rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Do czego roślinie potrzebne jest wieszadełko?

W artykule została przedstawiona struktura i rola wieszadełka zarodkowego u roślin okrytozalążkowych. Wieszadełko jest to szybko rozwijający się, krótkotrwały organ, który zanika przed wytworzeniem dojrzałego nasienia. W zależności od gatunku może on przybierać różne kształty i rozmiary. Niektóre wieszadełka wytwarzają haustoria wrastające głęboko w tkanki zalążka. Cytoplazma komórek wieszadełka wypełniona jest rybosomami, profilami retikulum endoplazmatycznego, diktiosomami, kroplami lipidowymi oraz zawiera mitochondria, plastydy i mikrociała. Komórki wieszadełka często posiadają różne strukturalne modyfikacje, których nie spotyka się w zarodku właściwym (np. wyrostki ściany, wyspecjalizowane plastydy). U wielu Angiospermae różnicowaniu się komórek wieszadełka towarzyszy zjawisko poliploidyzacji. Wieszadełko stabilizuje zarodek w woreczku zalążkowym, przekazuje substancje odżywcze z innych tkanek i jest źródłem sygnałów lub przekazuje sygnały wpływające na przebieg embriogenezy. Po okresie wzmożonej aktywności i spełnieniu swoich funkcji organ ten podlega programowanej śmierci komórkowej.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Inspiracje, problemy i obszary badawcze w naukach o zarządzaniu – spojrzenie retrospektywne

Artykuł przedstawia sytuację, w której w sposób badawczy, naukowy i empirycznie weryfikowany polskie środowisko naukowe podejmuje, w pracach awansowych na stopień naukowy doktora habilitowanego, problematykę związaną z treścią i obszarami dociekań w naukach o zarządzaniu. Ów stan faktyczny przedstawiony został na podstawie analizy danych o postępowaniach awansowych przeprowadzonych w latach 2007–2015 (pierwsze półrocze). W artykule poszukuje się odpowiedzi na kluczowe pytanie problemowe: Czym się zajmują, jakie mają priorytety i dokąd zmierzają polskie nauki o zarządzaniu?

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Zapłodnienie i zapłodnienie in vitro

Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w roku 2010 przyznana została Robertowi G. Edwardsowi za opracowanie skutecznej metody zapłodnienia pozaustrojowego u człowieka. Zwieńczeniem wieloletnich badań, prowadzonych przez Edwardsa nad fizjologią rozrodu naszego gatunku, było przyjście na świat w dniu 25 lipca 1978 roku pierwszego dziecka, którego rozwój zapoczątkowany został poza organizmem matki, w wyniku zapłodnienia in vitro. Zanim stało się to możliwe, koniecznym było dokonanie szeregu odkryć i opracowanie wielu metod wspomagania rozrodu. Jako jedno z najważniejszych wskazać można odkrycie zjawiska kapacytacji plemników i znalezienie metod przeprowadzania tego procesu in vitro. Od dnia, w którym prace w tej dziedzinie po raz pierwszy zakończyły się sukcesem, prawie 4 miliony dzieci urodziły się na świecie w wyniku stosowania zapłodnienia pozaustrojowego. Kolejnym wielkim przełomem w w medycynie reprodukcyjnej człowieka było zastosowanie techniki ICSI, w której plemnik jest wstrzykiwany mikrochirurgicznie do cytoplazmy oocytu. Dzięki tej metodzie możliwym stało się przezwyciężenie niepłodności wielu typów, także takich, które nie pozwalały na zastosowanie klasycznego zapłodnienia in vitro. Zapłodnienie pozaustrojowe dramatycznie zmieniło oblicze medycyny rozrodu. Techniki opracowane dla jej potrzeb okazały się być także bardzo przydatne w badaniach naukowych nad rozrodem i rozwojem człowieka oraz innych gatunków.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Nasiona soi zwyczajnej - cenny surowiec dietetyczny i leczniczy

Soja zwyczajna (Glycine max L. Merr.) jest cenną roślina uprawną juz od 5000 lat. Jej nasiona zawierają około 40% białka o najlepszym składzie aminokwasowym, około 20% tłuszczu o wysokiej zawartości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, składniki mineralne oraz izoflawonoidy tj. genisteinę i daidzeinę. Genisteina i daidzeina występują w soi w postaci β-D-glikozydów, tj. genistiny i daiziny, które są biologicznie nieaktywnie, dopiero w jelitach hydrolizują do aktywnych biologicznie aglikonów - genisteiny i daidzeiny. Izoflawonoidy są naturalnymi roślinnymi estrogenami o dużo mniejszej strukturze od estradiolu. Ich podobieństwo do estrogenów daje zdolność wiązania receptorów estrogenu w komórkach różnych organów w ludzkim ciele. Wykorzystywane są one w terapii okresu okołomenopauzalnego u kobiet, gdzie zmniejszają jego negatywne skutki, tj. uderzenia gorąca czy ubytek masy kości. Regularne spożywanie izoflawonoidów soi odgrywa również dużą rolę w chorobach serca, działając przeciwmiażdżycowo. Wpływają one na poziom lipoprotein krwi, redukując stężenie cholesterolu frakcji HDL i VLDL, jednocześnie podwyższając frakcję HDL. Fitoestrogeny wykazują działanie przeciwnowotworowe wpływając na wzrost, proliferację komórek, gdzie wykorzystywane są profilaktycznie w terapii raka piersi i prostaty. Ponadto nasiona soi są cennym produktem dietetycznym, które często uznawane jest za substytut biała zwierzęcego.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Wzajemnie relacje dżdżownic, roślin i mechowców

Obecne badania ekologii gleby skupiają się na wpływie zróżnicowania roślinności na faunę glebową, a także na oddziaływaniach pomiędzy organizmami występującymi na powierzchni i w samej glebie. Gleba stanowi złożony system oddziaływań między organizmami ją zasiedlającymi. Praca niniejsza traktuje jedynie o trzech elementach tego systemu: o mechowcach, roślinach i inżynierskich dżdżownicach. Opisane zostały wzajemne ich oddziaływania a także ich wpływ na środowisko gleby.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Zmiany w pracy a przekształcenia w edukacji

W artykule zwrócono uwagę na zmiany w pracy jako źródło przeobrażeń w systemie edukacji. Trudności wyrażające się niedopasowaniem struktury kształcenia do potrzeb rynku pracy wynikają jednak z autonomii rozwoju edukacyjnego i „skokowego” charakteru reform przy jednoczesnym ewolucyjnym charakterze zmian w strukturach zatrudnienia. Przemiany w pracy wskazują, że w dalszej przyszłości coraz większy odsetek pracujących będzie poszukiwał pracy dającej szanse samorealizacji, jak też mającej walory socjalizujące. Stawia to przed edukacją w Polsce nowe zadania, których realizacja będzie wymagała istotnych zmian w poszczególnych segmentach systemu kształcenia.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Co dała światu uparta Polka, czyli od narodzin chemii radiacyjnej po współczesną biologię molekularną

Artykuł omawia pokrótce zasługi Marii Skłodowskiej-Curie dla nauk biologicznych. Przypomina, że przerabianie ton blendy smolistej w niezwykle prymitywnych warunkach doprowadziło do wyodrębnienia pierwszych pierwiastków radioaktywnych i zapoczątkowało powstanie chemii radiacyjnej. Wspomniany jest też mało znany osobisty udział Marii Skłodowskiej-Curie w czasie I wojny światowej w zorganizowaniu i prowadzeniu ruchomych punktów prześwietleń rannych żołnierzy. Odkrycie i badania pierwiastków radioaktywnych miało ważne konsekwencje dla nauk biologicznych XX wieku: umożliwiło zapoczątkowanie badań radiobiologicznych, radioterapię opartą na poznawaniu oddziaływań między promieniowaniem jonizującym i komórką na poziomie molekularnym oraz zastosowanie znaczników radioaktywnych, które przyczyniło się do powstania nowoczesnej biologii molekularnej.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rola ROS w fizjologii nasion

Reaktywne formy tlenu (ROS) pełnią w nasionach podwójną funkcję, są zarówno cząsteczkami sygnałowymi determinującymi kolejne etapy fizjologii nasion, jak też związkami toksycznymi, wywołującymi nieodwracalne zmiany strukturalne prowadzące do starzenia nasion. Zmiany stężenia ROS, szczególnie w osi zarodkowej, decydują o tym czy nasiona pozostaną w stanie spoczynku, czy też rozpocznie się proces kiełkowania, a następnie wzrost siewki. Zależność pomiędzy stężeniem ROS w nasionach, a realizacją kolejnych faz fizjologicznych opisuje model tzw. "okna oksydacyjnego". Zbyt niskie stężenie ROS w osi zarodkowej sprawia, że nasiona pozostają w stanie spoczynku, nie kiełkują, z kolei nadmiernie wysokie stężenie ROS - toksyczne dla komórek prowadzi do nieodwracalnych zmian, których wynikiem jest starzenie nasion. Rozpoczęcie kiełkowania nasion jest możliwe gdy stężenie ROS osiąga wartość optymalną dla tego procesu. Regulacyjna rola ROS związana jest z ich bezpośrednim i pośrednim działaniem na elementy strukturalne komórki. Ponadto modyfikacja metabolizmu nasion przez ROS zachodzi poprzez zmianę potencjału redoks i współdziałanie z reaktywnymi formami azotu (RNS), a także tworzenie innych cząsteczek sygnałowych np. reaktywnych elektrofilowych oksylipin. Istotną funkcją ROS jest modyfikacja białek np. przez tworzenie grup karbonylowych w konkretnych resztach aminokwasowych. Tak zmodyfikowane białka, tzw. białka utlenione, wytworzone w określonym organellum komórkowym biorą udział w kaskadzie specyficznego sygnału wywołanego przez ROS. Zmiany stężenia ROS podlegają precyzyjnej kontroli za pośrednictwem systemu odpowiednich enzymów oraz cząsteczkowych antyoksydantów komórkowych. Z uwagi na jego funkcję regulującą stężenie ROS w komórkach sugeruje się, aby dotychczasową nazwę "system antyoksydacyjny" zastąpić wyrażeniem "system modulujący stężenie ROS", jako lepiej obrazującym jego prawdziwą rolę. Niniejsza praca przedstawia najnowsze poglądy na temat roli ROS w regulacji rozwoju, kiełkowania i starzenia nasion.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Adaptacje owadów (Chironomidae) do anoksji i hypoksji

Owadom, zarówno tym lądowym jak i wodnym, w dłuższym lub krótszym przedziale czasowym, może brakować tlenu. Do środowisk o okresowo pojawiających się niskich stężeniach lub brakach tlenu należą ekosystemy wodne, zamarzające woda i gleba, tereny wysokogórskie oraz siedliska takie jak przewód pokarmowy, zwłaszcza kopytnych, odchody, padlina, butwiejące drewno czy ziarno (magazyny zbożowe). Na powtarzające się z różną częstotliwością deficyty tlenu, czy to w wyniku nadmiernego obniżenia jego stężenia (hypoksja) lub całkowitego braku (anoksja) owady reagują w rozmaity sposób: poprzez zmianę fizjologii (przejście z metabolizmu aerobowego na anaerobowy), behawioru lub/i morfologii (zwiększenie objętości systemu tchawkowego). W tym artykule zwrócono również uwagę na adaptacje dwu licznych w ekosystemach słodkowodnych grup muchówek: Chironomidae i Chaoboridae (Diptera). Larwy wielu gatunków Chironomidae charakteryzuje wysoka zawartość hemoglobin (magazynują tlen); z powodu wysokiej koncentracji tego związku nazywane są bloodworms. Gdy ilość tlenu drastycznie spada larwy przestawiają metabolizm z aerobowego na anaerobowy, a końcowym produktem przemian glikogenu jest etanol. Alkohol ten pozwala osiągać wysoki poziom ATP podczas anoksji. W przeciwieństwie do z reguły bentosowych Chironomidae, które z niedostateczną ilością tlenu mogą się zmagać przez krótszy lub dłuższy czas, larwy wodzieni (Chaoboridae) żyją naprzemiennie w środowisku pozbawionym tlenu i dobrze natlenionym. W ciągu dnia, w stanie anoksybiozy, spoczywają przy dnie odtlenionego hipolimnionu jezior czy zbiorników zaporowych, a nocą migrują ku powierzchni dobrze natlenionej wody epilimnionu, gdzie intensywnie oddychają i żerują na zooplanktonie. Te ich pionowe wędrówki zdeterminowane są unikaniem drapieżników (ryb), które przy lokalizacji ofiar posługują się wzrokiem. Wodzienie nie magazynują glikogenu, ale jabłczan i właśnie ten związek zużywają podczas pierwszego okresu anoksji. Końcowym produktem metabolizmu jabłczanu jest początkowo bursztynian, a później alanina. Nocą w powierzchniowej warstwie wody, następuje faza wzmożonego tempa oddychania i końcowe produkty przemiany materii ulegają rozkładowi.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Zarządzanie zasobami ludzkimi, kierunki zmian, nowe wyzwania XXI wieku

Zjawiska światowe w makrootoczeniu organizacji (kryzys finansowy, dekoniunktura, recesja, bezrobocie, ubóstwo społeczne, przemiany polityczne, migracja ludności, kryzys demograficzny) oddziałują pośrednio i bezpośrednio na zmianę paradygmatu zarządzania, a w tym zarządzania zasobami ludzkimi i polityki społecznej. Prezentowane treści dowodzą, że aktualne zdobycze nauki wymagają rewizji, bowiem standardy zarządzania zasobami ludzkimi służą głównie „wybranej” grupie pracowników, tj. kadrze menedżerskiej i wysoko kwalifikowanej kadrze specjalistycznej. Większość „niżej urodzonych” wykonawców pracy jest traktowanych instrumentalnie, czego dowodem jest nierespektowanie ich praw pracowniczych. W artykule poza tą kwestią stanowiącą, wyzwanie XXI w., szczególnie istotne (w obliczu ostatnich wydarzeń etnicznych) staje się zarządzanie wielokulturowymi zasobami ludzkimi, a także zarządzanie różnorodnością (zróżnicowaniem z uwagi na wiek i status społeczny). Opracowanie dowodzi marnotrawstwa kwalifikacji potencjału ludzkiego. Kluczową rolę w zatrzymaniu dehumanizacji procesów pracy musi odegrać kadra menedżerska, dla której wartość kapitału ludzkiego powinna stanowić najwyższe dobro.

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Wpływ lodowców i lodu na zoobentos obszarów polarnych

Zaprezentowano przegląd informacji dotyczących problematyki zaburzeń siedlisk bentosowych spowodowanych aktywnością lodowców (dopływ wody słodkiej i zawiesiny mineralnej) oraz bezpośrednim wpływem lodu. Scharakteryzowane zostały zgrupowania fauny związane z zaburzonymi siedliskami w tym między innymi ich skład gatunkowy, bogactwo gatunkowe i różnorodność oraz biomasa. Zaprezentowano też informacje o tempie oraz stadiach odbudowy zgrupowań po epizodach zaburzeń. W tym kontekście zwrócono uwagę na kwestie gatunków pionierskich, sposoby zasiedlania oraz konkurencję. Ponadto przedyskutowano problematykę związaną z potencjalnymi, długofalowymi zmianami w zgrupowaniach polarnego zoobentosu, które spowodowane są wzrastającą częstotliwością zaburzeń związaną z ociepleniem klimatu. Poruszono kwestie zmian zasięgów, zaburzeń w sieciach troficznych, a także zagrożeń związanych z wpływem gatunków inwazyjnych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Związki endokrynnie aktywne i ich aktywność biologiczna

Zanieczyszczenie środowiska naturalnego związkami chemicznymi, pochodzącymi z przemysłu oraz rozwoju nowych technologii nieodłącznie związane jest z wykorzystaniem niebezpiecznych dla zdrowia ludzi substancji, takich jak: polichlorowane bifenyle, dioksyny, pestycydy, fungicydy, herbicydy, składniki wyrobów plastikowych, leki, substancje wykazujące działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz przeciwogniowe. Tego rodzaju związki zaliczane są do grupy związków endokrynnie aktywnych (EDCs), mających zdolność modulacji aktywności układu hormonalnego oraz przyczyniających się do rozwoju anomalii reprodukcyjnych. Stąd, istnieje ogromna potrzeba monitorowania oraz ograniczenia niebezpiecznych związków chemicznych w wodach, glebie, powietrzu i żywności. W prezentowanej pracy przeglądowej ogólnie opisano wybrane grupy EDCs, metody ich detekcji oraz ich wpływ na system rozrodczy i metabolizm organizmów żywych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Osobowościowe uwarunkowania tendencji do przyjmowania roli ofiary i sprawcy przemocy psychicznej w związkach małżeńskich

Wprowadzenie i cel pracy. Osobowość w ujęciu Costy i McCrae obejmuje pięć wymiarów: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość, ugodowość oraz sumienność. Są to struktury o charakterze sprawczym, które odpowiadają za działania każdego człowieka. Pozwala to przypuszczać, iż determinują również tendencje do przyjmowania roli ofiary i sprawcy przemocy
psychicznej w związkach małżeńskich.
Przemoc psychiczna jest definiowana jako zachowania zmierzające do uzyskania kontroli i podporządkowania drugiej osoby przez zastraszanie, upokarzanie oraz znieważanie słowne.
Celem pracy jest określenie osobowościowych determinantów tendencji do przyjmowania roli ofiary i sprawcy przemocy psychicznej w związkach małżeńskich.
Materiał i metody. Próbę badawczą tworzą 334 osoby żyjące w związkach małżeńskich. W badaniach zastosowano Inwentarz Osobowości NEO-FFI w adaptacji Zawadzkiego i Strelau oraz Kwestionariusz do Badania Przemocy Psychicznej w Bliskich Związkach, własnego autorstwa.
Wyniki. Cechy osobowości wyjaśniające tendencje do przyjmowania roli ofiary przemocy psychicznej w związku małżeńskim to neurotyczność oraz introwersja. Skłonność do stosowania przemocy psychicznej wobec współmałżonka jest wyjaśniana przez wysoką otwartość, ekstrawersję, neurotyczność, a także obniżony poziom ugodowości.
Wnioski. Wykonane analizy wykazały, iż wybrane cechy osobowości są predyktorami tendencji do pełnienia roli ofiary i sprawcy przemocy psychicznej w związkach małżeńskich. Uzyskane rezultaty mają znaczenie poznawcze oraz mogą być wykorzystane do opracowania programów profilaktycznych i pomocowych ukierunkowanych na pracę terapeutyczną z ofiarami oraz sprawcami przemocy psychicznej w związkach małżeńskich.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Chlamydomonas reinhardtii - modelowy organizm w badaniach cyklu komórkowego, chloroplastowego i mitochondrialnego

Względna łatwość hodowli, krótki cykl komórkowy, znana sekwencja genomu, a także duża ilość różnego rodzaju mutantów czynią z Chlamydomonas reinhardtii atrakcyjny organizm modelowy w badaniach dotyczących rozwoju i funkcjonowania komórki. Struktura genomu jądrowego i chloroplastowego C. reinhardtii wykazuje więcej cech wspólnych z genomami roślin wyższych niż prostych eukariontów. Genom mitochondrialny tego organizmu jest jednym z najmniejszych dotychczas poznanych u roślin i występuje w postaci liniowej, dwuniciowej cząsteczki. Zsekwencjonowanie gnomów Chlamydomonas reinhardtii oraz możliwość ich względnie łatwej transformacji stwarza dogodne podstawy do badania molekularnych uwarunkowań przebiegu cyklu komórkowego i zależności pomiędzy cyklem komórkowym, chloroplastowym i mitochondrialnym.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Receptor androgenowy w gonadzie męskiej

Receptor androgenowy (AR) zlokalizowany jest w cytoplazmie lub w jądrach komórek docelowych. Występuje w komórkach jądra, najądrza i prostaty oraz w żołądku, jelicie, płucach, odbycie, nerkach, tarczycy. W gonadzie męskiej receptory androgenowe są rozmieszczone w komórkach Sertolego, Leydiga i komórkach mioidalnych. Ekspresja receptorów androgenowych w komórkach Sertolego jest zróżnicowana w zależności od stadium kanalika nasiennego. Receptor androgenowy wiąże specyficznie wszystkie androgeny i inne steroidy, ale najsilniejsze powinowactwo wykazuje do 5α-dihydrotestosteronu. Skutkiem związania się androgenów z receptorami, a następnie z DNA, jest aktywacja białek o różnorodnych funkcjach. Receptory androgenowe, zlokalizowane we wszystkich somatycznych komórkach jądra, odgrywają ważną rolę w procesie spermatogenezy. Są one niezbędne podczas procesu mejozy I oraz spermiogenezy. Wyłączenie genu receptora androgenowego (ARKO - androgen receptor knockout) we wszystkich komórkach somatycznych jądra powoduje wystąpienie żeńskich narządów płciowych zewnętrznych u samca, wnętrostwo, zmniejszenie gonad i obniżoną masę ciała. Wielkość i liczba komórek Leydiga jest znacznie zredukowana, a w nasieniu nie znajduje się ani spermatyd ani dojrzałych plemników, co świadczy o zahamowaniu spermatogenezy w fazie pachytenu profazy pierwszego podziału mejotycznego. Ze względu na lokalizację genu AR na chromosomie X oraz istotny wpływ receptora na płodność męską, jego mutacje wpływają znacząco na płodność mężczyzn. Rozpoznano szereg chorób związanych z mutacjami w genie receptora androgenowego: raka prostaty, zespół niewrażliwości na androgeny (AIS), chorobę Kennedy'ego (SBMA) oraz niepłodność.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Architektura korporacyjna – źródło korzyści dla przedsiębiorstwa

Zasoby informacyjne postrzegane są współcześnie jako jeden z podstawowych filarów rozwoju przedsiębiorstw. Swoista „gospodarka informacyjna” stanowi integralny element modeli biznesowych, eksponując jednocześnie systemowe podejście do zarządzania przedsiębiorstwem i jego funkcjonowania w otoczeniu. Zasoby informacyjne można więc traktować jako siłę sprawczą rozwoju przedsiębiorstwa. W związku z tym pojawia się pytanie: W jaki sposób przełożyć potencjał zasobów informacyjnych na rozwój przedsiębiorstwa? Jednym z rozwiązań jest wdrażanie i rozwój ram architektury korporacyjnej. Artykuł ma charakter teoretyczno‑empiryczny, a jego celem jest potwierdzenie, że archi‑ tektura korporacyjna może być źródłem korzyści dla przedsiębiorstwa. Zastosowanymi metodami badawczymi są studium przypadku (typowy przypadek), analiza, synteza oraz hermeneutyka. W artykule opisane jest studium przypadku firmy Apple Inc. W opracowaniu przeanalizowano architekturę korporacyjną tej firmy i stwierdzono, że korzyści hipotetyczne opisywane w literaturze przedmiotu i wskazane w standardzie TOGAF® , związane z wdrożeniem i rozwojem architektury korporacyjnej w przedsiębiorstwie, znajdują potwierdzenie w praktyce (przykład firmy Apple).

Czasopismo: Edukacja Ekonomistów i Menedżerów
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Efekt placebo/nocebo prognozy lekarskiej

Wprowadzenie. Efekt placebo/nocebo odnosi się do działania nieaktywnych farmakologicznie substancji podawanych w postaci recepturalnej (najczęściej tabletki), identycznej z tą, która zawiera substancje lecznicze i może być korzystny, obojętny lub niekorzystny dla chorego. Interdyscyplinarne badania tego efektu wskazują na rolę oczekiwań jako zjawisk psychobiologicznych, wyniki tych badań są istotne także dla etyki lekarskiej.
Cel pracy. Sformułowanie ważnych dla praktyki lekarskiej wniosków z wyników badań nad efektem placebo. 
Skrócony opis stanu wiedzy. Wyniki badań empirycznych potwierdzają pogląd, iż procesy mentalne mogą aktywizować mechanizmy podobne do wywoływanych przez leki.
Podsumowanie. Wnioski: 1. Przekazywanie diagnozy i rokowania może powodować konflikt norm szacunku dla autonomii, nieszkodzenia i dobroczynności. 2. Stosowanie zalecanych w etykach zawodowych metod rozwiązywania konfliktów wartości i norm jest utrudnione, gdyż: pojęcie i kryteria dobra pacjenta są niejasne i nieostre; przyjęta przez WHO definicja zdrowia jest, z praktycznego punktu widzenia, za szeroka. 3. Wyniki badań klinicznych nad efektem nocebo, a także psychologicznych nad atrybucjami, potwierdzają, że prawda i norma prawdomówności nie są absolutne, czasem nieprzekazywanie pacjentowi całej prawdy jest usprawiedliwione – uwzględnia się to w postulatach dotyczących procedur informowania pacjenta (wykorzystanie możliwości niepoinformowania). 4. Dobra komunikacja może zmniejszyć negatywne skutki procedur medycznych i przekazywanych informacji – zwłaszcza diagnoz i rokowań skrajnie niekorzystnych. 5. Uwzględnienie efektu nocebo prognozy medycznej przemawia za poszukiwaniem zawodowo i etycznie akceptowalnych zaleceń (ścisłe procedury nie są możliwe) co do przekazywania pacjentom prognoz.

Czasopismo: Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu