rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Konstytucyjne prawo dostępu do informacji publicznej

ednym z najważniejszych elementów warunkujących oraz immanentnie związanych z funkcjonowaniem współczesnych demokracji jest gwarancja powszechnego dostępu do informacji publicznej. Prawo to realizowane jest w praktyce w różny sposób, przy czym niejednokrotnie w tożsamych stanach faktycznych i prawnych, odmiennie. W tym zakresie niezbędnym jest jednoznaczne określenie spektrum podmiotów zobligowanych do udostępniania danych, jak również wyraźne wskazanie zakresu przedmiotowego informacji, jakie mogą i powinny być udostępniane. Obowiązywanie precyzyjnych regulacji dotyczących dostępu do informacji jest o tyle istotne, iż pozwala to na realizację konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz wpływa na wzrost świadomości i obywatelską postawę społeczeństwa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Status prawny wyborcy niepełnosprawnego

Kodeks wyborczy w sposób kompleksowy uregulował status prawny wyborcy niepełnosprawnego. Ustawodawca zdefiniował pojęcie wyborcy niepełnosprawnego oraz przyznał mu szereg praw w procesie wyborczym, takich jak prawo do otrzymania informacji o wyborach, prawo do korzystania z pomocy innej osoby w trakcie głosowania, prawo do korzystania z nakładek do głosowania w alfabecie Braille’a, prawo do głosowania w lokalu przystosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych, prawo do głosowania przez pełnomocnika oraz prawo do głosowania korespondencyjnego. Celem artykułu jest szczegółowa analiza nowych regulacji prawnych w kontekście praktyki ich stosowania w wyborach do Sejmu i Senatu, które miały miejsce 9 października 2011 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ochrona prawna hymnu narodowego jako elementu dziedzictwa narodowego – jej charakterystyka i funkcje

Artykuł jest analizą konstytucyjnych regulacji prawnych dotyczących hymnu narodowego, próbą ich charakterystyki. Autorka stoi na stanowisku, że hymn narodowy jest częścią niematerialnego dziedzictwa kulturowego i tym samym jednostka poprzez uczestnictwo w dziedzictwie hymnu może realizować swoje prawa kulturalne. Artykuł prezentuje regulację konstytucyjną hymnu narodowego na tle rozwiązań innych państw europejskich oraz charakteryzuje inne akty prawne odnoszące się do hymnu. Art. 28 Konstytucji, poprzez umieszczenie go w Rozdziale I, zyskuje szczególne znaczenie dla realizacji prawa do uczestnictwa w dziedzictwie narodowym, które przeanalizowane zostało w ostatniej części artykułu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Dobra administracja jako „szkiełko zegarowe” dla art. 12 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka

Jak stanowi Europejski Kodeks Dobrej Administracji2, dobra administracja tworząc jed-no z podstawowych praw człowieka kreuje określone standardy etyczne, które zostały uregulowane w EKDA a wywodzą się m.in. z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Prawo do dobrej administracji jest swoistą zasadą prawa Unii Euro-pejskiej, zagwarantowaną artykułem 41. Karty Praw Podstawowych, a prawo do ochro-ny danych osobowych stanowi (obok m.in. prawa do wysłuchania oraz prawa do bez-stronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy) jeden z jej elementów3. Celem artykułu jest omówienie zagadnienia prawa do prywatności ujętego w artykule 12 PDPC, również w kontekście ochrony danych osobowych, zawężonym natomiast do perspektywy prawa jednostki do dobrej administracji. Ponieważ ochrona danych osobowych nie jest samo-dzielnym tworem, wiąże się bowiem ściśle z prawem człowieka do prywatności, z tego powodu artykuł dotyka tych dwóch przestrzeni.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Samodzielność finansowa gminy – założenia i rezultaty

Analiza jest poświęcona samodzielności finansowej gminy i sposobom jej rozumienia. Autor
analizuje prawne, orzecznicze i faktyczne determinanty samodzielności finansowej gminy
i pokazuje wynikające z nich konsekwencje. Stawia tezę, że wartość konstytucyjna w postaci
samodzielności finansowej gminy nie jest w pełni realizowana przez Sejm, że także Trybunał
Konstytucyjny nie przyporządkowuje jej należnego znaczenia. Dochody gmin wzrastają
nieadekwatnie do powierzanych im przez parlament zadań. Konsekwencjami zachodzącego
procesu są znaczny wzrost zadłużenia gmin i problemy gmin z realizacją potrzeb lokalnych
wspólnot, czyli tego celu, dla którego realizacji jest ustanowiony samorząd gminny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Eutanazja – „prawem do śmierci”?

Niniejszy artykuł nie ma aspiracji ukazania wszystkich aspektów, z jakimi wiąże się eu-tanazja. Jego celem jest próba zwrócenia uwagi na najbardziej charakterystyczne zagadnienia i ukazanie ich w różnych kontekstach: historycznym, medycznym, społecznym, prawnym i teologicznym, ze szczególnym uwzględnienie toczonej dyskusji i zastosowa-nych rozwiązań w Szwajcarii, Holandii oraz w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wotum zaufania na gruncie Ustawy Zasadniczej RFN z 1949 r. i Konstytucji RP z 1997 r. w kontekście racjonalizacji systemu parlamentarnego obu państw

Artykuł zawiera porównawczą analizę aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących wotum zaufania w Republice Federalnej Niemiec i Polsce. Cel stanowi ocena poziomu zaawansowania racjonalizacji systemu parlamentarnego w obu tych państwach w zakresie obejmującym analizowaną instytucję prawną. Racjonalizacja parlamentaryzmu rozumiana jest przez autora artykułu jako dążenie za pomocą odpowiednio ukształtowanych środków prawnych do stabilności i efektywności ustroju poprzez wzmacnianie rządu kosztem legislatywy. Wielofunkcyjny charakter niemieckiego wotum zaufania, a zwłaszcza brak obowiązku dymisji kanclerza w razie porażki w głosowaniu nad wnioskiem o wotum zaufania, sprawiają, że niemiecka wersja tej instytucji pełniej niż jej polski odpowiednik realizuje koncepcję parlamentaryzmu zracjonalizowanego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Autorstwo utworu naukowego a autorstwo w ynalazku i prawo do patentu na polskich uczelniach

Naukowcy pracujący na polskich uczelniach oraz instytutach badawczych podlegają prze-pisom znowelizowanej ostatnio ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która nakłada na tę grupę obowiązek okresowej ewaluacji dorobku naukowego, obejmującego utwory naukowe i przedmioty własności przemysłowej. Konieczność udokumentowania własnego dorobku wiąże się nierozerwalnie z problematyką atrybucji autorstwa utworów. Praktyka akademicka wskazuje na częsty problem z właściwym zrozumieniem pojęcia autorstwa per se, ale także różnic pomiędzy autorstwem utworu naukowego a autorstwem wyna-lazku. W niniejszej pracy szczegółowo dyskutujemy to zagadnienie w oparciu o ogólnie obowiązujące akty prawne oraz staramy się scharakteryzować naturę twórczości wyna-lazczej w porównaniu do ogólnej twórczości naukowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Obywatelstwo Unii Europejskiej w świetle koncepcji dzielonej suwerenności ludu J. Habermasa

W swojej koncepcji dzielonej suwerenności ludu J. Habermas, nawiązując niejako do filozofii I. Kanta, próbuje odpowiedzieć na zasadnicze pytanie: jaki kształt musiałoby przybrać obywatelstwo Unii Europejskiej, aby jednostki mogły same siebie postrzegać jako obywateli UE? Niniejszy artykuł stanowi próbę odniesienia przyjętego przez J. Habermasa abstrakcyjnego modelu obywatelstwa UE do obowiązujących uregulowań prawnych oraz praktyki politycznej. Analiza przyjętego przez J. Habermasa modelu obywatelstwa UE posłuży również ukazaniu, na ile obecny kształt obywatelstwa unijnego odpowiada jego konceptualnej treści, a także w jakim kierunku muszą podążać zmiany, aby w pełni ją zrealizować. Wszystkie wymienione powyżej zagadnienia spaja fundamentalne pytanie: jak zapewnić Unii Europejskiej demokratyczną legitymizację?

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wstęp do Konstytucji Węgier ze szczególnym uwzględnieniem „Narodowego wyznania wiary”

Ustawa Zasadnicza Węgier weszła w życie 1 stycznia 2012 r. Ustawa Zasadnicza w warstwie aksjologicznej jest konstytucją konserwatywną, zawierającą również elementy chrześcijańskie, która teraz po raz pierwszy zawiera Narodowe wyznanie wiary (kredo). Pierwsza z sześciu części Ustawy Zasadniczej nosi tytuł Narodowe wyznanie wiary, zawarte w niej przepisy można dosłownie uznać za kredo, samostanowienie (samookreślenie) państwa. W stosunku do poprzedniej konstytucji, obecna zawiera wiele nowatorskich rozwiązań, które należy ocenić pozytywnie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zakres kompetencji litewskiego Sądu konstytucyjnego w „innych sprawach”

Artykuł dotyczy kompetencji litewskiego Sądu Konstytucyjnego w tak zwanych „innych sprawach”. Obejmują one przedstawianie opinii (konkluzji) w czterech przypadkach: 1) czy w czasie wyborów prezydenta bądź członków Sejmu nie została naruszona ustawa wyborcza, 2) czy stan zdrowia prezydenta pozwala mu nadal wykonywać obowiązki, 3) czy międzynarodowe umowy Republiki Litewskiej nie są sprzeczne z konstytucją, 4) czy członkowie Sejmu i funkcjonariusze, wobec których zostało podjęte postępowanie procesowe, naruszyli konstytucję swymi konkretnymi czynami. Należy jednak podkreślić, iż podstawą zakresu kognicji litewskiego Sądu Konstytucyjnego jest kontrola norm, co łączy się z ochroną nadrzędności konstytucji.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
System rządów w Rzeczypospolitej Polskiej w świetle aktualnych propozycji jego zmian

System rządów w Rzeczypospolitej Polskiej, ukształtowany przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., uważany jest za właściwy. Stworzył podstawę do stabilnych rządów i bezkonfliktowej alternacji władzy. Od czasu jego obowiązania nie odnotowano znaczących kryzysów rządowych. Pewne napięcia pomiędzy prezydentem a premierem odnotowane zostały jednak w okresie koabitacji prezydenta Lecha Kaczyńskiego i premiera Donalda Tuska (1997-2000). Spór kompetencyjny w kwestii reprezentacji RP na forum Rady Europejskiej został rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny. Powstał natomiast problem, czy próg odrzucenia weta prezydenta (3/5) nie jest zbyt wysoki w sytuacji, gdy prezydent popiera opozycję i uniemożliwia rządowi przeprowadzenie fundamentalnych reform. Śmierć prezydenta Kaczyńskiego zamknęła okres koabitacji i uczyniła spór nieaktualnym. Przy ewentualnych zmianach konstytucji powstanie jednak okazja, by przemyśleć tę kwestię w kontekście racjonalności przyjętych tu rozwiązań.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Instytucja Rządu Republiki Serbii w systemie organów władzy

Kwestie polityki w Serbii określają zasady współczesnej republikańskiej demokracji przedstawicielskiej. W tym systemie premier jest szefem rządu ukształtowanym w systemie wielopartyjnym. Władzę wykonawczą sprawuje rząd. Władza ustawodawcza jest sprawowana zarówno przez Zgromadzenie Narodowe, jak i rząd. Władza sądownicza jest sprawowana przez niezależne sądy. Rząd Republiki Serbii stanowi kluczowy segment władzy wykonawczej. Na jego czele stoi przewodniczący rządu, nazywany także premierem. Sef rządu jest wybierany przez Zgromadzenie Narodowe, na wniosek prezydenta, po wcześniejszych konsultacjach głowy państwa z grupami parlamentarnymi. Ministrowie są powoływani przez premiera i zatwierdzani przez parlament.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zarys międzynarodow ych regulacji prawnych dotyczących samorządów zawodow ych prawników świadczących pomoc prawną

Niezależne samorządy zawodowe prawników świadczących pomoc prawną stanowią we współczesnych demokratycznych państwach istotną gwarancję efektywnego pra-wa do pomocy prawnej, które jest z kolei ważnym elementem prawa do rzetelnego po-stępowania sądowego. W multicentrycznym systemie prawnym współczesnych państw demokratycznych źródłem właściwych standardów dotyczących cech tych samorządów są przy tym nie tylko normy konstytucyjne, ale również regulacje międzynarodowe. Ce-lem tego opracowania jest syntetyczne przedstawienie tych regulacji w systemie uniwer-salnym Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz w europejskich systemach Rady Eu-ropy i Unii Europejskiej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Przestrzeganie praw człowieka w wybranych państwach Azji postkolonialnej – aktualne problemy

Wszelka  dyskusja  na  temat  przestrzegania  praw  człowieka  w  postkolonialnych  pań-stwach Azji prowadzona z perspektywy cywilizacji Zachodu napotyka wiele przeszkód, w szczególności związanych z istniejącymi różnicami, czy wręcz barierami kulturowy-mi i odmiennymi tradycjami. Państwa postkolonialne, mimo nadal istniejących pozo-stałości z czasów kolonialnych – widocznych np. w systemie prawa, który wciąż zawie-ra  akty  normatywne  uchwalone  przed  uzyskaniem  suwerenności  –  bardzo  stanowczo  opierają  się  przyjęciu  uniwersalnego  katalogu  praw  człowieka  określonego  w  paktach  ONZ. Opór napotyka też stosowanie standardów w przestrzeganiu praw człowieka, któ-re byłyby zgodne z tymi wypracowanymi w ramach ONZ. Przyjęta ideologia tzw. azja-tyckich  wartości  prowadzi  do  ponownego  pogłębiania  się  różnic  ideowych,  czy  wręcz  filozoficznych, w dalszym rozwoju demokracji między państwami Zachodu i Azji. Jed-nocześnie daje to podstawy do wyodrębnienia nowego kierunku badawczego, jakim jest analiza rozwoju praw człowieka w postkolonialnych państwach Azji i badanie nieznanych na Zachodzie problemów, jakie będą pojawiały się w związku z obowiązywaniem doktryny „azjatyckich wartości”. Celem tej publikacji jest przybliżenie aktualnych pro-blemów związanych z dyskusją nad prawami człowieka, jakie w ostatnim czasie pojawi-ły się w Singapurze i Indiach.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Przesłanki wywłaszczenia w świetle norm konstytucyjnych

Wywłaszczenie jest jednym z najbardziej dolegliwych środków, jakie organy administracji publicznej mogą zastosować wobec obywatela. Jego skutkiem jest pozbawienie własności, podstawowego prawa ekonomicznego, gwarantowanego Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z drugiej strony, jest to instytucja obowiązująca w większości systemów prawnych i trudno jest wyobrazić sobie sprawne działania państwa bez możliwości stosowania instytucji wywłaszczenia. W związku z tym została unormowana w Konstytucji RP i prawie międzynarodowym. Jako że regulacje te mają charakter ogólny i wymagają ustawowego uregulowania, to można postawić pytanie, czy ustawodawca prawidłowo implementował normy konstytucyjne kształtując instytucję wywłaszczenia na poziomie ustawowym. Stanowione normy powinny być zgodne nie tylko z art. 21 ust. 2, ale także z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Wynikające z tych norm konstytucyjnych zasady ochrony praw nabytych, zaufania obywateli do państwa, proporcjonalności, przyzwoitej legislacji a także przepisy regulujące materię wywłaszczenia, wskazują na normatywne granice ingerencji władz publicznych w prawa majątkowe jednostki.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Normatywizacja pamięci zbiorowej w preambułach do konstytucji państw postkomunistycznych

Preambuły stanowią tę część prawa konstytucyjnego, która rzadko stanowi przedmiot refleksji konstytucjonalistów i teorii prawa. Definiowane są jako uroczysty wstęp do konstytucji, wskazujący suwerena, historyczny i polityczny kontekst powstania nowego ładu konstytucyjnego, główne celem i zasady państwa. Takie też elementy zawierają preambuły do konstytucji państw postkomunistycznych Europy. Ich charakter jest przedmiotem kontrowersji, zwłaszcza co do tego, czy stanowią one część normatywną, czy jedynie opisową. W artykule omawia się ich funkcję integracyjną, osiąganą dzięki używaniu klauzul budujących i umacniających poczucie tożsamości wspólnoty politycznej, w której są ustanawiane. Jako takie klauzule wskazano: stwierdzenia dotyczące narodowego i kulturowego dziedzictwa, podstawowych zasad rządzących wspólnotą.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Niemiecki model komunalnej skargi konstytucyjnej

Komunalna skarga konstytucyjna została przewidziana m.in. w Konstytucji Republi-ki Federalnej Niemiec. Jest to szczególny rodzaj skargi, funkcjonującej obok i nieza-leżnie od skargi konstytucyjnej w ogólnym rozumieniu. Podstawą wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego jest naruszenie „prawa do samorządu”. Tego rodzaju szczególnej skargi przysługującej jednostkom samorządu terytorialnego w przypadku naruszenia ich samodzielności (samorządności) nie przewiduje się natomiast w Kon-stytucji RP. Obecnie ani komunalny wniosek o zbadanie konstytucyjności aktu norma-tywnego, ani powszechna skarga konstytucyjna, nie stanowią skutecznych i dostatecz-nych środków ochrony tej samodzielności. Wobec tego wskazane byłoby wyposażenie jednostek samorządu terytorialnego w Polsce w prawo wnoszenia „komunalnej skar-gi konstytucyjnej” do Trybunału Konstytucyjnego na akty normatywne naruszają-ce prawo do samorządu, na wzór rozwiązań występujących w tym zakresie w innych systemach prawnych.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Casus Żelaznej Julii, czyli o odpowiedzialności polityków na Ukrainie

Artykuł, na tle wybranych wydarzeń politycznych i doświadczeń politycznych byłej premier Ukrainy, Julii Tymoszenko (i jej rywali) przedstawia formalno-prawny zakres odpowiedzialności najwyższych urzędników państwowych na Ukrainie oraz praktykę ustrojową i polityczną w tym zakresie. Obok tradycyjnie występujących form odpowiedzialności: konstytucyjnej, karnej czy politycznej mowa jest również o potencjalnej odpowiedzialności karnej polityków za nadużycie władzy lub podjęte błędne decyzje polityczne.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Przedterminowe wybory parlamentarne w Macedonii w 2011 r. i ich skutki dla konfiguracji macedońskiego systemu partyjnego

W niniejszym artykule wskazuję na trzy przyczyny rozwiązania macedońskiego parlamentu w 2011 roku: konflikt pomiędzy rządem a prywatnymi opozycyjnymi mediami, nieefektywność dotychczas prowadzonej polityki zagranicznej oraz trudną sytuację ekonomiczną. Na podstawie analizy wyników ostatnich wyborów stawiam tezę, iż kryzys polityczny Macedonii z lat 2008–2010 w żaden sposób nie zachwiał stabilnością tamtejszej sceny politycznej a przedterminowa elekcja ukazała jedynie, jak silnie zamrożony pozostaje macedoński system partyjny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wykonywanie kary pozbawienia wolności w ramach systemu dozoru elektronicznego a konstytucyjna zasada równości wobec prawa

W niniejszym artykule omówiono ustawę o wykonaniu kary pozbawienia wolności w ramach systemu dozoru elektronicznego, oraz projekt jej nowelizacji. Wskazano na ich mankamenty, a w szczególności na naruszenie zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z uwagi na etapowość jej wprowadzania i nie objęcia nią w jednym czasie skazanych na terytorium całego państwa. Autorka zastanawia się także nad tym czy ustawa, oraz jej nowela, chociaż częściowo przyczynią się do rozwiązania problemu przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych, oraz zapobiegną zjawisku długotrwałego oczekiwania skazanych na odbycie kary. A zatem czy przyniosą one korzyści w wymiarze społecznym.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Oryginalizm Antonina Scalii jako teoria wykładni prawa

W artykule omówiono jedną z współczesnych amerykańskich teorii wykładni prawa, tj. oryginalizm zwykłego znaczenia (plain meaning originalism). Propagatorem i współtwórcą tej teorii jest sędzia Sądu Najwyższego USA Antonin Scalia. Scaliowski oryginalizm sprowadza wykładnię prawa do zespołu czynności intelektualnych ukierunkowanych na ustalenie zwykłego językowego znaczenia tekstu aktu normatywnego z momentu jego ogłoszenia. Można określić go zatem tekstualizmem bazującym na kompetencjach językowych pierwotnego prawodawcy i pierwotnych adresatów. Oryginalizm korzysta z dyrektyw interpretacyjnych językowych, a pomocniczo systemowych. Generalnie odrzuca natomiast sięganie do dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Wyznacznikiem znaczenia prawa nie może być zamiar czy cel prawodawcy, lecz tekst prawny i tradycja. W ocenie Scalii prawo nie zmienia się samoczynnie, tj. pozalegislacyjnie, wraz ze zmianą społecznych potrzeb i oczekiwań. Krytykuje więc koncepcję „żyjącej konstytucji”, upatrując w niej źródło sędziowskiej dyskrecjonalności. Demokratycznie wybrani przez naród parlamentarzyści, a nie sędziowie powinni aktualizować prawo.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zwierzchnictwo prezydenta nad Siłami Zbrojnymi RP w czasie wojny

Celem artykułu jest analiza normatywnych podstaw sprawowania przez głowę państwa najwyższego zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnymi RP w czasie wojny. W wyniku prze-prowadzonych  badań  autor  uznaje,  że  znaczenie  prezydenta  w  sprawach  wojskowych  w tym okresie ulega formalnie wyraźnemu wzmocnieniu w porównaniu do czasu po-koju. Przede wszystkim z uwagi na bezpośredni sposób realizowania funkcji z art. 134 ust.  1  Konstytucji  oraz  przysługujące  jemu  kompetencje  do  mianowania  i  odwoły-wania  naczelnego  dowódcy  sił  zbrojnych,  który  podlega  bezpośrednio  prezydentowi.  Niemniej  jednak  efektywne  sprawowanie  zwierzchnictwa  wobec  armii  w  czasie  woj-ny może okazać się trudne. Między innymi z powodu problemów z określeniem, kiedy mamy do czynienia z czasem wojny na terytorium RP, koniecznością zgodnego współ-działania z prezesem Rady Ministrów czy też zupełnym brakiem przepisów prawnych traktujących o funkcjonowaniu państwa w czasie wojny, w tym kierowaniu jego obroną. Dodatkowo autor wskazuje na liczne luki prawne dotyczące instytucji naczelnego do wódcy sił zbrojnych, które powodują, że obecny stan normatywny w tym przedmiocie zasługuje na bardzo niską ocenę.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne