rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Redukcje – europejska utopia Nowego Świata

Inicjatywy podejmowane przez Europejczyków na nowo odkrytych ziemiach amerykańskich miały charakter prywatny, głównie ekonomiczny i eksploatatorski. W wyniku niepokojących raportów o okrucieństwie i niesprawiedliwościach popełnianych przez kolonizatorów, hiszpańskie państwo podjęło zadanie prawnego uregulowania stosunków kolonizatorów z mieszkańcami Nowego Świata. Bardziej zaawansowany projekt zorganizowania życia społecznego i politycznego ludów Ameryki sformułował Kościół katolicki. Projekt ten był realizowany przez zakony, a tworzone przez nie struktury społeczne nosiły nazwę redukcji. Artykuł dotyczy zarówno utopijnych idei społeczno-politycznych, w których ten projekt był ugruntowany, w szczególności w jego wersji przyjętej przez Towarzystwo Jezusowe, jak i ich praktycznej realizacji w Ameryce Łacińskiej. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Procesy twórcze w warsztatach kreatywności

Artykuł jest próbą odkrycia istoty treningów kreatywności. Kreatywność jest zdolnością tworzenia rzeczy nowych i wartościowych. Poddam zatem analizie te dwa przymiotniki: „nowy” i „wartościowy”. Co więcej, podejmę problem założeń, jakie są czynione przez autorów warsztatów. Następnie zaprezentuję procesy twórcze opisane przez Margaret Baden oraz sposoby, w jakie można je rozwijać. Na koniec podejmę próbę określenia warunków efektywności warsztatów kreatywności.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Socjologia historyczna polskich zmian społecznych. Od powstania Solidarności do transformacji systemowej

Do historycznego punktu startowego przemian ustrojowych, jakim był ruch Solidarności, sięga się w refleksji nad polską transformacją bardzo rzadko. Ani dorobek koncepcyjny, ani wymiar społeczny tego fenomenu nie został zaliczony do wartościowych zasobów nowego projektu ustrojowego. Wyjaśnienie natury tych procesów przez osadzenie ich w kontekście historycznym jest elementem niezbędnym do zrozumienia zmiany systemowej. Socjologia historyczna może dostarczyć inspiracji w postaci propozycji metodologicznych i może pobudzać rodzimą refleksję nad wychodzeniem z komunizmu przez proponowanie ram interpretacyjnych i sposobów wyjaśniania tych wydarzeń. Poszerzenie perspektywy przez włączenie modelowych procesów społecznych z nowożytnej historii Europy Zachodniej wzbogaci interpretacje naszych przemian społecznych i kulturowych od 1980 r. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Opieka okołoporodowa w Polsce po transformacji ustrojowej – między medykalizacją a demedykalizacją?

Od początku lat 90. XX w. nastąpiło wiele zmian w zakresie świadczenia opieki nad kobietą w okresie okołoporodowym oraz nad noworodkiem. Zmiany te są przykładem występującej równolegle do procesu medykalizacji tendencji do demedykalizacji. Celem artykułu jest przedstawienie zmian w zakresie opieki okołoporodowej po transformacji ustrojowej oraz analiza tych przeobrażeń z perspektywy teorii medykalizacji. W pracy staram się scharakteryzować opiekę okołoporodową w Polsce na początku XXI w. w odniesieniu do trzech skutków medykalizacji, tj. rosnącej liczby nieuzasadnionych interwencji medycznych, nieuwzględniania potrzeb rodzących oraz ograniczenia roli położnych. Stawiam tezę, że obserwujemy dwie sprzeczne tendencje. Z jednej strony medykalizacja opieki okołoporodowej jest promowana przez lekarzy, z drugiej demedykalizacja ma swoich zwolenników i zwolenniczki wśród kobiet i położnych. Powstaje zatem pytanie, czy te tendencje wzajemnie się wykluczają czy też stanowią przykład demokratyzacji również w zakresie opieki okołoporodowej, na którą coraz większy wpływ mają aktywne w społeczeństwie obywatelskim różne grupy nacisku.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Kilka uwag na temat Commentarii in Ciceronis Somnium Scipionis Makrobiusza Ambrosiusza Teodozjusza

W artykule przedstawiono kilka wybranych wątków występujących w dziele Makrobiusza zatytułowanym Commentarii in Ciceronis Somnium Scipionis. Dziełko to, mimo że nie posiada charakteru oryginalnego utworu, lecz wręcz przeciwnie – ma charakter kompilatorski, stało się jednym z ważnych źródeł, którymi do średniowiecza przenikały idee filozofii starożytnej. Spośrod bogactwa idei zawartych w omawianym utworze wybrano zagadnienia związane z rozumieniem filozofii, relacją filozofii i mitologii, toposem „złotego łańcucha bytów Homera” oraz klasyfikacją snów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Religijność młodzieży uczestniczącej we wspólnotach katolickich

Artykuł nie zawiera abstraktu w języku polskim

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Pedagogika czy antypedagogika? Wokół kryzysu współczesnej edukacji z perspektywy filozoficznej

Prezentowany artykuł ma charakter diagnozy i krytyki stanu współczesnej edukacji, szczególnie w Polsce, tak na poziomie szkolnictwa niższego, jak i – choć w mniejszym zakresie – szkolnictwa wyższego. Czyni się to w kontekście odmienianego przez wszystkie przypadki w domenie publicznej kryzysu, z jakim boryka się współcześnie rodzimy system oświaty. Autor tekstu zbiera i enumeruje newralgiczne, jego zdaniem, motywy owego kryzysu, starając się w jego opisie unikać łatwego etykietowania, radykalizmu czy utopijności. Jego krytykę budzą zwłaszcza: brak dalekosiężnej, niepartykularystycznej i niespolityzowanej wizji systemu edukacji w Polsce; ciągłe, eksperymentatorskie, doraźne i powierzchowne reformatorstwo i wynikająca z niego niestabilność, a w konsekwencji dysfunkcjonalność systemu i organów odpowiadających za oświatę; paraliżujące, a w efekcie patologizujące edukację bezkrytyczne (lub [za] mało refleksyjne) nastawienie na jej biurokratyzację, standaryzację i systemy kontroli. Artykuł stawia też pytanie, czy na kryzys współczesnej edukacji nie składa się również kryzys współczesnej pedagogiki jako nauki. W rezultacie kulminuje on w pytaniu, czy rozwiązania i strategie stosowane we współczesnej edukacji, zakażone kryzysem, nie przeobrażają się przypadkiem w swoje antypedagogiczne przeciwieństwo.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Edukacja społeczno-moralna młodzieży a nauczanie etyki

Artykuł jest próbą wykazania, że w ramach przedmiotu etyka kreowane są w największym stopniu pozytywne doświadczenia edukacyjne, mające wpływ na rozwój społeczno-moralny młodzieży. Podczas lekcji etyki, prowadzonych we właściwym paradygmacie (progresywizm, podejście poznawczo-rozwojowe, idea m e n t o r i n g u ), kształtowane są cechy, postawy i kompetencje młodzieży przekładające się na osobowy rozwój. Wśród umiejętności i cech kształtowanych podczas lekcji etyki wyróżnić można: świadomość własnej tożsamości, umiejętność budowania relacji dialogicznej, kompetencję komunikacyjną, myślenie krytyczne oraz odwagę wyboru zgodnych z „Ja” wartości moralnych. Otwartość postawy nauczyciela etyki, który przyjmuje rolę m e n t o r a , a więc przewodnika i doradcy osobistego, może przełożyć się na poprawę jakości wychowania do wartości w polskich szkołach.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Role kobiet i mężczyzn w rodzinach korzystających z pomocy społecznej w ograniczaniu ubóstwa

Artykuł ma na celu przedstawienie ról osób dorosłych (kobiet i mężczyzn) w rodzinach korzystających z pomocy społecznej w ograniczaniu ubóstwa. Zawarto w nim analizę badań własnych zrealizowanych w 2016 r. za pomocą techniki indywidualnego wywiadu pogłębionego z 90 pracownikami socjalnymi z całej Polski, zatrudnionymi w ośrodkach pomocy społecznej. Z danych statystycznych gromadzonych przez różne ośrodki pomocy społecznej wynika, że ponad 80% osób zwracających się po wsparcie do pomocy społecznej stanowią kobiety, które jednak na ogół reprezentują rodzinę pełną w kontaktach z instytucjami pomocowymi. Taka sytuacja wynika zdaniem niektórych pracownic socjalnych z faktu, że rodziny korzystające ze wsparcia to często rodziny z usztywnionymi rolami, w których płeć stanowi główne kryterium podziału zadań – mężczyzna podejmuje pracę zawodową (w pełnym wymiarze lub dorywczą), a kobieta prowadzi gospodarstwo domowe, opiekuje się dziećmi i reprezentuje rodzinę w kontaktach z instytucjami. Co istotne, nawet w sytuacji bezrobocia mężczyzny i niewypełniania przez niego tradycyjnej roli żywiciela rodziny, zmiana tradycyjnych ról związanych z płcią jest problematyczna. Część mężczyzn nie chce pełnić ról stereotypowo przypisanych kobiecie, np. opiekować się dziećmi i gospodarstwem domowym, by kobieta mogła pracować zawodowo lub zwiększać swoje szanse na rynku pracy np. przez udział w szkoleniach czy kursach. Taka postawa często uniemożliwia skuteczne wsparcie i minimalizację skutków ubóstwa rodziny. Pracownicy socjalni zwrócili także uwagę na funkcjonowanie tzw. modelu menedżerskiego matriarchatu, w którym kobieta czuje się i jest odpowiedzialna za wszystko związane z bytem i funkcjonowaniem rodziny. Kobiety w części rodzin korzystających z pomocy społecznej przejmują wszelką odpowiedzialność za rodzinę. Co istotne, jak podkreślają pracownicy socjalni, odpowiedzialność za problemy i zmiany w rodzinie przypisuje się głównie kobietom. Celem działań aktywizujących jest zazwyczaj udzielenie pomocy kobietom, umożliwienie im pogodzenia opieki nad dziećmi z pracą zawodową (efektywniejszego rodzicielstwa); często zapomina się o włączeniu ojców w życie rodzinne – pokazanie nowych wzorców.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
„Niezdeterminowanie” granic poznania w znaturalizowanym relatywizmie pojęciowym W.V.O. Quine’a

W artykule opisano znaturalizowany relatywizm pojęciowy W.V.O. Quine’a w perspektywie problematyki granic wiedzy. Quine był jednocześnie relatywistą pojęciowym (mamy do wyboru wiele równoważnych pod względem epistemologicznym systemów pojęciowych) i empirycznym naturalistą (przyjmował naturalistyczną koncepcję treści empirycznej zredukowanej do pobudzeń odbieranych przez nasze powierzchnie sensoryczne w ramach behawioryzmu lingwistycznego). Ponadto bezpośrednio podejmował zagadnienie granic wiedzy, jednak jego główną intencją – jak sam zaznaczył – była przede wszystkim analiza i modyfikacja tytułowego problemu, a nie próba udzielenia na niego odpowiedzi. Krótko mówiąc, zdaniem Quine’a zagadnienie to można zredukować do kontekstu językowego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Sztuka, społeczeństwo, transgresja. Esej z filozofii kultury

Artykuł podejmuje problem pojęciowych uwarunkowań transgresji w świecie przednowoczesnym i nowoczesnym. Autor stara się uzasadnić pogląd, że światopogląd nowoczesny przyniósł nowe założenia ideowe, które zupełnie odmieniły pojmowanie transgresji. W świecie odczarowanym transgresyjne jest to, co przełamuje perspektywę wyznaczoną przez humanizm wyłączny jako światopogląd dominujący. W artykule zostały skomentowane poglądy Ch. Taylora, D. Castaldo i M. Douglas.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Problemy moralnego obowiązku. Czy moralni święci istnieją?

Czyny bohaterskie i czyny święte są w etyce nazywane również czynami supererogacyjnymi. O czynach supererogacyjnych możemy mówić wówczas, gdy spełnionych jest kilka warunków. Omawia je szczegółowo J.O. Urmson, którego artykuł stał się przyczynkiem do licznych dyskusji na temat czynów nadobowiązkowych. Inne pojmowanie świętych i bohaterów przedstawia w swojej pracy S. Wolf, która o moralnych świętych wyraża się dość niepochlebnie. Zarówno Wolf, jak i Urmson bezdyskusyjnie zgadzają się co do charakterystyki czynów moralnych świętych. Problem, na jakim koncentruje się autorka niniejszego artykułu, dotyczy obowiązywalności czynów supererogacyjnych. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Funkcje i dysfunkcje myślenia irracjonalnego

Terminy „racjonalność” i „racjonalizm” często bywają uważane za synonimy, co jest błędem. „Racjonalność” oznacza pewną własność myślenia, zaś „racjonalizm” – kierunek filozoficzny. To samo dotyczy terminów „irracjonalność” (swoiste zjawisko psycho-biologiczne i społeczne) oraz „irracjonalizm” (określone stanowisko teoretyczne i mentalne). Wielu badaczy uważa racjonalność i rozumowanie za cechy definicyjne myślenia, co również jest błędem. Myślenie to zespół czynności, których funkcją jest rozwiązywanie problemów (napięć motywacyjnych) wytwarzanych przez tzw. układ motywacyjny. Rozumowanie stanowi tylko jeden z podtypów myślenia. Określamy myślenie mianem racjonalnego, gdy udaje mu się rozwiązać dany problem w sposób optymalny. Myślenie racjonalne polega m.in. na znajdowaniu prawidłowości w otaczającym nas świecie. Ta tendencja wielokrotnie prowadzi jednak do doszukiwania się prawidłowości tam, gdzie ich nie ma i formułowania na tej podstawie fałszywych przekonań. Ogromna ilość fałszywych przekonań oraz błędów myślenia, którym ulegamy każdego dnia, zdaje się sugerować, że bycie racjonalnym nie stanowi naszego „ustawienia domyślnego”.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Lekcja dyscypliny moralnej z Prymatu dobra przedstawiona na szarym tle

Artykuł jest poświęcony filozofii moralności przedstawionej przez brytyjską pisarkę Iris Murdoch w trzech tekstach z lat 60., składających się na książkę Prymat dobra. Autor niniejszego opracowania przypomina propozycję Murdoch, umieszczając ją na pewnym tle społecznym. Jego zdaniem środowisko niskiego zaufania społecznego oraz konfliktu systemów wartości (określone w tytule jako „szare tło”) w sposób szczególny uwidacznia zalety etyki normatywnej Murdoch. Indywidualne doskonalenie się moralne, w sytuacji kryzysu zaufania i w atmosferze wrogości, wymaga łączenia wysiłku moralnego i poznawczego. Integralną częścią pracy moralnej, służącej poprawie stosunków z osobami, wobec których jesteśmy niechętni, powinien być osobisty wysiłek poznawczy. Głoszony przez Murdoch postulat „spojrzenia z uwagą” wydaje się niemal receptą na poprawę stosunków interpersonalnych w tych warunkach.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Ryzyko ekologiczne jako ryzyko społeczne. Na ile „rzeczywista” jest katastrofa klimatyczna?

Konieczność radzenia sobie z ryzykiem jest niewątpliwie kwestią towarzyszącą społeczeństwu na każdym etapie jego rozwoju, nie inaczej jest współcześnie. Społeczeństwo (światowego) ryzyka, bo tak dzisiejszą rzeczywistość określa niemiecki socjolog U. Beck, jest kategorią opisującą świat globalnych zagrożeń, których źródłem jest sama cywilizacja i postęp naukowo-technologiczny. Jest to także okres, w którym w sposób zasadniczy krystalizuje się społeczna świadomość ryzyka, w ramach której bardziej niż kiedykolwiek zatarciu ulega sztywne rozróżnienie między obliczalnym (obiektywnym) ryzykiem a jego (subiektywną) świadomością. Jednym z wyzwań tej rzeczywistości jest kwestia zmian środowiska naturalnego (ryzyko ekologiczne). Tocząca się współcześnie debata wokół potencjalnego ocieplenia klimatu, znaczenie, jakie przypisuje się aspektowi bezpieczeństwa ekologicznego oraz liczba aktorów zaangażowanych w ten problem wymuszają refleksję, iż zmiana klimatyczna to nie tylko problem czysto przyrodniczy (wystarczy spojrzeć na ewentualne polityczne, ekonomiczne i społeczne koszty globalnego ocieplenia).

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Kreowanie więzi terytorialnych na przykładzie Wspólnoty Gospodarstwa Społecznego (WGS)

Więź terytorialna stanowi integralną część szerszej kategorii, jaką jest więź społeczna. W literaturze światowej istota więzi terytorialnej ujęta jest w takich pojęciach, jak: place attachment, place dependence, sense of place, place identity. W opracowaniu została przedstawiona idea więzi terytorialnych podkreślająca rolę zaufania w sieciach społecznych. Na tle omawianych zagadnień zaprezentowano autorską koncepcję Wspólnoty Gospodarstwa Społecznego (WGS). Opisując ją, autorka koncentruje się na aspekcie więzi terytorialnych. WGS jest projektem usytuowanym na obszarach wiejskich, opartym na zrównoważonym rozwoju w symbiozie z naturą, ukierunkowanym na takie wartości, jak: zdrowie, zdrowy styl życia, właściwe odżywianie, ale też historia i promocja regionu, kultura, rekreacja. WGS, w ramach sieci terytorialnych powiązań, skupia różnych aktorów społecznych ze wsi, miasta, peryferii, których łączy wspólna przestrzeń (terytorium). Zaufanie jest główną determinantą powstawania sieci terytorialnych powiązań − społecznych i ekonomicznych zależności między jednostkami, podmiotami gospodarczymi i grupami społecznymi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Kłopoty z wielokulturowością, czyli aktualność schematu „my - oni"”

Artykuł nie zawiera abstraktu w języku polskim

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Intymność w stanie oblężenia

Przyjaźń, miłość, bliski związek z drugą osobą to pojęcia, które na pewnym etapie życia dotyczą niemal każdego z nas. Warto zaznaczyć, iż to, jak wyglądają nasze relacje z innymi ludźmi, może dostarczyć cennych informacji nie tylko o nas samych, ale też może wiele powiedzieć o kondycji naszego społeczeństwa. Rzeczywistość społeczna jest polem, na którym zachodzą liczne procesy i przemiany, a wraz z nimi zmienia się charakter bliskich więzi międzyludzkich. Społeczeństwa zachodnie niewątpliwie zmierzają w stronę zgeneralizowanej indywidualizacji, gdzie jednostka wyzwala się spod skostniałych struktur społecznych i rości sobie prawo do coraz większej autonomii, niezależności i samodzielności w tworzeniu własnej tożsamości. Jak zatem przytoczone powyżej przekształcenia przekładają się na aspekt relacji intymnych? Czy obecnie intymność faktyczne znalazła się w „stanie oblężenia”, a związek z drugą osobą jawi się jako źródło napięć i stresów? Czy współczesne przemiany intymności stwarzają raczej szansę na zawieranie bardziej wyrazistych i pełniejszych więzi niż kiedykolwiek w przeszłości?

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Badania pracodawców jako źródło informacji o popycie na pracę – analiza wybranych zagadnień

Artykuł zawiera analizę wybranych problemów poznawczych i aplikacyjnych badań pracodawców, których przedmiotem jest zapotrzebowanie na pracę osób z wyższym wykształceniem. Zasadniczy materiał źródłowy stanowią rezultaty cyklu projektów badawczych wykonanych przez autorkę w latach 2001–2011 na terenie województwa lubelskiego. Celem rozważań, które oparto na analizie podstaw teoretycznych, metodologicznych i empirycznych badań własnych, było określenie znaczenia badań pracodawców w procesie budowania wiedzy na temat popytu na pracę. Szczególną uwagę poświęcono omówieniu specyfiki badań surveyowych. Wykazano, że występuje szereg determinant procesu projektowania i realizacji badań pracodawców, które odgrywają istotną rolę w kształtowaniu ich wartości poznawczej i aplikacyjnej. Należą do nich aspekty metodologiczne, w tym oddziaływanie cech społeczno-zawodowych respondentów na formowany przekaz, oraz kontekst problemów społecznych. Głównie jest to kwestia wzrastającego poziomu bezrobocia wśród osób z wyższym wykształceniem, zwłaszcza w wypadku absolwentów uczelni. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Naród jako fenomen właściwy Europie

W artykule przedstawiono dwie tezy, które nie zostały dotąd w nauce sformułowane: 1) europejskie narody nie powstały jako produkt „nacjonalizmu”, lecz są następstwem występującego w Europie – jako zjawisko towarzyszące modernizacji – asynchronicznego, głębokiego kryzysu tożsamości, w toku którego poddano w wątpliwość stare zależności i systemy wartości. Nowe protoobywatelskie społeczeństwo (mówiąc dokładnie: jego protagoniści) ukształtowało się następnie jako „naród”, przy czym pojęcie „naród” istniało już od wczesnych czasów nowożytnych i miało pozytywne konotacje, 2) administracja i jednostki władzy, które w obecnym świecie określa się po angielsku jako nations, są produktem fenomenu zwanego nationalism i nie należą do tej samej kategorii, co noszące to samo miano wspólnoty w Europie. Niejasne i wieloznaczne pojęcie nationalism  jest mylnie stosowane jako instrument przyczynowej analizy procesów powstawania europejskich narodów. Prowadzi to do deformacji obrazu europejskiej historii oraz do nieproduktywnych i wiodących na bezdroża dyskusji o charakterze i sensie fenomenu o nazwie nationalism. Przy badaniu zjawiska narodów w Europie konieczne jest sprawdzanie pochodzenia pojęć i możliwych obszarów ich stosowania.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Kontekst relacji społecznych „pracodawcy - studenci” i „respondenci - ankieterzy” w sytuacji badań popytu na pracę

Artykuł nie zawiera abstraktu w języku polskim

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne
Pojęcie matryc M. Ostrowickiego – analiza i krytyka

W artykule omówiono koncepcję matryc przedstawioną przez M. Ostrowickiego. Jest to jego oryginalna koncepcja, dotycząca sposobu rozumienia oraz istnienia rzeczywistości wirtualnej. Podstawowym pojęciem jest swoiście rozumiana matryca (matrix), w dużym stopniu ujęta na sposób cybernetyczny, co doskonale współgra z cyfrowością rzeczywistości wirtualnej. Przedstawiono krytyczną analizę dotyczącą tej koncepcji, wskazując na pewne jej niedoskonałości, leżące niestety u podstawy samego pojęcia matrycy. Należy jednak zauważyć, że była to pierwsza w pełni autorska próba całościowego, a nie tylko lokalnego, ujęcia problemu ontologii rzeczywistości wirtualnej.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I – Philosophia-Sociologia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki socjologiczne