rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Badania nad religijnością ludową w Katedrze Religiologii i Misjologii KUL

Artykuł prezentuje działalność, specyfikę i tematykę badań Katedry Religiologii i Misjologii nad religijnością ludową. Zarówno pracownicy naukowi, jak i studenci mogą poszczycić się znacznymi osiągnięciami w tym zakresie, o czym świadczą prace dyplomowe powstałe w Katedrze. W przypadku pracowników naukowych uwidacznia się to w obecności na konferencjach naukowych, gdzie wygłaszano referaty, które następnie ukazywały się w formie zbiorowych publikacji. Wiele artykułów z zakresu obrzędowości i religijności ludowej zostało opublikowanych w czasopismach i monografiach naukowych.
W pracach zwraca się także uwagę na przemiany, jakie nastąpiły w obrzędowości dorocznej, weselnej czy pogrzebowej na przestrzeni ostatnich lat. Zmiany dokonują się na wielu płaszczyznach życia społecznego, kulturowego czy gospodarczego, nie ominęły również ludowej obrzędowości. Pomimo wkradania się w tę społeczność nowych trendów, tak często pochodzących z innych kultur, mieszkańcy wsi (w zależności od regionu Polski) na współczesny sposób reaktywują lub pielęgnują dawne zwyczaje i obrzędy ludowe. Rekonstrukcja tradycji ludowych i światopoglądu pozwala współczesnemu człowiekowi lepiej zrozumieć ludzkie zachowania w różnych kontekstach społecznych, historycznych i kulturowych, przez co zachęca do ponownego odczytania źródłowych materiałów etnograficznych, co z kolei pozwala lepiej rozpoznać i zrozumieć wiele stereotypów, zachowań i narracji obecnych we współczesnej kulturze polskiej i w przeżywaniu religii.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Potyczki z pandemią z punktu widzenia Dyrektora Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi

W obliczu nowego wyzwania jakim była pandemia COVID–19 konieczne stały się nowe formy pracy i zarządzania instytucją. Celem autorki artykułu jest przedstawienie problemów z tym związanych z punktu widzenia administrowania wojewódzką biblioteką publiczną, uwzględniających otoczenie prawne, bezpieczeństwo finansowe i społeczne pracowników oraz realizację zadań statutowych.
Należało znaleźć nowe formy pracy na rzecz użytkowników biblioteki, powodujące dylematy między pracą zdalną a fizyczną obecnością pracowników w miejscu pracy. W tych okolicznościach, nieoczekiwanie pojawiły się duże przedsięwzięcia jakimi były – wielka przeprowadzka magazynów bibliotecznych oraz przyjęcie księgozbioru profesora Włodzimierza Krysińskiego z Kanady. Jednocześnie pandemiczne uwarunkowania uwidoczniły, po raz kolejny, wszechstronność zawodu bibliotekarza – poza innymi pozytywnymi cechami – kreatywność z wykorzystaniem nowych technologii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Wybrane aspekty relacji nauk przyrodniczych do teologii

Artykuł jest pewną krytyką współczesnej metodologicznej refleksji nad stanem dyskusji między teologią (w szczególności teologią fundamentalną) a naukami przyrodniczymi. Autor ukazuje w pracy, że w świecie nauk w sensie science dokonuje się wciąż specyficzny rozwój metodologii, która wraca do posługiwania się takimi pojęciami, jak wyjaśnianie, natura zjawisk, prawda teorii naukowych i in. Wskazuje na te zjawiska we współczesnej nauce, które są istotne dla refleksji teologicznej zarówno na poziomie metodologicznym, jak i przedmiotowym. Nakreśla wreszcie pewien zarys problemów, z którymi boryka się zwłaszcza współczesna kosmologia, a które mogą się okazać szczególnie istotne dla teologii fundamentalnej.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego w pracy zawodowej i naukowej Profesor Hanny Tadeusiewicz

W artykule pokazano wpływ Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego na pracę zawodową i naukową Pani Profesor Hanny Tadeusiewicz. Zaprezentowano jej działania jako redaktora Słownika pracowników książki polskiej. Naświetlono szczeble awansu zawodowego, główne kierunki badań naukowych oraz działalność dydaktyczną Pani Profesor. Przywołano wybrane konferencje i wernisaże oraz inne spotkania, w których uczestniczyła Pani Profesor, kiedy nie była już zatrudniona w łódzkiej książnicy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Hanna Tadeusiewicz jako badacz prasy polskiej XIX i XX wieku

Artykuł prezentuje sylwetkę naukową prof. Hanny Tadeusiewicz – historyka prasy, wybitnego znawcy periodyków drukarskich XIX wieku oraz bibliologa-bibliografa związanego z Uniwersytetem Łódzkim. Prezentacja osiągnięć naukowych H. Tadeusiewicz obejmuje prace prasoznawcze, literaturoznawcze i biograficzne wydane w latach 1966–2020. Materiał zebrany został w oparciu o istniejącą bibliografię przedmiotowo-podmiotową i prezentuje wyniki analizy biograficznej i prasoznawczej. Na dorobek badawczy H. Tadeusiewicz składa się 180 prac monograficznych i przyczynkarskich, z czego ponad 40 to opracowania z zakresu historii prasy i drukarstwa, w tym dotyczące „Przeglądu Drukarskiego” „Budzika”, „Pracy”, „Czcionki”, „Grafiki” oraz „Poradnika Graficznego”. Niniejsza publikacja stanowi podsumowanie dokonań naukowych H. Tadeusiewicz w obszarze prasoznawstwa i prezentuje wkład autorki w badania polskiej prasy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Profesor Hanna Tadeusiewicz i jej miejsce w biografistyce bibliologicznej

Artykuł dedykowany jest łódzkiej uczonej prof. Hannie Tadeusiewicz. Jej działalność naukowa, dydaktyczna i organizacyjna związana jest z Uniwersytetem Łódzkim. Działania Pani Profesor były skoncentrowane na organizacji i wieloletniej kontynuacji prac nad warsztatem Słownika pracowników książki polskiej. Swoje doświadczenia biografistyczne wykorzystała również w Kaliskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk. Artykuł omawia osiągnięcia Pani Profesor w dziedzinie biografistyki. Kładzie szczególny nacisk na zasługi badaczki w dziedzinie bibliologii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Specjalna Modlitwa eucharystyczna ubogaceniem Ordo celebrandi Matrimonium? O kanadyjskiej anaforze dla obrzędowej Mszy św. Pro sponsis w szerszym kontekście

Wśród tekstów anaforalnych autoryzowanych przez najwyższą władzę kościelną swoistym charakterem wyróżnia się kanadyjska Modlitwa eucharystyczna Mszy obrzędowych Pro sponsis. Jest to jedyna tego rodzaju ME, stosowana tylko w diecezjach Kanady posługujących się językiem francuskim oraz chyba najmniej znana i omawiana w opracowaniach naukowych. Celem artykułu jest przedstawienie jej tekstu czytelnikowi polskiemu. W tym celu autor artykułu szkicuje szerszy kontekst historyczny jej powstania, poczynając od obrad w auli soborowej. Następnie dokonuje jej prezentacji od strony formalnej i treściowej i przeprowadza analizę teologiczną zawartych w niej sformułowań. Dalej stara się wskazać na jej walory poprzez porównanie z dwoma innymi podobnymi projektami anafor proweniencji prywatnej (holenderskim i belgijskim), na koniec zaś stara się pokazać powody, dla których pozostaje ona wciąż nieznana szerszemu kręgowi liturgistów, mimo że stanowi istotne ubogacenie tekstów liturgicznych stosowanych w obrzędach zawierania małżeństwa w czasach posoborowych.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Duchowość eucharystyczna

Docenienie znaczenia liturgii w całokształcie działalności Kościoła prowadzi konsekwentnie do odkrycia jej związku z duchowością chrześcijańską. Zaskutkowało to powstaniem w teologii dziedziny zwanej duchowością liturgiczną, w której elementem określającym jakość życia wierzącego i zarazem kształtującym ją jest liturgia Kościoła. Gdy wziąć pod uwagę znaczenie i rolę Eucharystii w życiu chrześcijańskim, najpełniejszym urzeczywistnieniem duchowości liturgicznej jest uczestnictwo wierzącego w liturgii eucharystycznej. Stąd też można mówić o tzw. duchowości eucharystycznej, będącej przykładem duchowości liturgicznej. Problematyka tego artykułu streszcza się w pytaniu, w jaki sposób Eucharystia i udział w niej wierzącego kształtuje życie chrześcijańskie.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dorobek historiograficzny Jerzego Gołębiowskiego (1943–2010). Zestawienie bibliograficzne za lata 1970–2011 ze wstępem

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie zestawienia bibliograficznego obejmującego dorobek pisarski krakowskiego historyka Jerzego Gołębiowskiego, który w swych badaniach umiejętnie łączył metody i tematykę dziejów ekonomicznych oraz społeczno-politycznych. Prof. zw. dr hab. Jerzy Gołębiowski (1943–2010) był historykiem specjalizującym się w dziejach gospodarczych Polski w okresie najnowszym, ze szczególnym uwzględnieniem dwudziestolecia międzywojennego. W swojej pracy badawczej najwięcej uwagi poświęcił zagadnieniom, takim jak stosunki własnościowe i procesy uprzemysłowienia w gospodarce Polski międzywojennej a także przemiany społeczno-cywilizacyjne w Polsce I połowy ubiegłego stulecia. Pochodzący z Kielc, swoje życie zawodowe związał z krakowską Wyższą Szkołą Pedagogiczną (później Akademią, a obecnie Uniwersytetem Pedagogicznym) im. Komisji Edukacji Narodowej, przechodząc w jej murach wszystkie stopnie akademickiego wtajemniczenia, od studenta począwszy, aż na profesorze zwyczajnym skończywszy. Miał też znaczące sukcesy dydaktyczne, był promotorem ponad trzystu prac magisterskich, czterech doktorskich, recenzentem w przewodach doktorskich i habilitacyjnych. Warto zaznaczyć, że przedkładając jakość piśmiennictwa historycznego nad ilość, pozostał konsekwentnie wierny tej zasadzie, czego dowodzi poniższy wykaz publikacji.

Czasopismo: Krakowskie Studia Małopolskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Drogocenna perła”, czyli o kształtowaniu się liturgii. Studium przypadku liturgii Zakonu Kaznodziejskiego

Każda liturgia się rozwija. Nie inaczej było z liturgią Braci Kaznodziejów, którzy w XIII wieku stanęli przed koniecznością rewizji zwyczajów, tekstów i rytów. Oczywiście, z jednej strony, objawia to różnorodność liturgiczną trzynastowiecznej Christianitas, z drugiej strony zaś jest świadectwem zmagania się o to, by nowo powstający Zakon – sięgający krańców ówczesnej Europy – posiadał wyłącznie jedną i obowiązująca wszystkich jego członków formę modlitwy. Proces dochodzenia do „liturgicznego konsensusu”, potrzebnego Kaznodziejom w XIII wieku, przypomina założenia odnowy liturgicznej z XX wieku. W niniejszym tekście, na kanwie historii rozwoju dominikańskiej liturgii, uwypuklona została mentalność, z jaką średniowieczni Kaznodzieje pochodzili do zmian w przestrzeni modlitwy. Wobec trwających dyskusji o liturgii post Vaticanum II warto uzupełnić ją o historyczną perspektywę, wykazującą wiele punktów stycznych ze współczesnymi dyskusjami i propozycjami.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Słowo zawsze aktualne. Systematyzacja homilii w kluczu chrystocentrycznym. Artykuł recenzyjny publikacji Głosimy Pana Jezusa Chrystusa. Treść przepowiadania

Poprawna aktualizacja słowa Bożego w kluczu chrystocentrycznym to nieustanna troska, aby prawidłowo przybliżać odbiorcom poszczególne elementy kerygmatu. Koncepcja prawidłowego postępowania w tym wymiarze została usystematyzowana w publikacji Głosimy Pana Jezusa Chrystusa. Treść przepowiadania. Omawiana publikacja to trzynaście artykułów, w których przybliżone zostały treści kerygmatyczne, egzystencjalne, didaskalijne oraz moralne. Pozycja stanowi kompendium prawidłowego odsłaniania misterium Jezusa w posłudze słowa Bożego.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Formacja muzyczna wiernych Kościoła w Polsce według dokumentów synodalnych po Soborze Watykańskim II

Autor artykułu dokonał analizy dokumentów synodalnych Kościoła w Polsce, poszukując odpowiedzi na pytania dotyczące formacji muzycznej wiernych. Rozwiązania synodalne, zachęcając do permanentnej edukacji muzycznej członków wspólnot parafialnych, wskazują osoby odpowiedzialne za jej przebieg i określają materiał muzyczny, który wierni powinni poznać. Autor analizuje wspomniane zagadnienia, rozumiejąc muzykę w liturgii przede wszystkim jako modlitwę Kościoła, związaną integralnie z tekstami i czynnościami liturgicznymi. Podjęcie zadania nauczania wiernych pieśni liturgicznych, aklamacji, hymnów itp. ożywiłoby – w zamyśle autora – ducha liturgii w poszczególnych ośrodkach duszpasterskich. Wszystkie zebrane w podjętym artykule wnioski mogłyby stanowić model dla formacji muzycznej wiernych w poszczególnych diecezjach w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Liturgiczna perspektywa teologii

Ważną pomocą w znalezieniu właściwego miejsca liturgii w teologii i sposobu uprawiania teologii jest nowy dokument Kongregacji ds. Duchowieństwa Stolicy Apostolskiej z 16 grudnia 2016 r., zatytułowany Dar powołania do kapłaństwa. Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis. Dokument ten podaje nową kolejność przedmiotów wykładanych w seminariach duchownych. Na pierwszym miejscu znajduje się Pismo Święte, będące duszą teologii (por. DV 24), a zaraz po nim studium świętej liturgii, która „winna być uznana za dyscyplinę podstawową”. Stało się tak dlatego, że Biblia wraz z liturgią są teologią żywą, teologią pierwszą i podstawowym locus dla całej teologii. Wpływ na to ma też nowe, pogłębione rozumienie liturgii w Katechizmie Kościoła Katolickiego i u współczesnych teologów (J. Corbon, A.M. Triacca, A. Schmemann, J. Ratzinger) oraz głębsze powiązanie liturgii z Objawieniem Bożym i jego przekazem. Autor dostrzega szczególne znaczenie teologii liturgicznej, skoncentrowanej na łącznym ukazywaniu trzech składowych elementów liturgii, czyli zbawczego misterium Boga, celebracji liturgicznej i życia chrześcijańskiego. Może być ona sprawowana z perspektywy każdego z elementów liturgii. Teologia liturgiczna jest najdoskonalszym spełnieniem liturgicznej perspektywy teologii.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Canon Missae w alegorycznej interpretacji Ruperta z Deutz OSB

W centrum celebracji Eucharystii znajduje się Modlitwa eucharystyczna, w czasie której dokonuje się uobecnienie misterium Chrystusa. W liturgii łacińskiej Kościoła zachodniego przez wieki kapłan odmawiał we Mszy św. zawsze tę samą Modlitwę eucharystyczną – Kanon Rzymski. Ten najstarszy tekst liturgiczny został zbudowany symetrycznie wokół słów ustanowienia, które wypowiedział Jezus nad chlebem i winem. Sama struktura Kanonu kształtowała się przez kilka wieków, ale właściwy układ znany był już w VII/VIII wieku. Kanon Mszy św. stanowił od wieków podstawę do interpretacji teologicznej poszczególnych tekstów, gestów i znaków. Zwłaszcza od średniowiecza wyjaśniano je w oparciu o ich alegoryczną interpretację. Ta forma wykładni Mszy św. była znana od VIII wieku i polegała na ukazywaniu moralizującym, typologicznym, rememoratywnym, eschatycznym i anagogicznym wszystkich obrzędów liturgicznych. Traktat Liber de divinis officiis Ruperta z Deutz stanowi jeden z ważniejszych tekstów poświęconych liturgii w dobie średniowiecza. W księdze drugiej swego dzieła wyjaśnił on celebracje Mszy św. Na pierwszym miejscu Rupert wskazuje na interpretację pasyjną Kanonu od momentu wjazdu Jezusa do Jerozolimy aż do złożenia Jego ciała do grobu. Pasyjny charakter podkreślają również znaki krzyża, kreślone przez kapłana w czasie Kanonu, które mają symbolizować rany Chrystusa. Interpretacja alegoryczna Kanonu mszalnego, dokonana przez Ruperta z Deutz, wpisuje się w tradycję teologiczną epoki średniowiecza. Chociaż nie omówił on wszystkich tekstów występujących w Kanonie, to jednak dokonał interpretacji istotnych jego części.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Święcenia prezbiteratu w Kościołach syryjskich. Historia i struktura obrzędu

Sakrament święceń należy do depozytu najistotniejszych misteriów pozostawionych Kościołowi przez Jezusa Chrystusa. Przekazywana w nim sukcesja apostolska jest gwarantem ciągłości tradycji i prawdziwości chrześcijańskiego kultu, skoncentrowanego na wciąż przychodzącym, dzięki posłudze ołtarza, Panu. Chociaż wynikające ze święceń funkcje są wspólne całemu Kościołowi, to jednak różne tradycje liturgiczne wypracowały własne rozumienie tegoż sakramentu i związanej z nim posługi. Niniejszy artykuł stanowi refleksję nad istotą kapłaństwa w stopniu prezbitera w przestrzeni liturgicznej Kościołów syryjskich. Autor wychodzi od prezentacji rozumienia sakramentu oraz jego trwałości i obowiązywalności, a następnie przechodzi do omówienia struktury święceń w obydwu omawianych tradycjach. Całość wieńczy krótka refleksja teologiczna dotycząca głównej modlitwy konsekracyjnej święceń prezbiteratu.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Konsekwencje współczesnych zmian dla teologii i Kościoła

Kulturze transmodernizmu towarzyszy szereg zmian dotyczących religii. Fiaskiem skończyła się teoria sekularyzacji, akcentuje się wielką rolę duchowości i religii. Przemiany prowokują niekiedy do stawiania tezy o protestantyzacji i pentekostalizacji chrześcijaństwa, prowadzącej do fragmentaryzacji, dekompozycji i uzielonoświątkowienia. Towarzyszy temu tendencja do decentralizacji Kościoła katolickiego. Stawia to wyzwania hermeneutyce teologicznej w dziedzinie recepcji Vaticanum II i odczytywania znaków czasu, a także wymaga od Kościoła zajęcia odpowiedniej postawy duchowej i określenia wizji przyszłości.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Człowiek jako osoba w antropologii mistycznej Włodzimierza Łosskiego

Pojęcie „osoba” od kilkunastu wieków ma wielkie znaczenie w cywilizacji europejskiej. Kształtowanie się jego zakresu treściowego uwarunkowane było wpływami filozoficznymi, teologicznymi i kulturowymi dwóch głównych centrów cywilizacyjnych Europy, a mianowicie cesarstwa bizantyńskiego i cesarstwa rzymskiego. Stąd też istotne staje się pytanie: jakie są różnice w rozumieniu pojęcia „osoba” w świecie chrześcijańskiego Wschodu i w świecie chrześcijańskiego Zachodu? W poszukiwaniu odpowiedzi na to pytanie artykuł stanowi refleksję nad poglądami wybitnego teologa prawosławnego Włodzimierza Łosskiego. Od kilkudziesięciu lat jego spuścizna teologiczna inspiruje zarówno teologów prawosławnych, jak i katolickich, stanowiąc istotny punkt odniesienia w interpretacji Ojców Kościoła.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Lokalne Grupy Działania i ich działalność na obszarach wiejskich na przykładzie województwa małopolskiego

W artykule podjęto próbę syntezy kierunków rozwoju Lokalnych Grup Działania (LGD) w Małopolsce, zawartych w ich Lokalnych Strategiach Rozwoju (LSR). Wyodrębniono siedem głównych kierunków rozwoju LGD w Małopolsce: rozwój turystyki, rozwój kapitału ludzkiego i społecznego, rozwój przedsiębiorczości, ochrona środowiska, podejmowanie współpracy, poprawa jakości życia, oraz kategoria pozostałe.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne. Gospodarka, Społeczeństwo, Środowisko
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zarządzanie bezpieczeństwem w jednostce samorządu terytorialnego w aspekcie ekonomicznym a poczucie bezpieczeństwa mieszkańców

Zarządzanie bezpieczeństwem publicznym w aspekcie ekonomicznym jest jednym z wielu zadań, przed jakimi stoją jednostki samorządu terytorialnego. Optymalny poziom bezpieczeństwa lokalnej społeczności oraz umiejętność szybkiego i skutecznego reagowania na zagrożenia to wyzwanie wiążące się z koniecznością ponoszenia kosztów, których niejednokrotnie nie można zaplanować. Punktem wyjścia do stworzenia odpowiedniej struktury systemu bezpieczeństwa na szczeblu lokalnym są potrzeby społeczne, których specyfika może być bardzo zróżnicowana i uzależniona od indywidualnych preferencji, doświadczeń czy innych psychosocjologicznych czynników oraz uwarunkowań prawnych, ekonomicznych czy politycznych. Wszystkie te elementy wpływają na kształt systemu bezpieczeństwa, bez którego nie można mówić o ochronie wartości istotnych dla życia lokalnej społeczności. Odrębną kwestią jest zagadnienie kosztów, które są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa na obszarze gminy, powiatu czy województwa, gdyż niejednokrotnie właśnie one ograniczają możliwości jednostek samorządu terytorialnego w dynamicznym rozwoju tego niezmiernie ważnego zakresu ich działalności.
Celem niniejszej publikacji jest skonfrontowanie zależności istniejących pomiędzy ekonomicznym wymiarem bezpieczeństwa publicznego organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego a poczuciem bezpieczeństwa mieszkańców.

Czasopismo: Studia Ekonomiczne. Gospodarka, Społeczeństwo, Środowisko
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Teologiczny postkalwinizm

Artykuł ukazuje kilka teorii ilustrujących wpływ Jana Kalwina na teologiczne dziedzictwo jego nauki. Wylicza cztery płaszczyzny widocznych wpływów. Związane są one z rozwojem ortodoksji reformowanej, purytanizmu, neoortodoksji oraz teologii wyzwolenia.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Czy Arminiusz był reformowanym teologiem? O stosunku Arminiusza do własnej tradycji teologicznej

Jakub Arminiusz to postać historycznie związana z tradycją reformowaną. W dużej mierze jego teologia była odbiciem tej tradycji. W pewnych jednak istotnych kwestiach poglądy Arminiusza stały w jawnej sprzeczności z postreformacyjnym kalwinizmem. Niniejszy artykuł stara się więc znaleźć odpowiedź na pytanie o teologiczną tożsamość holenderskiego reformatora. Autor proponuje, by zmierzyć się z tym problemem w nawiązaniu do czterech motywów teologicznych, charakterystycznych dla reformowanego protestantyzmu. Chodzi o Bożą suwerenność i chwałę, teologię przymierza, monergistyczną soteriologię oraz predestynację. Poczyniona analiza wykazała, żc lejdejski profesor mocno podkreślał Bożą suwerenność nad stworzeniem oraz zgadzał się z opinią, żc ostatecznym celem Bożych działań, w których mieszczą się akty zbawcze, jest Jego chwała. Nic zapominał jednak dodać, żc Stwórca poprzez zewnętrzną aktywność udziela swej dobroci. W nurt myśli reformowanej wpisywała się także arminiańska teologia przymierza, która swym kształtem nic odbiegała od powszechnie przyjętej interpretacji tego zagadnienia w dobie tzw. wczesnej ortodoksji. Najpoważniejsze różnice pojawiają się w kontekście soteriologii. Anniniuszowe rozumienie relacji łaska-wolna wola odbiegało od skrajnie monergistyczncgo kalwinizmu. Z uwagi na naukę o uprzedzającej łasce można mówić w jego przypadku o ograniczonym synergizmie. Nic inaczej ma się u lejdejczyka kwestia predestynacji. Według holenderskiego reformatora Bóg wybiera do zbawienia zgodnie ze swą odwieczną wiedzą o akceptacji łaski przez człowieka. Potępia tych, którzy uparcie trwają w swoich grzechach i mimo łaski nic chcą się nawrócić. Ostatecznie więc należy uznać Arminiusza za „krytycznego” teologa reformowanego.

Czasopismo: Roczniki Teologiczne
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne