rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zwalczanie międzynarodowej przestępczości w logistyce na wybranych przykładach — narzędzia, metody, system kar

W artykule omówiono zjawisko zwalczania międzynarodowej przestępczości w logistyce na przykładzie kontroli dokonywanych przez funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej. Celem artykułu jest identyfikacja przestępstw występujących w logistyce w odniesieniu do: towaru, dokumentów, obsługi systemów SENT i ANPRS oraz wynikających z działań przedsiębiorców. Dokonano charakterystyki wykorzystania narzędzi i metod w zwalczaniu przestępczości w logistyce na przykładzie: kontroli SENT, Automatycznego Systemu Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych (ANPRS) i analizy kryminalnej. Przeanalizowano dostępne statystyki dotyczące liczby przeprowadzonych kontroli w latach 2018–2020 na podstawie kontroli SENT. Wskazano wybrane instytucje i organy wewnątrzunijne oraz międzynarodowe, powołane m.in. do zwalczania przestępczości w logistyce. Przedstawiono przykłady udaremnionych prób przemytu towarów w transporcie drogowym.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o zarządzaniu i jakości
Koszty logistyki jako determinanta współczesnych procesów logistycznych

Identyfikacja kosztów logistyki jest przedsięwzięciem złożonym i trudnym do wykonania w praktyce. Efektywność procesów logistycznych wiąże się wprost z prowadzeniem rachunku ekonomicznego w logistyce i jest zasadniczą determinantą projektowania i realizacji tych procesów, w tym zarządzania nimi. W konsekwencji określenie wpływu kosztów logistyki na współczesne procesy logistyczne wiąże się z identyfikacją właściwości kosztów logistyki, ich oceną oraz określeniem tendencji zmian w rachunku tych kosztów, co odzwierciedlają treści artykułu. W konsekwencji zostały w nim przedstawione wymogi teoretyczno-praktyczne konieczne do spełnienia, aby wykorzystać w pełni wyniki poprawnej identyfikacji wielkości kosztów logistyki do racjonalizacji procesów logistycznych w przedsiębiorstwach.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Logistyka w ujęciu ekonomii instytucjonalnej

Ekonomia instytucjonalna pojawiła się w Stanach Zjednoczonych już ponad sto lat temu. Amerykańscy ekonomiści w odróżnieniu od europejskich w małym stopniu koncentrowali uwagę na rozważaniach teoretycznych, natomiast intensywniej skupiali się na wyciąganiu wniosków, które mogły mieć praktyczne zastosowanie w polityce gospodarczej. Logistyka w ujęciu instytucjonalnym wiąże się z aspektem organizacyjnej integracji działań (czynności) logistycznych, a w gospodarce narodowej funkcjonuje w postaci kilku strategii. Głównymi wyznacznikami jej działania są zespoły metod i teorii, które odgrywają w logistyce istotną rolę. Celem artykułu jest rozpoznanie i analiza wpływu ekonomicznych determinant funkcjonowania logistyki w gospodarce narodowej w ujęciu ekonomii instytucjonalnej. Głównym problemem badawczym artykułu jest próba znalezienia odpowiedzi na pytanie: „Jakie ekonomiczne determinanty decydują o funkcjonowaniu logistyki w gospodarce narodowej?”.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Kształcenie kadr logistycznych na potrzeby Sił Zbrojnych RP — problem i wyzwania

Opracowanie dotyczy problematyki kształcenia kadr logistycznych na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP). Celem publikacji jest identyfikacja potrzeb kształcenia kadr logistycznych w systemie logistycznym SZ RP. Główny problem badawczy wyraża się w pytaniu: „W jakich kierunkach powinna zmierzać oferta kształcenia uczelni wojskowych, aby sprostać potrzebom współczesnego i przyszłego wojskowego rynku pracy w obszarze logistyki?”. W artykule zawarto wyniki badań własnych (wywiady eksperckie) oraz doświadczenia z realizacji oferty dydaktycznej Akademii Sztuki Wojennej.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Wybrane cechy osobowości pielęgniarek a elastyczność w radzeniu sobie ze stresem – moderacyjna rola wieku i stażu pracy

WstępW wynikach wielu badań wskazuje się, że zawód pielęgniarki obciążony jest zwiększonym ryzykiem doświadczania stresu oraz wypalenia zawodowego. Efektywne radzenie sobie ze stresem może zarówno chronić przed wypaleniem, jak i wpływać na jakość sprawowanej nad pacjentem opieki. Na efektywność mają wpływ m.in. cechy osobowości. W badaniu postanowiono sprawdzić, czy empatia, impulsywność i skłonność do ryzyka pełnią rolę predykcyjną dla elastyczności w radzeniu sobie ze stresem.Materiał i metodyZastosowano <i>Kwestionariusz impulsywności IVE</i> Eysencka i Eysenck w polskiej adaptacji Jaworowskiej oraz <i>Kwestionariusz Elastyczności w radzeniu sobie ze stresem</i> Basińskiej i wsp. Oba narzędzia charakteryzowały się zadowalającymi parametrami statystycznymi. Badani wypełniali także ankietę osobową. Analizowano wyniki uzyskane od 137 pielęgniarek.WynikiSkłonność do ryzyka korelowała istotnie statystycznie z elastycznością w radzeniu sobie ze stresem oraz wszystkimi jej wymiarami (repertuarem strategii, zmiennością strategii oraz refleksyjnością) na poziomie niskim. Nie wykazano podobnych zależności dla empatii oraz impulsywności. W predykcyjnej ocenie roli wybranych cech osobowości dla elastyczności w radzeniu sobie ze stresem tylko skłonność do ryzyka była istotnym predyktorem. Choć model okazał się istotny statystycznie, pozwalał wyjaśnić zmienność elastyczności tylko w 7%.WnioskiWystępowała niska istotna statystycznie zależność między skłonnością do ryzyka u pielęgniarek a ich elastycznością w radzeniu sobie ze stresem. Empatia i impulsywność nie pełniły roli predykcyjnej.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Dwa typy elastyczności – w radzeniu sobie i poznawcza –
oraz ich relacja z odczuwanym stresem wśród funkcjonariuszy straży pożarnej

WstępElastyczność w radzeniu sobie ze stresem i elastyczność poznawcza to konstrukty nowe na gruncie polskich i europejskich nauk
psychologicznych. Osoba elastyczna w radzeniu sobie posiada szeroki repertuar poddawanych refleksji strategii zaradczych, zmienianych
w zależności od ich skuteczności lub specyfiki sytuacji. Osoba elastyczna poznawczo jest gotowa do poszukiwania nowych sposobów
radzenia sobie. Zawód strażaka wiąże się z narażeniem na różne stresory, a stres zawodowy może wpływać nie tylko na zdrowie psychiczne,
lecz również na jakość wykonywanej pracy. Dlatego elastyczność w radzeniu sobie ze stresem i elastyczność poznawcza wydają
się tak ważne. Celem badania była empiryczna weryfikacja związku pomiędzy elastycznością w radzeniu sobie i elastycznością poznawczą
oraz określenie ich relacji z odczuwanym przez badanych stresem.Materiał i metodyDo badania zakwalifikowano 104 strażaków –
tylko mężczyzn. Średni wiek badanych to 34 lata (SD = 7,81). Wykorzystano <i>Kwestionariusz elastyczności w radzeniu sobie</i> (KERS-14),
<i>Kwestionariusz elastyczności poznawczej</i> (KEP) oraz <i>Skalę odczuwanego stresu</i> (<i>Perceived Stress Scale</i> – PSS-10).WynikiU badanych
strażaków występował istotny statystycznie związek między elastycznością w radzeniu sobie ze stresem i jej wymiarami a elastycznością
poznawczą i jej wymiarami. Najsilniejszy pozytywny związek zaobserwowano pomiędzy elastycznością poznawczą i repertuarem strategii
(r = 0,639, p < 0,001), najsłabszy – pomiędzy kontrolą poznawczą a refleksyjnością (r = 0,257, p = 0,009). Dowiedziono, że występuje
istotny statystycznie negatywny związek pomiędzy elastycznością w radzeniu sobie ze stresem (r = –0,339, p = 0,001) i elastycznością
poznawczą (r = –0,359, p < 0,001) a odczuwanym przez badanych stresem. Nie odnotowano istotnego statystycznie związku pomiędzy
refleksyjnością stanowiącą wymiar elastyczności w radzeniu sobie a odczuwanym przez strażaków stresem.WnioskiNależy rozważyć
możliwość uwzględnienia w programach profilaktycznych skierowanych do strażaków potrzeby wspierania zasobów podmiotowych, do
których zaliczyć można elastyczność w radzeniu sobie ze stresem i elastyczność poznawczą. Wyniki wskazują również na konieczność
pogłębienia badań w celu lepszego zrozumienia obu konstruktów.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Zasoby i działalność jednostek służby medycyny pracy w Polsce: analiza obligatoryjnej sprawozdawczości za lata 2014–2018

WstępLiczbę lekarzy i jednostek służby medycyny pracy (SMP) w Polsce, a także realizowaną przez nich działalność profilaktyczno-
orzeczniczą można ocenić na podstawie obowiązkowej sprawozdawczości medycznej.Materiał i metodyAnalizą objęto dane
z lat 2014–2018 zawarte w formularzach statystycznych MZ-35 i MZ-35A. Dla potrzeb oceny zakresu sprawozdawczości z dziedziny
medycyny pracy przeprowadzono online kwestionariuszowe badanie opinii ekspertów.WynikiW 2018 r. w Polsce było zarejestrowanych
6685 lekarzy SMP, 6005 jednostek podstawowych SMP oraz 20 wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (WOMP).
Widoczne jest zróżnicowanie terytorialne pod względem dostępu do świadczeń medycyny pracy. W Polsce na 1 lekarza SMP przypada
średnio 3481 osób w wieku produkcyjnym (najmniej w województwie śląskim – 1566 osób, najwięcej w podlaskim – 7142).
W latach 2014–2018 wykonywano rocznie średnio 5 223 000 badań profilaktycznych pracowników oraz 322 000 badań w związku
z praktyczną nauką zawodu wśród uczniów, studentów, słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych i uczestników studiów
doktoranckich. W 2018 r. po raz pierwszy wykonano więcej badań wstępnych niż okresowych. Rocznie ok. 0,03% orzeczeń lekarskich
o braku lub istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do pracy wydawanych w jednostkach podstawowych SMP jest kwestionowana
pod względem formalnym przez pracowników lub pracodawców. W wyniku postępowania odwoławczego prowadzonego
w WOMP-ach w 58% takich przypadków zmieniono pierwotną decyzję orzeczniczą. W ostatnich latach <60% lekarzy zobligowanych
do sporządzania sprawozdań z działalności profilaktycznej spełniało ten coroczny obowiązek. Za główne przyczyny takiej
sytuacji ankietowani eksperci uznali wprowadzenie sprawozdawczości elektronicznej, brak realnych konsekwencji za nieprzesłanie
sprawozdania oraz niedostateczną wiedzę lekarzy.WnioskiNależy monitorować terytorialną dostępność badań profilaktycznych
wykonywanych przez lekarzy SMP dla wszystkich zobligowanych do ich zapewnienia pracodawców oraz dla wszystkich pracowników,
którzy mają obowiązek poddać się badaniom. Zakres przedmiotowy obligatoryjnej statystyki publicznej dotyczący działalności
orzeczniczej medycyny pracy wymaga aktualizacji. Z uwagi na dużą stabilność rodzajów wydawanych orzeczeń powinien mieć
zawężony zakres szczegółowości.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Błąd medyczny w teorii i praktyce – przegląd najważniejszych zagadnień

W ostatnich latach w Polsce, mimo braku systemu monitorowania niepożądanych zdarzeń medycznych, na podstawie dostępnych sprawozdań i statystyk stwierdzono gwałtowny wzrost liczby skarg do różnych instytucji medycznych i prawnych oraz spraw sądowych z podejrzeniem popełnienia błędu medycznego, co stanowi poważny problem zarówno medyczny, jak i prawny. Celem pracy był przegląd teoretycznych i praktycznych zagadnień dotyczących błędów medycznych w aspekcie medyczno-prawnym na gruncie aktualnego prawodawstwa w Polsce. W artykule przedstawiono zakres pojęciowy oraz ewolucję terminologii od określenia „błąd sztuki lekarskiej” aż do obowiązującego w medycynie i prawie terminu „błąd medyczny”. Rozważono również problem błędu medycznego w kategoriach medyczno-prawnych zgodnie z obowiązującymi w Polsce prawnymi regulacjami i etycznymi standardami w medycynie. Przeanalizowano klasyfikacje i przyczyny powstawania błędów medycznych oraz ich skutki. Na podstawie aktualnego piśmiennictwa przejrzano polskie orzecznictwo sądowe i przedstawiono wybrane przykłady orzeczeń prawnych w odniesieniu do różnych kategorii błędów medycznych. W świetle niejednoznaczności w zakresie zarówno pojęciowym, jak i kategoryzacyjnym w odniesieniu do niepożądanych zdarzeń medycznych – błędów, niedopatrzeń, zaniedbań i zaniechań – słuszne wydaje się przyjęcie jednoznacznego definiowania i klasyfikacji. Takie uporządkowanie rozszerzyłoby możliwości badań w zakresie etiologii błędów medycznych, a co ważniejsze, przygotowanie takich procedur, które zabezpieczałyby pacjenta i pozwalały na maksymalne ograniczenie liczby błędów medycznych i innych niepożądanych zdarzeń. Ponadto uszczegółowienie medycznych, prawnych i ekonomicznych standardów postępowania w jednostkach leczniczych oraz ustalenie zakresu odpowiedzialności personalnej i instytucjonalnej w przypadkach niepożądanych zdarzeń medycznych usprawniłoby z kolei działania roszczeniowe pacjentów lub ich rodzin oraz działania instytucji medyczno-prawnych, w tym lekarzy powołanych na biegłych sądowych.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Alergia na izotiazolinony w ostatnich latach

WstępIzotiazolinony to środki konserwujące, które wchodzą w skład kosmetyków, artykułów chemii gospodarczej oraz wielu produktów przemysłowych. Początkowo stosowano mieszaninę metylochloroizotiazolinonu i metyloizotiazolinonu (MCI/MI – Kathon CG), a następnie – od początków XXI w. – wyłącznie metyloizotiazolinon (MI). Ze względu na znaczący wzrost liczby kontaktowego zapalenia skóry spowodowanego alergią na ten związek wycofano go z kosmetyków pozostawianych na skórze (<i>leave-on</i>) oraz zmniejszono stężenie w kosmetykach zmywalnych (<i>rinse-off</i>). Celem pracy była analiza częstości występowania alergii kontaktowej na izotiazolinony u pacjentów Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, nasilenia wyników testów płatkowych, nadwrażliwości w zależności od stanowisk pracy oraz ocena udziału alergii natychmiastowej w powstawaniu uczulenia.Materiał i metodyU 1137 chorych (832 kobiet i 305 mężczyzn) z podejrzeniem kontaktowego zapalenia skóry, diagnozowanych w latach 2014–2018, przeprowadzono serię testów płatkowych, zawierających m.in. metylochlorotiazolinon/metyloizotiazolinon (0,01%) oraz metyloizotiazolinon (0,2%) (Chemotechnique Diagnostics, Szwecja). U 29 chorych uczulonych kontaktowo na izotiazolinony wykonano punktowe testy skórne z metyloizotiazolinonem (0,001%, 0,01%, 0,1%, 1%) (Sigma-Aldrich, Niemcy).WynikiWśród 1137 badanych alergię na izotiazolinony potwierdzono u 95 (8,3%) chorych: 71 (8,5%) kobiet i 24 (7,9%) mężczyzn. Uzyskano 150 dodatnich wyników testów płatkowych z izotiazolinonami (13,2%). Liczba dodatnich wyników tylko z metyloizotiazolinonem była wyższa (7,8%) niż z metyloizotiazolinonem pochodzącym z Kathonu CG (5,4%). U osób uczulonych tylko na metyloizotiazolinon silnie dodatnie wyniki testów płatkowych (+++) dotyczyły aż 60,7% badanych. W grupie kobiet przeważały pracownice biurowe (42,3%) i personel medyczny (18,3%), w grupie mężczyzn – zatrudnieni na stanowiskach ślusarzy, tokarzy, mechaników i podobnych (45,8%) oraz pracownicy budowlani (25,0%). Testy punktowe z metyloizotiazolinonem były ujemne, pozytywizowały się po 3–5 godz.WnioskiIzotiazolinony, zwłaszcza metyloizotiazolinon, są istotnymi czynnikami przyczynowymi uczulenia kontaktowego, w tym o pochodzeniu zawodowym. Mają silne właściwości alergizujące, w testach płatkowych dają często bardzo nasilone odczyny zapalne. Zagadnienie udziału alergii natychmiastowej w patogenezie uczulenia na izotiazolinony wymaga dalszych badań.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Program Amiantus w Polsce – 20 lat realizacji

WstępPomimo wprowadzonego ponad 20 lat temu w Polsce zakazu produkcji materiałów zawierających azbest wciąż odnotowuje się nowe przypadki chorób azbestozależnych. Systematyczna kontrola wydolności układu oddechowego u osób narażonych na pył azbestu jest zatem niezwykle istotna ze względu na biologiczne właściwości tego minerału.Materiał i metodyProgram profilaktycznych badań lekarskich Amiantus wprowadzono w 2000 r. w celu realizacji ustawowych uprawnień byłych pracowników zakładów przetwórstwa azbestu do tego typu badań. Osoby zatrudnione kiedykolwiek w tych zakładach uzyskały uprawnienia do korzystania z profilaktycznych badań lekarskich do końca życia. Prowadzone badania mają charakter ciągły, rozłożony na lata, i są ukierunkowane w szczególności na ocenę układu oddechowego.WynikiOd rozpoczęcia programu przez 20 lat jego realizacji przebadano 8329 osób, w tym 5199 (62,4%) mężczyzn, dla których przeprowadzono łącznie 34 454 badań lekarskich. W okresie realizacji programu odsetek zdiagnozowanych patologii związanych z azbestem wzrósł z 8% w 2000 r. do 25% w 2019 r. Wśród byłych pracowników przetwórstwa azbestu zgłaszających się na badania lekarskie w ramach Programu Amiantus rozpoznano 2078 chorób azbestozależnych, co stanowiło 25% osób z tej grupy. Wśród chorób dominowała pylica azbestowa (1880 przypadków – 90,5%), a następnie rak płuca (121 przypadków – 5,8%) oraz międzybłoniak opłucnej (77 przypadków – 3,7%). Dodatkowo zmiany opłucnowe w postaci blaszek i rozlanych zgrubień opłucnej rozpoznano u 40% pacjentów, natomiast zacienienia miąższu płucnego dotyczyły ponad 65% byłych pracowników przetwórstwa azbestu.WnioskiProgram Amiantus – dzięki długiej obserwacji – umożliwił monitorowanie stanu zdrowia byłych pracowników narażonych na działanie azbestu oraz stworzył unikalną możliwość przeprowadzenia analiz epidemiologicznych. Badania te dostarczyły także wiedzy na temat naturalnej historii chorób związanych z azbestem.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Obciążenie pracą i radzenie sobie ze stresem a stan zdrowia pracowników systemu państwowego ratownictwa medycznego w kontekście work–life balance

WstępPracownicy sytemu Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM) są grupą zawodową narażoną na duże ryzyko wypalenia zawodowego i zaburzeń równowagi między życiem zawodowym a prywatnym (<i>work–life balance</i> – WLB). Rzutuje to na ich zdrowie psychiczne i fizyczne. Celem badania była ocena zależności między liczbą przepracowanych godzin a stanem zdrowia i radzeniem sobie ze stresem jako czynnikami warunkującymi utrzymanie WLB u pracowników ratownictwa medycznego.Materiał i metodyW badaniu wzięło udział 129 osób zatrudnionych w PRM. Badanie przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem<i> Inwentarza do pomiaru radzenia sobie ze stresem</i> (Mini-COPE) oraz autorskiego kwestionariusza dotyczącego grafiku pracy badanych i ich danych socjodemograficznych.WynikiBadane osoby w sposób aktywny potrafiły radzić sobie ze stresem i najczęściej oceniały swój stan zdrowia jako dobry. Większość badanych otrzymywała również wsparcie ze strony rodziny, jednak zadowolenie z osiąganego dochodu deklarowało już tylko około połowy z nich. Korelacja między liczbą przepracowanych godzin a wiekiem wyniosła r = –0,156 (p = 0,077), między liczbą przepracowanych godzin a subiektywną oceną zdrowia fizycznego była na poziomie r = –0,121 (p = 0,171).WnioskiPracownicy systemu PRM potrafią radzić sobie ze stresem i są zadowoleni z otrzymywanego wsparcia ze strony rodziny. Duża liczba dyżurów w pracy wpływa negatywnie na odczuwany przez badanych stan zdrowia, co wraz z brakiem zadowolenia z sytuacji finansowej może przyczyniać się do zaburzenia WLB. Zaleca się dalsze badania nad zjawiskiem WLB i monitorowanie liczby godzin pracy osób zatrudnionych w PRM.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Przeszkody w rozwoju promocji zdrowia w zakładach pracy w Polsce – perspektywa reprezentantów firm

WstępCelem pracy było przedstawienie barier i trudności napotykanych przez firmy w Polsce w związku z promocją zdrowia personelu.Materiał i metodyPrzeszkody te analizowano w aspekcie ilościowym i jakościowym. Dane ilościowe pochodzą z 5 ogólnopolskich sondaży prowadzonych w latach 2000 (N = 755), 2006 (N = 611), 2010 (N = 1002), 2015 (N = 1000) i 2017 (N = 1000) w firmach zatrudniających ≥50 osób. Materiałem jakościowym były swobodne wypowiedzi reprezentantów takich firm zebrane z wykorzystaniem: ankiety audytoryjnej przeprowadzonej podczas konferencji (N = 75), 8 grupowych wywiadów zogniskowanych (N = 64) i indywidualnych wywiadów pogłębionych (N = 14).WynikiOd lat najczęściej wskazywanymi przeszkodami w promocji zdrowia są niedobór środków finansowych i brak realnego wsparcia (prawnego, fiskalnego) ze strony państwa. W 2017 r. tę pierwszą przeszkodę jako ważną wskazało 53% firm, a drugą – 48% firm. Z pogłębionej analizy wynika, że przeszkody są wzajemnie powiązane, a główną barierą jest mentalność pracodawców i menadżerów – ich niechęć wobec promocji zdrowia, przekonanie o jej wysokich kosztach, mała wiedza o jej znaczeniu dla firmy i sposobach jej realizacji oraz obawa przed nieznanym. Z tym wiążą się inne utrudnienia – m.in. kultura i organizacja pracy niesprzyjająca trosce o zdrowie, słabe przygotowanie i ograniczone możliwości działania wewnątrzfirmowych kadr wdrażających promocję zdrowia, niechętny stosunek pracowników do prozdrowotnych działań pracodawcy, mankamenty ofert adresowanych do firm przez zewnętrznych usługodawców i, w mniejszym stopniu, inne trudności ulokowane poza firmą.WnioskiDo skutecznego złagodzenia ujawnionych przeszkód potrzebne jest zaangażowanie państwa i wdrożenie spójnej strategii wspierania promocji zdrowia w firmach. Postulowane główne kierunki tej strategii to kształtowanie świadomości pracodawców, wsparcie działań prozdrowotnych w firmach poprzez mechanizmy fiskalne (podatkowe, ubezpieczeniowe), edukacja kadr zarządzających kwestiami związanymi ze zdrowiem w firmach i współpraca z oferentami usług prozdrowotnych dla personelu firm.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Struktura czynnikowa i wstępna walidacja Kwestionariusza upodmiotowienia psychologicznego wśród polskich pielęgniarek i położnych oraz Kwestionariusza upodmiotowienia psychologicznego dla pacjentów

WstępArtykuł prezentuje weryfikację struktury czynnikowej oraz wstępną walidację 2 narzędzi: <i>Kwestionariusza upodmiotowienia psychologicznego</i> wśród polskich pielęgniarek i położnych opracowanego przez Spreitzer oraz <i>Kwestionariusza upodmiotowienia psychologicznego dla pacjentów</i> opracowanego przez Schutza i wsp. na podstawie koncepcji Spreitzer. W koncepcji tej upodmiotowienie psychologiczne oznacza wewnętrzną motywację pracownika do kształtowania przekonania o znaczeniu własnej roli w organizacji. Analogicznie upodmiotowienie psychologiczne pacjenta to wewnętrzna motywacja, w której wyniku kształtuje on przekonania o znaczeniu roli pełnionej przez siebie w procesie leczenia. Celem badania były weryfikacje właściwości psychometrycznych polskich wersji kwestionariuszy oraz 4-czynnikowej struktury upodmiotowienia psychologicznego w próbach polskich pielęgniarek i pacjentów.Materiał i metodyBadania przeprowadzono na 29 oddziałach szpitalnych w 15 polskich szpitalach. Wzięło w nich udział 309 osób zatrudnionych na stanowisku pielęgniarki lub położnej w szpitalu oraz 305 pełnoletnich pacjentów. Treść pozycji została przetłumaczona z języka angielskiego przy zastosowaniu metody translacji zwrotnej.WynikiKonfirmacyjna analiza czynnikowa wykazała akceptowalne dopasowanie do danych 3-czynnikowego modelu upodmiotowienia psychologicznego (bez skali <i>Nadawania osobistego znaczenia wykonywanej pracy</i>) w próbie polskich pielęgniarek i położnych oraz modelu 4-czynnikowego w próbie polskich pacjentów. Skale obu narzędzi wykazują wysoką rzetelność. Wstępnie oszacowano także trafność kryterialną skal obu narzędzi.WnioskiPolskie wersje obu narzędzi wykazują zadowalające właściwości psychometryczne. Mogą być stosowane w badaniach pielęgniarek i położnych oraz w badaniach pacjentów.

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne