rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Aspiracje życiowe młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim

Tematem niniejszego doniesienia badawczego jest poznanie celów i aspiracji życiowych młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, która kończąc edukację w szkole zawodowej, staje przed koniecznością wyboru dalszej drogi życiowej, a także porównanie ich z aspiracjami pełnosprawnych rówieśników. Analizując materiał zebrany dzięki zastosowaniu nieco zmodyfikowanego i dostosowanego do własnych potrzeb Kwestionariusza ankiety na temat planów życiowych młodzieży w opracowaniu B. Górnickiej (2004), można zauważyć, że plany i cele życiowe badanej młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną niejednokrotnie nie różnią się (lub niewiele różnią się) od planów, jakie zakładają sobie jej pełnosprawni rówieśnicy. Młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, tak samo jak młodzież w normie intelektualnej, ceni sobie podobne wartości w życiu, chce zdobyć wykształcenie oraz pracę, która będzie odpowiadała jej zainteresowaniom, a jednocześnie będzie umożliwiała życie na odpowiednim poziomie, pozwalając na utrzymanie siebie i rodziny. Młodzież ta chce być pracownikami uczciwymi, docenianymi przez przełożonych i współpracowników. Chce również w przyszłości być samodzielna i niezależna. Tak jak jej pełnosprawni rówieśnicy również pragnie spotkać w życiu wielką miłość, założyć rodzinę i mieć dzieci, być szczęśliwa w małżeństwie. Pragnie rozwijać swoje zainteresowania oraz spędzać miło czas wolny w towarzystwie rodziny i przyjaciół. Można zatem powiedzieć, iż marzenia i plany życiowe osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim ze szkół ponadgimnazjalnych są takie same jak marzenia każdego młodego człowieka, który staje u progu dorosłości.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika wobec wyzwań współczesności

Celem opracowania jest poszukiwanie przyczyn trudności polskich pedagogów związanych z badaniami podstawowych problemów współczesności. Zwracam uwagę na problemy w interpretacji misji i wizji współczesnej pedagogiki, w tym także na stosowaną metodologię badań. Kwestie te mają związek z niejednoznacznością stanowisk w sprawie przyjmowanych metazałożeń, w tym prymatu człowieka nad edukacją. Brakuje także stanowiska w odniesieniu do przyjmowanego modelu człowieka. Przemiany cywilizacyjne generują wiele nowych problemów koniecznych do uwzględnienia w badaniach, takich jak m.in. nadmiar informacji i zróżnicowanie ich źródeł oraz przebudowa systemu aksjologicznego. To rzutuje na problematykę podejmowanych badań.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zagrożenie wypaleniem zawodowym pracowników socjalnych – porównanie środowiskowe

Praca w zawodach pomocowych nie należy do łatwych, ponieważ opiera się na stałym kontakcie z ludźmi i jest dla ludzi, stawia pracownika w sytuacjach wymagających wykazania się szerokim spektrum umiejętności społecznych i interpersonalnych. Działania pracowników socjalnych i przedstawicieli innych zawodów pomocowych są bardzo trudne ze względu na obciążenia, na jakie pracownicy są narażeni. Powody te są przyczynami wypalenia zawodowego. W niniejszych badaniach poczucie wypalenia zawodowego diagnozowano w oparciu o wielowymiarowy model wypalenia C. Maslach za pomocą Skali Odczuć Zawodowych MBI (Maslach Burnout Inventory). Badaniami objęto łącznie 238 pracowników socjalnych zatrudnionych w ośrodkach pomocy społecznej, w tym 102 osoby pracujące na wsi i 136 zatrudnionych w środowisku miejskim.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Agresja interpersonalna – profilaktyka i przeciwdziałanie

W artykule wskazano terminologię, specyfikę oraz kryteria agresji, agresywności i przemocy. Omówiono też wybrane czynniki ryzyka wystąpienia zachowań agresywnych czy przemocy u dzieci, ujawniające się w rodzinie, środowisku szkolnym i za pośrednictwem mediów. Następnie przedstawiono propozycje działań profilaktycznych stosowanych w celu uniknięcia lub zmniejszenia skali agresywności i przemocy, a także przybliżono przedsięwzięcia zaradcze, wspierające dzieci zagrożone agresją interpersonalną, oraz sposoby przeciwdziałania agresji i przemocy.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Podmiotowość i tożsamość a poczucie sensu i jakości życia młodzieży z niepełnosprawnością

Współczesna młodzież z niepełnosprawnością mimo świadomości własnych praw i potrzeb nadal zmaga się z wieloma barierami i ograniczeniami. Dylematy wynikające z dorosłości oraz samej niepełnosprawności u młodzieży z niepełnosprawnością rodzą wiele pytań o sens czy bezsens własnej egzystencji, o podmiotowość czy przedmiotowość osobową, ale i o sens zdarzeń, sytuacji, potrzeb. Młodzież z niepełnosprawnością stawia również pytania o własną tożsamość i jakość życia w sytuacji wchodzenia w dorosłość z problemem niepełnosprawności. W interdyscyplinarnym ujęciu tego zagadnienia koncepcja człowieka-podmiotu potwierdza przyjęcie podmiotu jako osoby, która spełnia się w realizacji osobistych zadań, jest pełna indywidualizmu, dąży do samorealizacji, może być podstawą do uzasadnienia paradygmatu zmian u młodych osób z niepełnosprawnością oraz może być próbą formułowania własnej, osobowej tożsamości. Młode osoby z niepełnosprawnością nie różnią się od swoich rówieśników w zakresie aspiracji i celów życiowych, jednak w sytuacji młodych osób z niepełnosprawnością można mówić o trudnym wkraczaniu w dorosłość. Prowadzone badania naukowe potwierdzają, że u młodych osób z niepełnosprawnością nadal występują problemy w zrozumieniu własnej tożsamości. Wyniki badań potwierdzają niskie poczucie przynależności społecznej i integracji młodych osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, dość niski poziom poczucia jakości własnego życia, niewielką świadomość własnej niezależności oraz możliwości podejmowania decyzji.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Cechy zaburzeń osobowości a kontrola emocji negatywnych i regulacja nastroju

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie związków pomiędzy cechami zaburzeń osobowości a kontrolą emocji negatywnych i obniżaniem vs. podwyższaniem nastroju. W literaturze przedmiotu istnieją dane na temat dysfunkcjonalnego doświadczania i regulowania emocji u osób z zaburzoną osobowością. Wykazuje się, iż osoby takie nie są zdolne do tworzenia bliskich więzi uczuciowych bądź ich więzi nacechowane są ambiwalencją, konfliktami. Wynika to z problemów w zakresie rozumienia emocji i ich kontroli. Podjęto się sprawdzenia, czy i jakiego rodzaju związki istnieją pomiędzy poszczególnymi cechami zaburzeń osobowości oraz wiązkami zaburzeń A, B i C a kontrolą negatywnych emocji i regulacją nastroju. Badaniami objęto 294-osobową grupę kobiet i mężczyzn z populacji generalnej w podobnym wieku i o zbliżonym poziomie wykształcenia. Zastosowano następujące techniki: do diagnozy cech zaburzeń osobowości – kwestionariusz PDQ-4 Stevena E. Hylera, do oceny kontroli emocji – Skalę Kontroli Emocji CECS, do oceny regulacji nastroju – Skalę Regulacji Nastroju Bogdana Wojciszke. Zastosowano wielozmiennowe analizy regresji oraz analizę ścieżek w celu wykazania, w jakim stopniu cechy zaburzeń osobowości z wiązek A, B i C oraz cechy poszczególnych zaburzeń wyjaśniają kontrolę emocji negatywnych i regulację nastroju. Wyniki wskazują, że nasileniu zaburzeń z wiązki B towarzyszy obniżona kontrola depresji, zaś z wiązki C – podwyższona kontrola depresji. Wyższe tendencje do obniżania nastroju towarzyszą głównie zaburzeniom obawowo-lękowym (wiązka C), zaś nasilenie cech zaburzeń z wiązki A idzie w parze z mniejszą skłonnością do podwyższania nastroju. Osoby z zaburzeniami osobowości nie przejawiają skłonności do podwyższania nastroju.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poszukiwanie akceptacji w subkulturach młodzieżowych

Niniejszy artykuł dotyczy poszukiwania akceptacji przez młodzież, która boryka się z wieloma trudnościami. Problemy w relacjach z rówieśnikami i brak zrozumienia ze strony rodziców oddziałują na poszukiwanie akceptacji poza najbliższym środowiskiem. Młodzi szukają akceptacji m.in. wśród subkultur młodzieżowych. Współcześnie zaszły w nich znaczne zmiany. Nie są to już silnie wykształcone grupy z jasno określonymi granicami. Zmiany, jakie zaszły we współczesnym społeczeństwie, dotknęły również subkultur młodzieżowych. Celem analizy było poszukiwanie odpowiedzi na pytanie kierujące, które zostało sformułowane następująco: Jak prezentuje się poczucie tożsamości w narracjach przedstawicieli subkultur młodzieżowych? W omawianych badaniach zastosowano metodę wywiadu narracyjno-biograficznego. Badaniami objęto pięć młodych kobiet. W opisanych tu badaniach jakościowych narratorki wskazały, że zmagały się z trudnymi relacjami z rodzicami i rówieśnikami oraz że to subkultura pozwoliła im na znalezienie zrozumienia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ryzyko wypalenia zawodowego pracowników służb społecznych

Zjawisko wypalenia zawodowego budzi coraz większe zainteresowanie ze strony psychologów, pedagogów i socjologów. W ciągu niespełna 30 lat powstało wiele teorii o zespołach wypalenia zawodowego. Emocjonalne wyczerpanie, nadmierny dystans wobec osób i spraw, którym się służy, aż do utraty zaangażowania emocjonalnego – to powszechnie doświadczane przejawy syndromu wypalenia zawodowego. Jego efektem może być przedmiotowe traktowanie klientów, uczniów, pacjentów czy petentów. Na szeroką skalę prowadzone są badania nad wypaleniem, które obejmują zasięgiem coraz to nowe grupy zawodowe. Ryzykiem wypalenia zawodowego zagrożone są zawody służebne, których istotą jest pomoc drugiemu człowiekowi. Do tych zawodów zalicza się: pracowników socjalnych, nauczycieli, pielęgniarki, lekarzy, policjantów, służby ratownicze itp. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na wybrane modele wypalenia zawodowego oraz uzyskanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego ryzyko wypalenia zawodowego jest wkalkulowane w zawody, których celem jest służba drugiemu człowiekowi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Starość nie znaczy bierność – współczesne metody aktywizowania seniorów

Artykuł jest próbą zastanowienia się nad problemem, który wynika z faktu starzenia się społeczeństwa. Czy jesień życia oznacza bierność, czy też wskazane jest aktywne przeżywanie tego etapu życia? W publikacji pokazano, w jaki sposób traktowano starość na przestrzeni dziejów i jak jest ona postrzegana współcześnie. Autor zaprezentował także niektóre ze sposobów aktywizowania seniorów, ukazując przy tej okazji dobroczynny wpływ szeroko rozumianej aktywizacji.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zagubione obszary polskiej pedagogiki. Część 2

W niniejszym opracowaniu przedstawiono katalogi problemów zestawiające najważniejsze z zagubionych obszarów polskiej pedagogiki. Uwagę zwrócono na konieczność jasnego określenia misji nauk pedagogicznych. Nie może ona pomijać odpowiedzi na pytanie o istotę człowieka (problemy antropologii i aksjologii). Te zaś nawiązują do filozoficznych podstaw współczesnej pedagogiki. Przyjęty obraz człowieka wskazuje na atrybuty podmiotu: człowieka jako osoby (uzupełnienie paradygmatu naturalistycznego paradygmatem humanistycznym). W odniesieniu do tych atrybutów człowieka odnosi się działalność pedagogiczną. Jej istotą jest wspomaganie procesów rozwojowych. Nie mniej ważne jest to wszystko, co wiąże się z tzw. dziedzinami wychowania (edukacji). Istnieje konieczność rezygnacji z upowszechnionego w tym zakresie addytywizmu. Jak należy postrzegać tę problematykę w świetle wymagań metodologii badań systemowych i wyzwań współczesnej cywilizacji wiedzy? Wszystko to znajduje odzwierciedlenie w zagubionej problematyce aksjologii pedagogicznej oraz problematyce wychowania w świetle i ku wartościom. Problematyka uczenia się człowieka – w kontekście wszechobecnych technologii informacyjnych – także wymaga nowego ujęcia, a to reorganizuje problematykę dydaktyk szczegółowych, w tym edukacji zawodowej.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Szkiełko i oko czy czucie i wiara” – dylematy pracownika socjalnego

W swojej codziennej pracy pracownicy socjalni doświadczają dylematów etycznych związanych z bezpośrednią praktyką zawodową. Dotyczą one m.in. takich zagadnień, jak: niepewność co do słuszności dokonywanych wyborów, konieczność wybierania między działaniem skutecznym a działaniem zgodnym z przepisami czy podejmowaniem działań wbrew oczekiwaniom i woli klienta. Czym się kierować: czy pozostać w zgodzie z własnym sumieniem, dostosować się do przepisów, pozostając w konflikcie z samym sobą, czy może częściowo dostosować system własnych wartości do przepisów, naginając je do własnego sumienia?

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poziom lęku, akceptacja choroby i radzenie sobie ze stresem przez pacjentki onkologiczne i nieonkologiczne

Celem przeprowadzonego badania było zweryfikowanie związku między poziomem lęku (jako stanu i jako cechy) a akceptacją choroby i radzeniem sobie ze stresem przez pacjentki onkologiczne i nieonkologiczne. W badaniu wzięło udział 100 kobiet (po 50 w obu grupach) w wieku od 20 do 60 lat. Zastosowano następujące narzędzia badawcze: Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych (CISS), Skalę Akceptacji Choroby (AIS), Inwentarz Stanu i Cechy Lęku (STAI). Ustalono, iż pacjentki onkologiczne mają wyższy poziom lęku niż pacjentki nieonkologiczne. Pacjentki onkologiczne słabiej niż pacjentki nieonkologiczne akceptują swoją chorobę. Ponadto wśród pacjentek onkologicznych stwierdzono współwystępowanie wysokiego poziomu lęku z emocjonalną strategią radzenia sobie ze stresem i z niskim poziomem akceptacji własnej choroby.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Cyberbullying z perspektywy nastolatków i ich rodziców

Przeprowadzone badania miały na celu sprawdzenie uświadamiania sobie skali cyberprzemocy i poczucia zagrożenia z jej strony przez rodziców i nastolatków. W tym celu zbadano gimnazjalistów oraz ich rodziców za pomocą autorskiego kwestionariusza. Ustalono, że poziom uświadamiania sobie skali zjawiska cyberprzemocy jest wyższy u nastolatków niż u rodziców. Ponad połowa uczniów ujawniła, że byli ofiarami cyberprzemocy, a jedna trzecia – jej sprawcami. Poziom poczucia zagrożenia cyberprzemocą okazał się również wyższy u młodzieży niż u rodziców. Największą różnicę zaobserwowano w odniesieniu do kradzieży tożsamości i niepochlebnych komentarzy, nękania przez częste telefony, zakładanie stron internetowych w celu ośmieszenia i upokorzenia drugiej osoby.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Szkoła miejscem (nie)bezpiecznym – perspektywa ucznia

Szkoła – obok rodziny – jest jednym z najdłużej oddziałujących na człowieka środowisk wychowawczych. W sposób celowy i planowy zajmuje się kształceniem i wychowaniem młodych osób. To tu dzieci i młodzież zdobywają wiedzę i doświadczenia, rozwijają umiejętności, uczą się współdziałania z innymi, dokonują porównań siebie na tle rówieśników. Ważne jest zatem, aby szkoła stwarzała odpowiednie, korzystne warunki dla rozwoju intelektualnego, emocjonalnego i społecznego ucznia. Jednym z nich jest poczucie bezpieczeństwa ucznia w szkole. Niniejszy artykuł został poświęcony kwestii subiektywnego poczucia bezpieczeństwa uczniów w szkole. Na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów liceum i technikum autorka stara się określić, czy w perspektywie badanych uczniów szkoła jest dla nich miejscem bezpiecznym, a także zwraca uwagę na znaczenie relacji nauczyciel–uczeń w kontekście poczucia bezpieczeństwa uczniów w szkole. Ukazuje też perspektywę uczniów w ocenie szkoły jako miejsca (nie)bezpiecznego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Poczucie koherencji a aspiracje życiowe studentów

Poczucie koherencji jako zmienna osobowościowa wpływa na funkcjonowanie człowieka w różnych jego obszarach. Niektórzy badacze odnajdują związki między światem wyznawanych wartości jako psychicznych zasobów a poczuciem koherencji. Spostrzeganie świata jako sensownego i uporządkowanego może być związane z ujawnianiem się aspiracji życiowych. Badanie zostało przeprowadzone na grupie 162 młodych dorosłych (101 kobiet i 61 mężczyzn) w wieku 21–33 lat (M=22,52; SD=1,85). Miało ono charakter kwestionariuszowy – wykorzystano w nim Kwestionariusz Orientacji Życiowej oraz Indeks Aspiracji Życiowych. Przeprowadzone analizy statystyczne wskazały pozytywne związki aspiracji życiowych z poczuciem koherencji. Dodatkowo wykazano istotne statystyczne różnice między studentami pracującymi i nieposiadającymi zatrudnienia w nasileniu poczucia koherencji oraz preferencji poszczególnych celów życiowych. Otrzymane wyniki mogą być użyteczne w procesie poradnictwa kariery i zarządzania zasobami ludzkimi skierowanymi do tej grupy młodych dorosłych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zachowania o charakterze destrukcyjnym w okresie średniego dzieciństwa: norma czy patologia?

W okresie średniego dzieciństwa często pojawiają się takie zachowania, jak upór, nieposłuszeństwo, buntowniczość i napady złości, które mogą zostać uznane za problemowe. Ważne jest ustalenie, czy niepokojące problemy są jedynie mocniej zaznaczającymi się, lecz typowymi cechami rozwoju dziecka, przejściowym efektem frustracji związanej z pokonywaniem kryzysów rozwojowych czy też ich przezwyciężenie wymaga specjalistycznej pomocy. Dzieci, u których obserwuje się słabe kompetencje emocjonalne, znajdują się w grupie ryzyka rozwoju klinicznych symptomów zaburzeń zachowania. Wpływ na ich kształtowanie mają zarówno czynniki biologiczne, jak i środowiskowe. Wśród nich podkreślana jest jakość relacji między dziećmi i rodzicami, a także interakcji dziecko – nauczyciel. Szczególnie niekorzystne są oddziaływania nasycone negatywnymi emocjami, oparte na przymusie i karaniu. Prowadzą one do ograniczenia rozwoju kompetencji emocjonalnych dziecka, niezbędnych do prawidłowego regulowania relacji społecznych oraz kontroli własnego działania. Zidentyfikowanie występujących w tym okresie rozwojowym zachowań problemowych, mających wartość prognostyczną dla diagnozy zaburzeń zachowania u dzieci w wieku szkolnym, pozwala na podjęcie właściwych oddziaływań pomocowych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rodzicielski wymiar edukacji zdrowotnej w doświadczeniach i opinii studentek

Zdrowie jest wartością cenioną i upragnioną. Zapewne dlatego problematyka z nim związana od zawsze jest podejmowana w rozważaniach naukowych. Również współcześnie zajmuje ona ważne miejsce w dyskursie naukowym oraz w potocznych dyskusjach. Można wnioskować, iż człowiek w coraz większym zakresie przejawia zainteresowanie zdrowiem, pamiętając, iż z jednej strony stanowi ono fundament szczęśliwej egzystencji i rozwoju, z drugiej zaś jest czynnikiem rozwoju społecznego potencjału. Mając to na uwadze, problematyka zdrowotna winna dziś zajmować centralne miejsce w refleksji nad współczesną edukacją. Problematykę edukacji zdrowotnej podjęto w niniejszym opracowaniu, koncentrując się na jej wymiarze rodzicielskim. Założono bowiem, iż to przede wszystkim rodzice, przez swój przykład i podejmowane działania, odgrywają zasadniczą rolę w tej edukacji. Artykuł stanowi sprawozdanie z badań empirycznych przeprowadzonych wśród studentek Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Rzeszowskiego. Celem badań było uzyskanie odpowiedzi na pytania o rolę rodziców w edukacji dziecka do zdrowia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
O odkrywaniu swojej godności przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną

Nawiązując do „filozofii podmiotu”, szczególnie zaś do założeń propagowanych przez personalizm, autor artykułu akcentuje fakt, iż każdy człowiek, nawet ten najciężej doświadczony niepełną sprawnością swojego ciała i/lub psychiki, ma – jak podkreślał Jan Paweł II – „wyjątkową godność i szczególną wartość od początku swego istnienia aż po naturalną śmierć”. Doświadczanie owej wrodzonej, nienaruszalnej i niezbywalnej godności osobowej przez wspomniane osoby utrudniają jednak wszelkie formy ich uprzedmiotowienia. Znajdują one swój wyraz m.in. w ograniczaniu ich autonomii nawet w tych sytuacjach, w których potencjalnie byłyby one w stanie podjąć trafne i odpowiedzialne decyzje. Stąd też – jak się wydaje – drogą ku doświadczaniu godności osobowej przez osoby z niepełnosprawnością, również intelektualną, jest respektowanie przez ich otoczenie podmiotowości jako normy postępowania wobec każdego bez wyjątku człowieka.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Przystosowanie szkolne dzieci twórczych i nietwórczych w wieku 6–7 lat

Zagadnienie aktywności twórczej interesuje badaczy od dawna, ale obecnie zauważamy wzrost zainteresowania tą problematyką. W szkołach zmieniają się systemy kształcenia; metody, które były stosowane kiedyś, stają się przestarzałe, a więc należy szukać nowych – takich, które zaspokoją dzisiejsze oczekiwania dzieci i młodzieży. Postawa twórcza pozwala dziecku bardziej poznać siebie, pomaga mu odnaleźć właściwą drogę, zrozumieć zawiłości życia. Zagadnienie twórczości u dzieci rozpatrywano w niniejszych badaniach w kontekście przystosowania do szkoły. Sformułowano następujący problem badawczy: Czy istnieje zależność między poziomem zdolności twórczych a stopniem przystosowania szkolnego? W badaniach wykorzystano następujące metody diagnostyczne: Arkusz Zachowania się Ucznia B. Markowskiej oraz Rysunkowy Test Twórczego Myślenia K.K. Urbana i H.G. Jellena (TCT-DP). W badaniach uczestniczyło 81 dzieci z dwóch lubelskich szkół podstawowych w wieku 6–7 lat, w tym 46 chłopców i 35 dziewczynek. Uwzględniając dotychczasową literaturę przedmiotu, spodziewano się wystąpienia istotnej zależności między poziomem zdolności twórczych u dzieci w wieku 6–7 lat a ich przystosowaniem społecznym. Jak wynika z przeprowadzonych analiz wyników badań własnych, takie związki w badanej grupie nie występują. W praktyce oznacza to, że dzieci, które odznaczają się wysokimi zdolnościami twórczymi, mogą ujawniać zachowania świadczące o słabym przystosowaniu społecznym, z kolei dzieci „nietwórcze” mogą być ocenione wysoko w tym zakresie.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio J – Paedagogia-Psychologia
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika