rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Primum non nocere… Uwagi na temat uwarunkowań edukacji filozoficznej/moralnej

Głównym tematem artykułu jest sprawa celów, treści i sposobów realizacji edukacji filozoficzne/moralnej. Autor opiera się na dwu założeniach: 1) kształtowanie filozoficznej i moralnej refleksji jest jednym z najważniejszych wskaźników dojrzałej osobowości; 2) szkoła nie może uchylać się od podejmowania zadań wychowawczych. Realizacja tego rodzaju edukacji może jednak w praktyce powodować trudności, a nawet niebezpieczeństwa dla prawidłowego rozwoju osobowości młodego człowieka. Występują one na poziomie ideologicznym (tu spowodowane są przez skutki kryzysu cywilizacji zachodniej: kwestia prawdy, sceptycyzm) lub dydaktycznym (zbyt trudne i zbyt abstrakcyjne tematy oraz terminologia niedostosowana do młodych ludzi). Propozycja „filozofii szkolnej” (etyki), zdaniem autora, powinna opierać się na następujących założeniach: 1) filozofia (etyka) winna być przedstawiana jako bezinteresowne poznanie i działanie skierowane ku prawdzie i dobru; 2) młodzi ludzie powinni mieć świadomość, że proponuje się im wprowadzenie do filozofii (propedeutykę), a „prawdziwa filozofia” jest ciągle przed nimi; 3) edukacja powinna opierać się w większym stopniu na doświadczeniu niż na wiedzy abstrakcyjnej; 4) należy umacniać przekonanie, że wszelka wiedza powinna być sprawdzalna (weryfikowalna). Ostatnią rozważaną kwestią jest sprawa zaangażowania nauczyciela. 

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Między prawem naturalnym, konwencjonalizmem i wartościami. Pytanie o filozoficzne podstawy wychowania

W artykule scharakteryzowano i porównano ze sobą dwie tradycje tworzące – również w perspektywie edukacji – filozoficzne podstawy kultury zachodniej. Zanalizowano klasyczną koncepcję prawa naturalnego oraz nowożytną, konwencjonalistyczną wizję państwa, prawa i moralności. W końcowej części artykułu przeprowadzono krytyczną analizę pojęcia „wartości”.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego jako przesłanka eksplikacji sensów edukacji

Sformułowany problem opiera się na próbie przybliżenia trzech zasadniczych zagadnień, wyrażonych w trzech pytaniach i przynależnych im perspektywach problemowych: 1. Jakie są podstawowe przesłanki fenomenologicznych nastawień badawczych?; 2. Jak jest rozumiana fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego?; 3. W jaki sposób fenomenologiczna kategoria świata życia codziennego pozwala na ujmowanie i rozjaśnianie sensów edukacji? Fenomenologia świata życia codziennego, rozwijana przez Edmunda Husserla w ostatnim okresie jego twórczości, opiera się na założeniu, że ów świat przeżywany jest właściwym i nieredukowalnym punktem wyjścia dla nauk humanistycznych i społecznych. Jest to bowiem wspólny świat codziennych sytuacji i praktycznego działania.W tym też kontekście odnoszę się do fenomenu edukacyjnych preliminariów i imponderabiliów oraz rozpatruję kwestie sensotwórczości doświadczenia paradoksalności, aporetyczności i dialektyczności rozwoju człowieka. To zaś daje to podstawę do ujmowania tytułowych sensów edukacji jako swoistego egzystencjalnego doświadczenia odysei.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nowe media w edukacji i wychowaniu dzieci i młodzieży z perspektywy wiedzy i działań ich rodziców

W prezentowanym artykule podjęto rozważania dotyczące roli i znaczenia tzw. nowych technologii w procesie socjalizacji, wychowania oraz edukacji dzieci i młodzieży. Celem tekstu jest zwrócenie uwagi na konieczność podejmowania zaplanowanych i celowych działań profilaktycznych przez środowisko rodzinne, jak również na efektywne zagospodarowanie tzw. nowych technologii, które są już na stałe obecne w naszej rzeczywistości społecznej w procesie edukacji uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Rodzice wspierając naturalną potrzebę poznawania świata przez swoje dzieci oraz ich ciekawość poznawczą, aby zrozumieć otaczające je zjawiska, potrzebują wsparcia w tym niełatwym dla nich zadaniu. Artykuł prezentuje również wyniki badań przeprowadzonych na grupie rodziców dzieci w wieku 7–12 lat. Badanych podzielono na dwie grupy, rodziców dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na różne dysfunkcje psychiczne oraz nieposiadających takiego orzeczenia. Obie grupy rozmówców różnią się między sobą, jeśli chodzi o zakres dostrzeganych internetowych zagrożeń. Szerszy obraz tego zjawiska wyłaniał się z narracji dorosłych wychowujących dzieci posiadające orzeczenia, co wskazuje na potrzebę wyrównywania szans i dotrzymania kroku pełnosprawnym rówieśnikom, stwarza przy tym jednak liczne trudności w tym niełatwym już i tak procesie wychowawczym dziecka z zaburzeniami w rozwoju.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie własnej skuteczności nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej

Celem artykułu jest empiryczna weryfikacja poczucia własnej skuteczności wśród nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Przeprowadzono badania metodą sondażu diagnostycznego wśród 44 nauczycieli klas początkowych. Zastosowano kwestionariusz Teacher’s Self Efficacy (TSE) Alberta Bandury w tłumaczeniu autorki. Wyniki badań wskazują na to, że nauczyciele najwyższą skuteczność osiągają w zakresie umiejętności wychowawczych, a najniższą w kontaktach z rodzicami i umiejętnościach tworzenia bezpiecznej, stymulującej atmosfery pracy w relacjach z uczniami, innymi nauczycielami i pracownikami szkoły. Ustalono, że nauczyciele będący w fazie zdobywania kolejnych stopni awansu zawodowego prezentują wyższe poczucie własnej skuteczności niż nauczyciele, którzy osiągnęli status nauczyciela dyplomowanego.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rozważania o „dobrym” i „złym” wychowaniu

W zaprezentowanym artykule autorka prowadzi rozważania dotyczące istoty i zadań współczesnego wychowania. Traktuje je jako powinność dorosłych wobec młodych. Jest to również zadanie, którego nie powinno się nigdy zaniedbywać. Autorka stara się uzasadnić pogląd, że wychowanie nie powinno być też nigdy „złe”. W jej przekonaniu mogą zdarzyć się niewłaściwe zachowania i postawy dorosłych wobec młodych ludzi, lecz wychowanie, w którym wychowawca winien kierować się intencją czynienia dobra i obdarowywać nim dziecko, powinno być zawsze dobre. W świetle zaprezentowanego piśmiennictwa i własnych refleksji autorka stara się omówić i uzasadnić tak sformułowaną tezę.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kulturowa tożsamość szkoły salezjańskiej podstawą wychowania ku życiu wartościowemu

Każda organizacja wykształca swoją własną kulturę. Kultura organizacji w dużym stopniu definiuje zachowania jej członków, stanowi klucz do ich interpretacji. Poznanie kultury umożliwia lepszy wgląd w rozumienie ludzkich zachowań. Każda szkoła jest elementem szerszej kultury społeczeństwa i narodu, wprowadza w kulturę i ją buduje, pomaga w niej konstruktywnie uczestniczyć i twórczo się rozwijać. Jako społeczność ma swoją wewnętrzną kulturę – swoją historię, tradycję, obrzędowość, symbolikę, swoje wartości, wzory, normy zarówno formalnie deklarowane i zapisane, jak i nieformalnie funkcjonujące, typowe zachowania członków społeczności szkolnej, język i sposoby porozumiewania się, sposoby rozwiązywania problemów, styl działania i atmosferę. Kultura ta oddziałuje na samo środowisko danej szkoły, ale i szerzej, na zewnątrz, przez naturalne interakcje społeczne i programowe działania na rzecz innych. Zatem inaczej się szuka odpowiedzi nie tylko na pytanie, czym jest wartość, lecz także na pytania o to, co jest wartościowe, jak istnieją wartości, jak się je rozpoznaje oraz jak funkcjonują w rozwoju osoby i w kulturze. Szkoła odgrywa więc szczególną rolę w kształtowaniu się człowieka, a tym samym – w kształtowaniu się kultury.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Sprawiedliwość społeczna w założeniach i działaniach sprawiedliwego handlu

Sprawiedliwość społeczna należy do uniwersalnych, bardzo żywotnych, a zarazem spornych wartości, obecnych w różnych doktrynach politycznych i społecznych oraz wyobrażeniach i kryteriach oceny stosunków gospodarczych. Sprawiedliwość społeczna rozumiana jest jako coś, co się człowiekowi należy, za wykonaną pracę lub ze względu na jego szczególne zasługi. Wyrazem idei sprawiedliwości społecznej jest sprawiedliwy handel, ponieważ opiera się on na zasadach równości, szacunku i sprawiedliwości wobec pracy producentów i pracowników z krajów rozwijających się. Sprawiedliwy handel jest partnerstwem w handlu międzynarodowym zbudowanym na dialogu, przejrzystości i wzajemnej uczciwości.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nadzór kuratora sądowego wobec ucznia wagarującego

Współczesne badania ukazują, że wśród młodzieży spotyka się coraz częściej występujące niedostosowanie społeczne wynikające z czynników osobowościowych i środowiskowych. Do patologii społecznych zaliczane są także wagary. Sąd rodzinny może orzec ustanowienie nadzoru kuratorskiego nad nieletnim wagarującym ustawicznie. Kurator wciela się wtedy w rolę swoistego koordynatora służb pracujących na rzecz małoletniego. Niniejszy artykuł ma charakter teoretyczno-empiryczny. Jego celem jest określenie roli kuratora sądowego wobec ucznia wagarującego. Przedstawia zarys problematyki wagarów, ich definicji, przyczyn, rodzajów i skutków oraz metody i techniki pracy kuratora sądowego, relacje łączące go z podopiecznym i jego środowiskiem, a także sukcesy i porażki wynikające z ich współpracy. Opisuje również wyniki badań empirycznych przeprowadzonych wśród kuratorów sądowych. 

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
ADAPTACJA PODRĘCZNIKÓW SZKOLNYCH DO POTRZEB UCZNIÓW NIEWIDZĄCYCH – STAN I POSTULATY POZNAWCZOPRAKTYCZNE

W artykule omówiono zagadnienie adaptacji podręczników szkolnych do
potrzeb uczniów niewidomych w polskim systemie szkolnym. Zdefiniowano pojęcie adaptacji,
zaprezentowano standardy tworzenia brajlowskich podręczników, uwarunkowania systemowe
tego procesu oraz procedurę udostępniania podręczników uczniom niewidomym. Określono
najważniejsze zasady adaptacji materiału treściowego oraz reprezentacji graficznych zawartych
w oryginalnych podręcznikach. Na podstawie analiz zaadaptowanych materiałów
dydaktycznych sformułowano tezy dotyczące stanu adaptacji podręczników brajlowskich
w Polsce oraz postulaty poznawczo-praktyczne.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
HIPERTEKST – RÓŻNORODNOŚĆ ROZUMIENIA POJĘCIA

Niniejszy artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czym jest hipertekst, z którym mamy do czynienia na co dzień dzięki technologiom cyfrowym. W tym celu autor dokonuje analizy wybranej literatury na temat hipertekstu i rozpatruje rozumienie pojęcia w odniesieniu do tekstu linearnego obecnego w książkach, do internetu, do cybertekstu, a także jako formę zarządzania wiedzą. Szczególne miejsce zostaje poświęcone badaniom G. Landowa, który od wielu lat zajmuje się tym zagadnieniem,
opisuje je i ukazuje jego wpływ na nową jakość czytania, a co za tym idzie, na dydaktykę, która dużo miejsca poświęca na pracę z tekstem (podręczniki). Kwestia wpływu na dydaktykę pozostała jedynie zasygnalizowana i niepogłębiona.
Hipertekst jest formą tekstu zapisanego w sposób nielinearny i swoją strukturą przypomina formę sieci, w której zasadniczą rolę odgrywa link, czyli łącznik pomiędzy węzłami, które stanowią bloki tekstowe, a także informacje zapisane w postaci audio-wizualnej. Przykładem hipertekstu jest internet, gdzie odnajdujemy podobną strukturę oraz wymienione elementy. Hipertekst odgrywa znaczącą rolę w organizacji wiedzy; dzięki obecności hiperłączy umożliwia szybkie wyszukanie i dotarcie do informacji, co ma szczególne znaczenie w przypadku dużej jej ilości, a co byłoby utrudnione w przypadku posługiwania się jedynie metodą linearną.
Powyższe opracowanie zachęca do pogłębienia tematu w celu zrozumienia wpływu hipertekstu na kształtowanie się kultury.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
WYCHOWANIE PAJDOCENTRYCZNE A REALIZACJA RÓL SPOŁECZNYCH

Tematem niniejszego opracowania jest przede wszystkim przedstawienie pajdocentryzmu pedagogicznego, będącego składnikiem wielu kierunków nowoczesnego wychowania, i skonfrontowanie tego stanowiska z klasycznym ujęciem realizacji ról społecznych przez jednostki w społeczeństwie. Nowatorskie przedstawienie wizji wychowawczych przez pedagogów przełomu XIX i XX w. takich, jak Ellen Key czy Janusz Korczak, a także postmodernistyczna wizja współczesności w pewnym sensie powołały do życia pedagogikę pajdocentryczną, która stanowi odpowiedź na synkretyzm kulturowy oraz rzuca wyzwanie szkole tradycyjnej, której zwyczajowe środki wyrazu są w dużej mierze zdezaktualizowane. Zestawienie postulatów pedagogiki pajdocentrycznej z ujęciem roli społecznej w socjologii prowadzi do wielu ciekawych wniosków. Jednym z nich jest niewątpliwie kwestia ładu czy też porządku społecznego, podnoszona np. przez orientację funkcjonalistyczną w socjologii. Niniejszy artykuł stanowi próbę wyjaśnienia kwestii wychowania opartego na swobodzie i odrzucającego autorytety. Czy wychowanie takie może być właściwym środkiem ku realizacji w przyszłości dobrze funkcjonującego mechanizmu społecznego opartego na wyspecjalizowanych rolach społecznych? Tak postawione pytanie zapewne jeszcze długo nie doczeka się jasnej i pełnej odpowiedzi z uwagi na aktualność problemu i jego zróżnicowaną problematykę łączącą dyskursy: socjologiczny, pedagogiczny, ale także w dużym stopniu ideologiczny. Należy także zaznaczyć, że zetknięcie pajdocentryzmu z realizacją ról społecznych, podnoszonych szczególnie w kontekście socjologizmu pedagogicznego, jest problematyką niezbadaną, która wymaga szeregu analiz i opracowań.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SZTUKA SAKRALNA A PRZEŻYCIE TANATOLOGICZNE – ASPEKT TEOLOGICZNO-PEDAGOGICZNY

Wychowanie przez sztukę mające prowadzić do rozwoju człowieka, do równowagi funkcji intelektualnych, emocjonalnych i motywacyjno-wolitywnych, jest często pomijanym aspektem. Sztuka powinna opanować nasze życie. Świat wyobraźni formowany jest od dzieciństwa, poddawany różnym perturbacjom, różnicuje się w trakcie dorastania i doświadczeń. Są to również doświadczenia przykre, smutne, trudne. Sztuka sakralna nie pomija takich doznań w życiu człowieka. Przedstawia śmierć często w taki sposób, by odbiorcę zachęcić do refleksji i wzbogacić jego życie. Sztuka wtedy staje się narzędziem ogólnego kształtowania człowieka, które ma umożliwić mu życie w sposób spontaniczny i twórczy, a także pomóc osiągnąć harmonię życia zmysłowego, uczuciowego i intelektualnego.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SPOSOBY SKUTECZNEJ KOMUNIKACJI NAUCZYCIELA Z UCZNIEM

W artykule przedstawiono sposoby skutecznej komunikacji interpersonalnej między uczniem a nauczycielem. Wskazano na czynniki, które są nieodzownym elementem w procesie porozumiewania się. Każdy z nas może działać według przedstawionych poniżej schematów, jak również odnaleźć taki model komunikacji, w którym będzie czuł się najlepiej. W procesie komunikacji ważne jest również to, jakim stylem i sposobem wychowania kierują się wychowawcy, gdyż ma to niesamowity wpływ na rozwój psychiczny i społeczny każdego ucznia.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
FUNKCJONOWANIE OSOBY STOPNIOWO TRACĄCEJ WZROK W PRZESTRZENI EDUKACYJNO-REHABILITACYJNEJ

Tekst składa się z dwóch podstawowych części. W pierwszej zawarto teoretyczną analizę wpływu wrodzonej niepełnosprawności progresywnej na bieg życia, ze szczególnym zwróceniem uwagi na takie obszary, jak edukacja i funkcjonowanie społeczne. W drugiej zaś opisano indywidualny przypadek przebiegu edukacji osoby z postępującą słabowzrocznością na tle przemian polityczno-społecznych, jakie miały miejsce w Polsce w ostatnich czterech dekadach.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Polemika Józefa Tischnera z tradycją tomistyczną, jako spór o kształt współczesnej edukacji religijnej w Polsce

Przedmiotem niniejszego tekstu jest prezentacja fragmentu jednego z najciekawszych sporów filozoficzno-religijnych między ks. Józefem Tischnerem a przedstawicielami szkoły tomistycznej w Polsce. Poniższa analiza skupiała się wyłącznie na pierwszej fazie sporu (1968–1972), podstawowym celem opracowania jest jednak wydobycie głosów krytyki kluczowych w obecnie toczącej się dyskusji nad kształtem współczesnej edukacji religijnej w Polsce, jak również dostrzeżenie ważnych argumentów w tej kwestii. Zdaniem autora niniejszego opracowania, ukazanie struktury filozoficzno-teologicznego sporu doprowadzić ma do odsłonięcia kontekstu edukacyjnego, który lokuje tę dyskusję w przestrzeni krytycznych analiz pedagogiczno-religijnych.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
STRATEGIE NAUCZANIA FILOZOFII

W Polskich mediach, nawet tych ambitnych, brak jest filozoficznych analiz oraz komentarzy do życia intelektualnego i politycznego. Co więcej, brak również zapotrzebowania na nie. Ta konstatacja skłania do poszukiwania przyczyn. Jedną z głównych autor widzi w, oczyszczonym z odniesień do rzeczywistości społeczno-kulturalno-intelektualnej, sposobie wprowadzania w filozofię licealistów i studentów. Naucza się jej w porządku historycznym, skupiając się na chronologii oraz przedstawiając filozoficzne koncepcje jako teorie wyrafinowane intelektualnie i oderwane od świata zwykłych ludzi. Teorie, które czasami wchodzą w  interakcje i bardzo rzadko ze światem. Że można i należy inaczej pokazuje autor, przyglądając się trzem strategiom nauczania: historycznej, problemowo-życiowej oraz zagadnieniowo-historycznej. Główną część artykułu poświęca on właśnie opisowi tych strategii w oparciu o analizę najbardziej popularnych w Polsce podręczników do filozofii.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Bariery biblijne inkluzji osób z niepełnosprawnością we wspólnotach chrześcijańskich

Celem artykułu jest wskazanie na niektóre teksty biblijne, które mogą przyczyniać się do wznoszenia barier utrudniających pełną inkluzję osób z niepełnosprawnością we wspólnotach chrześcijańskich. W Piśmie Świętym postrzega się często niepełnosprawność jako powód do wykluczenia ze wspólnoty kultycznej, efekt ludzkiej winy i grzeszności lub okazję do uszlachetnienia człowieka, ewentualnie – jako impuls do podejmowania działalności charytatywnej przez wspólnotę. W każdym z tych przypadków pozycja osoby z niepełnosprawnością jest postrzegana jako nie-zwyczajna. Jeśli odczytuje się teksty biblijne powierzchownie, istnieje niebezpieczeństwo odmawiania osobom dotkniętym niepełnosprawnością dojrzałej relacji z Bogiem i pełnego uczestnictwa w życiu wspólnoty. Autor postuluje rozwijanie teologii, w której doceniano by szczególny wkład osób z niepełnosprawnością w życie chrześcijańskiej wspólnoty i przyznawano by im miejsce nie na jej obrzeżach, lecz w centrum.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Hermeneutyka słabej myśli Gianniego Vattimo jako inspiracja dla pedagogiki religii

W artykule został zaprezentowany projekt słabej pedagogiki religii, inspirowany radykalną hermeneutyką Gianniego Vattimo i kluczową dla niej kategorią kenosis („osłabiania”). Projekt ten zakłada rezygnację z doktryny preambula fidei, z ortodoksji jako mocnej ontologii, narzucającej się w arbitralnych i autorytatywnych sądach oraz apodyktycznych roszczeniach do określania i ustalania obowiązujących uniwersalnie kryteriów epistemologicznych, metafizycznych, antropologicznych czy etycznych. Praxis takiej pedagogiki wiązałoby się z hermeneutycznym w swym charakterze odkrywaniem zbawczego sensu chrześcijańskiego przesłania polegającego na wyzbywaniu się roszczeń do obiektywności oraz na sprowadzaniu kategorii prawdy z zewnątrz (doktryna) do wewnątrz (przeżywanie). Przez bardziej świadomą identyfikację z treścią tradycji, stawianie jej pytań, poszukiwanie i odnajdywanie odpowiedzi wykraczających poza przyjętą ortodoksję i dogmat podmiot odzyskiwać ma autonomię i sprawczość, ma także szansę stawać się dojrzałym i odpowiedzialnym uczestnikiem hermeneutycznej tradycji chrześcijańskiego przekazu. Formuła ta otwiera przed nim przestrzeń specyficznego „mówienia” o doświadczeniu religijnym i jego ekspresji nie tylko w ramach usankcjonowanej dziś tzw. hermeneutyki biblijnej, lecz przede wszystkim na drodze swobodnego eksperymentowania ze słowem, gestem, znakiem i symbolem religijnym, na sposób, w jaki czyni to sztuka, co w silnie zmediatyzowanej (pop)kulturze nie pozostaje bez znaczenia dla recepcji tradycji i identyfikacji z nią.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Inkluzywistyczna reinterpretacja pojęcia wiary u Paula Tillicha i jej implikacje dla praktyki edukacji religijnej

Paul Tillich reinterpretuje chrześcijańskie pojęcie wiary w Boga jako bytu i ukazuje je jako troskę ostateczną. Wiara staje się więc centralnym i koniecznym stanem wszystkich. Chociaż podmiot wiary jest skończony, to ma zdolność to dążenia do ostatecznego, nieskończonego przedmiotu. Przedmiot wiary może być wyrażony jedynie symbolicznie, zatem nie istnieje jeden prawdziwy symbol wiary. Skończona natura przedmiotu w sposób nieunikniony rodzi zwątpienie i błądzenie. Takie ujęcie wiary ma implikacje dla edukacji religijnej. Ta winna stać się inkluzywną, włączającą wszystkich ludzi, zarówno religijnych, jak i niereligijnych, pomagać im pogłębiać ich wiarę, zgodnie z poszczególnym jej rozumieniem, a także przestrzegać przed niebezpieczeństwem absolutyzacji poszczególnych symboli wiary. Szczególnie teistyczne religie winny pamiętać o tym, że ostateczny obiekt wiary wykracza poza absolutny byt. Troska ostateczna, chociaż niebezpośrednio, to jednak jest także obecna w świeckim, nie tylko religijnym doświadczeniu.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Problem edukacji religijnej w społeczeństwie pluralistycznym

W tekście pokazuję, że możliwa jest religijna edukacja w społeczeństwie pluralistycznym, to znaczy zróżnicowanym pod względem religijnym, światopoglądowym, kulturowym i etnicznym, o ile wspólnota religijna i wspólnota obywatelska trafnie rozpoznają swoją naturę i celowość. Charakteryzuję naturę obu społeczności, naturę edukacji, naturę edukacji religijnej oraz omawiam odpowiedzialność obu wspólnot za kształt edukacji. Wskazuję na to, że katolicka edukacja uznaje prawo do wolności religijnej i w tym sensie godzi się na religijny pluralizm, a także szanuje autonomię rzeczywistości ziemskich, a więc m.in. świeckość państwa i wartość różnych nauk. Twierdzę, że z punktu widzenia społeczeństwa pluralistycznego istnienie edukacji katolickiej powinno być akceptowalne. Edukacja ta nie sprzeciwia się prawu do istnienia w społeczeństwie różnych dyskursów, a jedynie korzysta z prawa do obecności w życiu publicznym także jej dyskursu.

Czasopismo: Forum Pedagogiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika