rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kamienie milowe poprawy ściągalności podatku akcyzowego w latach 2016-2021

Przez wiele lat przedsiębiorcy prowadzący działalność na rynkach paliw płynnych i tytoniu borykali się z problemem nieuczciwej konkurencji ze strony podmiotów działających w szarej strefie. Na rynek wprowadzano znaczne ilości wyrobów po cenie, która nie była możliwa do osiągnięcia przez podmioty wywiązujące się z wynikających z przepisów prawa zobowiązań podatkowych. Dopiero konsekwentnie wdrażane od 2016 roku zmiany o charakterze „uszczelniającym” doprowadziły do istotnej poprawy ściągalności podatku akcyzowego. Zmiany te były postulowane przez podatników, dla których „uszczelnienie” akcyzy oznaczało przywrócenie na rynku warunków uczciwej konkurencji. Proces likwidacji luk w przepisach akcyzowych trwa do dzisiaj. Ma charakter ciągły i wynika z konieczności reagowania na nowe wyzwania wynikające z pojawiania się na rynku nowych towarów stanowiących zamienniki dla produktów akcyzowych, z otwierania nowych ścieżek dystrybucji oraz ze zmieniającej się praktyki działania podatkowych przestępców.

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Hiszpański podatek od transakcji finansowych – odejście od harmonizacji na rzecz jednostronnych działań podatkowych o znaczeniu fiskalnym i pozafiskalnym

W styczniu 2021 r. w Hiszpanii wszedł w życie podatek od transakcji finansowych jako kolejny podatek wprowadzany jednostronnie w tym państwie członkowskim UE wobec realnego wyniku prac w tym zakresie prowadzonych na forum unijnym. Jego geneza sięga przedstawionej w ubiegłym wieku koncepcji podatku Tobina i jest on daniną o silnych celach pozafiskalnych, jakkolwiek też o pewnym znaczeniu fiskalnym. Omówieniu tego nowego podatku poświęcono niniejszy artykuł.

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Opodatkowanie voucherów turystycznych wydawanych na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w świetle regulacji dyrektywy 2006/112/WE i ustawy o podatku od towarów i usług

Celem artykułu jest omówienie skutków podatkowych emisji voucherów turystycznych. Przedstawiony jest rys historyczny opodatkowania bonów jednego i różnego przeznaczenia. W konkluzji stwierdzono, że vouchery turystyczne powinny być postrzegane jako bony różnego przeznaczenia. Niejednoznaczny pozostaje moment rozpoznania obowiązku podatkowego, może bowiem dojść do sytuacji, w której powstanie on w momencie wyboru przez podróżnego konkretnej usługi lub wykonania tej usługi przez podatnika. Niewykorzystanie bonu różnego przeznaczenia nie powinno powodować powstania obowiązku podatkowego ze względu na brak wzajemnego świadczenia ze strony podatnika. Jednakże organy podatkowe mogą przyjąć inn ą wykładnię.

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ustrój doskonały Hippodamosa z Miletu – w poszukiwaniu spójności modelu

Autor artykułu skupia się na zagadkowej wizji państwa idealnego, przypisywanej żyjącemu przed Platonem Hippodamosowi z Miletu, a znanej dzięki przekazom Arystotelesa (Polityka 1267b22-1268a14) oraz Stobajosa (Florilegium IV, 1, 93, 1 nn.). Wykazuje istnienie możliwej koherencji między tymi uznawanymi z reguły za rozbieżne świadectwami, a także dalej idącej koherencji między koncepcją politologiczną a projektami urbanistycznymi Hippodamosa (znanego przede wszystkim jako architekt – twórca zabudowy szeregu ówczesnych miast), realizującymi model państwa opiekuńczego, dostosowanego infrastrukturalnie do potrzeb ogółu obywateli. Końcowa część artykułu poświęcona jest kwestii oddziaływania koncepcji ustrojowej Hippodamosa na Platońską wizję idealnej polis, który to wpływ – wbrew głoszonym niejednokrotnie opiniom – nie zaznacza w żaden wyraźny sposób swojej obecności w Politei Platona, zdającego się podkreślać swą niezależność i oryginalność przedstawianych przez siebie rozwiązań ustrojowych.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Hermes Trismegistos według Marsilia Ficina. Argumentum – przekład i komentarz

Tak zwany Korpus Hermetyczny doczekał się już wielu przekładów, między innymi na język polski, choć polskie przekłady powstawały głównie na podstawie wcześniejszych tłumaczeń na inne języki nowożytne, którym pośredniczyła wersja łacińska. Długą tradycję przekładów tego filozoficzno-mistyczno-ezoterycznego dzieła zapoczątkował Marsilio Ficino w 1463 r., dokonując tłumaczenia z greki na łacinę. Łacińska wersja Korpusu do 1585 r. doczekała się aż szesnastu edycji. Nie wszystkie wydania uwzględniały również wstęp, którym Ficino opatrzył swój przekład. W owym wstępie Ficino odwołuje się do znanej mu tradycji o boskim mędrcu-proroku – zarówno antycznej, jak i wczesnochrześcijańskiej. W niniejszej pracy Ficinowski wstęp do Korpusu Hermetycznego został opatrzony własnym komentarzem wstępnym, który daje polskiemu czytelnikowi możliwość zapoznania się z ówczesnym stanem wiedzy na temat Hermesa Trismegistosa oraz interpretacją tejże wiedzy. Następnie zaprezentowane zostaje nowe polskie tłumaczenie oryginalnego wstępu Ficina, w którym tenże streścił dla swego zleceniodawcy, Kosmy Medyceusza, dostępne mu informacje o Hermesie Trismegistosie, a jednocześnie ukierunkował chrześcijańską recepcję antycznego hermetyzmu od renesansu aż do oświecenia.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Współczesne dylematy równości i sprawiedliwości opodatkowania (cz. 4)

Celami artykułu są: konfrontacja najważniejszych nurtów myśli polityczno-ekonomicznej, które traktowały o postulacie równomiernego, a co za tym idzie – sprawiedliwego, rozłożenia ciężaru podatkowego, ze współczesnymi uwarunkowaniami społeczno-gospodarczymi oraz ocena, czy polski system podatkowy realizuje te postulaty. Istotą tego problemu jest pytanie, czy bogatsi powinni płacić wyższe i o ile wyższe podatki niż biedniejsi (tradycyjny dylemat podatku proporcjonalnego albo progresywnego)1. Artykuł podsumowuje i rozwija referaty: 1) Podatek solidarnościowy a solidarność podatku: czy polski system podatkowy realizuje postulaty sprawiedliwości i solidarności społecznej?, który wygłosiłem na XX Konferencji Wydziałowej WPiA UW pt. Solidarność i dobro wspólne jako wartości w prawie (Warszawa, 1-4 marca 2019 r.) oraz 2) Współczesne dylematy równości opodatkowania, który wygłosiłem na XXI Konferencji Wydziałowej WPiA UW pt. Równość i nierówności w prawie (Warszawa, 28 lutego 2020 r.). W czwartej części artykułu analizuję współczesny polski system podatkowy.

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Lakońskie nazwy palmy daktylowej i gałęzi palmowej

W artykule omawia się dwie lakońskie glosy Hesychiosa oznaczające ‘daktylowca właściwego, czyli palmę daktylową (Phoenix dactylifera L.)’: βουάκραι· οἱ φοίνικες, ὑπὸ Λακώνων (HAL β-868) oraz σελίαρ· φοίνιξ (HAL σ-382), a także trzecią glosę o znaczeniu ‘gałąź palmy daktylowej’: σαρίρ· κλάδος φοίνικος, Λάκωνες (HAL σ-212). Lakoński wyraz βουάκρᾱ f. reprezentuje doryckie złożenie zawierające cząstkę βοῦ ‘duży, wielki, liczny’ oraz grecki apelatyw ἄκρᾱ (= joń. ἄκρη) f. ‘najwyższy punkt, szczyt, koniec’. Fitonim pierwotnie określał drzewo charakteryzujące się „wielkim szczytem”, jako że wielkie pierzaste gałęzie daktylowca tworzą imponującą koronę. Także dialektalny rzeczownik σελίαρ m. ‘palma daktylowa’ (< *σαλίαρ < lak. *σαλλίας < dor. *θαλλίας) wskazuje na obfitość gałęzi palmowych, por. gr. θαλία f. ‘obfitość’, θαλλίᾱ f. coll. ‘listowie, gałązki’, gr. θαλλός m. ‘gałązka’, coll. ‘świeże, zielone liście; młode pędy’, θαλλοί m. pl. ‘liście palmowe’. Hesychiosowy termin σαρίρ f. ‘gałąź palmowa’ powstał z późnolakońskiej formy *σαλίρ (< lak. *σαλλίς < dor. *θαλλίς) na skutek regresywnej dylacji dwóch spółgłosek płynnych.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
„...dum Capitolium scandet cum tacita virgine pontifex”. Funkcja figury pochodu w pieśni III, 30 Exegi monumentum Horacego

Celem artykułu jest semiotyczna analiza motywu „pochodu tanecznego” w Carm. III, 30 Exegi monumentum (w. 7-14) w perspektywie toposu spotkania z bóstwem w liryce Horacjańskiej, rozumianego jako forma rytuału przejścia. Autor poszukuje również odpowiedzi na pytanie, jaką funkcję pełni przywołany motyw w kompozycji tekstu oraz w ukształtowaniu figury podmiotu odautorskiego, ukazanego w roli „poety” (vates). Postawiona problematyka wymagała odniesienia się do semiotycznej definicji tekstu oraz ujęcia toposu spotkania z bóstwem jako tekstu kultury. To z kolei wpłynęło na odniesienie się do badań antropologicznych (pojęcie rytuału) oraz kulturoznawczych (κῶμος, χορός), a także językoznawczych w zakresie semantyki i aspektu czasownika. Po przeprowadzonej analizie autor doszedł do wniosku, że motyw „pochodu tanecznego” w pieśni Exegi monumentum został ukazany dwufazowo jako cykliczny, rytualny χορός, który stał się znakiem jednorazowego κῶμος. W tym sensie motyw ten został ukazany jako figura pamięci, odnosząca się do faktu połączenia przez Horacego miar eolskich z literaturą rzymską. W odpowiedzi na pytanie o konstrukcję podmiotu autor wskazał, że na bazie powyższej figury pamięci nastąpiło ubóstwienie wieszcza, który w przeformułowanym toposie spotkania z bóstwem zajmuje miejsce samego bóstwa, aspirując do roli analogicznej do figury „Anakreonta” w poezji anakreontejskiej (Carm. Anacr. 1 W, 1-3, 11-17).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Zagadki samorództwa w pismach Arystotelesa

Celem artykułu jest podjęcie próby ustosunkowania się do zagadnień obecnych w dyskusji nad Arystotelesowską teorią samorództwa. Do tych zagadnień należą: problem spójności poglądów Stagiryty na zjawisko samorództwa, kwestia umiejscowienia męskiej i żeńskiej „zasady rodzenia” w procesie samorzutnego powstawania organizmów żywych oraz pytanie o obecność w tym procesie przyczyny formalnej. W artykule staram się udowodnić, że: 1) w ustępach poświęconych samorództwu w Corpus Aristotelicum można znaleźć podstawy konsekwentnej i spójnej teorii, 2) na obu etapach, które można wyróżnić w procesie samorzutnego powstawania istot żywych, obie „zasady rodzenia” są ściśle powiązane i współzależne, 3) źródłem formy gatunkowej dla organizmów powstających drogą samorództwa mogą być przekształcone „ruchy” zawarte w wewnętrznym cieple materii organicznej, których pierwotnym źródłem jest organizm, z którego materia ta pochodzi.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Baśnie w procesie transformacji

Magdalena Bednarek, Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku, Wydawnictwo Naukowe
UAM, Studia Filologia Polska nr 223, Poznań 2019, ss. 304.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Opieka skoncentrowana na pacjencie w świetle współczesnych ujęć metodologicznych i wybranych pism hippokratejskich oraz Quaestiones medicinales Rufusa z Efezu – zarys problematyki

Pisma hippokratejskie dowodzą, że starożytna medycyna w wysokim stopniu skupiała swoje wysiłki diagnostyczne i terapeutyczne na pacjencie. Rufus z Efezu, autor z II wieku po Chrystusie, pokazuje jednak, że w medycynie nie mniej ważne jak uważne słuchanie pacjenta jest też branie pod uwagę warunków zewnętrznych i wewnętrznych jego egzystencji. Uczynienie chorego wyjątkowym partnerem w dążeniu do poprawy jakości jego zdrowia poprawia także jakość jego życia. Co więcej, we współczesnej humanistyce medycznej mocno podkreśla się fakt, że uwzględnienie biopsychospołecznych aspektów opieki nad pacjentem wzmacnia zasadę, że w każdym wypadku to właśnie człowiek powinien znajdować się w centrum opieki leczniczej, a jego życie oraz zdrowie stanowi nadrzędny cel każdej interwencji medycznej.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Mąż bywały? Odyseusz jako pokutujący homo rationalis w Podróżach do piekieł Bolesława Micińskiego

Celem artykułu jest dokonanie analizy postaci Odyseusza wykreowanej w Podróżach do piekieł Bolesława Micińskiego, a także ukazanie, że twórczość Micińskiego ma ponadczasowy charakter i stanowi wybitny przykład eseju filozoficznego. Za kluczowe w interpretacji eseisty uważa się jego rozumienie klasycyzmu i psychoanalizy, które mają charakter instrumentalny i służą odkryciu prawdy o Odyseuszu. Głównym trzonem analizy eseju Micińskiego jest przyjęty przez niego epiteton ornans „przemądry”, który narzuca postrzeganie Odyseusza jako nie przebiegłego żołnierza, ale mędrca. Odyseusz w eseju Micińskiego na powrót staje się mitem, ale mitem człowieka rozumnego, doskonałego pierwowzoru, który ma nas poprowadzić ku lepszemu zrozumieniu humanistycznej podmiotowości.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki jawnej – aspekty prawne i podatkowe

Z dniem 1 stycznia 2021 r. na mocy ustawy z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw1 rozszerzono krąg podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Od tej daty zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych2 przepisy tej ustawy mają zastosowanie również do spółek komandytowych oraz niektórych spółek jawnych. Nowelizacja doprowadziła do zrównania na gruncie podatkowym sytuacji spółek komandytowych oraz niektórych spółek jawnych objętych zakresem powyższej ustawy z innymi spółkami objętymi podatkiem dochodowym od osób prawnych. W konsekwencji spółki jawne nie będą już de iure transparentne dla podatku dochodowego. W tych przypadkach, kiedy ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. czyni spółkę podatnikiem, od osiągniętego dochodu spółka będzie płacić podatek dochodowy od osób prawnych – w zależności od dokonanego przez nią wyboru – od dnia 1 stycznia 2021 r. albo od dnia 1 maja 2021 r. Podstawowa wysokość stawki podatku dochodowego to 19% od osiągniętego dochodu. Jeżeli spółka jawna będzie mogła zostać uznana za tzw. małego podatnika, stawka ta wyniesie 9%. W rezultacie dochód osiągany z działalności spółek jawnych objętych zakresem ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. będzie podwójnie opodatkowany – raz na poziomie spółki, a raz na poziomie wspólników. Powyższe zmiany podatkowe są dobrą okazją do refleksji, czy spółka jawna, w jej dotychczasowym kształcie, z uwzględnieniem celów i uwarunkowań poszczególnych wspólników, jest optymalną formą prowadzenia działalności gospodarczej. Kluczowe mogą się okazać przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych3 i wynikające z nich cechy konkretnej spółki handlowej w kontekście indywidualnych oczekiwań wspólników bądź spółki. Wśród nich wyróżnić można np.: problem odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, skalę i rodzaj prowadzonej działalności, wkłady wniesione do spółki, istniejące powiązania między wspólnikami, ich udział w zysku i potrzeby w zakresie bieżących wypłat ze spółki, wolę reinwestowania zysków spółki i inne aspekty prawne funkcjonowania spółki. Celem niniejszego artykułu jest omówienie ww. zagadnień i przedstawienie statusu wspólników spółki jawnej na gruncie Kodeksu spółek handlowych.

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Romański tympanon kościoła parafialnego w Wysocicach. Głos w dyskusji

Artykuł polemizuje z niektórymi dotychczasowymi tezami i stanowi uzupełnienie poruszanych wcześniej zagadnień. Tympanon niesłusznie ma opinię prymitywnie wykonanego. Jest nieukończony, ale partie w pełni opracowane noszą znamiona ręki wprawnego artysty. Przypisanie go do warsztatu pracującego w Strzelnie jest właściwe (ale nie jako naśladownictwo), lecz wskazanie na pośredni wpływ mistrza Wiligelma czy włoski warsztat w Heiligenkreuz – nietrafne. Nie jest też bezpośrednio zależny od alzackich, nadreńskich czy saskich przykładów, jest raczej (tak jak i ten w Strzelnie) zjawiskiem „równoległym” do nich. Tympanon upamiętnia i dopełnia akt fundacji bpa Odrowąża, prezentuje prawdy teologiczne, jak i odwołuje się do dziejów zbawienia. Wykorzystano do ich prezentacji przedstawienia, które towarzyszyły tekstom Prologu ewangelii według św. Jana (Maiestas Domini i Boże Narodzenie), a jednocześnie unaoczniały dogmat o unii hipostatycznej dwóch natur Chrystusa. Fundator trzymający w dłoniach kielich eucharystyczny ukazuje obecność Chrystusa pod postacią Sakramentu Eucharystii. Pozwala to rozumieć sens całości „dogmatycznie” i „historycznie” – jako dzieje Zbawienia (Słowo Przedwieczne, Wcielenie, czas Kościoła = Eucharystia – po powtórne przyjście Chrystusa).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Tapiserie z wyprawy ślubnej królowej Bony Sforzy d’Aragona

Królowa Bona Sforza, która przybyła w 1518 r. do Rzeczypospolitej z Bari, przywiozła godny posag, opisany przez Giuliano Passero. Wśród wielkiej liczby kosztownych przedmiotów znalazły się tapiserie – „panni di razza”: seria ośmiu z Uczynkami miłosierdzia i cztery portiery. Celem niniejszego artykułu jest uzupełnienie dotychczasowej wiedzy na ich temat, co stało się możliwe dzięki dotarciu do kilku wcześniej nieznanych polskiej literaturze przedmiotu źródeł i włoskich opracowań, oraz ich nowa interpretacja.
Opierając się na wszystkich dostępnych aktualnie informacjach z prac autorstwa Giuliano Passero, Colantonio Carmignano, Antonio Beatillo, Giovanni Battista Pacichelliego i Giulio Petroniego, można stwierdzić, że cztery z ośmiu tapiserii z Uczynkami miłosierdzia Bona przekazała między 1520 a 1557 r. do bazyliki Św. Mikołaja w Bari, gdyż szczególnie czciła jej patrona. Tapiserie te znajdowały się zapewne w świątyni jeszcze do końca XVII wieku. Przypuszczalnie tkaniny te do dzisiaj się nie zachowały.  

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Wpływ uruchomienia e-Urzędu Skarbowego na zwiększenie nadzoru nad podatnikami

W dniu 1 lutego 2021 r. uruchomiono portal internetowy e-Urząd Skarbowy1. W artykule omówiono wszystkie usługi, z których mogą korzystać podatnicy za jego pośrednictwem: Twój e-PIT, aplikację e-mikrofirma, zakładkę o otrzymanych mandatach, mikrorachunek podatkowy, płatności online oraz możliwość wysyłania w formie elektronicznej niektórych pism. Ponadto przedstawiono usługi, które mają zostać dodane do e-Urzędu Skarbowego do 2022 r. Konkluzją artykułu jest stwierdzenie, że uruchomienie tego portalu nie spowodowało zwiększenia nadzoru nad podatnikami, ponieważ równocześnie nie wprowadzono nowych istotnych kompetencji dla organów Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).

Czasopismo: Doradztwo Podatkowe Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Trzynastowieczna tradycja mistyczna w barokowym obrazie Adoracji ran Chrystusa przez zakonnice reguły św. Benedykta z klasztoru Panien Benedyktynek w Przemyślu

W klasztorze Panien Benedyktynek w Przemyślu znajduje się siedemnastowieczny obraz ukazujący adorację Chrystusa przez zakonnice reguły św. Benedykta. Przedstawienie to reprezentuje ducha mistyki pasyjnej. W XIII wieku nabożeństwo do człowieczeństwa Jezusa stawało się coraz bardziej powszechne, szczególnie w Niemczech. Prymat miłości w kontemplacji był cechą charakterystyczną tej mistyki oblubieńczej, zwanej też miłosną. W XVII wieku, w czasie kiedy powstał obraz, duchowość pasyjna kontynuowała myśl średniowieczną i oparta była w wielkiej mierze na tekstach objawień średniowiecznych wizjonerek, szczególnie św. Mechtyldy z Heckeborn i św. Gertrudy Wielkiej. Ogromną rolę w rozwoju kultu Męki Chrystusa i Jego Serca na ziemiach polskich odegrali wówczas ksieni benedyktynek chełmińskich Magdalena Mortęska i jezuita Kasper Drużbicki. Ukazane na obrazie zakonnice, poprzez zróżnicowany czas i miejsce życia, reprezentują także wielowiekową tradycję i historię zakonu benedyktynek i monastycyzmu benedyktyńskiego. 

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Metafory miłości w Portrecie patrycjuszki gdańskiej Antona Möllera

Portret patrycjuszki gdańskiej, przypisywany Antonowi Möllerowi Starszemu (ok. 1563-1611), budzi do dziś spory atrybucyjne, nie ustalono także tożsamości portretowanej. Obraz posiada interesującą ikonografię, wskazującą na inspiracje sztuką włoską i funkcjonującymi w niej metaforami różnych aspektów miłości. Na Portrecie patrycjuszki gdańskiej była pierwotnie przedstawiona kotara zaopatrzona w dwa węzły. Ujawniła to fotografia w świetle podczerwonym. Ten ikonograficzny szczegół nie został zauważony przez badaczy. Nie interesowano się nim w semantyce portretu, wystąpił jednak w siedmiu zachowanych do dziś, a malowanych przez Antona Möllera i jego warsztat portretach kobiet, mężczyzn i dzieci. Artykuł poddaje analizie Portret patrycjuszki gdańskiej z uwzględnieniem zastosowanych w nim motywów, atrybutów i ubioru. Jest to przyczynek do badań nad portretem prywatnym, który obowiązywał w Gdańsku pod wpływem mody panującej w XVI wieku w malarstwie europejskim, nawiązującym do włoskiego arystokratycznego portretu kobiet. Analiza konterfektu zwraca uwagę, że ta praca w swojej stylistyce wykazuje wpływ malarstwa niderlandzko-niemieckiego, natomiast w ikonografii rozwija model obrazowy zaczerpnięty z tradycji malarstwa i grafiki włoskiej (Florencja i Wenecja). Jest także próbą identyfikacji portretowanej jako żony Johanna Speymanna, Marii Judity z Bahrów.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Architektura kompleksu szpitalnego San Andrés w Cuzco

Szpital San Andrés w Cuzco już nie istnieje, ale dzięki różnym źródłom możemy odtworzyć jego historię, architekturę, a także dekorację znajdującej się w jego obrębie kaplicy. Szpital został założony w 1649 r. przez Andrésa Péreza de Castro i przeznaczony do opieki nad białymi kobietami (españolas). Historię jego powstania można znaleźć w kronice spisanej w połowie XVIII wieku przez Diego de Esquivel y Navia. Niektóre szczegóły wyjaśniają również inskrypcje na malowidłach, które pochodzą z kaplicy szpitalnej i znajdują się obecnie w kaplicy San Juan de Dios w kościele Almudena oraz w zakrystii jezuickiej świątyni w Cuzco. Dokładne opisy kaplicy znajdują się w dokumentach (korzystamy z inwentarzy z lat 1786 i 1835). Zachowały się również dwa źródła ikonograficzne. Elewacja kaplicy widnieje na planie z 1724 r., a budynki szpitalne na płótnie z drugiej połowy XVII wieku. Wszystkie te źródła pozwalają na przedstawienie kaplicy szpitalnej i częściową rekonstrukcję jej dekoracji.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii