rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
L.D. Reynolds, N.G. Wilson, „Skrybowie i uczeni. O tym, w jaki sposób antyczne teksty literackie przetrwały do naszych czasów”

Recenzja:L.D. Reynolds, N.G. Wilson, „Skrybowie i uczeni. O tym, w jaki sposób antyczne teksty literackie przetrwały do naszych czasów”Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008

Czasopismo: Terminus
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Józef Marecki, Lucyna Rotter, „Jak czytać wizerunki świętych. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych”

RecenzjaJózef Marecki, Lucyna Rotter, „Jak czytać wizerunki świętych. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych”TAiWPN UNIVERSITAS, Kraków 2009

Czasopismo: Terminus
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Marian Malicki, Repertuar wydawniczy drukarni Franciszka Cezarego starszego, 1616–1651. Część 1: Bibliografia druków Franciszka Cezarego starszego, 1616–1651

Review of: Marian Malicki, Repertuar wydawniczy drukarni Franciszka Cezarego starszego, 1616–1651. Część 1: Bibliografia druków Franciszka Cezarego starszego, 1616–1651, Kraków Księgarnia Akademicka 2010 (Bibliotheca Iagellonica. Fontes et Studia, t. 17)

Czasopismo: Terminus
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Mariola Jarczykowa, Przy pogrzebach rzeczy i rytmy. Funeralia radziwiłłowskie z xvii w.

RecenzjaMariola Jarczykowa, Przy pogrzebach rzeczy i rytmy. Funeralia radziwiłłowskie z xvii w., Uniwersytet Śląski, Katowice 2012, ss. 288.

Czasopismo: Terminus
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Mirosław Lenart, Patavium, Pava, Padwa. Tło kulturowe pobytu Jana Kochanowskiego na terytorium Republiki Weneckiej

RecenzjaMirosław Lenart, Patavium, Pava, Padwa. Tło kulturowe pobytu Jana Kochanowskiego na terytorium Republiki Weneckiej, Instytut Badań Literackich PAN Wydawnictwo, Warszawa 2013 („Studia Staropolskie Series Nova”, t. XXXIII), ss. 257, Indeks nazwisk, il.

Czasopismo: Terminus
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Komizm w czasach niedojrzałości

Recenzja książki Bohdana Dziemidoka, O komizmie. Od Arystotelesa do dzisiaj, Słowo/ obraz terytoria, Gdańsk 2011, 528 s.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Literatura i przyroda. Zmiana perspektywy?

Recenzja książki Joanny Durczak, Rozmowy z Ziemią. Tradycja przyrodopisarska w literaturze amerykańskiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2010, 280 s.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Uwagi o freudowskim pojmowaniu kultury albo: co się stało z zasadą rzeczywistości?

Dlaczego tak się dzieje? Bo ludzie „nie są spontanicznie skorzy do pracy”, a „namięt- ności ludzkie nie są podatne na siłę argumentów”2. Trzeba więc zmuszać ludzi do two- rzenia społeczeństwa. Chciałoby się rzec: trzeba ich siłą skłaniać ku ludzkości, mając na względzie to, że przynajmniej od czasów Arystotelesa założenie, iż istoty ludzkie odróżnia się od zwierząt i aniołów po tym, że mogą istnieć wyłączne wewnątrz Πόλις  – starożytnego odpowiednika  archetypu nowoczesnego pojęcia „społeczeństwo”,  było w myśli zachodniej aksjomatem, którego nie próbowano podważać ani rewidować; Thomas Hobbes wprowadził  zaś do potocznego myślenia ery nowoczesności uaktualnioną, zmodernizowaną wersję intuicji Arystotelesa, twierdząc, że gdy nie działają siły przymusu, homo homini lupus est, życie jest zaś brudne, brutalne i krótkie. Jednak tam, gdzie jest przy- mus, czyli tam, gdzie ludzie są  zmuszani do zachowania się wbrew naturalnym skłonnościom,  zawsze są niezadowolenie i sprzeciw – zwykle tłumione, wypierane lub zwracane w innym kierunku, ale czasami też jawne. ((tłumaczenie Joanny Gilewicz i Anny Zeidler-Janiszewskiej przejrzane przez Autora) 

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Refleksje na marginesach Płynnego lęku Zygmunta Baumana

We wstępie do książki Płynny lęk Zygmunt Bauman stwierdza, że wbrew optymistycznym zapewnieniom XX w., że człowiek wkrótce pozbędzie się wszystkich nękających go przez wieki trosk i obaw, wciąż żyjemy w epoce lęków. Wbrew oszałamiającemu rozwo- jowi nauki, która jest o krok od osiągnięcia wymarzonej doskonałości życia ludzkiego zarówno w jego aspektach zewnętrznych  (technika), jak i wewnętrznych (medycyna), postęp cywilizacyjny bardziej niż kiedykolwiek definiuje strach przed utratą tego wszyst- kiego, na co tak zaciekle pracowała ludzkość

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Freud i nowoczesność. Uwagi do uwag Zygmunta Baumana o freudowskim pojmowaniu kultury

Dwie rozprawy Przyszłość  pewnego złudzenia  (1927) i Kultura jako źródło cierpień (1930) umożliwiają z pewnością takie odczytanie Freuda, jakie zaproponował Zygmunt Bauman1. Antagonizm zasady przyjemności i zasady rzeczywistości zdaje się odpowiadać na pierwszy rzut oka konfliktowi między pragnieniem wolności a potrzebą bezpieczeń- stwa. Zgodnie z tym odczytaniem kultura narzuca jednostce system kontroli i zakazów. W ten sposób zmusza ją do porzucenia przyjemności i ogranicza autonomię, a w zamian ofiarowuje egzystencję „wygodną  i bezpieczną”, redukując zagrożenia płynące z zewnątrz i z wewnątrz. Ów handel wymienny nie prowadzi jednak do zrównoważonego bilansu strat i zysków. Nieusuwalna ambiwalencja wobec kultury wynikać miałaby z tego niezbyt satysfakcjonującego rozwiązania

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Na początku nie było Sieci

Recenzja:Grzegorz Godlewski,  Słowo – pismo – sztuka słowa. Perspektywy  antropologiczne,  Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa  2008, 440 ss., Seria: „Communicare”Ekrany piśmienności. O przyjemnościach tekstu w epoce nowych  mediów, red. naukowa Andrzej Gwóźdź, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa  2008, 348 ss., Seria:  „Cyberkultura – Internet – społeczeństwo”

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Telewizja w perspektywie gender studies

RecenzjaAnna Nacher,  Telepłeć. Gender i telewizja doby globalizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008 

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Doświadczanie nowoczesności

Nowoczesność jako doświadczenie. Analizy kulturoznawcze, red. Anna Zeidler-Janiszewska, Ryszard Nycz, Barbara Giza, Wydawnictwo  SWPS „Academica”, Warszawa 2008, 188 ss.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Od logosfery do ikonosfery ludowości

Recenzja książkiPiotr Korduba,  Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Fundacja Bęc Zmiana, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Trans-literatura? Uwagi wstępne

Zespół redakcyjny „Przeglądu Kulturoznawczego” nie narzucał jednoznacznej formuły rozumienia pojęcia „trans-literatura”. Autorzy tekstów wchodzących w skład tego numeru prezentują różne punkty widzenia, przedmiotem swych rozważań czyniąc w głównej mierze zjawiska artystyczne.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Mimesis i alegoria. O Abym Warburgu i Walterze Benjaminie

Powszechnie uznaje się, że między myślą Aby’ego Warburga i Waltera Benjamina ist- nieją rozliczne powinowactwa. Obaj są zainteresowani  pamięcią kulturową, ale analogię można zarysować także między metodą  dialektyczną Benjamina  a ikonologią Warburga, którą nazywał „ikonolgią interwału”l. Pod wieloma względami renesans  zainteresowania Warburgiem  można  w istocie zawdzięczać wciąż rosnącej  roli Benjamina  jako krytyka kultury. Ujawnia się w tym pewien kontrast w odniesieniu do sytuacji sprzed siedemdzie- sięciu lat, kiedy Benjamin  – dostrzegając  brak  możliwości realizacji tradycyjnej kariery akademickiej – szukał dojścia do wpływowego kręgu badaczy związanych z Kulturwissens- chaftliche Bibliothek Warburga.  Motywacją zakończonych niepowodzeniem  starań  Benja- mina był nie tylko potencjał prywatnej instytucji, ale stanowiło ją również poczucie pew- nej wspólnoty celów. Podobieństwa  między dwoma badaczami można nakreślić na wiele sposobów, zamierzam zatem skupić się na jednym wybranym aspekcie ich myśli: propo- nowanej przez obu autorów analizie nowoczesności, a zwłaszcza na roli pojęcia mimesis. Jak pokażę, ich ujęcia nowoczesności cechują znaczące podobieństwa, nie tylko tam, gdzie idzie o istotną ambiwalencję wobec „postępu” osiągniętego w tej epoce. W przypadku obu autorów źrodeł tych pokrewieństw można szukać w XIX-wiecznym zainteresowaniu teorią empatii i mimetyzmem. Rozpocznę zatem od tego zagadnienia, by w następnej kolejności przyjrzeć się roli, jaką odgrywa ono u Warburga  i Benjamina.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Poza historię sztuki – Didi-Huberman iniewyrażalne

Georges Didi-Huberman jest jednym z najbardziej oryginalnych historyków sztuki ostatnich lat i to tej statecznej dziedzinie humanistyki dedykuje swoją książkę Obraz płynny. Georges Didi-Huberman i dyskurs historii sztuki Andrzej  Leśniak. Oryginalność myśli Didi-Hubermana polega jednak na tym, że nie mieści się w ramach narzuconych historii sztuki. Autor  Obrazów mimo wszystko celowo i nieustannie  przekracza, narusza i  nadweręża  jej granice, czym nierzadko  naraża  się na krytykę wyznawców „kanonicznych”. Dlaczego tak się dzieje?

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Człowiek w rytuale czy rytuał w człowieku?

Sprawozdanie z XI Dni Interdyscyplinarnych „Rytuał: od etologii do teologii”(od 25 do 26 października 2010 roku)

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wspólnoty, w których żyjemy. Zygmunta Baumana nieprzemijające rozważania o wolności i bezpieczeństwie

Kiedy w 1991 roku Zygmunt Bauman pisał Etykę ponowoczesną, szeroko dyskutowana była w kręgach humanistycznych książka innego socjologa, Michela Maffesoli’ego, pt. Czas plemion (Le temps des tribus), powstała w 1988 roku. W Polsce wydana dopiero dwadzieścia lat później, dziś szalenie popularna nie tylko ze względu na wieloznaczności i trudności interpretacyjne, lecz również na (złudną?) trafność zaproponowanej diagnozy. Propozycja Maffesoli’ego, jak się zdaje, była również kusząca dla Baumana, który w Etyce ponowoczesnej chciał rozprawić się z aporetyczną sytuacją jednostki uwikłanej w społeczeństwo. Wiadomo z resztą, że socjologiczny zamysł polskiego myśliciela zdradza zainteresowanie losem jednostki, doświadczeniem, które rodzi się w trudnej sytuacji bycia pomiędzy kulturą i społeczeństwemz jednej strony, a z drugiej strony pomiędzy tym, co autor nazywa „impulsem moralnym” („sceną pierwotną”) i „kodeksem etycznym”.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Miasto – przestrzeń wyobraźni i reprezentacji

Współczesne debaty dotyczące estetyki czy filozofii miasta, utwierdzają w przekonaniu, że miasto jest „filozofii domem” . Dyskusje te obfitują w różnorodne interpretacje – mówi się o mieście w kontekście  filozofii/eseistyki Waltera Benjamina i Siegfrieda Karcauera. Niektórzy filozofowie przekonują, że diagnozy nowoczesnych myślicieli nie są odpowiednim narzędziem umożliwiającym interpretację procesów, jakie zachodzą w ponowoczesnych miastach. Pewne jest to, że fenomenu miastaszukać należy w wieku XIX. Tak też czyni Małgorzata Nieszczerzewska w swej książce Narracje miejskiej wyobraźni.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Plotkujące plemiona – problem wspólnotowości w perspektywie rozwoju kultury konsumpcyjnej

Recenzja: Z. Bauman, Razem, osobno, przeł. T. Kunz, Kraków2003, s. 140.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Uwagi na temat książki Andrzeja Leśniaka

Recenzja: A. Leśniak, Obraz płynny. Georges Didi-Huberman i dyskurs historii sztuki, Kraków 2010, s. 7.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Między nostalgią a rozczarowaniem. Niezwykła historia Marvel Comics Seana Howe’a jako krytyka komiksowego wydawnictwa z perspektywy fana

Recenzja: Sean Howe Niezwykła historia Marvel Comics

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
O wartości muzyki popularnej

Recenzja: Simon Frith, Sceniczne rytuały. O wartości muzyki popularnej, przeł. Marek Król, seria Cultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011, ss. 390.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Hipertekst. Pewna historia

Recenzja: Mariusz Pisarski, Xanadu. Hipertekstowe przemiany prozy, Korporacja Ha!art, Kraków 2013, ss. 296.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Uhistorycznienie nauk o kulturze – niemieckie modele kulturoznawstwa

Na temat istoty kulturoznawstwa zaś od dwóch dziesięcioleci toczy się żywa debata – jednym z jej miejsc był moguncki uniwersytet. Dyskusja ta zrodziła jednak więcej pytań niż odpowiedzi, nie uporządkowawszy nawet fundamentalnej kwestii: czy kulturoznawstwo jest jedno (Kulturwissenschaft), czy jest ich wiele (Kulturwissenschaften)? A może jest tak rozmyte, że nie ma go wcale, jak wynika z artykułu Engela, i należałoby mówić raczej o kulturoznawczo zorientowanych dyscyplinach, na przykład o kulturoznawczym literaturoznawstwie? Status kulturoznawstwa w Niemczech nie został od tamtej pory doprecyzowany, mimo że zorganizowano wiele konferencji poświęconych temu problemowi oraz wydano liczne publikacje. Na rynku funkcjonuje nawet kilka podręczników i leksykonów, ale przedstawiają one różne, nieraz wręcz wzajemnie sprzeczne koncepcje. Pewne jest tylko, że ciągła dyskusja na temat specyfiki niemieckiego kulturoznawstwa wpisana jest w jego funkcjonowanie. Przyglądając się z zewnątrz refleksji o kulturze prowadzonej przez naszych zachodnich sąsiadów, można jedynie pokusić się o tezę, że obecnie jej charakterystyczną cechą jest uhistorycznienie dyscypliny oraz jej przedmiotu.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
O tym, jak piętnaścioro naukowców przeszło Mario w lewo

Recenzja książki Olbrzym w cieniu. Gry wideo w kulturze audiowizualnej, redakcja: Andrzej Pitrus, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Kobiety w historii kina i fotografii w Galicji

Rozważania podjęte przez autorki tekstów zamieszczonych w niniejszym numerze „Przeglądu Kulturoznawczego” dotyczą różnorodnych zagadnień związanych z obecnością kobiet w kulturze wizualnej Galicji – fotograficznej i filmowej – zarówno jako jej kreatorek, jak i odbiorczyń. Wybór obszaru dawnego zaboru austriackiego podyktowany jest chęcią podjęcia lokalnych badań, ograniczonych do historycznego (i mitycznego) terenu o wyrazistej, choć niejednorodnej, tożsamości kulturowej wynikającej z politycznych, ekonomicznych, społecznych, ale i kulturowych uwarunkowań

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Konferencja i pismo o globalizacji

23 X 2009 r. odbyła się we Wrocławiu konferencja zatytułowana Globalizacja  – Współczesność – Przeszłość współorganizo- wana przez Instytut Historyczny i Instytut Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocław- skiego. To już druga odsłona cyklu konfe- rencyjnego, który towarzyszy wydawanemu przez Instytut Kulturoznawstwa Uniwersy- tetu Wrocławskiego internetowemu pismu„Kultura – Historia – Globalizacja” (www. khg.uni.wroc.pl). 

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Obok kanonu

RECENZJA KSIĄŻKI: Andrzej Gwóźdź, Obok kanonu – tropami kina niemieckiego, Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2011, ss. 330.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Flâneur – dystans jako forma uczestnictwa

RecenzjaBlanka Brzozowska, Spadkobiercy flâneura. Spacer jako twórczość kulturowa – współczesne reprezentacje, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2009,   227  ss.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Obraz kulturowych przemian polskiej pamięci oficjalnej

RECENZJA KSIĄŻKI: Bartosz Korzeniewski, Transformacja pamięci. Przewartościowania w pamięci przeszłości a wybrane aspekty funkcjonowania dyskursu publicznego o przeszłości w Polsce po 1989 roku, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2010, ss. 245.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
O szkole frankfurckiej i błysku utopii „fantasmagorii krytycznej”

Recenzja książki Tomasza Majewskiego Dialektyczne feerie. Szkoła frankfurcka i kultura popularna, Wydawnictwo Officyna, Łódź 2011

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Antropologia hipernowoczesności / interdyscyplinarność

Recenzja książki Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności Marca Augé,  Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Podmiotowo-przedmiotowe ujęcie kultury Jerzego Kmity jako przejaw monistycznej perspektywy badawczej

Jerzy Kmita (1931–2012) jest przykładem badacza wykraczającego poza ramy jednej dyscypliny naukowej, jak też jednego sposobu myślenia. W tym sensie reprezentuje jednocześnie podejście interdyscyplinarne i dialogiczne. Szczególnie owo ostatnie określenie uznaję za interesujące, gdyż jak sądzę, umożliwia albo wzbogaca perspektywę ujętą za pomocą określenia pierwszego. Niemałym osiągnięciem jest łączenie zainteresowań polonistycznych, logicznych, rozciągnięcie ich na szerszy aspekt filozoficzny, wreszcie wkroczenie na pole dociekań nad kulturą i społeczeństwem. Jednakże osiągnięcie to zostaje niepomiernie wzmocnione, kiedy okazuje się, że u podstaw badań leży łączenie różnych sposobów myślenia humanistycznego: subiektywno-racjonalnego i funkcjonalnego. Sądzę jednocześnie, że owe sposoby wyrażają głębszy, wspólny sposób wnioskowania, co w jeszcze innym świetle stawia Kmitę, czyniąc zeń postać nader wyraźną.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Jerzy Kmita – inspiracje

Kiedy 31 lipca 2012 roku tłumnie żegnaliśmy na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu Profesora Jerzego Kmitę, wracając z tej smutnej uroczystości, przystanąłem na grobie moich rodziców, którzy spoczywają w bezpośrednim sąsiedztwie. Zdałem sobie wówczas sprawę, że zamknął się dla mnie ostatecznie najważniejszy okres życia, ten, który ukształtował mnie jako badacza i człowieka. Wychowany w rodzinie etnografa i socjologa, profesora Józefa Burszty, studia zacząłem – mimo protestów Ojca – na poznańskiej etnografii, ale już po pierwszym roku czegoś mi w ówczesnej, stosunkowo wąskiej perspektywie etnologii krajowej brakowało. Wraz z przyjacielem, Michałem Buchowskim, zdecydowaliśmy się więc zapisać w roku 1976 na świeżo otwarte studia kulturoznawcze, których pierwszy rok właśnie debiutował. To był, jak się okazało po latach, trafny i brzemienny w skutki wybór, mimo iż tego drugiego kierunku nie ukończyłem. Jak powiadał mój ojciec, bardzo szybko „wsiąknąłem w Kmitę” i jego sposób widzenia nauki, roli porządnej refleksji epistemologicznej i metodologicznej, a także – co chyba najważniejsze – starałem się rozwijać wybrane aspekty zaproponowanej przez niego teorii kultury. Zarówno pracę magisterską, jak i doktorską napisałem pod kierunkiem Profesora, a jego życzliwe rady i opiekę czułem także, przygotowując rozprawę habilitacyjną.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Mistrz

W Instytucie Kulturoznawstwa UAM mówiło się o nim po prostu Profesor. Nigdy i nigdzie nie spotkałem się później z tak wielką atencją wobec osoby jakiegokolwiek profesora. Pamiętam, że czyniło to na mnie wielkie wrażenie. W 1976 roku wkraczałem w świat akademicki z ogromną ciekawością i pewnym lękiem, a sposób odnoszenia się pracowników Instytutu, w którym studiowałem, do osoby Profesora Kmity budował we mnie przekonanie, iż znalazłem się w świecie, który ma charakter nieomal sakralny, choćby dlatego, że ma swych Wielkich Kapłanów. Przyznam, że przekonanie to towarzyszy mi do dzisiaj, choć owych Wielkich Kapłanów widzę wokół siebie coraz mniej. Nie ukrywam, że kontakt z profesorem Kmitą ukształtował mnie na całe życie. Choćby dlatego, że poznawszy Profesora i kult jego osoby, sam zapragnąłem być profesorem. Ale jeszcze bardziej dlatego, że dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności stał się on moim Mistrzem, kształtując raz na zawsze mój sposób myślenia o nauce, a zwłaszcza humanistyce.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Jerzy Kmita dla antropologów

W etnologii polskiej do początku lat 70. ubiegłego stulecia dominował pozytywistyczny w duchu paradygmat, który określić można mianem „etnografizmu”. Już w połowie tej dekady pojawiły się jednak nowe idee. W kręgach warszawsko-krakowskich powstał manifest, który odmienne metodologicznie poczynania, takie jak strukturalizm à la Lévi-Strauss, semiotykę, symbolizm à la Mary Douglas, Edmund Leach i Victor W. Turner oraz fenomenologię, podciągał pod wspólny mianownik „nowej etnologii polskiej”. Prawie równolegle rozwijała się w ośrodku poznańskim „nowa antropologia”, inspirowana ściśle związanymi z sobą epistemologią historyczną i społeczno-regulacyjną teorią kultury zaproponowanymi przez Jerzego Kmitę. Refleksja metodologiczna i teoretycznokulturowa były z sobą ściśle splecione. Z pewnością inaczej niż w przypadku „nowej etnologii” szkoła poznańska akceptowała zwarty system reguł metodologicznych.

Czasopismo: Przegląd Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce