rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wilhelm Gibałka i pierwszy PZL P-24 zbudowany w Turcji

W latach 1935–1939 całkowicie metalowy myśliwiec PZL P-24 był zaliczany przez ekspertów lotniczych do najlepszych samolotów myśliwskich na świecie. Był on rozwiniętą wersją P-11 na eksport, napędzaną silnikiem Gnome-Rhône 14 Kfs o mocy 900 KM (662 kW). W 1936 roku Turecka Liga Lotnicza nabyła licencję na ich budowę i 40 gotowych płatowców P-24 (14 szt. P-24A i 26 szt. P-24C). Niniejszy artykuł przedstawia historię produkcji pierwszego P-24 w Wytwórni Samolotów Kayseri na podstawie obszernego artykułu opublikowanego w 1960 r. przez mgr inż. Wilhelm Gibałka – szefa zespołu instruktorów delegowanych do Turcji.

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Język polski na Ukrainie – stan, status, edukacja

W artykule zostały przedstawione dotychczasowe badania nad językiem polskim na Ukrainie w aspekcie językoznawczym oraz socjolingwistycznym. Komentując te badania, autor stawia wiele pytań, m.in. o kryteria narodowości polskiej, o granice polskiej kultury, o rolę państwa polskiego w promocji polskości na Ukrainie, a także o status języka polskiego na Ukrainie w przestrzeni prywatnej (w rodzinach) i publicznej: mediach, Internecie, Kościele katolickim, polskich instytucjach. Język polski na Ukrainie jest językiem obcym, jednak ponad 30-letnie nauczanie języka polskiego (też jako obcego) nie przynosi efektów – co potwierdzają badania autora na Ukrainie oraz obserwacje uchodźców w Polsce. Autor sugeruje zmianę podejścia edukacyjnego: z językowego (komunikacyjnego) na kulturowe, w którym istotne jest doświadczenie kultury, przeżycie, aspekt wychowawczy. Taka edukacja ma przygotować obywateli Ukrainy do emigracji do Polski (i Europy) lub współpracy z Polską na Ukrainie. 

Czasopismo: Polonia Inter Gentes
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, językoznawstwo
Odwieczny model dziejów Rosji

Artykuł przedstawia dualny model dziejów Rosji w wystąpieniach romantyków polskich w tekstach rosjoznawczych epok następnych oraz w pracach autorów rosyjskich, m.in. Jurija Łotmana i Borysa Uspienskiego. Autor dowodzi, iż gnostycko ‐manichejskie wpływy na religijności Rosjan są źródłem ich akumulacji buntu przeciw światu i przewidzianemu w nim losowi człowieka. Ten bunt na podłożu radykalnego dualizmu antyświatowego rodzi niszczycielskie pragnienia Rosjan, które wybuchają w rozmaitych formach niszczycielstwa historycznego. Popychają Rosjan do wojen, zaborów, rewolucji i najazdów.

Czasopismo: Studia Rossica Gedanensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Beate Barbara Juliane von Krüdener o podróżach i w podróżach po Europie

Artykuł zawiera omówienie problemu podróży na podstawie powieści Waleria i tomu Wspomnienia o dzieciństwie i młodości Beate Barbary Juliane von Krüdener (1764–1824). Krüdener to francuskojęzyczna pisarka, urodzona w Rydze, pochodząca z zasłużonego rodu Niemców bałtyckich, pod koniec życia doradczyni Aleksandra I. Artykuł składa się z pięciu części: „Kim była?” (biografia pisarki), „Nad Bałtykiem” (obraz Danii w Walerii i Liwonii we wspomnieniach), „W Petersburgu” (obraz carów rosyjskich), „W kierunku zachodnim” (obraz Danii i Włoch w Walerii oraz Niemiec, Francji, Anglii we wspomnieniach) i „Zakończenie” (koncepcja „Europejki rosyjskiej”). Podróże Krüdener miały charakter intelektualny (spotkania z elitami politycznymi i kulturalnymi Europy, udział w życiu kulturalnym). Europa Północna (zimna, melancholijna) zostaje skontrastowana z południową (ciepła, radosna).

Czasopismo: Studia Rossica Gedanensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Strategie komunikacyjne w nagłówkach prasowych o wojnie w Ukrainie w duńskim dzienniku „Politiken” (z perspektywy odbiorcy)

Treścią artykułu jest przedstawienie strategii komunikacyjnych w nagłówkach prasowych o wojnie w Ukrainie w duńskim dzienniku „Politiken”. Badanie dotyczyło 26 nagłówków z dwóch działów tematycznych dziennika. Analiza porównawcza wykazała różnice w strukturze, organizacji informacji, użyciu środków stylistycznych, emotywnych oraz sposobie przedstawienia wojny. Kontrasty wynikają z przynależności tekstów do odmiennych gatunków prasowych: tekstów informacyjnych i publicystycznych. Połączenie obu typów tekstów linkami tworzy wewnętrzny mini-dyskurs i daje pełniejszy obraz przedstawianych wydarzeń.

Czasopismo: Studia Rossica Gedanensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Rosja Sowiecka i Związek Sowiecki w refleksji politycznej ruchu zetowego w Drugiej Rzeczypospolitej

Przedmiotem niniejszego artykułu jest próba zaprezentowania i analizy koncepcji polityki zagranicznej, formułowanych w latach Drugiej Rzeczypospolitej przez przedstawicieli politycznego środowiska „Zetu”, a odnoszących się do zagadnienia relacji Polski z Rosją Sowiecką (później Związkiem Sowieckim) oraz poczynań na arenie międzynarodowej wschodniego sąsiada państwa polskiego. Konspiracyjny Związek Młodzieży Polskiej „Zet” powstał w 1886 r. w Warszawie pod hasłem walki o zjednoczoną, niepodległą, demokratyczną i sprawiedliwą społecznie Rzeczpospolitą. W Polsce międzywojennej, zachowując tajny charakter, koordynował działalność sieci jawnych organizacji i periodyków (tworzących tzw. ruch zetowy), wpływając na życie polityczne i społeczne w kraju. W Rosji Sowieckiej, a później Związku Sowieckim, widział zagrożenie dla odrodzonej Rzeczypospolitej, wskazując na imperialny i agresywny charakter polityki zagranicznej bolszewików. „Zet” popierał program federacyjny, a następnie prometejski. Opowiadał się też za bliską współpracą zachodnich sąsiadów państwa sowieckiego. Koncepcje polityki zagranicznej zetowców, odnoszące się do Rosji Sowieckiej i Związku Sowieckiego, opierały się na postulacie osłabienia „czerwonego Kremla”, definiowanego jako zdeklarowany przeciwnik niepodległej Polski.

Czasopismo: Studia Rossica Gedanensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Polska – Rosja: Sztuka dialogu, dialog sztuki. (Польская художественная культура в историческом и современном контексте. Oтв. ред. с российской стороны И. Светлов. Oтв. ред. с польской стороны И. Люба. Москва: Гнозис, 2021, 624 с.)

Artykuł stanowi omówienie książki Polska kultura artystyczna w kontekście historycznym i współczesnym, wydanej w języku rosyjskim w 2021 roku (Moskwa, GNOZIS, 624 ss.). Książka zawiera prace 32 polskich i rosyjskich naukowców (kulturoznawców, historyków sztuki, literaturoznawców i in.), poświęcone sztuce polskiej, najczęściej w porównaniu z analogicznymi zjawiskami w sztuce rosyjskiej. Przedmiotem opisu jest malarstwo, rzeźba, architektura, teatr, film, literatura. Redaktorami książki są Igor Swietłow (Rosja) i Iwona Luba (Polska).

Czasopismo: Studia Rossica Gedanensia
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Listy z Ukrainy. Antologia poezji , red. H. Semenczuk, Drohobycz: Rada Artystyczna „Dialog” 2016, ss. 554

Równolegle ukazała się także wersja ukraińsko-angielska: Листи з України. Поетична антологія [Letters from Ukraine: Poetry Anthology], red. Г. Семенчук, Тернопіль 2016 [przyp. red.]

Czasopismo: Pomiędzy. Polonistyczno-Ukrainoznawcze Studia Naukowe
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce
Mała litania uroczysta Karola Szymanowskiego

„Litania do Marii Panny. Dwa fragmenty” op. 59 (1930–1933) była ostatnim utworem wokalnym w twórczości Karola Szymanowskiego. Na niej zakończył trwającą przez wszystkie lata jego działalności kompozytorskiej przygodę ze słowem poetyckim. Skomponowana do fragmentów wiersza Jerzego Lieberta pod tym samym tytułem, z tomu „Gusła ”(1930), była zarazem hołdem złożonym przedwcześnie zmarłemu na gruźlicę w 1931 roku młodemu poecie przez przejętego jego losem Szymanowskiego.
Dla kompozytora spotkanie z Liebertem stało się jednym z najważniejszych duchowych wydarzeń w ostatnim okresie życia. Na płaszczyźnie twórczej zbliżył ich do siebie franciszkanizm, jako dążenie do prostoty w sztuce oraz stosunek do rzemiosła artystycznego, do „métier”. Przeżywający żarliwie nawrócenie religijne Liebert, który do polskiej poezji religijnej wprowadził nowy ton, potrącił religijną strunę duszy Szymanowskiego i pomógł mu wydobyć jeszcze muzykę z wyczerpanych już zdaniem autora „Stabat Mater” pokładów jego religijności. Tym samym przyczynił się do ożywienia życia duchowego kompozytora i sprowokował go do swego rodzaju „rachunku sumienia”, którego owocem była właśnie „Litania”. Małe arcydzieło liryki wokalnej ukazujące nowe perspektywy w twórczości Szymanowskiego, a jednocześnie modlitwa kompozytora, jak „Mała msza uroczysta” Gioacchina Rossiniego.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Sara Levy i jej muzyczna kolekcja. Koncerty klawiszowe Carla Philippa Emanuela Bacha z Biblioteki Narodowej

Przedmiotem artykułu jest zbiór manuskryptów przechowywanych w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Zawierają one dziesięć koncertów klawiszowych Carla Philippa Emanuela Bacha, spisanych przez Georga Amfta na podstawie kolekcji  Sary Levy oraz Zippory Wulff. W artykule analizie poddano przede wszystkim „Koncert a-moll” Wq 26. Odpis Amfta powstał prawdopodobnie na bazie Bachowskiego autografu z Biblioteki Królewskiej w Berlinie (Königliche Bibliothek). W związku z tym, że ów pierwowzór zaginął, kopia Amfta z Warszawy wydaje się być istotnym pośrednim źródłem dla Wq 26.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dziewiętnastowieczne salony warszawskie —„instytucje” kultury czy wysublimowane alkowy?

Dziewiętnastowieczne życie społeczno‑kulturalne Warszawy w jego towarzyskiej formie skupiało się, głównie ze względów politycznych, wokół instytucji salonu. To zapomniane i postrzegane dziś nieco groteskowo zjawisko stało się na tyle popularne, że każdego wieczoru bywalcy salonów mogli pojawiać się w innym domu. Co bardzo ciekawe, prowodyrkami tej towarzyskiej formy aktywności społecznej stały się kobiety, a należy pamiętać, że mamy na myśli zjawisko sięgające ponad 100 lat przed nadaniem równych praw wyborczych.
Artykuł ma na celu ukazanie różnorodności zagadnień kulturalnych, szczególnie muzycznych, warszawskiej socjety salonowej skupionej wokół domów prywatnych. Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż w życiu towarzyskim tego okresu można zauważyć dwa główne kierunki rozwoju: oficjalny, związany z władzami rosyjskimi, oraz salonowy, w ramach którego znaczącą rolę odgrywały wątki narodowe i patriotyczne. Biorąc pod uwagę działalność salonów m.in. Katarzyny Lewockiej, Niny Łuszczewskiej, Pauliny Wilkońskiej, w sposób szczególnie klarowny cel ten wiąże się z pierwiastkiem kobiecym. 
Artykuł obejmuje ogólną charakterystykę życia salonowego, jego główne kierunki i dyskusyjne zagadnienia, a także omówienie poszczególnych kierunków działalności na wybranych przykładach.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Polskie kompozytorki baletów. Rekonesans

Muzyka baletowa przedstawia się jak uboga krewna w polskiej refleksji teoretycznej i muzykologicznej. A muzyka baletowa tworzona przez kobiety jawi się wręcz jako czysta kartka. Aby chociaż w minimalnym stopniu ją zapisać, postanowiłem przyjrzeć się polskim kompozytorkom XX i XXI wieku. Z wyliczeń statystycznych, opartych o trzy bazy danych: POLMIC-u, e-teatru, taniecpolska.pl i kwerendy własne wynika, że 35 polskich kompozytorek XX i XXI wieku ma na swoim koncie przynajmniej jedno dzieło lub więcej, które w podtytule zawiera dookreślenie „balet”, „muzyka  baletowa” lub zostało skomponowane specjalnie dla teatru tańca, pantomimy lub spektaklu tańca. Łącznie powstało 122 utworów, z których 20 (balety) nie doczekało się realizacji scenicznej. W związku z tym, że muzyka pisana dla innych typów „widowisk tanecznych” powstawała we współpracy z konkretnym choreografem lub choreografką, została zrealizowana na scenie — z wyjątkiem 3 kompozycji — w stu procentach. 
Kompozytorką, która jako pierwsza tworzyła muzykę baletową w Polsce, była Anna Maria Klechniowska. Pierwsze dwa balety: „Bilitis” i „Juria” skomponowała w dwudziestoleciu międzywojennym, trzeci — „Fantasma” — w 1964. Największym  powodzeniem cieszyła się twórczość baletowa dla dzieci Jadwigi Szajny-Lewandowskiej (1912–1994). Najczęściej wystawiany był balet „Pinokio”. Kolejne zagadnienie dotyczy realizacji scenicznych. Choreografię do 18 baletów wystawionych na scenie zrealizowali mężczyźni, a 14 — kobiety. Inaczej wypadają liczby w przypadku muzyki do „widowisk tanecznych” (pantomima, teatr tańca, spektakl tańca), gdzie dominowały choreografki (47).
Dotychczasowe ustalenia stanowią punkt wyjścia do dalszych badań muzyki pisanej „do tańca”.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Erinnerung an Danzig — kobiety w kulturze muzycznej Gdańska i poł. xx w. w świetle zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej

Przedwojenna kultura muzyczna na terenie Gdańska (Danzig) rozwijała się głównie w środowisku niemieckojęzycznych gdańszczan. Po II wojnie światowej ślady tego życia muzycznego w ograniczonym zakresie pozostały w zbiorach PAN Biblioteki Gdańskiej. Zachowane materiały dotyczące okresu przedwojennego oprócz książek i wydawnictw naukowych obejmują dokumenty życia codziennego, a także nieliczne partytury. Do naszych czasów w tych zbiorach przetrwały świadectwa kobiecej aktywności muzycznej na terenie miasta. W niniejszym artykule prezentuję sylwetki trzech kobiet — kompozytorek, nauczycielek i wykonawczyń, o których w świetle zgromadzonych materiałów można z pewnością powiedzieć, że były znaczącymi postaciami w przedwojennym gdańskim życiu muzycznym oraz społecznym. Są to: Martha Reincke, Ella Mertins i Lotte Prins. Ich twórczość i działalność artystyczna wpisują się w szerszą perspektywę historyczną miasta, stanowią też doskonały przyczynek do badania nastrojów społecznych, dla których kultura muzyczna miała fundamentalne znaczenie.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Inklinacje, refleksje, niedopowiedzenia w muzyce Katarzyny Kwiecień-Długosz. Szkic o kompozytorce z Zielonej Góry

Kobiety kompozytorki zajmują ważne i widoczne miejsce we współczesnej polskiej kulturze muzycznej, którą współtworzą za sprawą swej wszechstronnej działalności (twórczej, organizacyjnej, dydaktycznej). Jedną z nich jest Katarzyna Kwiecień-Długosz (ur. 1978), wywodząca się z Zielonej Góry. Posiada ona świetny warsztat kompozytorski, doskonale włada formą, której konstrukcja jest oparta na fluktuacji napięć i odprężeń łatwo odczytywalnych przez słuchacza. Komponowanie od osiemnastu lat jest artystycznym reportażem z jej życia, co zostało zasygnalizowane w trzech kadrach z jej dorobku twórczego.
Pierwszy — „Inklinacje — wskazuje na upodobanie artystki do pewnych zagadnień muzyczno-warsztatowych (m.in. do technik „translatorskich”, np. „Memories from VN” na wiolonczelę i fortepian). Kadr drugi — „Refleksje” — ukazuje  terapeutyczny cel tworzonej muzyki, na pozór dookreślonej w swoich tytułach i odautorskim komentarzu, ale  otwierającej się na słuchacza w warstwie bardzo emocjonalnej, osobistej (np. „Punctum” na orkiestrę smyczkową). W kadrze trzecim — „Niedopowiedzenia” — ujawnia się introwertyczna i kontemplacyjna natura kompozytorki (np. „Ad fontes” na carillon). 
Katarzyna Kwiecień-Długosz jest inicjatorką i organizatorką cyklu kameralnych koncertów akademickich, prezentujących dorobek artystów z trzech ośrodków: Uniwersytetu Zielonogórskiego, Akademii Muzycznej z Poznania i Akademii Sztuki ze Szczecina. W ten nurt działalności włącza też swoich studentów z Uniwersytetu Zielonogórskiego, stwarza tym samym gwarancję dalszego rozwoju kultury muzycznej.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Przez zabawę ku źródłom dźwięków — przyczynek do badań instalacji dźwiękowych w twórczości Lidii Zielińskiej

Instalacje dźwiękowe są obecne w muzyce polskiej od lat 60. XX wieku, kiedy to swoje pierwsze kompozycje przestrzenno‑muzyczne zaprezentował Zygmunt Krauze. Choć innowacyjne działania Krauzego dość długo nie znajdowały naśladowców w polskim środowisku muzycznym, to już w latach 80. zainteresowanie kompozytorów formami multimedialnymi, angażującymi odbiorców do aktywnego uczestnictwa, znacznie wzrosło. Wśród twórców, którzy dostrzegli muzyczny potencjał nowej formy sztuki znalazła się Lidia Zielińska — chętnie eksplorująca możliwości sonorystyczne zarówno instrumentów tradycyjnych, jak i elektroakustycznych. 
W kontekście kształtowania jej indywidualnego języka kompozytorskiego ważną rolę odegrało także poznanie idei głoszonych przez Raymonda Murraya Schafera, spotkania z kanadyjskim kompozytorem oraz upowszechnianie jego myśli w polskim środowisku. Ważnym nurtem jej twórczej aktywności są także działania skierowane do dzieci. Wszystkie wymienione aspekty widoczne są w jej instalacjach, które — zgodnie z założeniami Łukasza Guzka, badacza sztuki XX i XXI wieku — nierozerwalnie łączą w sobie zagadnienia przestrzeni i obecności. Pod względem brzmieniowym projekty te stanowią spójną całość z pozainstalacyjną twórczością Zielińskiej, będąc przestrzenią eksplorowania  zagadnień związanych z istotą i źródłami dźwięku, a także ekologią akustyczną. 
W artykule zostają dokładniej opisane następujące instalacje dźwiękowe Lidii Zielińskiej, z uwzględnieniem ich założeń kompozytorskich i sposobu realizacji elementów charakteryzujących formy instalacyjne: „Muzyka potencjalna [nr 1]”. „Spiskowa teoria dźwięku” (1988), „Projekt dla końca korytarza” (1994), „Alles gab’s schon mal” / „Wszystko już było” (2006), „Lutosławski DIY” (2013), „Plasterki muzyki” (2013), „Looks Chinese, Sounds Polish” (2013) oraz „Polish Sonorities” (2014).

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
„Nie podoba mi się to…”, czyli problematyka społeczna w twórczości Lidii Zielińskiej

O Lidii Zielińskiej napisano, że jest „mistrzynią łączenia klasycznych instrumentów z elektroniką”, jednak równie właściwym byłoby stwierdzenie, że od kilku lat jest także mistrzynią łączenia/wiązania swych kompozycji z ważnymi problemami społecznymi, takimi jak: mowa nienawiści, zanieczyszczanie i degradacja planety, nierespektowanie praw kobiet, dzielenie społeczeństw z powodów politycznych czy problematyka odchodzenia, śmierci, zbierającej swe żniwo z coraz większym ostatnio natężeniem. Artykuł dotyczy w szczególności dzieła Lidii Zielińskiej pt. „Nie podoba mi się to” z roku 2018, dotykającego trudnego problemu społecznego, jakim jest rosnąca agresja, rozprzestrzeniająca się m.in. w mediach społecznościowych, będąca źródłem tragicznych wydarzeń, tj. samobójstw młodych ludzi, piętnowanych, wykluczanych i ośmieszanych przez rówieśników. Kompozytorka, głęboko poruszona tym problemem, pragnie swym utworem rozbudzić w młodych ludziach oraz w społeczeństwie świadomość istnienia procesów biorących udział w powstawaniu agresji i nienawiści oraz uświadomić odbiorcom, jakie skutki mogą te negatywne zjawiska wywołać.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Kwartety smyczkowe Hanny Kulenty. Pamięć gatunku a współczesne środki ekspresji

W twórczości Hanny Kulenty kwartet smyczkowy jawi się jako znacząca forma wypowiedzi artystycznej. Jego kolejne wcielenia (6 kwartetów powstałych w latach 1983–2014) obrazują ewolucję języka muzycznego kompozytorki, jej spojrzenie na problemy formy, czasu, przestrzeni, brzmienia. Artykuł jest próbą uchwycenia idiomatycznych cech tej  muzyki, ujmowanych w kontekście Bachtinowskiej teorii gatunku jako reprezentanta twórczej pamięci, oraz wskazania miejsca kwartetów we współczesnej muzyce kameralnej polskich kompozytorów.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zofia Lissa i Włodzimierz Iwannikow — polska muzykolog i radziecki kompozytor we wspólnej walce o nowy, lepszy ład

W życiorysie Zofii Lissy jest wiele faktów dobrze udokumentowanych, lecz także sporo niemal białych plam. Są to okresy najsłabiej opisane w znanych źródłach: dzieciństwo (wraz z pobytem w Austrii podczas I wojny światowej) oraz ucieczka i pierwsze miesiące po opuszczeniu Lwowa (po ataku Niemców na ZSRR w roku 1941). Trzeba mieć nadzieję, że odnajdą się materiały, które pozwolą na uzupełnienie tych luk. 
Obok plam białych mamy jednak w tej biografii również różne odcienie szarości. Dotyczy to m.in. okresu spędzonego przez Lissę w Moskwie. Tu źródeł jest więcej, jednak są słabo opracowane, a to stworzyło pożywkę dla żądnej sensacji powszechnej wyobraźni. Niniejszy artykuł to próba rozwiania unoszącej się nad tematem mgły i atmosfery tajemniczości. 
Teza artykułu brzmi następująco: przez cały pobyt w Moskwie, z właściwą sobie naiwnością, Lissa pracowała najlepiej jak umiała dla dobra muzyki polskiej. Zakres jej zainteresowań był szeroki — od muzyki dawnej po współczesną, przy czym w problemach nowej twórczości orientowała się znakomicie. Równolegle do propagowania muzyki profesjonalnej zajmowała się zagadnieniami upowszechnienia muzyki. Wierzyła, że ma tu do spełnienia misję jako muzykolog i że najlepiej ją wypełni, blisko współpracując z kompozytorem, który jej wskazówki będzie „wcielał” w muzykę. W tym  kontekście jej powrót do Polski może się jawić jako próba wprowadzenia w życie podobnych idei na daleko szerszej płaszczyźnie: odtąd ona nie będzie już reprezentowała siebie, ale całą muzykologię polską, zaś jednego kompozytora zastąpi cały Związek Kompozytorów Polskich.

Czasopismo: Polski Rocznik Muzykologiczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Konteksty i implikacje III Sesji Plenarnej „Der synodale Weg” we Frankfurcie nad Menem, 3-5 lutego 2022 roku

Trzecia sesja plenarna „Der Synodale Weg” i przyjęte podczas niej trzy dokumenty pozwalają na wstępną diagnozę rozpoczętego w 2019 roku procesu odnowy i reform w Kościele katolickim w Niemczech. Diagnoza ta pozwala zauważyć, że członkowie wspólnoty kościoła są zaniepokojeni coraz większą liczbą apostazji oraz trudnościami z  odzyskaniem zaufania i  wiarygodności spowodowanego nadużyciami autorytetu i władzy w wielu wymiarach życia duchowego i fizycznego (seksualnego). W uchwalonych dokumentach w  wymiarze teologicznym dokonano rewizji precedencji źródeł teologicznych, kładąc większy akcent na „znaki czasu” jako locus theologicus oraz uwypuklając większe znaczenie konferencji episkopatu danego kraju do rozstrzygnięć w obrębie autentycznego nauczania w Kościele powszechnym. Gremium „Der Synodaler Weg” oraz mające się ukonstytuować Rady synodalne na poziomie diecezji także powinny mieć nie tylko charakter doradczy, ale i rozstrzygający. Podobne reformy Kościoła katolickiego spotykają się z ruchami kontestującymi takie rozstrzygnięcia, wskazującymi na to, że uczestnicy tego gremium nie mają mandatu, aby zobowiązywać wierzących w Niemczech do ich przestrzegania. Stolica Apostolska wydała Deklarację, wskazując, że decyzje podejmowane przez „Der Synodale Weg” nie mają mocy wiążącej ani w przypadku propozycji nowych form kierowania Kościołem, ani w kwestiach wiary i moralności.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Aksjologia przedawnienia

Artykuł ma rozstrzygnąć problem badawczy na podstawie metod: aksjologicznej i formalno--dogmatycznej oraz odpowiada na pytanie: jakie przyczyny sprawiają, iż instytucja przedawnieniawykazuje słabe ugruntowanie aksjologiczne w prawie cywilnym. Aksjologia instytucjiprzedawnienia polega na ochronie dłużnika. Ustawodawca, dając zobowiązanemu możnośćuchylenia się od spełnienia świadczenia za pomocą zgłoszenia zarzutu przedawnienia, pozbawiawierzyciela możliwości dochodzenia dłużnego świadczenia. Kształt tej regulacji sprawia,że w stosunkach cywilnoprawnych może pojawić się zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotucywilnoprawnego. Argumenty i wnioski wskazują jednoznacznie na to, iż przedawnieniemoże zarówno sprzyjać, jak i zapobiegać stabilizacji obrotu. Fakt ten świadczy o słabymugruntowaniu aksjologicznym tej instytucji.

Czasopismo: Ius Novum
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne