rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Proces mediacji. Typologia uczestników i szanse porozumienia

W artykule podjęto analizę mediacji, eksponując indywidualną kreatywność jednostki w świecie znaczeń społecznych. Przedstawiono typologię uczestników mediacji i ich sposobów budowania sytuacji. Autorka pokazuje typy uczestników, uwzględniając: (1) sposoby nawiązywania rodzajów stosunków społecznych w sytuacjach poradniczych opisanych przez Alicję Kargulową; (2) metody negocjowania wyróżnione przez Rogera Fishera, Williama Ury’ego, Bruce’a Pattona oraz (3) opracowanie Kennetha L. Thomasa and Ralpha H. Kilmanna uwzględniające stosunek negocjatorów do celu i innych osób w sytuacji konfliktowej. Pokazanie odmiennego od prezentowanych dotychczas obrazu mediacji zwraca uwagę na inne niż prawne aspekty mediacji w sprawach karnych. Przedstawiona wizja mediacji pozwala dostrzec, że spisana przez strony ugoda nie jest jedyną korzyścią ze stosowania tej procedury, która w przeciwieństwie do procesu sądowego koncentruje się nie tylko na faktach, lecz także na relacjach i interesach działających i kształtujących przebieg interakcji stron. Być może spojrzenie na przebieg procesu mediacji przez pryzmat negocjujących stron konfliktu stanie się inspiracją czy będzie służyć uwrażliwieniu i otwarciu na filozofię sprawiedliwości naprawczej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Mary Douglas "Jak myślą instytucje" – między racjonalnością ekonomiczną i socjologicznym determinizmem

Recenzowana książka to kwintesencja dorobku znanej uczonej, który obejmuje zagadnienia ekonomii, socjologii, antropologii i filozofii. Artykuł recenzyjny zwraca uwagę szczególnie na te teoretyczne zagadnienia, które interesują socjologów, ekonomistów i prawników. To zagadnienia przyczyn zbiorowego działania, trwałości instytucjonalnych ram wyboru oraz względności pojęcia sprawiedliwości.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Przyczynek do dyskusji nad zasadnością włączenia do Europejskiego Systemu Handlu Emisjami sektorów dotychczas nieobjętych systemem

Opracowanie włącza się w nurt rozważań nad możliwościami redukcji emisji gazów cieplarnianych z sektorów nieobjętych Europejskim Systemem Handlu Emisjami. W artykule poddano pod dyskusję zasadność poszczególnych rozwiązań w zakresie ewentualnego włączenia do Europejskiego Systemu Handlu Emisjami trzech sektorów znajdujących się poza nim, tj. transportu, rolnictwa i użytkowania budynków. Zastosowane metody badawcze obejmują elementy analizy opisowej i porównawczej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Sprawiedliwość w liberalnym egalitaryzmie. Uwagi o filozoficznym uzasadnieniu współczesnego państwa dobrobytu

Istnienie państwa dobrobytu może być uzasadniane za pomocą argumentacji zarówno ekonomicznej, politycznej, jak i filozoficznej. W artykule scharakteryzowano sprawiedliwość dystrybutywną z perspektywy liberalnego egalitaryzmu, co stanowi jednocześnie analizę filozoficznej argumentacji na rzecz państwa dobrobytu. Odwołano się przy tym do dwóch najbardziej wpływowych koncepcji: teorii sprawiedliwości jako bezstronności autorstwa Rawlsa oraz idei równości zasobów zaproponowanej przez Dworkina. Celem artykułu była ocena modeli państwa dobrobytu w świetle wymagań stawianych w obu koncepcjach sprawiedliwie urządzonemu społeczeństwu. Autor dowodzi, że mając na względzie realne możliwości jednostek do formułowania, rozumnego realizowania oraz korekty swych własnych planów życiowych, jedynie socjaldemokratyczny (nordycki) model państwa dobrobytu można uznać za akceptowalny z perspektywy egalitarystycznej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Samorząd terytorialny jako czynnik wzmacniający zasadę dobra wspólnego

Artykuł porusza problem relacji pomiędzy konstytucyjną zasadą dobra wspólnego a funkcjonowaniem samorządu terytorialnego w Polsce. Część pierwsza zawiera teoretyczne rozważania na temat zasady istoty zasady dobra wspólnego oraz relacji pomiędzy dobrem wspólnym i zasadą pomocniczości. W części drugiej autor prezentuje podstawowe środki prawne służące partycypacji społeczności lokalnej w procesie decyzyjnym. Trzecia część zawiera krytyczne uwagi na temat aktualnych relacji pomiędzy władzą centralną i samorządem terytorialnym. W ocenie autora niektóre spośród inicjatyw legislacyjnych większości sejmowej prowadzą do ograniczenia samodzielności samorządu terytorialnego, naruszając zasadę dobra wspólnego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Sędziowie i granice władzy demokratycznej w świetle Konstytucji RP

Istotą władzy demokratycznej ustanowionej w Konstytucji RP jest ograniczenie tej władzy po to, by chronić prawa jednostki przed zagrożeniami, jakie może stworzyć panowanie większości, zwłaszcza wtedy, kiedy dąży ona do narzucenia innym swoich wartości i przekonań. Ograniczenie to wyraża zarówno zasada podziału i równoważenia władz, jak i zasada demokratycznego państwa prawnego, a przede wszystkim zasada przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. W świetle postanowień Konstytucji zwierzchnictwo Narodu jako wartość konstytucyjna nie ma absolutnego charakteru, zwłaszcza wobec zakotwiczonego w pojęciu godności szczególnego statusu praw człowieka. Obowiązująca ustawa zasadnicza, przyznając zwierzchnią władzę Narodowi, wymaga uznania za ustrojową przesłanką owego zwierzchnictwa sprawowanie go na zasadach i w formach określonych w Konstytucji. Oznacza to w szczególności konstytucyjną legitymację władzy sądowniczej do ograniczania – ze względu na postanowienia Konstytucji jako najwyższego prawa – pozostałych władz, jak też suwerena sprawującego swą władzę bezpośrednio. Istnienie niezależnego i niezawisłego sądownictwa prowadzi z jednej strony do odrzucenia w koncepcji demokracji założenia o nieograniczonym zakresie woli suwerena jako podmiotu władztwa państwowego, z drugiej zaś – do uznania za wyznacznik demokracji tych tylko przejawów woli większości, które mają legitymację konstytucyjną, a zatem zgodne są z wersją kultury praw człowieka zapisaną w ustawie zasadniczej i w czasie orzekania znajdującą akceptację sędziów.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Konstytucyjne uwarunkowania stabilności Rady Ministrów

W artykule ukazane zostało zagadnienie stabilności funkcjonowania kolegialnego członu władzy wykonawczej – rządu. Stabilność władzy wykonawczej, obok partycypacji obywatelskiej w wyborach oraz utrzymania porządku politycznego, jest jednym z elementów szerszego pojęcia, jakim jest stabilność polityczna państwa. Doświadczenia historyczne (zwłaszcza Francji III i IV Republiki oraz Włoch) ukazują, jak ważnym zagadnieniem jest możliwość stabilnego i efektywnego działania rządu. Odnosząc tytułowe zagadnienie do polskiego modelu ustrojowego, autor dokonuje analizy norm konstytucyjnych determinujących zasady powoływania Rady Ministrów oraz możliwości jej odwołania.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Zakres władzy prezydenta

W artykule podejmuje się problem zakresu władzy prezydenta na dwu płaszczyznach. Z jednej – wstępnie – na płaszczyźnie tradycyjnych koncepcji prezydentury w polskich demokratycznych konstytucjach (Konstytucji z 1921, tzw. Malej Konstytucji z 1992 oraz Konstytucji RP z 1997). Analiza pokazuje, jak na gruncie generalnie przyjętego parlamentarnego systemu rządów kształtowano pozycję głowy państwa, uwzględniając decyzję z 1990 r. o powszechnych bezpośrednich wyborach prezydenta. Z drugiej strony – i na tym problemie analiza się głównie koncentruje – poddano oglądowi wszystkie konstytucyjne kanały, którymi prezydent może wpływać na decyzje ustawodawcze i wykonawcze państwa. Wbrew pewnemu przekonaniu, że te możliwości prezydenta są niewielkie, ich podsumowanie nie prowadzi do takiego wniosku. Przeciwnie, aktywność prezydenta może się przejawiać w zakresie równoważenia władz, arbitrażu, konsultacji, współdziałaniu, przestrzeganiu prawa (to nawet obowiązkowo), inicjatywy itd. Ale Konstytucja jest elastyczna i nie wymaga wszystkiego: prezydent może też godzić się na bardziej bierną postawę, tylko obserwującą, jeśli uzna, że jego interwencja nie jest niezbędna. To będzie też swoisty rodzaj czuwania nad sprawami państwa.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Referendum – instrument czy iluzja władzy polskiego suwerena?

Autor analizuje następujące problemy: polskie tradycje referendalne w XX w., obowiązujące uregulowanie referendum zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. i ustawie z 2003 r., współczesną praktykę referendum w Polsce (przedmiot i wyniki referendum przeprowadzonego w 1997, 2003 oraz 2015) oraz prawne granice władzy suwerena, czyli przedmiot dopuszczalnej decyzji Narodu w referendum. Wskazuje także perspektywy referendum konsultacyjnego w sprawie zmiany Konstytucji, związane z inicjatywą Prezydenta Rzeczypospolitej, zgłoszoną 3 maja 2017 r. Dotyczy ona zaangażowania obywateli w proces tworzenia konstytucji od początku, przed pracami w parlamencie, co nie miało precedensu w naszej historii. Wyraża pogląd, że niezależnie od wad obowiązującej regulacji prawnej i negatywnych doświadczeń wynikających z praktyki, referendum to może być dziełem suwerennego Narodu i wzmocnić autorytet nowej konstytucji.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Racjonalizacja polityki: o związku między demokracją a rządami prawa

Jaki jest związek między demokracją a rządami prawa? Dlaczego rozwijają się one mniej więcej równolegle i dlaczego zwykle je łączymy, opisując dobre rządzenie? Ostatecznie pod względem teoretycznym są różne: niedemokratyczny reżim może działać w ramach ugruntowanych rządów prawa (np. osiemnastowieczna Anglia), a rząd wybrany w powszechnych wyborach może łamać reguły prawne (np. Rosja, Turcja bądź Pakistan). Mimo to, powtórzmy, wydaje się, że zachodzi tu jakieś wzajemne wzmocnienie – być może nawet jakaś współzależność – między tymi dwoma systemami organizacji politycznej. W artykule zostaną przeanalizowane najczęściej przytaczane wyjaśnienia wzajemnego oddziaływania demokracji i rządów prawa, a następnie zaproponowane nowe – tzn. że demokracja i rządy prawa uzupełniają się w racjonalizowaniu sprawowania władzy.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wybory jako demokratyczny sposób kreowania organów władzy publicznej a dobro wspólne

Wybory w państwie demokratycznym, przeprowadzane z poszanowaniem reguł pozwalających uczciwie uwzględnić wolę wyborców, są podstawowym sposobem kreowania organów władzy publicznej. Tworzą one jeden z fundamentów państwa czerpiącego swoje podstawy funkcjonowania z woli Narodu. W artykule dokonano analizy praw wyborczych obywateli RP, tj. prawa do głosowania i prawa do kandydowania z punktu widzenia poszanowania zasady dobra wspólnego. Osobną część poświęcono rozważaniom dotyczącym instytucjonalnemu kształtowi systemu wyborczego i procesu wyborczego. Artykuł kończy część poświęcona problematyce zasad tworzenia i stosowania prawa wyborczego, ze szczególnym uwzględnieniem problemu stabilności prawa. Przeprowadzona analiza prowadzi do konkluzji, że prawidłowe funkcjonowanie wspartego na konstytucji pluralistycznego systemu wyborczego oraz stosowanie prawa wyborczego zależą w dużej mierze od uznawania przez wszystkich uczestników tego systemu dobra wspólnego jako takiego i realizowania wskazań z tej zasady wypływających.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Nadzieja Europy: od rynku do praw

Autor porusza problem jedności Europy w sferze gospodarczej, prawnej, a także ideowej. Przedstawia jej historyczne podłoże – filary, na których opiera się cywilizacja europejska, czyli dziedzictwo religii monoteistycznych, cywilizacji grecko-rzymskiej oraz witalności wnoszonej przez nowych członków jej wspólnoty. Autor wspomina również doświadczenia historyczne, zarówno pozytywne, jak i negatywne (m.in. zdobycze oświecenie, ale również konflikty zbrojne minionego wieku), które ukształtowały dzisiejszą, zjednoczoną Europę.
        Jedną z dróg do zjednoczenia było powszechne uznanie praw podstawowych. Lokalny, narodowy, europejski i uniwersalny wymiar praw podstawowych pozwala bowiem uwidocznić wieloraki – a przy tym niekonfliktowy – charakter tożsamości w perspektywie europejskiej, przejawiający się w możliwości czucia się „Europejczykiem” dzięki swym korzeniom oraz więziom narodowym, regionalnym i lokalnym. Z kolei „duchowym pierwiastkiem” spajającym Europę jest zasada solidarności wywodząca się z miłosierdzia chrześcijańskiego.
        Kolejnym etapem jednoczącym Europę była integracja rynku oparta na liberalizmie gospodarczym. Autor przypomina jednak, że zarówno rynek, jak i liberalizm z czasem przesłoniły podwójne korzenie Europy (tj. korzenie religijne i kulturowe), a wyrazem tego procesu jest narastanie opozycji między krajami bogatymi i krajami ubogimi. Wskazuje, że w obliczu światowego kryzysu gospodarczego konieczny jest powrót do idei i wartości, które legły u podstaw Unii Europejskiej. Chodzi tu o wartości, które wpisane są w europejskie korzenie: centralny charakter osoby ludzkiej, znaczenie praw podstawowych, dialog, pluralizm, umiejętność zdobycia się na autorefleksję, kultura człowieka, solidarność i dobroczynność. Powrót do nich może bowiem uchronić Europę przed krokiem wstecz, który oznaczałby porzucenie jej dorobku na każdym polu.Zdaniem Autora odpowiedzią na globalne wyzwania stojące przed Europą (m.in. światowy kryzys finansowy, zagrożenie terroryzmem, łamanie praw człowieka) jest skuteczniejsza i bardziej zdecydowana ochrona praw człowieka i godności osoby ludzkiej. A jedną z dróg prowadzącą do osiągnięcia tego celu jest czerpanie z dotychczasowych osiągnięć Unii Europejskiej w tej dziedzinie (m.in. Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości) oraz szerzej – z dorobku polityczno-instytucjonalnego i kulturowego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Czy wolność słowa i wolność prasy są rzeczywiście potrzebne społeczeństwu i państwu?

Wolność prasy wydaje się wartością niekwestionowaną. Wątpliwości budzi niekiedy możliwość jej ograniczenia. Opowiadając się przeciwko tezie o nieograniczonej wolności prasy, przywołać należy w płaszczyźnie prawa Rady Europy judykaty Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu odnotowujące przejście ich z paradygmatu idealistycznego do realistycznego. Jest to prawo podstawowe, odwołujące się do racjonalności, wolności słowa i swobody komunikacji. Wywodzić tę wolność można z argumentów opartych na idei demokracji, z potrzeby służenia prawdzie i związanej z tym wolnym rynkiem idei, wreszcie z autonomii jednostki. Wolność słowa ma charakter zarówno indywidualny, jak i społeczny. Nie jest oczywiście celem samym w sobie. Nie może abstrahować od założeń deontologii. Bez wolności słowa nie może funkcjonować ani demokratyczne państwo prawne, ani społeczeństwo w takim państwie. Istnieją jednak poważne pokusy, aby takową wolność ograniczać.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Zasady postępowania w sprawach z zakresu działalności gospodarczej unormowane w ustawie Prawo przedsiębiorców

Ustawa z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (u.p.p.) normuje zasady związane z podejmowaniem i wykonywaniem działalności gospodarczej zdecydowanie inaczej, niż czyniła to poprzednio obowiązująca ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Przepisy dotyczące postępowania w relacjach między administracją a przedsiębiorcami stanowią w dużej mierze nową materię publicznego prawa gospodarczego. Zasady procesowe zamieszczone są w rozdz. I: Przepisy ogólne i w rozdz. III: Załatwianie spraw z zakresu działalności gospodarczej. Niektóre z zasad powtarzają zasady ogólne postępowania administracyjnego unormowane w k.p.a. (por. art. 28 u.p.p. i art. 7b k.p.a.). W ten sposób Prawo przedsiębiorców przenosi na płaszczyznę publicznego prawa gospodarczego podstawowe zasady (wartości, idee) Konstytucji RP (np. art. 12). Ustawa ta normuje też szereg nowych zasad, w tym takie, które wyrażają idee ujęte po raz pierwszy w formę obowiązujących norm prawnych. Szczególnym przykładem jest zasada zaufania do przedsiębiorcy (art. 10 ust. 1); wyraża ona nowy standard w relacjach administracja publiczna– przedsiębiorca. Unormowanie tej zasady wzmacnia gwarancje procesowe dla przedsiębiorców. Mimo że zasady postępowania unormowane w Prawie przedsiębiorców nie stanowią spójnego zbioru, to – z uwagi na ich uniwersalny charakter oraz rangę i miejsce tej ustawy w obszarze publicznego prawa gospodarczego – mogą służyć za bazę normatywną proceduralnego publicznego prawa gospodarczego.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Konstytucja jako źródło obowiązków państwa w stosunku do obywatela

Konstytucja jest źródłem obowiązków państwa w stosunku do jednostki. Można wyróżnić obowiązki negatywne państwa, które polegają na nienaruszaniu praw jednostki, oraz obowiązki pozytywne, które wymagają od państwa działania, w tym również ochrony praw jednostki. Normy konstytucyjne statuujące te pierwsze obowiązki przynależą do kategorii reguł, a te drugie – do kategorii zasad. Państwo ma nie tylko obowiązek ochrony praw i wolności jednostki, lecz także obowiązek ich ograniczania wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, bądź też wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą jednak naruszać istoty wolności i praw. Kolizja obowiązków państwa jest pochodną kolizji praw jednostki. Z tego powodu rozstrzyganie obu tych kolizji powinno być postrzegane jako jeden całościowy mechanizm ochrony praw jednostki.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wspieranie rozwoju działalności gospodarczej w ujęciu zasad i wartości

Ustawa Prawo przedsiębiorców obejmuje swoim zakresem normowania zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej. I choć materia ustawy nie różni się znacząco od regulacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to należy zwrócić uwagę na sposób ujęcia zakresu normowania ustawy Prawo przedsiębiorców. Materia objęta regulacją tej podstawowej dla stosunków gospodarczych ustawy osadzona została w wartościach prawnych o zasadniczym znaczeniu dla przedsiębiorców, a ujęte w niej zasady (praworządności, pewności prawa, wolność działalności gospodarczej) służą określonym celom: zagwarantowaniu praw przedsiębiorców oraz zapewnieniu ciągłego rozwoju działalności gospodarczej w warunkach wolnej konkurencji. Zasady te podkreślają status przedsiębiorców, znaczenie gospodarczych wolności i praw podmiotowych. Analiza przepisów ustawy w kontekście realizacji celu określonego przez ustawodawcę jako „ciągły rozwój działalności gospodarczej” prowadzi do wniosku, że to ustawowe określenie zachowań administracji publicznej mieści się w znanej i opisanej w doktrynie kategorii prawnej, jakim jest „wspieranie przedsiębiorczości”. Przy czym są to zarówno szczegółowe zadania organów administracji publicznej związane są z realizacją typowych funkcji administracji w działalności gospodarczej, jak i ogólne normy postępowania w stosunkach z przedsiębiorcami.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Wspólnota wartości w Unii Europejskiej z perspektywy art. 90 ust. 1 Konstytucji RP

Akcesja do Unii Europejskiej dokonana na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP była w sferze wartości zgodna z celem tego przepisu i spełniała warunki jego zastosowania. Także później, w okresie członkostwa w Unii Europejskiej, polska praktyka ustrojowa nie odbiegała od unijnych standardów aksjologicznych. Sposób rozumienia demokratycznego państwa prawnego, o którym mowa w art. 2 Konstytucji, był bowiem spójny z treścią wartości wspólnych państwom członkowskim, stanowiących zgodnie z art. 2 TUE ustrojową podstawę Unii. Istotą systemu tych wspólnych wartości jest to, by realizowanie przez organy władzy publicznej woli obywateli wyrażonej w wolnych wyborach następowało z poszanowaniem zasad państwa prawnego, na które składają się przede wszystkim: podział władzy, ze szczególnym uwzględnieniem niezależności sądów i niezawisłości sędziów, pluralizm polityczny, ochrona praw jednostki, respektowanie praw mniejszości. Nieprzestrzeganie wartości, o których mowa w art. 2 Konstytucji oraz w art. 2 TUE, podważyłoby cel i treść art. 90 ust. 1 Konstytucji, a w świetle wiążącego RP prawa unijnego – mogłoby narazić Polskę na objęcie jej mechanizmem kontroli przewidzianym w art. 7 TUE.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne
Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców: ombudsman czy organ administracji rządowej?

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (Rzecznik MSP) to nowy organ państwa, utworzony na podstawie ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Autor stawia pytanie o charakter tego organu. Czy jest to kolejny, wyspecjalizowany organ administracji rządowej, czy może szczególny rodzaj ombudsmana, a więc Rzecznika Praw Obywatelskich, tym razem wyspecjalizowany w ochronie praw mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (MSP)? W pierwszej kolejności podjęto analizę zadań i kompetencji Rzecznika MSP oraz przedstawiono propozycję ich usystematyzowania. Ustalono, że w zakresie podejmowania interwencji w indywidualnych sprawach MSP oraz działań na rzecz jednolitej wykładni przepisów prawa gospodarczego obecnie jedynym wyspecjalizowanym organem jest Rzecznik MSP, a zadania te nie było do tej pory uregulowane w przepisach prawa gospodarczego, co podkreśla wyjątkowy charakter tych zadań oraz szczególną rolę Rzecznika MSP. Analiza zadań i kompetencji Rzecznika MSP, zasad powoływania i odwoływania tego organu, a także analizy porównawcze odnoszące się do pierwotnych założeń legislacyjnych dotyczących tej instytucji oraz do statusu innych organów określanych mianem rzeczników praw prowadzą do wniosku, że jest to organ ochrony prawnej o wysokiej pozycji prawnej. Autor dochodzi do wniosku, że jest to organ o charakterze hybrydowym, którego nie sposób umieścić w ścisły sposób ani w ramach kategorii w pełni niezależnego od władzy wykonawczej ombudsmana, ani w kategorii typowego organu administracji publicznej.

Czasopismo: Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne