rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Model uzdrowiska a działalność turystyczno-rekreacyjna na przykładzie Baden bei Wien

W opracowaniu zwrócono uwagę na mocno ugruntowaną funkcję uzdrowikowo-wczasową w niewielkim austriackim mieście Baden bei Wien (Baden pod Wiedniem), należącym do aglomeracji wiedeńskiej. Jego usytuowanie w Lesie Wiedeńskim sprzyja zwłaszcza wiedeńczykom, którzy traktują tę miejscowość uzdrowiskową, jako główne miejsce odpoczynku, zwłaszcza sobotnio-niedzielnego. Połączenie funkcji leczniczych z innymi funkcjami turystycznymi, realizowane w Baden bei Wien jest zjawiskiem prawidłowym, bowiem uzdrowiska oparte tylko na modelu medyczno-terapeutycznym, nie zawsze są w stanie poradzić sobie w gospodarce rynkowej. Model uzdrowisk, oparty wyłącznie na leczeniu uzdrowiskowym, bez prowadzenia działalności wypoczynkowo-turystycznej nie odpowiada wymogom unijnym i współczesnym oczekiwaniom gospodarki rynkowej.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Jakość wód podziemnych na terenach nieskanalizowanych w gminie Tykocin

W pracy przedstawiono jakość wód podziemnych na terenie wybranej gminy
województwa podlaskiego. Punkty kontrolne zlokalizowano w dziesięciu
wsiach na obszarach niewyposażonych w sieć kanalizacyjną. Badania wykonywano
w sezonie letnim 2007 roku. Analizie poddano następujące wskaźniki jakości
wody: barwa, mętność, odczyn, przewodność, amoniak, azotany(V), azotany(III),
mangan, żelazo oraz liczbę bakterii typu coli. Otrzymane wyniki poddano analizie
statystycznej, w której oceniono m.in. istotność różnic jakości wody na terenach
nieskanalizowanych oraz z obszarów wyposażonych w sieć kanalizacyjną.
W wyniku przeprowadzonych bada stwierdzono różnice w jakości badanej
wody w zależności od poziomu wodonośnego, z którego była ujmowana. Wody
przypowierzchniowego – pierwszego – poziomu wodonośnego charakteryzowały
się wyższym stężeniem azotu amonowego, azotu azotanowego oraz manganu
w porównaniu do wód z poziomu międzymorenowego (II poziom wodonośny).
Analiza jakości wody wykazała również, iż na terenach bez infrastruktury
kanalizacyjnej – niezależnie od poziomu wodonośnego, z którego ujmowana jest
woda – stężenie azotu azotynowego jest niższe niż na obszarach skanalizowanych
przy jednoczesnie wyższych wartościach azotu azotanowego. Wyższe stężenie
w wodzie na terenach nieskanalizowanych azotu azotanowego może wskazywać
na istnienie warunków sprzyjających szybszemu przechodzeniu związków azotu
w formy utlenione (azot azotanowy). Dodatkowy źródłem zanieczyszczeń może
być działalność rolnicza, stosowanie nawozów odzwierzęcych oraz hodowla trzody
chlewnej i bydła. Nie bez znaczenia wydaje się też być niedostatecznie rozwinięta
na tym obszarze infrastruktura kanalizacyjna, w tym m.in. funkcjonowanie nieszczelnych
zbiorników bezodpływowych do gromadzenia nieczystości płynnych.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza zmian struktury użytkowania gruntów w gminach o charakterze turystycznym województwa małopolskiego

Jednym z najistotniejszych warunków rozwoju społeczno-gospodarczego
kraju jest odpowiednie zagospodarowanie jego powierzchni. Musi ono być podporządkowane
zasadom zrównoważonego rozwoju. Jest to w Polsce bardzo ważny
problem wynikający z zaszłości historycznych i kulturowych. Organizacja i funkcjonowanie
gospodarstw uzależnione były ostatnim dwudziestoleciu od procesu
przebudowy systemu gospodarczego kraju, a także w związku z przystąpieniem do
Unii Europejskiej. Spadek znaczenia rolnictwa spowodował wzrost aktywności
rolników w dostosowywaniu gospodarstw i produkcji rolniczej do zmieniających
się warunków gospodarowania.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Charakterystyka osadów dennych zbiornika Dobromierz

W pracy przedstawiono wyniki badań osadów dennych zbiornika Dobromierz.
Zbiornik ten został oddany do eksploatacji w 1986 r., jest użytkowany jako
zbiornik wody pitnej, pełni funkcję przeciwpowodziową. Zbiornik usytuowany
jest w północnej części zlewni, w przełomowym odcinku rzeki Strzegomki, w 62
km jej biegu.
W próbach osadów dennych oznaczono: azotany, azotyny, azot amonowy,
azot organiczny, fosforany, fosfor ogólny. Wykonano również analizy mikrobiologiczne
pobranych osadów. Założono hodowle bakterii nitryfikacyjnych i denitryfikacyjnych.
Przeprowadzono analizę osadów w mikroskopie elektronowym.
Wykonano serię zdjęć osadów.
Na podstawie wyników badań można stwierdzić, że swoim uziarnieniem
osady odpowiadają glinom pylastym i glinom pylastym zwięzłym. W składzie mineralogicznym
dominują krzemiany i glinokrzemiany – osady denne zbiornika
Dobromierz można zaliczyć do typu krzemianowego. W osadach zachodzi proces
denitryfikacji. Stwierdzono wielokrotnie wyższe stężenie fosforanów w osadach
dennych w porównaniu ze stężeniami w wodzie przydennej. Różnica stężeń powoduje
przechodzenie fosforanów z osadów do wód naddennych. Proces w czasie,
gdy prowadzono badania nie powodował przyśpieszenia tempa eutrofizacji zbiornika.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Możliwości turystycznego wykorzystania zbiornika Dobczyckiego i rzeki Raby w świetle pilotażowych badań ankietowych

Zbiornik Dobczycki na rzece Rabie, stanowi główne źródło wody pitnej dla
miasta Krakowa. Funkcja rezerwuaru wody pitnej wymaga zachowania bardzo
dobrej jakości wody, co w dużym stopniu wyklucza lub ogranicza inne funkcje
(między innymi jako akwenu dla uprawiania sportów wodnych). Wokół Zbiornika
Dobczyckiego utworzono strefy ochronne. Jednak dyskusja na temat ewentualnego
dopuszczenia niektórych form rekreacji toczy się od dłuższego czasu. W pracy
przedstawiono wyniki badań ankietowych wśród odwiedzających teren. Osoby
pytane o sposób spędzania czasu zazwyczaj podawały „inne” (78%), spośród których
najczęściej wymieniany był spacer (24%), 46% zwiedzających opala się,
32% kąpie się (mimo zakazu), 18% wędkuje, 12% korzysta ze sportów wodnych.
Liczby nie sumują się, do 100%, ponieważ respondenci mogli podać więcej niż
jedną odpowiedź. 68% respondentów ocena stan wody jako bardzo dobry, dobry
lub raczej dobry. Gorzej oceniane jest zagospodarowanie wokół zbiornika – 66%
ocenia je jako raczej niezadowalające lub niezadowalające.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza dokumentacji katastru gruntowego byłej gminy Hrebenne

Kataster gruntowy, w postaci map i rejestrów tworzonych na potrzeby naliczania
i pobierania podatku od posiadanych gruntów, funkcjonował na ziemiach
polskich od przełomu XVIII i XIX wieku aż do momentu wprowadzenia ewidencji
gruntów i budynków dekretem z 1955 roku. Efektem wieloletnich zmian i przeobrażeń w tym zakresie jest funkcjonująca dziś ewidencja gruntów i budynków. W
operacie ewidencji gruntów i budynków rejestrowane są informacje o strukturze
przestrzennej i stanie prawnym nieruchomości. Niejednokrotnie kwestia stanu
prawnego ujawnionego w istniejących księgach wieczystych pozostaje w sporze z
zapisami ewidencji gruntów i budynków, a na terenach byłego zaboru austriackiego
trzeba mieć na uwadze również informacje zawarte w dokumentacji katastru
gruntowego. Podejmując się próby ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a
jednocześnie wskazania zasięgu tych praw na gruncie należy mieć na uwadze, jak
trudne może to być zadanie. Zapisy w dawnych księgach hipotecznych oraz dane
wynikające z map katastralnych (o ile mamy do nich dostęp) są często jedynym
wiarygodnym źródłem informacji o stanie nieruchomości sprzed II wojny światowej.
Właściwe wykorzystanie dokumentacji katastru gruntowego może przynieść
wymierne efekty nie tylko w pracach związanych z modernizacją ewidencji gruntów
i budynków, ale też podczas ustalania i regulacji stanu prawnego nieruchomości. W pracy prezentowane są wyniki analizy zachowanych materiałów austriackiego
katastru gruntowego wykorzystanych podczas ustalania stanu prawnego
nieruchomości na terenie byłej gminy katastralnej Hrebenne.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Kompleksowe urządzanie terenów wiejskich w aspekcie polityki Unii Europejskiej na przykładzie wsi Hawłowice

Przedmiotem pracy jest problematyka kompleksowego urządzania terenów
wiejskich przy wsparciu programowym Unii Europejskiej. Ocenie poddano powiązanie
typowego zadania z zakresu geodezji rolnej jakim jest scalenie nieruchomości
z możliwością wykorzystania projektów europejskich jako nowatorskich
rozwiązań z zakresu urządzania rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Skupiono się
również na omówieniu zmian jakie zaszły w Hawłowicach po wykonaniu scalenia.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ właściwości fizykochemicznych ścieków z przemysłu cukierniczego na aktywność osadu czynnego i efektywność usuwania związków azotu

Celem artykułu jest rozpoznanie właściwości fizykochemicznych ścieków
z przemysłu cukierniczego pod kątem ich podatności na procesy biologicznego
oczyszczania, a głównie usuwania związków azotu.
Przedmiotowe badania prowadzono w skali laboratoryjnej, wykorzystując
ciąg technologiczny, składający się z komory beztlenowej, gdzie realizowany był
proces denitryfikacji i napowietrzanego zbiornika, w którym zachodził proces
nitryfikacji z wbudowanym współśrodkowo osadnikiem wtórnym.
Przeprowadzone badania wykazały, że skład analizowanych ścieków cukierniczych
był zmienny w czasie i uzależniony od prowadzonego w zakładzie
procesu produkcyjnego. Wykazano również, że analizowane ścieki są podatne na
rozkład biologiczny, gdyż zawierają znaczny udział (92% całkowitego ChZT)
substancji organicznej ulegającej biodegradacji. Utrzymywanie długiego wieku
osadu (średnio 17 d) spowodowało ustabilizowanie się osadu, na co wskazywała niska
wartość testu OUR równa 7,77 mgO2·gsm-1·h-1. Z powodu okresowych szczytowych
obciążeń osadu ładunkiem azotu amonowego proces nitryfikacji przebiegał
niestabilnie (średnia szybkość nitryfikacji wynosiła 0,67 mgN-NO3·gsm-1·h-1).
Średnia szybkość denitryfikacji wynosiła 0,52 mgN-NO3·gsm-1·h-1.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie wskaźników makrofitowych w ocenie presji wód kopalnianych na wody rzeczne

Wskaźniki makrofitowe, takie jak Mean Trophic Rank (MTR),
Macrophyte Biological Index for Rivers (IBMR), River Macrophyte
Nutrient Index (RMNI), Reference Index (RI) i inne są z powodzeniem
wykorzystywane w ocenie jakości ekosystemów rzecznych. Opierają się
one głównie na tolerancji poszczególnych taksonów roślin naczyniowych,
mszaków, wątrobowców i makroglonów na trofię wody. Oceniany odcinek
rzeki Noteć znajdujący się powyżej jeziora Gopło odbiera zrzuty
wód kopalnianych z odkrywki węgla brunatnego Tomisławice. W 2012
roku przeprowadzono badania dotyczące wpływu wód kopalnianych z odkrywki
węgla brunatnego na trofię wód Noteci. Wykorzystano w tym celu
kilka wskaźników makrofitowych oraz przeprowadzono analizy wskaźników
troficznych na wybranych stanowiskach. Dla wybranych stanowisk
dysponowano także wynikami badań z 2008 roku, które wykorzystano
w celach porównawczych. Na podstawie uzyskanych wyników można
stwierdzić, że wpływ charakterystyki troficznej wód kopalnianych na
wielkości wskaźników makrofitowych oraz wskaźników jakości wody
był nieznaczny. Wynika to z małych różnic trofii wód rzecznych i wód
kopalnianych oraz braku wrażliwości wykorzystanych wskaźników makrofitowych
na wypadnięcie pojedynczych gatunków wskaźnikowych
z grupy roślin wodnych. Rośliną, która wypadła z listy makrofitów poniżej dopływu rzeki Pichny był grążel żółty, a niektóre wykazywały znaczny
spadek pokrycia bez istotnego wpływu na wartości wskaźników makrofitowych.
Świadczy to o niezbyt wysokiej czułości tego typu wskaźników
w sygnalizowaniu nieznacznych zmian w środowisku wodnym.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wykorzystanie prac scaleniowych do przebudowy struktur gruntowych obszarów górskich

Karpaty są regionem posiadającym ogromne znaczenie dla właściwego
funkcjonowania zarówno środowiska przyrodniczego jak i życia gospodarczego
Polski.
Badania naukowe prowadzone i koordynowane przez Komitet Zagospodarowania
Ziem Górskich PAN wskazują jednoznacznie, że uprzywilejowanymi
funkcjami terenów górskich powinny być; gospodarka wodna, regeneracja sił
i zdrowia ludności, ochrona walorów środowiska przyrodniczego, leśnictwo oraz
rolnictwo o kierunku hodowlanym.
Konieczność przebudowy struktur agrarnych, uregulowania procesów
związanych z obiegiem wody i erozją wodną oraz potrzeba ochrony zasobów
wodnych i biocenoz naturalnych, możliwa dzięki wsparciu finansowemu z funduszy
strukturalnych Unii Europejskiej, będzie wymagała uformowania na analizowanym
obszarze nowego modelu użytkowania oraz wprowadzenia gruntownych
zmian w kierunkach rolniczego gospodarowania. Do realizacji tych zadań może
być wykorzystane, pod warunkiem wprowadzenia pewnych zmian w przepisach
i procedurach, scalenie gruntów jako efektywne narzędzie przebudowy struktur
przestrzennych obszarów wiejskich.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Standard życia mieszkańców województwa podlaskiego a ilość generowanych przez nich odpadów komunalnych

W pracy podjęto próbę oceny wpływu standardu życia mieszkańców województwa podlaskiego na ilość wytwarzanych odpadów komunalnych. Analizę zmian ilości odpadów prowadzono dla obszaru całego województwa, w ośmioletnim przedziale czasowym (2001-2008). Do analiz przyjęto 8 zmiennych charakteryzujących standard życia mieszkańców i mogących różnicować generowanie od-padów w poszczególnych regionach oraz dwie zmienne związane z generowaniem odpadów (ilość wytworzonych odpadów oraz wskaźnik nagromadzenia odpadów). 
Jako narzędzie analityczne wykorzystano pakiet Statistica, za pomocą którego ustalono kierunek oraz siłę oddziaływania między wybranymi zmiennymi 
a ilością odpadów, opisano zależności występujące między nimi oraz przeanalizowano struktury w uzyskanych danych. 
Wyniki przeprowadzonych badań wskazały, że poszczególne zmienne mają różny wpływ na wytwarzanie odpadów, czego wyrazem jest przestrzenne zróżnicowanie ilości odpadów. Stwierdzono m.in. zanikanie współzależności między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem a ilością generowanych odpadów. 
W skali województwa zaobserwowano wysoką korelację, między ilością odpadów a ludnością korzystającą z oczyszczalni ścieków oraz stopniem urbanizacji. Stwierdzono, że są to korelacje właściwe dla obszarów zurbanizowanych, obejmujących m. in. miasta na prawach powiatu. Analiza współczynników korelacji wskazała również na dodatnią korelację między wskaźnikiem nagromadzenia odpadów a ilością osób bezrobotnych oraz zużyciem wody z wodociągów w gospodarstwie domowym. W celu sklasyfikowania badanego obszaru na typologiczne grupy, podobne do siebie ze względu na standard życia i ilość wytwarzanych odpadów, wykorzystano analizę skupień, a jej wyniki zobrazowano graficznie.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Wpływ nawadniania kroplowego i fertygacji na plon i wybrane elementy jakości bulw ziemniaka

Doświadczenie polowe przeprowadzono w latach 2006–2008 w Instytucie
Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział Jadwisin na glebie lekkiej, kwaśnej. Celem
badań było porównanie wpływu na plon bulw i jego strukturę oraz niektóre
elementy jakości bulw (zawartość azotanów, skrobi, deformacje, zazielenienia, poraŜenie
parchem zwykłym) zróŜnicowanego nawoŜenia azotem stosowanego do
gleby w formie stałej i płynnej (fertygacja). Kombinacje podzielono na: nawadniane
i nienawadniane. Nawadnianie prowadzono metodą kroplową. Dawkę azotu w
formie fertygacji ustalono przy wykorzystaniu komputerowego programu nawozowego
DSS (Decision Suppot System). W formie fertygacji azot zastosowano
w następujących dawkach: 2006 rok – 57,7 kg·ha-1, 2007 rok – 31,7 kg·ha-1, 2008
rok – 39,7 kg·ha-1. Dawki wody (2006 rok – 110,3 mm, 2007 rok – 20,0 mm, 2008
rok – 68,9 mm) oraz terminy ich stosowania ustalono na podstawie wilgotności
gleby przy uŜyciu tensjometrów. Kontrolę stanowił obiekt bez nawoŜenia NPK
i nienawadniany. Istotnie najwyŜszy plon bulw uzyskano po zastosowaniu dawki
azotu 150 kg·ha-1 w warunkach nawadniania. Plon bulw uzyskany na kombinacji
nawadnianej z wykorzystaniem programu nawozowego DSS był o 47,3% większy
niŜ na kontroli. Na kombinacjach nawadnianych wykazano wzrost udziału w plonie
bulw dużych (średnica powyżej 60 mm), obniżenie zawartości azotanów
w bulwach oraz mniejszy udział bulw zdeformowanych i poraŜonych parchem
zwykłym.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Porównanie reakcji dyni zwyczajnej odmiany 'Danka' na nawadnianie kroplowe w warunkach opadowo-termicznych Bydgoszczy i Stargardu Szczecińskiego

Celem przeprowadzonych badań było określenie wpływu nawadniania kroplowego na plonowanie dyni zwyczajnej odmiany ‘Danka' uprawianej w Lipniku koło Stargardu Szczecińskiego i Kruszynie Krajeńskim koło Bydgoszczy. Do-świadczenia polowe przeprowadzono w latach 2005-2006, na glebie kompleksu żytniego słabego (V klasa bonitacyjna) - w Kruszynie Krajeńskim, a w Lipniku - na glebie kompleksu żytniego dobrego (IVb klasa bonitacyjna). Eksperymenty polowe założono jako jednoczynnikowe, gdzie czynnikiem stanowiącym źródło zmienności było nawadnianie kroplowe zastosowane w dwóch wariantach (obiekty kontrolne, obiekty nawadniane kroplowo). Nawadnianie kroplowe przeprowadzano na podstawie wskazań tensjometrów glebowych (-0,04 MPa). Nawadnianie kroplowe - tak w Lipniku jak i w Kruszynie Krajeńskim - istotnie zwiększyło plon handlowy owoców dyni zwyczajnej ‘Danka'. Wyższe przyrosty plonów pod wpływem nawadniania stwierdzono w Kruszynie Krajeńskim. Wydaje się to być połączone bezpośrednio z warunkami pluwio-termicznymi występującymi na obiektach badawczych. Średni plon handlowy owoców dyni zwyczajnej uzyskany w Lipniku był wyższy od otrzymanego w Kruszynie Krajeńskim. Wyższe masy pojedynczych owoców stwierdzono również w Lipniku, natomiast większą liczbą owoców charakteryzowały się - niezależnie od wariantu wodnego doświadczenia - rośliny uprawiane w Kruszynie Krajeńskim.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Doskonalenie jakości informacji w powiatowych systemach geoinformacyjnych

Komputerowe bazy danych przechowujące informacje opisujące przestrzeń
powinny podlegać ocenie jakościwej. Wymóg ten szczególnie dotyczy
urządowych systemów geoinformacyjnych. W pracy przedstawiono propozycją
ogólnej oceny jakości informacji gromadzonej w powiatowych bazach danych.
Analizowano sześć grup tematycznych dotyczących: ewidencji gruntów
i budynków, numerycznej mapy zasadniczej, geodezyjnej ewidencji sieci
uzbrojenia terenu oraz poziomej osnowy geodezyjnej III klasy. Badania
doświadczalne zrealizowano w dwóch powiatach położonych w woj.
małopolskim. Ocenę jakości danych przeprowadzono w oparciu o cztery
własności: dokładność, kompletność, aktualność i zgodność. Następnie obliczono
wartości dwóch estymatorów ogólnej oceny baz geoinformacyjnych: wartość
przeciętną absolutną i współczynnik zmienności średnich. Ogólna ocena jakości
danych geoinformacyjnych w obydwu powiatach jest dobra.
Proces doskonalenia jakości informcji przedstawiano zestawiając wyniki
obecnych prac z badaniami przeprowadzonymi w 2005 roku. W anlizowanym
okresie poprawiono ocenę ogólną jakości danych w obu powiatach o około 5
punktów procentowych. Dokładność, aktualność i zgodność danych powiatowych
systemów jest dobra. Natomiast kompletność danych ciągle nie spełnia
wymaganych kryteriów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Analiza rozdrobnienia gruntów indywidualnych na przykładzie powiatu Brzozów

Celem pracy jest określenie rozmiarów rozdrobnienia gruntów we wsiach
powiatu brzozowskiego w województwie podkarpackim. Badaniami objęto
wszystkie 44 wsie położone w powiecie, w których określono w ustalonych przedziałach
obszarowych liczbę działek i ich powierzchnie. Wydzielone 6 grup obszarowych
działek ewidencyjnych w 44 wsiach jest bardzo zróżnicowane. Badania
przeprowadzono na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Wady
ukształtowania przestrzeni rolniczej można stopniowo eliminować poprzez kolejne
kompleksowe scalenia i wymiany gruntów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Bilans wodny małej zlewni leśnej o potencjalnie niskich zdolnościach retencyjnych

Obszar Wielkopolski jest częścią Niżu Środkowoeuropejskiego
o szczególnie niekorzystnych warunkach ze względu na kształtowanie
się zasobów wodnych. Stan ten determinowany jest głównie przez cechy
klimatu regionu tj. relatywnie niską sumę opadów rocznych i nieodpowiedni
ich rozkład w ciągu roku, a także wysokie wartości parowania.
Istotne znaczenie modulujące mają tu także niektóre nieklimatyczne cechy
fizjograficzne, występujące w przeważającej części regionu, głównie
rodzaj zalegających gruntów. Ponadto, ewapotranspiracja stymulowana
jest miejscowo przez pokrycie roślinne.
W artykule przedstawiono wstępne wyniki bilansowania hydrologicznego
dla typowej dla regionu Wielkopolski nizinnej zlewni o potencjalnie
niekorzystnych warunkach retencji tj. wysokim stopniu lesistości,
pokryciu miąższą warstwą gruntów piaszczystych, w warunkach
relatywnie wysokiej ewapotranspiracji. Bilansowano zlewnię Trojanki
położoną w Puszczy Zielonka w centralnej Wielkopolsce. Bilansowania
dokonano w przeciętnym roku opadowym (2001/2001), następującym po
okresie długim o przeciętnych warunkach opadowych. Okres ujemnych
zmian retencji przebiegał od końca kwietnia do połowy września, przy
czym maksymalna wartość obniżenia retencji wystąpiła w czerwcu
(-27,7 mm), zaś maksymalna wartość przyrostu zmian retencji wystąpiła
w lutym (50,2 mm). Przeciętny odpływ jednostkowy ze zlewni wynosił
2,5 dm3∙s-1∙km-2. Miesiące o maksymalnej i minimalnej wartości
warstwy odpływu to odpowiednio styczeń (8,8 mm) i wrzesień (3,6 mm).
Wartości ekstremalne ewapotranspiracji wystąpiły w grudniu (6,7 mm)
i maju (90,1 mm). Bilans roczny został zamknięty zwyżką zmian retencji
równą 52 mm. Zlewnia cechuje się stosunkowo szybką odbudową retencji i odpływu
w przypadku wystąpienia sprzyjających warunków meteorologicznych.
Podobnie, w przypadku ustania korzystnych dla alimentacji
warunków meteorologicznych, następuje szybkie obniżenie poziomu
retencji oraz wartości odpływu ze zlewni. Jednak w zlewni nie wystąpiło
zjawisko długookresowego załamania się odpływu w okresie letnim w
warunkach ujemnego klimatycznego bilansu wodnego. Stąd można
przypuszczać, że główny zbiornik stabilnej retencji w zlewni, aktywny w
przeciętnym roku opadowym, stanowią wody gruntowe. Ponadto wydaje
się, że dość znaczą rolę odgrywa tu także część strefy aeracji poza silnym
oddziaływaniem parowania bezpośrednio z gruntu i sczerpywania
wody przez roślinność.
Stwierdzono, że roślinność leśna łącznie z wierzchnimi warstwami
gruntu może wpływać na obniżenie wartości odpływu z badanej
zlewni o ok. 20 do 40% w porównaniu z zlewniami rolniczymi regionu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna