rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zdrowotne oddziaływanie polifenoli zielonej herbaty (Camellia sinensis L.)

Zielona herbata jest uzyskiwana z liści rośliny Camellia sinensis L. Jest jednym z najbardziej popularnych (obok wody) napojów spożywanych na świecie. Działanie zdrowotne zielonej herbaty, przypisywane polifenolom obecnym w suchej masie w około 20-40%, sprawia, że stanowi ona około 20% ogólnej ilości spożywanej herbaty (czarnej, czerwonej, żółtej itp.). Skład chemiczny tej odmiany jest taki sam w świeżych, jak i w suszonych liściach. Do podstawowych składników zaliczany galusan-3-epikatechiny, epigalokatechinę oraz galusan-3-epigalokatechiny. Ponadto zawiera kofeinę, teobrominę, teofilinę oraz inne ważne składniki jak aminokwasy, minerały, węglowodany, lipidy i witaminy. Po spożyciu zielonej herbaty zarówno w formie napoju jak i suchego wyciągu stwierdzono obecność polifenoli w krążeniu ogólnym. Regularna jej konsumpcja może wywierać działanie antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne. Dodatkowo katechiny zawarte w zielonej herbacie mogą wpłynąć przynajmniej w wysokich dawkach na utrzymanie prawidłowej masy ciała u ludzi. Podsumowując, często spożywana zielona herbata może wywierać korzystny wpływ na ludzkie zdrowie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Roślinne transportery błonowe metali śladowych

Metale śladowe obecne w roztworze glebowym można podzielić na dwie grupy: metale konieczne do prawidłowego funkcjonowania komórek roślinnych (m.in. Fe, Cu, Mn, Co, Zn, Ni) oraz metale niekonieczne (np. Cd, Hg, Pb, Cr). Obecne w roślinach białka transportujące niezbędne metale z gleby do korzenia i dalej do pędu charakteryzują się szeroką specyficznością, stanowiąc drogę wnikania także dla metali niekoniecznych. Utrzymywanie homeostazy poprzez kontrolowanie pobierania, transportu, wypompowywania i sekwestracji tych pierwiastków jest kluczowe dla prawidłowego działania organizmów. Praca ta została poświęcona krótkiej charakterystyce zidentyfikowanych do tej pory roślinnych transporterów błonowych, należących do następujących rodzin białek: ZIP, YSL, NRAMP, P1B-ATP-az, transporterów ABC, COPT, CAX, CDF i IREG.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Czynniki ograniczające konkurencję u grabarzy (Coleoptera: Nicrophorus)

Nekrofagiczne chrząszcze z rodzaju Nicrophorus (grabarz) w wyniku intensywnej konkurencji o zasoby, wykształciły szereg mechanizmów redukujących negatywne oddziaływanie rywali. Najważniejszym z nich jest opieka samca i samicy nad potomstwem. Grabarze zakopują oraz przygotowują padlinę tak, aby stanowiła bazę pokarmową dla potomstwa. Osobniki rodzicielskie zostają w dole rozrodczym, aż do momentu przemiany larw w poczwarki. Jednak nie mniej ważny element stanowi fenologia omawianej grupy. Preferencje siedliskowe oraz aktywność sezonowa poszczególnych gatunków skorelowane są z występowaniem konkurentów. Grabarze występujące w tym samym czasie zwykle zasiedlają odmienne siedliska. W okresie jesiennym może dochodzić do zmiany preferencji siedliskowych. Dzieje się tak, ponieważ grabarze dążą do zmagazynowania dużej ilości materiałów zapasowych przed hibernacją. Aktywność chrząszczy z rodzaju Nicrophorus przypada głównie na okres od godzin popołudniowych do zmierzchu. Jednakże, i w tym przypadku duży wpływ ma konkurencja ze strony innych owadów. Aktywne w tym samym czasie grabarze zamieszkują różne środowiska. Natomiast u chrząszczy zamieszkujących podobne siedliska obserwuje się przesunięcie szczytów ich aktywności dobowej względem siebie. Innym mechanizmem mającym redukować konkurencję są preferencje odnośnie wielkości wykorzystywanych zasobów pokarmowych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Pasożyty i parazytoidy klecanek

Klecanki są gospodarzami pasożytów społecznych, pasożytów niespołecznych oraz parazytoidów z różnych rodzin i rzędów. W Europie występują tylko 3 obligatoryjne pasożyty socjalne zaliczane do rodzaju Polistes, których gospodarzami są inne wolno żyjące gatunki klecanek. Zostały także stwierdzone przypadki fakultatywnego pasożytnictwa socjalnego, np. Polistes nimphus i jego gospodarz P. dominula. Główna strategia pasożytów społecznych w tym przypadku polega na przejęciu kolonii należącej do innego gatunku lub czasami do swojego gatunku (w tym drugim przypadku do czynienia mamy jedynie z pasożytnictwem fakultatywnym). Z drugiej strony, istnieje relatywnie duża grupa pasożytów niesocjanych oraz parazytoidów należących do Lepidoptera, Strepsiptera i Hymenoptera. Strepsiptera są dobrze znane z Europy Południowej, gdzie pasożytują na P. dominula i P. gallicus. Lepidoptera są dobrze znane z Północnej Ameryki, a Hymenoptera stwierdzono w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Przegląd pokazuje, że w specyficznych okolicznościach stopień intestacji może być bardzo wysoki i powodować znaczne straty w potomstwie, robotnicach i pokoleniu płciowym.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Motyle szkodliwe dla zdrowia człowieka

Zaprezentowano przegląd zagadnień związanych z niekorzystnym wpływem motyli (Lepidoptera) na zdrowie człowieka. Objawy grupowane pod terminami takimi jak lepidopteryzm i erucyzm mają bardzo różne podłoża i mechanizmy powstawania. Omówiony został wpływ na człowieka gatunków odżywiających się krwią (rodzaj Calyptra) oraz łzami. Zebrano też informacje dotyczące podrażnień skóry spowodowanych kontaktem z parzącymi włoskami i innymi strukturami obronnymi gąsienic. Podsumowano także wiedzę na temat parzących włosków jako przyczyn podrażnień oczu określanych jako ophtalmia nodosa. Osobno omówiono mechanizm powstawania krwotoków spowodowanych toksynami jadu gąsienic motyli z rodzaju Lonomia. Opisano także rzadziej spotykane dolegliwości spowodowane przez motyle i ich gąsienice takie jak: zaburzenia koordynacji ruchowej, zapalenia stawów oraz zaburzenia oddechowe (w tym astma oskrzelowa), a także możliwości przenoszenia pasożytów przez motyle. Zebrano informacje o potencjalnie toksycznych motylach należących do fauny Polski. Wskazano także działania profilaktyczne pozwalające uchronić się przed niekorzystnym wpływem motyli oraz ułatwiające diagnozę i późniejsze leczenie.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Katechiny - aktywność biologiczna i rola w profilaktyce chorób układu krążenia

Celem prezentowanej pracy jest krótki przegląd dostępnych informacji dotyczących roli katechin - naturalnych antyoksydantów polifenolowych, obecnych w diecie człowieka, w aspekcie ich zastosowania w przeciwdziałaniu chorobom układu krążenia. Katechiny wzbudzają zainteresowanie ze względu na ich dużą zawartość w diecie człowieka. Związki te występują naturalnie w owocach (śliwki, jabłka, truskawki, brzoskwinie), warzywach (fasola, soczewica), herbacie, kakao i czerwonym winie. Katechiny wykazują szeroki zakres działania biologicznego, obejmujący m.in. aktywność przeciwutleniającą, przeciwazapalną, właściwości przeciwnowotworowe oraz ochronę układu krążenia. Pod względem chemicznym, katechiny stanowią grupę związków polifenolowych, których struktura oparta jest na szkielecie flawanu. Podstawową strukturę katechin tworzy ugrupowanie C6-C3-C6, a jego modyfikacje w obrębie heterocyklicznego pierścienia prowadzą do powstania różnych związków, które są klasyfikowane jako wolne katechiny: (+)-katechina, (-)-galokatechina, (-)-epigalokatechina lub katechiny w formie związanej: galusan (+)-epikatechiny, galusan (-)-epigalokatechiny, a także galusanu (-)-galokatechiny.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Metody badawcze we współczesnej taksonomii porostów

Porosty to symbiotyczne układy tworzone przez co najmniej dwa genetycznie odmienne organizmy: grzyba, zielenicę lub sinicę. Systematyka porostów stanowi integralną część systemu klasyfikacyjnego grzybów i nazwa mikobionta jest nazwą gatunkową porostu, który tworzy, natomiast organizm autotroficzny klasyfikowany jest niezależnie. W pracy omówione są metody badawcze współcześnie stosowane w taksonomii porostów. Dane morfologiczno-anatomiczne oraz cechy chemiczne od wielu lat są wykorzystywane do identyfikacji porostów. Za pomocą prostych testów plamkowych, mikrokrystalizacji oraz metod chromatograficznych (TLC, HP TLC i HPLC) identyfikowane są wtórne metabolity obecne w plechach porostów. Jednak współczesne badania molekularne sugerują konieczność weryfikacji znaczenia taksonomicznego poszczególnych cech, zarówno anatomicznych, morfologicznych jak i chemicznych. W oparciu o zmienność na poziomie DNA identyfikowane są gatunki kryptyczne, których odrębność potwierdzają w dalszych analizach drobne cechy morfologiczno-anatomiczne. Przez wiele lat identyfikacja f otobiontów możliwa była jedynie po izolacji szczepu z plechy i jego hodowli w stanie aposymbiotycznym. Jednakże wykorzystanie specyficznych starterów pozwalających na selektywną amplifikację DNA partnerów glonowych pozwala zidentyfikować gatunki fotobiontów bez czasochłonnych hodowli in vitro. Markery DNA wykorzystywane jako barkody stanowią nowe narzędzie do oznaczania gatunków. Ponadto, rozwój technologii informacyjnych stworzył nowe możliwości rozpowszechniania i wymiany danych taksonomicznych. Tworzone są bazy danych dostępne on-line zawierające informacje na temat różnorodności porostów w poszczególnych obszarach geograficznych, bazy znanych i nowo opisanych taksonów, wyszukiwarki barkodów DNA, bazy literatury taksonomicznej i interaktywnych kluczy do oznaczania. Opracowywane są również elektroniczne klucze do oznaczania porostów, które powinny ułatwić identyfikację okazów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Strategie rozrodcze robotnic pszczoły miodnej (Apis mellifera L.)

Pszczoła miodna (Apis mellifera) należy do owadów eusocjalnych, wśród których występuje reprodukcyjny podział pracy. Funkcję reprodukcyjną w rodzinie pszczelej pełni matka, natomiast robotnice zazwyczaj zaprzestają produkcji własnego potomstwa i wykonują wszystkie inne prace w gnieździe. Robotnice nie są jednak całkowicie sterylne i w szczególnych przypadkach mogą składać niezapłodnione jaja, z których wylęgają się prawie wyłącznie samce. W tym artykule został przedstawiony współczesny stan wiedzy na temat ewolucji różnych strategii rozrodczych u robotnic pszczoły miodnej. Opisano tutaj strategie reprodukcyjne robotnic znajdujących się w rodzinie z matką. Zwrócono tu uwagę zarówno na zachowania rozrodcze, które są typowe dla większości dzikich podgatunków pszczoły miodnej, jak i na te, które związane są z rzadkimi mutacjami. Rozpatrywano także przypadki robotnic przebywających w osieroconej rodzinie, w której nie ma już szans na wychowanie nowej matki. Całość dopełnia omówienie najnowszych odkryć związanych ze strategiami rozrodczymi u robotnic, które jako larwy wychowywały się w kolonii pozbawionej matki, co w naturalnych warunkach zdarza się zawsze w czasie rójki będącej jedynym naturalnym sposobem podziału rodziny.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Solanina i chakonina - główne glikoalkaloidy ziemniaka uprawnego (Solanum tuberosum L.)

Solanina i chakonina są głównymi glikoalkaloidami ziemniaka uprawnego, potocznie zwanymi całkowitymi glikoalkaloidami (TGA). Ich synteza i kumulacja przebiega we wszystkich organach rośliny. W bulwach, najwięcej TGA zlokalizowanych jest w obrębie 1,5 mm warstwy perydermy. Całkowite glikoalkaloidy wpływają przede wszystkim na odporność rośliny na patogeny i szkodniki. Zbyt wysoka zawartość TGA w spożywanych przez konsumentów bulwach, może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia człowieka. Niniejszy artykuł stanowi przegląd dostępnej literatury, dotyczący syntezy, rozkładu, zawartości oraz właściwości toksycznych TGA obecnych w ziemniaku uprawnym.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Czynnik XIII krzepnięcia krwi jako specyficzna transglutaminaza

Transglutaminazy (E.C. 2.3.2.13) stanowią grupę blisko spokrewnionych ze sobą enzymów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania wielu organizmów. Transglutaminazy biorą udział w licznych procesach fizjologicznych np. krzepnięcie krwi, gojenie się ran, różnicowanie komórek, czy też apoptoza komórek. Najważniejszą biologiczną funkcją transglutaminaz jest katalizowanie nieodwracalnych, potranslacyjnych modyfikacji białek polegających na utworzeniu wiązania izopeptydowego między pierwszorzędową grupą aminową substratu, a resztą glutaminy łańcucha polipeptydowego. Niezwykle ważnym enzymem należącym do rodziny transglutaminaz jest czynnik XIII krzepnięcia krwi. FXIII jest zaangażowany w ostatni etap kaskady krzepnięcia krwi czyli stabilizowanie polimerów utworzonej z fibrynogenu fibryny poprzez wstawianie wiązań kowalencyjnych. W rezultacie następuje wzmocnienie właściwości mechanicznych skrzepu. Istnieją dwie formy czynnika XIII: osoczowa i komórkowa. Obecny w osoczu czynnik XIII jest tetramerycznym białkiem, składającym się z dwóch katalitycznych podjednostek A oraz dwóch podjednostek B pełniących funkcję regulatorowe. Komórkowa forma czynnika XIII jest natomiast homodimerem zbudowanym tylko z dwóch podjednostek A i występuje w cytoplazmie monocytów, makrofagów, megakariocytów, płytek krwi, chondrocytów, osteoblastów oraz w łożysku. Celem tej pracy jest krótka charakterystyka transglutaminaz, opisanie mechanizmów ich działania jak również przedstawienie czynnika XIII jako specyficznego enzymu należącego do tej grupy.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Sekrecyjna immunoglobulina klasy M (SIgM)

Immunoglobuliny klasy M to pentameryczne białka określane jako tzw. "immunoglobuliny pierwszego rzutu" produkowane przez limfocyty B. Wśród IgM wyróżnia się formę sekrecyjną (SIgM), która z kolei dzieli się na naturalne i odpornościowe SIgM. Sekrecyjna immunoglobulina klasy M występuje głównie we krwi i bierze udział w utrzymaniu homeostazy limfocytów B, w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i pasożytniczych, a także w procesach zapalnych, chorobach autoimmunologicznych i miażdżycy. SIgM wiąże antygeny, aktywuje proces fagocytozy i cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał, stanowi także ważny element odporności nabytej, gdyż jako pierwsza pojawia się w odpowiedzi na obecność antygenu. Ponadto, SIgM wspomaga nakierowywanie ciałek apoptotycznych na makrofagi poprzez rekrutacje składnika C1q dopełniacza, usprawniając proces eliminacji produktów apoptozy. Należy dodać, że przeprowadzone do tej pory badania nad tą klasą immunoglobulin wskazują, iż obecność SIgM, szczególnie naturalnej, nie zawsze przynosi pozytywny skutek dla makroorganizmu. Zaobserwowano to w przypadku chorób autoimmunizacyjnych i stanów zapalnych. Jest to jednak ważne i wielofunkcyjne białko mające zdolność do wiązania się z infekującymi organizm drobnoustrojami.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Melanocyty - komórki barwnikowe o wielu obliczach

Melanocyty to komórki wyspecjalizowane w produkcji melaniny z aminokwasu, tyrozyny, w wieloetapowym procesie zwanym melanogenezą. Melanoblasty, prekursorowe komórki melanocytów, wywędrowują z grzebienia nerwowego i migrują przez rozwijający się zarodek w kierunku warstwy podstawnej naskórka. Trafiają do włosów, oka, ucha wewnętrznego, różnych partii mózgu, a także serca, gdzie różnicują się w melanocyty. Melanocyty posiadają specyficzne organelle, zwane melanosomami, w których syntetyzowana i odkładana jest brązowo-czarna eumelanina lub żółto-czerwona feomelanina. Melanocyty, choć kojarzone są głównie z produkcją melaniny w skórze, jako odpowiedź na promieniowanie UV, mogą pełnić różnorakie funkcje. Nadają one barwę skórze, włosom, tęczówce a także niektórym obszarom mózgu. W skórze, sercu, mózgu, oraz włosach chronią tkanki przed reaktywnymi formami tlenu. Biorą udział w procesach zapalnych, utrzymaniu równowagi, a także procesach widzenia i słyszenia. Czasem aktywność melanocytów ujawnia się w stanach patologicznych np. czerniaku złośliwym czy chorobie Parkinsona.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Rola transferyny w przeciwdziałaniu stresowi oksydacyjnemu indukowanemu wolnym żelazem w organizmie i jej potencjalne związki z rozwojem nowotworów

Żelazo, o ile jest związane z odpowiednimi białkami, spełnia w organizmie wiele ważnych funkcji fizjologicznych. Jednak przeładowanie ustroju tym metalem może skutkować pojawieniem się wolnego żelaza, które jest zdolne do inicjowania reakcji wytwarzających reaktywne formy tlenu. Nagromadzenie się w komórkach defektów związanych z oddziaływaniem rodników na lipidy i DNA prowadzi do różnych schorzeń, także do karcynogenezy. Transferyna ludzka stanowi w tym przypadku podstawowe ogniwo systemu obrony antyoksydacyjnej, ze względu na fakt, że w krwioobiegu wyłapuje i wiąże żelazo, a następnie transportuje je w bezpiecznej formie do tkanek. Z drugiej strony, transferyna, dostarczając jony Fe3+ do proliferujących w niekontrolowany sposób komórek, przyczynia się do rozwoju raka. O dużym zapotrzebowaniu komórek nowotworowych na żelazo świadczy ogromna ilość receptorów transferyny na ich powierzchni. Fakt ten może zostać wykorzystany przy tworzeniu leków, których nośnikiem byłaby transferyna, a celem molekularnym jej receptor. Poza tym istnieją potencjalne możliwości zastosowania transferyny do sekwestracji nadmiaru wolnego żelaza u osób, których organizm jest przeładowany tym pierwiastkiem.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Neurobiologiczne korelaty rozwoju behawioralnego robotnic owadów społecznych

Obecny artykuł stanowi przegląd aktualnej wiedzy na temat neuroanatomicznych i neurochemicznych korelatów rozwoju behawioralnego robotnic owadów społecznych: pszczół i mrówek. Dyskutowane są w nim zarówno dane literaturowe, jak i wyniki badań własnych autora. W koloniach owadów społecznych robotnice z reguły najpierw uczestniczą w pracach wykonywanych wewnątrz gniazda, a następnie, wraz z wiekiem, przechodzą do prac wykonywanych na zewnątrz gniazda. Procesowi temu, znanemu jako przejście opiekunka - zbieraczka towarzyszą między innymi modyfikacje neuroanatomiczne oraz neurochemiczne w obrębie całego mózgu lub/ i różnych jego struktur. Obecny artykuł omawia neurobiologiczne korelaty rozwoju behawioralnego robotnic społecznych błonkówek ze szczególnym zwróceniem uwagi na rolę amin biogennych i klasycznych neuroprzekaźników aminokwasowych oraz na różnice pomiędzy pszczołami i mrówkami. Autor porusza również kwestię odwracalności procesów uczestniczących w rozwoju behawioralnym robotnic (zjawisko rewersji behawioralnej).

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Charakterystyka gleju Drosophila melanogaster - porównanie do gleju kręgowców

W układzie nerwowym muszki owocowej, Drosophila melanogaster liczba komórek glejowych w stosunku do liczby neuronów jest znacznie mniejsza niż w układzie nerwowym kręgowców. Mechanizm ukierunkowania komórek macierzystych na szlak rozwojowy gleju także jest inny, jednakże podobnie jak u kręgowców, populacja komórek glejowych D. melanogaster jest populacją heterogenną. W jej skład wchodzą cztery podstawowe typy komórek wyspecjalizowane do pełnienia różnych funkcji. Jest to glej powierzchniowy, glej korowy i glej neuropilu w centralnym układzie nerwowym (CUN), oraz glej peryferyczny w obwodowym układzie nerwowym (OUN). Pod względem morfologii i funkcji komórki te wykazują duże podobieństwo do odpowiednich typów komórek glejowych kręgowców. Podobieństwo to powstało niezależnie w toku ewolucji, w wyniku specjalizacji do pełnienia określonych funkcji. W niniejszym artykule przedstawiono porównanie poszczególnych typów i podtypów komórek glejowych D. melanogaster do gleju kręgowców: astrocytów, oligodendrocytów, mikrogleju i komórek Schwanna.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Oporność bakterii na srebro - problem stary czy nowy?

Srebro znane jest ze swych antybakteryjnych właściwości już od czasów starożytnych. Pierwsze wzmianki o srebroopornych drobnoustrojach pojawiły się w 1975 r. Mechanizmy oporności oraz biologicznego działania srebra na bakterie zostały opisane na podstawie obserwacji interakcji komórki drobnoustroju z jonami Ag+. Srebro jest jedną z alternatywnych względem antybiotyków metod zwalczania patogenów. Od wielu lat stosowane jest w medycynie w formie azotanu srebra lub sulfadiazyny srebra. Rozwój nanotechnologii daje nowe możliwości w produkcji związków biologicznie aktywnych opartych na bazie srebra. Nanostruktury cechuje dużo wyższa biologiczna aktywność niż ich większych pobratymców, wynikająca z mocno rozwiniętej powierzchni. Nanocząstki srebra stanowią alternatywną metodę zwalczania patogenów trudnych do eliminacji z powodu rozwiniętej wielolekooporności. Ze względu na coraz szersze zastosowanie nanocząstek srebra w wielu gałęziach przemysłu oraz niejednokrotnie nieuzasadnione i niekontrolowane ich użycie, istnieje poważne ryzyko narastania oporności bakterii i innych mikroorganizmów na Ag.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Czynniki kształtujące zmienność genetyczną drzew leśnych

Podstawowymi źródłami zmienności genetycznej organizmów są zjawiska mutacji i rekombinacji. Zmienność genetyczna populacji znajduje się z kolei pod wpływem naturalnych procesów ewolucyjnych, takich jak dobór naturalny, dryf genetyczny i przepływ genów. Drzewa leśne charakteryzują się generalnie wysokim poziomem zmienności genetycznej wewnątrz gatunku i wewnątrz populacji, a jednocześnie niewielkim zróżnicowaniem genetycznym pomiędzy populacjami. Na zmienność genetyczną drzew leśnych mają wpływ czynniki naturalne, związane z określoną historią życia, właściwościami ekologicznymi i przeszłością ewolucyjną gatunków oraz czynniki antropogeniczne, w tym prowadzona gospodarka leśna. W pracy omówiono wpływ czynników naturalnych i antropogenicznych na zmienność genetyczną drzew leśnych w świetle istniejącej wiedzy teoretycznej i najnowszych wyników badań. Dobre zrozumienie procesów kształtujących zmienność genetyczną drzew leśnych jest istotne z perspektywy ochrony i zrównoważonego zarzadzania leśnymi zasobami genowymi. Zachowanie jak najbardziej zróżnicowanych pul genetycznych drzew leśnych ma fundamentalne znaczenie dla stabilności drzewostanów i całych ekosystemów leśnych, stanowiąc jedno z najważniejszych zadań współczesnego leśnictwa.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku