Zmienność ukształtowania rozłogów działek przeznaczonych pod użytki zielone we wsi Filipowice

Zmiany zachodzące w rolniczej przestrzeni produkcyjnej, które są wynikiem
działalności ludzkiej, wpływają na obecny stan struktury przestrzennej
gruntów gospodarstw rolnych. Niekorzystnie ukształtowane i nadmiernie rozdrobnione
działki gospodarstw rolnych Polski Południowej sprawiają, że ich rolnicze
wykorzystanie nie jest tak efektywne, jak w przypadku działek o poprawnym
ukształtowaniu i optymalnej powierzchni. Taki stan struktury przestrzennej wymusza
konieczność przeprowadzenia prac urządzeniowo-rolnych, mających na
celu przebudowę istniejącego układu gruntowego w taki sposób, by jego przyszłe
rolnicze wykorzystanie było efektywne i przynosiło wymierne korzyści finansowe.
W artykule przedstawiono wyniki badań rozłogu działek przeznaczonych
pod użytki zielone, wchodzących w skład gospodarstw, znajdujących się na terenie
wsi Filipowice w województwie małopolskim. Analizowana wieś zajmuje obszar
około 980 ha i charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem gruntów. Podstawowym
elementem powierzchniowym, przyjętym do badań, były ciągłe części
działek ewidencyjnych objęte jedną formą użytkowania. Badaniami objęto
wszystkie występujące w wybranej wsi działki z użytkami zielonymi wchodzące
w skład istniejących gospodarstw rolnych. Do wykonania badań na tak dużej liczbie
działek zastosowano specjalistyczne programy komputerowe: „MKTopo
GUTR”, „Plikpol” i „Pole”, które wykorzystują dane z numerycznej mapy ewidencyjnej
i części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków prowadzonej
w systemie cyfrowym. Zastosowana technologia pozwoliła na uzyskanie ponad 70
cech, charakteryzujących każdą poddaną analizie działkę. Szczegółowymi badaniami objętych zostało 17 podstawowych cech rozłogu
działek, z których sześć pierwszych określa przestrzenne parametry działki,
trzy cechy dotyczą szacowanych kosztów uprawowych zależnych od jej rozłogu,
trzy kolejne opisują położenie działki we wsi i w gospodarstwie, a pięć ostatnich
charakteryzują gospodarstwo, do którego dana działka należy.
Badanie zmienności ukształtowania rozłogu działek z użytkami zielonymi
polegało na wykonaniu oceny ich rozłogu, poprzez porównanie poszczególnych
cech rozłogu działek z wielkościami uznawanymi za poprawne czy optymalne.
Wykonana została również analiza rozmieszczenia działek we wsi, polegająca na
badaniu ich położenia w stosunku do siedlisk gospodarstw i centrum wsi. Objęcie
badaniami wszystkich działek we wsi umożliwiło uzyskanie dużych zbiorów danych.
Szczegółową analizę rozłogów działek przeprowadzono z wykorzystaniem
metod statystycznych, które umożliwiły określenie podstawowych statystyk opisowych
i zestawienie rozkładów liczebności rozpatrywanych cech. W efekcie pozwoliło
to na wyodrębnienie działek wadliwie uformowanych, określenie zakresu
strat spowodowanych niewłaściwym rozłogiem i wskazanie możliwości i sposobu
jego poprawy.
Uzyskane wyniki badań świadczą o niewłaściwym ukształtowaniu rozłogów
analizowanych działek we wsi Filipowice, wysokich kosztach uprawowych
zależnych od rozłogu i potrzebie przebudowy istniejącego układu gruntowego
w celu stworzenia korzystniejszych warunków rolniczego zagospodarowania gruntów.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna