rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
WSPOMNIENIE O JERZYM GARUSIE

W sierpniu 2014 r. zmarł Jerzy Garus – archeolog, wieloletni pracownik Zamku Królewskiego w Warszawie. Urodził się w 1949 r. w Oświęcimiu, w 1967 r. ukończył studia archeologiczne o specjalizacji śródziemnomorskiej. W 1981 r. został zatrudniony w Zamku Królewskim w Warszawie, gdzie pracował do końca życia. Jako kierownik Działu Archeologicznego kierował wieloma badaniami wykopaliskowymi na terenie Zamku. Był autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych o tematyce archeologicznej i antycznej. Od samego początku pracy w Zamku podjął także aktywną działalność społeczną w NSZZ „Solidarność”, najpierw w Komisji Zakładowej, a później w Krajowej Sekcji Muzeów i Instytucji Ochrony Zabytków, której był wieloletnim przewodniczącym. Postawę życiową Jerzego Garusa charakteryzowała skromność, poświęcenie dla bliźnich, otwartość i życzliwość. Wszyscy, którzy się z Nim zetknęli będą pamiętać Jego działalność społeczną w skali całego kraju, związaną z instytucjami kulturalnymi i dbałość o zwykłego człowieka. Jerzy Garus w uznaniu zasług dla Zamku Królewskiego w Warszawie otrzymał medal MERENTIBUS, pośmiertnie został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
KOLEKCJA ROMSKA ZWANA AMARO MUZEUM

W 1979 r. w Muzeum Okręgowym w Tarnowie została zorganizowana pierwsza w Polsce znacząca wystawa poświęcona historii i kulturze Cyganów/Romów. Po jej sukcesie zainicjowano akcję gromadzenia zbiorów związanych z dziejami i historią tej grupy etnicznej. W 1990 r. w Muzeum Etnograficznym w Tarnowie (oddział Muzeum Okręgowego) otwarto stałą wystawę „Cyganie. Historia i kultura”, jako pierwszą na świecie stałą ekspozycję muzealną o tematyce romskiej. Zbiory cyganologiczne muzeum liczą obecnie blisko 1000 eksponatów, ponadto gromadzi się tu fachową dokumentację fotograficzną, filmową i fonograficzną, archiwalia oraz specjalistyczną bibliotekę. Na bazie stałej wystawy romskiej i zbiorów tarnowskie muzeum organizuje wiele projektów o charakterze kulturalnym, edukacyjnym i promującym kulturę i dzieje Romów. Cyklicznym wydarzeniem, realizowanym od 1996 r. jest Międzynarodowy Tabor Pamięci Romów – projekt, który stanowi rekonstrukcję cygańskiego wędrownego taboru, podczas którego uczestnicy odwiedzają w trakcie swoistej pielgrzymki miejsca związane z martyrologią Romów w czasie II wojny światowej na terenie Małopolski. Muzeum wydaje także rocznik naukowy „Studia Romologica”.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
PO CO NAM TE MULTIMEDIA?

We współczesnych muzeach w Polsce zapanowała prawdziwa moda na tworzenie w ramach ekspozycji instalacji i rozwiązań multimedialnych. Szczególnie jest to widoczne w strategii tworzenia nowych, powstających od podstaw muzeów, zwłaszcza narracyjnych. W ich przypadku rozwiązania multimedialne stanowią często wręcz podstawową oś, wokół której budowana jest ekspozycja. Czasem multimedia są wręcz nadrzędnym elementem nad eksponowanymi w muzeum zabytkami, które w nowopowstających i dopiero budujących swoje kolekcje muzeach nie są bardzo liczne. Coraz częściej rozwiązania i instalacje multimedialne wzbogacają również wystawy istniejące już w tradycyjnych muzeach. Odwiedzając muzea w Polsce można odnieść wrażenie, że są to instytucje bardzo nowoczesne, nadążające za rozwojem technologii, starające się przygotować atrakcyjne ekspozycje dla swoich widzów. Jednakże można także odnieść wrażenie, że często zastosowana w nich technologia dominuje nad treścią, którą ma ilustrować. Czy w takim razie muzea przygotowane są merytorycznie i organizacyjnie na tą swoistą rewolucję technologiczną? Czy mają świadomość tej nowoczesnej technologii? Czy multimedia w muzeach są w ogóle potrzebne? W jaki sposób należy je planować i wdrażać w muzeach, tak aby miały sens, nie były finansowym obciążeniem, wzbogacały ekspozycję, podkreślały, a nie zakrywały prezentowane muzealia oraz pozwalały publiczności na zdobycie wiedzy o oglądanych obiektach. Są to pytania, nad którymi zastanowić się powinni muzealnicy planujący w swoich instytucjach wprowadzanie rozwiązań multimedialnych. A przede wszystkim powinni pamiętać, że od multimediów w muzeach ważniejsze są treści, które muzeum prezentuje oraz muzealia, dla których multimedia stanowią dodatkowy komentarz.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
ETNICYZOWANIE PRZEDMIOTÓW I JEGO SKUTKI. O ROLI UKRAIŃSKICH ZBIORÓW ETNOGRAFICZNYCH W POLSCE

Naturalną cechą muzealników i kolekcjonerów jest kategoryzowanie i kontekstualizowanie obiektów w zbiorach. Czynią to zarówno z własnymi kolekcjami, jak i „obcymi”. Nadawanie konkretnych dystynkcji przedmiotom jest związane z samym ich opisem (np. naukowym), ale i z potrzebami inwetaryzacyjnymi, magazynowymi. Można tutaj wymienić jeszcze jeden powód takich praktyk. Jest nim potrzeba uporządkowania świata rzeczy i idei. W tych zabiegach jednym z najczęstszych jest stosowanie kategorii etniczno-kulturowych (lub tożsamościowo-kulturowych), szczególnie ulubionych przez etnologów, etnografów. Stąd w muzeach (i nie tylko) mamy takie typy zbiorów, jak np.: pozaeuropejskie, niepolskie, słowiańskie, litewskie, ukraińskie czy wreszcie łemkowskie, bojkowskie itd. Swoista komparatystyka zbiorów etnicznych (w tym przypadku ukraińskich) pozwala na zadanie co najmniej kilku ważnych pytań dotyczących ich funkcjonowania. Po pierwsze o historię wzajemnych stosunków międzyetnicznych; po drugie o ich rolę w polskim kolekcjonerstwie etnograficznym; po trzecie o wpływ na tożsamość grup etnicznych; także o sens etnicyzowania przedmiotów; wreszcie o wpływ na autorefleksję etnologii. Autor odpowiada na postawione pytania bazując na swoich badaniach prowadzonych w latach 2010–2012 w kilkunastu polskich muzeach i kolekcjach. Przedstawiając wyniki kwerend, stara się przy tym wskazać na wielopłaszczyznowe i wielokontekstowe funkcjonowanie owych zbiorów w kulturze polskiej.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
IMMUNITET MUZEALNY – PRÓBA OCENY REGULACJI PO 18 MIESIĄCACH OBOWIĄZYWANIA

Tematem artykułu jest ocena wprowadzenia do polskiego systemu prawnego ochrony prawnej rzeczy ruchomych o wartości historycznej, artystycznej lub naukowej wypożyczonych z zagranicy na wystawę czasową organizowaną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tzw. immunitet muzealny), która to regulacja weszła w życie 30 listopada 2015 r. jako nowododany rozdział 4.a Ustawy o muzeach. Autor przedstawia zasady rządzące nową instytucją prawną i – z perspektywy ponad rocznego już obowiązywania przepisów o immunitecie – przedstawia ich ocenę z punktu widzenia osiągania założonych celów, jak i precyzji legislacyjnej, włącznie z przedstawieniem postulatów zmian. Zauważa, że o ile w zakresie przesłanek ochrony regulacja powiela rozwiązania zaproponowane przez Zespół Ekspertów Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, który w 2012 r. przygotował raport na temat immunitetu muzealnego, to w odniesieniu do procedury przyznawania ochrony wprowadza odmienne rozwiązania. W konkluzji autor podkreśla, że nowa regulacja zawiera sporo przepisów budzących wątpliwości, w tym również w kluczowej kwestii momentu stwierdzenia ustania ochrony.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEA A ORGANIZACJE POZARZĄDOWE (WYBRANE ASPEKTY PRAWNE)

Muzea i organizacje pozarządowe łączy niezarobkowy charakter ich działalności. Daje to podstawy do rozważania wzajemnych relacji między nimi. Można je rozpatrywać w kontekście przepisów regulujących muzea i organizacje pozarządowe (przepisy ustaw: o muzeach, o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, o fundacjach oraz Prawa o stowarzyszeniach). Organizacje pozarządowe, w tym fundacje i stowarzyszenia, mogą jako podmioty wyposażone w osobowość prawną tworzyć muzea. Muzea organizacji pozarządowych są jednostkami organizacyjnymi pozbawionymi odrębnej podmiotowości prawnej, wobec czego prawa i obowiązki, związane z prowadzeniem tych muzeów, są prawami i obowiązkami organizacji pozarządowych jako ich założycieli. Dotyczy to m.in. własności muzealiów, przysługującej fundacjom i stowarzyszeniom, prowadzącym własne muzea oraz obowiązków związanych z ochroną i ewidencjonowaniem zbiorów muzealnych. Ustawa o muzeach uwzględnia szczególny status muzeów nieposiadających osobowości prawnej, w tym muzeów organizacji pozarządowym, np. w aspekcie regulaminów tych muzeów, do których stosuje się odpowiednio przepisy o statutach muzeów. Poza tworzeniem muzeów organizacje pozarządowe mogą angażować się w działalność muzealną poprzez współpracę z muzeami, tworzonymi przez inne podmioty, w szczególności z muzeami państwowymi i samorządowymi. Współdziałanie w tym muzealnym zakresie dotyczy zasadniczo tych fundacji i stowarzyszeń, które w zakresie swoich celów statutowych mają realizację zadań związanych ze sferą kultury i dziedzictwa narodowego, w tym zwłaszcza z ochroną zabytków lub rozwojem muzealnictwa. W szczególności fundacje mogą być tworzone przez osoby zainteresowane prowadzeniem działalności pożytku publicznego w celu finansowego wspierania muzealnictwa lub określonych muzeów. Stowarzyszenia mogą zaś powstawać w celu grupowania osób o wspólnych zainteresowaniach i potrzebach, w tym osób wykonujących określone zawody, związane z działalnością muzeów albo osób będących miłośnikami określonych miejscowości lub regionów, którym poświęcone są konkretne muzea, np. regionalne.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEUM NAUKOWE

W artykule proponuję wbudowanie w strukturę muzeów w Polsce działalności naukowej i jej instytucjonalizację w obecnych ramach organizacyjnych muzeum. Nauka od dawna, a w zasadzie od początku, jest prowadzona w muzeach, jednakże pracownicy muzealni zajmuję się przede wszystkim badaniami podstawowym, niezbędnymi do obsługi kolekcji oraz realizowanych projektów ekspozycyjnych. W pewnym sensie jest to działalności „samo-usługowa”. Z drugiej strony zaobserwować można olbrzymi potencjał zarówno intelektualny, jak też instytucjonalny, do tej pory niewykorzystany, przydatny do utworzenia w niektórych muzeach ośrodków naukowych, skupionych zarówno wokół problemów par excellence muzealnych (teoretycznych, metodologicznych, historycznych), jak też bardziej autonomicznych wobec problematyki muzealnej. Proponuję powoływanie w ramach muzeów instytutów studiów zaawansowanych, korzystając przede wszystkich ze wzorów amerykańskich, takich jak Center for Advanced Studies in the Visual Arts (CASVA) funkcjonujący przy Galerii Narodowej w Waszyngtonie, czy też Sterling and Francine Clark Art Institute w Williamstown w Massachusetts, działający w muzeum o tej samej nazwie oraz Getty Research Institute w Los Angeles (działający jednak na innej zasadzie organizacyjnej). Nie chodzi o to, aby powielać amerykańskie wzory, lecz aby przenieść tę ideę na polski teren, z zachowaniem tutejszej specyfiki. Polska nauka funkcjonuje na innych zasadach niż w Stanach Zjednoczonych; przede wszystkim funkcjonuje ona w europejskich ramach organizacyjnych, zwłaszcza w kwestii pozyskiwania grantów. Przymuzealne instytuty studiów zaawansowanych mogą przynieść wiele wymiernych korzyści. Przede wszystkim mogą wytworzyć wiedzę, przydatną pracownikom muzealnym w ich pracy zawodowej, mogą być także dodatkowym źródłem pozyskiwania funduszy, zarówno z administracji centralnej, jak też z otrzymywanych grantów (zarówno krajowych jak międzynarodowych), ale przede wszystkim mogą zwiększyć konkurencyjność polskiej nauki zarówno wewnątrz kraju, jak też na arenie międzynarodowej, zwłaszcza europejskiej. Warto w tym miejscu sobie uświadomić, że na terenie Europy Środkowo-Wschodniej takie instytucje do tej pory nie powstały, co tym bardziej stwarza szanse przed polskim naukowym muzealnictwem.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
DZIEDZICTWO OPOWIEŚCI Z DYMKIEM. PLANY I REALNE SZANSE UTWORZENIA W POLSCE MUZEUM KOMIKSU

Sztuka komiksu ma na świecie ugruntowaną pozycję. Już dawno przestała być utożsamiana z infantylnymi opowieś- ciami dla dzieci, a stała się pełnoprawnym medium wyrazu artystycznego. Mając świadomość, że film i komiks zyskały na popularności i zaczęły się dynamicznie rozwijać w podobnym okresie przełomu XIX i XX w., wydaje się jednak, że nobilitacja komiksu nastąpiła dosyć późno. Od powieści graficznych Willa Eisnera, przez Mausa Arta Spiegelmana, aż po głośne dzieła Marjane Satrapi – komiksy poruszające tematykę społeczną i polityczną przebijają się do masowej świadomości. W Polsce ten stan rzeczy doskonale obrazuje fakt, że recenzje opowieści obrazkowych stanowią stały element prasowych rubryk kulturalnych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
OD MONOLOGU DO POLILOGU. CZTERY FORMATY PUBLIKACJI EDUKACYJNYCH

Autor artykułu – praktyk i teoretyk edukacji muzealnej – prowadzi badawczy rekonesans wśród edukacyjnych publikacji muzealnych. Spośród rozlicznych wydawnictw analizie i interpretacji poddaje te, które ukazały się w ciągu ostatnich 10 lat, dotyczą sztuki, są skierowane do dzieci i młodzieży, oraz zostały wydane przez polskie muzea. Narzędziem badawczym, które pozwala na przegląd publikacji, jest typologia muzeów Georga E. Heina. Za amerykańskim muzeologiem autor proponuje wyróżnić cztery paradygmaty publikacji muzealnych: dydaktyczny, behawioralny, odkrywczy i konstruktywistyczny. Analizując polskie publikacje muzealne szczegółowo charakteryzuje każdy z paradygmatów. Optując jasno za ostatnim formatem autor wskazuje na pozytywne i negatywne uwarunkowania wszystkich modeli.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
ZARZĄDZANIE ZBIORAMI TRADYCYJNYCH ŁODZI LUDOWYCH W POLSKICH I ZAGRANICZNYCH MUZEACH MORSKICH

W artykule omawia się problematykę gromadzenia tradycyjnych łodzi ludowych w muzeach morskich. Na tle wybranych przykładów z Polski i z zagranicy autor pokazuje specyfikę takich zbiorów i rolę jaką pełnią na tle pozostałej kolekcji muzealiów. Szczególnie podkreśla się problemy związane z przechowywaniem łodzi, ich konserwacją i eksponowaniem. Ważnym zagadnieniem jest wykorzystanie tego typu muzealiów na wystawach stałych i czasowych oraz polityka pozyskiwania nowych obiektów do zbiorów. Ponadto autor artykułu pokazuje złożoność kolekcji zabytkowych łodzi w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku i szansę na rozwój infrastruktury służącej do jej konserwacji i ekspozycji, a także specyfikę zbiorów tego rodzaju w innych polskich muzeach. W oparciu o wybrane przykłady zagraniczne poruszono także kwestię baz danych zabytków nautologicznych oraz możliwości ich prezentacji w formie elektronicznej dla szerszego grona odbiorów. Z przeprowadzonej analizy wynika także, że w niedalekiej przyszłości mogą się pogłębić kłopoty z konserwacją i renowacją obiektów szkutniczych z powodu braku wyspecjalizowanych warsztatów i kadry. Jest to problem dotyczący nie tylko Polski, ale także krajów skandynawskich i Europy Zachodniej. Dzięki projektom infrastrukturalnym oraz „miękkim” projektom naukowym istnie szansa na poprawienie zarządzania zbiorami tradycyjnych łodzi w Polsce. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku rozpoczyna w 2014 r. projekt renowacji warsztatów konserwatorskich w swoim oddziale Muzeum Wisły w Tczewie. Pozwoli on na utworzenie nowej przestrzeni ekspozycyjnej oraz poprawę warunków konserwacji drewnianych zabytków szkutniczych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
JAN KAZIMIERZ JASKANIS (1932–2016) – WSPOMNIENIE SYNA

Archeolog pradziejowy (magister 1955, doktor 1971), organizator ochrony zabytków w woj. białostockim (1954–1980), dyrektor Muzeum Okręgowego w Białymstoku (1974–1980) i Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie (1980–2000). Uprawiał archeologię, muzeologię, ochronę zabytków i popularyzację wiedzy oraz związane z nimi problemy językoznawcze i religioznawcze. Utworzył wojewódzką ewidencję zabytków archeologicznych i archiwum konserwatorskie, rozwijane w muzeum. Sekretarz naukowy Jaćwieskiej Ekspedycji Naukowej (1959–1975). Pedagog, redaktor i społecznik. Autor ponad 200 publikacji, z których najważniejsze to: Obrządek pogrzebowy Zachodnich Bałtów u schyłku starożytności (Warszawa, 1974); krytyczne opracowanie dzieła Aleksandra Brücknera Starożytna Litwa: ludy i bogi: szkice historyczne i mitologiczne (Pojezierze – Olsztyn, 1979, 1984); Cecele. Ein Gräberfeld der Wielbark-Kultur in Ostpolen (Warszawa, 1996); Krupice. Ein Gräberfeld der Przeworsk- und Wielbark-Kultur in Ostpolen (Warszawa, 2005), Wodzowskie kurhany kultury wielbarskiej na Podlasiu (Białystok 2012); Szwajcaria. Cmentarzysko bałtyjskiej kultury sudowskiej w północno-wschodniej Polsce (Warszawa, 2013). Wyspecjalizował się w badaniu wpływów rzymskich w Europie Środkowej i pradziejów północno- wschodniej Polski – kultury ludów bałtyjskich (w tym Jaćwięgów), pogranicza bałtyjsko-słowiańskiego oraz kształtowania się na Podlasiu kultur przeworskiej i wielbarskiej. Odkrył i zdefiniował cecelską grupę regionalną, wyznaczającą późną fazę kultury wielbarskiej, począwszy od młodszego okresu wpływów rzymskich do jej zaniku wskutek wędrówek ludów – jej kurhany wytyczają obszary przesiedlania się Gotów i Gepidów znad Bałtyku nad Morze Czarne. Sukcesem były eskpozycje: „Bałtowie – północni sąsiedzi Słowian” (Austria, Bułgaria, Grecja, Litwa, Szwecja, Włochy i kilkakrotnie w Niemczech), „Skarby Polski pradawnej” (Padwa, Turyn, Akwileja, Schallaburg) i „Pradzieje Warszawy” (Berlin). Członek rad w muzeach i rady ds. muzeów przy ministrze kultury.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
MUZEA W BIBLIOTECE POLSKIEJ W PARYŻU

Biblioteka Polska w Paryżu to instytucja o wspaniałej tradycji. Założona w pierwszych latach Wielkiej Emigracji od ponad 150 lat ochrania skarby polskiego dziedzictwa historycznego i kulturalnego. W 1903 r. w budynku Biblioteki zostało założone Muzeum Adama Mickiewicza, jest to więc też instytucja muzealna. Dziś funkcjonuje w niej także tzw. Salon Chopina gromadzący pamiątki po wybitnym kompozytorze oraz Muzeum Bolesława Biegasa, propagujące sztukę polskich artystów działających w Paryżu w XIX i XX wieku. Tekst analizuje funkcjonowanie tych trzech instytucji, wskazując na ich atuty oraz problemy, z jakimi muszą się zmagać.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
WYNIKI WIELOKRYTERIALNYCH BADAŃ SĄDU OSTATECZNEGO Z MUZEUM NARODOWEGO W GDAŃSKU. NOWE ODCZYTANIE TRYPTYKU JAKO DZIEŁA ROGIERA VAN DER WEYDENA I HANSA MEMLINGA

Arcydzieło Sąd Ostateczny z Muzeum Narodowego w Gdańsku pochodzi z XV w., tryptyk w technice olejno-temperowej na drewnie dębowym, przypisywany dotąd był Hansowi Memlingowi. Jedyną pewną datą w historii tryptyku jest 27 kwietnia 1473 r., gdy był on uprowadzony przez korsarzy. Datowanie tryptyku przesunięto na ok. 1460 r. po uzyskaniu wyników odczytanych z samego „dzieła”, relacjonowanych poniżej. Synergia badań – od humanistycznych po analizy instrumentalne – dała świetne rezultaty dzięki współpracy Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki z warszawskiej ASP z projektem CHARISMA-MOLAB. Hipotezy o zmianie atrybucji tryptyku, rewizji jego datowania i kulturowej roli powstały w wyniku łącznej interpretacji wyników w multikryterialnym projekcie z lat 2010–2014. Paleta pigmentów i spoiwo olejno-temperowe są zgodne ze sztuką flamandzką w 2 poł. XV wieku. W wielospektralnej reflektografii podczerwonej (MNIR) odkryto m.in. wcześniejsze Anioły z Arma Christi pod grupami Apostołów, a w RTG – zmiany podmalowań. Te dwukrotne zmiany głównego projektu kompozycji tryptyku i jedna w warstwie malarskiej zlokalizowane są w środkowym panelu, w wertykalnej scenie chrystologicznej podobnej do poliptyku Sąd Ostateczny Rogiera van der Weydena z Beaune. Zarejestrowano także kilkadziesiąt mniej ważnych zmian, z których część była znana (Kwiatkowski 1960, Białostocki 1966, Molly Faries 1994, Flik, Olszewska 2005). W rezultacie obecnych badań można sądzić, że gdański tryptyk to dzieło rozpoczęte przez Rogiera van der Weyden’a, którego kompozycje, spodnie rysunki i podmalowanie mają tu charakter „autografu”, i ukończone przez Hansa Memlinga. Badania dendrochronologiczne potwierdziły, że podłoże z dębu „Bałtyckiego” mogło być gotowe do malowania w 1460 r., czyli na 4 lata przed śmiercią Weydena. Wielowarstwowy tryptyk mógł ukończyć Hans Memling, o którym z tych lat wiadomo tylko, że w styczniu 1465 r. osiedlił się w Brugii. Gdański tryptyk Sąd Ostateczny ma charakter artystycznego i stylistycznego novum, ma unikalną ekspresję dzięki humanizmowi i cechom wczesnego Północnego Renesansu.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
NOWA FORMA MUZEUM SZTUKI – GALERIA SZTUKI W WIELKIEJ BRYTANII W CZASACH WIKTORIAŃSKICH

Artykuł jest poświęcony idei galerii sztuki, która rozkwitła w Wielkiej Brytanii w epoce wiktoriańskiej. Autor opisuje tło społeczne i polityczne fenomenu nowej formy muzeum, czyli galerii sztuki, które były prywatnym, bardzo popularnym sposobem prezentowania sztuki. W XIX-wiecznej Wielkiej Brytanii nastała mania organizowania wystaw, które stały się punktem kluczowym i działaniem priorytetowym dla nowych muzeów sztuki. Dotyczyło to zarówno merytorycznych badań historycznych nad historią świata czy sztuki światowej, jak i wystaw handlowych, pokazów prac współczesnych twórców, pokazów pojedynczych obrazów czy zbiorów prac z kolekcji prywatnych. Wystawiano zarówno w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych, jak i w wielu mniejszych miastach. Wiele z nowych muzeów poprzez tego typu wydarzenia pozyskiwało środki na dalsze działania, np. nowy budynek Galerii Kelvingrove w Glasgow wybudowano by zorganizować tam wielką popularną wystawę. Jednym z głównych celów nowych galerii było pomieszczenie w nich dorocznych pokazów dzieł artystów; tradycja ta istniała już w początku XIX wieku. Rozkwit muzeów sztuki w Wielkiej Brytanii przypada na krótki okres, a główną pod względem materialnym spuścizną po nich jest ogromna liczba solidnych budynków wzniesionych na ich siedziby. Jednak idea tworzenia muzeum, które sprawiałoby radość i byłoby bezpłatne była tego warta i niezwykle ważna dla współczesnej Wielkiej Brytanii. Moim zdaniem, stanowi ona pionierski ideał.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
APLIKACJE MOBILNE W MUZEACH, MODA CZY POTRZEBA?

Wraz z rozwojem technologii mobilnych rośnie popularność aplikacji – programów przeznaczonych specjalnie na te urządzenia. Tendencja ta nie omija również muzeów. W wielu przypadkach jest to niezbędne usprawnienie działalności danej instytucji, jednak często decyzja muzeum o zamówieniu aplikacji jest skutkiem nie tyle wniosków wynikających z analiz potrzeb swoich odbiorców, a jedynie przekonania, że nowoczesna instytucja musi mieć tego typu rozwiązania. W polskich muzeach funkcjonuje już kilkadziesiąt aplikacji, które można podzielić na dwie główne kategorie: wspomagające zwiedzanie i edukacyjne. Niestety, jedynie nieliczne polskie aplikacje muzealne osiągają liczbę pobrań przekraczającą kilka tysięcy. Prowadzone przez NIMOZ badania dotyczące wykorzystania przez muzea nowych technologii wykazały, iż główne problemy wynikają z niedostatecznej wiedzy oraz możliwości organizacyjnych i finansowych w muzeach. Brakuje również jednolitego standardu wytwarzania danych, który pozwoliłby na agregację danych we wspólnych aplikacjach i dalsze wykorzystanie zasobów.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce