rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Funkcja nasycenia teoretycznego i jej nienasycenie - implikacje metodologiczne dla badań w pedagogice

Artykuł prezentuje ideę funkcji teoretycznego nasycenia kategorii inspirowaną pojęciem nienasycenia funkcji Gottloba Fregego. Kluczowa teza, iż pedagogika korzysta z matematycznego pojęcia funkcji, stała się podstawą argumentacji, mającej umocowanie w analizie pojęć i modeli teoretycznych, za postulatem traktowania nasycania teoretycznego jako procesu ukierunkowanego na izomorfizm odwzorowania przedmiotu badania w system symboli językowych. Postulat ten oraz przywoływane argumenty otwierają dyskusję nad poszerzaniem zakresu teoretycznych instrumentów w opisie i analizie zagadnienia nasycenia teoretycznego.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Więź człowieka ze środowiskiem naturalnym. Rekonstrukcja i interpretacja dorobku naukowego Bogdana Suchodolskiego

Korzystając z dziedzictwa pedagoga i filozofa – Bogdana Suchodolskiego, w artykule Autorka podjęła próbę udzielenia odpowiedzi na kilka pytań badawczych: jak Suchodolski postrzega przyrodę, technikę oraz jakie znaczenie w zakresie ochrony przyrody przypisuje edukacji?; co stanowi, w jego przekonaniu, zasadnicze przyczyny degradacji środowiska naturalnego oraz przeszkody w realizacji zadań związanych z edukacją ekologiczną?; jak, w myśl jego poglądów, dokonać rewitalizacji wśród współczesnych ludzi postaw moralnych wobec przyrody, takich jak postawy: sympatii, przyjaźni, miłości? W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania skorzystała z metod hermeneutycznych – interpretacji zawartości merytorycznej dzieł naukowca – co umożliwiło poznanie jego poglądów dotyczących: powiązania między naukami przyrodniczymi i pedagogiką, oraz między stanem środowiska naturalnego a jakością ludzkiego życia. Godny uwagi okazał się również wgląd w antynomię między techniką prometejską a techniką służebną. Skuteczność działań edukacyjnych miała, w opinii pedagoga, tworzyć szanse na powszechne zainteresowanie ideą ochrony środowiska, a także na jej ekspansję.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rozwijanie kreatywnego myślenia u dzieci w wieku przedszkolnym na przykładzie ćwiczeń z geometrii

Przyłączając się do dyskusji nad możliwością uruchamiania we wczesnej edukacji matematycznej aktywności badawczej uczniów oraz twórczego podejścia do doświadczeń z matematyki, w artykule podjęto próbę przedstawienia częściowych badań przeprowadzonych w niektórych polskich przedszkolach, których przedmiotem była diagnoza kompetencji przedszkolaków w zakresie geometrii. Głównym celem badań było poznanie wpływu rozwiązywania zadań, przez dzieci w wieku 6-6,5 lat, na rozwijanie wiedzy z podstaw geometrii, a także na ich twórcze myślenie. Poziom wiedzy i umiejętności badanych dzieci określono na podstawie pre-testu i post-testu z geometrii. Natomiast zagadnienie twórczego rozwiązywania zadań przeprowadzono na przykładzie projektu pt. Plac zabaw, który każde dziecko opracowało według własnego pomysłu i możliwości twórczych. Badaniem objęto 175 dzieci w wieku 6-6,5 lat z czterech miejskich przedszkoli na terenie miasta Biała Podlaska w woj. lubelskim. Badania zrealizowano w 2018 roku w dwóch etapach. W I etapie badań przeprowadzono diagnozę poziomu wiedzy i umiejętności z geometrii dzieci, czyli określono tzw. stan początkowy. W tym celu zastosowano pre-test dostosowany do wieku dziecka (6 lat) i obowiązującej Podstawy Programowej Wychowania Przedszkolnego. Opracowano autorski test obrazkowy zawierający 6 ilustrowanych kart pracy. W II etapie badań zastosowano obserwację przeprowadzoną przez 7 nauczycieli, której celem było zaobserwowanie zachowań i różnego rodzaju aktywności dzieci podczas wykonywania przez nie własnego projekt placu zabaw. Po zrealizowaniu projektu przeprowadzono post-test, aby zaobserwować różnice w poziomie wiedzy i umiejętności z geometrii w badanej grupie dzieci. W celu wykazania różnic w poziomie wiedzy i umiejętności dzieci, w odniesieniu do całości testu, jak i poszczególnych zadań, zastosowano nieparametryczny test Chi-kwadrat Pearsona. Wyniki badanej grupy dzieci pokazały różnice w poziomie wiedzy i umiejętności z geometrii. Większość dzieci poradziła sobie dobrze z rozwiązaniem i realizacją projektu, ale w stosunku do niektórych dzieci należy podjąć ukierunkowane działania interwencyjne. Wnioski i obserwacje nauczycielskie poczynione w trakcie realizacji projektu zachowań i efektów wykonanych przez dzieci projektów pozwoliły na wypracowanie zasad i nowych metod pracy, które pomogą dzieciom w twórczym rozwiązywaniu zadań i problemów. Wymienione zasady nauczyciele będą mogli wykorzystać w bezpośredniej pracy metodycznej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wskaźnikowanie człowieka i rzeczywistości jako forma sprawowania władzy

Zbieranie danych statystycznych na temat populacji jest koniecznym punktem wyjścia szeroko rozumianej polityki społecznej – jeśli ma być ona racjonalna i ma zmierzać do poprawy ludzkiego życia. Celem artykułu jest omówienie, jak wskaźnikowanie człowieka i lokowanie go w statystycznych tabelach zróżnicowania prowadzi do redukcjonizmu w aspekcie jednostkowym (rezygnacja z uwzględnienia indywidualizmu) i społecznym (pozbawia zjawisko społeczne znaczenia i kontekstu, ponieważ wskaźniki, przybierając uogólnioną formę liczbową, upraszczają rzeczywistość), manipulacji rzeczywistości i służy do sprawowania władzy. Wbrew eksponowaniu obiektywności wskaźników, nie mają one charakteru ideologicznie neutralnego, w ich tle zawsze dostrzec można jakąś wizję poprawy rzeczywistości, do której dążąc, wykorzystuje się między innymi mechanizm porównywania i oceniania – co ma miejsce także w kontekście uprawiania nauki czy edukacji.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wartości w organizacji szkolnej z perspektywy nauczycieli szkół gimnazjalnych

Przedmiotem tekstu będzie prezentacja wyników badań dotyczących poziomu wartości organizacyjnych w wybranych szkołach gimnazjalnych. W badaniu wzięło udział 102 nauczycieli z 6 szkół. Na podstawie dominujących wartości kulturowych oraz modelu wartości konkurujących K. Camerona i R. Quinna wyróżniono cztery orientacje kulturowe: (1) na relacje międzyludzkie, których istotą jest wzajemne zrozumienie i wsparcie, (2) na procesy wewnętrzne – dla tej orientacji charakterystyczna jest dominacja wartości będących u podłoża stabilnej, przewidywalnej, hierarchicznej kultury szkoły, (3) na system otwarty – szkoła nastawiona jest na rozwój, innowacje i zmiany oraz (4) na racjonalne cele – charakterystyczne jest nastawienie na osiągnięcia i konkretne efekty. Okazało się, że analizowane szkoły zorientowane są na dobre relacje międzyludzkie, zaś w najmniejszym stopniu szkoły nastawione są na innowację i zmiany.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wschodząca dorosłość a prospołeczność (działanie społeczne) - teoretyczne i empiryczne wyznaczniki postaw życiowych młodego pokolenia

W artykule dokonano próby analizy zjawisk determinujących sposób funkcjonowania młodego pokolenia we współczesnym świecie. W charakterystyce uwzględniono głównie warunki wyznaczone przez transformację kulturową i stanowiące wynik zjawisk kryzysowych o globalnym zasięgu (co wyznaczane jest cechami charakterystycznymi dla fenomenu ponowoczesności). Autorka dokonuje zatem próby pokazania współczesnego świata młodego pokolenia jako „generatora” zmian w funkcjonowaniu młodzieży. W tej perspektywie przedstawione zostały podstawowe czynniki determinujące problemy rozwojowe i zagrożenia dla społecznego funkcjonowania młodego pokolenia. Charakterystyka młodego pokolenia dokonana została z uwzględnieniem dwóch podstawowych założeń, dotyczących: (1) kształtowania się osobowości ponowoczesnej oraz nowej fazy rozwojowej jaką jest wschodząca dorosłość oraz (2) zaniku nastawień prospołecznych w relacjach międzyludzkich. Problemy życiowe doświadczane przez młodzież analizowane są w dwóch kontekstach: rozwojowym i społecznym (podwójna niegościnność świata). Analiza wyników badań wykazała związek między cechami osobowości ponowoczesnej (wschodzącej dorosłości w ujęciu J.J. Arnetta) a postawami życiowymi – stylami przywiązania (w ujęciu E. Berne, K. Bartholomew i L.M. Horowitza).

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W stronę pedagogiki Cienia i przebudzenia (inspiracje z prozy Hermanna Hessego)

Tekst jest próbą odpowiedzi na potrzebę holistycznego podejścia w naukach humanistycznych i pedagogicznego postulatu integralnego traktowania człowieka jako aktywnego i twórczego podmiotu. Służy temu program badawczy Autorki wydobywania „pedagogiki z kultury”, czyli odkrywania i pokazywania nośności pedagogicznej wnętrza kulturowego różnych tekstów kulturowych. Literackie ilustracje prozy Hessego, (od)czytanej w kluczu psychologii głębi przywołane są tu w postaci pedagogicznych inicjacji, do wstępnego choćby ich przetransponowania na próbne hipotezy pedagogiczne. Uwypuklenie wartości Cienia człowieka i Cienia pedagogiki mają wprost wskazać sfery starego/nowego problematu pedagogiki i ukonstytuować ideę i wyobrażenie pedagogiki Cienia. Celem tego tekstu jest też uprzystępnienie słownictwa, idei, generatywnych metafor metodologicznego postępowania, jak np. rozwój jako nieuchronne rozbijanie struktury otaczającego świata, kategorii Cienia jako zagubionego wymiaru świata i egzystencji jednostkowej, czy śmierci symbolicznej jako zjawiska przywracającego wartość życia poprzez zrozumienie i akceptację pełni jego życiodajnego tragizmu.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Edukacja a kultura szkoły

Artykuł dotyczy zagadnienia kultury edukacji. Jest to wynik konkluzji nad edukacją. Współcześni nauczyciele nie interesują się swoimi uczniami i wcale im to nie przeszkadza. Dla nauczyciela najważniejsze jest, by zrealizować program nauczania. Jaka jest prawda dotycząca kultury edukacyjnej, jaką reprezentują nauczyciele? Czy nauczyciel jest najważniejszym elementem systemu szkolnego? Rzeczywistość dostarcza informacji, że odpowiedzi na wyżej postawione pytania są twierdzące. Cała kultura edukacji wciąż się zmienia. Wielu nauczycieli zapomina, że szkoła to nie tylko mury. W środku budynku, jakim jest szkoła, znajdują się ludzie o określonej etyce i osobowości. Zachowanie nauczycieli w wielu przypadkach utrudnia uczniom branie z nich moralnego przykładu.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Blisko, coraz bliżej” – o doświadczaniu rzeczywistości przyrodniczej przez dziecko w edukacji wczesnoszkolnej

Szkolne poznawanie przyrody jest różne, czasem okazjonalne, żeby nie powiedzieć przypadkowe, zdominowane przez kolorowe ilustracje, środki elektroniczne, multimedialne czytniki. Ogromną rolę w możliwościach poznawania przyrody należy przyznać nauczycielowi – organizatorowi szkolnego poznania. To właśnie on powinien być inicjatorem dziecięcego poznania, wzbudzać ciekawość poznawczą, inicjować pytania, jakie dzieci mogłyby stawiać, poszukiwać, wspólnie eksplorować naturalne środowisko. Niestety, na podstawie licznych obserwacji rzeczywistości szkolnej trzeba zauważyć, że dziecięce poznawanie, doświadczanie przyrody ogranicza się często do oglądu przyrody przez klasowe szyby, podziwiania „papierowego”, „multimedialnego” odtworzonego świata.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Diagnoza pedagogiczna w metodycznym działaniu asystenta rodziny

Asystent rodziny jest nową służbą społeczną w systemie pomocy społecznej powołaną Ustawą z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w celu udzielenia wsparcia rodzinom przeżywającym trudności w wypełnianiu funkcji wychowawczej. Zgodnie z zapisami w ustawie asystent rodziny pełni wiele zadań, jednak najważniejszym jest pedagogizacja, na której powinien się koncentrować. Dzięki częstym wizytom w środowisku zamieszkania rodziny może zaobserwować naturalne zachowanie jej członków, rozpoznać mocne strony i potrzeby oraz zachowania wymagające zmiany, zwłaszcza te będące zagrożeniem dla bezpieczeństwa dzieci. Wspólnie z rodziną wypracować cele do pracy socjalno-wychowawczej i terapeutycznej, które zostaną zrealizowane poprzez działania z rodziną i na jej rzecz, we współpracy z innymi specjalistami. Do ustawy o wspieraniu rodziny nie zostało napisane rozporządzenie, które zawierałoby wzory narzędzi do pracy asystenta rodziny. W niniejszym opracowaniu zostały wskazane zasady diagnozowania środowiska rodzinnego i wymienione propozycje narzędzi diagnostycznych, którymi mogą posługiwać się asystenci rodziny. Odnoszą się do dwóch obszarów poznania podmiotu: zarówno deficytów, jak i zasobów oraz obejmują nie tylko wstępne rozpoznanie, ale projektowanie i przebieg działania oraz ocenę jego rezultatów.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Medykalizacja niepowodzeń szkolnych a rynek usług terapeutycznych. Kontrowersje wokół metod terapii

Medykalizacja jako proces, w którym zjawiska „niemedyczne” stają się faktem medycznym opisywanym jako choroba czy zaburzenie jest jednym z najbardziej znaczących zjawisk społecznych ostatnich kilku dekad. Proces jest wyjątkowo ważny i istotny, gdyż trudno nie dostrzec swojego rodzaju ekspansji medycznej interpretacji zachowań czy problemów, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie uzyskałyby statusu zaburzenia czy choroby. Okazuje się, że medykalizacja różnych sfer ludzkiego życia stała się na tyle powszechna, że jest rzeczywistością lekarzy, terapeutów, doradców, ich klientów, jak również została objęta przez mechanizmy rynkowe. Zjawisko medykalizacji jest również wyraźnie widoczne na gruncie edukacyjnym, gdzie stosowanie terminów medycznych czy pseudomedycznych w obszarze pedagogicznym zostało zdefiniowane przez teoretyków związanych z Nową Socjologią Oświaty jako „medykalizacja niepowodzeń szkolnych”. Jest ona możliwa do zaobserwowania w szkolnych realiach w formie zaburzeń uczenia się, diagnozy i różnorodnych terapii (będących dla jednych źródłem zysków, dla innych finansowych strat). Co więcej, wzbudza wiele kontrowersji i wątpliwości wynikających z wprowadzanych przez nią form selekcji społecznej, takich jak etykietowanie, stygmatyzacja czy naznaczanie. Poprzez włączenie zaburzeń edukacyjnych do klasyfikacji chorób m.in. Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Zaburzeń (ICD 10) wyraźnie określa się je jako obiektywny stan chorobowy, z drugiej jednak strony mogą być one postrzegane jako „stan subiektywny czy konstrukt społeczny istniejący głównie w głowach jego spostrzegaczy” (Sokołowska, 1990, s. 194).

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zaraźliwy optymizm, czyli style wyjaśniania studentów pedagogiki specjalnej

Niniejszy artykuł dotyczy stylów wyjaśniania związanych z optymizmem i pesymizmem w grupie studentów pedagogiki specjalnej. Pierwsza część artykułu zawiera wprowadzenie na temat teoretycznych podstaw psychologii pozytywnej. W kolejnej części przedstawiono wyjaśnienia terminologiczne oraz wyniki badań dotyczących wpływu optymizmu i pesymizmu na funkcjonowanie jednostki, w szczególności społeczności akademickiej. Uwzględniono również teoretyczne podstawy znaczenia przejawianych przez studentów stylów wyjaśniania dla kształtowania sylwetek przyszłych pedagogów specjalnych. W drugiej części zamieszczono wyniki badań własnych, przeprowadzonych wśród studentek w Instytucie Pedagogiki Specjalnej Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Artykuł kończy podsumowanie i wnioski oraz implikacje praktyczne.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogika ogólna według Dietricha Bennera (pararecenzja)

W pracy wyznaczono cztery zadania do realizacji. Po pierwsze, przybliżenie sensu istnienia oraz celów i zadań pedagogiki ogólnej, opracowanych przez D. Bennera w książce: Pedagogika ogólna. Wprowadzenie do myślenia i działania pedagogicznego w ujęciu systematycznym i historyczno-problemowym (Allgemeine Pädagogik: eine systematisch-problemgeschichtliche Einführung in die Grundstruktur pädagogischen Denkens und Handelns). Po drugie, oparte na poglądach D. Bennera na temat pedagogicznej praxis, opracowanie procesualnej struktury pedagogiki ogólnej i położenie w niej nacisku na prakseologię i nieafimacyjność. Po trzecie, odniesienie się poprzez poglądy D. Bennera, do pedagogiki ogólnej w opracowaniu polskich pedagogów. I po czwarte, podanie kilku autorskich propozycji dotyczących pedagogiki ogólnej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Diagnoza i praca z dziećmi dotkniętymi przemocą seksualną

Wykorzystanie seksualne dziecka jest złem nie samym w sobie, ale jest złem wynikającym z pozbawienia dziecka beztroskiej umiejętności wchodzenia w relacje międzyludzkie, nawiązywania relacji, okazywania i przyjmowania uczuć. Dziecko skrzywdzone, w tak intymnej sferze, jaką jest jego seksualność, jest narażone na szereg zaburzeń psychicznych i zdrowotnych. Osoby, które doświadczyły w dzieciństwie tego rodzaju przemocy, mają trudności w akceptowaniu własnego ciała, szacunku do siebie i do innych. Im wcześniejsza diagnoza, tym większe szanse na zatrzymanie destrukcyjnych myśli i przekonań dziecka. W Polsce świadomość przemocy seksualnej wobec dziecka jest coraz większa i tym samym wzrasta wrażliwość społeczna na krzywdę dziecka. Dzięki środkom masowego przekazu osoby dotknięte przemocą seksualną mają możliwość opowiedzenia o traumatycznych przeżyciach i zachęcają tym samym do zaktywizowania instytucji oraz ludzi do podjęcia starań w celu niwelowania omawianego zjawiska. Szczególną rolę może odegrać wiedza nauczycieli oraz innych osób, którzy współpracują lub opiekują się dziećmi. Niniejszy artykuł zawiera szereg pomocnych sposobów diagnozowania oraz działania w sytuacji przemocy seksualnej, co może okazać się przydatne.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ratunek dla świata. Propozycja Amina Maaloufa

Amin Maalouf podejmuje próbę opisu współczesnego świata i jego problemów. Za największy z nich uznaje plemienną koncepcję tożsamości – opiera się ona na sztywnym podziale my – oni. Na jej powstanie miało wpływ wiele czynników: historia, religia, ideologie, globalizacja. Maalouf proponuje zmianę plemiennej koncepcji tożsamości. Należy skupić się na przestrzeganiu trzech zasad: wzajemności, poszanowania praw oraz dopełniania kultur. dzięki wprowadzeniu w życie tych reguł będzie możliwe stworzenie idealnego świata. Będzie on oparty na zasadzie uniwersalizmu. Przeszkodami w drodze do tego celu są trzy pokusy: przepaści, ściany oraz szczytu. dopiero ich przezwyciężenie pozwoli żyć w nowym, lepszym świecie.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Emocje i edutainment, czyli więcej pytań niż odpowiedzi

Edutainment, czyli uczenie się poprzez rozrywkę, jest paradygmatem edukacyjnym wykorzystywanym już od kilkudziesięciu lat. Systematyczna praca badawcza prowadzona nad skutecznością edurozrywki i perswazyjnym charakterem narracji realizowana jest jednakże od niedawna. W pracach poświęconych edutainmentowi i uczeniu się z mediów masowych dominują badania ilościowe. W artykule dokonano zestawienia teorii edutainmentu i socjologii emocji, wskazując na istniejące „niewiadome” w obszarze badań nad edutainmentem. Zasygnalizowano również ograniczenia dotychczasowych analiz wynikające z przyjętej metodologii badań.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W labiryncie męskiej tożsamości: hipermaskulinizacja versus feminizacja ciała i sublimacja osobowości

W konsekwencji gwałtownych i nieustających przemian (mass)kulturowych, społecznych i gospodarczych współczesny mężczyzna stanął w obliczu konieczności przedefiniowania swej tożsamości. Męskość patriarchalna – oparta na potrójnej negacji: nie jestem kobietą, dzieckiem, homoseksualistą – ma zostać zastąpiona przez nowe „ja”, konstruowane indywidualnie, autonomicznie i subiektywnie. Tożsamość ta otwiera się na cechy i obszary zarezerwowane dotychczas dla kobiet (jak płacz, wizyty u kosmetyczki, etc.). Taka nieoczekiwana wolność wydaje się, że nie jest jednak błogosławieństwem, lecz przekleństwem. Niniejszy artykuł prezentuje globalne trendy w reakcjach na brak uniwersalnych kryteriów męskości. Autorka próbuje również nazwać i przypisać wartości głównym męskim strategiom radzenia sobie z problemem przedefiniowania tożsamości płciowej/rodzajowej.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Rodziny pomocowe jako forma wsparcia rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka

Dla dzieci, które pozbawione są opieki rodziców biologicznych istnieje obowiązek organizacji opieki zastępczej w formie rodzinnej lub instytucjonalnej. Wśród nich ważne miejsce, choć szerzej niedostrzegane w piśmiennictwie pedagogicznym, zajmują rodziny pomocowe, które są nową formą wsparcia pieczy zastępczej. Celem opracowania jest zaprezentowanie idei rodzin pomocowych, sposobu ich ustanawiania i zadań, przy ukazaniu praktycznego wymiaru ich funkcjonowania na podstawie badań ankietowych pracowników powiatowych centrów pomocy rodzinie, którzy mają wiedzę odnośnie do powoływania tych form pieczy zastępczej, jak też mają zdanie co do zasadności ich istnienia i innych kwestii ich dotyczących. Niezbędne dla kompleksowej ich prezentacji jest odniesienie się do obowiązujących przepisów prawnych wyznaczających status rodzin pomocowych. Każda bowiem instytucja opieki nad dzieckiem funkcjonuje w otoczeniu prawnym.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Teatr dla dzieci” a „teatr dziecięcy” z perspektywy konfiguracjonizmu Margaret Mead

Koncepcja Margaret Mead uwypukla fakt, że relacja dziecko–teatr może być odczytywana w dwóch formułach. Można mówić o „teatrze dla dzieci”, w którym dziecko jest biernym odbiorcą sztuki tworzonej dlań przez profesjonalistów, lub o „teatrze dziecięcym”, w którym jest ono aktywnym/zaangażowanym (współ)twórcą widowiska teatralnego. O ile teatr dla dzieci należy głównie do dziedziny sztuki, o tyle teatr dziecięcy przynależy głównie do pedagogiki. Analiza prac Jana Dormana (twórcy spektakli dla dzieci i pedagoga teatru) i Romany Miller prowadzi do spostrzeżenia o odmiennym zaangażowaniu tych teatrów w edukację, której celem jest wszechstronny rozwój wychowanka w sferze transmisji (wartości kultury i wartości społecznych) oraz w sferze swobodnej ekspresji (będącej podstawą rozpoznania i rozwijania własnej osobowości, wyobraźni oraz twórczego myślenia). Celem niniejszego tekstu jest socjologiczno-pedagogiczna analiza obu tych fenomenów z odwołaniem do twórczości teatralnej Jana Dormana.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Problematyka gotowości szkolnej w poradnikach dla rodziców z lat 1918-1989

Dziecko rozpoczynające naukę w szkole wkracza w zupełnie nowy etap swojego życia. Aby mogło sprostać stawianym przed nim wymaganiom, niezbędne jest osiągnięcie przez nie gotowości szkolnej. Celem niniejszej analizy jest ukazanie ewolucji zaleceń kierowanych do rodziców w zakresie przygotowania dziecka do rozpoczęcia edukacji szkolnej. Przedmiotem badania są cechy oraz umiejętności, jakie twórcy poradników uznawali za niezbędne dziecku w chwili podjęcia przez nie nauki w szkole. Materiał źródłowy podjętych analiz stanowią poradniki dla rodziców wydane w latach 1918-1989.

Czasopismo: Przegląd Pedagogiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika