rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wacława Hryniewicza interpretacja najstarszych biblijnych świadectw wiary paschalnej

Artykuł zatytułowany Wacława Hryniewicza interpretacja najstarszych biblijnych świadectw wiary paschalnej wychodzi od prezentacji najstarszych świadectw i formuł wyznania wiary paschalnej obecnej w Nowym Testamencie. Analizuje interpretacje Wacława Hryniewicza odnoszące się do nowotestamentalnych hymnów o wywyższeniu Jezusa, do przepowiadania z Dziejów Apostolskich i nauki Ewangelistów. Ostatni punkt jest próbą ukazania teologicznych konsekwencji wypływających z biblijnych świadectw.

Czasopismo: Scriptura Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Monotrynitarne powitanie w Apokalipsie

W artykule zwrócono uwagę na pozdrowienie skierowane do czytelników Apokalipsy św. Jana w wersetach 1,4-7. Struktura pozdrowienia sugeruje, że nie jest do pozdrowienie wyartykułowane przez Jana, tylko pochodzące od Boga jawiącego się jako jedność trzech Osób: Ojca, Syna i Ducha Świętego. Najwięcej uwagi pozdrowienie poświęca osobie Jezusa Chrystusa, Jego wyjątkowej miłości do człowieka oraz Jego misji, albowiem wraz z Jego pojawieniem się na ziemi rozpoczęło się dzieło odzyskiwania człowieka dla Boga. Monotrynitarne pozdrowienie wprowadza czytelnika w rzeczywistość rzeczy ostatecznych, która byłaby przerażająca, gdyby nie fakt bezgranicznej miłości i życzliwości wyrażonej w tymże pozdrowieniu.

Czasopismo: Scriptura Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Jerozolima: prehistoria, zdobycie miasta i panowanie Dawida

Jerozolima położona jest na szczytach Wzgórz Judzkich i ma kluczowe znaczenie w narracji historycznej zawartej w tekstach Starego i Nowego Testamentu. Miasto było ukryte pośród gór, daleko od ówczesnych głównych dróg. Mieszkańcy mieli dostęp do wody (źródło Gichon). Ta dawna twierdza Jebusytów została zdobyta przez Dawida (2 Sm 5,6-8). Stała się dziedziczną własnością dynastii tego władcy. Król umieścił w niej Arkę Przymierza i uczynił stolicą polityczną i religijną całego Izraela. W mieście powstał pałac królewski, a rozbudowana administracja ułatwiała zarząd nad całym terytorium. W przyszłości na górze Moria powstała świątynia (Salomon), która stała się miejscem pielgrzymkowym całego Izraela. Naród został zjednoczony na skutek roztropnej polityki i pobożności Dawida.

Czasopismo: Scriptura Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Biblijne obrazy stworzenia człowieka jako fundament nauczania Jana Pawła II na temat małżeństwa i rodziny

Początki dziejów człowieka znajdujemy w Księdze Rodzaju. Bóg przedstawia tam człowiekowi konkretne zadania związane z małżeństwem i rodziną. Podobnie Jan Paweł II poświęca wiele uwagi temu tematowi. W swoich publikacjach dokonuje analizy treści Bożego przesłania stworzenia człowieka, ukazuje niezwykłość powołania w małżeństwie, jak i w życiu w czystości. Akcentuje też, że małżeństwo i rodzina są owocami miłości, darem, o który człowiek powinien się troszczyć.

Czasopismo: Scriptura Sacra
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reportaże, podręczniki i „kartki z podróży”, czyli przepisywanie gatunków w Faraonie Bolesława Prusa

Artykuł dotyczy gatunkowych i stylistycznych związków między powieścią Faraon Bolesława
Prusa a dziewiętnastowiecznym piśmiennictwem poświęconym starożytnemu Egiptowi Monografie,
podręczniki, reportaże, artykuły gazetowe występują tu nie tyle jako źródła wiedzy,
ile jako gatunkowa matryca wypracowana przez i dla człowieka Zachodu, umożliwiająca mu
pisanie i czytanie o staroegipskiej cywilizacji. Szczególną uwagę poświęca autor roli prasy,
zwłaszcza „Tygodnika Ilustrowanego”, gdzie Prus publikował swą powieść. Dziewiętnastowieczne
czasopismo, zdaniem autora, nie jest wyłącznie miejscem publikacji utworu literackiego.
Zawarte w nim teksty wchodzą z nim w rozmaite relacje stylistyczne, gatunkowe
i poznawcze. „Tygodnik Ilustrowany” pośredniczył między Faraonem a piśmiennictwem egiptologicznym
poprzez szereg artykułów popularyzujących.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Autografia i powtórzenie

Przedmiotem artykułu jest dialektyka oryginalności i powtarzalności we współczesnych wypowiedziach autograficznych (czyli autobiograficznych w najszerszym, transgatunkowym i transdyskursywnym sensie tego terminu). Ideologia autobiografizmu oparta jest na kulcie jednostkowości i wyjątkowości (w tym samym stopniu życia, co tekstu), jednak jej realizacje odznaczają się dużym nasyceniem powtórzeniami — zarówno w wewnętrznym porządku twórczości danego autora (repetycje postaci, ich typów i wzajemnych relacji, miejsc, sekwencji zdarzeń, motywów tematycznych; autocytaty i autonawiązania), jak i w porządku zewnętrznym (powielanie konwencjonalnych wzorców wypowiedzi, chwytów retorycznych, naśladownictwo struktur tekstowych i schematów egzystencjalnych, nawiązania intertekstualne różnego typu, cytaty z rzeczywistości). Część z tych powtórzeń ma naturę intencjonalną, inne są mimowolne. Ich występowanie leży u podstaw zasadniczego dylematu twórczości autograficznej, uwidocznionego w zestawieniu skrajnych tez: „Wszystko, co nie jest […] autobiografią, jest plagiatem” (C. González-Ruano) oraz „Istnienie jest plagiatem” (E. M. Cioran).

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Poezja uważności – Czesław Miłosz i haiku

Artykuł proponuje wieloaspektową analizę twórczości Czesława Miłosza w kontekście poetyki
i filozoficznego zaplecza klasycznych haiku. Autorka rozpoczyna od wskazania zbliżeń i różnic
między prezentującą intensywne doświadczenia sensualne poezją polskiego autora a kompozycjami
japońskich haijinów. Kolejny etap analizy dotyczy już tylko miniatur Miłosza oglądanych
w perspektywie obrazowania zmysłowego w haiku. Dalsza część tekstu poświęcona jest
reinterpretacji metaliterackich sądów autora Ocalenia dotyczących poezji Dalekiego Wschodu.
Artykuł zamyka komparatystyczna analiza dokonanych przez polskiego poetę przekładów
klasycznych japońskich haiku i haiku współczesnych.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Awangardowe bezformia i ich losy. Prologomena

W niniejszym artykule autorka rozważa zjawisko bezforemności rozumiane najpierw jako pojęcie filozoficzne (koncepcja Georgesa Bataille’a), a następnie jako kategoria estetyczna (malarstwo informel, teatr Taduesza Kantora, literatura Leo Lipskiego). Rozważania są prowadzone z perspektywy „krytyki afektywnej”. Autorka analizuje znaczenie, funkcje i postaci, które przybiera bezformie w różnych pracach artystycznych. Następnie rozpatruje awangardowe zainteresowanie tym, co bezforemne jako przejaw poszukiwania i konsty-tuowania „alternatywnej” nowoczesności.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
„Cichosza. Nie ma Mickiewicza i nie ma Miłosza” — alternatywna historia literatury

Celem artykułu jest analiza wybranych przykładów alternatywnej historii literatury, obecnych
w powieściach z gatunku historii alternatywnych oraz w naukowych pracach z zakresu historii
literatury. Szczegółową analizę poprzedza zdiagnozowanie obecnego stanu historii literatury
jako nauki, zwłaszcza w kontekście postulowanej od jakiegoś czasu konieczności gruntownej
przebudowy tej dziedziny, otwarcia jej na nowe rejony badawcze i wezwania do postawienia
zupełnie nowych pytań. Zdaniem autorki dociekania probabilistyczne mogą stać się dla historii
literatury interesującym narzędziem badawczym, lub chociażby eksperymentem poznawczym,
pozwalającym na pełniejsze zrozumienie natury procesu twórczego czy tak ważkich dla historii
literatury kwestii, jak periodyzacja, formowanie się epok i prądów literackich oraz problemu
determinizmu i przypadku w procesie historycznoliterackim. Szczególnie interesujące — i to
zarówno dla historyków, jak i teoretyków literatury — może być wyobrażenie sobie alternatywnych
biografii literackich. Analizie poddane zostaną tu m.in. następujące powieści z zakresu
historii alternatywnych: P’S Correspondence Nathaniela Hawthorne’a, Maszyna różnicowa Bruce’a
Sterlinga i Williama Gibsona, Muza dalekich podróży Teodora Parnickiego, Widma. Historia Polski
bez Powstania Warszawskiego Łukasza Orbitowskiego czy Dumanowski Wita Szostaka.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Teatr jako sztuka (systemowego) przepisywania

Tekst w teatrze jest bytem specyficznym. Nie jest w niego wpisana żadna zakodowana interpretacja, stąd każda realizacja sceniczna tego samego tekstu, dokonująca przekładu wyjściowego projektu na inne środki teatralne, musi się jawić jako pisanie innego tekstu, o inaczej rozłożonych akcentach, sensach etc. Artykuł dotyczy przypadków wprowadzania zmian w tekście, które są wymuszane przez system. Z jednej strony chodzi tu o systemy zewnętrzne wobec teatru — system władzy i cenzury, z drugiej zaś o kompleksowe oddziaływanie systemów, których elementem jest teatr w danej sytuacji estetycznej, określanej m.in. przez organizację teatru, konwencję estetyczną, zdolności percepcyjne odbiorcy. Problem ten zostanie przedstawiony na przykładzie niemieckiego teatru narodowego pod koniec XVIII wieku i porównany z analogiczną fazą rozwoju teatru polskiego.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Demotywator – emblemat kultury uczestnictwa? (wokół problemów definicyjnych memów oraz memów internetowych) .

Artykuł koncentruje się wokół problemów definicyjnych memów oraz memów internetowych.
Zaprezentowany przegląd definicji cybermemów nie pretenduje do kompletności,
pozwala jednak ukazać podstawowe trudności wiążące się z próbą wykorzystania terminu
o dość długiej i burzliwej historii do opisu pewnego określonego zjawiska kulturowego.
Dużą część pracy wypełniają rozważania na temat niezwykle popularnych w ostatnim czasie
demotywatorów, które na tle bogatego repertuaru form słowno-obrazowych wyróżniają się
charakterystyczną kompozycją (zbliżoną do emblematu) oraz różnorodnością znaczeniową
i funkcjonalną.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Teoria umysłu a nieporozumienia bohaterów w prozie Czechowa (zarys)

Niniejsza praca przedstawia wstęp do badań nad prozą Antoniego Czechowa w oparciu
o tzw. teorię umysłu. Zastosowanie tej teorii umożliwia nowe podejście do badań nad
narracją i bohaterami oraz wydobycie kognitywnych aspektów dzieła literackiego. Teoria
umysłu oraz metareprezentacja pozwalają dostrzec przyczyny częstych u Czechowa
„nieporozumień” między bohaterami. W opowiadaniu Śmierć urzędnika przyczyną porażki
w kontakcie z drugą osobą są zaburzenia teorii umysłu głównego bohatera, prowadzące do
błędnego postrzegania siebie oczami drugiej osoby. W utworze Kapral Priszybiejew przyczyną
nieporozumienia okazuje się błędne przypisywanie intencji innym postaciom przez
tytułowego kaprala, zaś opowiadanie Człowiek w futerale pokazuje jak decyzja o rezygnacji
z kontaktu z innymi bohaterami wpływa na odizolowanie jednostki od świata i powstanie
błędnego koła nieporozumień.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Przepisywanie siebie, przepisywanie obcości — przypadek Zyty Oryszyn

Artykuł stanowi próbę rozpoznania nadrzędnej problematyki prozy Zyty Oryszyn,
odnajdywanej w jej powieściach (napisanych przed rokiem 1989 Czarnej iluminacji
i Madam Frankensztajn) a szczególnie w opowiadaniach zebranych w tomie zatytułowanym Ocalenie Atlantydy, wydanym w 2012 roku. Najważniejszym tematem wszystkich jej utworów okazuje się obcość, silne odczucie nie-przynależenia do miejsc, czasów, wspólnot czy związków międzyludzkich. Przez cały okres swojej artystycznej ewolucji Oryszyn przepisywała ten temat w najrozmaitszych wariantach, przepisując tym samym „siebie”, to znaczy własną biografię, doświadczenia, emocje, wspomnienia. Autorka przekonuje, iż poznawanie tajników własnej tożsamości jest możliwe dzięki uruchomianiu empatii (w wymiarze ludzkim i artystycznym) i podejmowaniu wciąż od nowa prób zrozumienia trudnych relacji z Innymi.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Poszerzanie pola literatury w Tajemniczym płomieniu królowej Loany Umberta Eco

Autorka na przykładzie powieści Tajemniczy płomień królowej Loany rekonstruuje poglądy Umberta Eco na temat kultury masowej oraz sytuacji i zadań literatury w świecie mediów. Wykorzystuje w tym celu pojęcie pola literatury Pierre’a Bourdie’u pokazując, jak semiologiczne zabiegi pisarza dokonywane w obrębie powieści prowadzą z jednej strony do wzmocnienia autonomii literatury w świecie multimediów, a  z drugiej – do wykształcenia nowej metamedialnej struktury gatunku o charakterze hipertekstualnym.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Jak rozpoznać pastisz (i odróżnić go od parodii)?

Pastisz może być — i bywał — pojmowany na trzy rozmaite sposoby: jako gatunek, jako odmiana stylizacji oraz jako odrębna kategoria estetyczna. Z różnymi definicjami tego zjawiska wiążą się różne oceny jego walorów artystycznych. Zwracając uwagę na pewne nieścisłości w genologicznych ujęciach pastiszu (reprezentowanych tu głównie przez koncepcję Stanisława Balbusa), opowiadam się za rozpatrywaniem pastiszu na płaszczyźnie estetycznej, nie zaś stylistycznej. Nie wydaje mi się jednak słuszne definiowanie go w opozycji do parodii, co czynią Linda Hutcheon i Ryszard Nycz. Opierając się na analizach prozy Marcela Prousta i Doroty Masłowskiej, przedstawiam tezę, że pastisz i parodia są nie tyle strategiami opozycyjnymi, co raczej pokrewnymi; nierzadko wręcz trudnymi do odróżnienia.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Kilka uwag na temat antropologii literatury we Włoszech. O propozycji Fabia Dei

Celem artykułu jest przedstawienie nurtu antropologii literatury we Włoszech, reprezentowanego
przez Fabia Dei (a także innych uczonych takich, jak Pietro Clemente, Zelda Alice
Franceschi czy Valerio Petrarca). Fabio Dei, antropolog kultury, rozważa skomplikowane
związki antropologii i literatury, uwzględniając przede wszystkim problematykę literatury
jako źródła do badań nad kulturą oraz zagadnienie pisarstwa antropologicznego (w tym
literackości relacji z badań terenowych). Refleksję nad antropologią i literaturą we Włoszech
odnosi do rozwoju włoskich badań ludoznawczych, folkloroznawczych i filologicznych.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Umberta Eco powieści profesorskie

Przedmiotem analizy są tutaj wszystkie aktualnie dostępne literackie dzieła narracyjne Umberta Eco jako różne przejawy tak zwanej powieści profesorskiej. Wychodząc od fundamentalnego pojęcia Professorenroman, autor dowodzi, że żadna z powieści włoskiego autora nie stosuje się do tego gatunkowego wzorca. Niezbyt przydatne do ich analizy okazują się także pojęcia academic novel i campus novel. Misję popularyzacji, najczęściej własnych, badań naukowych realizuje Eco wykorzystując, w powieściach najróżniejsze literackie, synkretyczne i nieliterackie formy gatunkowe: z przeszłości i współczesności. Sprawdza również w praktyce powieściopisarskiej, w zależności od potrzeb, teoretyczne koncepty literaturoznawcze własne i cudze. Cechą charakterystyczną niektórych jego powieści jest ich poznawcza nadinformacyjność, która nie ułatwiając ich odbioru, sygnalizuje równocześnie problemy metodologiczne i metodyczne nurtujące humanistyczne badania naukowe.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Parodia w służbie nonsensu. Przypadek Stanisława Barańczaka

Artykuł stanowi próbę analizy niezwykle różnorodnego i bogatego repertuaru form
parodystycznych obecnych w twórczości nonsensowej Stanisława Barańczaka. Obiektem prowadzonej przez autora gry parodystycznej stają się z jednej strony utwory klasycznej literatury angielskiej, jak np. limeryki Edwarda Leara, które zyskują nową postać w wyniku zastosowania wyrafinowanej strategii przekładowej, z drugiej zaś — podstawowy kanon dzieł literatury polskiej (teksty Kochanowskiego, Mickiewicza, Słowackiego,
Norwida czy Broniewskiego), dobrze znany rodzimemu wykształconemu odbiorcy (Bóg, Trąba i Ojczyzna. Słoń a Sprawa Polska oczami poetów od Reja do Rymkiewicza, 1995). Istnienie tego podstawowego dla lektury poziomu nawiązań intertekstualnych sprawia,
iż nonsens Barańczaka posiada wyraźnie intelektualny charakter, przypominając pod wieloma względami tzw. in-jokes, adresowane do dość wąskiej „wspólnoty śmiechu”. Szczególną odmianą stosowanych przez autora zabaw intertekstualnych jest parodia
dyskursu naukowego, której imponujący przykład to „prywatna teoria gatunków
literackich”, zawarta w książce Pegaz zdębiał. Poezja nonsensu a życie codzienne: Wprowadzenie w prywatną teorię gatunków (2008). Wśród wykreowanych przez Barańczaka gatunków znalazły się m.in. alfabeton, występujący w formie pełniącej funkcje mnemotechniczne parafrazy, jak w przypadku monologu Hamleta, w którym następujące po sobie wersy składają się ze słów reprezentujących kolejne litery alfabetu, co ma ułatwić aktorom pamięciowe opanowanie tekstu, czy mankofon (odmiana mankamętu), czyli wersja znanego utworu literackiego pozbawiona głosek nastręczających trudności ludziom z wadami wymowy, jak słynny sonet Burza Mickiewicza z poddaną ekstrakcji głoską „r”. Przedstawiona wielość i rozmaitość stosowanych przez autora form parodystycznych prowadzi do wniosku, iż przyjęte przez badaczy rozumienie nonsensu jako nie tyle braku, co parodii sensu zyskuje szczególne potwierdzenie w dziedzinie współczesnego nonsensu „intelektualnego”, reprezentującego czysto humorystyczną, stworzoną dla celów ludycznych, odmianę intertekstualności.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Niejednoznaczny status tekstu parodiowanego w dyskursie satyrycznym

Przedmiotem analizy w artykule jest relacja między parodią i satyrą. Odwołując się do, zaproponowanej
przez Paula Simpsona w On the Discourse of Satire, koncepcji satyry jako praktyki
dyskursywnej, autorka wskazuje na przyczyny nieporozumień interpretacyjnych wynikających
z zastosowania parodii w tekście satyrycznym. Jej zdaniem parodia utrudnia identyfikację
intencji satyrycznej, zwłaszcza wtedy, gdy obiektem parodii jest tekst literacki o wysokich
walorach artystycznych. W niektórych przypadkach niemożliwe okazuje się jednoznaczne
rozstrzygnięcie, czy parodiowany tekst służy jedynie satyrycznemu ukazaniu pewnych aspektów
rzeczywistości pozaliterackiej, czy jest również obiektem krytyki.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Gazeta ulotna i moralistyczny traktat – dwa gatunki siedemnastowiecznej moralistyki (na przykładzie sensacyjnych nowin z ziemi włoskiej)

Celem artykułu jest omówienie dwu różnych gatunków siedemnastowiecznych pism ulotnych,
które przez badacza początków prasy polskiej — Konrada Zawadzkiego, zaliczone zostały
do wspólnej grupy tak zwanych „gazet ulotnych”. Autorka artykułu wśród owych pism
wyróżnia obszerne traktaty moralistyczne cechujące się staranną kompozycją, rozbudowaniem
wątków opisowych i dydaktycznych oraz dominacją funkcji informacyjno-dydaktycznej
przekazu. Obok nich w siedemnastym stuleciu tłoczone były niewielkiej objętości gazetki,
których autorzy i wydawcy — nastawieni na komercyjność druku — usiłowali zaskoczyć
odbiorcę, zadziwić go sensacyjnością przedstawianych wątków (stąd dominacja funkcji ekspresywnej
takiego przekazu), dydaktykę spychając nierzadko na dalszy plan. Te krótkie „gazetki”
różniły się znacznie od traktatów dydaktycznych formą przekazu: zamiast obszernych
pouczeń moralistycznych i opisów treść bywała wyrażana za pomocą techniki enumeracji
i kumulacji wielu szkicowo zarysowanych obrazów, odwołujących się do wyobraźni i emocji
odbiorcy.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Socjolog „kreślący znaki wieczne”. Jana Szczepańskiego autoportret rozproszony

Przedmiotem artykułu są strategie oraz paradoksy tworzenia przez Jana Szczepańskiego swojego autoportretu w tekstach o różnej przynależności gatunkowej. Autorka pokazuje, jak nadaje on sygnaturę artykułom i esejom, uogólniając osobiste doświadczenie (chłopskie korzenie, protestancki prymat obowiązku), a także w jak złożone relacje wchodzą publikacje socjologa z jego dziennikiem. W tym autoportrecie rozproszonym kluczowe okazują się nawroty i transformacje kilku lejtmotywów oraz ich uwikłanie w retorykę, która wraz z autokreacją tyleż przeszkadza, co pomaga w o(d)powiedzeniu „kim jestem”. W nawiązaniu do koncepcji m.in. Lejeune’a, Beaujoura i Ricoeura autorka analizuje, jak Szczepański układa projekt własnego życia i jak w tekstach przepracowuje frustrację z powodu jego (pozornego) niewykonania. Punktem dojścia artykułu jest ukazanie, że mimo wyraźnego w pismach socjologa rozdźwięku między słowem a życiem i działaniem imperatyw stworzenia „dzieła” pozostaje dla niego osią biografii, a tworzenie autoportretu nie jest narzuceniem życiu sztucznego porządku.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Allotopia – wprowadzenie do poetyki gatunku

Artykuł jest pierwszą kompleksową próbą stworzenia teoretycznego zaplecza dla nierozpowszechnionego
w polskiej humanistyce terminu „allotopia”, ukutego przez Umberta
Eco w eseju Światy science fiction. W miejsce podążania za poststrukturalistycznym wywodem
Umberta Eco, przedstawiona zostaje propozycja zdekonstruowania binarnej relacji między
realnym (naturalnym, zwyczajnym, znanym, empirycznym i realistycznym) a nierealnym
(nienaturalnym, nadzwyczajnym, nieznanym, kontrempirycznym i fantastycznym) światem
— jako obowiązującej w dotychczasowych badaniach nad gatunkami fantastycznymi. W konsekwencji,
artykuł zachęca do ponowoczesnego odczytywania tych „allotopijnych” tekstów,
które rezygnują z wspierania kolonialnego modelu dwuświata na rzecz filozoficznie świadomego
światotwórstwa.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce