rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mediacja jako narzędzie rozstrzygania sporów w prawie o wykroczeniach

Mediacja jako instytucja rozstrzygania sporów na gruncie prawa o wykroczeniach jest stosunkowo nowa. Niemniej z uwagi na specyfikę wykroczeń i ich stopień społecznej szkodliwości zyskuje na znaczeniu jako alternatywny dla postępowania sądowego sposób rozwiązywania konfliktów pomiędzy sprawcą wykroczenia a pokrzywdzonym. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie mediacji jako unowocześnionego spojrzenia na filozofię odpowiedzialności za popełnienie wykroczenia opartego na idei sprawiedliwości naprawczej z punktu widzenia pokrzywdzonego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
O dwóch odmianach wzorców osobowych w prawie karnym

Artykuł stanowi próbę określenia, czy stosowane w prawie karnym wzorce osobowe stanowią kategorię jednolitą. Autor dochodzi do wniosku, że figury te stosowane są na dwóch zasadniczych płaszczyznach: do ustalenia stanu faktycznego w zakresie stanu świadomości sprawcy czynu zabronionego oraz do określenia wymaganego od niego standardu postępowania w stosunku do dobra prawnego (co dotyczy również powinności przewidzenia określonych stanów rzeczy). Spostrzeżenie to pozwala na wyróżnienie dwóch zasadniczych odmian wzorców osobowych – wzorca rekonstrukcyjnego oraz wzorca optymalizacyjnego (normatywnego), które różnią się od siebie nie tylko przedmiotem odniesienia, ale i wewnętrzną konstrukcją.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Jawność rozprawy głównej w procesie karnym w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z 2016 roku

Zasada jawności, jako jedna z naczelnych zasad procesu karnego, jest realizowana przede wszystkim na rozprawie głównej. Ustawa nowelizacyjna do Kodeksu postępowania karnego z 10 czerwca 2016 r. wprowadziła w tym zakresie zmiany modelowe. Artykuł został poświęcony omówieniu tych zmian. Pierwsza z nich dotyczy wyłączenia jawności rozprawy. Ustawodawca przyznał prokuratorowi prawo do wyrażenia sprzeciwu wobec wyłączenia jawności rozprawy, przy czym taki sprzeciw jest wiążący dla sądu. Ta regulacja wzbudza zastrzeżenia o charakterze konstytucyjnym, ponieważ godzi w konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. O wyłączeniu jawności powinien decydować bezstronny i niezależny sąd, jako niezawisły organ państwowy najlepiej predestynowany do rozstrzygania kolidujących wartości. Druga zasadnicza zmiana polega na ustanowieniu jako reguły rejestracji audiowizualnej przebiegu rozprawy przez przedstawicieli środków społecznego przekazu. Sąd ma obowiązek dopuścić ich do rozprawy w każdym przypadku, w którym o to się zwrócą. W tym zakresie krytycznej analizie poddano usunięcie warunku poszanowania ważnego interesu uczestnika postępowania karnego. Zasadniczo poddano natomiast pozytywnej ocenie rozszerzenie zakresu jawności rozprawy głównej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Z problematyki retrybutywnej oraz utylitarnej sprawiedliwości karania

Niniejszy artykuł poświęcono wybranym problemom retrybutywnej oraz utylitarnej idei sprawiedliwego karania. Zwrócono w nim uwagę na tradycyjne kontrowersje związane z filozficzno-prawnym objaśnieniem wspomnianej sprawiedliwości, które również znajdują swoje wymowne odzwierciedlenie na płaszczyźnie odpowiedzialności karnej. Przeprowadzone analizy utwierdzają w przekonaniu, że próba zdefiniowania sprawiedliwości (także sprawiedliwości karania) stanowi jedno z najbardziej intrygujących wyzwań współczesności. Dostrzeżone wątpliwości w ramach retrybutywnej oraz utylitarnej idei karania nie dostarczają przy tym jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, w jakie komponenty powinien zostać wyposażony „ideał kary”, uosabiany przez karę sprawiedliwą. Stąd też pojawia się pytanie, czy dążenie do objaśnienia, czym w istocie jest kara sprawiedliwa, powinno opierać się na wymienionych koncepcjach, czy też bardziej oczekiwane byłoby poszukiwanie nowych koncepcji, które mogłyby uzyskać akceptację ze strony współczesnej, sprawiedliwościowej myśli penalnej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Zasada nullum crimen sine lege certa i jej ograniczenia na tle języka etnicznego

Artykuł stanowi próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w ramach prawa karnego materialnego możliwe jest osiągnięcie pełnej jednoznaczności i precyzji abstrakcyjnego i generalnego opisu znamion typu czynu zabronionego, przy jednoczesnym zachowaniu komunikatywności i zwięzłości tekstu prawnego, w sposób prowadzący do zrozumienia go przez wszystkich adresatów normy karnej. Innymi słowy, w ramach prezentowanego opracowania autor stara się rozstrzygnąć problem, czy możliwe jest pełne, a wręcz „wyidealizowane” urzeczywistnianie postulatu nullum crimen sine lege certa, nakazującego zachowanie pełnej określoności znamion czynu zabronionego. W powyższym zakresie autor dąży do podkreślenia tezy, że normy prawa karnego określające karalne typy zachowań są zaadresowane do powszechnego i przeciętnego społeczeństwa, a zatem winny być one bezpośrednio odczytywane i rozumiane, bez konieczności każdorazowego uruchamiania skomplikowanych procedur wykładni normy karnej z przepisu karnego, co też – zdaniem autora – wpisuję się w treść zasady nullum crimen sine lege z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Jak się jednak okazuje, osiągnięcie pełni jednoznaczności, precyzji, tak aby nie doprowadzić do nadmiernej kazuistyczności przepisu, a zarazem zachowanie komunikatywności i zwięzłości tekstu prawnego nie jest możliwe, albowiem przepis karny zawierający opis znamion typu czynu zabronionego jest rezultatem kompromisu między właśnie jednoznacznością, precyzją, komunikatywnością, a także niedoskonałościami języka etnicznego, w którym został sformułowany. Tekst przepisu karnego jest tekstem asymptotycznym, niemniej ustawodawca winien kierować się przede wszystkim tym, aby był zrozumiały w miarę możliwości dla każdego adresata, zwłaszcza niedysponującego odpowiednim przygotowaniem prawniczym.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Pandemia eboli jako zagrożenie dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa: kwestia bezpieczeństwa zbiorowego czy zarządzania globalnego?

Społeczność międzynarodowa stoi w obliczu rozproszonego i ponadnarodowego zagrożenia epidemiologicznego, którego powaga i rozmiar wymagają obecnie niespotykanego poziomu interwencji. Na przestrzeni wieków ludzkość zmagała się z różnymi epidemia, co zawsze wiązało się z koniecznością kompleksowego działania na płaszczyźnie międzynarodowej. Zdaniem Rady Bezpieczeństwa ONZ epidemia spowodowana wirusem ebola, która wybuchła pod koniec 2013 r., stanowi szczególne zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, ponieważ zdobycze w obszarze budowania pokoju i rozwoju krajów najbardziej dotkniętych epidemią mogą zostać zaprzepaszczone. To z kolei podważa stabilność krajów najbardziej nią dotkniętych. Jeśli nie zostanie opanowana, to sytuacja taka może doprowadzić do wybuchu nowych niepokojów i napięć społecznych, pogorszenia klimatu politycznego, stygmatyzacji i wzmocnienia poczucia niepewności. Podjęta w tej sprawie przez Radę Bezpieczeństwa ONZ rezolucja ma wymiar historyczny, gdyż po raz pierwszy problem zdrowia publicznego został zaklasyfikowany jako zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. Stało się tak, mimo że mobilizacja międzynarodowa była spóźniona o kilka miesięcy, chociaż konieczność podjęcia działań była wówczas oczywista.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Koncepcja prawna finansowego stosunku prawnorynkowego (zarys założeń)

Celem artykułu jest pokazanie interferencji, zazębiania się wątków publicznych i prywatnych w ramach prawa rynku finansowego na przykładzie tworzonej konstrukcji finansowego stosunku prawnorynkowego. Dla realizacji tego celu w opracowaniu zebrano i poddano analizie argumenty za zasadnością tworzenia konstrukcji stosunku prawnorynkowego, zaproponowano analizę struktury prawnej stosunku prawnorynkowego, jako charakteryzującego się tak znacznymi odrębnościami od stosunku cywilnoprawnego i stosunku administracyjnoprawnego oraz wykazującego tak dalece idącą specyfikę prawną, że wymagającego autonomicznego ujęcia, z uwagi na potrzeby doktrynalne, orzecznicze oraz dydaktyczne. Taka propozycja doktrynalnego ujęcia stosunków prawnych na rynku finansowym – zdaniem autorki – wydaje się wierniej odzwierciedlać założenia prawodawcy i nadzorców krajowego i unijnego oraz pozwala również od razu dostrzegać wewnątrzsystemowe uwarunkowana i powiązania natury podmiotowej i funkcjonalnej oraz zwłaszcza – lepiej i w ekonomiczno-gospodarczym kontekście – zrozumieć finansowe treści prawnorynkowe.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Obywatelska inicjatywa ustawodawcza w polskim porządku prawnym – próba oceny z perspektywy praktyki parlamentarnej

Celem opracowania jest podjęcie próby przedstawienia oraz oceny regulacji prawnych dotyczących postępowania z obywatelskim projektem ustawy w polskim porządku prawnym z perspektywy praktyki stosowania tej instytucji. Podejmowane zagadnienie ma nie tylko wymiar teoretyczny, ale również kluczowe znaczenie praktyczne, bowiem zainteresowanie tym mechanizmem prawnym wśród obywateli z każdym rokiem jest coraz większe i wpływa na kształt społeczeństwa obywatelskiego. Problem w tym, iż istnieje wiele barier, przepisów utrudniających obywatelom skuteczne korzystanie z przysługującego im konstytucyjnego prawa, począwszy od rejestracji komitetu aż po etap prac parlamentarnych nad projektem. Biorąc to pod uwagę w  podsumowaniu zaproponowano kierunki zmian w zakresie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Przejrzystość finansów publicznych a kształtowanie aktywnych postaw obywatelskich

Celem niniejszego artykułu jest analiza oddziaływania zasady przejrzystości finansów publicznych, tj. rzetelnego informowania o tych finansach, na kształtowanie i zmianę postaw obywatelskich. Wynika on z niezwykle istotnego, naszym zdaniem, problemu: w jaki sposób władza publiczna powinna informować o procesach gromadzenia i wydatkowania środków publicznych, mając na uwadze z jednej strony skomplikowaną materię finansów publicznych, z drugiej zaś – różnorodnych, pod względem wykształcenia, odbiorców tworzących ogół społeczeństwa? Autorzy stawiają hipotezę, że dotychczasowy sposób realizacji zasady przejrzystości finansów publicznych, a więc sposób przekazywania informacji o tych finansach jest niewłaściwy (niezrozumiały) z punktu widzenia społecznego (adresata). Obecnie w Polsce zasada ta jest głównie skoncentrowana na mniej lub bardziej profesjonalnym odbiorcy, choć jej aspekt społeczny jest dostrzegany przez doktrynę. Zdaniem autorów informowanie o sprawach finansowych państwa powinno odbywać się stosownie do wykształcenia adresatów, będących przecież mocodawcą władzy publicznej. Niniejsza publikacja jest częścią zainicjowanych przez autorów szerokich badań nad rolą wartości moralnych w dystrybucji środków publicznych przez rządzących. W artykule zostały wykorzystane niereaktywne (nieempiryczne) metody badawcze skupiające się na analizie literatury i regulacji prawnych obowiązujących w Polsce.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Pranie brudnych pieniędzy jako przykład przestępstwa gospodarczego

Artykuł podejmuje problematykę związaną z przestępstwami gospodarczymi, w skład których wlicza się proceder prania brudnych pieniędzy. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie w sposób kompleksowy procesu prania brudnych pieniędzy, tj. od definicji, przez aspekty prawne, ujęcie ekonomiczne, rodzaje i metody, aż po pokazanie skali tego zjawiska oraz jego konsekwencji. W opracowaniu wykorzystano wiele pozycji literatury oraz najnowszych raportów dotyczących informacji o tym zjawisku.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Socjologia kliniczna – interwencyjny wariant praktycznych zastosowań socjologii

Artykuł omawia mało znany interwencyjny wariant socjologii praktycznej, określany mianem socjologii klinicznej, która obejmuje analizę i ocenę sytuacji, a następnie redukcję (rozwiązanie) problemów w drodze interwencji, prowadzącą do poprawy jakości życia członków społeczności. Cele interwencji socjologii klinicznej zakładają jej realizację w ścisłej współpracy z adresatami przedsięwzięć (jednostkami, instytucjami, decydentami i zasobami wsparcia społecznego), przy równoczesnym szerokim dostępie wszystkich zainteresowanych do informacji o przedsięwzięciu i uzyskanych rezultatach (planowanie partnerskie). Po uzyskaniu za pośrednictwem analizy socjologicznej informacji szacowane są szanse sprostania przeciążeniom oraz przygotowywany jest plan, jak konkretny problem/sytuację rozwiązać oraz czy i jak wprowadzać określone programy korekcyjne. W ten sposób socjolog ułatwia partnerom społecznym/administracji publicznej wyznaczenie obszarów promowanych i chronionych w polityce lokalnej/krajowej/regionalnej, a dysponentom środków publicznych sugeruje adekwatne do potrzeb nakłady na realizację konkretnych programów i racjonalne wykorzystanie zasobów (także poza sektorem publicznym).
        Autor postuluje, by socjologia kliniczna stała się atrakcyjną, praktyczną ścieżką kariery zawodowej, wzmacniającą pozycję absolwentów studiów magisterskich, doktoranckich i podyplomowych na rynku pracy.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Przerzucalność podatku od towarów i usług na rynku książek

Głównym celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, kto (w krótkim okresie) poniósł ciężar podatku od towarów i usług nałożonego na książki. Badania zostały przeprowadzone na podstawie danych empirycznych dotyczących rynku książki w Polsce w latach 2003-2012. Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że wzrost stawki podatku na książki z 0% na 5% spowodował bardziej niż proporcjonalny wzrost ich cen, co wskazuje na nadprzerzucalność (overshifting) podatku na czytelników. Znacząca podwyżka cen książek doprowadziła do spadku ilości sprzedanych książek, co przełożyło się na rentowność wydawnictw. Istotny statystycznie spadek rentowności kapitałów własnych w wydawnictwach w roku 2011 w porównaniu z 2010, wynikający ze spadku przychodów ze sprzedaży, pozwala stwierdzić, że ciężar wyższej stawki podatku obciążył właścicieli wydawnictw. Pomimo obserwowanego po wzroście stawki podatku spadku poziomu wynagrodzeń zarówno w ujęciu nominalnym, jak i realnym nie ma podstaw, by uznać, że spadek ten jest istotny statystycznie. Na podstawie przeprowadzonych testów nie można jednoznacznie stwierdzić, że ciężar podatku został przerzucony na pracowników, choć nie można tego wykluczyć.
        Zmiana stawki podatku na książki powoduje zmiany nie tylko cen, lecz także ilości kształtujących równowagę. Na przerzucalność podatków nie powinno się patrzeć wyłącznie przez pryzmat zmiany cen. W analizie konsekwencji nałożenia (zmiany) podatków należy uwzględnić również ilości sprzedawanych, kupowanych towarów i usług, ponieważ zarówno cena, jak i ilość kształtują równowagę na rynku. Próba określenia wszystkich skutków zmian w prawie podatkowym, i to w ujęciu ex ante, powinna być wpisana w proces legislacyjny i stanowić integralną część tego procesu.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Ekonomia wobec poczucia szczęścia

W dyskusji nad poczuciem szczęścia swoją obecność mocno zaznaczają nauki ekonomiczne, przy czym poglądy formułowane przez ekonomistów uwzględniają również osiągnięcia badaczy z innych dyscyplin naukowych. Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie: Czy pomiar szczęścia w ogóle jest możliwy?
        W artykule przybliżono podstawowe tezy oraz dyskusyjne zagadnienia, którymi zajmuje się ekonomia szczęścia (economics of happiness). Pojęcie „szczęście” nie jest jednak jednoznacznie zdefiniowane, a jego pomiar nadal budzi wiele dyskusji i kontrowersji. Jednakże interdyscyplinarne światowe badania wypracowują mierniki wskazujące na poziom szczęścia, a tym samym stwarzają podstawy do opracowywania rankingów najszczęśliwszych społeczeństw na świecie. Indeksy szczęścia często powiązane są z oceną jakości życia. W artykule uwagę zwrócono na następujące wybrane wskaźniki oceniające poziom szczęścia i zadowolenia, jak również jakość życia w społeczeństwach: World Value Survey WVS, Gallup World Poll (GWP), Social Progress Index SPI, Happy Planet Index HPI i Better Life Index BLI.
        Na podstawie rozważań zawartych w artykule można stwierdzić, że istnieją wskaźniki szczęścia, ale nie pozwalają one na uzyskanie jednoznacznych wyników. Żaden ze sposobów, którymi się oblicza poziom szczęścia, satysfakcji lub jakość życia, nie jest w pełni trafny, rzetelny i wystarczający. Sposoby opisu szczęścia i jakości życia w społeczeństwach powinny być zatem traktowane komplementarnie, powinny uzupełniać się i wzajemnie korygować.
         
         

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Mężczyzna w sferze prywatnej – fikcja czy rzeczywistość?

Problem godzenia życia zawodowego z rodzinnym od zawsze był problemem kobiet. To one częściej rezygnowały z pracy, korzystały z bezpłatnych urlopów wychowawczych lub ograniczały swoją pracę zawodową. Czy w tej sfeminizowanej sferze prywatnej jest miejsce dla mężczyzn? Stereotypy, które zamykają kobiety w domu, wypychają z niego mężczyzn – czyniąc szkodę zarówno jednym, jak i drugim. Dostępne dane i analizy pokazują, że mężczyźni mają formalnie takie same jak kobiety możliwości wejścia do sfery prywatnej (o czym świadczy np. dostępność elastycznych form zatrudnienia), ale w dalszym ciągu niewielu z nich to robi. Z tego powodu mężczyzna wciąż częściej jest postrzegany jako żywiciel rodziny (breadwinner) niż rodzic-opiekun (carer). Sytuację pogarsza jeszcze fakt, że w większości przypadków ojcostwo w miejscu pracy jest niewidoczne. Pracodawcy zakładają, że życie rodzinne pracowników (mężczyzn) nie powinno w żaden sposób zakłócać przebiegu pracy w firmie.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
DETERMINANTY WEWNĘTRZNEJ KOORDYNACJI NARZĘDZI FISKALNYCH I PIENIĘŻNYCH W POLITYCE ANTYCYKLICZNEJ

We współczesnej polityce antycyklicznej są wykorzystywane zarówno narzędzia polityki fiskalnej, jak i pieniężnej. W literaturze przedmiotu występują różne poglądy dotyczące roli tych instrumentów, mechanizmu ich antycyklicznego oddziaływania oraz powstałych skutków stabilizacyjnych. Zdecydowanie mniejszą uwagę zwraca się na możliwości, zakres, a przede wszystkim na powstałe antycykliczne konsekwencje wewnętrznej koordynacji narzędzi fiskalnych i pieniężnych. Celem artykułu jest analiza antycyklicznych konsekwencji skoordynowanych narzędzi polityki fiskalnej i pieniężnej oraz głównych czynników determinujących stabilizacyjne skutki ich działania w gospodarkach rynkowych. Opracowanie składa się ze wstępu, dwóch rozdziałów oraz podsumowania. W części pierwszej przedstawiono antycykliczne konsekwencje działania skoordynowanych narzędzi fiskalnych i pieniężnych, a druga zawiera prezentację najważniejszych teoretycznych i praktycznych czynników wpływających na uzyskiwane efekty stabilizacyjne.
         

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
EWOLUCJA SZWEDZKIEGO MODELU GOSPODARKI

Autor rozpatruje model szwedzki z punktu widzenia jego ewolucji w czasie, a następnie dokonuje konfrontacji tego modelu z rzeczywistością ekonomiczną oraz ocenia oddziaływanie tego modelu na efektywność szwedzkiej gospodarki. Co się tyczy ewolucji modelu, autor zwraca uwagę na szczególne historyczne uwarunkowania: relacji władzy królewskiej i chłopstwa. Te relacje przyczyniły się do ukształtowania się demokratycznych i egalitarystycznych cech stosunków społeczno-politycznych i ułatwiły wprowadzenie przez socjaldemokrację tego modelu w czasach współczesnych. Autor podkreśla ideologiczne – kolektywistyczne – cechy modelu szwedzkiego i konsekwencje tejże ideologii. Ewolucja modelu rozpoczęła się po ostrym kryzysie pierwszej połowy lat 90. XX w., a jej w wyniku nastąpiła redukcja skali wydatków publicznych z ok. 70% PKB do 50% PKB obecnego. Po kryzysie model, umownie nazywany przez autora modelem 2.0, przestał być czymś unikalnym i stał się jednym z wariantów tak zwanego europejskiego modelu socjalnego. Autor negatywnie ocenia wpływ oryginalnego modelu szwedzkiego i jego współczesnych pozostałości na efektywność szwedzkiej gospodarki. Dowodem na to są między innymi wyższy wzrost wydajności i produktywności kapitału, szczególnie w przemyśle przetwórczym, po redukcji udziału wydatków publicznych w PKB oraz zwiększeniu zakresu wolności ekonomicznych i obywatelskich (ograniczenie państwa niańki). Nadal jednak gospodarka boryka się z niezdolnością tworzenia miejsc pracy – ich liczba nie rośnie od 1975 r. – oraz z niewysokim poziomem innowacyjności gospodarki (mimo bardzo wysokich wydatków na B+R). Autor formułuje więc tezę, że osiągnięcia szwedzkiej gospodarki mają dwa główne źródła. Pierwsze to historyczne tradycje (etyka protestancka) wpływające na wysoki poziom społecznej dyscypliny, ale słabnące z upływem kolejnych dziesięcioleci istnienia modelu szwedzkiego 1.0. Natomiast drugie to wcześniejsze osiągnięcia szwedzkiej gospodarki jej fazie liberalnej (1860-1950), kiedy rosła ona najszybciej na świecie. W innych warunkach erozja efektywności pod wpływem kolektywistycznych rozwiązań oryginalnego modelu szwedzkiego byłaby znacznie szybsza.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
MODELE POSZUKIWAŃ I DOPASOWAŃ JAKO NARZĘDZIE BADANIA RYNKÓW PRACY

Celem artykułu jest przybliżenie zagadnień związanych z modelami poszukiwań i dopasowań oraz zobrazowanie ich potencjalnych możliwości w zakresie analizy rynków pracy. W sekcji pierwszej tekstu skrótowo przedstawiono rys historyczny wspomnianych modeli oraz dwa ich główne kierunki rozwoju. Następnie zaprezentowano jeden z najstarszych, lecz i najszerzej w literaturze omawianych modeli: model sekwencyjnego poszukiwania pracy. W drugiej sekcji tekstu szczegółowo przedstawiono podstawowy model Mortensena i Pissaridesa. Najpierw omówione są założenia teoretyczne, następnie mechanizm poszukiwań i dopasowań, warunki tworzenia i destrukcji miejsc pracy oraz powiązane z nimi ustalenie płac na rynku (Nash Bargaining Solution – NBS), co w efekcie prowadzi do ustalenia stanu stacjonarnego modelu (steady-state equilibrium). W kolejnej części tekstu, na podstawie literatury, zostaje omówione i przedstawione zastosowanie modelu w analizach rynku pracy. Autor zwraca uwagę na zagadnienia najbliższe jego zainteresowaniom badawczym – na modelowaniu cyklu gospodarczego i polityki rynku pracy. W tych dwóch aspektach omówione zostają również potencjalne problemy i krytyka, z jaką model Mortensena i Pissaridesa się spotkał.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne