rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ochrona substancji czy formy w zabytkach epoki modernizmu

Zagadnienie, czy chronić substancję czy formę, nie budzi żadnych wątpliwości wobec dawnych zabytków (ochrona reliktów murów oraz często niekompletnych kompozycji dekoracji plastycznych). W odniesieniu do architektury XX-wiecznej zakres remontów i prac konserwatorskich koncentruje się na formie i wyglądzie podobnym do dawnego, a wartość oryginalnego materiału jest niedoceniana.
Obecny stan budynków modernistycznych jest uwarunkowany sposobem ich użytkowania. Nieuchronny jest też proces degradacji materiałów budowlanych. Budowle zaniedbane przez brak należytej opieki są remontowane lub modernizowane wówczas, gdy ktoś doceni ich wartość architektoniczną. Remont i ewentualna konserwacja rozpoczyna się wtedy, kiedy budynek jest mocno zdegradowany. Wówczas podejmowane są działania mocno ingerujące w autentyczną tkankę. Zakres ingerencji konserwatorskich poszerzany jest zwykle o dostosowanie do współczesnych wymogów funkcjonalnych. Budynek dostosowuje się do potrzeb prawa budowlanego i wymogów termoizolacyjności docieplając ściany i wymieniając okna.
Efektem tych działań jest zgoda na wymianę autentycznych materiałów – np. wypraw elewacyjnych z tynków szlachetnych, wymiana ruchomego wyposażenia, jak w omówionym w artykule przykładzie Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki. Nowy detal otrzymuje wygląd zbliżony do elementów dawnych. Wymiana materiałów wiąże się też z dostosowaniem do współczesnych potrzeb i przepisów prawa budowlanego. Istnieje więc duża sprzeczność pomiędzy tradycyjną ochroną zabytków i doktryną konserwatorską a prowadzonymi pracami.
Modernizacje i adaptacje budynków XX-wiecznych powinny respektować ideowe założenia modernizmu odnoszące się do zachowania bryły i ściśle związanej z nią funkcji. Powinny też dążyć do zachowania w możliwie największym stopniu oryginalnej substancji. Wartość materii XX-wiecznej nie jest mniejsza niż pochodzącej z epok starszych. Upływ czasu sprawia też, że traktowanie detali modernistycznych jako współczesnych staje się całkowicie nieuzasadnione.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dukla w średniowieczu. Prolegomena do badań

Dukla jest miastem położonym w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, około 20 km na południe od Krosna. Na jej rozwój miały wpływ trakty handlowe, w tym prowadzący przez miasto Trakt Węgierski.
Artykuł porusza problematykę dotyczącą powstania miasta Dukla ze szczególnym uwzględnieniem pierwotnej lokacji wsi, na której fragmentach w latach ok. 1380–1402 usytuowano miasto. Zarówno lokacja wsi, jak też miasta nie była procesem jednoetapowym. Średniowieczny rodowód miasta, bogata historia oraz interesujący układ urbanistyczny skłaniają do przeprowadzenia głębokiej analizy przestrzennej oraz wykonania badań architektoniczno-urbanistycznych z uwzględnieniem dotychczasowego dorobku badań historycznych. Artykuł stanowi wstęp do badań nad zmianami przestrzennymi i terenowymi, które miały wpływ na dzisiejszy obraz Dukli.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Most wiszący z Pruskiej Królewskiej Huty Malapane w Ozimku

180 lat temu, 12 września 1827 roku, w Ozimku nieopodal Opola na Śląsku miała miejsce doniosła uroczystość. Oddano do użytku wspaniałe dzieło kunsztu inżynierskiego i hutniczego, jakim jest wiszący most o konstrukcji łańcuchowej na rzece Mała Panew. Rozwiązanie techniczne zastosowane przy budowie tej przeprawy było zupełnie nowatorskie i wyprzedzało wcześniejsze dokonania. Jak miało się okazać, most w Ozimku był jedną z pierwszych tego typu konstrukcji na świecie. Obecnie jest na pewno najstarszą taką budowlą na stałym lądzie kontynentu europejskiego. Posłużył jako wzór przy budowie wielu podobnych przepraw mostowych na całym świecie.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
O ochronie architektury sakralnej lat 70. i 80. XX wieku

Współczesność, pomimo braku utrudnień instytucjonalnych i z nieograniczonymi możliwościami technicznymi, generuje zupełnie inną gamę problemów, z którymi borykają się włodarze tych już prawie półwiekowych świątyń. Ich stan techniczny i zupełnie zrozumiała dekapitalizacja infrastruktury powoduje konieczność remontów, napraw, a te implikują pytania o wartość zabytkową obiektów. W całym zasobie odziedziczonych świątyń tylko te najwybitniejsze, wpisane w historię architektury współczesnej, nie wywołują wątpliwości, iż są cennymi reliktami i należy je zachować według wszelkich zasad konserwatorskich.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Przeszłość dla przyszłości: tysiącletnia Wiślica i jej materialne i niematerialne dziedzictwo. Pomnik historii jako forma opieki RP

Wiślica, niewielka miejscowość położona malowniczo w dolinie Nidy, odzyskała w 2018 roku prawa miejskie, nadane jej jeszcze przez Władysława Łokietka. Niegdyś była znaczącym ośrodkiem w Polsce piastowskiej, związanym z tradycjami znanego w ówczesnej Europie państwa Wiślan, ale jej dziedzictwo zachowało się w zróżnicowanym stanie: od wspaniałej gotyckiej kolegiaty i Domu Długosza, poprzez relikty słynnej płyty orantów zachowanej w podziemiach kolegiaty i kilku romańskich i gotyckich kościołów, po zdegradowane „grodzisko na łąkach” z IX–X wieku i zapomniane palatia z rotundami na Regii. Obecnie Wiślica podjęła realizację ambitnego projektu przywrócenia dawnej jej świetności i powrotu na listę miejsc historycznych znaczących dla Polski i Europy.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Europejskie miasto potrzebuje pomocy

Autor mając świadomość wielu konfliktów, sprzeczności interesów i cywilizacyjnych niebezpieczeństw pomiędzy dziedzictwem przestrzeni a współczesnością uważa, że ochrona i kształtowanie krajobrazu i ekonomiczny rozwój miasta mogą być synergicznie połączone. Uważa, że krajobraz kształtuje i stymuluje rozwój ekonomiczny, dlatego też krajobraz miejski powinien być poddany tym samy prawom, które rządzą rynkiem. Ale należy pamiętać, że krajobraz jest własnością społeczną, wspólnym dobrem, a to znaczy w praktyce, że mechanizmy rynkowe nie zawsze gwarantują zbieżność celów indywidualnych i społecznych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zmiany w aranżacji placów rynkowych miast lokacyjnych w Polsce południowo-wschodniej po 1945 roku (na wybranych przykładach)

Niniejszy artykuł dotyczy problematyki związanej ze zmianami, jakie zaszły po roku 1945 w zagospodarowaniu rynków miast lokacyjnych Polski południowowschodniej. Przedmiotowe zagadnienie opisano na przykładzie trzech wybranych miast: Kołaczyc, Brzostka i Jaślisk.
Opisane wyżej zmiany zachodziły w trzech etapach, które były związane z sytuacją polityczno-gospodarczą kraju. Pierwszy etap dokonywał się w okresie zaraz po II wojnie światowej. Wówczas kondycja placów rynkowych zależała od wielkości zniszczeń, jakich na terenie danego ośrodka dokonała wojna. W drugim etapie zmiany w wyglądzie rynków dokonywały się pośrednio pod wpływem ideologii komunizmu. Polegały one m.in. na obsadzaniu rynków zielenią wysoką oraz lokalizacją w ich przestrzeni symboli (pomników) komunizmu, co powodowało zafałszowanie ich pierwotnego charakteru oraz kompozycji. Etap trzeci, który dokonał się, a raczej w wielu przypadkach wciąż się dokonuje, to okres po roku 1989, kiedy to wraz ze stopniową poprawą sytuacji gospodarczej kraju i odejściem od ideologii komunizmu w wielu miastach, także tych na terenie Polski południowowschodniej, obserwujemy działania na rzecz rewaloryzacji przestrzeni rynkowej.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Metody wzmacniania zabytkowych sklepień ceglanych akceptowalne z punktu widzenia doktryny konserwatorskiej

W artykule omówiono zagadnienia związane z analizą odkształceń i naprężeń wzmocnionych sklepień ceglanych. Przedstawiono problemy związane z naprawą i rekonstrukcją sklepień. Zaprezentowano różne sposoby wzmacniania tego typu konstrukcji ceglanych stosowane po stronie grzbietowej, mając na uwadze, że zazwyczaj po stronie podniebienia występują freski lub inne zdobienia. Przedstawiono metody analityczne i numeryczne (MES) stosowane w analizie konstrukcji łuków, sklepień i kopuł. Przedstawiono również wyniki badań wykonanych w skali technicznej w laboratorium Instytutu Budownictwa Politechniki Wrocławskiej. Dokonano też oceny efektywności różnego rodzaju zastosowanych wzmocnień (wklejane pręty stalowe, siatki i taśmy FRP).

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Reprezentatywne czy wyjątkowe – dylematy ochrony dziedzictwa 2. połowy XX wieku

A. Riegl stwierdził, że każde ludzkie dzieło posiada wartość historyczną, co czyni je potencjalnym zabytkiem. Myśl tę potwierdzono w Karcie Weneckiej, gdzie stwierdzono: Pojęcie zabytku rozciąga się również na skromne obiekty, które z upływem czasu nabrały znaczenia kulturalnego. Echem tych sformułowań jest egalitaryzm ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, według której zabytkiem może być to, co jest świadectwem minionej epoki oraz ma wartości historyczne, artystyczne i naukowe. Dla dzieł 2. połowy XX wieku (przynajmniej do 1989 r.) nie ma barier chronologicznych uznania za zabytek w myśl ustawy o ochronie zabytków, a zarazem jest to praktycznie jedyna skuteczna forma ochrony. Przy bogactwie zasobu pojawia się refl eksja o konieczności wyboru przedmiotu ochrony. Pytanie, czy chronić np. „blokowiska”, jest trudnym wyzwaniem dla służby konserwatorskiej. Wymusza weryfikację doktryny i kryteriów wyboru obiektów chronionych, skupienie się na dziełach wyjątkowych, kosztem liczebności powtarzalnych.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Najnowsze tendencje w kształtowaniu ekspozycji archeologicznej

Dziedzictwo kulturowe wymaga czytelnej projekcji w świadomości społeczeństwa i indywidualnego odbiorcy, czyli takiej ekspozycji, która pozwala na interpretację przeszłości w oparciu o czytelną granicę pomiędzy autentyzmem materii a naukowo budowanym „modelem historycznej rzeczywistości”.
Sposoby eksponowania zabytków archeologii podlegają ciągłemu rozwojowi i ewolucji. Najbardziej zauważalny proces ewolucji w kształtowaniu owych ekspozycji można zaobserwować pośród najdłużej działających parków archeologicznych w Europie.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zastosowanie badań rezystograficznych do analizy zakresu degradacji tkanki drzewnej w przekrojach polichromowanych elementów zrębu ścian drewnianej budowli zabytkowej w celu optymalizacji obszaru transferu polichromii (na przykładzie cerkwi w Miękiszu Starym)

Badania rezystograficzne to wysoce efektywna metoda określania stanu zachowania tkanki drzewnej w przekrojach elementów drewnianych konstrukcji historycznych. W niniejszym artykule prześledzono możliwości zastosowania tej techniki do analizy stopnia i zasięgu degradacji polichromowanych elementów konstrukcyjnych, a tym samym do optymalizacji zakresu transferu polichromii na nowe podłoże w obszarze elementów przewidzianych do całkowitej lub częściowej wymiany. Omówione badania zostały przeprowadzone na elementach konstrukcyjnych cerkwi w Miękiszu Starym, a ich wyniki zamieszczono w postaci odpowiednich wykresów.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Drewniana zabytkowa wieża radiostacji w Gliwicach

Wieża telekomunikacyjna w Gliwicach, o wysokości 110,7 m, została wzniesiona w 1933 roku jako przestrzenna konstrukcja kratowa, w całości z modrzewiowego drewna. Wszystkie połączenia wykonano na śruby i sworznie mosiężne. Podczas 70 lat ciągłej eksploatacji wieża była kilkakrotnie badana i zabezpieczana, ale były także długie okresy bez odpowiedniej konserwacji. Od 1998 roku konstrukcję poddano starannym obserwacjom i pomiarom. Stwierdzono wiele zmian w geometrii węzłów, jak też uszkodzeń prętów drewnianych. Na podstawie badań i analiz komputerowych przyjęto zakres niezbędnych wzmocnień. Wieża jest na tyle wiekowa, że jest traktowana jako zabytek techniki, a zatem metody napraw i wzmocnień są ograniczone. Specjalną metodę wzmocnienia za pomocą taśm z włókien węglowych wprowadzono w najsilniej wytężonych prętach; zalecono także ogólną impregnację drewna.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zamki pokrzyżackie w województwie chełmińskim w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów

Zamki dawnego państwa krzyżackiego w Prusach, jako wybitne pomniki architektury gotyckiej, budziły zainteresowanie od XIX wieku. Ich nowożytne przekształcenia były jednak traktowane na marginesie. W czasach, kiedy Prusy Królewskie były częścią Rzeczypospolitej, zamki te stały się jednak siedzibami koronnych dostojników i przez nich były rozbudowywane i modernizowane, aby sprostać wymaganiom nowej epoki.
W niniejszym tekście scharakteryzowano nowożytne przekształcenia zamków na przykładzie wybranych obiektów z terenu województwa chełmińskiego. Można je podzielić na dwie zasadnicze grupy. W pierwszej główny nacisk inwestycyjny skupiał się na przekształceniu zamku wysokiego (dawnego domu konwentu) w wygodną rezydencję starościńską bądź biskupią. Do grupy tej zaliczyć można zamki w Lipienku, Golubiu, Starogrodzie i Lubawie. Modernizacje objęły przede wszystkim wnętrza piano nobile, ale także (w różnym stopniu) elewacje, np. przez ich otynkowanie i przekształcenie formy okien. Natomiast druga grupa zamków charakteryzuje się przebudową starych i wznoszeniem nowych budynków na parchamach i przedzamczach. W przypadku tych obiektów (Grudziądz, Brodnica, Wąbrzeźno) zabudowa poza zamkiem wysokim pełniła ważną rolę rezydencjonalną.
Modernizowane w stylu renesansowym i barokowym zamki pozostały siedzibami starostów i biskupów aż do rozbiorów. Dopiero zmiana władzy państwowej przypieczętowała ich degradację i ostateczne opuszczenie.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Mechanical response of a lap scarf joint with inclined faces and wooden dowels under combined loading

Artykuł poświęcony jest analizie pracy mechanicznej połączeń zakładkowych z zamkiem ukośnym i drewnianymi kołkami, które są powszechnie stosowane podczas prac naprawczych uszkodzonych belek w konstrukcjach zabytkowych. Przeprowadzono testy badawcze oraz analizę numeryczną w celu sprawdzenia parametrów mechanicznych, takich jak sztywność oraz wytrzymałość tego typu protez. Badania koncentrowały się na analizie pracy połączeń w warunkach obciążenia złożonego, gdy element poddawany był działaniu naprężeń ściskających i zginających, oraz rozciągających i zginających. Prowadzący testy starali się symulować rzeczywiste warunki obciążenia, jakim poddawane są zabytkowe drewniane wiązary dachowe, takie jak połączone naprężenia ściskające i zginające oddziałujące na krokwie lub naprężenia rozciągające i zginające oddziałujące na belki wiązarowe. Przeprowadzono testy połączeń belek w pomniejszonej skali, poddanych czystemu zginaniu, obciążeniom złożonym ściskającym i zginającym oraz obciążeniom złożonym rozciągającym i zginającym. Następnie przygotowano Model Elementów Skończonych, na którym zweryfi kowano wyniki otrzymane w eksperymentach oraz posłużono się nim do określenia wytrzymałości połączonych belek. Możliwość zastosowania połączeń na zakładkę z zamkiem i kołkami drewnianymi do naprawy zniszczonych elementów konstrukcyjnych w zabytkowych wiązarach dachowych analizowana była pod kątem wytrzymałości i sztywności złącza. Ponadto przeprowadzono analizę autentyczności i kwestii estetycznych użycia tego typu protezy w zabytkowych konstrukcjach drewnianych, testując dwa rodzaje złączy na zakładkę z zamkiem – o dwóch licach i o trzech licach.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Niezbadane losy Pałacu w Łobzowie za czasów Jana III Sobieskiego. Próba komputerowej rekonstrukcji na podstawie analizy historii pałacu od roku 1655 do połowy XIX wieku

Pałac w Łobzowie został doszczętnie zniszczony przez Szwedów w 1655 roku. Za jego późniejszą odbudowę odpowiada Jan III Sobieski. To właśnie temu władcy udało się przywrócić rezydencji królewskiej w Łobzowie jej dawną świetność. Materiały źródłowe potwierdzają, że Sobieski otoczył pałac szczególną opieką i mieszkał w nim przez wiele lat wraz z żoną i dziećmi. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie generalny remont rezydencji łobzowskiej po szwedzkich zniszczeniach. Do dziś jednak nie wiadomo, w jakiej formie i do jakiego stopnia król odbudował budynek. Po jego śmierci pałac ponownie podupadł i popadł w ruinę, która przetrwała aż do początku XIX wieku. To właśnie wtedy został on przejęty przez Austriaków. Na podstawie analizy wykonanych przez nich inwentaryzacji oraz projektów przebudowy możliwa jest próba rekonstrukcji retrospektywnej, mająca na celu komputerowe odtworzenie bryły rezydencji z czasów, gdy mieszkał w niej Jan III Sobieski wraz z rodziną.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
„Zrodzone z duszy ludu”. Ochrona sakralnej architektury drewnianej na międzywojennym Górnym Śląsku a polsko-niemiecki spór o narodowy charakter regionu

Ochronę pomników drewnianej architektury sakralnej uznano za jedno z najpoważniejszych wyzwań, przed jakimi stanęli konserwatorzy zabytków Prowincji Śląskiej, działający od schyłku XIX w. Wypracowana przez nich strategia postępowania doczekała się weryfikacji po Wielkiej Wojnie na podzielonym polsko-niemiecką granicą Górnym Śląsku, gdy drewniany kościół wykorzystywano jako dowód na polski lub niemiecki charakter kultury regionu. Metody ochrony zabytków stosowane przez polskich i niemieckich konserwatorów były nieco inne. W Prowincji Górnośląskiej dopuszczano daleko idące przekształcenia przestrzeni i bryły obiektów, by zachować ich funkcję i lokalny pejzaż. Podobnie jak przed I wojną światową dokonywano też translokacji. W województwie śląskim, gdzie prawna i finansowa sytuacja służb konserwatorskich była korzystniejsza, egzekwowano obowiązek opieki nad zabytkami, wspierając parafie dotacjami. Planowano też organizację skansenu w Katowicach, przenosząc do miejskiego parku drewniany kościół z Syryni. Inny obiekt trafił z Knurowa do Chorzowa. W ten sposób dwa największe miasta polskiej części regionu doczekały się obiektów, które miały stanowić świadectwo jego odwiecznej polskości.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Tuż po realizmie socjalistycznym. Architektura i urbanistyka Wrocławia z przełomu lat 50. i 60. XX wieku

W 1954 r. Nikita Chruszczow ocenił negatywnie formy budowli wznoszonych w okresie stalinowskim oraz koszty ich realizacji, wzywając do „racjonalizacji” i uprzemysłowienia budownictwa. Mimo to proces przechodzenia od wzorców realizmu socjalistycznego do architektury odwołującej się do przedwojennego modernizmu nie był rewolucyjny, ale raczej ewolucyjny. We Wrocławiu zachowało się wiele pojedynczych obiektów i zespołów budowli, w których socrealistyczny „historyzm” uproszczono i próbowano powiązać go z nowymi technologiami w budownictwie. W artykule zostały zatem przedstawione wybrane wrocławskie realizacje powstałe na styku dwóch wspomnianych „epok”.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Zabójstwo miasta, zabójstwo przestrzeni. Manipulacje urbanistyczną tkanką miejską Sarajewa jako pochodna przemian politycznych

Przemiany polityczne powodują ważne konsekwencje przestrzenne, architektoniczne i infrastrukturalne w obrębie struktury miejskiej. Uwypuklenie różnic ideologicznych pomiędzy skłóconymi grupami społecznymi może prowadzić do roszczeń terytorialnych, polaryzacji i odosobnienia, które stają się źródłem kolejnych napięć pomiędzy mieszkańcami. Projektowanie środowiska miejskiego jest wówczas często traktowane jako środek do symbolicznego zdobycia władzy nad inną grupą; na porządku dziennym są próby wpływania na praktyki społeczne poprzez tworzenie dosłownych i umownych rozgraniczeń. W niniejszym artykule podjęto próbę diagnozy podstawowych mechanizmów bezpośrednio oddziałujących na aktualne uformowanie urbanistyczne i architektoniczne Sarajewa, stolicy Bośni i Hercegowiny, dotkniętej podziałami narodowo-etnicznymi i religijnymi oraz naznaczonej piętnem niedawnej wojny.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Kierunki rozwoju urbanistyki nowożytnej w Polsce południowo-wschodniej. Geneza, modele urbanistyczne, przykłady

Niniejszy artykuł dotyczy kierunków rozwoju urbanistyki renesansowej w Polsce, która narodziła się pod wpływem prądów humanistycznych i teorii urbanistyki odrodzenia powstałych we Włoszech. W pracy zostały zaprezentowane takie miasta jak Brody, Brzeżany, Żółkiew, Krasiczyn, Sieniawa, Zamość, Stanisławów, Wielkie Oczy, Głogów Małopolski. Na wybranych przykładach wyżej wymienionych miast udowodniono, że mają szereg cech wspólnych, które wyróżniają je jako nowożytne konstrukcje urbanistyczne. Są to m.in. dobór miejsca lokalizacji w terenie płaskim, wprowadzenie dużych rynków usytuowanych centralnie w planie miasta, dominacja czynnika kompozycyjnego, dążenie do symetrii i osiowości, dążenie do ujednolicenia architektury.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Dziedzictwo architektoniczne (ratusz oraz pałac) miasta Dukla na Podkarpaciu

Niniejszy artykuł dotyczy dziedzictwa kulturowego średniowiecznego miasta Dukla, położonego na Podkarpaciu. Opisano w nim dwa szczególnie cenne obiekty, które znajdują się na terenie ośrodka: ratusz oraz pałac. Celem przeprowadzonych studiów jest zwrócenie uwagi na potencjał dziedzictwa kulturowego miasta, w tym przede wszystkim na wartości materialne i niematerialne omawianych obiektów, a także na potrzebę ich ochrony, dokumentowania i udostępnienia.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Tadeusz Bonifacy Chrzanowski (1926-2006)

Już wszystko zrobiłem, co miałem zrobić i więcej nie mam nic do powiedzenia - mawiał u schyłku swego życia.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce
Witold Straus (1932-2011)

Witold Straus był historykiem, tłumaczem literatury czeskiej, varsavianistą, społecznikiem. W latach 60. XX w. pełnił funkcję attaché kulturalnego w ambasadzie polskiej w Pradze, skąd został odwołany za poparcie Praskiej Wiosny w 1968 r. Pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Należał do członków-założycieli Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich i był jego wieloletnim wiceprezesem. Był w 1976 r. jednym z pomysłodawców utworzenia Społecznego Komitetu Opieki  nad Zabytkami stołecznego Cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego, co formalnie dokonało się w 1984 r. Witold Straus pełnił funkcję Przewodniczącego Komitetu w l. 1993-2009. W l. 1984-2009 pod egidą Komitetu przeprowadzono renowację i konserwację ponad 280 pomników, nagrobków, kapliczek i ogrodzeń. Wszystkie te obiekty reprezentują dużą wartość historyczną i artystyczną. Witold  Straus  należał do najaktywniejszych działaczy Towarzystwa Opieki nad Zabytkami (TOnZ). Pełnił funkcję wiceprezesa TOnZ. Był współzałożycielem Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami - warszawskiej nekropolii o osiemnastowiecznej genezie. Przez wiele lat był prezesem stołecznego oddziału tego Komitetu. Był też członkiem Warszawskiej Rady Ochrony Dóbr Kultury i Wojewódzkiej Komisji Konserwatorskiej. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS, Towarzystwa Przyjaciół  Warszawy, Towarzystwa Śpiewaczego "Harfa". Należał do założycieli Stowarzyszenia Muzeum Medycyny. Z racji uprawianego zawodu i pełnionej kiedyś funkcji był przyjacielem Czechów, aktywnie zainteresowanym pogłębianiem współpracy polsko-czeskiej na polu kultury.

Czasopismo: Wiadomości Konserwatorskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce