rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Analiza potencjalnej intensywności transportu rumowiska na odcinku rzeki Ner

Celem niniejszej pracy było wykonanie analiz symulacji transportu rumowiska dla wybranego odcinka rzeki Ner, z jednoczesnym wykorzystaniem narzędzi GIS. Praca została wykonana na przekrojach z 2012 roku wykonanych na potrzeby ISOK (Informatyczny System Ochrony Kraju). Przy pomocy programu ArcGIS został przygotowany numeryczny model koryta i doliny cieku, natomiast symulacje ruchu ustalonego i transportu rumowiska dla 5 okresów dziesięcioletnich przeprowadzono w programie HEC-RAS 5.0 Beta. Po przeprowadzeniu obliczeń zaktualizowana geometria koryta została utworzona za pomocą narzędzi RAS Mapper i ponownie zostało wygenerowane nowe koryto po symulacjach. ArcGIS został wykorzystany powtórnie podczas opracowywania wyników i posłużył do wygenerowania nowych rzędnych dna w stanie początkowym i końcowym. Różnica między nimi zobrazowała wielkość zachodzącej erozji i akumulacji. Proces erozji zaszedł w 13 przekrojach na analizowanym odcinku (średnia różnica rzędnych ujemna), natomiast akumulację zaobserwowano w 53 przekrojach. Maksymalna wartość spłycenia dna wyniosła 1,24 m w przekroju w km 18+868, natomiast największe pogłębienie wystąpiło w km 8+654 i wyniosło – 0,76 m. Wszystkie wartości ponownie zostały naniesione na mapę topograficzną dla lepszego zobrazowania uzyskanych wyników.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena stanu troficznego zbiorników zaporowych południowej Polski będących pod wpływem zróżnicowanej antropopresji

Celem badań była ocena stanu troficznego trzech zbiorników zaporowych będących pod różnym wpływem antropopresji, a także zróżnicowanych cechami morfologicznymi, hydrologicznymi i zlewniowymi. Badaniami objęto trzy zbiorniki: Wapienica, Goczałkowice i Łąka. Do oceny stanu troficznego wód zbiorników wykorzystano kryteria oparte o zmierzone stężenia (azotu i fosforu ogólnego, chlorofilu a) i wartości graniczne różnicowania trofii oraz indeks troficzny Carlsona (TSI – Trophic State Index). Stwierdzono występowanie zależności pomiędzy sposobem użytkowania zlewni a stanem troficznym wód zbiornikowych. Stan troficzny wyrażony poprzez wskaźniki TSI oraz kryteria stężeniowe został określony dla wód zbiornika Wapienica jako znajdujący się na pograniczu oligotrofii i mezotrofii, zbiornika Goczałkowice jako kształtujący się pomiędzy mezoeutrofią a eutrofią, zaś zbiornika Łąka jako wykazujący cechy eutrofii bądź hipertrofii.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Porównanie skuteczności odmanganiania wody na wybranych złożach porowatych

Zgodnie z Rozporządzeniem Zdrowia z dn. 20 kwietnia 2010 r. stężenie manganu w wodzie nie może przekraczać 0,05 mg/l. Niniejsze uwarunkowanie wymusza uzdatnianie wód podziemnych i uzyskanie wymaganych stężeń. W tym celu stosowane są popularne materiały filtracyjne dostępne na krajowym rynku. Autorki w ramach badań przeprowadziły eksperymenty na dwóch złożach filtracyjnych. Pierwszym z nich była masa katalityczna G-1, drugim natomiast złoże Crystal-Right. Tym samym w niniejszym artykule przedstawiono metodykę badań, charakterystykę badanych złóż oraz wyniki badań wody, w tym zawartość w niej manganu po procesie filtracji.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wybrane problemy ochrony przed hałasem drogowym

W artykule przedstawiono wskaźniki oceny poziomu dźwięku od ruchu samochodowego oraz możliwe działania w walce z nadmiernym hałasem w otoczeniu tras drogowych. Analizie poddano zmiany w wartościach równoważnego poziomu dźwięku w zależności od natężenia ruchu, struktury rodzajowej i prędkości pojazdów. W odniesieniu do działań zmniejszających poziom hałasu drogowego w środowisku zwrócono szczególną uwagę na ekrany akustyczne oraz redukcję hałasu w rejonie kontaktu opon samochodowych z nawierzchnią. Na wybranych przykładach pokazano skuteczność akustyczną poszczególnych rozwiązań. Wykazano, że w przypadku nieznacznych przekroczeń dopuszczalnego poziomu dźwięku, właściwe zaprojektowanie i utrzymywanie nawierzchni drogowej czy wprowadzenie ograniczenia prędkości pojazdów, pozwoli uniknąć stosowania ekranów akustycznych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wydajność źródeł w zlewni potoku Bukowego w Beskidzie Śląskim

Potok Bukowy jest prawobrzeżnym dopływem rzeki Brennicy, a zlewnia leży w granicach administracyjnych gminy Brenna. W zlewni potoku o powierzchni 2,76 km<sup>2</sup> zidentyfikowano 15 źródeł, w których w 2014 r. wykonano kilka serii pomiarów wydajności. Otrzymane wyniki umożliwiły klasyfikację źródeł pod względem ich wydajności w odniesieniu do wartości podawanych w literaturze. Ponadto uzyskane wyniki umożliwiły określenie wielu parametrów, wśród których można wyróżnić: zmienność wydajności źródeł, stopień uźródłowienia terenu, wydajność źródeł w oparciu o klasyfikację Meinzera oraz na podstawie prowadzonego monitoringu przepływów wody w przekroju zamykającym określono współczynnik drenowania zlewni. Prowadzone równocześnie pomiary przewodności elektrycznej i temperatury wody w umożliwiły wyodrębnienie zbiorników alimentacyjnych dla poszczególnych źródeł.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność usuwania związków biogennych w procesie uzdatniania wody

Celem pracy było określenie skuteczności usuwania związków biogennych z wody podczas procesu jej oczyszczania w zakładach uzdatniania wody Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Krakowie. Analizie poddano wybrane wskaźniki jakości wody przed i po procesie uzdatniania w latach 2007 – 2014. Badania przeprowadzono na wodach pobranych z zakładów, które różniły się technologią uzdatnia i wielkością produkcji. W analizowanych układach technologicznych stwierdzono, że największe zastrzeżenia budzą stężenia azotanów(V), których średnia zawartość jest większa w wodzie uzdatnionej w trzech zakładach: Rudawa, Dłubnia i Bielany.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Mała retencja wodna w programach ochrony środowiska gmin nadwarciańskich

Gminy na podstawie obowiązujących przepisów o ochronie środowiska powinny posiadać stosowne programy systematycznie aktualizowane. Część gmin w Polsce niestety nie wywiązuje się z tego zadania. W zmiennym i kontrastowym klimacie kraju z coraz większym nasileniem okresów niedoborów opadów, problematyka dotycząca małej retencji wodnej staje się aktualna i istotna. Celem opracowania jest identyfikacja działań podejmowanych przez gminy w ramach programów ochrony środowiska w zakresie ochrony i gospodarowania wodami w programach ochrony środowiska gmin nadwarciańskich, w tym w szczególności dotyczących małej retencji wodnej. Gminy leżące w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Warty powinny traktować te kwestie jako szczególnie istotne. Na podstawie przeprowadzonej analiz stwierdzono, że zadania z zakresu gospodarki wodnej zdominowane są przez budowę oczyszczalni ścieków i kanalizacji. Mała retencja wodna nie stanowi w żadnym analizowanym programie priorytetu, a tylko w jednym programie ujęta jest jako cel, jednak w odniesieniu do ochrony przeciwpowodziowej. Mała retencja wodna ujęta jest w programach ochrony środowiska dość licznie na poziomie zadań, aczkolwiek zadania z nią związane stanowią zaledwie 5–6% wszystkich zadań. Może to sugerować niewielki stopień rzeczywistego przywiązywania wagi przez władze lokalne do tego obszaru działań lub też ich realizację bardziej przy okazji, ewentualnie nie- dostrzeganie tego typu działań, jako prowadzonych przez inne jednostki. Jedną z głównych przyczyn marginalnego traktowania małej retencji w gminnych programach ochrony środowiska może być priorytetowe traktowanie obszaru budowy lub rozbudowy sieci sanitarnych oraz budowy oczyszczalni ścieków w ramach Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Drogi migracji biogenów w zlewni rolniczej

W ostatnich latach prowadzi się wzmożone badania dotyczące obiegu substancji rozpuszczonych w zlewniach rolniczych. Istotne znaczenie dla translokacji zanieczyszczeń mają proporcje, w jakich w całkowitym odpływie uczestniczą różne formy migracji wody, czyli spływ powierzchniowy, podpowierzchniowy i odpływ podziemny. Badania wykonane w zlewni rolniczej wykazały, że udział poszczególnych dróg migracji w zlewni jest zmienny w czasie i przestrzeni. W warunkach Polski Północno-Wschodniej okresem najintensywniejszej denudacji chemicznej są wezbranie roztopowe. W związku z tym roztopy wczesnowiosenne są okresem krytycznym dla jakości wód w krajobrazie rolniczym. Ponadto w zlewniach rolniczych istotną składową odpływu są odcieki drenarskie silnie zanieczyszczone biogenami.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zmienność mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza oraz stężenia pyłu wewnątrz i na zewnątrz wybranej poznańskiej szkoły

W artykule przedstawiono analizę zmienności parametrów jakości powietrza realizowanych w dwóch cyklach pomiarowych (marzec 2013 i listopad 2014 r.) w wybranym budynku edukacyjnym z lat 70-tych. Pomiary w każdym cyklu badań przeprowadzono w dwóch salach dydaktycznych o powierzchni 50,3 m<sup>2</sup>. (S.09 do nauczania początkowego i S.26 dla uczniów gimnazjum). Do analizy wyników badań wykorzystywano głównie pomiary wykonywane przed lekcjami, bezpośrednio po ich zakończeniu oraz na zewnątrz budynku. Badania obejmowały ocenę fizycznej jakości powietrza (tygodniowy, ciągły pomiar zmienności temperatury wewnętrznej i zewnętrznej, wilgotności względnej oraz stężenia CO2) oraz mikrobiologicznej (ogólna liczebność bakterii mezofilnych i psychrofilnych, gronkowców, promieniowców, Pseudomonas fluorescens oraz grzybów mikroskopowych hodowanych na dwóch pożywkach). Badania mikrobiologiczne prowadzono przed lekcjami i bezpośrednio po ich zakończeniu. Dodatkowo w tych samych terminach (przed i po lekcjach) pobrano próbki powietrza w celu określenia koncentracji i rozkładu cząstek pyłu w salach w 1 dm<sup>3</sup>. Uzyskane wyniki badań wskazują, że stężenie ditlenku węgla wahało się w salach od 414 do 3133 ppm, a w środowisku zewnętrznym od 300 do 713 ppm. Temperatura ulegała znacznym wahaniom. Wewnątrz pomieszczeń notowano od 10,0 do 27,1°C, a w tle badań od -1,5 do 23,0 °C. Na podstawie wartości średnich można jednak stwierdzić, że problemem jest zbytnie przegrzanie sal lekcyjnych. Wilgotność względna wykazywała dużą zmienność (od 22,6 do 91,6%). Wyniki pomiarów mikrobiologicznych porównano z polskimi wytycznymi (PN), które klasyfikują stopień czystości powietrza w funkcji liczby mikroorganizmów w 1 m<sup>3</sup> powietrza. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów stwierdzono, że fizyczna jakość powietrza jest niezadawalająca. Okresowe przekroczenie stężenia ditlenku węgla ponad poziom zalecany powoduje, że sale zaliczono do IV kategorii. Wahania temperatury i zbyt wysoka wartość średnia wyklucza zaliczenie pomieszczeń do I kategorii. Duże wahania wilgotności są także niekorzystne dla osób przebywających w salach. Pomiary stężenia pyłu wykazały, że sale sklasyfikowano do najgorszej klasy. Stwierdzono w badanych pomieszczeniach okresowe przekroczenie parametrów fizycznych i mikrobiologicznych powietrza.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wstępne rezultaty monitoringu warunków opadowych na terenie miasta Bydgoszczy w latach 2013–2014

W artykule przedstawiono wstępne wyniki analiz rozkładu wysokości, intensywności i natężenia opadu deszczu na terenie miasta Bydgoszczy, na podstawie pomiarów sieci pluwiometrycznej eksploatowanej przez Miejskie Wodociągi i Kanalizacje w Bydgoszczy. System ten składa się z sześciu deszczomierzy korytkowych typu TPG-036-H24 firmy A-STER, wyposażonych w elektroniczny system zapisu danych z ich transmisją w technologii GPRS do serwera centralnego. Zapis wyników pomiaru wysokości opadów odbywa się w interwałach 2-minutowych z dokładnością do 0,1 mm. Poza tym analizie poddano ekstremalne wysokości i natężania opadów zarejestrowanych w badanym okresie, które zostały zaprezentowane w postaci tabel i wykresów. Pomiary natężenia i wysokości opadu prowadzone przy wykorzystaniu odpowiednio gęstej sieci pluwiometrycznej dają możliwość uzyskania wartościowych rezultatów, niezbędnych w analizie funkcjonowania miejskich systemów kanalizacyjnych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Inwazja babki byczej neogobius melanostomus (pallas, 1814) – ekozagrożenie czy wzbogacenie środowiska?

Babka bycza Neogobius melanostomus (Pallas, 1814) jest rybą naturalnie bytującą w basenie pontokaspijskim. Jednak od drugiej połowy lat 80-tych ubiegłego wieku obserwuje się rozprzestrzenianie tego gatunku w wodach Europy, w tym również w wodach polskich. W ostatnim dwudziestoleciu, począwszy od 1990 roku kiedy to po raz pierwszy złowiono babkę byczą w okolicach portu rybackiego w Helu trwa masowe i szybkie rozprzestrzenianie się tej ryby po całej Zatoce Gdańskiej, Zalewie Wiślanym, wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku, a także w Zatoce Pomorskiej oraz estuarium Odry. W 2009 roku odnotowano pierwsze okazy babki byczej w połowach gospodarczych prowadzonych w jeziorze Dąbie. Obserwując inwazję babki byczej w polskiej strefie przybrzeżnej Bałtyku oraz estuarium Odry należy postawić pytanie czy zjawisko to może być dla człowieka ekozagrożeniem czy wręcz wzbogaceniem jego środowiska?

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena zmienności stanów wód w zbiorniku Przebędowo i wód gruntowych w terenie bezpośrednio przyległym w pierwszym roku eksploatacji

W pracy przedstawiono wstępne wyniki badań przeprowadzonych w 2015 roku w zlewni zbiornika Przebędowo (w terenie bezpośrednio przyległym do zbiornika), zlokalizowanej w województwie wielkopolskim, 25 km na północ od Poznania w gminie Murowana Goślina. Zbiornik został wykonany w dolinie rzeki Trojanki, od km 6+915 do km 8+371 jej biegu przez Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu i został oddany do eksploatacji w listopadzie 2014 roku. Ziemna zapora czołowa na zbiorniku jest klasy IV, jej długość wynosi 334 m, przy wysokości 3,30 m. Zbiornik o długości 1450 m i szerokości maksymalnej 120 m, przy normalnym poziomie piętrzenia (NPP) 72,50 m n.p.m ma powierzchnię zalewu 12,03 ha i pojemność 0,162 mln m<sup>3</sup>. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że poza warunkami meteorologicznymi istotny wpływ na kształtowanie się stanów wody w samym zbiorniku, ale także w terenie bezpośrednio przyległym miało piętrzenie wody. Badania wykazały także silną więź hydrauliczną pomiędzy wodami retencjonowanymi w zbiorniku, a wodami gruntowymi w terenie przyległym od strony analizowanych studzienek. Przeprowadzone dla 2015 roku obliczenia związków pomiędzy tymi wielkościami wykazały silne zależności. Obliczone współczynniki korelacji (r) wahały się od 0,83 dla studzienki P-16 do 0,92 dla studzienki P-18 i zależności te dla wszystkich analizowanych studzienek były istotne na poziomie α = 0,01.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość żelaza i manganu oraz wybranych metali ciężkich na przykładzie wód ze studni gospodarczych w gminie Gorzyce

Przedmiotem pracy była ocena jakości płytko zalegających wód gruntowych stanowiących źródło wody przeznaczonej do spożycia na terenach niezurbanizowanych. Badaniami objęto 8 studni znajdujących się w gminie Gorzyce. Wyniki badań przestawiono w postaci średnich stężeń składników z okresu badawczego dla każdego obiektu. Wyniki badań potwierdzają fakt iż, słabo zabezpieczone studnie cechują się gorszą jakością wody. W większości z omawianych przypadków średnie stężenie analizowanych zanieczyszczeń (dotyczy to w szczególności żelaza i manganu) przekraczało graniczne wartości ustanowione dla wody do picia.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ chowu pstrąga w stawach ziemnych na właściwości fizyczne i chemiczne wód powierzchniowych

Chów ryb powoduje zmiany jakości wody powodowane stosowaniem pasz, nawozów mineralnych i organicznych, środków leczniczych i dezynfekujących. Racjonalna gospodarka rybacka dąży do utrzymania bądź przywrócenia jak najwyższej jakości wody w ekosystemach naturalnych. Hodowle wytwarzają pewną ilość odpadów i zanieczyszczeń wprowadzanych do środowiska wraz z wodami poprodukcyjnymi, jednak ich szkodliwość zależy od warunków i rodzaju hodowli. Badania dotyczące oceny wpływu chowu pstrąga na właściwości fizyczne i chemiczne wód powierzchniowych prowadzono w latach 2010-2012 roku. Do badań wytypowano gospodarstwo pstrągowe położone w województwie śląskim około 20 km od Częstochowy. Próbki wody do analiz fizycznych i chemicznych pobierano co dwa miesiące (łącznie pobrano 12 próbek) i oznaczono w nich: temperaturę [°C], tlen rozpuszczony [mg dm<sup>-3</sup>], nasycenie tlenem [%], przewodnictwo elektrolityczne właściwe [μS/cm], pH, potencjał oksydoredukcyjny [mV] oraz BZT<sub>5</sub>  i ChZT<sub>Cr</sub>. Przeprowadzone badania wykazały, że wody wykorzystywane do zasilania obiektów hodowlanych spełniały wymagania, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb łososiowatych. Jedynie okresowo w przypadku BZT<sub>5</sub> normy te były nieznacznie przekroczone. Po przepłynięciu przez stawy pogorszenie wskaźników jakości wód nie powodowało zmiany klasy ich jakości, jedynie okresowo w przypadku wskaźnika BZT<sub>5 </sub> stwierdzono obniżenie się jej jakości z I do II klasy.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Kinetyka fotokatalitycznego rozkładu wybranych mikrozanieczyszczeń organicznych w środowisku wodnym

W pracy przedstawiono ocenę stopnia usunięcia wybranych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (antracen, benzo(a)piren), ksenoestrogenów (oktylofenol, pentachlorofenol) oraz związków farmaceutycznych (diklofenak) w procesie heterogenicznej fotokatalizy z ich roztworów wodnych sporządzonych na bazie wody zdejonizowanej. Jako fotokatalizator procesu zastosowano ditlenek tytanu w dawce 100 mg/dm<sup>3</sup>. Kinetykę procesu wyznaczono w oparciu o równanie Langmuira- Hinsherlwooda, przy założeniu pseudo-pierwszorzędowego przebiegu reakcji rozkładu mikrozanieczyszczeń. Ponadto wykonano analizę toksykologiczną próbek roztworów wodnych badanych związków po procesie ich naświetlania przy użyciu testu Microtox®. Stwierdzono, że wraz ze wzrostem czasu prowadzenia procesu obniżało się stężenie badanych mikrozanieczyszczeń, a stopień ich usunięcia po 60 minutach przekraczał 90%. Analiza kinetyki procesu wykazała, że utlenianie związków zachodziło najintensywniej w pierwszej fazie prowadzenia procesu naświetlania tj. do 10 minuty. Wykonana ocena toksykologiczna potwierdziła niecałkowity rozkład zanieczyszczeń i generowanie ubocznych produktów wpływających na wzrost toksyczności oczyszczanych roztworów wodnych.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Badania wydajności modułów fotowoltaicznych w warunkach Beskidu Żywieckiego

Badania wydajności modułów fotowoltaicznych w terenie górskim, na przykładzie Beskidu Żywieckiego, przeprowadzone były w 2009 roku w miejscowości Stryszawa na pograniczu województw: małopolskiego i śląskiego. Obejmowały one pomiary ilości wyprodukowanej energii elektrycznej w trzech instalacjach o różnej mocy (570 Wp, 360 Wp oraz 200 Wp) i odmiennych rozwiązaniach technicznych (moduły obrotowe śledzące ruch Słońca oraz moduły stacjonarne). Wydajność modułów fotowoltaicznych porównano z natężeniem promieniowania słonecznego w Żywcu. Ustalono w ten sposób efektywność przetwarzania energii słonecznej na energię elektryczną. Z przeprowadzonych badań wynika, że przy natężeniu promieniowania słonecznego rzędu 890 kWh/m<sup>2</sup>•rok można wyprodukować energię elektryczną w ilości ponad 150 kWh/m<sup>2</sup>•rok (moduły obrotowe) lub około 110 kWh/m<sup>2</sup>•rok (moduły stacjonarne). Najwyższą efektywność przetwarzania energii słonecznej na energię elektryczną notuje się w okresie zimowym (ok. 26%).

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Stężenia rtęci w osadach dennych oczek wodnych położonych w zlewni rolniczej

Zbadano osady dwóch oczek wodnych położonych w zlewni rolniczej. Próbki pobierano z warstw osadów: 0–5 (W1), 5–10 (W2), 10–20 (W3) i 20–30 (W4) cm, w trzech punktach na każdym zbiorniku wodnym. Łącznie pobrano 24 próby osadów dennych, w których oznaczono zawartość rtęć i węgla całkowitego. Rtęć oznaczono za pomocą analizatora AMA 254. Osady oczka zlokalizowanego w parku wiejskim posiadały wyższe wartości pH (kwasowość czynna) niż oczka położonego w obrębie upraw rolnych. Osady denne oczka śródpolnego posiadały wyższe zawartości węgla całkowitego wynosząc średnio 22,70% niż oczka położonego w parku wiejskim, w których zawartość węgla całkowitego wyniosła średnio 4,59%. Zawartość rtęci w osadach dennych wahała się od 0,02 do 0,41 mg ⋅ kg-1. Zbadane osady były w strefie przybrzeżnej osadami niezanieczyszczonymi (I klasa), zaś w strefie centralnej (głęboczek) były osadami miernie zanieczyszczonymi (II klasa). Stężenia rtęci w próbkach pobranych w strefie brzegowej zarówno w oczku nr 1 i 2 różniły się istotnie statystycznie (Test Tukey’a p≤0,05) od stężeń w próbkach ze środkowych części zbiorników. Analiza chemiczna poszczególnych warstw osadów dennych oczek wodnych wykazała, iż największe nagromadzenie rtęci wystąpiło w warstwie W1 (0–5 cm) w zbiorniku zlokalizowanym w parku wiejskim (profil S2).

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Monitoring stężeń biogenów w wodzie powierzchniowej małego śródpolnego zbiornika wodnego położonego w zlewni rolniczej

Badaniom poddano wodę powierzchniową śródpolnego oczka wodnego położonego w zlewni rolniczej. Celem podjętych badań był wstępny monitoring stężeń azotu amonowego i azotanowego oraz fosforu fosforanowego w wodzie powierzchniowej. Badania prowadzono w okresie od marca do października (2015–2017). Najwyższe średnie stężenie fosforanów stwierdzono w 2017 roku, natomiast najwyższe stężenia fosforanów wystąpiły we wszystkich latach badawczych w czerwcu. Najmniejsze średnie stężenie fosforanów stwierdzono w pierwszym roku badawczym (2015 roku), natomiast w kolejnych latach obserwowano wzrost średnich stężeń fosforanów. Stężenia fosforanów we wszystkich latach badawczych wzrastały od marca do czerwca, po czym ich koncentracja w wodzie się zmniejszała. Wykonane badania potwierdziły zależność, że w okresach niższych temperatur stwierdzano niższe stężenia azotu amonowego, niż w miesiącach o wyższej średniej miesięcznej temperaturze powietrza. Najwyższe średnie stężenie azotu amonowego stwierdzono w pierwszym roku badań (2015), wynoszące 0,29 mg·kg<sup>-1</sup>. Średnie stężenia azotu azotanowego wahały się w zakresie 0,15–0,24 mg·kg<sup>-1</sup>. Najwyższe stężenia azotanów stwierdzono we wszystkich latach badawczych w miesiącu czerwiec. Natomiast najniższe stężenia azotanów w 2015 i 2016 roku wystąpiły w sierpniu oraz w 2017 roku w lipcu.

Czasopismo: Inżynieria Ekologiczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka