rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Recenzja książki: Wleński mikroregion osadniczy z X–XVIII wieku. Przemiany krajobrazu kulturowego

Pośród ostatnich publikacji dotyczących małych miast i wsi Śląska, wyróżnia się monografia mikroregionu wleńskiego pod redakcją prof. Jerzego Piekalskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Rozpoczyna się ona od analizy zasobów przyrodniczych tego obszaru, by następnie omówić problematykę historycznych granic powiatu wleńskiego (Weichbild) oraz historię zamku Wleń i wyniki prowadzonych tam badań archeologicznych. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych metod udało się zidentyfikować i częściowo zweryfikować stanowiska archeologiczne (osady, budowle obronne, szańce i pozostałości górnicze), które w większości nie były wcześniej znane. Bardzo ważną częścią opracowania jest również omówienie genezy miasta Wleń i jego przemian, na podstawie analizy metrologicznej. Należy zdecydowanie zgodzić się z przedstawionym na końcu publikacji podsumowaniem Jerzego Piekalskiego, że – dzięki przeprowadzonym badaniom – autorom udało się stworzyć pierwsze tego typu opracowanie, w którym interdyscyplinarna baza źródłowa została skonfrontowana z analizami możliwymi dzięki rozbudowanemu instrumentarium GIS, pomiarom ALS i innym procedurom cyfrowym.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia
Refleksje nad książką Wieś zaginiona. Stan i perspektywy badań

Tekst jest prezentacją refleksji dotyczących monografii zbiorowej: Wieś zaginiona. Stan i potrzeby badań, pod redakcją Przemysława Nocunia, Agnieszki Przybyły-Dumin i Krzysztofa Fokta, wydanej przez Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” w 2016 roku. Jest to książka bardzo ważna i od lat wyczekiwana przez rodzime środowisko ruralistyki historycznej. Publikacja ma charakter interdyscyplinarny, prezentujący złożony (historycznie, administracyjnie, gospodarczo i społecznie) proces powstania, funkcjonowania i schyłku wiejskich form osadniczych, wieloaspektowo i z wykorzystaniem aparatu badawczego i metodologicznego wypracowanego przez badaczy różnych dyscyplin i subdyscyplin naukowych. Znajdziemy tu artykuły archeologiczne, historyczne, geograficzne, etnograficzne i antropologiczne, a sygnalizowany interdyscyplinarny charakter całego tomu, widoczny jest również - oczywiście w różnej skali - we wszystkich znajdujących się w książce artykułach.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o kulturze i religii
Recenzja książki: Słownik wsi śląskich w średniowieczu, tom 1, Powiat lubiński

Recenzja dotyczy publikacji kilku autorów przygotowanej pod kierownictwem dr Dominika Nowakowskiego z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu. Należy ją traktować jako efekt końcowy kwerend i badań oraz weryfikacji terenowej, poświęconych średniowiecznemu osadnictwu wiejskiemu w granicach dzisiejszego powiatu lubińskiego (północna część Dolnego Śląska). W projekcie uczestniczyli historycy, archeolodzy i geografowie (specjalizujący się w antropogenicznych zmianach krajobrazu oraz w kartografii historycznej). Recenzowana książka, wydana jako interdyscyplinarne opracowanie, dostarcza wszystkich najważniejszych danych do dalszych badań. Ze względu na fakt, że jest ona jednocześnie pierwszym tomem "Słownika wsi śląskiej w średniowieczu", autorzy stanęli przed wyzwaniem ustalenia odpowiedniej metodologii, którą można by się kierować w kolejnych częściach "Słownika". Moim zdaniem autorzy odnieśli sukces na obu płaszczyznach.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia
Recenzja książki: Obraz wsi w wyobrażeniach mieszkańców. Miejsca i ludzie

Recenzja publikacji doktor Elżbiety Szot-Radziszewskej pt. Obraz wsi w wyobrażeniach mieszkańców. Miejsca i ludzie, wydanej przez Politechnikę Świętokrzyską w 2013 roku, stanowiącej podsumowanie wieloletnich badań prowadzonych w latach 2008-2013 z mieszkańcami Kielecczyzny. Podczas wywiadów rozmowa kierowana była na miejsca ważne dla rozmówców – zarówno dawniej, jak i dziś – oraz zdarzeń, opowieści i obrzędów mających z nimi związek. Respondenci opowiadali o wsi z czasów dzieciństwa i przekazów osób starszych, życiu religijnym, społeczno-gospodarczym i kulturalnym oraz transformacjach dokonujących się w XX wieku. Przedmiotem badań były bowiem wyobrażenia przestrzenne – obrazy mentalne – rozumiane jako fakt społeczny i znaczący składnik procesu poznawczego, a także efekt kontaktu zmysłowego z przedmiotem lub miejscem, powstające w wyniku percepcji i waloryzacji środowiska. Zarówno w etnograficznych badaniach terenowych, jak i podczas analizy materiału zastosowana została metoda mapowania poznawczego. Analizie poddane zostały opracowane na podstawie części zebranych materiałów antropologiczne mapy mentalne, opis miejsc i obiektów znaczących, postaw i zachowań ludzi w tych przestrzeniach, ponadto obrzędy i praktyki magiczno-religijne w nich wykonywane oraz opowieści o nich traktujące.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Niewykryte przestępstwa sprzed lat, nowoczesne narzędzia techniki kryminalistycznej i policyjne Zespoły ds. Przestępstw Niewykrytych, czyli crimen grave non potest esse impunibile – cz. I

Artykuł porusza problematykę związaną z istotą funkcjonowania policyjnych Zespołów ds. Przestępstw Niewykrytych oraz rolą nowoczesnych narzędzi techniki kryminalistycznej w rozwiązywaniu spraw umorzonych na etapie postępowania przygotowawczego ze względu na niewykrycie sprawców. W pierwszej części opracowania przedstawiono genezę powstania i etapy kształtowania się policyjnych Archiwów X. Omówiono ponadto ich strukturę, model postępowania podczas prowadzenia analizy śledczej, a także wskazano na podmioty, z którymi skupieni w ww. zespołach współpracują. Niniejszy artykuł został opracowany na podstawie pracy magisterskiej pt. Rola nowoczesnych narzędzi techniki kryminalistycznej w rozwiązywaniu przestępstw niewykrytych, napisanej pod kierunkiem dr Magdaleny Zubańskiej i obronionej w 2017 roku na Wydziale Bezpieczeństwa Wewnętrznego Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Działania kontrwykrywcze grup przestępczych ukierunkowane na ograniczenie skuteczności obserwacji prowadzonej w ramach działań operacyjnych

Artykuł przedstawia zasadnicze aspekty taktyki i techniki przestępczej zmierzającej do ograniczenia skuteczności obserwacji prowadzonej w ramach działań operacyjnych. W tekście scharakteryzowano możliwe sposoby działań przestępczych zmierzające do uniemożliwienia służbom wykonującym obserwację dokonywanie spostrzeżeń o charakterze wykrywczym. Przedmiotowa problematyka jest zagadnieniem nadzwyczaj skomplikowanym z powodu swej specyfiki. Działania kontrwykrywcze zorganizowanych grup przestępczych nie stanowiły dotąd priorytetowego obszaru zainteresowania kryminalistyki. W artykule zwrócono uwagę na korzyści wynikające ze znajomości taktyki i techniki przestępczej w omawianym zakresie.

Czasopismo: Problemy Kryminalistyki
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Recenzja wystawy „Życie jako pieśń. Z teki profesora Adolfa Dygacza” oraz katalogu jej towarzyszącego

Wystawa „Życie jako pieśń. Z teki profesora Adolfa Dygacza” została zorganizowana przez Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” w 2020 roku. Kuratorami wystawy oraz autorami towarzyszącego jej katalogu są Krzysztof Bulla i Agata Krajewska. 
Kompozycja wystawy wraz z przygotowanym katalogiem tworzą spójną w treści, rzeczową i logicznie rozplanowaną całość. Ekspozycja poświęcona jest materiałom archiwalnym zachowanym w tece folklorystycznej profesora Adolfa Dygacza, wybitnego znawcy tradycyjnej kultury muzycznej Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. W odrębnym fragmencie wystawy prezentuje sylwetkę uczonego, jego życie, działalność zawodową, pedagogiczną i społeczną, zwłaszcza rozległy obszar jego zainteresowań i rezultatów badawczych sfinalizowanych w wielu studiach i pracach naukowych, edycjach śpiewnikowych oraz szkicach popularno-naukowych. Głównym tematem poznawczym wystawy pozostaje obszerny zbiór pieśni ludowych, udokumentowanych przez Adolfa Dygacza podczas długoletniej pracy terenowej i naukowo-badawczej. Archiwalny zasób materiałów źródłowych rozplanowano w czytelne bloki tematyczne – tablice informacyjne, opracowane poprawnie i szczegółowo, z przykładami tekstów i melodii pieśni oraz planszami zabytkowych instrumentów ludowych i szklanych. Obszerną ekspozycję uzupełniono poglądowymi nagraniami muzycznymi i audiowizualnymi. Uczestnicy wystawy mają więc możliwość wyboru interesujących ich zagadnień, umiejscowionych w odrębnych tablicach tematycznych.
Podjęte przedsięwzięcie organizacyjne, wystawiennicze i naukowe ma rangę szczególnie ważkiego dokumentu, jest bowiem pionierskim, odkrywczym i doniosłym wydarzeniem, które wyraźnie i trwale wpisuje się w krajobraz współczesnej kultury Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Czy algorytmy wprowadzają w błąd? Metaanaliza algorytmu profilowania bezrobotnych stosowanego w Polsce

Decyzje w polityce społecznej podejmowane z użyciem algorytmów wpływają na ja-
kość życia ludzi na świecie. Niedostępność algorytmów utrudnia ocenę ich wiarygodności. Nie wiadomo, czy modele statystyczne dobrano i zastosowano prawidłowo. Czy dane
były wiarygodne? Autorzy podejmują ten ogólniejszy problem na przykładzie jednego
z pierwszych algorytmów wdrożonych w Polsce: narzędzia profilowania bezrobotnych.
Algorytm miał mierzyć potencjał osób bezrobotnych i na tej podstawie pomóc dzielić je
na grupy o zróżnicowanym prawie dostępu do aktywizacji zawodowej. Opierając się na
analizie dokumentów urzędowych, uzupełnionych o dane jakościowe i ilościowe, autorzy
prześledzili decyzje podejmowane podczas konstrukcji algorytmu i dokonali metaanalizy statystycznej tego narzędzia. W artykule dowodzą, że algorytm profilowania nie spełniał podstawowych standardów metodologicznych: dane o osobach bezrobotnych były nierzetelne, błędnie zastosowano model psychometryczny, nieprawidłowo skonceptualizowano
podstawową zmienną, formuły matematycznej nie dostosowywano do wyników analiz,
lecz do poczynionych z góry założeń.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Sejmowe uchwały upamiętniające jako medium pamięci zbiorowej. Studium przypadku: Muzeum Śląska Opolskiego

Przedmiotem artykułu są uchwały Sejmu RP, których celem jest upamiętnienie wybra-
nych postaci, instytucji i zdarzeń. Główne pytanie badawcze to kwestia ich skuteczności
jako medium pamięci w Polsce. Na przykładzie wybranej instytucji kultury (Muzeum Ślą-
ska Opolskiego w Opolu) przeanalizowano praktyczne znaczenie uchwał sejmowych jako
mediów pamięci zbiorowej. Sejm upamiętnił powstania śląskie w badanym okresie (od po-
czątku prac Sejmu X kadencji do 28.02.2017 roku) w ośmiu uchwałach. Powstania przed-
stawione zostały jako jeden z wielu czynów zbrojnych Polaków, co budzi zastrzeżenia
zwłaszcza na Górnym Śląsku. Wywiady przeprowadzone z trzema kolejnymi dyrektorkami
Muzeum Śląska Opolskiego pokazują, że uchwały upamiętniające są nieznane lub słabo
znane. Nie stanowią bezpośredniego odniesienia w praktyce muzealnej. To kalendarz rocz-
nicowy jest synchronizatorem działań różnych aktorów pamięci w państwie narodowym.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Dwa pojęcia Obcego w myśli socjologicznej

Esej stanowi historyczną analizę kategorii Obcego. Autor wyszczególnia dwa jej rozumienia, które pojawiły się w dwudziestowiecznej myśli społecznej. Pierwsze traktuje obcość jako własność odnoszącą się do zewnętrznych relacji grupy, drugie zaś jako charakterystykę relacji grupy względem funkcjonujących w jej obrębie mniejszości. Na bazie tego
rozróżnienia autor proponuje dwa modele Obcego: oparty na kategorii członkostwa oraz
oparty na kategorii uznania. Omawia je bazując na tekstach takich klasyków jak Simmel
i Schütz, oraz autorów współczesnych, jak Taylor i Bauman. W trakcie prowadzonych analiz historycznych wskazane zostaje bliskie pokrewieństwo obu tych modeli. Współczesny
model uznania implikuje mianowicie traktowanie przedstawicieli różnorodnych tradycji
kulturowych jako członków tej samej wspólnoty moralnej. Autor zwraca również uwagę na
podobną zależność w przypadku zjawiska radykalnego Obcego, gdzie brak uznania łączy
się ściśle z aktem wykluczenia moralnego. Przedstawione analizy mają na celu identyfikację głównych nurtów interpretacyjnych kategorii Obcego oraz wskazanie tendencji, jakim
rozumienie tej kategorii współcześnie podlega.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Ikonografia najstarszej pieczęci wsi Drogomyśl

Dwaj wybitni badacze dawnych sigilli wiejskich, Marian Gumowski i Alfred Znamierowski, uważali, że ikonografia XIX-wiecznej pieczęci wsi Drogomyśl przedstawia oracza kierującego pługiem zaprzężonym za konia, w tle którego widnieją dwa przęsła ogrodzenia wiejskiego. Jeżeli jednak dobrze przyjrzeć się odciskowi tejże pieczęci pozostawionym na dokumencie z roku 1855 dostrzec można dwa mosty, których słupy osadzone zostały w nurcie rzeki. Po raz pierwszy dwa mosty na Wiśle w Drogomyślu pojawiają się na mapie Księstwa Cieszyńskiego z roku 1736. W tym czasie Drogomyśl nie posiadał jeszcze pieczęci, nie ma jej chociażby w protokołach Katastru Karolińskiego. Pojawia się ona dopiero pod koniec XVIII wieku, a jej wyobrażenie napieczętne zdaniem M. Gumowskiego to dwie drabiny, natomiast w opinii A. Znamierowskiego – dwie sterty bali. Jeżeli jednak spojrzeć na ikonografię tejże pieczęci w kontekście znajdujących się w Drogomyślu przepraw przez Wisłę, to należy przyjąć, że przedstawia ona dwa mosty miast dwóch stert bali.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Recenzja książki: Bielsko-Biała i okolice na dawnej pocztówce i fotografii w czasach II wojny światowej

Album Bielsko-Biała i okolice na dawnej pocztówce i fotografii w czasach II wojny światowej jest pierwszą wydawniczą próbą przedstawienia – w tak obszernej formie – okresu okupacji hitlerowskiej w Bielsku-Białej w oparciu o zebrany materiał fotograficzny i ilustracyjny. Zdjęcia zostały opatrzone odpowiednim komentarzem zredagowanym w taki sposób, aby czytelnik odniósł wrażenie, iż bezpośrednio uczestniczy w wydarzeniach ilustrowanych przez fotografie.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika
Nowa ludowa historia: charakterystyka i społeczno-polityczne korzenie współczesnych narracji o historii chłopów polskich

Artykuł ma na celu przedstawienie charakterystyki współczesnych publikacji dotyczących historii ludowej Polski oraz kontekstu ich powstania. Uwaga autorów skupia
się na pozycjach popularnonaukowych, takich jak Ludowa historia Polski Adama Leszczyńskiego czy Bękarty pańszczyzny Michała Rauszera, które łączy nowe podejście do
historii ludowej, zakładające podkreślanie sprawczości podporządkowanych, odejście od
„historii szlacheckiej”. Powstawanie nowych publikacji dotyczących historii ludowej Polski jest nie tylko wyrazem osobistych motywacji autorów, ale też konsekwencją szeroko
rozumianego współczesnego otoczenia społeczno-politycznego. Zainteresowanie opinii
publicznej „ludem” jest, według autorów, częściowo pokłosiem wyborów z 2015 roku
i późniejszych analiz, kiedy to lud wyłonił się jako podmiot polityczny, a także częścią
lewicowego oporu wobec prowadzonej przez rząd Prawa i Sprawiedliwości polityki historycznej.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Mazerowanie. Nieco o historii i technice

Artykuł zawiera informacje dotyczące techniki mazerowania. Omawia historię i różnicę między różnymi ośrodkami meblarskimi wykorzystującymi tę technikę. Prezentuje wzory stosowane w mazerunku ludowym na przykładzie między innymi zbiorów Muzeum Wsi Radomskiej i opisuje wygląd mazerowania na boazeriach, kasetonach i stolarce drzwiowej w Pałacu Jana III Sobieskiego w Wilanowie. Omawia stosowane techniki wykonania fladrowania, rodzaje farb oraz ich kolory.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Konserwacja i restauracja komody z Goleszowa ze zbiorów Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

Komoda pochodzi ze wsi Goleszów położonej na Śląsku Cieszyńskim, a obecnie należy do zbiorów Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”. Artykuł opisuje temat konserwacji i restauracji komody, dodatkowo podejmuje próbę ustalenia historii i pochodzenia owego mebla. Poza opisami prac konserwatorskich przedstawiono technikę i technologię wykonania mazerunku, który występuje w dwóch odmianach. Pierwszy to mazerunek wykonany na zasadzie stempla lub nadruku, kolejny – poprzez swobodne malowanie pędzlem.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: sztuka
Dyscypliny: sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki
Proces boloński a socjalizacja studentów do akademickich wspólnot plemiennych. Analiza wzorów mobilności pomiędzy I i II stopniem kształcenia

Zasadniczym celem artykułu jest ukazanie napięć pomiędzy tradycyjnym kształceniem akademickim a wymogami procesu bolońskiego oraz konsekwencji, jakie one wywołują dla funkcjonowania poszczególnych dyscyplin. Koncentrujemy się na jednym
z aspektów tego problemu – mobilności studentów pomiędzy I i II stopniem kształcenia
– na przykładzie nauk socjologicznych. Odwołujemy się w nim do klasycznej już koncepcji plemion akademickich T. Becher i P. Trowlera. Próbujemy w nim odpowiedzieć
na pytania, które z akademickich wspólnot plemiennych wpisały się w postulaty procesu bolońskiego, a które zdołały się im oprzeć kładąc nacisk na utrzymanie studentów
w gronie danej dyscypliny naukowej oraz czy w uczelniach o najwyższym akademickim
prestiżu siła socjalizacji do wspólnot plemiennych będzie silniejsza aniżeli w uczelniach
o mniejszym prestiżu. Dołączamy tym tekstem do dyskusji na temat kształcenia socjologów w Polsce.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Różnorodność a równość. Projekty wielokulturowości w perspektywie socjologicznej

Początek naukowych rozważań na temat wielokulturowości to lata siedemdziesiąte
i osiemdziesiąte XX wieku, kiedy odrzucono ideologie asymilacyjne, a wcześniej za-
kwestionowano poglądy rasistowskie. Wówczas państwa o imigracyjnym rodowodzie
– Kanada i Australia – przyjęły oficjalne założenia społeczeństwa wielokulturowego. Po
1945 roku nasilały się ruchy migracyjne w Europie Zachodniej, gdzie podjęto decyzje
o wprowadzeniu różnych polityk związanych z wielokulturowością – multikulturalizm,
co zapewnia grupom o odmiennym systemie kulturowym równość, poszanowanie tożsamości i uznanie jednostek oraz grup. Możemy wskazać dwa modele multikulturalizmu
europejskiego: Francja, gdzie przyjęto idee republikańskie preferujące uniwersalizm, czyli
ustawowe zniesienie różnic religijnych czy kulturowych w przestrzeni publicznej; oraz
model wielokulturowy – Holandia – dopuszcza różnorodność, ale w ramach obowiązującego systemu prawnego i z hegemonią jednej kultury.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Historia powstania i kształtowania się księgozbioru muzealnego i zasobu archiwalnego Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” na przestrzeni lat 1969–2019 w kontekście specyfiki muzeów na wolnym powietrzu w Polsce

Artykuł jest pierwszą próbą przedstawienia historii powstania i kształtowania się zasobu archiwalnego Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” oraz księgozbioru muzealnego na przestrzeni lat 1969–2019 z uwzględnieniem specyfiki muzeów na wolnym powietrzu w Polsce. Niniejsze opracowanie powstało głównie na podstawie dokumentów przechowywanych w archiwum zakładowym MGPE. Ważne informacje zawarte były również w artykułach różnych autorów związanych z realizacją badań terenowych budownictwa drewnianego, stroju i folkloru prowadzonych na Górnym Śląsku w latach 1952–1963, opracowaniach naukowych zamieszczonych w czasopismach i wydawnictwach ciągłych. Cenny był również materiał wspomnieniowy uzyskany w czasie rozmów z osobami, które uczestniczyły w tych badaniach oraz pracach związanych zarówno z powstaniem założeń projektowych i realizacyjnych zagospodarowania przestrzennego, jak i budową muzeum.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zabytkowe kołowrotki przędzalnicze w muzeach województwa śląskiego. Wybrane zagadnienia praktyczne

Artykuł ukazuje różnorodność zabytkowych kołowrotków przędzalniczych w województwie śląskim. Opowiadając o kołowrotkach, możemy mówić nie tylko o myśli technicznej i kunszcie rzemieślników, ale również o lokalnej tożsamości czy dramatycznych zawirowaniach historii. W 2020 roku, dzięki uprzejmości ponad 30 instytucji na terenie województwa śląskiego (oraz kilku spoza województwa), przeanalizowano budowę ponad 200 zabytkowych kołowrotków. Artykuł rozpoczyna opis historii rozwoju kołowrotka przędzalniczego, uzasadniając kolejne innowacje i wyjaśniając ich funkcje. Następnie przedstawia nazewnictwo oraz popularną typologię kołowrotków, ukazując powiązania nazw z miejscami ich domniemanego pochodzenia lub użytkowania. Następnie przedstawiono propozycję szczegółowej typologii według wspólnych cech budowy stelaży kołowrotków. W ostatniej części zamieszczono schematy podzespołów wraz z opisami oraz wybór nazw regionalnych, potocznych i anglojęzycznych.

Czasopismo: Rocznik Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie"
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wielokulturowość w wielkim mieście. Wspólnota pokoleń, siła wykształcenia i stosunek do imigracji w świetle badań jakościowych

W artykule stawiamy pytanie o postawy społeczne, na których zbudowane może być
obecnie społeczeństwo wielokulturowe w Polsce, a także jakiego typu będzie to wielokul-
turowość. W wyniku nasilających się we współczesnym świecie procesów globalizacyj-
nych przybywa obecnie do naszego kraju wielu imigrantów, odmiennych kulturowo i czę-
sto rasowo. Poprzez swój pobyt przyczyniają się oni do budowy kulturowej różnorodności,
współczesnej wielokulturowości, rozumianej zarówno w kategoriach obiektywnych jako
kulturowa różnorodność, jak i w kategoriach aksjologicznych (świadomościowych) jako
akceptacja tejże różnorodności, wymagająca umiejętności funkcjonowania w jej ramach.
W artykule zajmujemy się analizą postaw Polaków wobec imigrantów należących do grup
kulturowo odmiennych od autochtonicznej większości. Jego celem jest porównanie poglą-
dów dotyczących otwartości na obcość u osób o tym samym poziomie wykształcenia, ale
różniących się wiekowo co najmniej jednym pełnym pokoleniem.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne