rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Modele antymonopolowej oceny ograniczeń „ze względu na cel” — wciąż na rozdrożu między formalnym a ekonomicznym podejściem

W prawie konkurencji ustalił się podział na porozumienia, które ograniczają konkurencję ze względu na sam cel (charakter) oraz ze względu na skutek. Podział ma istotne znaczenie praktyczne, gdyż znacznie obniża obowiązki dowodowe organu ochrony konkurencji w przypadku zakwalifikowania kwestionowanej praktyki jako ograniczenie ze względu na cel — organ ochrony konkurencji nie musi udowodniać skutków praktyki. Wciąż brak jednolitej odpowiedzi na pytanie, czy domniemanie szkodliwości ograniczeń ze względu na cel można obalić z uwagi na kontekst konkretnej sprawy. Stanowisko polskich sądów dryfuje między formalnym a bardziej ekonomicznym podejściem. Bardziej jednoznacznie za podejściem ekonomicznym opowiada się orzecznictwo unijne. Celem artykułu jest przedstawienie i porównanie modeli antymonopolowej oceny porozumień ograniczających konkurencję ze względu na cel wypracowanych w orzecznictwie polskim i unijnym, oraz zaproponowanie rozwiązania, które powinno zostać przyjęte w polskim orzecznictwie. Autor argumentuje na rzecz badania przez organ antymonopolowy szerszego kontekstu ekonomicznego również porozumień z kategorii zazwyczaj zaliczanych do kategorii ograniczeń ze względu na cel, jeśli tylko przez stronę zostały przedstawione odpowiednie dowody i argumenty mogące obalić domniemanie szkodliwości porozumienia dla konkurencji.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zarządzenie zastępcze wojewody jako środek nadzoru nad samorządem terytorialnym umożliwiający wygaszanie mandatu w związku ze złamaniem ustawy antykorupcyjnej

Celem artykułu jest analiza instytucji zarządzenia zastępczego wojewody w kontekście przepisów ustawy o ograniczeniu swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, zwanej „ustawą antykorupcyjną”. Artykuł odnosi się do kwestii prawnego uregulowania jednego ze szczególnych środków nadzoru personalnego nad działalnością samorządu terytorialnego, jakim jest zarządzenie zastępcze wydawane przez wojewodę. Jego zasadniczym celem jest podejmowanie działań w następstwie bezczynności organów samorządowych. Działaniem takim wojewoda zastępuje de facto organy samorządu, przejmując ich kompetencje na podstawie określonych norm prawnych. Podstawą prawną do wydania zarządzenia zastępczego są ustrojowe ustawy samorządowe w związku z ustawą antykorupcyjną. Autor w swoich rozważaniach uwzględnia dorobek doktryny i judykatury oraz własne doświadczenie w zakresie wykładni i stosowania przepisów ustawy antykorupcyjnej. W tekście częściowo wykorzystano ustalenia poczynione przez autora na potrzeby innych publikacji dotyczących ustawy antykorupcyjnej .

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Implikacje art. 3 rozporządzenia UE 2019/452 dla prawa polskiego

Warunki, jakim mają odpowiadać mechanizmy filtrowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych stosowane przez państwa członkowskie UE, zostały określone w art. 3 rozporządzenia UE 2019/452 ustanawiającego ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii. Celem artykułu jest przeanalizowanie konsekwencji tego przepisu dla prawa polskiego ze szczególnym uwzględnieniem ewentualnej konieczności interwencji ustawodawcy w celu zapewnienia pełnej jego skuteczności. Analizie zostały poddane następujące wymogi: zakaz dyskryminacji, przejrzystość, odpowiednie ramy czasowe, ochrona informacji poufnych, zapewnienie prawa do odwołania oraz przeciwdziałanie obchodzeniu mechanizmu monitorowania. Przeprowadzona ocena prowadzi do wniosku, że wejście w życie art. 3 rozporządzenia nie pociąga za sobą konieczności zmian w ustawodawstwie polskim.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Aktualne problemy prawne geologii i górnictwa

Pomimo licznych zmian prawo dotyczące geologii i górnictwa nie odpowiada aktualnym potrzebom. Ocena ta odnosi się do niemal całości problematyki regulowanej ustawą — Prawo geologiczne i górnicze z 2011 r. (dalej: pr.g.g.), a także do niektórych rozwiązań znajdujących się poza tą ustawą. Przede wszystkim uwagę zwraca nieuzasadniony rygoryzm wielu rozwiązań tego prawa, co zarówno zachęca do ich omijania, jak i zniechęca do podejmowania inwestycji w omawianym zakresie. Polski system ocen oddziaływania przedsięwzięć w zakresie geologii i górnictwa jest z jednej strony bardziej rygorystyczny niż wymagania stawiane przez Unię Europejską, a z drugiej strony nie spełnia wszystkich jej wymagań. Pięć lat temu wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego skarga konstytucyjna na art. 41 pr.g.g. definiujący pojęcie strony postępowań dotyczących koncesji. Nadmierną złożonością charakteryzują się ponadto wymagania dotyczące koncesjonowania węglowodorów. Problemy te (oraz wiele innych) są doskonale znane zarówno tym, których dotyczą omawiane przepisy, jak i władzom publicznym odpowiedzialnym za ich stosowanie. Brak natomiast informacji o inicjatywach zmierzających do zmian prawa w tym zakresie. Celem artykułu jest sygnalizacja kluczowych niedomagań wspomnianego stanu prawnego oraz pilnej potrzeby jego radykalnej zmiany.

Czasopismo: Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Poziom dojrzałości ekologistyki w organizacji — identyfikacja i ocena. Wyniki badań pilotażowych

Koncepcje zarządzania postulujące zmniejszenie negatywnego oddziaływania gospodarki na środowisko naturalne, takie jak społeczna odpowiedzialność biznesu czy zrównoważony rozwój, nie są już jedynie ideami kreującymi wizerunek organizacji, w coraz bardziej widoczny sposób wpływają bowiem na poziom jej konkurencyjności, atrakcyjności dla odbiorcy i wartości dla interesariuszy. Podmioty gospodarcze, które dostrzegają ten trend, szukają nowych, rozwiązań zarządczych, które pomogą skutecznie wdrożyć zasady zielonego ładu, a jednocześnie budować wartość organizacji. Jednym z takich rozwiązań jest omawiana w niniejszym artykule ekologistyka. Celem artykułu jest prezentacja wyników badań pilotażowych dotyczących poziomu zaawansowania ekologistyki w przedsiębiorstwach Euroregionu Nysa z wykorzystaniem autorskiego modelu dojrzałości ekologistycznej przedsiębiorstwa. Badanie pilotażowe miało na celu przygotowanie hipotez badawczych na potrzeby dalszych badań, jak również zweryfikowanie poprawności modelu teoretycznego i narzędzia badawczego pod względem merytorycznym i formalnym.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Pojazdy zautomatyzowane w aspekcie zrównoważonej mobilności miejskiej

W artykule opisano zagadnienie automatyzacji transportu, stanowiące jeden z aktualnych trendów rozwoju pojazdów i infrastruktury drogowej. Sposób wdrożenia pojazdów zautomatyzowanych, a następnie wykorzystania pojazdów w pełni autonomicznych, nie został jeszcze określony, jednak można przypuszczać, że będą one stanowiły rozwiązanie wspierające zrównoważoną mobilność — szczególnie w obrębie miast i aglomeracji miejskich. Będzie to możliwe dzięki osiągnięciu, charakterystycznego dla zrównoważonej mobilności, kompromisu między celami ekonomicznymi, społecznymi i środowiskowymi. Wdrożenie nowych koncepcji w zakresie mobilności na żądanie, współdzielenia i wypożyczania pojazdów, w połączeniu z automatyzacją transportu powinno przynieść efekt w postaci ograniczenia zatorów drogowych i obniżeniu emisji szkodliwych składników spalin. Zmianie mogą ulec również modele dostaw towarów, które będą się mogły odbywać w porze nocnej, co może poprawić wykorzystanie taboru pojazdów, infrastruktury drogowej i magazynowej. Wybrane właściwości pojazdów zautomatyzowanych i autonomicznych będzie można wykorzystać w celu wsparcia postulatów zrównoważonej mobilności. Opracowanie miało na celu scharakteryzowanie zagadnień związanych z autonomizacją transportu drogowego. Przedstawiono aspekty mobilności miejskiej, jak również przykładowe pojazdy, których testy są obecnie prowadzone w warunkach rzeczywistych.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport
Transformacja cyfrowa struktur omnikanałowych w dystrybucji produktów

Struktury omnikanałowe w dystrybucji produktów podlegają dynamicznym zmianom wskutek wyłaniania się nowych trendów zakupowych. Jedną z takich zmian jest transformacja cyfrowa, która wywiera wpływ nie tylko na sposób dokonywania zakupów, ale również na transport, odbiór produktów przez klientów czy zarządzanie zwrotami produktów. Często są to czynności przeniesione do świata wirtualnego, a ich przebieg jest możliwy dzięki wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Celem niniejszego artykułu jest prezentacja wykorzystania rozwiązań technologicznych typu in-store i out-store w funkcjonowaniu struktury omnikanałowej z punktu widzenia zróżnicowanych trendów zakupowych.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Logistyka przedsiębiorstwa w obliczu zmian wywołanych sytuacją kryzysową

Artykuł jest poświęcony logistyce przedsiębiorstwa w obliczu zmian wywołanych sytuacją kryzysową. Zawarto w nim informacje na temat podstawowej typologii strategii logistycznych oraz określono główne elementy składowe tych strategii. Przybliżono istotę zarządzania logistycznego, logistyki jako filozofii zarządzania oraz wskazano, czym jest strategia logistyczna i jaką może dać przewagę nad konkurencją. Artykuł ma charakter teoretyczny i poglądowy. Przedstawia istotny problem dotyczący powiązania decyzji w obszarze logistyki w sytuacji kryzysowej. W dobie pandemii i problemów wywołanych przez nią w obszarze decyzji strategicznych przedsiębiorstw jest to aktualny temat. Jako metodę badawczą zastosowano obserwację, analizę oraz syntezę. Celem artykułu jest wskazanie, iż podejmowane działania logistyczne powinny być zarówno ukierunkowane na potrzeby przedsiębiorstw, jak też zorientowane na wymagania płynące z rynku.

Czasopismo: Gospodarka Materiałowa i Logistyka
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria lądowa i transport, inżynieria materiałowa
Właściwości sorpcyjne wybranych herbat®

W pracy prezentowanej w artykule wyznaczono izotermy adsorpcji wody oraz badano kinetykę sorpcji wody dla wybranych herbat czarnych (granulowana, liściasta i sproszkowana) w temperaturze 25oC. Izotermy adsorpcji wody wyznaczono metodą statyczno-eksykatorową w zakresie aktywności wody od 0,113 do 0,932. Krzywe kinetyczne sorpcji wody wyznaczono w środowisku o zróżnicowanej wilgotności względnej powietrza (52,9, 75,3 i 100,0%). Stwierdzono, że izotermy adsorpcji wody badanych herbat miały kształt sigmoidalny i zgodnie z klasyfikacją Brunauera i współpracowników odpowiadały II typowi izoterm. Model Pelega najlepiej opisywał otrzymane izotermy adsorpcji wody (RMS ˂ 7%). Model kinetyczny Ficka w miarę poprawnie opisywał dane sorpcyjne badanych herbat (RMS od 5,45 do 25,83%). Najmniejszą zdolnością chłonięcia pary wodnej w środowisku o wilgotności względnej 52,9 i 100,0% charakteryzowała się herbata granulowana, a największą herbata sproszkowana.

Czasopismo: Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Zastosowanie warzyw jako źródła smaku słodkiego w produkcji ciast z ograniczonym dodatkiem sacharozy®

Celem pracy przedstawionej w artykule była ocena wybranych cech jakościowych ciast, w których zmodyfikowano podstawową recepturę zamieniając sacharozę i część mąki pszennej warzywami o naturalnym smaku słodkim. Materiałem do badań było siedem rodzajów ciast: ciasto kontrolne zawierające pełną zawartość cukru, trzy rodzaje ciast bez dodatku cukru, w których cukier i część mąki zastąpiono równoważną masą rozdrobnionych warzyw (marchwi, słodkich ziemniaków i dyni) oraz trzy rodzaje ciast o składzie podobnym do poprzednio wymienionych, ale z dodatkiem połowy cukru przewidzianego w recepturze podstawowej (kontrolnej). Dla każdej próbki ciasta po upieczeniu dokonano instrumentalnego pomiaru barwy, oznaczono refraktometrycznie zawartość ekstraktu ogółem oraz dokonano oceny sensorycznej wybranych cech organoleptycznych (jakość ogólną, intensywność smaku słodkiego, barwę na przekroju i powierzchni ciast). Wyniki wykazały, że wszystkie ciasta bez dodatku cukru oceniane były gorzej niż próba kontrolna, jednak uzyskane wartości dla badanych cech jakościowych nie były dyskwalifikujące, a w przypadku 50% dodatku cukru przewidzianego recepturą podstawową były nawet zadowalające. Najmniej przydatna do produkcji ciasta bez lub z ograniczoną ilością cukru okazała się dynia, natomiast najbardziej smakowite było ciasto z dodatkiem słodkich ziemniaków. Wykazano, że poprzez zastosowanie szybkiego, refraktometrycznego pomiaru ekstraktu gotowych ciast można przewidzieć pożądalność smaku słodkiego tych ciast, która w istotny sposób wpływa na ich jakość ogólną

Czasopismo: Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Porównanie innowacyjności w różnych gałęziach polskiego przemysłu z uwzględnieniem produkcji artykułów spożywczych®

Celem artykułu jest przedstawienie innowacyjności w różnych gałęziach polskiego przemysłu z uwzględnieniem produkcji artykułów spożywczych. Omówione zostały istota oraz znaczenie innowacji i innowacyjności, uwarunkowania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, rodzaje innowacji oraz czynnik ludzki w organizacjach innowacyjnych jak również działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2016–2018 w świetle analiz statystycznych przeprowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny.

Czasopismo: Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: technologia żywności i żywienia
Izolacja a epidemie. Oczywistość, remedium, przekleństwo?

W artykule podjęto próbę wyeksponowania wieloznaczności pojęcia izolacji i na przykładach przeszłych i współczesnych pandemii, oceniono wpływ izolacji na skuteczność reakcji społeczności w odpowiedzi na pojawienie się chorób epidemicznych. Zauważono, że powszechnie stosowana izolacja – pozornie najskuteczniejszy środek walki z epidemią, w szczególnych sytuacjach geograficznych i społecznych jest nie tylko nieskuteczna, ale wręcz prowadzi do nasilenia zarazy. W sytuacji rzeczywistej przestrzennej izolacji staje się ona czynnikiem pogłębiającym straty demograficzne. Można więc ją uznać za przekleństwo. Izolacja prowadzi wówczas do zwiększenia liczby ofiar, czasem i do ogromnej depopulacji, ocierającej się o zagładę grup ludzkich. Bywa, że wymusza dramatyczne wybory. Nie znaczy to, że podczas epidemii nie należy utrzymywać dystansu, środków ochronnych i podobnych rozwiązań. Nie należy jednak w tym kontekście nadużywać pojęcia izolacja.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz małych miast w województwie lubelskim. Część 2 – zmiany krajobrazu po 1989 r.

Celem artykułu jest analiza zmian struktury krajobrazów po 1989 roku wybranych gmin powiatu chełmskiego w województwie lubelskim – gminy miejskiej Rejowiec Fabryczny oraz dwóch gmin miejsko-wiejskich: Rejowiec i Siedliszcze. Strukturę krajobrazu zbadano na podstawie danych o pokryciu terenu pochodzących z bazy danych CORINE Land Cover. Wykorzystując narzędzia GIS przeanalizowano zmiany w strukturze krajobrazu z zastosowaniem metryk krajobrazowych. Ponadto podjęto próbę rozpoznania znaczenia przynależności do sieci Cittaslow w kontekście zmian krajobrazowych. Badania wykazały, że zmiany w pokryciu terenu nie są związane tylko z rozlewaniem się zabudowy ale także zwiększaniem się powierzchni gruntów ornych poza zasięgiem urządzeń nawadniających oraz zwiększaniem średniej powierzchni płata dla tych terenów. Po roku 2012 dostrzec można również zahamowanie zmian w pokryciu terenu, co potwierdza wskaźnik zmienności struktury krajobrazu. Może to być związane z członkostwem w Unii Europejskiej (m.in. Wspólna Polityka Rolna). Badania nie wykazały wpływu przynależności do sieci Cittaslow na zmiany krajobrazowe. Konieczna jest dalsza kontynuacja zaproponowanych analiz w szerszej perspektywie czasowej i w określonym zakresie przestrzennym.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Propagacja wiedzy o krajobrazie kulturowym jako permanentny element programu olimpiady geograficznej

Olimpiada Geograficzna upowszechnia wiedzę geograficzną wśród młodzieży szkolnej od 1974 r. Szczególną rolę w tym procesie odgrywają prace pisemne wykonywane przez uczniów w zawodach I stopnia. Na podstawie danych z wybranych edycji Olimpiady Geograficznej ustalono zainteresowanie zawodników problematyką krajobrazu kulturowego. Stwierdzono, że w zawodach XIX-XLVI uczniowie przygotowali ok. 17 tys. prac pisemnych, które zawierały stosowne charakterystyki. Wynik analizy zakresu merytorycznego wytycznych do wykonania prac I stopnia dowodzi, że sugerowany zakres charakterystyki krajobrazu wymagał opisania jego genezy, struktury, funkcji, czynników kształtujących, fizjonomii oraz organizacji przestrzennej. Za ważny fakt uznano umieszczanie w pracach różnorodnych zobrazowań graficznych oraz przykładów ukazujących różne aspekty wykorzystania krajobrazu zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju, jak i działalności sprzecznej z jej celami i zasadami. Olimpiada Geograficzna, popularyzując wiedzę geograficzną, odwołuje się do roli człowieka w historycznym procesie formowania i zagospodarowania krajobrazów.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Obiekty sakralne w krajobrazie kulturowym pogranicza katolicko-prawosławnego w północnowschodniej Polsce wyrazem poszanowania i przenikania tradycji

Pogranicza są postrzegane, jako obszary sprzyjające kontaktom i przenikaniu kultur (tradycji, zwyczajów, idei). Przyjmując, że religia jest kluczowym elementem kultury różne formy religijności będą znajdowały istotne odzwierciedlenie w krajobrazie kulturowym, głownie w postaci materialnych, sakralnych elementów krajobrazu. W opracowaniu podjęto dyskusję na temat znaczenia religii w kształtowaniu krajobrazu pogranicza wyznaniowego w północno-wschodniej Polsce. Na wybranych przykładach obiektów sakralnych (głownie symboli religijnych) obecnych w krajobrazie pogranicza katolicko-prawosławnego przedstawiono przejawy przenikania tradycji oraz zapożyczania wzorców kulturowych. Zwrócono również uwagę na przykłady eksponowania różnic kulturowych w architekturze sakralnej, starając się określić lokalne uwarunkowania obu zjawisk.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Podejście ewolucyjno-genetyczne w badaniu regionów winiarskich w Nowej Zelandii

Położone najdalej na południe na Ziemi obszary upraw winorośli i produkcji wina znajdują się w Nowej Zelandii. Głównym celem opracowania jest interpretacja krajobrazów winiarskich w Nowej Zelandii w aspekcie ewolucyjno-genetycznym z zastosowaniem metody ewolucyjnej (Dobrowolska, 1948; Myga-Piątek, 2018). W artykule przedstawiono podziały regionalizacyjne obszarów winiarskich uwzględniające specyfikę podziału terytorialno-administracyjnego oraz czynników przyrodniczych i kulturowych. Ponadto prześledzono zależności między wyspiarskością Nowej Zelandii a wyspowością krajobrazów winiarskich oraz określono trwałość krajobrazów i jej związek z działalnością turystyczną. Interpretacja krajobrazów winiarskich przeprowadzona została na podstawie studiów literatury przedmiotu oraz bezpośrednich obserwacji terenowych zrealizowanych na wyspie Waiheke w regionie winiarskim Auckland.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rola ogrodów na dachach i elewacjach budynków w poprawie jakości krajobrazu miejskiego na przykładzie Kraśnika Fabrycznego

Ogrody powstające na budynkach są doskonałym uzupełnieniem dla zieleni miejskiej. Wpływają korzystnie na wygląd miast oraz ich uwarunkowania przyrodnicze. Sprzyjają wzrostowi bioróżnorodności, dzięki powstawaniu nowych zbiorowisk roślinnych. Zielone dachy są miejscem, które nie tylko przyczyniają się do przywracania powierzchni biologicznie czynnych, ale również tworzą miejsca do odpoczynku, rekreacji, i edukacji-mieszkańców. Dzięki odpowiedniemu dostosowaniu przestrzeni do potrzeb społecznych, korzystanie z tego typu rozwiązań jest bezpieczne, a rozciągające się widoki z zielonych zwieńczeń budynków są miłe dla oka. Zielone ściany również swoim wyglądem poprawiają wizerunek budynków oraz pozytywnie wyróżniają je spośród infrastruktury miejskiej. Publikacja zawiera dwa komponenty. Pierwszy stanowi zarys rozwoju, od czasów najdawniejszych aż do dziś, idei ogrodów na dachach i ogrodów wertykalnych oraz ich roli przyrodniczej i społecznej. Drugi jest studium przypadku – wybranych aranżacji zielonych ścian i zielonych dachów w miejscowości Kraśnik Fabryczny.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ocena przestrzennego rozmieszczenia parków narodowych i obszarów chronionego krajobrazu w państwach Europy Środkowej na tle prowincji fizycznogeograficznych

Na podstawie analizy przestrzennego rozmieszczenia parków narodowych i obszarów chronionego krajobrazu Polski (parki krajobrazowe), Czech, Słowacji i Węgier oceniono czy tworzone w poszczególnych krajach systemy ochrony przyrody i krajobrazu są reprezentatywne również dla prowincji fizycznogeograficznych w granicach państw. Stwierdzono znaczną reprezentatywność w prowincjach głównie górskich i wskazano na dalsze możliwości ochrony. Na podstawie oceny stopnia integracji systemów ochrony przyrody i krajobrazu w rejonach przygranicznych określono obszary, które powinny uzupełnić system. Między poszczególnymi krajami występują różnice w przestrzennej organizacji parków narodowych i obszarów ochrony krajobrazu. Współpraca transgraniczna w ostatnich 30 latach znacznie się poprawiła. Większość przygranicznych parków narodowych i obszarów ochrony krajobrazu ma swoje kontinuum w kraju sąsiednim w formach podobnej rangi. Najsłabsze powiązania przestrzenne występują na granicy Węgier i Słowacji.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przyrodnicze i kulturowe uwarunkowania krajobrazów winiarskich wyspy Pico (Azory)

Krajobrazy winiarskie wyspy Pico* swoją unikatowością kuszą i przyciągają, w równiej mierze badaczy i turystów. Wśród europejskich krajobrazów z winnicami nie sposób znaleźć podobnych. Również w dostępnej literaturze, w folderach turystycznych, różnych źródłach internetowych niewiele jest wzmianek o krajobrazach winiarskich choćby zbliżonych fizjonomią, podobnie wykształconych, jak te z azorskiej wyspy Pico. Walor ich unikatowości, historia i miejsce w kulturze regionu były podstawą uznania przez UNESCO za dziedzictwo kulturowe ludzkości, co być może zapewnia im ochronę i przetrwanie dzięki zainteresowaniu turystów. Przedmiotem szczególnego zainteresowania i celem autorów artykułu było poznanie przyrodniczych i kulturowych uwarunkowań uprawy winorośli na wyspie Pico oraz powstania tam unikatowych krajobrazów winiarskich. Analizie tych uwarunkowań poświęcono zasadniczą część pracy. Krótki pobyt na Pico umożliwił przeprowadzenie jedynie prostych obserwacji terenowych oraz ograniczonej liczby nieustrukturyzowanych wywiadów z pracownikami miejscowych instytucji kulturalnych i mieszkańcami wyspy. Koniecznym uzupełnieniem informacji zebranych w terenie były kameralne studia literatury przedmiotu oraz konsultacje z innymi badaczami już po opuszczeniu wyspy Pico.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka