rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Identyfikacja fałszowania frakcji tłuszczowej wybranych czekolad

Oszustwa w branży spożywczej nie są zjawiskiem nowym, jednak w opracowaniach z ostatnich lat
podkreśla się skalę tego problemu i towarzyszące mu straty gospodarcze. Według danych z 2018 roku
oszustwa na rynku żywności w skali świata szacuje się na ok. 129 mld złotych.
Czekolada należy do grupy wyrobów kakaowych i czekoladowych. Z uwagi na rodzaj surowca, z ja-
kiego jest wytwarzana, musi spełniać wymagania określone w odpowiednich przepisach. Określono
w nich m.in., pod jakimi warunkami prawodawca dopuszcza dodanie do omawianych produktów tłuszczu
roślinnego innego niż kakaowy.
Celem pracy była identyfikacja zafałszowań czekolad z dodatkiem zamiennika tłuszczu kakaowego na
podstawie udziału kwasów tłuszczowych oraz ocena wartości wskaźnika proporcji kwasu stearynowego
do palmitynowego. Materiał doświadczalny stanowiło osiem czekolad różnych marek, zapakowanych
w opakowania jednostkowe o masie netto 100 g, zakupionych w handlu detalicznym, pochodzących
z różnych partii produkcyjnych, nabywanych w interwale rocznym w latach 2014 - 2018. Łącznie w poda-
nym okresie przebadano 40 czekolad. Stwierdzono, że zróżnicowana jakość dostępnego na rynku tłuszczu
kakaowego decyduje o jakości wytworzonych z użyciem tego surowca produktów. Zidentyfikowano dużą
zmienność udziału zafałszowanych produktów w okresie realizacji badań. Wskazano istotne różnice war-
tości proporcji kwasów tłuszczowych – stearynowego do palmitynowego pomiędzy analizowanymi prób-
kami czekolad, a także ustalono, że wysokiej jakości tłuszcz kakaowy pozwala na uzyskanie odpowiednio
wysokiego wskaźnika proporcji nawet z dodatkiem tańszego zamiennika tłuszczu kakaowego.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Ksylitol - rola technologiczna i żywieniowa

W pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy dotyczącej ksylitolu jako substancji słodzącej, stanowią-
cej alternatywę dla powszechnie stosowanych syropów fruktozowo-glukozowych i sacharozy w produk-
tach spożywczych.
Ksylitol jest pięciowęglowym alkoholem cukrowym, występującym naturalnie głównie w produktach
pochodzenia roślinnego. Na skalę przemysłową otrzymywany jest w procesie uwodornienia ksylozy. Jest
najsłodszym z polioli o względnej słodkości porównywalnej z sacharozą. Ksylitol (E 967) został dopusz-
czony w krajach Unii Europejskiej jako dodatek do żywności na poziomie quantum satis w większości
produktów spożywczych. Organy ds. bezpieczeństwa żywności, takie jak JECFA (Joint Expert Committee
on Food Additives), SCF (Scientific Committee on Food) czy FDA (Food and Drug Administration) uz-
nały ksylitol za bezpieczny środek słodzący.
Ksylitol może być stosowany nie tylko ze względu na kształtowanie słodkości w produktach spożyw-
czych, ale również z uwagi na liczne właściwości prozdrowotne. Zaledwie 25 ÷ 50 % ksylitolu jest absor-
bowane w jelicie cienkim, a metabolizm ksylitolu zachodzi przy niewielkim udziale insuliny i prowadzi
do nieznacznego podwyższenia poziomu glukozy we krwi, dlatego zalecany jest diabetykom, jak również
osobom otyłym. Ksylitol jest również ceniony ze względu na udokumentowane właściwości przeciw-
próchnicze (nie stanowi substratu do procesów energetycznych drobnoustrojów próchnicotwórczych,
wpływa korzystnie na remineralizację szkliwa oraz obniża zdolność patogenów do adhezji do powierzchni
zęba). Podawany w odpowiedniej dawce może wpływać również na obniżenie ryzyka wystąpienia ostrego
zapalenia ucha środkowego u dzieci.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Ocena wybranych wyróżników jakości owoców cytrusowych

Owoce cytrusowe stanowią bogate źródło substancji przeciwutleniających. Zawarte w nich przeciw-
utleniacze, zwłaszcza apigenina i naringenina, są niezwykle istotne dla prawidłowego funkcjonowania
organizmu ludzkiego. Wspierają m.in. profilaktykę chorób układu krążenia oraz chorób nowotworowych.
Regularne spożywanie owoców cytrusowych może mieć korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Ze
względu na parametry fizykochemiczne, cenne właściwości żywieniowe oraz walory sensoryczne owoce
cytrusowe są dość często spożywane przez polskich konsumentów. Na polskim rynku wciąż pojawiają się
dotychczas nieznane polskim konsumentom owoce cytrusowe. Ich przykładem są owoce kumkwatu cha-
rakteryzujące się dobrymi właściwościami przeciwutleniającymi.
Celem pracy było porównanie właściwości przeciwutleniających owoców pomelo i kumkwatu z owo-
cami pomarańczy i klementynek. W pracy oznaczono całkowitą zawartość związków polifenolowych [mg
GAE/100 g] oraz aktywność przeciwutleniającą [%]. Dodatkowo oznaczono zawartość ekstraktu ogólnego
[%] i zawartość cukrów redukujących [%]. Na podstawie analizy uzyskanych wyników stwierdzono, że
owoce kumkwatu w porównaniu z pozostałymi badanymi owocami zawierały najwięcej związków polife-
nolowych ogółem (52,82 mg GAE/100 g) oraz charakteryzowały się najwyższą aktywnością przeciwutle-
niającą (60,03 %), a jednocześnie – małą zawartością cukrów bezpośrednio redukujących (10,93 %), co
czyniło je najbardziej wartościowymi pod względem żywieniowym.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Plantarycyny - biosynteza, mechanizm działania i potencjał w zapewnianiu bezpieczeństwa żywności

Scharakteryzowano właściwości, strukturę oraz spektrum aktywności plantarycyn wytwarzanych
przez niektóre szczepy Lactobacillus. Przedstawiono ich klasyfikację, mechanizm biosyntezy, modele
działania na inne bakterie oraz stabilność. Plantarycyny są dość różnorodne pod względem właściwości
fizykochemicznych, struktury i spektrum aktywności przeciwdrobnoustrojowej.
Szczepy Lactobacillus plantarum zdolne do syntezy plantarycyn należą do mikroorganizmów najczę-
ściej obecnych w fermentowanych produktach spożywczych, a także w napojach i innych wyrobach
z dodatkiem mleka. Budowa cząsteczek, ich stabilność oraz mechanizm działania sprawiają, że plantary-
cyny charakteryzują się skutecznym działaniem bakteriobójczym. Ze względu na niewielką oporność
organizmów patogennych na te substancje mogą być one alternatywą dla wielu stosowanych obecnie
związków o działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Plantarycyny wpływają na zahamowanie wzrostu drob-
noustrojów chorobotwórczych, a w konsekwencji na poprawę zdrowia człowieka. Z uwagi na coraz więk-
sze zainteresowanie produktami naturalnymi plantarycyny mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie
w różnych gałęziach przemysłu. Wyniki badań dotyczące ich wykorzystania mogą stać się podstawą do
projektowania efektywnych preparatów probiotycznych, kultur starterowych do produkcji fermentowanej
żywności czy nowych metod zabezpieczania żywności, co w konsekwencji wpłynie na poprawę zdrowia
i jakości życia człowieka.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Porównanie jakości muffin bezglutenowych z mąki jaglanej i gryczanej

Jedynym sposobem leczenia celiakii, glutenozależnej choroby trzewnej lub enteropatii glutenowej, jest
całkowite wyeliminowanie białek glutenowych z pożywienia, co wiąże się z bezwzględnym przestrzega-
niem diety bezglutenowej. Celem pracy było określenie receptury oraz porównanie jakości muffin bezglu-
tenowych gryczanych, jaglanych oraz gryczano-jaglanych wyprodukowanych w dwóch wariantach sma-
kowych: słodkim oraz wytrawnym. Badania jakości muffin obejmowały ocenę ich wyglądu zewnętrznego
i miękiszu, a także pomiar parametrów barwy, analizę parametrów profilu tekstury (test TPA) i ocenę
organoleptyczną. W ocenie organoleptycznej słodkich wyrobów najwyżej oceniono muffiny gryczane oraz
gryczano-jaglane, zaś wśród muffin wytrawnych – gryczane i zaliczono je do bardzo dobrej klasy jakości.
Jakość pozostałych muffin sklasyfikowano jako dobrą. Barwa badanych muffin bezglutenowych była
w różnym stopniu zależna od rodzaju użytej mąki i pozostałych składników receptury. Miękisz muffin był
podobnej elastyczności, zaś pozostałe parametry ich tekstury były istotnie zróżnicowane. Na podstawie
uzyskanych wyników stwierdzono, że badane bezglutenowe mąki jednogatunkowe, jak i ich mieszanki,
można stosować do produkcji muffin o dobrej jakości organoleptycznej, mogących wzbudzić zaintereso-
wanie konsumentów poszukujących wartościowych i smacznych, a przede wszystkim dietetycznych pro-
duktów zbożowych.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Postbiotyki - właściwości, zastosowanie i wpływ na zdrowie człowieka

Zaspokajanie głodu poprzez spożywanie żywności jest podstawową potrzebą fizjologiczną człowieka
niezbędną do przetrwania. Mikrobiom zasiedlający przewód pokarmowy obejmuje m.in bakterie, a część
z nich określana mianem probiotycznych wywiera pozytywny wpływ na zdrowie człowieka. Niektóre
z korzystnych właściwości probiotyków można przypisać charakterystycznym metabolitom mikrobiomu,
nazywanych postbiotykami, czyli składowym ścian komórkowych określonych szczepów probiotycznych
lub też lizatom uwalnianym w wyniku rozpadu komórek bakteryjnych. Sposób i efekty działania postbio-
tyków na zdrowie człowieka nie zostały jeszcze w pełni poznane. Niemniej jednak pojawia się coraz
więcej badań, które wskazują na ich działanie ograniczające stan zapalny i stres oksydacyjny, likwidujące
obecność szkodliwych patogenów czy stymulujące układ odpornościowy człowieka. Ponadto postbiotyki
mogą znaleźć zastosowanie w technologii żywności jako środki konserwujące, poprawiające teksturę czy
dodatki funkcjonalne. Niewątpliwą zaletą stosowania postbiotyków jest ich bezpieczeństwo, łatwość
dawkowania, a także stabilność podczas przechowywania. W niniejszym opracowaniu omówiono defini-
cje postbiotyków, mechanizmy ich działania i charakterystykę substancji postbiotycznych jako składników
żywności oraz ich wpływ na funkcje organizmu człowieka. Na podstawie pogłębionej analizy literatury
przedmiotu należy zauważyć, że pomimo wielu obiecujących danych wydaje się, że konieczne są dalsze
badania w celu identyfikacji i zrozumienia mechanizmów działania postbiotyków, a także optymalizacji
ich skuteczności. Przede wszystkim należy potwierdzić skuteczność oddziaływania postbiotyków na po-
prawę zdrowia człowieka.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Próba zastosowania B-D-galaktozydazy do produkcji probiotycznych lodów mlecznych

Celem badań była ocena możliwości zastosowania β-D-galaktozydazy do produkcji lodów mlecznych
z inuliną i Bifidobacterium animalis ssp. lactis BB-12.
Badania obejmowały oznaczenie kwasowości i składu chemicznego mieszanek oraz określenie wła-
ściwości fizykochemicznych, sensorycznych i liczby komórek bakterii probiotycznych w lodach mlecz-
nych w czasie zamrażalniczego przechowywania. Średnie wartości pH w mieszance poddanej hydrolizie
laktozy i z tradycyjną zawartością laktozy nie różniły się statystycznie istotnie. Nie stwierdzono także
różnic pod względem składu chemicznego mieszanek, tj. zawartości białka, cukru i tłuszczu. Produkty
uznaje się za probiotyczne, gdy liczba komórek bakterii w nich zawartych wynosi minimum 6 log jtk·g-1
.
Wyprodukowane mieszanki lodowe spełniały wymagane kryterium, a nawet przekraczały to minimum
o ok. 3 log jtk·g-1
. Wartość pH po jednym dniu przechowywania lodów wynosiła od 5,51 w lodach nisko-
laktozowych do 5,00 w lodach z laktozą. Wraz z wydłużeniem czasu przechowywania z jednego dnia do
28 wartość pH wzrosła o 0,04 jednostki w lodach z laktozą i o 0,13 – w niskolaktozowych. Enzymatyczny
rozkład laktozy nie miał wpływu na wzrost liczby komórek bakterii Bifidobacterium animalis subsp. lactis
BB-12 podczas fermentacji mieszanki oraz zamrażania i przechowywania lodów. Tylko w przypadku
lodów niskolaktozowych wydłużenie czasu zamrażalniczego przechowywania do 28 dni skutkowało
istotną redukcją liczby komórek Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12. Lody z laktozą charaktery-
zowały się większą puszystością niż lody niskolaktozowe tylko po jednym dniu przechowywania.
W produkcji lodów niskolaktozowych należy uwzględnić ich bardziej intensywny smak słodki niż lodów
z laktozą. Wskazuje to na możliwość proporcjonalnego zmniejszenia dodatku sacharozy do lodów nisko-
laktozowych i uzyskanie zbliżonego smaku słodkiego jak w lodach z laktozą.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Wpływ stopnia dojrzałości oraz wielkości dodatku orzechów laskowych i włoskich na właściwości fizykochemiczne i przeciwutleniające wzbogaconego chleba pszennego

Przykładem produktu, który można wzbogacać w składniki bioaktywne, jest chleb pszenny. Celem
pracy była ocena wpływu wzbogacania chleba pszennego orzechami laskowymi i włoskimi o różnym
stopniu dojrzałości. Orzechy laskowe i włoskie zostały zebrane w lipcu oraz we wrześniu. Udział zmielo-
nych orzechów w mieszance wypiekowej wyniósł 2 % oraz 7 % w stosunku do masy mąki. Próbę kontrol-
ną stanowił chleb niewzbogacony. Chleb wykonano metodą bezpośrednią z użyciem drożdży. W bada-
niach obliczono wydajność ciasta, upiek, stratę wypiekową całkowitą i wydajność pieczywa. Oznaczono
objętość chleba, objętość właściwą, porowatość jego miękiszu, barwę w systemie CIE L*a*b* oraz para-
metry tekstury. Określono także właściwości przeciwutleniające chleba (metodą ABTS •+
, DPPH• oraz
FRAP), ogólną zawartość związków polifenolowych oraz profil i zawartość polifenoli metodą chromato-
grafii UPLC-PDA-ESI-MS. Wyniki poddano trójczynnikowej analizie wariancji.
Stwierdzono, że wzbogacenie chleba orzechami o różnym stopniu dojrzałości wpłynęło na jego wła-
ściwości fizykochemiczne i przeciwutleniające. Wydajność ciasta i wydajność chleba były większe przy
większym dodatku orzechów. Największą objętością charakteryzowała się próba kontrolna, a wzbogacenie
chleba orzechami skutkowało zmniejszeniem jego objętości. Najmniejszą objętością charakteryzował się
chleb wzbogacony niedojrzałymi orzechami włoskimi zebranymi w lipcu. Miękisz tego chleba charaktery-
zował się najmniejszą wartością parametru L* oraz był najtwardszy. Rodzaj orzechów oraz ich stopień
dojrzałości wpływały istotnie na właściwości przeciwutleniające i zawartość polifenoli w chlebie. Warto-
ści tych parametrów zmniejszały się w miarę zwiększania dojrzałości dodawanych orzechów, a chleby
wzbogacone orzechami włoskimi odznaczały się istotnie większą zawartością polifenoli ogółem w porów-
naniu z próbą kontrolną oraz chlebami wzbogaconymi orzechami laskowymi. W profilu polifenoli bada-
nych chlebów zidentyfikowano 12 związków.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Wpływ warunków ekstrakcji na potencjał przeciwutleniający wyciągów z kwiatów, liści i owoców głogu (Crataegus x macrocarpa L.)

Głóg należy do roślin o dużej zawartości związków biologicznie czynnych, których stężenie w goto-
wym wyciągu zależy między innymi od zastosowanych parametrów ekstrakcji. Celem pracy była optyma-
lizacja warunków ekstrakcji (temperatury, czasu i stężenia rozpuszczalników) zapewniających osiągnięcie
jak największego potencjału przeciwutleniającego preparatów otrzymanych z liofilizowanych części ana-
tomicznych głogu (Crataegus × macrocarpa L.) – z kwiatów, liści i owoców. Ekstrakcję prowadzono
w temp. 20 ± 2 ºC przy użyciu trzech rozpuszczalników, w dwóch stężeniach każdy, w ciągu 2 i 24 h.
Porównano również efektywność ekstrakcji wspomaganej działaniem ultradźwięków. Potencjał przeciw-
utleniający określono metodami: ABTS ̇+
, DPPH•
, FRAP i CUPRAC oraz za pomocą testu mocy reduku-
jącej. Dodatkowo oznaczono zawartość polifenoli i flawonoidów.
W uzyskaniu wyciągów z kwiatów głogu najbardziej skuteczna okazała się 24-godzinna ekstrakcja
70-procentowym acetonem z dodatkiem 1-procentowego kwasu mrówkowego. Ekstrakty te charakteryzo-
wały się najwyższymi wartościami potencjału przeciwutleniającego ABTS ̇+
, CUPRAC i FRAP. Z kolei
w wyciągach z owoców, jak i liści głogu najwyższy potencjał przeciwutleniający stwierdzono po
24-godzinnej ekstrakcji wspomaganej dwukrotnym działaniem ultradźwięków. Najwyższe wartości okre-
ślanego potencjału wyciągów z owoców głogu ekstrahowanych 50-procentowym acetonem uzyskano po
zastosowaniu metody ABTS ̇+ i CUPRAC, natomiast w ekstraktach z liści głogu – po zastosowaniu meto-
dy DPPH•
, CUPRAC oraz testu mocy redukującej. Pod względem potencjału przeciwutleniającego naj-
bardziej efektywnym rozpuszczalnikiem do ekstrakcji liofilizatów z głogu jest 70-procentowy roztwór
acetonowo-wodny, wspomagany ultradźwiękami bądź 1-procentowym kwasem mrówkowym.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Kształtowanie się służby więziennej na Wołyniu oraz w Galicji Wschodniej w latach 1918–1923

Artykuł jest poświęcony kształtowaniu się służby więziennej na Wołyniu oraz w Galicji Wschodniej w latach 1918–1923. Tworzenie stanu osobowego odbywało się w trudnych warunkach politycznych oraz materialnych. Początkowo do pracy w więzieniach władze polskie przyjmowały byłe kadry penitencjarne, które służyły tam jeszcze za czasów imperiów: austro-węgierskiego, niemieckiego oraz rosyjskiego. Kierownictwo zakładów karnych zwracało szczególną uwagę na lojalność pracowników więziennych względem państwa polskiego oraz ich poglądy polityczne. Ważną rolę odgrywało także doświadczenie wojskowe pracowników. Pod względem narodowościowym w latach 1918–1923 na stan osobowy składali się Polacy, Ukraińcy, Rosjanie, Żydzi itd. Później, wskutek decyzji różnych komisji kadrowych przedstawiciele niepolskiej narodowości byli stopniowo zwalniani ze służby w więziennictwie, a korpus pracowników więziennych na Wołyniu oraz Galicji Wschodniej nabierał cech monolitycznej polsko-rzymskokatolickiej kadry więziennej.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Zastosowanie spektroskopii bliskiej podczerwieni do analizy wartości odżywczej produktów garmażeryjnych i makaronów dostępnych na polskim rynku

Celem pracy była ocena przydatności techniki spektroskopii bliskiej podczerwieni (NIR) do analizy
wartości odżywczej produktów garmażeryjnych i makaronów dostępnych na polskim rynku. Ocenę prze-
prowadzono na podstawie porównania wyników wartości odżywczej podanych przez NIR z wynikami
analiz laboratoryjnych. Urządzenie NIR skalibrowano w odniesieniu do trzech rodzajów produktów:
1) produkty garmażeryjne z mięsem typu krokiety, pierogi, pyzy, tortille, 2) produkty garmażeryjne
z serem typu pierogi z serem i ruskie, naleśniki z serem, leniwe, knedle z serem, 3) produkty garmażeryjne
inne typu pyzy ziemniaczane, kopytka, kluski na parze, naleśniki bez dodatków, a także makarony po
ugotowaniu. Kalibracje wykonano poprzez korelację widm NIR z wynikami analiz laboratoryjnych po-
szczególnych rodzajów produktów i składników chemicznych.
Wykazano, że jakość pomiaru była do zaakceptowania w odniesieniu do składników chemicznych:
woda, białko, tłuszcz, węglowodany, składniki mineralne jako popiół, błonnik i kwasy tłuszczowe nasy-
cone, przynajmniej w przypadku dwóch rodzajów produktów poddanych analizie. Dla żadnego z analizo-
wanych rodzajów produktów nie uzyskano satysfakcjonujących wyników dotyczących cukrów (prostych
i dwucukrów) oraz soli (NaCl). Mała dokładność pomiaru NIR tych składników chemicznych mogła
wynikać z niskiego lub mało zróżnicowanego poziomu badanej substancji, właściwego danemu rodzajowi
produktu lub słabej interakcji danego składnika z promieniowaniem NIR, co utrudnia jego wykrycie. Na
podstawie wyników można stwierdzić, że metoda NIR jest przydatna do poprawnej predykcji większości
składników chemicznych składających się na wartość odżywczą, które należy deklarować na opakowa-
niach produktów garmażeryjnych i makaronów. Może stanowić dobrą alternatywę dla kosztownych
i czasochłonnych analiz laboratoryjnych.

Czasopismo: Żywność Nauka Technologia Jakość
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Kasztelana sandomierskiego Mikołaja Spytka Ligęzy (ok. 1563–1637) sprawy rodzinne i majątkowe. Przyczynek do genealogii i dziejów gorzyckiej linii rodziny Ligęzów herbu Półkozic

Prezentowany tu artykuł poświęcony jest znanemu z aktywności na wielu polach, szanowanemu przez współczesnych i dobrze ocenianemu przez potomnych, kasztelanowi sandomierskiemu Mikołajowi Spytkowi Ligęzie herbu Półkozic (ok. 1563–1637) oraz jego bliższej i dalszej rodzinie. Autor wprowadził szereg istotnych poprawek i uzupełnień do genealogii gorzyckiej linii rodziny Ligęzów. Przedstawił najważniejsze wydarzenia z biografii rodziców bohatera niniejszego studium. Na podstawie odnalezionych źródeł dokonał analizy powodów, dla których rozpadło się ich małżeństwo i opisał materialne warunki ich rozstania. Przedstawił także losy jedynego brata i dwóch sióstr Mikołaja Spytka oraz ich potomstwa. W kręgu zainteresowań autora znalazła się również dalsza rodzina późniejszego kasztelana sandomierskiego, czyli jego stryjowie, stryjenki oraz siostry jego matki i ich mężowie. Mikołaj Spytek Ligęza stykał się też w swoim długim życiu ze swoim stryjecznym i ciotecznym rodzeństwem. W prezentowanym tu tekście znalazł się zatem i pełen spis takich właśnie krewnych bohatera. Uwzględniono również potomstwo licznych braci i sióstr stryjecznych i ciotecznych kasztelana sandomierskiego. Autor dokonał również kilku ważnych uściśleń w biografii Mikołaja Spytka Ligęzy. Zaproponował przesunięcie daty jego urodzin na początek 1563 r. Przedstawił dzieje jego dwóch małżeństw (funkcjonująca w literaturze przedmiotu informacja o pierwszym małżeństwie Ligęzy z Zofią Rzeszowską herbu Doliwa jest nieprawdziwa). W artykule ustalono ponadto stan posiadania rodziców późniejszego kasztelana sandomierskiego oraz opisano jego własne dokonania na tym polu. Okazało się, że u schyłku życia był on właścicielem nieco mniejszego majątku ziemskiego, niż zwykło się dotąd uważać. Omówiono także dzieje związków małżeńskich dwóch córek Mikołaja Spytka z drugiego małżeństwa – Zofii Pudencjanny, żony Władysława Dominika ks. Ostrogskiego-Zasławskiego oraz Konstancji, wydanej w 1637 r., kilka miesięcy przed śmiercią bohatera tego tekstu, za Jerzego Sebastiana Lubomirskiego. W ostatniej części artykułu przedstawiono pokrótce dalsze losy stworzonego przez Mikołaja Spytka Ligęzę latyfundium, które podzielone między jego córki, w 1653 r. uległo ponownemu scaleniu, trafiając ostatecznie w ręce rodziny Lubomirskich.

Czasopismo: Przegląd Nauk Historycznych
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii