa. Wola ustawodawcy wyodrębnienia podstawowych zasad jest sprawczą przyczyną ich umiejscowienia w akcie o charakterze unifikacyjnym, mającym odniesienie do wszystkich pracowników, niezależnie od modelu ich zatrudnienia. Tylko w taki sposób, mając na uwadze reguły techniki prawodawczej oraz dualistyczny model pracowniczego zatrudnienia i mechanizm współzależności ustawy powszechnej do ustaw szczególnych (art. 5 KP), było możliwe urzeczywistnienie woli ustawodawcy.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Między pracą najemną a zniewoloną. Dylematy doktrynalno-polityczne na przykładzie ZSRR

Artykuł poświęcony jest analizie koncepcji pracy w marksowskiej wizji społeczeństwa komunistycznego oraz w przed i porewolucyjnej (1917) myśli bolszewickiej. Podjęto w nim próbę odpowiedzi na pytanie, czy teoria i praktyka państwa radzieckiego w płaszczyźnie rozumienia pracy i jej wartości była, czy też nie była, zaprzeczeniem marksowskiej wizji pracy w społeczeństwie komunistycznym.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O idei pracy, prawie pracy I pracy przymusowej w Związku Sowieckim – uwagi wybrane (1917-1945)

W Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich praca była obowiązkowa. Kodeks pracy z 1918 r. przewidywał przymus pracy. Wynikało to z idei Marksa. Stanowisko takie zajmowali też Lenin, Trocki i inni. Partia komunistyczna mogła każdemu wyznaczyć dowolną pracę. Uchylanie się od pracy było przestępstwem kontrrewolucyjnym. Tak samo przestępstwem była samowolna zmiana miejsca pracy. Przymus pracy wymagał stosowania terroru. Terror był zjawiskiem codziennym w ZSRR. Niska wydajność pracy była stałą bolączką. Od początku masowo stosowano pracę więźniów. System łagrów (obozów pracy przymusowej) ulegał rozbudowie. Praca więźniów była coraz mniej wydajna. W 1956 r. GUŁAG zmienił nazwę na „kolonie karne”, które istnieją w Rosji do dzisiaj.

Czasopismo: Roczniki Administracji i Prawa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Inkluzywność wzrostu gospodarczego - nowy popandemiczny wymiar

Pojęcie inkluzywności jest znane w ekonomii od wielu dekad, ale nabiera coraz większego znaczenia w ostatnich latach za sprawą pogłębiania się nierówności dochodowych i nierówności w dystrybucji korzyści ze wzrostu gospodarczego. Szczególne nasi-lenie postulatów walki z tymi nierównościami przypadają na okres po kryzysie finansowym 2008-10, ale także obecnie ze względu na bezprecedensowe zdarzenia w gospodarce światowej w latach 2020-21, związane z pandemią. W 2020 roku, pierwszym roku pandemii, 1 proc. populacji świata było właścicielem ponad połowy ogólnoświatowego majątku, a wskaźniki HDI czy Giniego wska-zywały na drastyczne zwiększanie nierówności społecznych nawet w państwach tradycyjnie egalitarnych. Dane za rok 2021 z kolei donoszą, że pandemia COVID sprzyja bogaczom i pogłębiającemu się rozwarstwieniu bogactwa na świecie. Dzisiaj nowa klasa bilio-nariatu podwaja swój majątek, podczas gdy w tym samym czasie 163 mln ludzi żyje poniżej progu ubóstwa. Pandemia więc nadała problemowi proinkluzywności wzrostu gospodarczego nowego znaczenia. Dzisiaj postulat wzrostu włączającego jawi się jako ko-nieczność i pilny problem do rozwiązania.
Celem prezentowanego artykułu jest próba ukazania wzrostu znaczenia postulatów inkluzywności w ekonomii w perspektywie trzeciej dekady XXI wieku, na tle wielu nieporozumień i kontrowersji jakie ten paradygmat nadal wzbudza. Artykuł integruje w so-bie dwie części – (1) opis pojęcia „gospodarka inkluzywna” i przesłanek wzrostu jego znaczenia; (2) dylematy i kontrowersje związa-ne ze wzrostem inkluzywnym w opinii słuchaczy Programu Executive MBA Zachodniopomorskiej Szkoły Biznesu w Szczecinie.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe ZPSB Firma i Rynek
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Ratunku, zostałem kierownikiem

Pierwsze dni na stanowisku kierowniczym są trudne. Osoba taka obciążona jest podwójną presją. Z jednej strony nowego miejsca pracy, z drugiej przejęcia odpowiedzialności za kierowanie i poczynania zespołu. Literatura nie opisuje sposobów radzenia sobie w pierwszych dniach menadżerów, natomiast chętnie opisuje typowe błędy początkujących kierowników. W kontrze do tych za-rzutów powstał ten artykuł, który na podstawie doświadczeń sześciu osób, którzy rozpoczynali swoją przygodę z przywództwem, odpowiadają na zarzuty w postaci sprawdzonych empirycznie działań. Metody te w odpowiedzi na zarzuty najczęstszych błędów, stanowią krótki podręcznik postępowania dla kierowników w ich pierwszych dniach pracy na tym stanowisku.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe ZPSB Firma i Rynek
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Karaczany, inne owady oraz roztocze jako źródła alergenów

Uczulenia, czyli różnego rodzaju schorzenia będące konsekwencją zetknięcia się człowieka z alergenem (substancją, która to uczulenie wywołuje) stały się bardzo częstym zagrożeniem dla zdrowia wielu ludzi. Wzrasta też liczba substancji powodujących uczulenia. Mogą to być leki, niektóre owoce, pyłek roślinny czy przetrwalniki określonych rodzajów grzybów. Informacje o pyleniu traw czy niektórych drzew i krzewów, a także okresu pojawu zarodników grzybów z rodzaju Alternaria i Cladosporium są podawane bezpośrednio po telewizyjnej prognozie pogody. Poszukując źródeł pochodzenia alergenów mniej uwagi poświęca się żyjącym w otoczeniu człowieka owadom i roztoczom, a właśnie one mogą powodować dużą liczbę uczuleń.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Zatrudnienie w ośrodkach doradztwa rolniczego w 2015 roku

Centrum Doradztwa Rolniczego prowadzi analizy zatrudnienia w ODR od ponad dwudziestu lat. Celem tych analiz było monitorowanie zmian, i ich wpływ na organizację i stan zatrudnienia w jednostkach doradczych. Podstawą tej analizy były odpowiedzi ankietowe otrzymane w końcu czerwca 2015 roku, ze wszystkich (16) ośrodków doradztwa rolniczego. W artykule uzupełniono również wyniki analiz przeprowadzonych w podobnym zakresie w latach wcześniejszych.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: ekonomia i finanse, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o polityce i administracji, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, rolnictwo i ogrodnictwo
Lekcje dla Polski z niemieckiej transformacji energetycznej „Energiewende”

Ogromne koszty finansowania niemieckiej transformacji energetycznej “Energiewende” w 2020 r. przekroczyły nawet oczekiwania zwolenników energetyki wiatrowej i słonecznej, osiągając ponad 30 mld euro rocznie. Ale energetyka wiatrowa nie może zapewnić ciągłości zasilania elektrycznego. Wykresy w artykule pokazują okresy ciszy wiatrowej na lądzie i na morzu, sięgające 120 godzin w morskich farmach wiatrowych i 170 godzin w wiatrakach na lądzie. Dlatego Niemcy muszą uzupełniać produkcję energii elektrycznej, spalając węgiel brunatny i importowany gaz. Nie jest to droga do ochrony środowiska. Wiatraki mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi i na środowisko, powodując setki tysięcy zgonów ptaków, nietoperzy i owadów. Strategię Energiewende ostro krytykują niemieccy eksperci energetyczni, zarówno z uczelni technicznych, jak i z przemysłu.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
60 lat postępowania z odpadami promieniotwórczymi w Polsce

Druga połowa lat 50. ubiegłego wieku była bardzo owocna w sukcesy dla polskiej atomistyki. W roku 1956 rozpoczęto budowę badawczego reaktora jądrowego EWA (nazwa to akronim: Eksperymentalny, Wodny, Atomowy), którego uroczyste otwarcie miało miejsce już dwa lata później 14 czerwca 1958 r. Reaktor ten wykorzystywany był do produkcji izotopów promieniotwórczych oraz do prac badawczych. Każdej działalności związanej z produkcją bądź stosowaniem izotopów promieniotwórczych towarzyszy powstawanie odpadów promieniotwórczych, które już od 60 lat są bezpiecznie gospodarowane w Polsce. W artykule przedstawiono historię powstania Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych, źródła i rodzaje odpadów promieniotwórczych powstających w Polsce, kryteria ich podziału i klasyfikacji oraz podstawowe zasady postępowania z nimi.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Nieznani polscy naukowcy w Projekcie Manhattan

Amerykański Projekt Manhattan był jednym z największych na świecie programów badawczych przemysłu zbrojeniowego. Zaangażowano do niego ponad 100 000 osób – naukowców, inżynierów, techników i laborantów, robotników, pracowników administracji oraz żołnierzy. Program, pomimo swojego wojskowego charakteru i celów, dał podstawy do pokojowego wykorzystania energii jądrowej. Niestety w Polsce brak jest świadomości, nie tylko powszechnej, ale również w środowisku atomistycznym, że oprócz Józefa Rotblata i Stanisława Ulama, istotny wkład do Projektu wnieśli również trzej inni Polacy, a dokładniej potomkowie polskich emigrantów.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Modelowanie biofizyczne popromiennego efektu sąsiedztwa – część I

Powszechnie wiadomo, że promieniowanie jonizujące może wywoływać uszkodzenia w komórkach, które z nim bezpośrednio oddziaływały. Jednakże ostatnie badania wykazały, że uszkodzenia pojawiają się również w komórkach, które nie doświadczyły bezpośredniej interakcji. Jest to związane z występowaniem tak zwanego efektu sąsiedztwa (ang. bystander effect), który polega na wysyłaniu przez komórkę napromienioną sygnałów, które mogą uszkadzać komórki sąsiednie. Ze względu na złożoność tego efektu, nie jest on prosty do ścisłego biofizycznego opisu, a co za tym idzie, także do symulacji. W niniejszym artykule przedstawiony został przegląd różnych podejść do modelowania i symulowania efektu sąsiedztwa z punktu widzenia biofizyki radiacyjnej (część I). W szczególności ostatni z przedstawionych modeli jest częścią większego projektu symulacji odpowiedzi grupy komórek na promieniowanie jonizujące z wykorzystaniem metod Monte Carlo (część II).

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Rozwój metod postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym – prace badawczo-rozwojowe w IChTJ

Bezpieczne zagospodarowanie odpadów promieniotwórczych, a zwłaszcza wypalonego paliwa jądrowego, jest jedną z najczęściej podnoszonych kwestii przeciwników dalszego rozwoju energetyki jądrowej i stosowania radioizotopów w różnych dziedzinach życia. Prowadzenie zaawansowanych prac badawczych wspierających program jądrowy kraju i pozwalających na dalszy rozwój metod izotopowych w medycynie, przemyśle i ochronie środowiska naturalnego, jest zadaniem nauki. Jest również jednym z podstawowych celów działania instytutów związanych z atomistyką.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Praca reaktora badawczego MARIA w 2020 roku

Wysokostrumieniowy reaktor badawczy MARIA, eksploatowany w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku, wykorzystywany jest do produkcji radioizotopów oraz do prowadzenia badań z wykorzystaniem wiązek neutronów. W artykule opisano parametry techniczne reaktora i charakterystykę jego pracy w 2020 r.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Energetyka jądrowa na świecie i w Polsce w 2020 roku

Artykuł przedstawia przegląd dokonań w energetyce jądrowej na świecie w 2020 r. z rozdziałem zawierającym informacje, co wydarzyło się w Polsce. Liczba reaktorów na świecie zmalała do 442 bloków, przy czym włączono 5 nowych bloków i wyłączono 6 starych bloków. Ogólna ich moc zainstalowana nieznacznie wzrosła do 392,5 GWe. Prowadzone są prace przy budowie 50 bloków jądrowych w krajach posiadających energetykę jądrową. W Polsce prace ruszyły do przodu poprzez przyjęcie przez rząd aktualizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) i przygotowanie do podpisania porozumienia o współpracy z USA przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej. Planowo realizowany jest projekt Gospostrateg-HTR dotyczący wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem (HTGR). Zgodne z harmonogramem przebiegała praca reaktora badawczego MARIA w Świerku. Spółka Synthos Green Energy działała na rzecz budowy małego reaktora modułowego BWRX-300 poprzez przygotowanie wspólnie z amerykańskim koncernem Exelon Generation studium wykonalności i rozpoczęciem dialogu regulacyjnego z Państwową Agencją Atomistyki–PAA.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Amerykański model spółdzielni energetycznych

W niniejszym artykule przedstawiono jedną z metod finansowania projektów inwestycyjnych w energetyce jądrowej stosowaną w USA – spółdzielnię energetyczną. Przedstawiono główne cechy modelu, rozpowszechnienie, przykłady zrealizowanych i realizowanych inwestycji. Dokonano także porównania z podobnym modelem Mankala stosowanym w Finlandii i opisanym przez autora w poprzednich artykułach w PTJ (4/2019, 1/2019).

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Anty-atomowe podejście obecnego pokolenia rządzących w Niemczech – próba wyjaśnienia

Geneza nastawienia antynuklearnego w Niemczech sięga lat 70., gdy przez środek Niemiec przebiegała granica obstawiona z obu stron bronią jądrową, a dzieci słuchały bajek o strasznych skutkach skażeń radioaktywnych i awarii jądrowych. Dorastająca młodzież w Niemczech uczyła się strachu wobec energii jądrowej z antynuklearnej propagandy wspieranej przez wielki przemysł paliw kopalnych w USA i w Niemczech. Walka polityczna między partiami w Niemczech o bardzo wyrównanej liczbie głosów doprowadziła do tego, że w skład rządu weszła partia Zielonych, zwalczająca energetykę jądrową, a media nagłaśniające awarię w Fukushimie przeważyły szalę na korzyść partii antynuklearnych. Odnawialne źródła energii miały być tanie i czyste – w rzeczywistości dane z całej Europy pokazują, że nie dają one stabilnego zasilania w energię elektryczną, wymagają ogromnych subsydiów, mają niskie współczynniki wykorzystania mocy zainstalowanej, a luki podażowe wymagają wsparcia ze strony sterowalnych źródeł energii. Zużycie materiału na wiatraki i zapotrzebowanie terenu jest wielokrotnie większe niż na elektrownie jądrowe, ceny prądu w Niemczech są najwyższe w Europie, a emisje CO2 są dużo większe niż we Francji, opierającej swoją energetykę na elektrowniach jądrowych. Specjaliści niemieccy krytykują Energiewende – ale rząd nie zmienia swojej polityki.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Co jest przyczyną białaczek u dzieci mieszkających w pobliżu elektrowni jądrowych?

W latach 80. XX w. pojawiły się doniesienia o występowaniu skupisk (ang. clusters) zachorowań na białaczkę u dzieci mieszkających w pobliżu elektrowni atomowych i innych obiektów jądrowych. Niniejszy artykuł dokonuje przeglądu takich skupisk występujących w Niemczech, W. Brytanii, Francji i innych krajach i analizuje potencjalny związek między promieniowaniem emitowanym przez obiekty jądrowe a zachorowaniami na białaczkę. Ponieważ wykazano, że poziom promieniowania jonizującego na terenach wokół elektrowni i innych instalacji jądrowych nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia mieszkających w pobliżu ludzi, najbardziej prawdopodobną przyczyną okazał się brak wystarczającej odporności u dzieci tych mieszkańców na wirusy i inne patogeny pojawiające na terenach budowy zakładów jądrowych wraz z napływającymi z odległych miejsc nowymi pracownikami tych zakładów.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Praca reaktora badawczego MARIA w 2021 roku

Wysokostrumieniowy reaktor badawczy MARIA, eksploatowany w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku, wykorzystywany jest do produkcji radioizotopów, badań materiałowych i technologicznych, barwienia minerałów. Obecnie prowadzenie badań z wykorzystaniem wiązek neutronów zostało wstrzymane z powodu remontu hali fizycznej. W artykule opisano parametry techniczne reaktora i charakterystykę jego pracy w 2021 r.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Badania termojądrowe w Polsce: część 2

Artykuł przedstawia przegląd badań w dziedzinie fuzji jądrowej, prowadzonych przez polskie jednostki naukowe. W szczególności opisane są zadania realizowane przez Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy, będący koordynatorem badań i reprezentantem Polski w konsorcjum EUROfusion. Prace dotyczą zarówno prac doświadczalnych i udziału polskich naukowców w eksperymentach na układach typu tokamak czy stellarator, jak i modelowania zjawisk zachodzących w plazmie. Ponadto przedstawiono zaangażowanie w programie EUROfusion jednostek naukowych tworzących Centrum naukowo-przemysłowe Nowe Technologie Energetyczne (CeNTE). Zadania te dotyczą głównie fuzji z magnetycznym utrzymaniem, ale dotyczą także wsparcia naukowców od strony informatycznej, jak również badań socjo-ekonomicznych.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Program Polskiej Energetyki Jądrowej a małe reaktory modułowe

Małe reaktory modułowe (SMR) są często przedstawiane jako przyszłość branży jądrowej, rozwiązanie, które radykalnie skróci czas budowy elektrowni jądrowych, jednocześnie obniżając ich koszty. Niestety w rzeczywistości, z dziesiątek istniejących na papierze projektów, realizowane są na świecie w tej chwili dwa i oba mają znaczne opóźnienia, a ich koszty znacząco rosną względem początkowych zapowiedzi. Oznacza to, że technologia ta nie będzie komercyjnie dostępna jeszcze przez dekady, a w związku z tym nawoływanie do uwzględnienia tego rozwiązania w Programie Polskiej Energetyki Jądrowej oznacza w istocie odsunięcie jego realizacji na nieokreśloną przyszłość.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne
Energetyka jądrowa na świecie i w Polsce w 2021 roku

Artykuł przedstawia przegląd dokonań w energetyce jądrowej na świecie w 2021 r. z krótkim rozdziałem o Polsce, gdyż szczegóły z pierwszego półrocza przedstawione zostały na portalu internetowym cire.pl, a z trzeciego i czwartego kwartału w poprzednich numerach PTJ. W 2021 r. moc w zainstalowana w blokach jądrowych nieznacznie zmalała z powodu wyłączenia trzech dużych bloków w Niemczech. Liczba budowanych bloków i rozpoczynanych inwestycji na świecie pozostała na tym samym poziomie. W Polsce podpisano porozumienie rządowe o przygotowaniu oferty na budowę wielkoskalowej elektrowni jądrowej przez firmę Westinghouse ze Stanów Zjednoczonych, ale firmy EDF z Francji i KHNP z Korei Południowej również zapowiadają złożenie ofert w tym zakresie. Zainteresowanie małymi reaktorami modułowymi (SMR) zostało znacznie poszerzone, gdyż oprócz firmy Synthos Green Energy zainteresowanie nimi wyraziło pięć innych firm jak: Orlen, ZE PAK, Ciech, KGHM i Unimot. Równolegle realizowany jest projekt Gospostrateg-HTR dotyczący przygotowań do budowy badawczego reaktora HTGR w Polsce. W 2022 r. wkraczamy z wstępnie wskazaną lokalizacją Lubiatowo-Kopalino, obietnicą opublikowania raportu środowiskowego, trzech ofert na budowę elektrowni jądrowej oraz obietnicą podjęcia ostatecznej decyzji do końca tego roku.

Czasopismo: Postępy Techniki Jądrowej
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki fizyczne