rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Skuteczność przekazu zdrowotnego na przykładzie edukacji żywieniowej uczniów z użyciem piramidy żywieniowej

Wstęp: Znak graficzny piramidy żywieniowej ewoluuje w mediach. Na stronach internetowych można znaleźć wiele obrazów piramidy wzorowanych na amerykańskich bądź polskich wzorach. Pojawiają się również wersje kierowane do dzieci i młodzieży. Cel pracy: Wpływ obrazu graficznego piramidy żywieniowej na wiedzę uczniów 4-6 klas szkoły podstawowej. Materiał i metody: Ewaluacja wyników edukacji żywieniowej prowadzonej wśród 370 uczniów szkół podstawowych (klasy 4-6). W interpretacji uzyskanych wyników posłużono się testem statystycznym chi-kwadrat. Przyjęto poziom istotności statystycznej p=0,05. Wyniki: Analiza uzyskanych wyników wykazała, że jedynie 32,0% respondentów spożywa na co dzień 4-5 posiłków. Po edukacji 51,1% (przed prelekcją 49,9%) badanej populacji wykazuje dobrą znajomość piramidy żywieniowej. Częściej dziewczynki wykazują się większą znajomością piramidy żywieniowej po przeprowadzonej ewaluacji. Wnioski: Młode osoby są grupą szczególnie narażoną na wpływy mediów i środowiska dlatego ważne jest by zwiększyć ich wiedzę na temat dozwolonej lub zalecanej ilości produktów spożywczych w codziennym jadłospisie.

Czasopismo: Journal of Ecology and Health
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Charakterystyka ekotoksykologiczna środowiska przyrodniczego w zasięgu oddziaływania punktowego źródła emisji niklu

Celem badań była analiza przydatności wybranych gatunków roślin dla ocen ekotoksykologicznych, dotyczących środowiska przyrodniczego pozostającego pod wpływem lokalnej emisji hutniczej. Zawartość niklu w poszczególnych częściach morfologicznych roślin oraz w poszczególnych specjacyjnych formach występowania niklu w glebie oznaczono metodą płomieniową AAS z dokładnością do 0,01 ?g/g. Charakterystyka ekotoksykologiczna pozwala ocenić stopień intoksykacji w układzie gleba-roślina na przykładzie pokrzywy i nawłoci.

Czasopismo: Journal of Ecology and Health
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Edukacja środowiskowa w Leśnych Kompleksach Promocyjnych

Edukacja środowiskowa społeczeństwa stanowi jedno z priorytetowych zadań obecnych czasów. Podyktowana jest koniecznością ratowania przyrody. Powinna posiadać charakter interdyscyplinarny i wielopoziomowy. Ważną rolę w jej realizacji spełniają m. in. leśne kompleksy promocyjne, działające od 1994 roku. Idea ich powstania była związana z tzw. leśnictwem wielofunkcyjnym, w którym łączy się zadania edukacyjne i społeczne z programem gospodarczo-ochronnym. Na przykładzie Leśnego Kompleksu Promocyjnego "Puszcze Szczecińskie" przedstawiono miejsca i sposoby realizacji zadań wynikających z edukacji środowiskowej społeczeństwa. Należą do nich: Ogród Dendrologiczny w Glinnej z Punktem Informacji Przyrodniczo-Leśnej oraz ścieżkami dydaktycznymi; Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej w Kliniskach z placem dydaktycznym i ścieżką spacerowo-dydaktyczną; Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny "Świdwie" oraz ścieżki dydaktyczne na terenie miasta i Lasów  Miejskich Szczecina.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Współpraca szkoły ze społecznością lokalną w zakresie edukacji środowiskowej

Edukacja środowiskowa opiera się na koncepcji kształcenia i wychowania społeczeństwa w duchu poszanowania środowiska przyrodniczego. Edukację ekologiczną realizuje nie tylko szkoła w ramach edukacji formalnej i nieformalnej, ale także dom rodzinny, media, samorząd gminy i wiele instytucji i stowarzyszeń działających w środowisku lokalnym. Tylko wspólne działania szkoły, rodziny i środowiska lokalnego są w stanie wykształcić jednostkę aktywną społecznie teraz i w dorosłym życiu. Poglądy, opinie oraz potwierdzenie działań praktycznych realizowanych przez uczniów szkół podstawowych i gimnazjów, rodziców, nauczycieli i studentów w zakresie współpracy szkoły ze społecznością lokalną zbadano za pomocą kwestionariusza ankiety. Wyniki i wnioski z tych badań przedstawiono w niniejszym artykule.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ podziemnej eksploatacji górniczej na powierzchnię terenu

Artykuł zawiera opis mechanizmu oddziaływania podziemnej eksploatacji górniczej na powierzchnię terenu. Scharakteryzowano w nim wszystkie formy przekształceń środowiska występujące na obszarach objętych takimi wpływami: deformacje powierzchni, zmiany stosunków wodnych i wstrząsy górnicze. Wymieniono czynniki warunkujące możliwości powstania szkód i decydujące o ich rozmiarach. Przedstawiono też skutki oddziaływania działalności górniczej na elementy zagospodarowania powierzchni, w szczególności na budynki. Ponadto scharakteryzowano możliwości minimalizowania szkodliwego wpływu eksploatacji górniczej poprzez stosowanie profilaktyki górniczej i profilaktyki budowlanej.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Model wymiany pierwiastków chemicznych w ekosystemach wodnych

W pracy przedstawiono założenia modelu wymiany metali w układzie osad denny - woda - roślinność wodna. Rozważania rozwiązań modelu przeprowadzono dla różnych warunków szybkości wymiany i danej charakterystyki zbiornika.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Rola dydaktyków przedmiotów przyrodniczych w realizacji edukacji ekologiczno-środowiskowej

Rola dydaktyków przedmiotów przyrodniczych w realizacji edukacji ekologiczno-środowiskowej jest bardzo duża i zróżnicowana. Polega przede wszystkim na pomocy nauczycielom w prowadzeniu i realizowaniu tematyki związanej z edukacją ekologiczno-środowiskową. Dotyczy to nauczycieli, którzy realizują przyrodę, biologię, ekologię i ochronę środowiska. Praca dydaktyków polega na pisaniu programów do realizacji w klasie(szkole) oraz w terenie w bezpośrednim kontakcie z przyrodą. Prowadząc Studia Podyplomowe w tematyce umieszczają zagadnienia z ekologii i ochrony środowiska. Zapraszają nauczycieli uczących przyrodę, biologię, ekologię i ochronę środowiska na Seminaria, Sympozja, Konferencje, które realizują tematykę związaną z edukacją ekologiczno-środowiskową.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bioindykacja i oddziaływanie na organizmy żywe ścieków przemysłu włókienniczego

Przedstawiono charakterystykę ścieków przemysłu włókienniczego i ich wpływ na organizmy żywe. Na podstawie analiz chemicznych roślin oraz biotestów wykonanych na poligonie doświadczalnym w Bielawie i Dzierżoniowie na rzece Piławie oraz analiz porównawczych wykazano stopień i rodzaj oddziaływania ścieków na rośliny.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Fińskie Muzeum Lasu Lusto środkiem edukacji przyrodniczej społeczeństwa - studium przypadku

Przykładem muzeum przyrodniczego, które doskonale spełnia funkcje edukacyjne jest Fińskie Muzeum Lasu Lusto. Instytucja ta, nazywana "centrum wiedzy o lesie", zajmuje się gromadzeniem i naukowym opracowywaniem wszelkich danych o lesie i leśnictwie w Finlandii oraz kultywowaniem i podtrzymywaniem kultury i tradycji leśnej. Las był zawsze w życiu Finów obecny i odgrywał niezwykle istotną rolę. 4,3 ha lasu przypadającego na każdego Fina świadczy o jego ogólnej dostępności. Dzięki leśnictwu Finlandia stała się krajem dobrze prosperującym. Motywy leśne są niezwykle częste w fińskiej sztuce i literaturze. Kultura leśna jest bardzo bogata. Lusto udostępnia społeczeństwu wiedzę o lesie i leśnych tradycjach.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Społeczeństwo obywatelskie jako warunek urzeczywistniania rozwoju zrównoważonego i trwałego

Niniejszy artykuł wskazuje na kształtowanie się społeczeństwa obywatelskiego w alternatywnych koncepcjach rozwoju, jakimi są proces globalizacji i rozwój zrównoważony i trwały oraz wskazuje na pewne podstawowe cechy go różniące. Ponad to prezentuje podstawy funkcjonowania tego społeczeństwa  i jego znaczenia dla urzeczywistniania  rozwoju lokalnej gospodarki.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ SZŚ na osiągane przez przedsiębiorstwa efekty rzeczowe i ekologiczne

W dobie widocznej ekologizacji gospodarki przedsiębiorstwa coraz częściej podejmują dobrowolne działania proekologiczne. Jednym z dobrowolnych narzędzi jakie są do dyspozycji przedsiębiorstw w ramach wykazywanej przez nie chęci bycia "środowiskowo przyjaznym" jest system zarządzania środowiskowego (SZŚ) wg normy ISO 14001. Celem wdrażania i utrzymywania przez przedsiębiorstwa SZŚ jest cel ekologiczny - minimalizacja negatywnego oddziaływania przedsiębiorstwa na środowisko przyrodnicze. Oprócz celu ekologicznego SZŚ pozwala przedsiębiorstwom, w których funkcjonuje na osiąganie różnych korzyści. Analizując praktyczne funkcjonowanie SZŚ w przedsiębiorstwach można zatem postawić sobie pytanie: jakie efekty rzeczowe i ekologiczne uzyskuje przedsiębiorstwo dzięki funkcjonującemu w nim SZŚ? Odpowiedź na to pytanie starano się uzyskać przeprowadzając badania w przedsiębiorstwach przemysłu chemicznego. W toku przeprowadzonych badań stwierdzono, iż przedsiębiorstwa, w których funkcjonuje System Zarządzania Środowiskowego według normy ISO 14001 osiągają wymierne efekty rzeczowe i ekologiczne, jednak nie jest to w pełni zasługą samego SZŚ.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Polskie prawo leśne. Cz. 8. Przestępstwa i wykroczenia przyrodnicze

Przedmiotem 8 części cyklu poświęconemu prawu leśnemu jest analiza przepisów o przestępstwach i wykroczeniach przeciwko przyrodzie, zamieszczonych w kodeksie karnym oraz w ustawie o ochronie przyrody. Jest to zagadnienie istotne dla prawa leśnego, ponieważ popełnienie takiego przestępstwa lub wykroczenia w lesie pozostającym pod ochroną przyrody zawsze prowadzi do zbiegu tych przepisów z przepisami o przestępstwach i wykroczeniach leśnych.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dokumenty ekologiczne w systemie planowania przestrzennego

Podstawą działań w sprawie przeznaczenia terenów na określone cele i ustalenia zasad ich zagospodarowania powinien być rozwój zrównoważony. Nawiązuje to do ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy sporządzaniu większości dokumentów planistycznych na różnych poziomach zarządzania przestrzenią kraju jest konieczne przygotowywanie opracowań środowiskowych. Ten wymóg jest zapisany w unormowaniach prawnych dotyczących ochrony środowiska i zagospodarowania przestrzennego. Najważniejsze opracowania z zakresu ochrony środowiska dołączane do dokumentów systemu planowania przestrzennego w Polsce to: - opracowania ekofizjograficzne, - prognozy oddziaływania planu na środowisko, - raport o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, - decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Przygotowywane dokumenty związane z ochroną środowiska zajmują ważne miejsce w systemie planowania przestrzennego w Polsce. Nowelizacja Prawa ochrony środowiska wprowadziła również obowiązek postępowania oceniającego oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. Obowiązek wykonywania opracowań poświeconych prognozowaniu przekształceń środowiska przyrodniczego przy sporządzaniu dokumentów planistycznych przyczynia się do zwiększenia znaczenia planowania przestrzennego jako jednego ze sposobów przeciwdziałania dalszej degradacji środowiska. Konieczne jest stałe doskonalenie dokumentów środowiskowych jako instrumentów ochrony środowiska pomocnych władzom samorządowym. Niezbędne staje się określenie zasad powoływania rzeczoznawców, którzy biorą udział w tworzeniu raportów i prognoz dotyczących oddziaływania na środowisko.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nauczyciel wobec potrzeb i oczekiwań społeczności lokalnej

W celu poznania opinii respondentów na temat roli i znaczenia realizacji treści dotyczących zasad zrównoważonego rozwoju oraz wpływu takiej tematyki zajęć na rozwijanie zainteresowań uczniów, przeprowadzono badania sondażowe wśród nauczycieli uczących przyrody i biologii na różnych etapach edukacyjnych w powiecie kieleckim. Z analizy uzyskanych danych wynika, że postawy kształtowane wśród uczniów w wyniku podejmowania współpracy ze środowiskiem lokalnym, to przede wszystkim kształtowanie poczucia odpowiedzialności za stan tego środowiska oraz uświadamianie młodzieży wartości i motywacji niezbędnych do jego ochrony. Młodzi ludzie już od początkowych etapów kształcenia powinni być świadomi zagrożeń i wrażliwi na piękno przyrody, gdyż tylko prawidłowe oddziaływania na nich od wczesnych lat dzieciństwa dają pozytywne efekty.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Dialog między szkołą a środowiskiem lokalnym

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na wartościowy aspekt wychowawczy szkolnego kształcenia środowiskowego oraz na wspomagający charakter instytucji lokalnych w procesie edukacji. Zwrócono uwagę na otoczenie przestrzenne uczących się i nauczycieli, które może sugerować możliwości i sposoby kształcenia oraz może także wspomagać szkołę w osiągnięciu zamierzonych celów pedagogicznych. Z gąszczu oddziałujących na nas dzisiaj wpływów środowiska bezpośredniego i pośredniego wielkie znaczenie mają te elementy, które umożliwią współczesnemu człowiekowi czynne i kreatywne z nim relacje. Wielkie znaczenie ma ciągłe pogłębianie przekonania o roli skutecznego dialogu między szkołą i środowiskiem w celu wspierania rozwoju kolejnego pokolenia.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Edukacja środowiskowa w mojej gminie Chęciny - propozycje rozwiązań

W artykule przedstawiono aktualny stan środowiska przyrodniczego w gminie Chęciny ze szczególnym zwróceniem uwagi na gospodarkę odpadami. Przedstawiono udane przedsięwzięcia w tym zakresie. Wskazano potrzeby i braki. Zwrócono uwagę na rolę szkoły jako miejsca gdzie można kształtować postawy i zmieniać nawyki. Omówiono formy realizacji zadań wynikających z programu ochrony środowiska i planu gospodarki odpadami.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Edukacja środowiskowa - wykorzystanie Internetu w nauczaniu treści geograficznych

W artykule przedstawiono zasady funkcjonowania sieci WWW, Internetu, systemów geoinformacyjnych oraz zwrócono uwagę na metadane i prawa autorskie stron WWW jako na te elementy, które w dotychczasowej literaturze były traktowane marginalnie. Omówiono znaczenie kształcenia u uczniów umiejętności pracy w oparciu o dane pozyskiwane z Internetu, w tym selekcje danych z uwagi na metadane, dobór treści z uwzględnieniem praw autorskich, weryfikacje w oparciu o różne źródła informacji oraz syntetyczną prezentację. Podkreślono, że ze względu na konieczność świadomego uczestnictwa społeczności lokalnych w działaniach proekologicznych winno się zwrócić szczególną uwagę w programach edukacji ekologicznej na problematykę racjonalnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz na ochronę krajobrazu kulturowego harmonijnie dopasowanego do środowiska przyrodniczego.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Świadomość ekologiczna. Wyniki badań młodzieży i dorosłych z województwa mazowieckiego

Wyniki badań młodzieży i dorosłych z województwa mazowieckiego. W kwietniu i maju 2007 roku podjęto próbę zbadania świadomości ekologicznej mieszkańców Warszawy i okolic. Badaniu poddano 137 osób, w tym 71 uczniów z trzech warszawskich szkół ponadgimnazjalnych oraz 66 osób dorosłych. Wśród badanych przeważali mieszkańcy Warszawy, ze średnim (66%) lub wyższym wykształceniem (32%). Cechą charakterystyczną postaw wobec problemów ekologicznych jest niespójność komponentów tych postaw. W dobie wdrażania zasad rozwoju zrównoważonego może cieszyć fakt, że 80% respondentów uważa, że jest możliwe pogodzenie interesów społeczeństwa z dobrem środowiska.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zastosowanie oceny cyklu życia (LCA) w analizie procesów przemysłowych

W pracy przedstawiono technikę zarządzania środowiskowego – ocenę cyklu życia (LCA – Life Cycle Assessment). Podstawą LCA jest wykonanie bilansu ekologicznego. Jego celem jest ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko w poszczególnych fazach wytwarzania, eksploatacji i likwidacji poużytkowej wyrobu. Aspekty oddziaływania na środowisko są integralnym elementem ekobilansu i jednym z etapów LCA. W hutnictwie żelaza i stali ocenę oddziaływania na środowisko prowadzi się uwzględniając najważniejsze kategorie wpływu na środowisko – efekt cieplarniany i zużycie energii, dlatego w tej branży prowadzi się badania w celu ograniczenia emisji CO2. ULCOS to przykład pierwszego globalnego projektu Europejskiej Platformy Technologicznej Stali mającego znacznie zmniejszyć emisje CO2. Jest to obecnie największe przedsięwzięcie na świecie. W sektorze metalurgicznym analizy LCA wykonuje się w ramach Międzynarodowego Instytutu Żelaza i Stali.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Analiza porównawcza stanu i ochrony środowiska na przykładzie podregionów województwa śląskiego wprowadzeniem do benchmarkingu ekologicznego

Określenie „najlepszy w danej dziedzinie” jest coraz szerzej stosowane w celu opisania różnych obszarów funkcyjnych firm sektora prywatnego i organizacji publicznych. W niniejszym artykule przedstawiono wybrane zagadnienie dotyczące benchmarkingu w kontekście ochrony środowiska. Zaproponowano definicyjne ujęcie benchmarkingu ekologicznego oraz schemat postępowania w procesie jego realizacji. Wykonując studium analityczne posłużono się danymi statystycznymi o stanie i ochronie środowiska podregionów województwa śląskiego. Należy jednak podkreślić, że wykonana analiza stanowi jedynie wprowadzenie do właściwego procesu benchmarkingowego.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ochrona środowiska w europejskim prawie karnym. Część I. Droga do dyrektywy wspólnotowej

Dnia 19 listopada 2008 r. została wydana dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/99/WE w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne. Celem czteroodcinkowego szkicu poświęconego dyrektywie jest przedstawienie jej treści z uwagami oceniającymi stopień zgodności polskiego prawa karnego środowiska z założeniami dyrektywy. Przedmiotem części pierwszej jest zaprezentowanie drogi od Konwencji Strasburskiej z 4 listopada 1998 r., która nie weszła w życie, przez decyzję ramową Rady z 27 stycznia 2003 r. i która została unieważniona przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, do obowiązującej dyrektywy.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Filozofia przyrody jako podstawa dla sozologii

W artykule uzasadnia się, że filozofia przyrody stanowi jeden z filarów, na których można się oprzeć, poszukując podstaw aksjologicznych dla działań podejmowanych w celu ochrony środowiska. Takich fundamentów nie mogą dostarczyć same nauki przyrodnicze, gdyż metoda eksperymentalna nie dopuszcza możliwości dokonywania wartościowań. W ramach filozofii przyrody można też próbować poszukiwać rozwiązań unikających skrajności zarówno  antropocentryzmu, jak i biocentryzmu.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Energetyczne usługi środowiska

W dotychczasowej teorii i praktyce gospodarczej nie dostrzegano problemu niedostatecznego rozpoznania problematyki usług środowiska, które między innymi dostarczają strumienie materii, energii i informacji niezbędne dla zrównoważonego rozwoju społeczno–gospodarczego. W nauce nie kwestionuje się tego, że makrosystem środowisko–społeczeństwo–gospodarka funkcjonuje dzięki przepływom materii, energii i informacji. W teorii ekonomii najlepiej rozpoznany jest tylko problem przepływu dóbr środowiska i w zasadzie na jego podstawie konstruuje się wszelkie teorie ekonomii środowiska i zasobów naturalnych. Poza głębszymi rozważaniami ekonomicznymi pozostają walory i usługi środowiska. W rzeczywistości dopiero dogłębne rozpoznanie roli usług środowiska w gospodarce w świetle koncepcji zrównoważonego rozwoju i wyzwań jakie stawia gospodarka oparta na wiedzy pozwoli zweryfikować dotychczasowy zakres analizy ekonomicznej relacji środowisko–gospodarka–społeczeństwo i opracować rekomendacje jej doskonalenia. W niniejszym opracowaniu autor przyjął następująca definicję usług środowiska: są to procesy ekologiczne, które prowadzą do zmniejszenia się entropii w makrosystemie społeczeństwo-gospodarka-środowisko. Rozwinięcie problematyki energetycznych usług środowiska w teorii ekonomii wiąże się z uwzględnieniem przesłanek wynikających z termodynamiki systemów fizycznych i dynamicznej równowagi ekosystemów. Pierwsza grupa przesłanek wykazuje, że część praw ekonomicznych i zależności leżących u podstaw modeli ekonomicznych jest niezgodna z prawami termodynamiki (entropii). W obrębie drugiej grupy znajduje się stwierdzenie, że dynamika ekosystemów zależy od skali zjawiska oraz, że reakcje koewolucyjne i sukcesyjne nie mają charakteru liniowego, to znaczy że małe zmiany adaptacyjne lub relatywnie małe zakłócenia zewnętrzne mogą być przyczyną potężnych przekształceń. Zmiany energetycznych usług środowiska wpływają na system środowiska przyrodniczego, więc i na systemy społeczne i gospodarcze. Należy stwierdzić, że problematyka ich zachowania niesie dla teorii ekonomii i praktyki zarządzania środowiskiem wiele konsekwencji.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Realizacja idei rozwoju zrównoważonego w podstawie programowej dla II i III etapu kształcenia

W polskim prawie oświatowym podstawa programowa określa, obowiązujący na danym etapie edukacyjnym zestaw treści nauczania oraz umiejętności, które muszą być uwzględnione w programach szkolnych w celu ujednolicenia kryteriów oceniania i wymagań egzaminacyjnych. W artykule dokonano uproszczonej analizy nowej, mającej obowiązywać od 1 września 2009r. „Podstawy programowej dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, których ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu maturalnego”, pod kątem obecności treści umożliwiających realizację idei zrównoważonego rozwoju. Badałem również zgodność założeń podstawy programowej z Międzynarodową Strategią Edukacji Środowiskowej, Polską Strategią Edukacji Ekologicznej oraz Strategią Edukacji dla Zrównoważonego Rozwoju EKG ONZ. Analiza wykazała m.in., że nowa podstawa programowa zawiera podstawowy zakres treści umożliwiających realizację założeń zrównoważonego rozwoju głównie w ramach przedmiotów przyrodniczych – biologia, geografia, chemia. W pozostałych przedmiotach problematyka ta została słabo zasygnalizowana bądź też całkowicie pominięta. Nie uwzględnienie treści ekologicznych w znacznej części przedmiotów decyduje o tym, że nowa Podstawa programowa pozostaje w sprzeczności z omawianymi strategiami i w niewielkim stopniu umożliwia przygotowanie społeczeństwa do realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Problemy Ekologii
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka