rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Współczesny obraz dolnośląskiego folwarku

Dolny Śląsk jest regionem wyróżniającym się korzystnymi warunkami zarówno glebowymi, jak i klimatycznymi1 (Kondracki, 2001). Urodzajne ziemie, stosunkowo krótkie zimy oraz ciepłe miesiące letnie wpłynęły na przekształcenie tego obszaru w krainę typowo rolniczą. Już we wczesnym średniowieczu na omawianym terenie intensywnie rozwijała się gospodarka agrarna. Na przestrzeni wieków wspomniany rozwój znalazł odzwierciedlenie nie tylko w bezpośredniej uprawie czy też hodowli, ale także w zapewnieniu odpowiedniej bazy gospodarczej. W skład wspomnianego zaplecza wchodziły różnego rodzaju budynki, których funkcja była dostosowywana indywidualnie do potrzeb wybranego gospodarstwa. W zależności od prowadzonej działalności dominował właściwy typ zabudowy, tzn. jeżeli głównie zajmowano się uprawą roli – występowały przede wszystkim budynki o funkcji magazynowej (spichlerze, stodoły), w przypadku nastawienia wybranego gospodarstwa na hodowlę – przeważały zabudowania inwentarskie (obory, owczarnie, chlewnie, kurniki, itp.). To właśnie obiekty, stanowiące zaplecze produkcji rolnej gospodarstw wielkoobszarowych, nazwano folwarkiem. Należy pamiętać, że właściciele ziemscy bardzo często budowali swoje siedziby mieszkalne na terenie folwarku lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie2. Rezydencje otaczano przemyślanymi założeniami ogrodowymi, parkowymi bądź ogrodowo‐parkowymi. Powstawały w ten sposób wspaniałe zespoły dworsko‐ lub pałacowo‐folwarczne, które licznie zachowały się na terenie Dolnego Śląska. Celem artykułu jest analiza historyczna powstania i rozwoju zespołów folwarczno‐dworskich i pałacowo‐dworskich na obszarze Dolnego Śląska, ocena stanu aktualnego i próba prognozy na przyszłość.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Miejsca sacrum trzech wyznań na przykładzie żółtego szlaku turystycznego w Magurskim Parku Narodowym

Turystyka religijna staje się coraz bardziej popularną formą spędzania wolnego czasu. Wyznaczane są nowe i rewitalizowane – stare szlaki pielgrzymkowe i pątnicze. Artykuł omawia walory Magurskiego Parku Narodowego stanowiący najcenniejszą część Beskidu Niskiego. Jest to obszar o wyjątkowym potencjale przyrodniczo-kulturowym, wynikającym z jego pogranicznego położenia. Jak każde pogranicze obszar dzisiejszego MPN był miejscem przenikania się kultur wielu narodów, stąd w dzisiejszej przestrzeni zachowało się wiele elementów i symboli religijnych, które wzbogacają krajobraz kulturowy. W artykule przedstawiono fragment żółtego szlaku turystycznego od Mrukowej do Krempnej, na trasie którego spotykamy obiekty religijne trzech religii: greckokatolickiej, judaizmu i katolicyzmu. Miejsca odczuwane jako sacrum są coraz rzadsze, dlatego oprócz ochrony potencjału przyrodniczego Magurskiego PN, należy otoczyć szczególną opieką pozostałe religijne zabytki – cerkwie, cmentarze, kapliczki, przydrożne krzyże i miejsca kultu religijnego świadczące o integralności i interkulturowości tego obszaru.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wokół pojęcia soundscape. Dyskusja terminologiczna

W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój soundscape studies, w których dźwięk jest traktowany jako zasób, źródło znaczeń i przeżyć estetycznych. Są one uzupełnieniem interdyscyplinarnych badań hałasu, charakteryzujących się traktowaniem dźwięku, jako jednego z rodzajów zanieczyszczenia atmosfery, zagrożenia zdrowia człowieka, źródła jego dyskomfortu. Studia te rozwijane są także w Polsce przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Niestety wraz z rozwojem badań nie wypracowano spójnego systemu pojęciowego. Oprócz terminu soundscape, różnie tłumaczonego na język polski, funkcjonuje szereg innych terminów koniecznych dla opisania struktury, funkcji, metod badań, m.in.: dźwięk szczególny, biofony, geofony, antrofony, sonotopy, topofonofilia, spacer dźwiękowy, mapa dźwiękowa, społeczność akustyczna, rewitalizacja akustyczna, dziedzictwo akustyczne, turystyka dźwiękowa. Są one stosowane dość dowolnie, co wywoduje pewien chaos utrudniający rozwój badań. Celem artykułu jest wyjaśnienie istotnych nieścisłości terminologicznych oraz próba uporządkowania stosowanych już pojęć, w ramach soundscape studies (zwłaszcza w literaturze polskojęzycznej).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przemiany krajobrazu w obszarze i otoczeniu piaskowni „Krasna-Bielowiec” (Pogórze Cieszyńskie)

W pracy omówiono rezultaty badań geologicznych, geomorfologicznych, archeologicznych i botanicznych w piaskowni „Krasna-Bielowiec” i jej najbliższym otoczeniu. Dostarczyły one cennych informacji na temat przeobrażeń krajobrazu, od neolitu do dnia dzisiejszego. Wyróżniono trzy główne typy krajobrazu: rolniczy, górniczy (łączony z eksploatacją piasku w latach 1997-2007) i pogórniczy. Ponadto przedstawiono możliwości wykorzystania nieczynnej już piaskowni do celów naukowych, dydaktycznych i geoturystycznych. Zaproponowano także formy jej ochrony, propozycje udostępniania oraz dalszych badań.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przestrzeń turystyczna w krajobrazie kulturowym wsi

Celem artykułu jest badanie relacji pomiędzy krajobrazem kulturowym wsi a wzrastającą w jego obrębie przestrzenią turystyczną. Na obszary wiejskie wkracza przemysł turystyczny. Wykorzystuje on zasoby krajobrazu, uważając je za łatwo dostępne surowce do produkcji turystycznych atrakcji. Ułatwia to postawa samorządów i mieszkańców, którzy w rozwoju turystyki dostrzegają nowe źródła dochodów. Zarysowująca się nierównowaga czynników ekonomicznych i kulturowych grozi jednak zepchnięciem wiejskiego krajobrazu kulturowego w obszar wymiany towarowej, co w końcu może zniszczyć podstawy jego turystycznej atrakcyjności. W tej sytuacji niezwykle potrzebne jest określenie warunków kształtowania przestrzeni wsi dla potrzeb eksponowania przejawów wiejskiego życia i przyrody lub kreowania nowych atrakcji. Zadaniem planowania i projektowania ruralistycznego powinno być trwałe umocowanie przestrzeni turystycznej w wiejskiej kulturze.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Fenomen "sztucznie" użytkowanych działek jako konsekwencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2012 roku

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. orzekł o niekonstytucyjności ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. W związku z czym konieczne było opracowanie nowego aktu prawnego. Mimo, że Trybunał nie zakwestionował potrzeby istnienia ogrodnictwa działkowego w Polsce to obawiano się, że nowa ustawa będzie zawierać przepisy dążące do likwidacji ogrodów działkowych. Strach ten negatywnie wpłynął na kondycję i estetykę ogrodów działkowych. Badania dowiodły, że ograniczono do minimum nakłady finansowe przeznaczane na użytkowanie działek. Wstrzymywano prace remontowe, czy nowe inwestycje. Niepewna sytuacja prawna miała również negatywny wpływ na zieleń. Wizja wysokich odszkodowań spowodowała "sztuczne trzymanie" oraz nabywanie działek przez osoby niezainteresowane ich użytkowaniem. Praca ma na celu przedstawienie konsekwencji niepewnej sytuacji prawnej ogrodów działkowych po wyroku Trybunału.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Genetyczna klasyfikacja dźwięków i struktura warstwy dźwiękowej w subpolarnym krajobrazie Spitsbergenu

Warstwa dźwiękowa stanowi uzupełnienie krajobrazu wizualnego i jest nowym przedmiotem badań, głownie w kontekście komfortu życia człowieka (Bernat, 2008). W środowisku nie zasiedlonym trwale przez człowieka, m.in. w obszarach polarnych, badania dźwięku są na etapie pionierskim (Quin, 2002/2003). Naukowych badań akustycznych nie prowadzono także na jednym z najlepiej poznanych lądow arktycznych, jakim jest Spitsbergen – od kilkudziesięciu lat teren wszechstronnych badań ekspedycji z rożnych krajów świata, w tym licznych wypraw polskich. Różnorodne, niekiedy bardzo intensywne, dźwięki towarzyszą tu dynamicznym procesom przyrodniczym, toteż strona akustyczna pełni ważną rolę w popularnych relacjach z wypraw badawczych, zwłaszcza wypraw pionierskich (Czeppe, 1958; Jahn, 1958; Rożycki, 1959; Birkenmajer, 1975). Naturalny krajobraz Spitsbergenu jest wyjątkowo zróżnicowany i mobilny (Czeppe, 1966; King 1994; Ziaja, 1994). Jest on przez to atrakcyjny także dla eksploracji turystycznych, sportowych oraz rekreacyjnych, ograniczanych przez administrację norweską poprzez wprowadzanie rygorystycznie przestrzeganych przepisów, dotyczących terytorialnych form ochrony przyrody (Mehlum, 1989; Schramm, 1994). W pobliżu stałych osiedli i stacji badawczych daleko posunęła się jednak dewastacja środowiska naturalnego (Krzyszowska, 1981), a związane z funkcjonowaniem tych obiektów dźwięki są trwałym, o wielokilometrowym nawet zasięgu, składnikiem krajobrazu. Istnienie stacji badawczych skłania do prowadzenia monitoringowych badań akustycznych. Podstawą do podjęcia badań może być genetyczna klasyfikacja dźwięków, sporządzona na podstawie ich znajomości, nabytej podczas kilku wy praw naukowych na Spitsbergen: trzech całorocznych ekspedycji Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, zimujących w Polskiej Stacji Polarnej w Hornsundzie (1982/83, 1992/93 i 1994/95) oraz trzech pierwszych, sezonowych wypraw letnich (1986-88) Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie do Bellsundu. Mimowolnej „rejestracji” dźwięków dokonywano podczas obserwacji meteorologicznych, badań geomorfologicznych oraz udziału w rożnych pracach badawczych i logistycznych na lądzie, lodowcach i na morzu. Wykorzystano także opisy dźwięków zawarte w relacjach z innych wypraw, zwłaszcza z geologicznych eksploracji wnętrza Spitsbergenu (Rożycki, 1959; Birkenmajer, 1975).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przemiany krajobrazów wybranych wsi w dolinie Odry w województwie opolskim

Przeanalizowano zmiany struktury przestrzennej 5 wsi leżących w dolinie Odry, w województwie opolskim – Landzmierz, Kobylice, Zimnice Małe, Stobrawa, Szydłowice. Badania wykazują, iż na przestrzeni minionego wieku struktura przestrzenna, układ oraz wielkość wsi uległy pewnym zmianom. Nie są to jednak duże zmiany, wpływające na istotne przekształcenie krajobrazu tych obszarów i zmianę ich charakteru. W ostatnim czasie nie rozwija się tam nowa zabudowa, a istniejąca pochodzi z przełomu XIX i XX w. oraz początku XX w. Dzieje się tak mimo tego, że obszary te bardzo często mają wysokie walory przyrodnicze, sprzyjające funkcjom wypoczynkowym, rekreacyjnym a zatem mogłyby się tam rozwijać różne typy zabudowy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wpływ obwałowań na zróżnicowanie roślinności równiny zalewowej w Dolinie Środkowej Wisły, Nizina Mazowiecka

Celem opracowania jest ukazanie zróżnicowania struktury roślinności w dolinie środkowej Wisły, wynikającego z przecięcia równiny zalewowej wałami przeciwpowodziowymi. W pracy wykorzystano numeryczne mapy roślinności doliny środkowej Wisły na odcinku pomiędzy Puławami i miejscowością Karczew pod Warszawą. Wyniki przeprowadzonej analizy świadczą o znaczącym wpływie obwałowania rzeki na strukturę i różnorodność roślinności. Wały przeciwpowodziowe przyczyniają się do powstania dwóch odmiennych jednostek krajobrazowych: międzywala i zawala położonych w obrębie naturalnej równiny zalewowej. Ich wpływ na ogólną różnorodność roślinności na badanym obszarze jest wieloraki. Z jednej strony przyczyniają się do podniesienia ogólnej różnorodności na zawalu przez zwiększenie liczby typów zbiorowisk i ogólnej liczby płatów na jednostkę powierzchni, a z drugiej obniżają tę różnorodność np. w wyniku upraszczania kształtu wydzieleń. Wpływają również na zwiększenie stopnia synantropizacji roślinności.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Od tradycji do westernizacji – sposób na budowanie wizerunku miast i regionów? Studium przypadku Ochab Wielkich

Współcześnie obserwowana jest duża intensyfikacja działań promujących miasta i regiony, a jednym z jej głównych kierunków jest propagowanie atrakcyjności turystycznej. Turystyka stanowi szansę rozwoju regionalnego, ale również niesie za sobą liczne niebezpieczeństwa. Autorka zauważa pułapkę, polegającą na stworzeniu sztucznej atrakcji turystycznej dzięki wprowadzeniu dużego kapitału i przeniesieniu obcego wzorca w miejsce lokalnej atrakcji o historycznej i kulturowej podstawie. Studium przypadku dotyczy wsi Ochaby Wielkie położonej w województwie śląskim, w gminie Skoczów. Od lat 50. XX w. istniała tam stadnina koni angloarabskich oraz sportowy klub jeździecki. Obecnie stadnina stanowi własność prywatną, a w miejscu klubu jeździeckiego postawiono park rozrywki Dream Park Ochaby, będący dowodem postępującej westernizacji. Zaprezentowane wyniki stanowią kompleksową i krytyczną ocenę procesu westernizacji w kontekście budowania wizerunku regionu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Współczesne transformacje i zagrożenia krajobrazów małych miast

Od przynajmniej kilkunastu lat obserwuje się wielokierunkowe negatywne zmiany obszarów zurbanizowanych, które są nazywane kryzysem miast. Dotyczą one wszystkich sfer ich funkcjonowania: gospodarczej, społecznej, ekologicznej oraz krajobrazowej (przestrzennej). Co więcej, od kilku lat obecne jest w literaturze – szczególnie niemieckiej i amerykańskiej – pojęcie kurczenia się miast (Shrinking Cities).
W niniejszym artykule zarysowano wstępne wyniki badań nad transformacjami krajobrazów małych miast w kontekście ich historii oraz fizjonomii możliwej do oceny na podstawie archiwalnych map i źródeł teledetekcyjnych. Przy czym skupiono się na wskazaniu trzech głównych nurtów owych transformacji: 1. wynikające z uwarunkowań historycznego rozwoju, 2. wynikające z następstw II Wojny Światowej i nowych form późniejszych miast, 3. wynikające ze współczesnych procesów rozwoju urbanistycznego ( w tym globalizacji).
Przeanalizowano dwa przykłady małych miast: Janowiec Wielkopolski, który można określić jako przykład braku dobrze rozwiniętego i historycznie ustalonego układu urbanistycznego oraz Barlinek jako przykład zniekształcenia tkanki miejskiej w wyniku działań wojennych, a następnie przebudowy.
Zaprezentowane w artykule zjawiska mają silny wpływ na system środowiskowy miasta, w tym zmniejszenie wydajności systemów wodno-kanalizacyjnych, spadek jakości infrastruktury miejskiej, występowanie opuszczonych zakładów przemysłowych, które są potencjalnymi źródłami zanieczyszczenia gleby i wody oraz budynków, które stają się miejscami nielegalnego zrzutu odpadów; w rzeczywistości same budynki stają się odpadami. Z drugiej strony zjawisko kurczenia się miast można potraktować jako szansę na zmianę opuszczonych gruntów w parki, otwarte przestrzenie i inne tereny zielone, dzięki czemu całe miasta będą bardziej przyjemne dla mieszkańców i bardziej zgodne z paradygmatem zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Religijne źródła stosunku Japończyków do natury i obraz świąt, obchodów i rytuałów w krajobrazie japońskim

Mimo pozorów globalizacji, krajobraz kulturowy Japonii dla nas Polaków jest zaskakujący, szokujący i niezrozumiały. Różni się zasadniczo od krajobrazu polskiego, a jednocześnie jest zupełnie różny od naszych wyobrażeń o Japonii. Powszechnie znane są niektóre wartości jak piękno japońskich świątyń, ogrodów, szczególny wdzięk przyrody czy minimalistyczna estetyka i imponujące rozwiązania techniczne. Znacznie mniej znane i przez to zaskakujące, są przejawy niebywałego zatłoczenia i przestrzennego chaosu kolosalnych aglomeracji miejskich. W artykule tym skupiono się na zagadnieniach, najdobitniej ukazujących tę fascynującą odmienność, jaką przyciąga nas do siebie ten daleki kraj. Są to znaki sacrum w japońskim krajobrazie kulturowym stanowiące ostoję i wsparcie tożsamości japońskiego krajobrazu. Przedstawiony jest tu także szczególnie trudny do zrozumienia stosunek Japończyków do natury, którego podstawą jest animistyczna religia shinto. W dobie globalizacji poznanie japońskiego krajobrazu kulturowego jest dla Europejczyka ważnym doświadczeniem inspirującym do rozważań nad różnorodnością kulturową świata.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Percepcja niematerialnych wartości polskich rzek przez studentów Uniwersytetu Warszawskiego

W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących percepcji rzek – ich wartości niematerialnych. Badania zarówno ilościowe jak i jakościowe przeprowadzono wśród studentów Uniwersytetu Warszawskiego w 2010 r. Opisywane przez respondentów rzeki były uznane przez nich jako „ich rzeki”. Najczęściej były to rzeki przepływające np. przez miejscowość, w której mieszkają lub w jej pobliżu. Zaprezentowano najczęściej wymieniane przez studentów wartości niematerialne „swojej rzeki”, a także – rzeki Wisły. Zwrócono uwagę na specyfikę języka jakiego, zarówno według autorki jak i respondentów, powinno się używać w przypadku opisu niematerialnych wartości rzek.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Percepcja przestrzeni w społeczności lokalnej

W artykule podjęto problematykę przestrzeni jako istotnego elementu kultury niematerialnej i materialnej w budowie tożsamości społeczności lokalnej. Problematyka ta jest umieszczona na gruncie przestrzeni społecznej. Przestrzeń rozumiana jest socjologicznie, nie tylko jako wytyczony obszar, lecz głównie jako obszar, który oddziaływuje na społeczność go zamieszkującą. Obszar ten jest nacechowany wytworami kultury tej społeczności, są to wytwory materialne i ich niematerialne konotacje w umysłach ludzkich. Wpływa to bezpośrednio na percepcje przestrzeni przez mieszkańców społeczności lokalnej. Kreuje to produkt lokalny, będący charakterystycznym dla danej wspólnoty, tworzący jej tożsamość i wachlarz kapitałów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Plac Św. Mikołaja we Wrocławiu – rewitalizacja dawnej przestrzeni sakralnej

Dzielnica Szczepin w wyniku walk o Wrocław pod koniec II wojny światowej uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Z powierzchni ziemi zniknął cały zespół urbanistyczny składający się z kwartałów gęstej zabudowy mieszkaniowej, fabryk i warsztatów oraz budowli i kompleksów sakralnych, będących istotnymi dominantami urbanistycznymi. Jedną z nich był XIX-wieczny kościół św. Mikołaja, stojący na placu św. Mikołaja w miejscu trzech średniowiecznych budowli pod tym samym wezwaniem. Obecnie plac ten jest pustym zieleńcem osiedlowym, przylegającym do ruchliwego skrzyżowania. Artykuł opisuje próby przywrócenia miastu dawnego terenu sakralnego, który poprzez nadanie mu funkcji publicznego skweru mógłby stać się interesującym miejscem w krajobrazie miasta, integrującym mieszkańców osiedla Szczepin. Jednocześnie, poprzez odpowiednią informację wizualną i zabiegi archeologiczne stałby się on jeszcze jedną atrakcją turystyczną Wrocławia, co miałoby istotne znaczenie w poznawaniu historii dzielnicy, pozbawionej po II wojnie światowej wszelkich pamiątek historycznych, a zwłaszcza budowli zabytkowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kalibracja map historycznych z zastosowaniem GIS

Mapy archiwalne są nieocenionym źródłem informacji o stanie środowiska geograficznego. Stanowią podstawowy materiał badawczy do analizy zmian charakterystyk przestrzennych środowiska. Warunkiem koniecznym rzetelnego przeprowadzenia analiz jest dokładne dopasowanie map archiwalnych do współczesnych materiałów kartograficznych oraz oszacowanie błędu tego dopasowania. Możliwości takie obecnie dają aplikacje komputerowe będące składowymi Systemów Informacji Geograficznej (GIS). Celem pracy jest prezentacja i omówienie metod kalibracji archiwalnych map papierowych z zastosowaniem GIS, mających na celu precyzyjne porównanie ich z aktualnymi warstwami referencyjnymi. Wyróżniono dwa warianty postępowania stosowane odpowiednio do map stworzonych w oparciu o osnowę geodezyjną i bez niej. Metody przetwarzania map archiwalnych omówione są na przykładzie dwóch serii map wojskowych zdjęć topograficznych Galicji opracowanych przez austriacki MGI (Militargeographisches Institut), ukończonych odpowiednio w roku 1783 i 1863.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rekultywacja i rewitalizacja jako sposoby przekształcenia terenów poprzemysłowych na tereny parkowo–rekreacyjne

Przekształcenia terenów poprzemysłowych stają się jedną z istniejących możliwości tworzenia terenów rekreacyjnych w rozrastających się miastach na całym świecie. Tereny poprzemysłowe powstały w wyniku przemian ekonomicznych i mają ogromny wpływ na wiele aspektów przestrzennych i społecznych. Jako przestrzenie zdegradowane, a często nawet niebezpieczne, posiadają swoisty potencjał związany z ich lokalizacją w mieście. Przy umiejętnym ich przekształceniu, powinny spełniać wiele istotnych funkcji społecznych, kulturalnych i rekreacyjnych. Przy rewitalizacji tego typu terenów nieodzownym procesem powinno być zdefiniowanie potrzeb lokalnej społeczności, identyfikacja cennych obiektów oraz zagrożeń wynikających ze skażenia środowiska naturalnego. Należy również wykorzystać istniejący potencjał miejsca, na który składa się m.in. szczególna, często unikatowa infrastruktura budowlana i techniczna oraz specyficzna roślinność wykształcona w wyniku sukcesji, co jednocześnie wpływa na zwiększenie miejskiej bioróżnorodności. Tego typu założenia parkowe, posiadają pewne wspólne cechy, które opisano w niniejszym artykule.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Niematerialne aspekty krajobrazu kulturowego pogranicza na przykładzie wybranych tradycji mieszkańców Podlasia

Krajobraz kulturowy jest źródłem symboli i znaczeń, które dla ludności zamieszkującej dany obszar są ważnym czynnikiem kształtującym ich tożsamość kulturową. Mają one często wymiar emocjonalny, wywołują pozytywne, bądź negatywne uczucia. Nośnikiem znaczeń w krajobrazie są elementy materialne, jak i niematerialne, przejawiające się w zwyczajach, wierzeniach oraz świadomości minionych wydarzeń. Na pograniczu kulturowym, gdzie mieszkają przedstawiciele kilku grup kulturowych mogą wykształcić się różne tradycje: a) przeciwstawne (których źródłem bywają konflikty, bądź pamięć o konfliktach), b) akceptowane bądź tylko tolerowane przez poszczególne grupy kulturowe (które nie przeciwstawiają, nie negują odmiennych tradycji, ale też z nich nie czerpią), c) może też dochodzić do przenikania tradycji, wzajemnego wzbogacania się. Na przykładach z Podlasia autorka postara się ukazać, jak kontakty międzykulturowe wpływają na kształtowanie się niematerialnego wymiaru krajobrazu kulturowego na pograniczu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka