rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kwalifikacje geologiczne – potrzeby zmian

Od jakości pracy geologa zależą losy inwestycji surowcowych. Dobrze wykonana dokumentacja geologiczna tak naprawdę konstytuuje złoże w sensie gospodarczym, ułatwia decyzje inwestycyjne, zmniejsza ryzyko podjęte przy realizacji projektu. Z tego powodu część państw (w tym Polska) uznaje potrzebę regulacji zawodu geologa i dopuszcza do jego wykonywania tylko te osoby, które wykażą się odpowiednim wykształceniem, doświadczeniem zawodowym i uzyskają przewidziany prawem status kwalifikowanego (kompetentnego) geologa. Dobre praktyki w tym zakresie wprowadziła Federacja Geologów Europejskich (FGE) (Federation of European Geologists). Uprawianie zawodu i używanie przyznawanego przez FGE zawodowego tytułu geologa europejskiego (European Geologist (EG)) opiera się na spełnieniu czterech wymogów: wysokich umiejętności zawodowych (Academic Qualifications), doświadczenia zawodowego (Professional Experience), etyki zawodowej (Ethics) oraz ciągłego rozwoju zawodowego (Continuing Professional Development). Ponadto używanie tytułu EG wiąże się z koniecznością przedstawiania corocznego sprawozdania z wykonywanych czynności w obrębie trzech wskazanych obszarów i z uzyskaniem określonego limitu punktów. Spełnienie tych warunków przedłuża na kolejny rok ważność tytułu EG. Ta praktyka odbiega od polskich realiów. Kwalifikacje geologiczne (uprawnienia) są także zdobywane w Polsce w określony w ustawie prawo geologiczne i górnicze (Ustawa, 2011) sposób, jednak ich uzyskanie jest praktycznie dożywotne. Autorzy postulują zmianę dotychczasowego podejścia i wskazują argumenty na rzecz nowych uregulowań. Część z nich byłaby wzorowana na rozwiązaniach stosowanych przez FGE. Autorzy sugerują podjęcie dyskusji na ten temat przez różne środowiska geologiczne, a następnie wprowadzenie w życie nowych uregulowań.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Bursztyn jako surowiec strategiczny

Znaczenie i rola surowca mineralnego w gospodarce kraju czy świata jest dostrzegalna w używanych określeniach: surowiec deficytowy, krytyczny lub strategiczny. ustalenie ważności surowca w procesach gospodarczych, wiedza o źródłach jego pozyskiwania, barierach dostępu, kształtowaniu ceny na rynkach krajowym i międzynarodowym pozwalają na opracowanie strategii działania, w której należy uwzględnić cel działań, horyzont czasowy, rodzaj niezbędnych do zastosowania instrumentów i zakres współpracy międzynarodowej. O znaczeniu surowca dla kraju decyduje nie tylko wolumen obrotów i wielkość produkcji uzyskiwanej dzięki jego zastosowaniu, lecz także względy historyczne, kulturowe i społeczne. Tak jest w przypadku bursztynu. Autor przedstawia argumenty przemawiające za uznaniem bursztynu w Polsce za surowiec o znaczeniu strategicznym i wskazuje na konieczność wprowadzenia efektywnych instrumentów, które zapewnią jego dalsze pozyskiwanie i wykorzystanie.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Identyfikacja składu mineralnego i pęcznienia gruntów spoistych na podstawie współczynnika swobodnego pęcznienia

W artykule przedstawiono wyniki badań parametrów pęcznienia iłów neogeńskich serii poznańskiej z rejonu Mazowsza oraz iłów modelowych przygotowanych z bentonitu z Wyoming i kaolinitu z Sedlec. Określono parametry pęcznienia takie jak: zmodyfikowany wskaźnik swobodnego pęcznienia (MFSI) i współczynnik swobodnego pęcznienia (FSR) oraz przeprowadzono analizę ich zależności od chemizmu roztworu, składu mineralnego i zawartości frakcji iłowej. Ocena składu mineralnego gruntów naturalnych na podstawie współczynnika swobodnego pęcznienia FSR, zdefiniowanego jako stosunek objętości 10 g gruntu wysuszonego w 105°C po sedymentacji w roztworze 0,0025% NaCl do objętości osadu w nafcie, okazała się orientacyjna.

Czasopismo: Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Rola modeli zarządzania zasobami ludzkimi w budowaniu partnerstwa strategicznego w łańcuchu dostaw

Celem artykułu jest ukazanie wpływu modeli zarządzania zasobami ludzkimi na budowanie partnerstwa strategicznego w łańcuchach dostaw. W artykule zidentyfikowano i opisano proces ewolucji zaufania międzyorganizacyjnego, a także podkreślono wagę japońskich struktur keiretsu w kontekście budowania relacji partnerskich pomiędzy ogniwami łańcucha dostaw. Autorka stworzyła również autorski model zależności pomiędzy modelami zarządzania zasobami ludzkimi a partnerstwem strategicznym w łańcuchu dostaw.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Operator maszyn i urządzeń w Przemyśle 4.0 — wprowadzenie do tematu

W artykule przedstawiono obraz operatora maszyn i urządzeń w kontekście rozwoju przemysłowych systemów cyberfizycznych i adaptacyjnej automatyzacji w przedsiębiorstwach produkcyjnych. Rozwój technologii sprawia, że pojawiają się nowe wyzwania wobec operatorów maszyn i urządzeń. Lansowana od dekady koncepcja Przemysłu 4.0 kształtuje nowe środowisko pracy operatorów obsługujących maszyny i urządzenia. Przemysł 4.0 jest pojęciem używanym do opisu technologii w czwartej rewolucji przemysłowej. Zastosowanie do sterowania produkcją nowoczesnych technologii informatycznych i komunikacyjnych, wspartych pełną automatyzacją i robotyzacją czynności, Internetem Rzeczy i przetwarzaniem danych w chmurze, zmienia dotychczasowe sposoby obsługi maszyn i urządzeń. W literaturze przedmiotu toczą się dyskusje wokół roli operatorów maszyn i urządzeń w nowoczesnych fabrykach. Wtórne źródła informacji były podstawą do nakreślenia ogólnych (ramowych) warunków pracy i cech operatora maszyn i urządzeń w Przemyśle 4.0. Celem niniejszego artykułu jest wprowadzenie do szerokiej tematyki zagadnień o roli operatorów maszyn i urządzeń w cyberfizycznych systemach produkcji.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Możliwości termicznego przetwarzania odpadów gumowych

W czasach postępującego konsumpcjonizmu zarysowuje się pilna potrzeba poszukiwania nowoczesnych rozwiązań zmierzających do oszczędzania wyczerpujących się surowców naturalnych oraz zapobiegania powstawaniu ogromnych ilości nieprzetwarzalnych odpadów. Dynamiczny rozwój transportu samochodowego prowadzi do powstawania niezwykle problematycznego odpadu z punktu widzenia środowiskowego, a mianowicie opon. Składowanie opon wymaga bowiem bardzo dużych nakładów w postaci specjalnie przeznaczonego do tego terenu, ponieważ nie ulegają one naturalnemu procesowi biodegradacji. Ponadto, pod wpływem wysokiej temperatury, na której oddziaływanie narażone są odpady składowane w nieodpowiednich warunkach, dochodzi do uwalniania substancji toksycznych dla środowiska. Ze względu na to obecnie na terenie całej Unii Europejskiej zakazane jest tworzenie nowych składowisk zużytych opon, co regulują odpowiednie dyrektywy. Odpady te muszą zostać poddane efektywnym procesom odzysku oraz recyklingu, które eliminują problem ich składowania, przyczyniając się jednocześnie do zmniejszenia zużycia surowców naturalnych wykorzystywanych do produkcji nowych opon. Odpowiedzią na tę potrzebę jest termiczne przetwarzanie, a konkretnie proces pirolizy. Jest to w obecnej chwili najwydajniejsza metoda utylizacji odpadów gumowych z jednoczesnym odzyskiem energii bez uprzedniego dzielenia odpadu na odrębne frakcje. Celem artykułu jest wskazanie korzyści wynikających z termicznego zagospodarowania problematycznych odpadów gumowych.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne, nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, inżynieria materiałowa
Goðakirkja. Islandzki Kościół w okresie Wolnej Wspólnoty

Średniowieczna Islandia z okresu funkcjonowania tzw. Wolnej Wspólnoty (Þjóðveldið), jest relatywnie dobrze udokumentowanym źródłowo przykładem społeczności przedpaństwowej, której ustrój polityczno-prawny oparty był o prywatne mechanizmy tworzenia, stosowania i egzekwowania prawa. Z tego też względu jest ona przedmiotem wielu badań podejmowanych przez przedstawicieli licznych dyscyplin naukowych, w tym historii, archeologii, antropologii politycznej, jak również ekonomii instytucjonalnej i ekonomicznej analizy praw. Powinna ona również wydać się interesującą badaczom dziejów Kościoła, z uwagi na zakres kontroli jaką przedstawiciele islandzkiego laikatu sprawowali nad majątkiem kościelnym, unikalny status duchownych oraz odbiegający od standardów prawa kanonicznego kształt lokalnej dziesięciny. Celem niniejszego artykułu jest dokonanie rekonstrukcji funkcjonowania średniowiecznego islandzkiego Kościoła we wszystkich wyżej wymienionych obszarach, w oparciu o staroislandzkie prywatne zbiory prawa Grágás, XII i XIII-wieczne źródła narracyjne oraz akty donacyjne najstarszych prywatnych kościołów.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Przerwanie biegu przedawnienia skargi kryminalnej w kanonicznym procesie karnym

Przedawnienia należy do tych zagadnień, którym kanonistyka, do pewnego czasu, poświęcała stosunkowo niewiele miejsce. Taki stan rzeczy dotyczy również przerwania biegu przedawnienia. Należy zauważyć, że przerwanie (i tym bardziej zawieszenie) biegu przedawnienia to zagadnienia raczej mało wyeksponowane, zarówno na płaszczyźnie kanonicznego prawa karnego materialnego jak i formalnego. W kontekście stosunkowo krótkich terminów przewidzianych aktualnie dla przedawnienia actio criminalis, istotnego znaczenia nabiera kwestia dotycząca ewentualnego przerwania i/lub zawieszenia biegu przedawnienia
Należy zauważyć, że w dotychczasowej kanonistyce możemy znaleźć różne opinie dotyczące tego, kiedy właściwie następuje przerwanie biegu przedawnienia. Taki brak spójności w opiniach doktryny kanonistycznej zmusza do podjęcia próby udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: czy w kanonicznym prawie karnym materialnym i formalnym przewidziane jest przerwanie i/lub zawieszenie biegu przedawnienia, a jeśli tak, to w jakim dokładnie momencie ono następuje i jakie z tego wynikają skutki.
Próbując udzielić odpowiedzi na wyżej postawione pytanie, niezbędne wydaje się skoncentrowanie uwagi na następujących głównych zagadnieniach: przerwanie i zawieszenie - uwagi ogólne; różne stanowiska dotyczące momentu, w którym następuje przerwanie biegu przedawnienia; dekret/wyrok skazujący jako moment przerwania biegu przedawnienia
 

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Przekazywanie darowizny kościelnym osobom prawnym  prowadzącym działalność charytatywno-opiekuńczą na rzecz zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania skutków epidemii COVID-19

W artykule przedstawiono problematykę darowizn dla kościelnych osób prawnych zajmujących się działalnością charytatywną na zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie skutków epidemii COVID-19.Punktem wyjścia było przedstawienie ogólnych podstaw darowizny. Następnie przedstawiono osobisty i merytoryczny aspekt darowizn przekazywanych na walkę z COVID-19. W tym zakresie podkreślono zmiany wprowadzone podczas epidemii. W artykule przedstawiono również praktyczne uwagi dotyczące umowy darowizny.Najważniejsze wnioski zostały przedstawione w podsumowaniu.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Konkretny akt administracyjny w polskim prawie administracyjnym oraz poszczególny akt administracyjny w prawie kanonicznym – analiza prawno-porównawcza

Celem artykułu jest omówienie głównych cech poszczególnych aktów administracyjnych Kościoła i porównanie ich z aktami administracyjnymi znanymi w polskim prawie administracyjnym. Zostaną przeanalizowane ważne aspekty podziału obowiązków i kompetencji władzy kościelnej. Autorzy przybliżą definicję kościelnego aktu administracyjnego i przeanalizują odpowiednie przepisy prawa kanonicznego. Głównym założeniem artykułu jest wskazanie cech wspólnych aktów administracyjnych w prawie kanonicznym i administracyjnym.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Formalny akt wystąpienia z Kościoła katolickiego

Artykuł przedstawia problem aktu formalnego odejścia od Kościoła katolickiego. Artykuł opisuje regulacje oparte na dokumentach Kościoła katolickiego, takich jak: Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), Papieska Rada ds. Tekstów Legislacyjnych (2006), motu proprio Benedykta XVI Omnium in mentem (2009) oraz dokumenty Konferencji Episkopatu Polski. Na końcu artykułu opisano skutki aktu formalnego odejścia od Kościoła katolickiego.

Czasopismo: Prawo Kanoniczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Rodzina w świadomości społecznej. Co (kto) tak naprawdę stanowi rodzinę? Społeczne (re)konstruowanie definicji rodziny

„Codzienność” była nazwą królestwa normy, reguły, kodeksu. Była siedzibą tradycji, dziedzictwa, nawyku i zwyczaju [...]. Była taka, jaka zawsze była i będzie, bo pewnie inną być nie mogła [...]. [...] Tak było niegdyś. Dziś już tak nie jest.
Przyjmując, po pierwsze, założenie o sprawczej roli jednostki ludzkiej w strukturze społecznej – jej zdolności do produkcji, kreacji społeczeństwa i jego struktur przez dokonywanie wolnych wyborów w danych warunkach brzegowych oraz, po drugie, tezę o przemianach w życiu współczesnej rodziny polskiej, a nie jej kryzysie, autorka przedmiotem rozważań czyni społeczne (re)konstruowanie definicji pojęcia rodzina. Krótki przegląd definicji rodziny funkcjonujących w polskim systemie prawnym, w literaturze przedmiotu, a także definicji małżeństwa w prawie kanonicznym, poprzedza rozważania nad, mocno zakorzenioną od lat 60. XX wieku, definicją rodziny nuklearnej (za twórcę której uznaje się ameryńkańskiego antropologa George’a P. Murdocka) i propozycją definicji rodziny wysuniętą przez Tomasza Szlendaka, która, w jego założeniach, ma umożliwić uwzględnienie współczesnej mozaiki form współżycia ludzi i jednocześnie pokonać ograniczenia definicji Murdocka. Autorka podejmuje próbę ich konfrontacji, przede wszystkim z funkcjonującymi w świadomości społecznej modelami, a także (dominującymi w Polsce) wzorami życia rodzinnego, opierając się na źródłach zastanych oraz wywołanych. Podczas gromadzenia tych ostatnich posłużyła się kilkoma metodami oraz technikami badawczymi. Owocem tego przedsięwzięcia jest m.in. narracja socjowizualna, której autorami są młodzi ludzie, przekazujący – za pośrednictwem fotografii – swoje wyobrażenie o tym, czym jest dla nich rodzina.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Stanowisko komitetu nauki o żywieniu człowieka Polskiej Akademii Nauk w sprawie stosowania przez osoby dorosłe suplementów diety zawierających witaminy i składniki mineralne

Stosowanie suplementów diety (suplementacja) to indywidualne uzupełnianie diety w składniki naturalnie występujące
w żywności. Z założenia suplementy diety powinny być przyjmowane okresowo. W praktyce żywieniowej istnieje wiele
wskazań do suplementacji, ale decyzja o przyjmowaniu suplementów diety powinna być podejmowana przez konsumentów
z rozsądkiem i tylko w uzasadnionych sytuacjach, gdy istnieje ryzyko, że zwyczajowa dieta nie dostarcza witamin i
składników mineralnych w ilości odpowiedniej do pokrycia zapotrzebowania organizmu. Należy jednak pamiętać o
realnym niebezpieczeństwie wynikającym z przyjmowania zbyt dużych dawek witamin i składników mineralnych. U
wielu osób stosujących suplementy diety, zwłaszcza kilka rodzajów jednocześnie, mogą wystąpić niepożądane skutki
uboczne i pogorszenie stanu zdrowia, a u osób przyjmujących leki – może dodatkowo dojść do poważnego zakłócenia lub
osłabienia działania leku, a nawet braku efektu leczniczego. W dokumencie przedstawiono 10 kroków i zasad korzystania
z dostępnych na rynku suplementów diety, które skierowano do populacji generalnej.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Międzypokoleniowy dialog wspólnie zamieszkujących dorosłych dzieci i ich rodziców – perspektywa społeczno-ekonomiczna

Jedno z zadań rozwojowych, narzuconych przez wczesną dorosłość, to autonomia wyrażająca się poprzez zamieszkiwanie poza rodzinnym domem. Funkcja ta coraz częściej bywa przesuwana w czasie, a zjawisko jej odraczania jest coraz bardziej powszechne wśród młodych dorosłych. Wydłużenie okresu moratorium potwierdzają badania rzeczywistości społecznej: już ponad 40% trzydziestolatków pozostaje na utrzymaniu rodziców. Młodzi dorośli nie podejmują zadań życiowych, zgodnych z perspektywami postrzegania dorosłości w kategoriach naukowych: nie wyprowadzają się z rodzinnego domu, nie podejmują pracy zawodowej albo też rezygnują z niej ze względu na niesatysfakcjonujące zarobki. Za czynniki sprzyjające takim wyborom podaje się zarówno niedojrzałość psychiczno-emocjonalną młodych ludzi, jak i warunki ekonomiczne, które utrudniają start w dorosłość. Przyzwolenie na powrót do dzieciństwa ludzi biologicznie dorosłych obejmuje także rodzinę pochodzenia. Rodzice „niedorosłych dorosłych” nie tylko nie rozstają się ze swoimi dziećmi, nadal zamieszkując z nimi w jednym domu, ale również coraz częściej przejmują na siebie koszty ich utrzymania, uzasadniając konieczność wspólnej egzystencji warunkami społeczno-gospodarczymi, które uniemożliwiają finansową autonomię młodego pokolenia. Ale „gniazdownictwo” bywa też wyborem samych młodych. Sfrustrowani brakiem pracy i perspektyw rezygnują z marzeń o samodzielności, godząc się na rolę „niedorosłych dorosłych”. W artykule przedstawiam powody odraczania dorosłości, ujęte we wnioskach z badań przeprowadzonych z młodymi dorosłymi zamieszkującymi wspólnie z rodzicami.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Konstruktywne wzorce percepcji dziecka i dzieciństwa w przeszłości oraz współcześnie

Autorka w swym tekście uzasadniła, że naukowa analiza sposobów postrzegania dziecka i dzieciństwa jest istotna w naukach społecznych ze względu na prowokowanie zmian nie tylko w traktowaniu dzieci, lecz także w modyfikowaniu systemu edukacyjnego. Sprecyzowanie, kim jest dziecko, a także podkreślenie specyfiki dzieciństwa sprzyjają kształtowaniu opinii społecznej: rozumieniu psychiki dzieci i docenieniu ich wyjątkowej wrażliwości emocjonalno-moralnej. Autorka przekonuje, iż warto ukazywać szerokiemu otoczeniu społecznemu, jak wiele dorośli zawdzięczają dzieciom, jak wiele się od nich uczą i jak dzięki nim samowychowują. Zasymilowanie wiedzy tego rodzaju może pomóc rodzicom i nauczycielom zmienić niekorzystne przyzwyczajenia stosując w swym otoczeniu odmienne, innowacyjne nastawienie wychowawcze. Krytyczny stosunek do określeń dyskredytujących dziecko oraz do stereotypowych sposobów myślenia o dziecku i dzieciństwie wspiera przezwyciężanie ich w wielu sytuacjach komunikacyjnych, lokalnych i globalnych.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Dzieci nauczycielami swoich rodziców. Socjalizacja odwrotna we współczesnej rodzinie

Terminem „socjalizacja odwrotna” zwykło się określać zjawisko wdrażania starszego pokolenia przez młodsze w nowe warunki kulturowe (np. styl życia, moda, twórczość artystyczna). Ma ono miejsce w chwili szybkiej zmiany kulturowej. Problematyka socjalizacji dziecka czy nastolatka przez rodziców była przedmiotem analiz wielu naukowców. Z kolei proces odwrotnej socjalizacji nie budził podobnego zainteresowania wśród badaczy. Tymczasem na fakt, że proces socjalizacji nie jest wyłącznie jednokierunkowy, ale ma charakter relacji wzajemnych, zwracano uwagę już w latach sześćdziesiątych. Pierwsze badania empiryczne w odniesieniu do socjalizacji odwrotnej były prowadzone dopiero w latach 2000. w kontekście Internetu i handlu elektronicznego. Socjalizacja jest najpierw procesem jednokierunkowym (od rodzica do dziecka)  dokonuje się w dzieciństwie. Dwukierunkową staje się później. Socjalizacja odwrotna – pojęcie wprowadzone przez Scotta Warda w 1974 roku – stanowi zatem fazę wpływu międzygeneracyjnego, która ma swój początek w okresie adolescencji, ale może trwać przez całe życie. Celem badań w ramach naszego tematu będzie ustalenie obszarów wpływu międzygeneracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem socjalizacji odwrotnej. Badania będą prowadzone z perspektywy młodzieży, a więc tych, którzy tę socjalizację odwrotną prowadzą. Badaniom poddana została młodzież w wieku od 15. do 18. roku życia. Realizacja celu badań przebiega trzyetapowo: 1. Etap konceptualny: analiza pojęć socjalizacji odwrotnej oraz wpływu międzygeneracyjnego; 2. Etap operacjonalizacyjny, pozwalający na zbadanie tego procesu socjalizacji odwrotnej oraz 3. Etap prezentacji wyników przeprowadzonych badań.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
Transmisja kultury w rodzinach wielopokoleniowych jako czynnik sprzyjający powstawaniu konfliktów

Basil Bernstein, prowadząc badania empiryczne, doszedł do wniosku, iż język, jakim się posługujemy może wpływać na postępowanie jednostki. Umiejscowienie podmiotu w strukturze społecznej może utrwalać nieakceptowane społecznie zachowania, a także determinuje powstanie odpowiedniego sposobu mowy. Współcześnie młodzież używa wulgaryzmów, skrótów słownych, neologizmów i zapożyczeń z języków obcych, które niekoniecznie znane są pokoleniom starszym. Tworzą w ten sposób nowy, specyficzny dla każdej grupy społecznej, język. Niniejszy artykuł traktuje o zależnościach pomiędzy wyuczonym językiem a transmisją kultury w rodzinach wielopokoleniowych, w których niejednolity system mowy może prowadzić do powstania konfliktów.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Rola rodziny w kształtowaniu systemu wartości u dzieci w wieku przedszkolnym

Otoczenie dziecka, w tym przede wszystkim rodzina, jest najlepszym miejscem do prowadzenia właściwie ukierunkowanej pracy wychowawczej. Będąc podstawową komórką społeczną, cechującą się największą ciągłością i systematycznością, powinna zapewnić dziecku najlepsze warunki rozwoju. W realizowanym przez nią procesie wychowania znaczenie odgrywa nie tylko emocjonalny stosunek rodziców do dziecka, lecz również ten, który się wyraża w ich sposobie zachowania oraz umiejętności zaspokajania jego potrzeb. W rodzinie dziecko przygotowuje się do życia, uodparnia na trudności i niepowodzenia, uczy się odpowiedzialnego podejmowania obowiązków i zadań. Kształtowanie postaw moralnych jest niezwykle istotną kwestią w procesie wychowania dzieci. Wypracowanie i ukształtowanie właściwej i trwałej hierarchii wartości jest czynnikiem niezbędnym do świadomego życia i podejmowania odpowiedzialnych decyzji, dokonywania pewnych wyborów oraz przejawiania określonych zachowań. System wartości przekazywany w środowisku rodzinnym to nie tylko wzory zachowania, atmosfera domowa, styl życia, ale także oczekiwania w zakresie kształtowania stałych cech charakteru. Owe wzorce przekazywane są w postaci opinii, poglądów, wiedzy, a także uznawanych norm. odzina powinna wprowadzać dziecko w świat wartości kulturalnych i społecznych, w rodzinie po raz pierwszy dziecko powinno zetknąć się z pojęciami dobra i zła, rzeczy dozwolonych, pochwalanych i potępianych. Rodzice swoim zachowaniem i ocenami winni wskazać młodemu pokoleniu, co w życiu jest ważne, z czym należy się liczyć, jak należy odnosić się do ludzi. Będąc pośrednikami w zdobywaniu informacji o otaczającym świecie mogą i powinni poprzez selekcję informacji i materiałów pewne wpływy nasilić, a inne osłabić. Aby uzyskać pożądane efekty, powinni pamiętać, że konieczny jest nie tylko dobór właściwych wzorów i modeli, ale przede wszystkim przemyślany i celowy sposób ich propagowania.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia