rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Od „hinterlandu” do „innolandu”, czyli jak rozwijać obszary wiejskie

Obszary „hinterlandu” położone są w odległości ok. 50 km od rozwiniętej linii brzegowej lub, w innym rozumieniu, od obszarów metropolitalnych, dużych aglomeracji miejskich. Dotyczy to przede wszystkim obszarów wiejskich, jednakże w przypadku „hinterlandu nadmorskiego” obszary te mogą, ale nie muszą być „ubogie” w sensie ekonomicznym, społecznym, przestrzennym. W drugim znaczeniu stopień problemów związanych ze słabym rozwojem terenów poza miejskich jest szczególnie dostrzegalny. W pracy dokonano analizy obszarów wiejskich w dwóch regionach o odmiennym charakterze, historii, uwarunkowaniach kulturowych i przyrodniczych, przestrzennych, a także potencjale gospodarczospołecznym. Region Ostfriesland położony w północno-zachodnich Niemczech można zakwalifikować do pierwszego typu „hinterlandu”, natomiast region Warmii i Mazur do drugiego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rozmieszczenie obiektów sakralnych jako kryterium wyznaczania zasięgu krajobrazu pogranicza kulturowego

Północno-wschodnia Polska jest określana mianem pogranicza religijnego, gdyż obszar ten kształtował się pod wpływem oddziaływania dwóch wielkich tradycji chrześcijańskich: zachodniej (łacińskiej) i wschodniej (bizantyjsko-ruskiej). W artykule przedstawiono wyniki badań, których celem było określenie zasięgu strefy przenikania kulturowego na podstawie analizy natężenia występowania obiektów sakralnych na terenie północno-wschodniej Polski i zachodniej Białorusi. W badaniu wykorzystano metodę wieloboków Thiessena (diagram Voronoi) oraz narzędzia geoinformacyjne (GIS) i geostatystyczne. W efekcie uzyskano mapy intensywności obiektów sakralnych (świątyń rzymskokatolickich i prawosławnych) oraz dwubiegunową mapę przenikania kulturowego, które pozwoliły określi zasięgu krajobrazu kulturowego pogranicza.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Aktualne tendencje zagospodarowania terenów w sąsiedztwie wody na przykładzie wsi opolskiej

Wody powierzchniowe w przestrzeni wiejskiej od lat ulegały poważnym przemianom, prowadzącym w skrajnych przypadkach do ich eliminowania z krajobrazu. W ostatnich latach obserwuje się coraz częstsze działania na rzecz przywrócenia wód powierzchniowych, jako elementów o funkcji przyrodniczej i społeczno-kulturowej. Podejmowane prace, obok kształtowania i ochrony krajobrazu nadwodnego, prowadzą do rozwijania i wzmacniania bioróżnorodności oraz przywracania równowagi hydrologicznej. W artykule omówiono rolę wód powierzchniowych na terenach wiejskich oraz aktualne tendencje i możliwości zagospodarowania przestrzeni nadwodnych. Badaniami objęto tereny w wybranych wsiach województwa opolskiego. Wielokryteriowa ocena obszarów sąsiadujących z wodą pozwoliła na sformułowanie wniosków, które z obserwacjami i wywiadami społecznymi, stały się podstawą opracowania możliwych form zagospodarowania terenów uwarunkowanych potrzebami mieszkańców i aktualnymi trendami zagospodarowania obszarów nadwodnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Znaczenie wybranych wyrobisk w krajobrazie i turystyce Pogórza Cieszyńskiego

Artykuł zawiera informacje na temat kilku historycznych wyrobisk położonych niedaleko Cieszyna (Pogórze Cieszyńskie). Są nimi głównie kamieniołomy cieszynitów, m.in.: „Grota na Rudowie” w Zamarskach, „Nad Kalembianką” i w Dolinie Olzy w Boguszowicach, a także „Na Kopcach” w Marklowicach, w których eksploatowano najprawdopodobniej również wapień cieszyński. Wyróżnione wyrobiska stanowią materialną pamiątkę dziejów górnictwa na badanym terenie. Oprócz tego posiadają znaczną wartość naukowo-dydaktyczną i duchowo-religijną („Grota na Rudowie”). Ponadto mają duże znaczenie w krajobrazie Pogórza Cieszyńskiego, przyczyniając się do jego urozmaicenia oraz wzrostu atrakcyjności turystycznej regionu. Niektóre z nich powinny być przystosowane do zwiedzania, a także uwzględnienia w projekcie trasy geoturystycznej po okolicach Cieszyna.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Preferencje dźwięków w krajobrazie

Przedstawione poniżej poglądy na preferencje dźwięków w krajobrazie są wynikiem analizy literatury przedmiotu oraz badań ankietowych percepcji wielozmysłowej krajobrazów mieszkańców Albanii, Australii (Aborygeni), Chin, Hiszpanii, Iranu, USA (Kalifornia), Mongolii, Polski, Rosji (rejon południowego Uralu) oraz Japonii. Liczebność badanych w poszczególnych państwach była rożna (40 do 71 osób), zatem badania te uznać można jedynie za pilotażowe. Ich wyniki są zaledwie prawdopodobieństwem stanu, jednak dowód „katastrofy nieskończonej regresji von Neumanna” wskazuje na to, że zawsze będziemy skazani na niepewność i nieoznaczoność, której kres położyć może dopiero świadomość obserwatora. Celem badań było poznanie wpływu sygnałów dźwiękowych, wytwarzanych przez elementy i zjawiska występujące w rożnych typach krajobrazu (strefach klimatycznych) oraz w rożnych społecznościach kulturowych, na jakość odczuć emocji (stanów psychicznych) pozytywnych bądź negatywnych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Plantacje drzew i krzewów szybko rosnących w krajobrazie Polski

W Polsce można mówić obecnie o pewnego rodzaju modzie na plantacje drzew i krzewów szybko rosnących. Specjaliści z branży szacują, że do roku 2020 obszar plantacji może ulec znaczącemu powiększeniu od 1,0 do 4,3 milionów hektarów. Będzie to z pewnością powodowało bardzo wyraźne zmiany w krajobrazie rolniczym. Na plantacjach uprawia się coraz to nowe gatunki dostosowane do zróżnicowanych warunków siedliskowych, nadal dominują jednak na nich topole (Populus sp.) i wierzby (Salix sp.). Celem pracy jest zwrócenie uwagi na konsekwencje upowszechniania nowej formy w krajobrazie rolniczym Polski, jakimi są plantacje drzew i krzewów szybko rosnących. W pracy przedstawiono podstawowe zagadnienia związane z plantacjami roślin drzewiastych. Zaprezentowano główne gatunki i definicje oraz na wybranych przykładach omówiono rolę plantacji w przemianach krajobrazu Polski. Do szczegółowych analiz wybrano dwa obiekty – plantację topolową w Szymbarku (gmina Iława) jako przykład negatywny oraz plantację wierzbową w Dorotowie (gmina Stawiguda) jako przykład pozytywny.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Sacrum w krajobrazie kulturowym gminy Ostróda

Zasiedlanie terenów dzisiejszej gminy Ostródy miało miejsce u schyłku paleolitu. Do czasów dzisiejszych w krajobrazie gminy pozostały ślady kultu religijnego różnych kultur. W krajobrazie gminy widoczne są cmentarzyska i kurhany z epoki kamienia, brązu, żelaza, z okresu wpływów rzymskich oraz średniowiecza. Z terenami tymi związana była ludność różnych narodowości i wyznań. Interesująca i burzliwa historia tych terenów sprawiła, że w krajobrazie kulturowym do dnia dzisiejszego widoczne są wpływy katolickie, protestanckie i judaistyczne. Celem pracy jest przedstawienie zróżnicowania obiektów sakralnych w krajobrazie kulturowym Mazur na przykładzie gminy wiejskiej i miejskiej Ostróda.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Odrzańskie wyspy Opola – Bolko i Pasieka. Historia, rozwój przestrzenny i walory krajobrazu

Opole, obok Wrocławia, Szczecina i Ostrawy, jest jednym z większych miast położonych nad Odrą. Ważną częścią krajobrazu Opola są dwie sąsiadujące ze sobą wyspy, Bolko i Pasieka, wyznaczone przez Odrę i jej kanały. Wyspa Bolko, bardziej oddalona od historycznego centrum Opola, do pocz. XX w. pozostawała w izolacji pokryta w większości lasem. Obecnie na jej obszarze znajdują się: rozległy park miejski oraz nowoczesny ogród zoologiczny, a lokalizacja w dolinie Odry sprzyja bioróżnorodności flory i fauny. Z położoną w bliskości Starego Miasta Wyspą Pasieką związana jest najstarsza historia Opola – tutaj znajdowała się osada przedlokacyjna, a następnie siedziba książęca. W wyniku XIX-wiecznej urbanizacji większa część wyspy przekształciła się w dzielnicę o charakterze willowym z towarzyszącym parkiem. W artykule przedstawiono etapy historycznego rozwoju obu wysp, poddano analizie zakres ich przemian przestrzennych i funkcjonalnych, a następnie podjęto próbę wskazania ich walorów krajobrazowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Niematerialne wartości krajobrazu kulturowego w badaniach historycznych. Przykład granic i przestrzeni

Krajobrazem kulturowym w nauce historycznej zajmuje się geografia historyczna w ramach nauk pomocniczych historii. Jest on definiowany jako krajobraz, który powstał w wyniku działalności człowieka zmierzającej do zagospodarowania nowo zasiedlanych obszarów. To zagospodarowanie związane jest z osadnictwem pierwotnym i jego stopniowym rozprzestrzenianiem się, wynikającym z rozwoju stosunków społecznych i gospodarczych. Klasyczny model badań uzupełniany jest od lat 70‐tych XX w. o prace, w których krajobraz kulturowy rozpatrywany jest przez szeroki pryzmat społeczny. Istotną rolę w tym nurcie zajmują badania nad przestrzenią oraz granicami. Te dwa elementy krajobrazu kulturowego oraz wytwory człowieka integralnie z nim związane, analizowane są w kontekście uwarunkowań wzorców kultury, urządzeń społecznych, mentalności zbiorowej i jednostkowej. Taki typ badań prowadzi do wniosków o wytwarzaniu przez człowieka dawnych epok wartości niematerialnych związanych z krajobrazem kulturowym. Dotyczą one między innymi waloryzowania całości oraz fragmentów przestrzeni i granic oraz ich fabularyzacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Edukacyjna rola nieczynnego kamieniołomu „Lipówka” w Rudnikach koło Częstochowy

Kamieniołom „Lipówka” jest nieczynnym obszarem po eksploatacji wapieni jurajskich, których wydobycie zakończono w 1989 r. i przeprowadzono rekultywację w kierunku leśnym. Badania waloryzacyjne na tym terenie wykazały duże zróżnicowanie siedlisk i obecność wielu gatunków roślin, zwierząt i grzybów, w tym także chronionych. Celem działań firmy „Cemex” jako właściciela kopalni była rewitalizacja terenu, aby z uwagi na walory przyrodniczo-krajobrazowe mógł pełnić głównie funkcje edukacyjne. Obecnie funkcje te realizowane są na podstawie ścieżki dydaktycznej z 11 tablicami tematycznymi, ilustrowanego przewodnika oraz audiobook. Teren „Lipówki” stanowi również bazę dla zajęć terenowych z uczniami oraz studentami. Jest miejscem prowadzenia badań naukowych z zakresu ekologii i monitoringu dla pracowników Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pełni również funkcję edukacyjną dla wszystkich turystów odwiedzających „Lipówkę”. Ponadto stanowi także atrakcję geologiczną ze względu na obecność jaskini Szeptunów, zwaną Szmaragdową.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Proces rewitalizacji obszarów poprzemysłowych i jego wpływ na krajobraz miejski

Artykuł ukazuje wpływ procesu rewitalizacji na kształtowanie krajobrazu miejskiego. Wybrane miasta cechują się dużym udziałem terenów poprzemysłowych. Pomimo wspólnej genezy stanu kryzysowego w obu przypadkach rewitalizacja wywiera inny wpływ na krajobraz miejski, co przedstawiono w postaci ujęć modelowych. Podkreślono kluczową rolę właściwej diagnozy w planowaniu działań związanych z rewitalizacją, której celem jest adekwatność podejmowanych interwencji, zarówno z punktu widzenia problemów społecznych, jak i zachowania ładu przestrzennego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Próba określenia kryteriów do mapy krajobrazów dźwiękowych szlaku turystycznego (na przykładzie szlaku niebieskiego Karpacz Biały Jar – Mały Staw – Droga Jubileuszowa w Karkonoszach)

Głównym celem niniejszego opracowania jest próba określenia kryteriów do stworzenia mapy krajobrazów dźwiękowych szlaku turystycznego na przykładzie szlaku niebieskiego w Karkonoszach, na odcinku Karpacz Biały Jar – Mały Staw – schronisko „Strzecha Akademicka” – Przełęcz pod Śnieżką – Droga Jubileuszowa. Kolejnymi zamierzeniami są: sklasyfikowanie zjawisk akustycznych według źródła ich pochodzenia oraz opis metody wykonania mapy dźwiękowej a także jej prezentacja.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Dziedzictwo kulturowe wsi opolskiej – problematyka konserwatorska

Celem tego artykułu jest omówienie problemów związanych z ochroną zabytkowych wsi z uwzględnieniem charakterystyki zasobów oraz działań instytucjonalnych podjętych na rzecz zachowania tegoż dziedzictwa na Opolszczyźnie. Osadnictwo wiejskie Opolszczyzny bardzo często sięga średniowiecza i co szczególnie cenne, do dnia dzisiejszego historyczne układy ruralistyczne zachowały się często w niezmienionej formie – tj. nie rozpadły się w ostatnim stuleciu w chaotyczną zabudowę. Opracowanie problematyki konserwatorskiej dotyczącej wsi opolskiej nastręcza sporo trudności, które wynikają przede wszystkim z braku aktualnego materiału badawczego dotyczącego układów przestrzennych jak i szczegółowej analizy budownictwa, który pozwoliłby określić zasoby tego dziedzictwa i je zwartościować. Dlatego, już od roku trwają prace zespołu, którego celem jest zweryfikowanie zasobów dziedzictwa kulturowego Opolszczyzny.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przemiany przestrzenne wybranych miast mazurskich w latach 1945-1989, w świetle badań jakościowych mieszkańców

Ofensywa Armii Czerwonej w 1945 r. spowodowała ogromne zniszczenia miast mazurskich. W niektórych przypadkach, czasami bezpowrotnie, zatarty został powstający przez wieki krajobraz kulturowy. Odbudowa ze zgliszczy i późniejsza rozbudowa w duchu socjalistycznym trwały przez kolejne kilkadziesiąt lat. Celem artykułu było poznanie opinii mieszkańców na temat przemian przestrzennych wybranych miast mazurskich w okresie 1945-1989. Aby zgromadzić odpowiedni materiał do analiz, zastosowano metodę badań jakościowych. Wywiady pogłębione zostały przeprowadzone z mieszkańcami sześciu wytypowanych miast o różnej skali zniszczeń wojennych. Respondenci w większości ocenili odbudowę powojenną pozytywnie. Późniejsze przemiany morfologiczne otrzymały gorsze noty. Równocześnie badane osoby potrafiły docenić skalę prowadzonej odbudowy, powstawanie miejsc pracy i rozwój ekonomiczny w tym okresie. Skutki zniszczeń wojennych oraz prowadzonych później prac porządkowych i budowalnych w miastach mazurskich, są odczuwane do dziś. Zarówno fizycznie, w krajobrazie miast, jak i w opiniach ich mieszkańców.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Infrastruktura drogowa w krajobrazie w świetle opinii mieszkańców na przykładzie autostrady A1 (odcinek Świerklany-Gorzyczki)

Dynamiczny rozwój infrastruktury drogowej w ostatnich kilku latach zwraca uwagę na konieczność badań relacji pomiędzy szlakiem komunikacyjnym a otoczeniem. Współczesne technologie budowy dróg i zasób wiedzy architektów krajobrazu pozwalają na łączenie wymagań komunikacyjnych z potrzebami ochrony przyrody, kultury i walorów wizualnych. Przeprowadzone badania ankietowe wśród 200 mieszkańców gmin Gorzyce, Godów, Mszana i Świerklany dostarczają informacji na temat percepcji krajobrazu, który w wyniku budowy autostrady A1 podlega zmianom. Celem opracowania jest identyfikacja czynników zmian krajobrazu i ocena wkomponowania drogi w otoczenie.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Znaczenie wyznaczników i wyróżników w badaniach krajobrazu

Celem artykułu jest analiza i ocena roli cech charakterystycznych, wyróżników i wyznaczników w klasyfikacji krajobrazu. Sprecyzowano znaczenie w/w terminów. Określono rolę wyróżników i wyznaczników w badaniach krajobrazu, a w szczególności w klasyfikacji i jego ocenie. Uzasadniono potrzebę wprowadzenia wyróżników i wyznaczników do badań krajobrazu, jako kategorii klasyfikacyjnych krajobrazów. Na koniec zwrócono uwagę na znaczenie naukowe i praktyczne zagadnień zaprezentowanych w publikacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Mikroregiony fizycznogeograficzne Opolszczyzny

W artykule przedstawiono kompleksowy podział fizycznogeograficzny Opolszczyzny na mikroregiony dla potrzeb audytu krajobrazowego. Podstawowymi kryteriami podziału były rzeźba terenu i budowa geologiczna. Analizowano je w kompleksach genetycznych. Kryteriami uzupełniającymi były formy pokrycia terenu oraz charakterystyka hydrograficzna. W efekcie badań w 21 mezoregionach fizycznogeograficznych wydzielono 112 mikroregionów. Średnia powierzchnia mikroregionu wynosiła ok. 84 km2. Mikroregiony charakteryzowały się dużym zróżnicowaniem form pokrycia terenu i w większości niewielkim form ukształtowania. Dominującymi typami ukształtowania były: równinny i falisty. Ukształtowanie wzgórzowe i górskie były reprezentowane zaledwie w kilku mikroregionach. Ujednolicenie form ukształtowania terenu na terenach wyżyn, nizin i przedgórza ma związek z procesami zlodowaceń plejstoceńskich. Najbardziej mozaikowatą strukturę form pokrycia terenu miały mikroregiony dolin rzecznych. W mikroregionach górskich dominowały lasy. W pozostałych stwierdzono, że wraz ze wzrostem zróżnicowania ukształtowania terenu wzrasta mozaikowatość form pokrycia. Najprawdopodobniej na obszarach wyżynnych i podgórskich w audycie krajobrazowym będzie wyróżnianych więcej krajobrazów, a ich powierzchnie jednostkowe będą mniejsze. Badania wskazują na konieczność bardziej wnikliwego przeanalizowania podziału fizycznogeograficznego Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej na poziomie zarówno mezoregionów jak i mikroregionów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Znaczenie map w rozwoju gospodarki turystycznej na terenach peryferyjnych

Artykuł dotyczy oceny znaczenia map w procesie wprowadzania i rozwijania gospodarki turystycznej na wiejskich terenach peryferyjnych w świetle polskiej literatury przedmiotu. Stwierdzono, że ich rola jest tam niezastąpiona, tak w uprawianiu turystyki i rekreacji oraz w ich promocji, jak i na wszystkich szczeblach badania perspektyw oraz wprowadzania i rozwijania gospodarki turystycznej. Istnieją możliwości szerszego niż dotychczas wykorzystywania map na etapie promocji i marketingu turystycznego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Flora naczyniowa (Tracheophyta) cmentarzyw Czeladzi

Praca ta dotyczy oceny naturalnych zasobów gatunkowych roślin naczyniowych na trzech katolickich cmentarzach i w ich otulinach w obrębie miasta Czeladzi. Łącznie na badanych cmentarzach odnotowano 371 gatunków wraz z niższymi taksonami roślin naczyniowych, w tej liczbie 84 antropofity, wśród nich występują 4 zadomowione we florze polskiej taksony oraz 3 efemerofity. Spośród klas najliczniej reprezentowane są gatunki z kl. Molinio-Arrhenetheretea (30 gatunków) oraz Artemisietea vulgaris (27 gatunków). Przedstawiono charakterystykę taksonów badanej flory pod względem zróżnicowania gatunków i ich przynależność do określonych typów form życiowych. W składzie florystycznym dominują rośliny synantropijne, głównie typu ruderalnego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przekształcenia układów przestrzennych wsi na terenie Lednickiego Parku Krajobrazowego

Przestrzeń wsi położonych w obrębie Lednickiego Parku Krajobrazowego ulega współcześnie dynamicznie postępującym przekształceniom. Teren ten w ostatnim dziesięcioleciu stał się niezwykle popularny jako miejsce stałego zamieszkania oraz rekreacji mieszkańców Poznania. Przekształcenia dotyczące układów przestrzennych wsi, sieci drogowej, pokrycia i użytkowania terenu oraz zabudowy nabierają obecnie szybkiego tempa. W obrębie wsi powstawały liczne struktury i układy przestrzenne charakteryzujące się zróżnicowaną trwałością. Identyfikacja tych układów pozwala wyróżnić elementy o największym znaczeniu dla struktury przestrzennej wsi i krajobrazu, najcenniejsze z punktu widzenia wartości historycznej, funkcjonalnej i kompozycyjnej. Oznaczenie trwałości poszczególnych typów układów przestrzennych pozwala prognozować efekty współcześnie występujących tendencji w zagospodarowaniu przestrzennym wsi oraz wytypować te układy, które wymagają szczególnej ochrony.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Obiekty sacrum w założeniach rezydencjonalnych Łęczyńskiego przełomu Wieprza

W pracy podjęto próbę charakterystyki zjawiska, jakim jest obecność niewielkich obiektów sacrum na terenie dawnych rezydencji ziemiańskich w powiecie łęczyńskim położonym w centrum województwa lubelskiego. Istotny jest nie tylko mistyczny, ale również historyczny aspekt ich występowania. Kaplice i kościoły były manifestacją religijności ziemian. Na terenie czterech zabytkowych założeń dworskich powiatu łęczyńskiego: w Zawieprzycach, Łańcuchowie, Jaszczowie i Łysołajach, znajdują się: kościół, dwie kaplice, dwie kolumny toskańskie i trzy przydrożne kapliczki. Przedstawione w pracy obiekty kultu religijnego pochodzą z różnych okresów historycznych i pozostają w różnym stanie zachowania.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Słuchać Pana. O doświadczaniu sacrum w kościele i krajobrazie

Celem badań jest rozpoznanie uwarunkowań sprzyjających kontemplacji, rozumianej jako słuchanie głosu Boga. Skupiając się na perspektywie religii chrześcijańskiej odwołano się do Biblii, nauczania Kościoła, literatury pięknej. Następnie przedstawiono przykłady inicjatyw umożliwiających doświadczanie sacrum w krajobrazie. Zwrócono uwagę na krajobrazy sakralne objęte prawną formą ochrony parku kulturowego jako miejsca mogące sprzyjać kontemplacji. Podkreślono ważną rolę muzyki sakralnej, jako wyraz oddawania chwały Bogu przemawiającemu przez usłyszane Słowo. Krajobraz związany z sacrum charakteryzuje najczęściej wyjątkowość, zróżnicowane ukształtowanie terenu, zwłaszcza obecność gór, które przez swoją wysokość i naturalność budzą podziw, wywołują nastrój tajemniczości. Krajobraz sacrum posiada duże walory estetyczne, oddziałuje multisensoryczne. Doświadczanie sacrum nie ogranicza się tylko do wyjątkowych krajobrazów. Również w krajobrazach codziennych możliwe jest usłyszenie głosu Boga. Sprzyja temu rozwinięta wrażliwość estetyczna, wiara, czyste serce, wyciszenie. Krajobraz posiadający cechy sacrum może sprzyjać rozwojowi turystyki kontemplacyjnej. Aktywne słuchanie i zachwyt na pięknem powinny prowadzić do działania na rzecz zachowania krajobrazów sprzyjających kontemplacji dla przyszłych pokoleń.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka