rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Natężenie oświetlenia w wybranych szkołach gimnazjalnych na terenie województwa śląskiego

Wstęp. Oświetlenie jest niezbędnym czynnikiem umożliwiającym widzenie. Właściwe oświetlenie klasy wpływa zarówno na dobre samopoczucie ucznia i nauczyciela, jak i na ograniczenie zmęczenia wzroku podczas uczenia się i nauczania. Celem pracy była ocena natężenia oświetlenia i równomierności oświetlenia w salach lekcyjnych w wybranych szkołach gimnazjalnych zgodnie z normą PN-EN 12464-1:2012. Materiał i metody. Oświetlenie oceniano w 28 klasach szkół na terenie miast województwa śląskiego. Za pomocą luksomierza cyfrowego (typ Lx-105 firmy Lutron) wykonano pomiary natężenia oświetlenia na ławkach uczniów oraz na tablicach. Ponadto w badanych szkołach, w grupie uczniów w wieku 13–15 lat przeprowadzono ankietę na temat subiektywnej oceny oświetlenia w klasach. Wyniki. Średnie natężenie oświetlenia na ławkach szkolnych wynosiło 334 lx (SD=153), natomiast na tablicy średnia wartość to 183 lx (SD=91). Zaledwie w 57% pomieszczeń spełnione zostały minimalne średnie wartości natężenia oświetlenia ławek zawarte w normie PNEN 12464-1:2012 (300 lx). Natomiast na żadnej z tablic w badanych salach nie odnotowano poziomu natężenia oświetlenia zalecanego w normie (500 lx). Średnia wartość równomierności oświetlenia na ławkach wyniosła 0,75 (SD=0,14) a na tablicach 0,79 (SD=0,1). Badania ankietowe pokazały, że tylko 52% uczniów ocenia oświetlenie w klasach jako dobre, natomiast 26% ankietowanych ma zastrzeżenia do oświetlenia tablicy. Aż 9% uczniów zgłaszało występowanie w oprawach oświetleniowych co najmniej połowy niesprawnych świetlówek. Wnioski. Warunki oświetlenia w badanych szkołach są bardzo zróżnicowane. Oświetlenie ławek szkolnych w prawie połowie klas oraz oświetlenie tablic we wszystkich pomieszczeniach nie spełniało zaleceń Polskiej Normy i wymaga poprawy w tym zakresie. Występujące odbicia światła powinny zostać wyeliminowane, a niesprawne świetlówki wymienione.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Mediacyjna rola strategii radzenia sobie ze stwardnieniem rozsianym w relacji między poznawczą oceną choroby a potraumatycznym wzrostem

Celem podjętych badań było ustalenie mediacyjnej roli strategii radzenia sobie ze stwardnieniem rozsianym w relacji między poznawczą oceną choroby a pozytywnymi skutkami traumy, które w literaturze określa się mianem potraumatycznego wzrostu. W badaniu wzięło udział 105 osób chorujących na stwardnienie rozsiane, z tego większość (75,2%) stanowiły kobiety. Wiek osób mieścił się w granicach 18-76 lat (M = 43,01; SD = 13,84). Do oceny percepcji choroby wykorzystano Skalę Oceny Własnej Choroby, do pomiaru potraumatycznego wzrostu – Inwentarz Potraumatycznego Rozwoju, a radzenie sobie z chorobą oceniano za pomocą Skali Przystosowania Psychicznego do Choroby – Mini-MAC. Uzyskane wyniki wskazały, że osoby zmagające się ze stwardnieniem rozsianym wykazują średnie nasilenie wzrostu po traumie. Dwie spośród czterech analizowanych strategii radzenia sobie, tj. zaabsorbowanie lękowe oraz bezradność/beznadziejność pełniły funkcję mediatorów w relacji między poznawczą oceną choroby w kategoriach przeszkody/straty, krzywdy oraz wartości a potraumatycznym wzrostem. Uzyskane wyniki potwierdzają znaczenie zarówno poznawczej oceny własnej choroby, jak i podejmowanych strategii radzenia sobie w procesie występowania pozytywnych zmian potraumatycznych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zapadalność na gruźlicę w województwie śląskim w latach 2002–2013 wśród dzieci i młodzieży

Wstęp. Gruźlica nadal pozostaje aktualnym problemem zdrowia publicznego pomimo spadającego współczynnika zapadalności w populacji polskiej. Skuteczne działania profilaktyczne wymagają dobrego rozpoznania problemu w skali regionalnej, zwłaszcza w odniesieniu do najmłodszej populacji. W związku z tym przeprowadzono analizę zachorowalności na gruźlicę w populacji woj. śląskiego, z oceną zróżnicowania czasowego trendu w tym zakresie wśród dzieci i młodzieży do 19 roku życia. Materiał i metody. Surowe i standaryzowane współczynniki zapadalności (lata 2002–2013) obliczono na podstawie danych zawartych w raportach Głównego Urzędu Statystycznego oraz na podstawie danych udostępnionych przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Katowicach. Dane analizowano z uwzględnieniem powiatów jako miejsca zamieszkania. Wyniki. Standaryzowane współczynniki zapadalność na gruźlicę (n/100000) w całej populacji woj. śląskiego w latach 2002–2013 wyniosły odpowiednio: 25,5; 21,8; 22,1; 21,1; 17,3; 18,5; 17,1; 18,8; 19,8; 22,0; 19,9; 19,5. Odsetkowy udział zapadalności w wieku 0–19 lat w całkowitej zapadalności wyniosły, w kolejnych latach, odpowiednio: 1,4%; 1,5%; 0,9%; 2,4%; 1,7%; 1,8%; 1,4%; 2,7%; 2,0%; 3,0%; 2,3%; 3,7% Największe czasowe zróżnicowanie, wśród dzieci i młodzieży odnotowano w powiecie lublinieckim (0–35,2/100000). Wnioski. W latach 2002–2013 zróżnicowanej zapadalności na gruźlicę na terenie województwa śląskiego towarzyszy niski odsetek przypadków gruźlicy u dzieci i młodzieży do 19 roku życia. Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w większości powiatów jest stabilna, jednakże należy zwrócić uwagę na wzrost zapadalności w najmłodszym segmencie wiekowym populacji woj. śląskiego w ostatnich trzech latach obserwacji.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Samoocena i przekonania na temat świata społecznego jako predyktory przebaczenia

Celem badań było określenie związków pomiędzy samooceną, przekonaniami o świecie społecznym oraz przebaczeniem rozumianym jako zmniejszenie tendencji do unikania oraz zemsty. Badaniami objęto grupę 135 osób (88 kobiet i 47 mężczyzn). Zastosowano następujące narzędzia badawcze: SES Rosenberga, Skalę Bilansu Wymiany Społecznej, Skalę Wiary w Grę o Sumie Zerowej, Interpersonalną Skalę Motywacji Związanej z Przewinieniem (TRIM-12). Badania wykazały istotne związki statystyczne pomiędzy przekonaniami o świecie społecznym a przebaczeniem: a) negatywną korelację pomiędzy bilansem wymiany społecznej a unikaniem oraz b) pozytywną korelację pomiędzy wiarą w grę a motywacją odwetową. Analiza mediacji ujawniła istotne związki pośrednie sugerujące oddziaływanie samooceny na motywację unikania za pośrednictwem oceny bilansu wymiany oraz oddziaływanie samooceny na motywację odwetową za pośrednictwem wiary w grę.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Ocena jakości życia pacjentów z astmą oskrzelową mieszkających w Krakowie w strefach różniących się stężeniem pyłu zawieszonego w powietrzu (PM10)

Wstęp. Astma oskrzelowa to przewlekła choroba, na którą cierpi coraz więcej ludzi na całym świecie. Związana jest z występowaniem wielu uciążliwych dla pacjenta objawów i ograniczeń, powodujących obniżenie jakości ich życia. Nie wszystkie czynniki osobnicze i środowiskowe mają takie samo znaczenie, dlatego należy ustalić, które mają silniejsze oddziaływanie, aby je zminimalizować oraz lepiej kontrolować i leczyć astmę. Celem badania była ocena wpływu zanieczyszczenia powietrza PM10, w zależności od poziomu ekspozycji, na jakość życia pacjentów z astmą oskrzelową, mieszkających w Krakowie. Materiał i metody. Badaniem objęto 98 pacjentów z rozpoznaniem astmy oskrzelowej, którzy zgłosili się na wizytę kontrolną do poradni alergologicznych w Krakowie. Jakość życia mierzono za pomocą ankiety AQLQ, a stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu PM10 odpisano z publikowanych pomiarów trzech stacji automatycznego monitoringu powietrza w Krakowie. Wyniki.Wbadanej grupie pacjentów wykazano istotne statystycznie, choć nieoczekiwanie odwrotne różnice w pojedynczych odpowiedziach na pytania w 3 domenach: objawy, emocje i ograniczenia aktywności, a nie wykazano różnic w domenie nazywanej bodźce środowiskowe, pomiędzy badanymi mieszkającymi w pobliżu stacji monitoringowych, wykazujących wyższe wartości stężenia PM10. Wnioski. Większość zbadanych wskaźników jakości życia nie była gorsza u chorych na astmę oskrzelową, zamieszkałych w strefie o nieco wyższym poziomie stężenia PM10, a niekiedy ta zależność była nawet paradoksalnie odwrotna. Wyniki te pozwalają twierdzić, że obniżenie jakości życia w tym zaostrzenie objawów astmy oskrzelowej nie jest powiązane z wpływem PM10, w sposób proporcjonalny do dawki tego zanieczyszczenia powietrza.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Społeczne oceny zjawiska lęku w myśli greckiej, hellenistycznej i chrześcijańskiej

Głównym zadaniem niniejszego artykułu jest prześledzenie społecznego postrzegania zjawiska lęku. Punktem wyjścia jest konstatacja, że lęk był rozmaicie oceniany na przestrzeni dziejów. Uwaga poświęcona została klasycznym ujęciom problematyki lęku, które zjawisko lęku wartościują przeważnie negatywnie, oceniając lęk z moralnego punktu widzenia jako brak cnoty męstwa. Te klasyczne ujęcia wywarły niezatarty wpływ na postrzeganie zjawiska lęku i dokonały rewolucji w spojrzeniu na lęk, zarówno w teorii, jak i w świadomości społecznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Łuszczyca jako czynnik ryzyka dla zakłóceń w ja cielesnym – moderująca rola płci

Przykre doznania skórne (świąd, ból) oraz lęk przed stygmatyzacją stanowią potencjalne czynniki ryzyka dla zakłóceń w obszarze doświadczeń cielesnych i obrazu ciała u pacjentów z łuszczycą. Celem badania było sprawdzenie, czy osoby chore na łuszczycę przejawiają więcej zakłóceń w obszarze Ja cielesnego w porównaniu z grupą kontrolną i czy płeć moderuje związek między zachorowalnością na łuszczycę a negatywnymi skutkami dla Ja cielesnego. 109 pacjentów z łuszczycą w wieku 16-70 lat i 104 osoby z grupy kontrolnej wypełniły Kwestionariusz Ja Cielesnego. Do oceny nasilenia symptomów łuszczycy użyto PASI. Osoby chore na łuszczycę w porównaniu z grupą kontrolną wykazywały większą liczbę zakłóceń w regulacji emocji i potrzeb fizycznych oraz w poczuciu tożsamości cielesnej, ponadto w mniejszym stopniu akceptowały swój wygląd. U kobiet (ale nie u mężczyzn) łuszczyca okazała się czynnikiem ryzyka dla zakłóceń percepcji doznań, rozumienia i radzenia sobie z emocjami oraz poczucia tożsamości cielesnej. Zmiany w Ja cielesnym były niezależne od wieku zachorowania i nasilenia symptomów (PASI).

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Percepcja postaw rodzicielskich jako czynnik różnicujący młodych dorosłych pod względem etyki pracy

Ludzie o wysokiej etyce pracy uważają ciężką pracę za moralny obowiązek i traktują ją jako dobro, mając jednocześnie negatywny stosunek do marnotrawienia czasu, w pracy ufają samym sobie i cenią uczciwość w relacjach z ludźmi. Przeprowadzone badania empiryczne o eksploracyjnym charakterze, opisane w tym artykule, poświęcono poszukiwaniu różnic w zakresie etyki pracy ludzi młodych o odmiennej percepcji postaw rodzicielskich matki i ojca. Z próby liczącej 335 studentów obu płci wyłoniono cztery profile osób różniących się między sobą w istotny sposób w zakresie percepcji postaw rodzicielskich matki i ojca. Porównanie osób z czterech wyłonionych profili nakazało odrzucenie hipotezy o istnieniu istotnych różnic między wszystkimi profilami badanych. Przynależność badanych do wyróżnionych skupień wyjaśnia jedynie 3,3% zmienności w zakresie etyki pracy. Rezultaty potwierdziły istnienie statystycznie istotnych różnic między profilami badanych jedynie w wymiarze Moralności/etyki (ME) oraz między pojedynczymi profilami w wymiarze Niechęć do czasu wolnego (NCW) i Poleganie na sobie (PS).

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Polimorfizmy w genach naprawy DNA – ocena częstości występowania i wpływ na poziom uszkodzeń oksydacyjnych w DNA indukowanych przez ołów

Wstęp. Celem pracy była ocena wpływu polimorfizmów w genach naprawy DNA: APE1, hOGG1, XRCC1, XPA na poziom uszkodzeń oksydacyjnych w DNA oraz ocena częstości ich występowania w populacji dorosłych osób rasy kaukaskiej pochodzących z południowej Polski. Materiał i metody. Przebadano grupę 115 mężczyzn narażonych zawodowo na ołów oraz 58 mężczyzn bez narażenia na ołów w wywiadzie, którzy stanowili grupę kontrolną. U wszystkich osób oznaczono poziom ołowiu we krwi, cynkoprotoporfiryny, oraz stężenie 8-hydroksy- 2-deoksyguanozyny w moczu. Identyfikację polimorfizmów typu SNP w genach kodujących enzymy biorące udział w naprawie DNA (APEX1, hOGG1, XPA, XRCC1) przeprowadzono z wykorzystaniem metody real-time PCR z sondami TaqMan. Analizie poddano polimorfizmy w genach APEX1 (rs1130409, Asp148Glu), hOGG1 (rs1052133, Ser326Cys), XPA (rs1800975, -4A/G) oraz XRCC1 (rs25487, Gln399Arg). Wyniki. Średni poziom ołowiu we krwi w grupie badanej wynosił 33,48 μg/dl i był istotnie statystycznie wyższy niż w grupie kontrolnej, gdzie wynosił 5,35 μg/dl (p=0,000). Częstość występowania poszczególnych genotypów badanych polimorfizmów była porównywalna w obu grupach, z wyjątkiem polimorfizmu -4A/G (rs1800975) w genie XPA (p<0,0001). Wnioski. Zaobserwowano różnice pomiędzy poszczególnymi genotypami w polimorfizmie -4A/G (rs1800975) w odniesieniu do poziomu ołowiu we krwi (p=0,006) oraz w polimorfizmie Ser326Cys (rs1052133) w odniesieniu do poziomu 8-hydroksy-2-deoksyguanozyny w moczu (p=0,01).

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Antybiotykooporność bakterii heterotroficznych jako skutek zanieczyszczenia środowiska

Wstęp. Celem pracy było badanie oporności na wybrane antybiotyki szczepów bakterii Escherichi coli i Enterococcus faecalis wyizolowanych z wód dziesięciu potoków płynących w granicach miasta Sopot. Materiał i metody. Zbadano 114 szczepów bakterii E. coli i 57 szczepów E. faecalis. Antybiotykooporność oznaczano metodą dyfuzyjno- krążkową, z zastosowaniem krążków nasyconych antybiotykiem. Wyniki. Wyizolowane szczepy bakterii E. coli były oporne na działanie chloramfenikolu (21%), cefepimu (51%), tetracykliny (41%), imipenemu (35%), cephazolinu (62%) i gentamycyny (90%). Wyizolowane szczepy bakterii E. faecalis były oporne na działanie: erytromycyny (75%) chloramfenikolu (21%) oraz imipenemu (33%). Wnioski. Na podstawie wyników badań stwierdzono występowanie w badanych wodach powierzchniowych wieloopornych szczepów bakterii E. coli i E. faecalis.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Zróżnicowanie przeciętnego dalszego trwania życia w wybranych podregionach województwa śląskiego a jakość powietrza atmosferycznego w latach 2008–2012

Wstęp. Badanie zróżnicowania przeciętnego dalszego trwania życia (PDTŻ) mieszkańców poszczególnych podregionów województwa śląskiego może stanowić istotne uzupełnienie informacji na temat występujących nierówności w zdrowiu. Wśród potencjalnych uwarunkowań tego zróżnicowania, nie można wykluczyć wpływu jakości powietrza atmosferycznego. Celem pracy jest odpowiedź na pytanie czy zróżnicowanie PDTŻ w wybranych podregionach województwa śląskiego w momencie urodzenia (PDTŻ0+) oraz powyżej 65. roku życia (PDTŻ65+) koresponduje z danymi o zanieczyszczeniu powietrza w latach 2008–2012. Materiał i metody. Zgromadzono dane dla 2012 roku o PDTŻ0+ oraz PDTŻ65+ dla mieszkańców trzech podregionów (GUS). Wanalizie uwzględniono trzy podregiony: o najlepszej (podregion bielski), o umiarkowanej (katowicki) oraz o najgorszej (rybnicki) jakości powietrza określone na podstawie średniorocznego stężenia zanieczyszczeń gazowych i pyłowych (WIOŚ, lata 2008– 2012). Następnie PDTŻ korelowano ze średnioobszarowymi poziomami zanieczyszczeń dla lat 2008–2012. Wyniki. Wyniki badania ujawniają zróżnicowanie PDTŻ w podregionach. Najniższe wartości PDTŻ0+ i PDTŻ65+ w 2012 roku dotyczyły mężczyzn (odpowiednio 70,1 i 14,8 lat) oraz kobiet (odpowiednio 78,7 i 18,6 lat) w podregionie katowickim. Najdłuższe PDTŻ0+ i PDTŻ65+ odnotowano u mężczyzn (odpowiednio 73,2 i 15,4 lat) i kobiet (odpowiednio 80,9 i 19,5 lat) podregionu bielskiego. Średnioroczne obszarowe stężenia zanieczyszczeń powietrza w podregionach bielskim, rybnickim i katowickim wyniosły dla PM10 odpowiednio 42,1, 61,4 i 51 μg/m3; dla PM2,5 odpowiednio 36,8, 39 i 32,3 μg/m3; dla benzo(a)piranu odpowiednio 7,4, 13,4 i 7,6 ng/m3. Wnioski: Próba powiązania długości trwania życia z jakością powietrza atmosferycznego nie dała jednoznacznej odpowiedzi, co może tłumaczyć fakt, że PDTŻ kształtowane jest przez różne czynniki, w tym m.in. wysokość dochodów, dostępną infrastrukturę medyczną, styl życia.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Zachorowalność na nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry wśród mieszkańców bielsko-bialskiego rejonu województwa śląskiego w latach 1999–2005

Wstęp.Wcześniejsze badania, określające rozmiary występowania w populacji mieszkańców nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry na terenie województwa śląskiego w latach 1999–2003 potwierdziły stały wzrost przypadków zachorowania u obu płci. Średnioroczny wzrost zachorowalności na przestrzeni lat 1999–2003 na nieczerniakowe nowotwory skóry u mężczyzn wynosił 4,2%, a u kobiet 4,8% Częstsze występowanie nowotworów skóry u mieszkających w regionach, gdzie nasłonecznienie jest bardzo intensywne sugeruje, że całkowita dawka promieniowania ultrafioletowego może mieć istotny wpływ na powstawanie w/w nowotworów. Celem pracy była ocena zachorowalności na nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry, mieszkańców górzystego – bielskobialskiego rejonu woj. śląskiego. Materiał i metody. Analiza dotyczyła przypadków zachorowań w latach 1999- 2005. Dane dotyczące przypadków choroby pochodziły z Śląskiego Rejestru Nowotworów. Częstość występowania choroby oceniono obliczając współczynniki cząstkowe, surowe i standaryzowane względem „populacji świata” oraz ryzyko skumulowane. Wyniki. Zauważono, że zachorowalność na nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry w rejonie bielsko-bialskim jest większa niż na terenie pozostałej części woj. śląskiego. Istnieją również istotne różnice w zapadalności na podstawnokomórkowego (basal cell carcinoma) i płaskonabłonkowego (squamous cell carcinoma) raka skóry na niekorzyść mieszkańców tego regionu. Wyniki ryzyka skumulowanego wskazują również na większą szansę wystąpienia choroby u mieszkańców bielsko-bialskiego. Istnieje zauważalny wzrost liczby przypadków zachorowań od 50 roku życia oraz ich kumulacji w najstarszych grupach wieku. Wnioski. Wysoki wskaźnik zachorowalności mieszkańców górzystego terenu woj. śląskiego potwierdza, że intensywne promieniowanie UV może powodować rozwój nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry jak również obu wiodących histologicznych typów analizowanego nowotworu.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Czy krakowskie przychodnie publiczne są przyjazne osobom niepełnosprawnym?

Wstęp. Najnowszy raport Głównego Urzędu Statystycznego w 2011 roku poinformował, że wMałopolsce mieszka 394,3 tys. osób niepełnosprawnych, co stanowi 11,8% ogółu ludności województwa. Dokument, na którym była oparta praca badawcza to Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Celem badań była ocena krakowskich przychodni państwowych pod kątem przystosowania dla osób niepełnosprawnych i starszych. Badania posłużą również celom edukacyjnym. Materiał i metody. W badaniach zastosowano metodę obserwacji. Wykorzystano technikę obserwacji ukrytej, osobistej i fotograficznej, natomiast narzędziem był autorski kwestionariusz obserwacji oraz aparat fotograficzny. Badanie zostało przeprowadzone w 60 przychodniach na terenie całego Krakowa (70% wszystkich placówek). Obserwowane przychodnie musiały mieć podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia w Krakowie. Wyniki. Prawie połowa przychodni nie ma oddzielnych miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych, 25% placówek nie posiada ramp umożliwiających dostęp do budynku. Jedna szósta przychodni wyposażona jest w automatyczne drzwi. Specjalny dźwig umożliwiający osobom niepełnosprawnym poruszanie się między piętrami posiada 12% ośrodków, natomiast windy – 40% przychodni. W 95% placówek schody nie są oznaczone. W uchwyty lub poręcze na korytarzach wyposażonych jest 18% przychodni. W60% placówek toalety są zamknięte, a dostęp jest ograniczony. Połowa z nich ma uchwyty i poręcze, a 30% powierzchnię antypoślizgową. Wnioski:Większość krakowskich centrów medycznych nie jest przyjazna dla osób niepełnosprawnych i starszych.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Czy ekspozycja na nieprzyjemne zapachy (odory) szkodzi zdrowiu człowieka?

Odory stanowią mieszaninę lotnych substancji chemicznych (organicznych i nieorganicznych), określanych jako złowonne gazy, które wyczuwalne są nawet przy niskich stężeniach (niskie progi wyczuwalności). Wśród nich znajdują się takie związki chemiczne, które poprzez stymulację nerwu trójdzielnego mogą powodować podrażnienia błon śluzowych nosa, gardła i oczu. U niektórych osób w wyniku ekspozycji na odory dochodzi do nasilenia objawów psychosomatycznych. Źródłem uciążliwych zapachów mogą być zarówno procesy zachodzące naturalnie w przyrodzie (np. rozkład materii organicznej), jak i wynikające z działalności człowieka (oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, hodowle trzody chlewnej). Emisja odorów często wykracza poza teren tego typu zakładów, narażając na ich oddziaływanie lokalną ludność. Jej skargi motywują do prac mających na celu stworzenie jednolitych kryteriów zapachowych oraz skłaniają do badań nad wpływem nieprzyjemnych zapachów na zdrowie człowieka.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu
Zagrożenia zdrowotne związane ze środowiskowym narażeniem na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) są grupą związków należących do trwałych zanieczyszczeń organicznych, a część z nich wykazuje udowodnione działanie mutagenne i kancerogenne. Opisywany jest również ich wpływ na występowanie negatywnych skutków zdrowotnych takich jak urodzenia przedwczesne i niska urodzeniowa masa ciała noworodków. WWA dostają się do organizmu człowieka trzema drogami: pokarmową, oddechową i przezskórną, przy czym drogę przezskórną uważa się za najmniej istotną przy narażeniu środowiskowym. Ważne źródło emisji WWA do środowiska stanowi transport oraz sektor komunalny i przemysłowy. We wszystkich województwach Polski od 2005 roku monitorowany jest w powietrzu poziom benzo(a)pirenu (BaP), będącego wyznacznikiem stężenia wszystkich związków z grupy WWA. Pomimo obserwowanego od lat 90. stałego obniżania się stężenia BaP w powietrzu, na przeważającym obszarze kraju w dalszym ciągu notowane są przekroczenia jego poziomu dopuszczalnego (1 ng/m3). W 2010 roku sytuacja ta dotyczyła wszystkich aglomeracji miejskich w Polsce, przy czym najwyższe, kilkunastokrotne przekroczenie dopuszczalnej normy, obserwowane było w województwie śląskim, na terenie aglomeracji rybnicko- jastrzębskiej. Spośród szesnastu województw w Polsce, w których w 2012 roku prowadzony był monitoring stężenia benzo(a)pirenu w powietrzu, brak przekroczeń dopuszczalnego poziomu tego związku odnotowany został jedynie w województwie lubelskim i podlaskim. Z powyższych danych wynika, że zanieczyszczenie środowiska związkami WWA w Polsce stanowić może poważne ryzyko zdrowotne. Wydaje się zatem konieczne podjęcie wszelkich działań zmierzających do ograniczenia narażenia populacji na te związki.

Czasopismo: Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne, nauki o zdrowiu