rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Rachunek nieskończonościowy: Ryszard Swineshead i Godfryd Wilhelm Leibniz

W swojej korespondencji z Janem Wallisem z 1697 roku Leibniz z uznaniem
wypowiada się o najbardziej znanym dziele powstałym w szkole oksfordzkich
Kalkulatorów, a mianowicie Księdze kalkulacji. Ryszard Swineshead, autor
tego traktatu, znany powszechnie jako Kalkulator, na jego kartach podsumowuje
i dopełnia wysiłku swoich poprzedników zmierzającego ku matematyzacji
scholastycznej filozofii przyrody. Podstawowym narzędziem jest
tutaj rachunek proporcji zaczerpnięty z Elementów Euklidesa, ale oksfordzcy
Kalkulatorzy wypracowują także swoisty rachunek nieskończonościowy, wynikający
z zaakceptowania Arystotelesowskiej koncepcji kontinuum. Mimo że
w dziełach Leibniza i Swinesheada odnajdujemy rozumowania na pierwszy
rzut oka bardzo podobne, to jednak nie mogą one stanowić dostatecznej podstawy
dla twierdzenia, że Leibniz wykorzystywał, czy chodźby inspirował się
Księgą kalkulacji dokonując swoich odkryć naukowych. Po pierwsze, mamy
do czynienia z tylko dwoma fragmentami, co do których możemy mówić
o uderzającym podobieństwie. Po drugie, każdy z tych myślicieli, tworząc
w zupełnie innej atmosferze naukowej, wykorzystywał narzędzia matematyczne
w fizyce w innym celu. Ryszard Swineshead nie potrafił wyjść poza granice
filozofii przyrody wyznaczone przez Arystotelesa i nauka ta była dla niego
celem samym w sobie, bez jakchkolwiek odniesień do praktyki czy nauk
wytwórczych. Jeśli więc Leibniz inspirował się Księgą kalkulacji, to tylko
w tym sensie, że odnajdował w niej pomysły i rozumowania analogiczne do
swoich własnych.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Relacjonizm i substancjalizm w kontekście teorii grawitacji i kosmologii

W artykule przedstawiamy różne aspekty sporu pomiędzy substancjalną a relacyjną
koncepcją czasu i przestrzeni. W tym kontekście dyskutujemy relacyjną
strukturę ogólnej teorii względności Einsteina (OTW) oraz kontrastującą z nią
Feynmanowską koncepcję absolutnej czasoprzestrzeni i niegeometrycznej teorii
grawitacji. Teoria Feynmana jest alternatywna do OTW i nawiązuje do koncepcji
absolutystycznej. Konfrontację między tymi teoriami można uważać za
współczesną debatę analogiczną do dyskusji miedzy Leibnizem i Clarkiem.
W pracy odnosimy się również do kosmologii i pokazujemy na przykładzie
wyjaśniania ekspansji Wszechświata różnice między substancjalnym a relacyjnym
stylem myślenia. Pokazujemy, że efekt ekspansji może być interpretowany
tylko na gruncie kosmologii relacjonistycznej. Wskazujemy również
na oryginalność myślenia Einsteina, dla którego relacyjna struktura teorii była
przewodnikiem do jej poprawnego sformułowania.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
W cieniu fatalizmu: problem wolności i odpowiedzialności w ramach systemu metafizycznego G.W. Leibniza

Celem badawczym artykułu jest przeprowadzenie analizy czterech fundamentalnych
dla teorii filozoficznej G.W. Leibniza twierdzeń dotyczących ludzkiej
wolności i odpowiedzialności. Twierdzenia te są następujące: (1) odwieczność
prawdy i Boska przedwiedza nie stoją w sprzeczności z wolnością ludzkich
działań; (2) deterministyczna natura świata nie wyklucza wolności czynów;
(3) prawdziwość zasady racji dostatecznej nie pociąga za sobą koncepcji fatum
Mahometanum; (4) podmioty działające słusznie ponoszą odpowiedzialność za
własne czyny. W artykule przedstawiono argumentację, zgodnie z którą Leibnizowi
co do zasady udaje się zarówno przekonująco uzasadnić wymienione
tezy, jak i zachować spójność wewnętrzną swojego systemu metafizycznego.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Cogito i intencjonalność. Realistyczny wymiar epistemologii i monadologicznej metafizyki Leibniza

W artykule dowodzę, że epistemologia i monadologiczna metafizyka Leibniza
posiadają realistyczne założenia. Moja argumentacja opiera się na strukturze
intencjonalności, która każdorazowo zakłada przedmiot (intentum). Wykazuję
obecność intencjonalności w monadologicznej świadomości i jej epistemologiczny
i genetyczny prymat względem refleksji. Leibniz przeprowadził krytykę
naczelnej zasady Cogito ergo sum i zaproponował swoją własną jej wersję
w postaci Cogito et varia a me cogitantur, która presuponuje intencjonalność.
Intencjonalność obecna w strukturze percepcji estetycznej pierwotnie i bezpośrednio
odnosi się do istnienia, które jest pierwszym obiektem naszego
poznania.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Status zasady racji dostatecznej

Artykuł rozważa status zasady racji dostatecznej (ZRD). Analizowane są fragmenty
pism Leibniza dotyczące ZRD. Leibniz stosował ją zarówno do zdań
koniecznych (egzemplifikowanych w artykule prawami logiki), jak i zdań przygodnych,
ale także do bytów. To motywuje odróżnienie ZRD w interpretacji
logicznej i interpretacji ontologicznej. Główne wyniki analizy są następujące.
Po pierwsze, trzeba odróżnić ZRD w sensie absolutnym i w sensie relatywnym.
Jedynie to drugie rozumienie jest jasne. Po drugie, ZRD nie jest zdaniem
koniecznym w sensie logicznym. Po trzecie, ZRD w sensie ontologicznym
jest wątpliwa, a w każdym razie nie implikuje istnienia bytu koniecznego jako
niezbędnego dla istnienia bytów przygodnych. Po czwarte, sławne pytanie
Leibniza „Dlaczego istnieje raczej coś niż nic?” jest źle postawione i nie ma
nic wspólnego z ZRD.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Rytuały wchodzenia w dorosłość w przestrzeni religijnej i świeckiej (refleksje socjologiczne)

W tekście podjęto problematykę rytuałów przejścia, nadania i zatwierdzania towarzyszących wchodzeniu w dorosłość. W rozważaniach tych odniesiono się zarówno do kwestii teoretycznych, uwzględniając typologię rytuałów zaproponowaną przez Pierreʹa Bourdieu, jak i do wybranych rezultatów badań własnych (ilościowych i jakościowych), przeprowadzonych pod koniec pierwszej dekady XXI wieku wśród maturzystów regionu świętokrzyskiego. Pod uwagę wzięto te praktyki rytualne, które nadal posiadają znaczenie dla młodzieży (bierzmowanie, „osiemnastka” i matura), choć sposób ich celebracji oraz pełnione funkcje podlegają mniej lub bardziej istotnym przeobrażeniom.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dorosły wobec wartości. Podmiotowy wymiar kształtowania wartości w życiu człowieka.

Człowieka jako na podmiot aktywny , jako kreator własnego życia i dokonywanych wyborów. Człowiek zatem jako, struktura zdolna do kierowania sobą, generującą zmiany w otoczeniu dzięki motywacji wewnętrznej. Takie spojrzenie na naturę podmiotowości prezentuje wielu pedagogów, psychologów, socjologów i filozofów. Zwrócenie uwagi na zagadnienie sprawczości w życiu człowieka dorosłego jest tym bardziej uzasadnione, z punktu widzenia współczesnym przemian społecznych. Coraz bardziej zaawansowany postęp technologiczny, zmiany w obszarze modelu życia, przekształcanie gospodarek z paliw kopalnych na odnawialne źródła energii stawia przed człowiekiem szereg wyzwań i konieczność prognozowania przyszłości. Przyszłości, która jak widzimy i tak jest trudno przewidywalna. Nawet ostatnie doświadczenia związane z pandemią unaoczniły nam jak wiele może zależeć od człowieka. Ten ogromny wpływ naszej aktywności jest właśnie analizowany w artykule z punktu widzenia wybranych teorii funkcjonujących tak w psychologii jak i w pedagogice.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Indywidualna i społeczna aktywność młodzieży jako krok na drodze ku dorosłości na przykładzie innowacyjnych projektów

Podejmując tematykę przygotowania młodzieży do dorosłości, autorka nawiązuje do koncepcji Malcolma Knowlesa, który wskazał na różne aspekty tego procesu. Autorka przytacza ogólne założenia europejskiej polityki dotyczącej doradztwa uwzględniającego perspektywę całego życia. Nawiązanie do europejskich zaleceń dotyczących pracy z młodzieżą stanowi kontekst do przeglądu trzech projektów. W artykule zostały zaprezentowane główne założenia każdego z projektów oraz zarys ich przebiegu. Więcej miejsca poświęca autorka przeglądowi osiągniętych postępów na drodze do dorosłości. Są one zilustrowane refleksjami uczestników relacjonujących pozyskane korzyści i przemiany, których młodzież doświadczyła.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Co nazwiemy pedagogiką? Pesymistyczny esej

Esej porusza kwestię merytorycznej, naukowej tożsamości pedagogiki akademickiej. Jest refleksją nad jej stanem i niebezpiecznym meandrowanie, a także niemal powszechną ucieczką od zagadnień podstawowych dla tej nauki.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Quasi-realizm i quasi-idealizm

Leibniz nigdy dostatecznie nie wyjaśnił, co myślał o monadach. Twierdził,
że są one najmniejszymi elementami świata obdarzonymi wolną wolą, że są
czynne i podobne do „mikrokosmosów” zsynchronizowanych ze strumieniem
świadomości innych monad. „Nie mają okien”, lecz tkwią w świecie, w którym
stale działają siły naturalne zmieniające bieg wydarzeń. Czasem sugerował,
że monady są nieskończenie małe, kiedy indziej dowodził, że jedynie „bierna
przestrzeń” jest nieskończenie podzielna, podczas gdy monady są wymierne.
Niekiedy głosił, że ciała są względnie stałymi porcjami materii wtórnej, połączonymi
formami substancjalnymi, przy innej okazji ich spójność tłumaczył
działaniem monady dominującej. W pewnych miejscach opisuje wprzód ustanowioną
harmonię jako gigantyczną halucynację przeżywaną przez zastępy
monad, które pozostają całkowicie niewzruszone, gdzie indziej twierdzi, że
każdy organizm ma nieskończoną liczbę organów i każdemu z nich odpowiada
jakaś monada, która pełni swoją funkcję w systemie nie zwracając uwagi na
to, co robią inne. Te quasi-realistyczne i quali-idealistyczne wątki przeplatają
się w twórczości Leibniza i Hołówka twierdzi, że żaden z nich nie został
ostatecznie przez Leibniza uznany za jego własną filozofię.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wybrane aspekty kształtowania atrybutów dorosłości klientów w pracy socjalnej

Artykuł przedstawia elementy pracy socjalnej istotne dla kształtowania aspektów dorosłości klientów. Metody, techniki i formy pomocy powinny zmobilizować klienta do aktywności i samodzielności. W procesie pomocy szczególnie ważne jest budowanie wzajemnej relacji pomiędzy pracownikiem socjalnym a klientem, opartej na podmiotowym traktowaniu go, okazywaniu szacunku i słuchaniu. Taki stosunek do wspomaganego ma na celu wzmacnianie go na drodze do odzyskiwania kontroli nad własnym życiem, poczucia sprawstwa oraz przejmowania odpowiedzialności za los własny oraz osób zależnych od klienta. Pracownik socjalny uczestniczy również w procesie usamodzielniania młodych ludzi wychowywanych w pieczy zastępczej, a w przypadku dzieci z rodzin dysfunkcyjnych troszczy się o to, by nie przytłoczyły ich wyzwania dorosłości.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Leibniz a preformacja

System Leibniza powstawał w kontekście badań mikroskopowych nad komórkową
budową organizmów i rozmnażaniem istot żywych. Ścierały się wówczas
teorie preformacji i epigenezy. Dla filozofów takich jak Leibniz i Malebranche
preformacja była atrakcyjna nie tylko jako teoria biologiczna, lecz także
dlatego, że zdawała się godzić system natury z metafizyką chrześcijańską.
Nasuwają się też jej podobieństwa ze stoicką nauką o „racjach zarodkowych”
(lógoi spermatikoí)1.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Melioryzm Leibniza

Melioryzm jest to wiara, że człowiek z natury dąży zawsze in meliora: ku
temu, co lepsze. Leibniz tę wiarę podzielał, czego dowodem są jego Nowe
rozważania. Jej źródeł u niego należy szukać nie tyle w oświeceniowym duchu
epoki, co w jego osobowości.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Formacja (chrześcijańska) pedagogicznym wspomaganiem rozwoju osoby

W dyskusji o zadaniach pedagogiki podkreśla się, że swą refleksją winna być ona włączona w integralny rozwój osoby. Problemem pozostaje pytanie o to, jakie ma ona do dyspozycji realne środki do wspomagania osoby. Wydaje się, że jedną z realnych i ważnych form wspomagania pedagogicznego jest formacja, którą rozumiemy przede wszystkim jako inspirowanie wewnętrznych sił i zdolności osoby do podejmowania trudu odpowiedzialnego i harmonijnego funkcjonowania w życiu społecznym. Za efekt prowadzonych procesów formacji uważamy osiągany poziom rozwoju duchowego (wewnętrznego) osoby zwany duchowością odnoszoną do określonego stylu życia opartego na pielęgnowanych tradycjach, promowanych wartościach i zajmowanych w życiu postawach.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kryzys wiary i jego konsekwencje w życiu dorosłego człowieka

W artykule zdefiniowany został kryzys w relacji z wiarą i opisane tego konsekwencje. Artykuł ukazuje także: powody, dla których ludzie podejmują decyzje o odejściu z Kościoła, przyczyny zmiany wyznania, jak też drogi do konwersji.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Leibniz i kierunek czasu

Tekst stanowi polemikę z poglądem Emily R. Grosholz, zgodnie z którym
czas u Leibniza ma kierunek. Autorka ta wyciąga wniosek na temat „skrajnej
asymetrii“ czasu u Leibniza z zasady racji dostatecznej, z której według
niej wynika, że najlepszy z możliwych światów staje się z każdą chwilą
coraz doskonalszy. Argumentuję, że możemy uniknąć wniosku Grosholz i nie
odrzucając ani tezy o ustawicznym i wszechobecnym ruchu oraz dążeniu do
doskonałości, obecnym w monadach, ani tezy o nadrzędności zasad metafizycznych,
wciąż utrzymywać, że w świetle filozofii Leibniza kierunek czasu
nie ma osobnego metafizycznego znaczenia, a jego źródłem jest projekcja
naszego sposobu postrzegania.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pedeutologia XXI wieku jako pozytywna nauka społeczna

Powszechne współcześnie pragmatyczne ukierunkowanie kreuje w nauczycielstwie instrumentalne nastawienie do realizacji zadań zawodowych. Oznacza ono, że osiągnięcie celów ma służyć w wymiarze utylitarnym do bardziej skutecznych działań. Pozytywne nauki społeczne przyjmują inne nastawienie, opierające się o powszechne dążenie człowieka do bycia szczęśliwym. Takie bycie ma miejsce wtedy, gdy człowiek realizuje dobro dla innych i dla siebie, podążając za nadzieją, której kierunek wyznaczają wolność, godność i odpowiedzialność człowieka. Celem artykułu jest wskazanie przesłanek kreujących pedeutologię XXI wieku jako naukę o mocnych stronach nauczycielskiej profesji: jej wartości, sensowności i pięknie. Zwrócono uwagę na agatologiczny i aretologiczny wymiar pedeutologii. Pierwszy dotyczy czynienia dobra. Jest nim optymalny rozwój ucznia, który powinien w związku z tym stanowić priorytet profesjonalnego działania nauczyciela. W związku z tym zagadnieniem scharakteryzowany został instrumentalny i powołaniowy kontekst nauczycielstwa. Drugi wymiar dotyczy sprawności moralnych nauczyciela, zwanych cnotami. Cnota jest centralną kategorią pojęciową pozytywnych nauk społecznych. W związku z tym zagadnieniem wskazana została użyteczność teorii cnoty dla myśli pedeutologicznej. Szczególną uwagę skierowano na cnotę nadziei, uzasadniając jej nieodzowność w procesie wychowania w XXI wieku.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Dzieci Imperium. O kształtowaniu angielskiej tożsamości w latach 1890-1914

Brytania w ćwierćwieczu poprzedzającym wybuch wojny światowej była potęgą imperialną. Przywódcy wyrażali poczucie moralnej odpowiedzialności za zapewnienie kompetentnych i sprawiedliwych rządów narodom Imperium. Wypełnienie tego obowiązku było zarazem uzasadnieniem samego sprawowania władzy, rozumianym w kategoriach etycznych i zakładało przygotowanie obywatela Imperium, wykształconego i ukształtowanego przez powszechnie dostępną edukację szkolną. Nauczanie historii, powiązane z kształtowaniem tożsamości modelowego obywatela, zostało podporządkowane temu przygotowaniu. Niniejszy artykuł jest próbą wskazania obecności i zastosowania wątków historycznych w materiałach przeznaczonych do początkowej nauki czytania.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Badania nad nowymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi w edukacji i komunikacji Polsce. Badacze, ośrodki, problemy badań.

Wraz ze zwiększającym się dostępem do Internetu rozpoczęła się nowa era w dzie-dzinie ludzkiego komunikowania się, pracy, edukacji, rozrywki, marketingu i innych płaszczyzn działania człowieka. Rozwój technik informacyjnych daje możliwość dostępu do ogromnej ilości informacji, które są wykorzystywane do pozyskiwania wiedzy z różnych dziedzin nauki. Dzięki nowym technologiom informacyjnym zmienia się obszar zainteresowań badawczych pedagogów, psychologów czy socjologów, a proces badań wzbogacił się o nowe narzędzia badawcze. Celem artykułu jest pokazanie nowych obszarów badawczych nad mediami, zwłaszcza penetrowanych przez pedagogów.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Panpsychizm a teoria emergencji: Leibniz vs Popper

W artykule dokonuję analizy krytyczno-porównawczej panpsychizmu (w wersji
pochodzącej od G.W. Leibniza) i teorii emergencji psychofizycznej (w wersji
pochodzącej od K.R. Poppera) jako konkurencyjnych stanowisk na temat miejsca
umysłu w świecie fizycznym. Punktem wyjścia rozważań jest prezentacja
różnych odmian panpsychizmu, ze szczególnym uwzględnieniem panpsychizmu
monadologicznego. W kolejnych sekcjach skupiam się na krytyce panpsychizmu
i jego współczesnego wariantu (nazywanego „panprotopsychizmem”),
sformułowanej przez Poppera. W zakończeniu wysuwam tezę, że teoria emergencji
stanowi ontologiczne założenie współczesnej neurokognitywistyki, co
ilustruję na przykładzie poglądów M. Gazzanigi.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pedagogika rodziny. Aktualna problematyka i nowe obszary badawcze.

Artykuł ma charakter teoretyczno-analityczny, pedagogikę rodziny przedstawiono w nim jako jedną z subdyscyplin pedagogiki. Przedmiot badań pedagogiki rodziny, tj. rodzinę określono wieloaspektowo i wielowymiarowo, zwłaszcza jako środowisko wychowawcze, które realizuje wobec dzieci funkcje/zadania wychowawcze. Jako aktualne problemy pedagogiki rodziny wyróżniono: przemiany współczesnej rodziny, funkcję wychowawczą rodziny i jej uwarunkowania, zagrożenia wychowania dziecka w rodzinie. Do nowych obszarów badawczych tej subdyscypliny zaliczono takie kategorie jak rodzicielstwo i dzieciństwo. Pozwalają one w innym aspekcie spojrzeć na rodzinę, pełnione przez nią funkcje wychowawcze - w ujęciu teoretycznym oraz empirycznym, metodologicznym.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Współczesna pedagogika pracy. Obszary problemowe

Pedagogika pracy jest subdyscypliną pedagogiczną podejmującą zagadnienia wychowania do wykonywania pracy w trakcie całego życia człowieka. Zachodzące współcześnie przemiany społeczno – gospodarcze sprawiają, że zakres problemów podejmowanych na jej gruncie systematycznie się poszerza, czego szczególna kulminacja miała miejsce po wprowadzeniu w Polsce gospodarki rynkowej. Pedagogika pracy jest subdyscypliną pogranicza nauk, co sprawia, że jest mocno powiązana z wieloma innymi dyscyplinami nauki, co utrudnia określenie jej odrębności. Pomimo to jednak, można dostrzec w niej cechy subdyscypliny naukowej. Szereg obszarów problemowych wyodrębnionych w jej ramach jest ważnych dla pedagogiki i nauk społecznych. Są one systematycznie badane przez pedagogów pracy. W pedagogice pracy wykorzystywane są teorie naukowe powstałe na gruncie innych nauk społecznych, a także zostały wypracowane własne koncepcje teoretyczne wyjaśniające problemy zarysowane w triadzie tematycznej: człowiek – wychowanie – praca. Ważnym zadaniem pedagogiki pracy jest upowszechnianie jej dorobku teoretycznego na gruncie innych subdyscyplin pedagogicznych a także innych nauk.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W stronę generatywnego ojcostwa. Analiza społecznych wymiarów zjawiska.

W obliczu przemian zachodzących w obszarze ról rodzicielskich oraz poszerzającego się wachlarza możliwości realizacji roli ojca (od ojca niezaangażowanego, pomocnika matki do ojca jako równorzędnego rodzica lub nawet pierwszoplanowego opiekuna) zarysowuje się konieczność uwzględnienia aspektów jednostkowych, indywidualnych oraz społecznych. Koncepcja generatywnego ojcostwa rozumianego jako równy udział we wszystkich aspektach opieki nad dzieckiem daje taką możliwość, ponieważ odwołuje się do motywacji i dążeń mężczyzn, a jednocześnie opisuje podłoże instytucjonalne przemian. W prezentowanym artykule zostały scharakteryzowane czynniki sprzyjające rozwojowi generatywnej orientacji: egalitarna relacja w związku, praca zawodowa dająca przestrzeń do realizacji w innych obszarach życia oraz możliwość stworzenia satysfakcjonującej relacji z dzieckiem. Wyniki badań odnoszące się do powiązań między pracą zawodową obojga rodziców a zaangażowaniem ojcowskim oraz dotyczące udziału ojców w opiece sugerują, że generatywność - analizowana w społecznym kontekście - nie jest powszechnym doświadczeniem ojców.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Od poradnictwa do poradoznawstwa. Dorobek teoretyczny i obszary badawcze subdyscypliny

Poradnictwo można rozpatrywać na szerokim kontinuum – od codziennego działania życzliwych osób, aż do wyspecjalizowanej aktywności instytucjonalnej. Jeżeli poradnictwem nazwiemy działalność praktyczną związaną z udzielaniem pomocy, to poradoznawstwem nazywa się dyscyplinę naukową, teorię poradnictwa. W artykule zaprezentowano historię tworzenia się poradnictwa oraz zarysowujące się w nim paradygmaty, nurty i koncepcje teoretyczne oraz poradoznawstwa jako dyscypliny naukowej. Próby opisu tegoż procesu mogą być podejmowane z różnych pozycji teoretycznych i metodologicznych, przy zastosowaniu praw i prawidłowości zaczerpniętych z różnych dyscyplin naukowych.

Czasopismo: Studia z Teorii Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
W czasie i przestrzeni. Główne idee geologii Leibniza

Wśród licznych dziedzin, którymi zajmował się Leibniz, znalazła się też geologia.
Poświęcił jej przede wszystkim pracę Protogaea (pisaną w latach 1690.,
a wydaną dopiero pośmiertnie, w roku 1749). Wbrew tytułowi Leibniz skupił
się w niej nie tyle na przedstawieniu spekulatywnej teorii Ziemi, na wzór
np. tej zaproponowanej przez Kartezjusza, lecz na szczegółowych badaniach
geologicznych. Badania te doprowadzić miały w przyszłości do dokładnego
opisu skorupy ziemskiej i rekonstrukcji jej historii na podstawie świadectw
empirycznych, wśród których ważne miejsce zajmowały skamieniałości, rozumiane
przez Leibniza w Protogaei już we współczesny sposób, jako szczątki
dawnych organizmów. Leibniz-geolog jawi się więc jako empirysta, który na
podstawie drobiazgowych badań terenowych tworzył podwaliny pod nowoczesną
geologię regionalną i historyczną.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia