rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Problemy rozwoju województwa bialskopodlaskiego w początkowym okresie funkcjonowania (1975–1979)

Przeprowadzane reformy podziału administracyjnego kraju na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat (1972-1998) wprowadziły wiele znaczonych zmian na płaszczyznach funkcjonowania aparatu biurokratycznego. Początkowo trójstopniowy podział administracyjny, zastąpiono dwustopniowym i wprowadzono powiększoną liczbę województw, bo aż 49. Jednym z nowopowstałych było województwo bialskopodlaskie, które od początku zmagało się z wieloma problemami adaptacyjnymi. Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie problemów rozwoju województwa bialskopodlaskiego w początkowych latach jego istnienia. Omawiane zagadnienie stanowi jedynie wstęp do szerszego opisu ponieważ nie został on jeszcze poddany szerszym badaniom.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Kierunki działań informacyjno-propagandowych poakowskiego podziemia antykomunistycznego w Obwodzie Radzyń w latach 1945-1946

Struktury powojennego podziemia antykomunistycznego w powiecie radzyńskim oparte były na konspiracji stworzonej przez Polskie Państwo Podziemne w okresie II wojny światowej i przetrwały do kwietnia 1947 r. Od początku okupacji niemieckiej najliczniejszą formacją zbrojną był tu Związek Walki Zbrojnej, przekształcony w lutym 1942 r. w Armię Krajową. Po jej rozwiązaniu w styczniu 1945 r. w radzyńskim podziemiu niepodległościowym doszło do scalenia struktur AK i Narodowych Sił Zbrojnych, a powstała w ten sposób organizacja przyjęła nazwę Samoobrona, by we wrześniu 1945 r. podporządkować się nowo powołanemu Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość. Artykuł stanowi edycję dwóch dokumentów archiwalnych: rozkazów Komendanta Obwodu Radzyń Leona Sołtysiaka ps. „James” wytyczający kierunki działań informacyjnych i organizacji tutejszych struktur podziemia antykomunistycznego.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Włodawski okres 9 Pułku Artylerii Ciężkiej w fotografii. Zbiory Janiny Jachimczuk

9 Pułk Artylerii Ciężkiej (dalej 9PAC) był jednym z rodzajów wojsk, które w okresie międzywojnia był w gotowości bojowej na terenie II Rzeczypospolitej. Formowanie rozpoczęło się 29 czerwca 1919 r. Od tego dnia można mówić o zalążku przyszłego wojska stacjonującego we Włodawie w latach 1933-1939. 9 PAC stał się jednym z organizatorów życia we Włodawie w okresie międzywojennym. Chętny zawsze do pomocy oraz gotowy do działań.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Antypolska działalność ukraińskich nacjonalistów w kampanii polskiej 1939 roku

Zabiegi dyplomatyczne czynione od I wojny światowej przez diasporę ukraińską, zamieszkującą przede wszystkim Austrię i Niemcy w sprawie utworzenia samodzielnego państwa ukraińskiego, nie przynosiły pozytywnego rozstrzygnięcia. Istniejąca Ukraińska Sowiecka Socjalistyczna Republika nie była tym tworem politycznym, który odpowiadał ideałom pozostającym poza jej granicami Ukraińców. O swój byt polityczny walczyła też ukraińska mniejszość narodowa w Polsce. Metody przygotowania do ewentualnej suwerenności państwowej przybierały różne formy, od dywersji i terroru – Małopolska Wschodnia i Wołyń - do przygotowań jednostek zbrojnych na terenie Austrii i Niemiec. To przede wszystkim Niemcy były tym państwem, które rozbudzało nadzieje nacjonalistów ukraińskich na utworzenie wolnej Ukrainy. Jedną z dróg prowadzących do urzeczywistnienia mało realnych dążeń miał być udział Legionu Ukraińskiego w walce przeciwko Polsce w 1939 r. u boku III Rzeszy.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Organizacje społeczne i prasa w akcji promocji legendy Józefa Piłsudskiego w powiecie radzyńskim w okresie II Rzeczypospolitej

Legenda Józefa Piłsudskiego stała się jeszcze za życia istotnym elementem jego życiorysu. Przeżyła bohatera i wywierała ważny wpływ na postawy kolejnych  pokoleń Polaków. Komendant miał nie tylko adherentów, ale też licznych przeciwników, którzy eksponowali jego błędy i przywary. Promocja legendy Marszałka osiągnęła apogeum w latach trzydziestych II Rzeczpospolitej. Szczególną okazją były obchody rocznic 6 VIII 1914,11 XI 1918 i 15 VIII 1920 oraz imienin Piłsudskiego. Szeroki zakres uroczystości był możliwy przy współpracy z organizacjami społecznymi, przede wszystkim Związkiem Strzeleckim i Federacją Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Także kultura i prasa  skutecznie propagowały legendę Piłsudskiego w powiecie radzyńskim. Proces kształtowania się legendy Komendanta w regionie rozpoczął się podczas I wojny światowej i trwał przez cały okres międzywojenny. Legenda Marszałka na Południowym Podlasiu tylko po części kształtowała się samorzutnie i spontanicznie. O jej zasięgu decydowały przede wszystkim przemyślane zabiegi propagandowe podejmowane przez otoczenie Piłsudskiego i obóz belwederski.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Sprawa polska na progu 1918 roku. Hrabiego Bronisława Szlubowskiego, właściciela dóbr ziemskich Radzyń, wizja niepodległości

Lata I wojny światowej przyniosły Polakom nowe nadzieje na odzyskanie niepodległości i odrodzenie się polskiej państwowości po 123 latach zaborów. Sprawą tą żyły zarówno metro-polie, jak i prowincja, gdzie znajdowały się ośrodki intelektualne, które promieniowały kulturą i myślą polityczną na okoliczne tereny, w postaci dworów ziemiańskich. Jednym z nich był dom właściciela dóbr ziemskich Radzyń hrabiego Bronisława Szlubowskiego. Szlubowski imponował oczytaniem i inteligencją, był bardzo zaangażowany w życie polityczne. W czasie wzmożonej rusyfikacji włączył się aktywnie w obronę polskości i wiary oraz pracę społeczną. Poza tym udzielał się w działalności społecznej.  Na przełomie 1917 i 1918 r. wydał broszurę własnego autorstwa pt. Jak w obecnej chwili przedstawia się sprawa polska? Kilka uwag na cza-sie, w której omawiał warunki odrodzenia się państwa polskiego w zależności od rozwoju sytuacji geopolitycznej wynikającej z różnych wariantów sytuacji militarnej na frontach wojny światowej. Artykuł jest naukową edycją broszury wraz z dokładnym omówieniem możliwości odzyskania niepodległości przez państwo polskie w początkach 1918 r. w wizji hrabiego Bro-nisława Szlubowskiego.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Między domem a tułaczką. Dzieje Róży Zamoyskiej z Różanki (1862-1952)

Róża Zamoyska (1862-1952) była córką Stanisława Kostki Zamoyskiego i Róży Potockiej z Podzamcza. Róża wyszła za mąż za swojego kuzyna Augusta Adama Zamoyskiego w 1883. Mieszkali w Różance koło Włodawy. Róża Zamoyska była zaangażowana w sprawy religijne, społeczne i patriotyczne w dobrach włodawskich. Z powodu pierwszej wojny światowej za-kończyło się jej ustabilizowane życie. Zamoyscy zostali wygnani z Różanki i wyjechali do Rosji w 1915 roku. Podczas wojny dobra włodawskie zostały spustoszone, a rezydencja w Różance totalnie zniszczona. Rodzina Zamoyskich spędziła w Moskwie blisko rok. Następnie opuścili Moskwę i wyjechali do Winnicy na Podolu. W 1917 zmarł jej schorowany mąż August Adam. Róża opuściła Rosję i wyjechała do Szwecji i Danii. Powróciła do Polski w 1918 roku. Jej syn Konstanty Hubert nie odbudował pałacu w Różance i założył nową rezydencję w Ad-ampolu w dobrach włodawskich. Później Róża mieszkała w Warszawie i Adampolu.  Podczas drugiej wojny światowej Niemcy wyrzucili rodzinę Zamoyskich z Adampola. Ostatnie lata Za-moyska spędziła w Krakowie i Niegoszowicach. Róża zmarła w 1952 roku i została pochowana na cmentarzu w Rudawie.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Adam Moczulski – sędzia pokoju powiatu radzyńskiego, urzędnik i ziemianin. Próba biografii

Artykuł zawiera omówienie działalności publicznej Adama Moczulskiego jako sędziego pokoju i podprefekta powiatu radzyńskiego i włodawskiego, jego życia prywatnego jako właściciela ziemskiego, sytuacji majątkowej i rodzinnej. Podstawą są dokumenty wchodzące w skład zasobu Archiwum Państwowego w Lublinie Oddział w Radzyniu Podlaskim. Należą do nich księga wieczysta dóbr ziemskich Przegaliny Wielkie lit. A, zapisy w aktach metrykalnych parafii Komarówka Podlaska, akta notariuszy powiatu radzyńskiego oraz inne źródła.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Żydzi radzyńscy na fotografiach – błędy w opisach katalogu YIVO

Od 10 lat, a może dłużej, dostępna jest dla wszystkich użytkowników inter-netu wystawa przygotowana przez YIVO pod tytułem People from Thousand Towns. Właściwie nie jest to ekspozycja w dosłownym tego słowa znaczeniu, lecz katalog zdjęć (wraz z opisem) portretujących życie Żydów w przedwojennych sztetlach. Pozyskiwano je w różny sposób. Jeden z nich polegał na włączaniu do katalogu fotografii prasowych z nowojorskiego dziennika „Forwerts”, który wychodził w okresie międzywojennym. Ponieważ Zagłada doprowadziła do całkowitego zani-ku kultury Żydów małomiasteczkowych, każdy taki materiał jest cenny, ponieważ tworzy skonkretyzowany materiał poznawczy. Wśród wizerunków Żydów znala-zły się na wystawie/katalogu i te wykonane w Radzyniu Podlaskim. 
„Forwerts” to gazeta wychodząca w języku jidysz od końca XIX w., która w pewnym momencie na swoich ostatnich paru stronach zatytułowanych Kunst wejlage, czyli sekcja artystyczna, zaczęła zamieszczać zdjęcia polskich i rosyjskich Żydów z krótkimi komentarzami tłumaczonymi na język angielski. Nie prezentują one wysokiego poziomu artystycznego, a są zwykłymi fotografiami, do jakich je-steśmy dziś przyzwyczajeni w gazetach. Podpisy pod nimi są błahe, choć nie zaw-sze bohaterami tych stron dziennika byli przeciętni, zwykli Żydzi. Często infor-mowano np., o śmierci małomiasteczkowych autorytetów albo o drobniejszych wydarzeniach ważnych tylko tych małych środowisk. Dział ten był pełen tego typu ciekawostek ze sztetli. Nie jest to zatem kronika fotograficzna oddająca bieg życia społecznego czy politycznego. Nie ma też żadnego klucza, wedle którego zamiesz-czano zdjęcia. 
YIVO na ekspozycji pokazało 5 zdjęć wykonanych jakoby w Radzyniu Pod-laskim. Niestety, dwa z nich pochodzące z „Forwarts” nie zostały wykonane na ziemi radzyńskiej.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Jemu dar dobroci i wielkiej kultury duchowej był dany od Boga wraz z życiem – pamięci ks. mgr. Zbigniewa Kutzana (1928-1989)

Artykuł jest pierwszą publikacją prezentującą postać księdza Zbigniewa Kutzana, wikariusza parafii Grabowiec i Czemierniki, zasłużonego kapłana wywodzącego się z diecezji lubelskiej.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Z problematyki przesiedleń ludności w Lubelskiem po II wojnie światowej

Nowy kształt terytorialny i polityczny państwa polskiego po II w.św. spowodował nową politykę w sferze demograficznej. Działania te objęły także województwo lubelskie. Na jego terytorium najistotniejszym problemem z punktu widzenia komunistów stało się „uregulowanie” stosunków narodowościowych. Stąd od chwili wyzwolenia tego obszaru spod panowania niemieckiego, władze komunistyczne podjęły działania mające na celu deportację mniejszości narodowych z Lubelszczyzny i nasiedlenie na jej obszar  ludności polskiej, która znalazła się poza granicami państwa polskiego w jego nowym kształcie. Kolejnym zagadnieniem w polityce demograficznej komunistów stało się osiedlania ludności polskiej i ukraińskiej na Ziemiach Zachodnich. Ruchy demograficzne trwały, z różną intensywnością, cały czas na przełomie l.40 i 50-tych. Deportacje były także sposobem walki z ukraińskim podziemiem nacjonalistycznym.  W wielu przypadkach były one powodem rodzinnych i osobistych tragedii.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Struktury podziemnej „Solidarności” rolniczej na Lubelszczyźnie w latach 1982-1989

Historia związku zawodowego „Solidarność” dzieli się na cztery okresy: do 13 grudnia 1981 r., czas działalności podziemnej (do początku 1989 r.), lata przełomu (1989–1991) oraz po 1991 r. 
Artykuł szczegółowo omawia źródła do dziejów związku na terenie województwa lubelskiego, stan badań, dzieje podejmowania prac naukowych w tym zakresie, by przejść do przedstawienia struktur „Solidarności” rolników w regionie i historii ich rozpracowania przez komunistyczną policję polityczną.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Pozostałości księgozbioru Potockich z Radzynia w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie

Celem artykułu jest ukazanie wybranych starodruków, będących spuścizną Eustachego i Marii Potockich z Radzynia Podlaskiego, a jednocześnie początkiem księgozbioru Biblioteki Wilanowskiej. Kluczową część stanowi bibliologiczny i ikonograficzny opis ksiąg pozostałych po tym znaczącym w historii I Rzeczpospolitej rodzie. W tym ostatnim skupiono się na oprawach, ozdobnikach i ubytkach woluminów oraz na odręcznych zapiskach, które w badanych obiektach informowały o właścicielach, a w przypadku Marii, o czasie i miejscu ich czytania. Opisując fascynację sztuką i książką, autorka ukazała zainteresowania kulturalne ówczesnej szlachty.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Komplanacja i testament Anny Rostek czy podkomorzanki Anny Ossolińskiej? W sprawie tekstu Edwarda Kryńskiego Czy Anna Rostkowa to podkomorzanka Anna Ossolińska?

Na przełomie XVIII i XIX w. można rodzina Ossolińskich zajmowała wysoką pozycję i była znana nie tylko na Podlasiu lecz i w innych regionach Polski, pozostającej podówczas pod zaborami. W tym czasie Anna Ossolińska, jedna z córek podkomorzego mielnickiego Kazimierza Ossolińskiego została oddana do klasztoru w Białej Radziwiłłowskiej. Niedługo potem Anna mocno podupadła na zdrowiu i w 1791 r. - zmarła. Jednak w 1802 r. na Podlasiu pojawiła się niejaka Anna Rostek, która twierdziła, że jest Anną Ossolińską. Według relacji Anny Rostek, ona sama - czyli Anna Ossolińska nie umarła lecz uciekła z bialskiego klasztoru. 
W 2015 r. Edward Kryński zamieścił w „Roczniku Bialskopodlaskim” esej naukowy p.t. Czy Anna Rostek to podkomorzanka Anna Ossolińska? Niniejszy artykuł jest po części polemiką w stosunku do ustaleń i tez zawartych w tekście Edwarda Kryńskiego, po części zaś stanowi źródłowe uzupełnienie jego tekstu. Publikuję tu bowiem nieznany wcześniej badaczom testament Anny Rostek/Ossolińskiej z 1812 r. oraz komplanację pomiędzy Anną Rostek/Ossolińską i Józefem Grzybowskim z 1812 r.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Okres Października '56 w relacji Stefana Jędrychowskiego złożonej w roku 1983

Prezentowany dokument stanowi jedno ze świadectw opisujących przełomowe miesiące 1956 r. Stefan Jędrychowski – co ważne - skoncentrował się na sprawach gospodarczych. Jako były przewodniczący PKPG doskonale znał rzeczywistą sytuację gospodarczą w jakiej znalazł się kraj w połowie lat pięćdziesiątych. Patrząc z perspektywy czasu mówił wprost, że źródłami niepokojów, napięć i buntu społecznego w tamtych latach była bieda ludzi pracy. W dokumencie odnajduje czytelnik zarys mechanizmów rządzących polską polityką gospodarczą. Niejako na marginesie poruszona została kwestia frakcji partyjnych i personalnych tarć w PZPR. Co ciekawe Jędrychowski stwierdza, że o istnieniu nazw obu grup („tendencji”) dowiedział się dopiero z zachodnich mediów w 1957 r.
Stefan Jędrychowski jako członek najwyższych władz państwowych (przed i po Październiku '56) zaprezentował katalog sukcesów Gomułki. Sukcesów, które udało się osiągnąć jeszcze u progu 1957 r. Nie ulega wątpliwości, że prawne uregulowanie relacji z ZSRR wzmacniało pozycję „Wiesława”. Niestety w przytaczanej relacji nie ma informacji o tajnikach niechlubnych decyzji jakie podejmował Gomułka w późniejszym okresie swoich rządów. 
Dokument pozwala także na odtworzenie (mocno fragmentarycznie) stanu świadomości politycznej w latach późniejszych (1983 r.) byłego partyjno – politycznego prominenta. Czytając dokument warto pamiętać, że Jędrychowski był jednym ze współtwórców polskiego stalinizmu i przez długie lata afirmował przyjmowane wówczas (a bardzo niekorzystne dla Polski) rozwiąznia polityczno – gospodarcze.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Utracona szansa. Unici diecezji chełmskiej wobec rosyjskiego, polskiego i ukraińskiego ruchu narodowego (1815-1875)

Likwidacja katolickiej diecezji chełmskiej obrządku wschodniego i przymuszanie jej wiernych do przyjęcia wielkoruskiej tożsamości, m.in. poprzez włączenie do rosyjskiej Cerkwi prawosławnej, zaowocowało utratą ich ruskiej świadomości. Opowiedzenie się przez poważną część ludności unickiej za polskością, łącznie z asymilacją do kultury i narodowości polskiej, było przede wszystkim swego rodzaju ucieczką przed rusyfikacją. Polskość towarzyszyła unitom diecezji chełmskiej od wieków, i aczkolwiek zdarzały się przypadki porzucania własnej, ruskiej tożsamości na rzecz akcesu do narodowości polskiej i wyznania rzymskiego, to nigdy nie było to zjawisko masowe. Dopiero działania władz rosyjskich, depczących wiekami usankcjonowany miejscowy stan rzeczy wymusiły na unitach ten, dramatyczny przecież, krok. Bardziej swojska okazała się, znana od wieków, tożsamość polska, wzmocniona ludowym katolicyzmem, niż obca i wroga prawosławno-rosyjska. Autor dowodzi, że istniały obiektywne warunki do powstania wśród unickiej ludności Królestwa Polskiego trwałej świadomości etnicznej, prowadzącej z czasem do powstania odrębnej tożsamości narodowej. Jednakże, wobec silnego oddziaływania narodów sąsiednich – Wielkorusów, Polaków i Rusinów-Ukraińców, proces ten został zahamowany a sami unici poddani zostali nieskutecznej rusyfikacji oraz owocnej polonizacji i ukrainizacji.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Północne powiaty województwa lubelskiego w systemie obronnym Polski w latach 1926-1935

W prezentowanym artykule autor przedstawia rolę północnych powiatów województwa lubelskiego w systemie obronnym Polski w latach 1926-1935. Powiaty te, nazywane niekiedy Południowym Podlasiem, stanowiły odrębny region pod względem gospodarczym i społecznym (z uwagi na strukturę ekonomiczną, narodowościową, a nawet środowisko geograficzne). Artykuł ukazuje wpływ poszczególnych elementów środowiska przyrodniczego, otoczenia ekonomicznego oraz demograficznego na funkcjonowanie systemu obronnego w regionie, zwracając uwagę na podział tego obszaru pod względem administracji wojskowej i dyslokację jednostek. Przedstawia także strategiczną rolę terenu pozbawionego istotnych elementów obronnych, a będącego przedpolem Warszawy i najkrótszym prostym szlakiem między Berlinem a Moskwą. Autor wspomina o korzystnej dla obronności strukturze narodowościowej północnej części województwa lubelskiego, ale też o braku wykształconych kadr technicznych.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Crimen Józefa Koryckiego w świetle koncepcji bandytyzmu ideowego

Artykuł jest uzupełniającym nawiązaniem do tekstów: Wróg publiczny – wrogiem społeczeń-stwa czy państwa? Józefa Koryckiego wojna z PRL-em oraz Bez wyroku. Postscriptum do losów Józefa Koryckiego. Stanowi próbę usytuowania opisanej w nich działalności oraz po-stawy etyczno-moralnej Józefa Koryckiego w ramach założeń jednej z koncepcji teoretycz-nych z zakresu nauk społecznych. Zdarzenia z jego biografii przedstawiono w kontekście wydarzeń społeczno-politycznych z okresu jego działalności oraz w odniesieniu do moral-nych norm etyki libertariańskiej. Omawiana w niniejszym artykule problematyka została ujęta w wymiarze socjologicznym, politologicznym i psychologicznym, a następnie skonfrontowana z libertariańską koncepcją bandytyzmu ideowego. Dokonano analizy działalności J. Koryckiego w aspekcie jego postaw i zachowań w stosunkach społecznych, w odniesieniu do etycznych norm i wartości. W artykule ukazano niejednoznaczność aksjologiczną działań Koryckiego oraz wynikającą z tego rozbieżność ocen prowadzonych przezeń działań w zależności od przyjmowanej optyki. Wskazano zależność sądów wartościujących od perspektywy postrze-gania jego osoby i czynów: w okresie PRL-u wyłącznie w aspekcie ściśle prawnonormatyw-nym – jako przestępcy prowadzącego antypaństwową działalność kryminalną; zaś w okresie tzw. „wolnej Polski” w optyce moralnonormatywnej, jako opozycjonisty prowadzącego chwa-lebną, chociaż ekstremalną, działalność prospołeczną poprzez walkę z systemem totalitarnym.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Listy Stanisława Doria Dernałowicza do Alicji Lutostańskiej z lat 1990-1992

Edycja 11 listów Stanisława Doria-Dernałowicza (1909-2001) do Alicji Lutostańskiej (ur. 1930 r.) pisanych w latach 1990-1992. W treści listów przewija się co najmniej kila wątków. Bez wątpienia dominuje w nich kwestia nawiązania, a następnie wzmocnienia osobistej relacji autora listów z ich adresatką. Wiele miejsca poświęcono także bieżącym wydarzeniom poli-tycznym w Polsce, niekiedy również faktom z własnego życia, przywoławszy dawne wspo-mnienia. Treść listów może stanowić jedno z istotnych źródeł do poznania stosunków spo-łecznych panujących w pierwszych latach ostatniej dekady XX wieku.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce
Kazimiera Zawistowska (1870-1902) – zapomniana legenda Młodej Polski

Na przełomie XIX i XX wieku zaczyna tworzyć coraz więcej poetek. Wśród nich w sposób szczególny wyróżnia się twórczość Kazimiery Zawistowskiej. Mimo że jej poezja posiada wysokie walory artystyczne i zyskała uznanie krytyków literackich (także Miriama), nie była powszechnie znana, choć rangą nie ustępowała twórczości Tetmajera, Kasprowicza czy Staffa. Zapoznanie się z sylwetką twórczą Kazimiery Zawistowskiej przypomina nam o interesującej poetce, a także zwraca uwagę na realizację legendy młodopolskiej w jej biografii, czego dowodem są m.in. niewyjaśnione okoliczności śmierci.

Czasopismo: Radzyński Rocznik Humanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: archeologia, historia, nauki o sztuce