rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowoczesny konsumpcjonizm - zmiana kondycji ludzkiej i jakości życia. Wyzwania społeczne i pedagogiczne.

Będące wynikiem globalizacji przemiany społeczne przyczyniają się do zmiany stylu życia i funkcjonowania człowieka. W tekście tym przedstawiono nowy typ człowieka – współczesnego nowoczesnego konsumenta, który jest przeciwieństwem konsumenta tradycyjnego. Nie wykazuje on bowiem ustabilizowanego kręgu potrzeb i pragnień konsumpcyjnych. Ulega atrakcjom aktualnego rynku konsumpcyjnego, ma poczucie niesfinalizowanego w nim uczestnictwa; niezaspokojenia, niedosytu w sferze własnych pragnień czy po prostu różnych zachcianek konsumpcyjnych. Żądny jest coraz to nowych wrażeń, emocji, przyjemności związanych nie tyle z poczuciem posiadania zgromadzonych, skolekcjonowanych rzeczy i przedmiotów oraz różnorakich urządzeń, gadżetów i udogodnień, co z ich kupnem, prezentacją. Cechą charakteryzującą nowoczesnego konsumenta jest istotne przesunięcie w sferze uwewnętrznionych wartości: od wartości kultury wyższej (duchowych, poznawczych, humanistycznych, estetycznych) do wartości kultury niższej (materialnych, użytkowych, praktycznych). W artykule tym ukazano nowoczesny konsumpcjonizm jako poważny, choć nie w pełni dziś dostrzegany, problem społeczny i edukacyjno-wychowawczy. Koniecznością jest więc prowadzenie pogłębionej refleksji pedagogicznej nad kondycją współczesnego człowieka i projektowanie propozycji praktycznych działań edukacyjnych i wychowawczych zwróconych na przemianę ludzkiej aksjologii. Prezentowany tekst stanowi w tym zakresie pewną propozycję.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
System kar i nagród w szkolach ludowych w Galicji

Celem artykułu jest zaprezentowanie sposobów karania i nagradzania uczniów w szkołach ludowych Galicji w całym okresie zaborów. Powstał on w oparciu o szeroką bazę informacyjną. Pozwoliło to bardzo szczegółowo przeanalizować szereg zagadnień związanych z tym tematem. Główną część artykułu stanowią treści poświęcone różnym rodzajom kar szkolnych, wśród których dominowały kary cielesne. Często stosowano także kary psychiczne. Znacznie rzadziej nauczyciele nagradzali uczniów. Artykuł uzupełnia wiedzę naukową na temat procesu dydaktyczno-wychowawczego realizowanego w szkołach w Galicji.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Powinności - pozory - inicjowanie działania. Wyznaczniki relacji rodziców z nauczycielami w szkołach podstawowych

Dokonujące się od lat 90. przemiany w systemie oświaty obejmują zmiany organizacyjne, strukturalne, jak i programowe. Dotyczą także starań o przywrócenie rodzinie pozycji równorzędnego partnera w procesie współpracy ze szkołą. Przyjęte regulacje prawne umożliwiają rodzicom współdecydowanie o sprawach edukacji własnego dziecka. Jednak w praktyce wielu szkół,współpraca rodziców z nauczycielami daleka jest od oczekiwanej. Prezentowane opracowanie ma charakter teoretyczno-empiryczny. Jest próbą odpowiedzi na pytanie dotyczące określenia wyznaczników wzajemnych relacji rodziców z nauczycielami w szkołach podstawowych. Strukturę tekstu wyznaczają następujące zmienne: rodzicielskie powinności w procesie współpracy z nauczycielami, pozory współdecydowania rodziców w szkole, inicjowanie działań przez rodziców.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Sieć szkół niemiecko - żydowskich w Galicji w latach 1774–1873. Uwarunkowania i dynamika rozwoju.

Przedmiotem analiz zawartych w artykule jest kształtowanie się sieci państwowych (ludowych) szkół dla ludności żydowskiej mieszkającej w Galicji w latach 1774–1873. Badany przedział czasowy zamyka cały okres ich istnienia. W artykule scharakteryzowano austriacką politykę oświatową oraz żydowskie szkolnictwo wyznaniowe w początkach czasów galicyjskich. Przedstawiono też uwarunkowania funkcjonowania żydowskiego szkolnictwa ludowego na przełomie XVIII/XIX w. i sieć żydowskich szkół ludowych. Ukazano także działania na rzecz odbudowy szkolnictwa żydowskiego w XIX w.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Aktywność twórcza uczniów w poglądach nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej – komunikat z badań

W czasach współczesnych kreatywność i twórczość mają coraz większe znaczenie. Człowiek
z natury wykazuje tendencję do kreowania siebie, swojej egzystencji i otaczającego świata, tworząc dzieła nowe i wartościowe. Twórczość dotyczy procesów poznawczych, emocji, motywacji
i osobowości. O aktywności twórczej uczniów w dużym stopniu decyduje nauczyciel, organizując
i inspirując ich działania. Ważnym zadaniem pedagogów jest utwierdzenie dzieci w przekonaniu, że
samorealizacja i twórczość są w życiu bardzo ważne.
Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie poglądów nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej
na temat sposobów rozwijania aktywności twórczej uczniów w młodszym wieku szkolnym.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Regiony i obszary wiejskie wobec globalizacji - przemiany kulturowe i wyzwania edukacyjne

Tekst jest próbą przybliżenia problematyki obszarów wiejskich i ich specyficznego charakteru w dobie współczesnego postmodernizmu i globalizacji. Nakreślono w nim swoiste ramy rozwoju współczesnej wsi, podkreślając jednocześnie rolę, jaką powinny odgrywać w niej tradycyjne wartości, oparte na instytucji szkolnej, gdzie dominują lokalne, wspólnotowe więzi międzyludzkie, w których szeroko rozumiany czynnik interpersonalny odgrywać powinien zasadnicze znaczenie

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Zarys charakterystyki komunikacji interpersonalnej, możliwe zakłócenia i bariery

Komunikacja interpersonalna stanowi ważny fundament w normalnym funkcjonowaniu człowieka w jego środowisku życia zarówno w rodzinie, jak i w pracy zawodowej. W literaturze przedmiotu występuje mnogość różnych czynników, od których zależy prawidłowy proces komunikowania. W artykule scharakteryzowano ogólnie komunikację interpersonalną, a także skoncentrowano się na zakłóceniach i barierach w przebiegu przekazywania komunikatów.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wartości i antywartości. W stronę szkoły aksjologicznie uniwersalnej

Artykuł jest próbą ukazania kondycji wychowawczej szkoły w perspektywie przemian kulturowych i cywilizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem doby ponowoczesnej. Jest to także spojrzenie na historyczny rozwój aksjologii i teleologii szkoły w procesie przemian na tle różnych stanowisk i orientacji filozoficznych, antropologicznych i pedagogicznych. Głównym tłem rozważań jest kryzys szkoły, jej roli w kształtowaniu norm współżycia społecznego i zasad etyki międzyludzkiej w lokalnym i globalnym świecie. Autor wskazuje na przyczyny, przejawy i zagrożenia wynikające z dehumanizacji współbycia ludzi, ignorowania wartości uniwersalnych, które mają swoje źródło w antropologii humanistycznej. Głównym wątkiem wykładu jest postulat odwołania się do podstaw antropologii humanistycznej w wychowaniu. W tekście formułuje się tezę, zgodnie, z którą istnieje potrzeba zasadniczej rekonstrukcji działalności szkoły jako środowiska kształtującego wartości ogólnoludzkie. Powinna stanowić opozycję wobec rozpowszechniających się antywartości w coraz bardziej„odczłowieczonym” świecie. Artykuł jest też próbą zarysowania głównych postulatów antropologii wychowawczej współczesnej szkoły.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Motywacja a proces uczenia się

Motywacja jest siłą napędową dla człowieka w zakresie osiągania jakichkolwiek sukcesów
w edukacji, a to oznacza, że motywy towarzyszą uczeniu i wywierają wpływ na efekty kształcenia.
Autor przybliża teoretyczne rozważania na temat motywacji i procesu uczenia się człowieka. Pierwsza
część artykułu koncentruje się na charakterystyce i rodzajach uczenia się. Następnie przedstawione
są najważniejsze teorie uczenia się, natomiast druga część artykułu skupia się na wyjaśnieniu motywacji, a w dalszej kolejności przedstawia różne teorie motywacji. Ostatnia część poświęcona jest
tym czynnikom, które zakłócają, a nawet mogą zagrażać prawidłowej motywacji.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Analfabetyzm ajsjologiczny. Określenie problematyki.

Spośród wielu rodzajów analfabetyzmu został omówiony analfabetyzm aksjologiczny. Jest on formą analfabetyzmu kulturowego. Określają go: poziom wiedzy aksjologicznej, wrażliwość aksjologiczna, poziom kompetencji językowych. Przykładową ilustracją jest analfabetyzm miłości. Słowa kluczowe: alfabetyzm, analfabetyzm, aksjologia, dojrzałość aksjologiczna, daltonizm aksjologiczny, banalizowanie wartości, miłość, godność.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Nauczyciel ważnym podmiotem współczesnej edukacji szkolnej

Współczesna edukacja szkolna jest krytykowana za jej mierne osiągnięcia dydaktyczne i wychowawcze. Konieczna jest zmiana ról społecznych i edukacyjnych nauczyciela, szczególnie dotyczy to jego podmiotowości. Nauczyciel w procesie dydaktyczno-wychowawczym winien być inicjatorem pozytywnego współdziałania z rodzicami i innymi ośrodkami wychowania równoległego. Musi podejmować decyzje pedagogiczne w sposób twórczy, odpowiedzialny, kierując się dobrem wychowawczym i rozwojowym uczniów. Podmiotowość nauczyciela wiąże się również z wysokim autorytetem wśród rodziców, uczniów i całego społeczeństwa.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Kulturowe i poznawcze źródła (uwarunkowania) sporu o dopuszczalności aborcji - konteksty filozoficzne i edukacyjne

U podstawy współczesnego sporu o dopuszczalność przerywania ciąży leży de facto niepewność co do ontycznego, moralnego i prawnego statusu embrionu ludzkiego. Ustalenie kryteriów jakie powinna spełniać istota ludzka nie jest tylko czysto teoretycznym zagadnieniem, ale również palącym problemem mającym swoje odzwierciedlenie praktyczne. Prowadzenie refleksji nad dopuszczalnością przerywania ciąży wyłącznie na bazie najnowszych danych z zakresu embriologii wydaje się być pozbawione szerszej perspektywy. Tytułowy spór jest jednak tak stary, jak ludzka wiedza dająca możliwość przerwania rozwijającego się życia ludzkiego na etapie prenatalnym. Spojrzenie historyczne na byt znajdujący się w łonie matki pozwala na uchwycenie kluczowych akcentów tej dyskusji, które wywierają wpływ na kształt współczesnego dyskursu w tym zakresie. Odwoływanie się do źródeł refleksji filozoficzno-teologicznej ma również swoje implikacje normatywne. Formuła programowo-tematyczna periodyku wymaga także zwrócenia uwagi na edukacyjno-świadomościowe aspekty sporu o dopuszczalność przerywania ciąży w kontekście historycznym.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Single jako nowy styl życia, współczesne formy relacji międzyludzkich

W społeczeństwie ponowoczesnym można mówić o intensyfikacji nowego stylu życia rodzinnego – zjawisku singli. Powstaje zasadnicze pytanie, czy jest ono wynikiem subiektywnego wyboru jednostki, czy też w jakimś stopniu konieczności – braku partnera i oczekiwania na prawdziwą miłość. Odpowiedzi na to można doszukiwać się m.in. na portalach randkowych przeznaczonych dla tej kategorii osób. Stanowi to zasadniczy cel niniejszego artykułu

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Funkcjonowanie studiów podyplomowych w warunkach zmiennej społeczności

Tekst stanowi wieloaspektowe ujęcie poznawcze i analityczne problematyki studiów podyplomowych. Artykuł zawiera dane empiryczne pozyskane drogą ankiety przeprowadzonej wśród studentów korzystających z tej formy dokształcenia w Krakowie. Na podstawie obserwacji tej rzeczywistości edukacyjnej i opinii studiujących powstał realistyczny obraz tego zagadnienia. Studia podyplomowe stały się obecnie coraz powszechniejszą formą uzupełniania i modyfikowania wykształcenia ogólnego i zawodowego. Ma to swoje uwarunkowania społeczne, zawodowe, edukacyjne, a także związane z aspiracjami edukacyjnymi, specjalizacją zawodową, dążeniem do zmiany miejsca pracy i zamieszkania. Prezentowany tekst ukazuje ważniejsze czynniki determinujące rozwój studiów podyplomowych i innych form dokształcania zawodowego. Daje się wyróżnić dominujące przesłanki skłaniające do samokształcenia i samorozwoju młodych ludzi. Są to m.in.: motywacje osobiste, aspiracje zawodowe i potrzeba podniesienia prestiżu we własnym środowisku; możliwość podejmowania dalszej edukacji w trybie studiów podyplomowych dla osób pracujących; rosnące wymagania w dziedzinie kwalifikacji zawodowych; dostępność i różnorodność form organizacji studiów, dogodne miejsce i czas procesu kształcenia; konkurencja społeczna inspirująca do zmiany i samorozwoju uczestników kształcenia się; ranga i znaczenie studiów podyplomowych; wzrost wartości wykształcenia.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Szczęście małżeńskie mieszkańców Podkarpacia - wybrane aspekty

Małżeństwu niezależnie od jego rozumienia (związek, instytucja, wspólnota, system) stanowiącemu fundament rodziny, jako wspólnoty z racji bliskich, intymnych więzi oraz zadań i funkcji realizowanych na rzecz społeczeństwa należy przypisać niebagatelne znaczenie, tak z perspektywy funkcjonowania społeczeństwa, jak i jednostki. Coraz częściej we współczesnym społeczeństwie ulega ono rozpadowi, wskutek rozwodu, interpretowanego w epoce kultury ponowoczesnej jako prawo do godnego życia. Nie jest więc już zgodnie z założeniami ustawodawcy instytucją trwałą. Istotnego znaczenia nabiera więc problematyka szczęścia małżeńskiego, jako swoistego „spoiwa” stosunków między małżonkami, a tym samym swoistego gwaranta trwałości związku. Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytania: co oznacza pojęcie szczęście oraz szczęście małżeńskie? Jakie są jego fundamenty w kontekście wzajemnego funkcjonowania małżonków? Jakie są jego uwarunkowania? Artykuł powstał w oparciu o wyniki badań diagnostycznych przeprowadzonych wśród 103 mieszkańców Podkarpacia pozostających w związku małżeńskim powyżej dziesięciu lat. Okazało się, iż doświadczanie poczucia szczęścia warunkowane jest przede wszystkim dobrą sytuacją mieszkaniową oraz względnie wysokim statusem materialnym. Wyniki badań wskazują, iż nie ma związku pomiędzy doświadczaniem poczucia szczęścia a długością znajomości przedślubnej, czy też okresem wspólnego zamieszkiwania przed zawarciem małżeństwa, bądź długością funkcjonowania w nim partnerów i wielkością rodziny. Natomiast fundamenty owego szczęścia, to wskazywane w literaturze przedmiotu: miłość, kształtowanie więzi, komunikacja, przeświadczenie o trwałości związku. Słowa

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Policja wobec problemu przemocy w rodzinie

W artykule autor przedstawił rolę Policji w zapobieganiu przemocy w rodzinie oraz ukazał narzędzia, jakimi posługują się funkcjonariusze tej formacji w celu skutecznego zwalczania tego typu przestępczości. Szczególną rolę w realizacji tych zadań odgrywa procedura tzw. „Niebieskiej Karty”, która pozwala na szybkie ujawnianie i eliminowanie zagrożeń wynikających ze stosowania przemocy fizycznej i psychicznej sprawców wobec osób najbliższych.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Znaczenie wczesnej edukacji przyrodniczej

Przedmiotem opracowania jest ukazanie znaczenia wczesnej edukacji przyrodniczej dla funkcjonowania człowieka we współczesnym świecie. Przedstawiono kontekst historyczny problematyki ukazujący powszechność doceniania wczesnej edukacji przyrodniczej już od czasów starożytnych. Na tym tle omówiono główne założenia wybranych współczesnych systemów wczesnej edukacji przyrodniczej na przykładzie edukacji polskiej i brytyjskiej. Szczególną uwagę zwrócono na wdrażany w wielu krajach system edukacji STSE (Science, Technology, Society and Environment) będący odpowiedzią na potrzeby i zagrożenia środowiskowe. Przeprowadzone analizy prowadzą do wniosku, że założenia teoretyczne i programowe współczesnych systemów edukacyjnych na ogół doceniają znaczenie wczesnej edukacji przyrodniczej obejmującej wychowanie zdrowotne i proekologiczne. Jednak same założenia programowe nie są wystarczające, ważniejsze jest ich wdrażanie w codziennej praktyce szkolnej.  Wczesna wiedza przyrodnicza stanowi bazę dla przyszłego kształcenia biologicznego, biotechnologicznego, chemicznego czy medycznego, na którym opiera się wiele zawodów o szczególnym znaczeniu dla rozwoju cywilizacyjnego. Jest ona również bardzo ważna w kształtowaniu umiejętności radzenia sobie z zagrożeniami, jakie ta cywilizacja stwarza dla zdrowia człowieka i dla stanu jego środowiska.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Teatry włościańskie w Galicji autonomicznej – geneza powstania, działalność i znaczenie społeczno - kulturowe

W niniejszym artykule ukazano problematykę rozwoju amatorskiego, włościańskiego ruchu teatralnego w Galicji doby autonomicznej (1867–1918). Ruch ten w wyniku złagodzenia cenzury i ograniczeń administracyjnych przyczynił się w znacznym stopniu, szczególnie pod koniec XIX stulecia do rozwoju oświaty i kultury w środowiskach plebejskich społeczeństwa galicyjskiego. Na uwagę szczególną zasługuje działalność Związku Teatrów i Chórów Włościańskich pod przewodnictwem Zygmunta Gargasa, który kształtował nie tylko kulturę umysłową ludu, ale przede wszystkim gusty i upodobania teatralne mieszkańców wsi galicyjskiej. Było to zjawisko, które samo przez się świadczyło o nieodwołalnej potrzebie tej instytucji na wsi, kształcącej wrodzoną muzykalność ludu przez organizowanie chórów i teatrów włościańskich.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Mobbing jako forma agresji społecznej. Aspekty cywilizacyjne i kylturowe (charakter zjawiska i próba badań empirycznych)

Problem mobbingu stał się w ostatnich dekadach istotnym punktem odniesienia do ewentualnych badań i analiz dla przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych (zwłaszcza szeroko rozumianych nauk społecznych). Stąd też zamysł autorów poniższego opracowania, którzy w sposób charakterystyczny dla socjologów pochylili się nad tym tematem i przeprowadzili badania, których zasadniczym celem miała być odpowiedź na pytanie, czy ze zjawiskiem mobbingu mamy do czynienia w Polsce? Zanim jednak udało się uzyskać odpowiedź na zadane pytanie badawcze, autorzy postarali się przybliżyć pokrótce samo pojęcie, rodzaje i skutki mobbingu ze szczególnym uwzględnieniem naszego kraju.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Ciągłość czy zmiana? O powojennym systemie kształcenia nauczycieli na przykładzie województwa śląsko-dąbrowskiego

Artykuł dotyczy zmian w zakresie kształcenia i zatrudniania nauczycieli w latach 1945–1961 oraz
przemian w zakresie kadry kierowniczej szkół. W celu nakreślenia ogólnopolskich prawidłowości posłużono
się przykładem województwa śląsko-dąbrowskiego. Do zebrania niezbędnych materiałów wykorzystano
kwerendę źródeł archiwalnych zgromadzonych w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Archiwum
Państwowym w Katowicach. Analiza danych archiwalnych oraz opracowań z tego okresu pozwoliła wysunąć następujące wnioski: w zakresie zatrudnienia oraz nominacji kierowniczych podstawą uzyskiwania
stanowisk stała się przynależność do partii, nastąpiło nasycenie treści kształcenia nauczycieli ideologią
socjalistyczną, postępowały feminizacja zawodu, stopniowe odchodzenie od treści regionalnych wynikające z polityki władzy ludowej oraz zatrudniania nauczycieli niezwiązanych z regionem górnośląskim.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
„Singel” jako styl życia we współczesnym społeczeństwie

Społeczeństwo w swej istocie jest dynamiczne, ulega nieustannym przemianom wskutek rozwoju
cywilizacji w szerokim rozumieniu tego słowa. Obecnie można więc mówić o głębokich przeobrażeniach np. w sferze społecznego podziału pracy (solidarność organiczna w rozumieniu Emile Durkheima, społeczeństwo usług), kultury (globalizacja, jej mediatyzacja) czy też stosunków społecznych
(liberalizacja przejawiająca się m.in. we wzroście podmiotowości jednostki czy też w pluralizmie
wartości). Niewątpliwie zmiany te wpływają na rodzinę. Wyraźnej deprecjacji ulega małżeństwo
jako tradycyjna forma życia rodzinnego na rzecz kohabitacji, tj. związków nieformalnych czy też
życia w pojedynkę. Problematyce wyborów co do form życia rodzinnego, przed jakimi „stawiana
jest” obecnie jednostka, poświęcono wstępną część artykułu. W kolejnej zdefiniowano pojęcie „singel”, przyjmując uniwersalne wyznaczniki: stan cywilny (wolny); aspekt społeczny (brak bliskich
intymnych związków); płaszczyzna osobista (subiektywne postrzeganie własnej osoby jako żyjącej
w pojedynkę – prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego). Przedstawiono najbardziej
adekwatne do obecnych realiów życia społecznego klasyfikacje osób żyjących w pojedynkę proponowane przez znawców owej problematyki, wskazano na pozytywne i negatywne aspekty tego stylu
życia w świetle wyników badań. W artykule tym podjęto ponadto próbę charakterystyki stylu życia
w pojedynkę, wykorzystując uzyskane wyniki badań w kontekście jego komponentów wskazywanych w literaturze przedmiotu. Warto zaznaczyć, iż niewłaściwe byłoby generalizowanie wniosków
wysuniętych z analizy uzyskanych wyników z uwagi na wielkość badanej grupy (N = 110), chociaż
można je traktować jako przyczynek do badań.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Osobowość nauczyciela akademickiego w warunkach integracji przestrzeni edukacyjnej szkoły wyższej

Problem rozwoju osobowości nauczyciela akademickiego w kontekście jego działalności zawodowej staje się coraz bardziej aktualny w warunkach współczesnego społeczeństwa. Duża ilość
komputerów, rozpowszechnianie nauki na odległość oraz tworzenie wirtualnych przestrzeni edukacyjnych w instytucjach oświatowych – to wszystko wymaga większej uwagi, zmusza do realizacji
działań zapobiegających zanikowi bezpośredniej komunikacji studenta z wykładowcą. Dlatego
nauczyciel akademicki musi być osobą wszechstronnie rozwiniętą. Integralny rozwój osobowości
stanowi podstawę przygotowania nauczyciela akademickiego oraz harmonizacji wszystkich aspektów
jego działalności. Konieczne jest zatem stworzenie kompleksowej charakterystyki nauczyciela akademickiego jako wykładowcy-praktyka, wykładowcy-badacza i naukowca uczelni specjalizującej się
w określonej dziedzinie nauki. Gotowość do prowadzenia działalności zawodowej to swego rodzaju
system charakteryzujący się odpowiednimi wskaźnikami, które w kompleksowym ujęciu pozwalają
uzyskać informację o rzeczywistym poziomie pracy nauczyciela. Wskaźniki stanowiące ilościową
charakterystykę osobowości odgrywają ważną rolę w porównaniu wyników działalności zawodowej
katedr i innych jednostek strukturalnych uczelni. Podkreślić należy, że odpowiednie kształcenie
sprzyja rozwojowi możliwości nauczyciela akademickiego.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia