rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Testing timber beams after 130 years of utilization

W Polsce, drewno to materiał konstrukcyjny kojarzony głównie jako historyczny budulec chat drewnianych lub obiektów sakralnych na terenach wiejskich, a także obiektów inżynierskich, takich jak mosty czy kładki dla pieszych. W bardziej współczesnych zastosowaniach drewno wykorzystywano przede wszystkim do wykonywania konstrukcji nośnej dachów(na więźby o różnych schematach statycznych i różnych układach nośnych) oraz jako elementy nośne stropów drewnianych. Dawniej z uwagi na stosunkowo duże zalesienie obszaru Polski, pozyskanie drewna dla inwestycji nie sprawiało trudności. Jednak zagadnienia ponownego użycia całych elementów drewnianych wbudowanych w wielu obiektach, są w naszym kraju praktycznie nieznane. Do badań laboratoryjnych udało się pozyskać 130 letnie stropowe belki drewniane z remontowanego zabytkowego budynku. Pierwotny strop, z którego pozyskano belki do badań, wykonany był jako belkowy ze ślepym pułapem i polepą. Elementy badawcze dostarczone do laboratorium posiadały widoczne pozostałości po stropie - w postaci gwoździ, łat ślepego pułapu i inne zanieczyszczenia. Stan techniczny pozyskanych belek był w większości dobry z widocznymi podłużnymi spękaniami. W niektórych belkach były widoczne ślady żerowania owadów oraz widoczna korozja biologiczna. W referacie przedstawiono badania laboratoryjne belek drewnianych po 130 latach użytkowania oraz ocenę ich parametrów technicznych według obowiązujących przepisów normowych. Wykonano również badania na zginanie dla małych próbek pozyskanych z przebadanych wcześniej belek oraz porównano do badań w skali naturalnej. W wyniku przeprowadzonych badań wstępnie można stwierdzić, że odzyskiwanie starych belek z rozbieranych budynków jest możliwe. Nie znając parametrów pierwotnych trudno określić w jakim stopniu drewno obniżyło swoją wytrzymałość. Niemniej jednak w wyniku przeprowadzonych wstępnych badań na belkach pełnowymiarowych pozyskanych z 130 letniego obiektu stwierdzono, że parametry wytrzymałościowe drewna są dobre i pozwalają na powtórne wykorzystanie. Na korzyść drewna starego przemawia również fakt, iż belki stare mimo istniejących wad są już ustabilizowane wymiarowo. Porównano również wyniki badań drewna przy zginaniu na małych próbkach z badaniami belek w skali naturalnej. Po przeprowadzeniu analizy otrzymanych wyników stwierdzono dużą zbieżność końcowych wyników oszacowania wytrzymałości charakterystycznej badanego drewna. Co może wskazywać, iż wykonywanie badań na małych próbkach i ich analiza wg EN 384 jest miarodajna. Należy jednak ostrożnie interpretować to porównanie z uwagi na niewielką ilość badanych modeli.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
19th century curved board roofs in Bavaria

Krążynowe kratownice zbudowane z drewnianych elementów po raz pierwszy wprowadził Philibert de l'Orme w 1561 roku. Jednakże wynalazek de l'Orme'a został spopularyzowany dopiero pod koniec XVIII wieku. David Gilly, urzędnik państwowy w pruskiej administracji budowlanej, wypromował ten typ konstrukcji w serii publikacji. Około roku 1800 istniała już znaczna ilość dachów krążynowych, a rozpiętość niektórych z nich wynosiła nawet około 20 m. Podczas gdy historia tych konstrukcji jest dość dobrze znana, to ich dalszy rozwój już znacznie mniej. System ten był krytykowany przez ówczesnych inżynierów, takich jak Paul Joseph Ardant, w latach 40-tych XIX wieku i wysuwano przeciwko niemu argumenty naukowe. Jednakże dach krążynowy był nadal stosowany, aż do końca XIX wieku. Nastąpił nawet pewien renesans tego modelu konstrukcji w ostatnim trzydziestoleciu XIX wieku, spowodowany zapewne publikacjami na temat dachów krążynowych pojawiającymi się w dobrze znanych podręcznikach konstrukcyjnych, takich jak dzieło Gustava Adolfa Breymann'a. My przedstawiamy inne dachy krążynowe, jakie są nadal zachowane w Bawarii. Pochodzą one z okresu pomiędzy rokiem 1824 (zamek Neuburg nad Dunajem) i latami 70-tymi XIX wieku (budowa zbiornika solanki przy rurociągu warzelni soli w Reichenhall-Rosenheim). Znacząca liczba dachów krążynowych została także zachowana wzdłuż kanału łączącego rzeki Dunaj i Men (lata 40-te XIX w.), w domach dla operatorów śluz. Konstrukcje te zostaną zaprezentowane, porównane z wcześniejszymi dachami krążynowymi i skonfrontowane z współczesną literaturą techniczną.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Problemy napraw konstrukcji drewnianych kościołów

Drewniane kościoły ze względu na szczególną konstrukcję narażone są na powstanie uszkodzeń związane z utrata własności materiału. W referacie przedstawiono problemy konstrukcyjne, z którymi spotykali się autorzy w drewnianych kościołach usytuowanych na Śląsku (Polska). Na przykładzie kościołów w Gliwicach, Żernicy, Smolnicy, Katowicach, Sławkowie, Wiśle, Rachowicach, Pielgrzymowicach, Księżylesie, Ćwiklicach i Bełku opisano typowe uszkodzenia, przyczyny ich powstania oraz przyjęty sposób naprawy. Opisano metody wymiany ścian i belek podwalinowych, sposoby napraw konstrukcji drewnianych wież i więźb dachowych, a także sposoby impregnacji wzmacniającej strukturę drewna. Praca została zilustrowana wieloma zdjęciami z wykonanych prac naprawczych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
World's largest wooden church in Kerimaki

Kościół w Kerimaki jest największym drewnianym kościołem chrześcijańskim na świecie i ma najbardziej przestronne wnętrze w Finlandii. Kościół został zaprojektowany przez architekta A. F. Granstedta, a jego budowa zajęła trzy lata i została ukończona w 1847 roku. Udział parafian w procesie budowania kościoła był uzależniony od ich statusu majątkowego. Każdy mężczyzna w wieku od 15 do 60 lat był zobowiązany do pomocy przy budowie. Kościół Kerimaki ma 45 metrów długości, 42 metry szerokości i 27 metrów wysokości. Wysokość kopuły wynosi 37 metrów, a całkowita długość ławek to 1670 metrów. Przewidziano 3000 miejsc siedzących, a jeśli weźmie się pod uwagę również miejsca stojące to kościół może pomieścić 5000 osób. Budynek został zaprojektowany na planie krótko- ramiennego podwójnego krzyża. Kościół był cudem swojej epoki, ciesielskim arcydziełem z ozdobnymi ławkami, kolumnami, galeriami, belkami stropowymi, łukami, kopułami i latarniami. W pierwotnym zamierzeniu kościół miał być zbudowany z kamienia, ale z powodu wysokich kosztów materiału parafii pozwolono zbudować go z drewna. Niemniej, od zewnątrz kościół na różne sposoby imituje budynek kamienny. Jego ściany z bali zostały pokryte poziomymi deskami. Narożne pilastry imitują te stosowane w kościołach kamiennych, podobnie jak motyw czteroliścia wyrzeźbiony na fryzach, otaczających główne wejście i łukowe okna na wschodniej i zachodniej ścianie szczytowej. Szczególny nacisk w tej prezentacji został położony na unikatowy system konstrukcyjny i architekturę kościoła.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zieleń forteczna Twierdzy Kraków. Geneza, funkcje, formy

40 lat po wydaniu książki Janusza Bogdanowskiego Warownie i zieleń Twierdzy Kraków przypomniany jest wielki zespół zieleni, nasadzonej w ramach powstawania i rozwoju krakowskiej fortecy (1849–1916). Trwające nadal badania pozwoliły na określenie chronologii nasadzeń intencjonalnych i sukcesji, kategoryzację zieleni pod względem funkcji pierwotnych i współczesnych wartości ekologicznych, urbanistyczo-kompozycyjnych i edukacyjnych. Badania rozpoczęte w środowisku krakowskim zainicjowały podobne prace m.in. na terenie dawnych twierdz Poznań, Warszawa, Wrocław, Toruń, Przemyśl, a także w Puli w Chorwacji. Potwierdza to historyczne i współczesne znaczenie zabytkowej zieleni fortecznej.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Miasta partnerskie: Kraków - Florencja w Europie, wspólne dziedzictwo kultury

Jest to tytuł międzynarodowej konferencji organizowanej w ramach obchodów 750-lecia Lokacji Krakowa przez Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków Politechniki Krakowskiej, Stowarzyszenie Konserwatorów Polskich i Uniwersytet we Florencji. Jest to kolejna wspólna inicjatywa polskiego i włoskiego środowiska konserwatorskiego, wspierana przez znaną florencką organizację „non profit” - Fundację Romualdo Del Bianco, której prezydent Romualdo Del Bianco należy wielkich entuzjastów współpracy międzynarodowej realizowanej poprzez wzajemne, różnorodne formy kontaktów naukowych i kulturalnych. Ostatnia wspólna inicjatywa powstała jako rezultat takich właśnie ożywionych kontaktów, którym sprzyja także zacieśniona ostatnio współpraca pomiędzy samorządami i władzami obu miast.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Rewitalizacja Podziemnej Trasy Turystycznej w Przemyślu w latach 2009–2014. Część II. Dokumentacje, projekty, ekspertyzy

W wyniku przeprowadzonych w latach 60. XX wieku badań architektoniczno-historycznych R. Frazikowa wskazała na odkrywki, elementy architektoniczne i detale, które świadczyły o wielofazowości powstania kamienicy przy Rynku 1 i konieczności dalszych badań, w tym kwerendy archiwalnej i badań archeologicznych. Badaczka sformułowała także postulaty, w których wnioskowała o pozostawienie wszystkich piwnic jako pomieszczeń nieotynkowanych z uczytelnionym wątkiem muru i uzupełnionymi spoinami. Kolejne ustalenia zapadły w 1972 roku, gdy Rynek Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytków jako miejski układ urbanistyczny prawnie chroniony. Wynikiem analizy i badań specjalistów z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie było naukowe opracowanie opinii na temat zagrożeń dla zabytkowego budownictwa w rejonie przemyskiej Starówki autorstwa Z. Strzeleckiego, S. Ropskiego, Z. Jury. Przeprowadzona została także przez Warszawski Speleoklub PTTK inwentaryzacja podziemi w rejonie Rynku Starego Miasta w Przemyślu. Powstało również opracowanie inżynieryjno-historyczne na temat podziemnych instalacji i wynikających z tego problemów rewaloryzacji historycznej części miasta Przemyśla autorstwa M. Nodżaka, A. Perłakowskiego i R. Zołotnyka. W 1997 roku zostały omówione wycinkowo przez W. Trojanowskiego stare, murowane z łamanego kamienia kanały sanitarne, biegnące pod płytą przemyskiego Rynku. Wyniki powyższych opracowań i badań architektonicznych Renaty Frazikowej były prologiem do rozpoczętych prac koncepcyjnych nad udostępnieniem piwnic w kamienicy Rynek 1 ćwierć wieku później.
Na przełomie XX i XXI wieku ponownie podjęto tematykę rewitalizacji piwnic pod przemyskim magistratem w połączeniu z zabytkowym odcinkiem kolektora biegnącym pod płytą Rynku dla celów turystycznych. Stanowiło to punkt wyjścia do późniejszych prac adaptacyjnych, które miały miejsce w I ćwierćwieczu XXI wieku. Powstałe projekty obejmowały oczyszczenie i restaurację piwnic pod magistratem miejskim w kamienicy przy Rynku 1 oraz udrożnienie i rewaloryzację nowożytnego kolektora sanitarnego. Połączenie tych obu przestrzeni podziemnych o historycznym znaczeniu dla rozwoju miasta miało stanowić I etap rewitalizacji Podziemnego Przemyśla i utworzenia Podziemnej Trasy Turystycznej. Obecnie koncepcja ta jest kontynuowana przez zagospodarowanie piwnic i podziemnego przejścia kolektorem sanitarnym oraz połączenie nowoczesnym łącznikiem z dwoma kondygnacjami piwnic tzw. Kamienicy Brzykowskiej, należącej do Muzeum Historii Miasta Przemyśla, stanowiącego oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej. Są to interesujące rozwiązania projektowe i konserwatorskie, a także badawcze w zakresie historii architektury, ze względu na dotychczas niedostępne obiekty podziemnego budownictwa.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Krajobraz kulturowy Ziemi Nowotarskiej – wybrane zagadnienia

W artykule przedstawiono historię Ziemi Nowotarskiej będącej częścią Podhala oraz zasób jej dziedzictwa kulturowego. Ziemia Nowotarska położona jest w województwie małopolskim i generalnie można utożsamiać ją z terenem obecnego powiatu nowotarskiego. Ziemię Nowotarską zamieszkuje szereg grup etnicznych, takich jak Orawiacy, górale podhalańscy, górale spiscy, górale szczawniccy, Rusini Szlachtowscy oraz górale beskidowi, a każda z nich posiada charakterystyczne dla siebie elementy kultury ludowej. Dzięki takiej różnorodności kulturowej opisywany obszar jest wyjątkowy pod względem liczby i wartości obiektów zabytkowych, które należy chronić i o które należy dbać.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Rewaloryzacja ośrodków historycznych z udziałem ich mieszkańców i użytkowników

Wykaz mieszkańców do planowanych badań naukowych otrzymano z samorządów lokalnych. Pierwszą próbę badań przeprowadzono w roku 2003. Metodykę tychże badań zaprezentowano na Kongresie Konserwatorów Zabytków w Warszawie w październiku 2005 r. Wyniki zostały opracowane w pracy: M. Gosztyła, Przemiany ideii metod konserwatorskich w latach 1863-2003 na przykładzie zabytków województwa podkarpackiego, Rzeszów, 2006. Przygotowane zostały 2 zespoły ankieterów, którzy w sposób taktowny, a zarazem skuteczny docierali do przedstawicieli badanych rodzin. W Przemyślu na wytypowanych 881 rodzin zgodziło się odpowiedzieć 556 ich reprezentant ów. W Jarosławiu na 370 rodzin udział wzięło 212 reprezentantów. W związku z tym w Przemyślu przebadano 63%, a w Jarosławiu 57% wszystkich reprezentant ów mieszkańców zameldowanych w obrębie starych miast. Powodem powyższego stanu rzeczy były częste odmowy udzielania wywiadu z różnych powodów oraz brak możliwości skontaktowania się z wieloma rodzinami z uwagi na długotrwałe ich wyjazdy. Ponadto w wielu mieszkaniach spotykano się z najemcami lokali, którzy nie byli związani z badanymi ośrodkami.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Wiatrak w Studziankach świadectwem kilkusetletniej historii wykorzystywania energii odnawialnej w Polsce

W artykule przedstawiono historię konserwacji i adaptacji zabytkowego wiatraka w Studziankach koło Białegostoku, jednego z niewielu zachowanych z ponad trzech tysięcy wiatraków Polsce, które przetrwały drugą wojnę światową. Montaż konstrukcji wiatraka trwający 14 godzin i 20 minut został odnotowany w holenderskim wydaniu Księgi Rekordów Guinnessa. W 2007 r. wiatrak uzyskał nagrodę główną w Konkursie Marszałka Województwa Podlaskiego na najlepiej zachowane obiekty architektury drewnianej.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Hełm z Silniczki w świetle rekonserwacji i badań metaloznawczych

Przedmiotem specjalistycznych badań laboratoryjnych był hełm odkryty w pobliżu cmentarzyska w Silniczce koło Radomska. Przeprowadzona w Pracowni Konserwacji Zabytków Metalowych Uniwersytetu Łódzkiego rekonserwacja zabytku pozwoliła stwierdzić, iż jego dzwon wykonano z dwóch trójkątnych fragmentów blachy żelaznej. Niezwykle interesującym spostrzeżeniem jest zaobserwowanie w szczytowej partii dzwonu pozostałości zdobienia kolorowym metalem, w różnych odcieniach barwy złotej. Obejmuje ono okolice otworu na tulejkę oraz nity łączące poszczególne blachy. Dobrze widoczne zdobienie pozwoliło na pobranie próbek do badań i przeprowadzenie analiz składu chemicznego. Stwierdzono obecność miedzi, mosiądzu oraz złota. Sama technika wykonania tych zdobień, wskutek złego stanu jej zachowania, pozostaje trudna do rozpoznania.
Hełm z Silniczki jest najbardziej zbliżony budową, ale i zdobieniem do tzw. „wielkopolskiego” typu hełmów. Blachy jego dzwonu połączono nitami, miejscowo stosując zaklepanie zachodzących na siebie blach na „zakładkę”. Dzwon ma kształt stożka. W jego partii szczytowej znajduje się otwór, w którym pierwotnie mocowana była stożkowata tulejka. Dość liczna seria hełmów tego rodzaju pochodzi też z terytorium wczesnośredniowiecznej Rusi, ale także z obszaru zamieszkiwanego przez plemiona Bałtów. Okaz z Silniczki nie jest typowym reprezentantem tego rodzaju ochron głowy, ale do tej grupy kwalifikuje go wieloelementowa budowa, obecność tulei oraz zdobienie powierzchni metalami kolorowymi.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Estetyzacyjna rola prawa administracyjnego w kształtowaniu krajobrazu kulturowego – wybrane zagadnienia

Problematyka działań bezpośrednio zobowiązujących administracji publicznej w zakresie organizacji ruchu drogowego (w tym charakteru prawnego znaków drogowych) jest często marginalizowana w opracowaniach naukowych poświęconych administracji publicznej w ujęciu przedmiotowym. Wynika to z pozornej oczywistości oraz trywialności tej materii. Wbrew dominującemu poglądowi zagadnienie roli znaków drogowych w kształtowaniu otaczającej nas rzeczywistości ma jednak charakter nieoczywisty i wielopłaszczyznowy. Jednym ze szczególnie interesujących wymiarów tej problematyki są jego związki z koncepcją estetyki prawa.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Nowatorstwo i tradycjonalizm w architekturze mieszkalnej Krakowa późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności. Zarys problematyki

Artykuł prezentuje wybrane zjawiska w architekturze i budownictwie mieszkalnym od chwili założenia miasta lokacyjnego do połowy XVII w., czyli w okresie dla Krakowa czasów staropolskich (XIII-XVIII w.) najświetniejszym. Ówczesne dokonania w zakresie kultury materialnej i duchowej sytuowały miasto wśród czołowych metropolii przynajmniej Europy północno-wschodniej. O ile do okresu wczesnej nowożytności Kraków stał w dziedzinie kształtowania architektury w awangardzie ośrodków urbanistycznych, to w czasie późniejszym jego średniowieczny potencjał stał się zasadniczym czynnikiem opóźniającym ewolucję substancji materialnej, zwłaszcza w zakresie architektury przeciętnej, która poprzez swą masę przesądza o charakterze miasta. W artykule zostały omówione charakterystyczne dla Krakowa tematy architektoniczne – pierwsze domy mieszczan (z których część miała formę wieżową), kamienice (ich układ, ustalony w drugiej połowie XIV w., upowszechnił się w następnych stuleciach), domy kanonicze, zbliżone do nich dwory rycerskie i szlacheckie oraz pałace bogatej szlachty, magnatów i patrycjuszy, wywodzące się okazalszych kamienic.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Sztuka sepulkralna – dawne koncepcje kamieniarskie zawarte w projektach zabytkowych grobowców Cmentarza Rakowickiego w Krakowie

Prezentowany artykuł, związany z szerokim obszarem zabytków sztuki sepulkralnej, odnosi się w szczególności do dawnych koncepcji kamieniarskich (architektonicznych i rzeźbiarskich) zawartych w rysunkach projektowych obiektów nagrobnych Cmentarza Rakowickiego. Przegląd i analiza licznego zbioru materiałów archiwalnych z lat 1833-1961 umożliwiły określenie wielu istotnych cech budowy zabytkowych grobów – ich struktury, formy i sposobu planowanej realizacji poszczególnych elementów (piwnic, sklepień, ścian, zadaszeń, zwieńczeń i pomników). Solidnie i klarownie rozrysowane projekty XIX-wieczne ilustrują wypracowaną wówczas stylistykę i techniki realizacji form nagrobnych, zapoczątkowaną przez uznanych rzeźbiarzy i mistrzów kamieniarskich (J.N. Galli, E. Stehlik). Również późniejsze rysunki, nierzadko precyzyjne projekty architektoniczne z przełomu wieków oraz okresu międzywojennego, pozwoliły na wyodrębnienie najistotniejszych zmian, do jakich dochodziło w sposobie realizacji grobowców w różnych okresach historii i funkcjonowania cmentarza. Dotyczyły one nie tylko widocznej formy architektonicznej i dekoracji rzeźbiarskich, wprowadzania nowych odmian kamienia oraz pozostałych materiałów budowlanych, ale także wewnętrznych struktur grobowców i ich podpiwniczeń. Część planów – zwłaszcza pochodzących z pierwszych dekad XX wieku, odnosi się także do przebudów i modyfikacji istniejących już obiektów zabytkowych. Dalsze zmiany, jakie można dostrzec w projektach wykonanych po zakończeniu II wojny światowej, świadczą o odejściu od wcześniejszej jakości i tradycji kamieniarskich na rzecz unifikacji form i odmiennych „walorów” estetycznych lastrika i zapraw cementowych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Twórczość Teodora Talowskiego i jego zapomniany projekt Gimnazjum S. Goszczyńskiego w Nowym Targu. Historia i uwagi do rewaloryzacji

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki zapomnianego projektu Teodora Talowskiego, jakim jest gimnazjum im. S. Goszczyńskiego w Nowym Targu. Gimnazjum to zostało wzniesionee w 1906 roku w północno-wschodniej części miasta jako pierwsza szkoła średnia na całym Podhalu. Tematyka rewaloryzacji obiektu została zaprezentowana na tle szkicowo nakreślonej twórczości Talowskiego jako jednego z najznakomitszych architektów przełomu XIX i XX wieku.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Pomniki w przestrzeni publicznej Wrocławia w latach 1945–1956

W październiku 1945 r., kilka miesięcy po zakończeniu działań wojennych i objęciu Wrocławia polską jurysdykcją, rozpoczęto akcję wyburzania najważniejszych pomników niemieckiego Breslau. Równocześnie władze miasta podjęły decyzję o budowie monumentu upamiętniającego „przyłączenie Dolnego Śląska do Macierzy”. Wspomniane działania miały charakter głównie propagandowy, niszczono bowiem symbole „niewoli i ucisku Polaków”. W latach 40. i 50. XX w. zorganizowano we Wrocławiu dwa konkursy rzeźbiarskie, pierwszy na projekt monumentu na cześć gen. Karola Świerczewskiego (1951 r.), drugi na projekt Pomnika Wyzwolenia (1955 r.). Zakładano, że statua gen. Świerczewskiego będzie pierwszym zrealizowanym w mieście przykładem pomnika proletariackiego o nowej formie i treści „głęboko przepojonej ideami postępu społecznego”. O ile dość szybko zdefiniowano symbolikę monumentu, o tyle kwestia jego usytuowania pozostawała długo nierozstrzygnięta. Inaczej potraktowano Pomnik Wyzwolenia, poza znaczeniami ideowymi, przypisano mu także rolę kompozycyjną – miał on bowiem stanowić dominantę placu Kościuszki, który w latach 50. XX w. stał się centrum nowego zespołu mieszkaniowego – socjalistycznej Kościuszkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej.
Ostatecznie żadnego z monumentów nie zrealizowano, podobnie jak planowanych pomników poświęconych Adamowi Mickiewiczowi i Feliksowi Dzierżyńskiemu. W 1956 r., w południowej części Rynku ustawiono jedynie lwowski pomnik Aleksandra Fredry. W artykule zaprezentowano niemal zupełnie nieznaną historię monumentów, które wybudowano lub zamierzano wybudować we Wrocławiu w pierwszych latach po zakończeniu wojny.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Kołaczyce na mapie Miega

Niniejszy artykuł dotyczy „obrazu” średniowiecznego miasta Kołaczyce, jaki uwieczniono na mapie Miega, opracowanej w ostatniej ćwierci XVIII wieku. Mapa ta została wykonana w skali 1:28 800 przez zespół austriackich wojskowych pod kierunkiem majora Friedricha von Miega. Kołaczyce są niewielkim miastem, położonym nad rzeką Wisłoką, na trakcie dolinnym prowadzącym z północy Polski na Węgry, przez przełęcze karpackie na południe od Jaślisk oraz Dukli. Historia tego lokowanego przed 1339 rokiem ośrodka wiąże się z dziejami dóbr klasztoru benedyktynów z Tyńca, położonych w Małopolsce południowej, w dolinie Wisłoki. Niepublikowana i nieanalizowana dotychczas sekcja mapy Miega obejmująca Kołaczyce przynosi wiele ważnych informacji dotyczących przeszłości miasta i jego układu urbanistycznego.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce