rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Recenzja: J. Widacki, A. Szuba-Boroń, Sprawy o szpiegostwo przed sądami wileńskimi w okresie II RP. Przyczynek do historii zmagań polskiego wywiadu i kontrwywiadu z wywiadem sowieckim i litewskim, Kraków 2020, s. 208

Problematyka badawcza, którą zainteresował się J. Widacki i A. Szuba-Boroń, nie była dotąd przedmiotem zainteresowań naukowych. J. Widacki podczas sprawowania misji dyplomatycznej w Wilnie kontynuował swoje zainteresowania naukowe, docierając do akt spraw o szpiegostwo z okresu międzywojennego. Natomiast A. Szuba-Boroń, badając m.in. akta spraw o szpiegostwo, zajęła się prozą Sergiusza Piaseckiego, pisarza i byłego szpiega. Obraz pogranicza, a w nim walka wywiadów sowieckiego, litewskiego oraz polskiego kontrwywiadu to niewątpliwie interesujące tło do badań. Autorzy zdają sobie sprawę z ograniczeń badawczych, nie dotarli bowiem do spraw sądzonych w innych sądach okręgowych znajdujących się na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej. Realnie oceniają, że wyszukanie, a także przebadanie wszystkich spraw karnych o szpiegostwo toczonych przed sądami II Rzeczypospolitej nie wydaje się dziś możliwe. Podjęty trud badawczy zasługuje na podkreślenie.

Czasopismo: Miscellanea Historico-Iuridica
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki prawne
Analiza operacji „E-sieciowanie” zrealizowanej przez brokerów Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Celem badań empirycznych przeprowadzonych w 2021 roku było określenie skuteczności przyjętej strategii i metod pracy brokerów SIR z PODR w Lubaniu podczas realizacji projektu „E-sieciowanie – innowacyjne rozwiązania w rolnictwie”. Jedną z ocenianych metod był coaching realizowany z wykorzystaniem narzędzi ICT. Zastosowanie metody coachingu w procesie tworzenia grup operacyjnych na rzecz innowacji ma charakter innowacyjny, ponieważ jest jednym z pierwszych takich działań. Z przeprowadzonych badań wynika, że zarówno spotkania informacyjne, webinaria, jak i sesje coachingowe, zostały przez uczestników ocenione pozytywnie, przy czym zaobserwowano znaczny wzrost satysfakcji z uczestnictwa w całym projekcie, jeśli osoba uczestniczyła w sesjach coachingowych. Jest to informacja istotna z punktu widzenia wprowadzania nowych metod pracy w doradztwie rolniczym. Można na podstawie doświadczeń z realizacji tego projektu wnioskować, że metoda coachingu powinna spotkać się z pozytywnym przyjęciem wśród potencjalnych odbiorców porad.

Czasopismo: Zagadnienia Doradztwa Rolniczego
Dziedziny: nauki społeczne, nauki rolnicze
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna, nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki o zarządzaniu i jakości, ekonomia i finanse, rolnictwo i ogrodnictwo
Złomowanie statków morskich (cz. 1)

Złomowanie statków morskich ma historię sięgającą połowy XIX w. W ostatnich 20 latach stocznie złomowe z Azji Południowej zdominowały światowy rynek recyklingu 
statków wykorzystując tanią siłę roboczą i nie zawsze stosując się do obowiązującego prawa międzynarodowego. Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) doprowadziła  do uchwalenia Konwencji z Hongkongu w 2009 r., która w kompleksowy sposób  reguluje niemal wszystkie kwestie związane z bezpiecznym dla środowiska i dla ludzi  recyklingiem statków. Unia Europejska wprowadziła własne regulacje, oparte na  postanowieniach konwencji z Hongkongu, które odnoszą się głównie do statków  zarejestrowanych w państwach unijnych, ale stwarzają pewne trudności w uznaniu  stoczni złomowych znajdujących się w państwach trzecich, w tym państwach  azjatyckich, do prowadzenia recyklingu statków podnoszących banderę państwa  unijnego. Armatorzy statków, które mają być oddane na złom, stają przed dylematem  czy poddać je drogiemu recyklingowi w zakładzie recyklingu wskazanym w europejskim  wykazie zakładów, prowadzonym przez Komisję Europejską, czy zmienić banderę statku  i wysłać je do stoczni w Azji, obchodząc przepisy unijne dotyczące recyklingu statków.  Problemy tego rodzaju rozwiążą się same po wyjściu w życie Konwencji z Hongkongu,  ale jak dotąd tylko 15 państw przystąpiło do konwencji, jednak z niewystarczającym  tonażem, aby spełnić wszystkie warunki postawione przez konwencję do tego, aby  weszła ona w życie. W artykule omówiono zagrożenia związane ze złomowaniem,  umowę sprzedaży statku na złom, w tym używane na rynku formularze umów przygotowanych przez BIMCO, metody przekazywania statku stoczni złomowej oraz proces recyklingu stosowany przez stocznie zgodny z wymaganiami konwencji z Hongkongu. W tekście pokazanych zostało także kilka kopii dokumentów używanych w procesie recyklingu statku w praktyce obrotu.

Czasopismo: Prawo Morskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konwencja o ochronie środowiska obszaru Morza Bałtyckiego – 40 lat współpracy w budowaniu reżimu prawnego ochrony środowiska Morza Bałtyckiego

Reżim prawny ochrony środowiska Morza Bałtyckiego jest fundamentem odpowiedzialnego zarządzania środowiskiem morskim, zmierzającego w praktyce do zapewnienia Morzu Bałtyckiemu skutecznej ochrony prawnej. Ochrona ta jest ugruntowana w postanowieniach Konwencji o ochronie środowiska obszaru Morza Bałtyckiego (Konwencja helsińska z 1992 r.). Składa się z norm wymagających od Stron Konwencji helsińskiej podejmowania odpowiednich środków w celu zapobiegania zanieczyszczaniu środowiska morskiego w obszarze zlewni Morza Bałtyckiego lub eliminowania zanieczyszczeń. W znaczeniu systemowym podstawą efektywności reżimu ochrony środowiska Morza Bałtyckiego jest ścisła współpraca regionalna, w tym instytucjonalna w ramach Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku (HELCOM). Rok 2020 jest wyjątkowy ze względu na doniosłe rocznice: 40-lecia wejścia w życie Konwencja helsińskiej z 1974 r. i rozpoczęcia prac przez HELCOM oraz 20-lecia wejścia w życie Konwencji helsińskiej z 1992 r. W niniejszym artykule zostały przedstawione wybrane aspekty normatywe składające się na reżim prawny ochrony środowiska Morza Bałtyckiego ze szczególnym uwzględnieniem istoty i znaczenia współpracy w trosce o dobro wspólne jakim jest środowisko morskie oraz budowania świadomości społecznej na rzecz kultury przestrzeni morskiej.

Czasopismo: Prawo Morskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zastosowanie piosenki we wspomaganiu rozwoju sprawności językowych, komunikacyjnych i poznawczych dziecka

Piosenka  jest  częstą  formą  aktywności  muzycznej  dziecka.  Dziecięce  śpiewanie  spełnia  wiele ważnych  funkcji:  wprowadza  w  świat  muzyki,  pomaga  nawiązywać  i  podtrzymywać  relacje  z  opiekunami  i  rówieśnikami,  zapoznaje  dziecko  z  licznymi  obszarami  tematycznymi,  pomaga  w  zrozumieniu  różnych  zjawisk  społecznych,  usprawnia  aparat  mowy.  Wykorzystanie  piosenki  wspiera  także rozwój innych funkcji, warunkujących rozwój mowy i języka. W niniejszym  artykule  zostały  wskazane  funkcje  językowego,  komunikacyjnego    i  poznawczego  funkcjonowania  dziecka,  które  mogą  być  rozwijane  przez  zastosowanie  dziecięcej  piosenki,  zarówno  podczas  codziennych  aktywności,  jak  i  w  czynnościach  profilaktycznych  czy  terapeutycznych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Jak poprawić zrozumiałość wypowiedzi niedosłyszących uczniów? – trudności artykulacyjne a  ćwiczenia ortofoniczne

Artykuł  dotyczy  problemów  artykulacyjnych  dzieci  niedosłyszących  w  wieku  szkolnym w  sposób  istotny  obniżających  zrozumiałość  ich  wypowiedzi,  mimo  to  niepodlegających  często wprost  działaniom  logopedycznym,  a  niekiedy  będących  nawet  skutkiem  niewłaściwych  działań korekcyjnych.  Stanowi  propozycję  podniesienia  poziomu  zrozumiałości  wypowiedzi  poprzez  konsekwentne  i  długoterminowe  korzystanie  z  ćwiczeń  z  zakresu  ortofonii,  nakierowanych  na  korektę konkretnych deficytów ograniczających możliwości przekazu.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Rola współpracy w zakresie ochrony i zachowania środowiska morskiego oraz jej realizacja w regionie Morza Bałtyckiego

Każde środowisko, w tym w szczególności środowisko morskie, stanowi ekosystem nacechowany znacznymi wzajemnymi zależnościami gatunków go zamieszkujących. W większości przypadków, morskie ekosystemy wykraczają poza granice suwerenności Państw. Ich ochrona oraz zachowanie powinny więc być przedsięwzięte na zasadzie współpracy wszystkich Państw dzielących wspólne im środowisko. Pierwszą międzynarodową konwencją regulującą kwestię ochrony środowiska morskiego w sposób systemowy jest Konwencja NZ o prawie morza (UNCLOS). Jest to również konwencja, która w sposób bezpośredni nakłada na państwa obowiązek współpracy w tym zakresie. Jednakże, jednolita regulacja szczebla międzynarodowego nie jest w stanie uwzględnić 
różnic pomiędzy środowiskami morskimi różnych regionów świata. Jak pokazuje przykład Morza Południowochińskiego, brak współpracy Państw przybrzeżnych może prowadzić do nieodwracalnych w skutkach szkód w środowisku morskim. Z drugiej strony, przykładem modelowej realizacji obowiązku współpracy są działania podejmowane w regionie Morza Bałtyckiego. Opisane doświadczenia prowadzą do wniosku, iż realizacja obowiązku współpracy na poziomie regionalnym jest warunkiem sine qua non skutecznej ochrony i zachowania środowiska morskiego.

Czasopismo: Prawo Morskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ocena zgryzu u osób z wadami wymowy. Wskazówki dla logopedów

Zasadniczo  rozpoznanie  warunków  twarzowo-zgryzowych  stawia  ortodonta,  jednak  specjalista  od  zaburzeń  mowy  uwzględnia  elementy  diagnostyki  ortodontycznej  jako  ważny  punkt postępowania.  Niniejsze  opracowanie  zostało  zaprojektowane  jako  narzędzie,  które  ma  służyć  logopedom  jako  pomoc  w  analizie  zgryzu.  Wskazano  warunki  właściwej  oceny  oraz  zdefiniowano kryteria  i  elementy,  dzięki  którym  logopeda  ma  możliwość  ustalić,  z  jakim  rodzajem  problemów  ma do  czynienia,  a  także  określić,  w  jakim  zakresie  istniejące  nieprawidłowości  mają  znaczenie  dla  jakości mowy czy planowanej terapii logopedycznej.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Logopedyczne studium przypadku dorosłej kobiety z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim i schizofrenią paranoidalną

Zaburzenia  mowy  występujące  w  schizofrenii  (schizofazja)  oraz  niepełnosprawności  intelektualnej  (oligofazja)  są  to  zagadnienia  bardzo  złożone  ze  względu  na  mnogość  objawów,  które  zależą od  stopnia  i  rodzaju  niepełnosprawności  czy  nasilenia  choroby.  W  artykule  zaprezentowano  studium przypadku  dorosłej  kobiety  z  oligofazją  i  schizofazją,  z  uwzględnieniem  historii  jej  leczenia  oraz  terapii,  jak  również  aktualnego  funkcjonowania  społecznego.  Analizie  poddano  różne  rodzaje  zachowań  językowych,  by  zdiagnozować  aktualny  stan  mowy  Badanej.  Do  oceny  użyto  między  innymi:  KSOS,  autorskiego  kwestionariusza  obrazkowego,  oraz  MoCA.  W  funkcji  egzemplifikacyjnej, podczas  prezentacji  wyników  badań,  zostały  przedstawione  transkrypcje  wypowiedzi  oraz  wytwory  czynności  grafomotorycznych.  Diagnoza  logopedyczna  wykazała,  że  mimo  niepełnosprawności  i  choroby  psychicznej  zachowania  językowo-komunikacyjne  kobiety  pozostają  na  stosunkowo  dobrym  poziomie,  Badana  jest  osobą  wysoko  funkcjonującą  dzięki  właściwemu  leczeniu  farmakologicznemu, terapii oraz wsparciu rodziny.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Osobowościowe uwarunkowania dynamiki wypowiedzi o emocjach

Narracje  o  emocjach  mogą  stanowić  odzwierciedlenie  umysłowych  reprezentacji  emocji i  mieć  wpływ  na  to,  w  jaki  sposób  reprezentacje  te  są  konstruowane.  Sposób  mówienia  (w  tym  dynamika  wypowiedzi)  zależy  od  cech  psychologicznych  mówiącego.  W  badaniu  przeanalizowano związki  między  dynamiką  wypowiedzi  o  niepokoju  i  zadowoleniu  a  cechami  osobowości  (mierzonymi  kwestionariuszem  SF  IPIP  NEO  PI-R).  Ujawniono  dodatnie  związki  dynamiki  wypowiedzi z  neurotycznością, a ujemne z ekstrawersją i otwartością.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Międzypłciowe różnice w strukturze pojęcia  zazdrość – wykorzystanie techniki emocjonalnej fluencji werbalnej

Celem badania było opisanie pojęcia zazdrość na podstawie materiału językowego oraz określenie różnic międzypłciowych w zakresie struktury tego pojęcia. Badanie przeprowadzono  na  grupie  160  osób,  w  tym  90  kobiet  i  70  mężczyzn.  Zastosowano  zadanie emocjonalnej  fluencji  werbalnej.  Wyniki  pokazały,  że  pojęcie  zazdrość  ma  bardziej  złożoną  strukturę  w  grupie  kobiet.  Kobiety  generowały  więcej  słów  na  hasło  zazdrość,  w  tym słów  denotujących  emocje  ze  spektrum  strachu  i  smutku,  słów  odnoszących  się  do  negatywnej  oceny  zazdrości  oraz  do  bliskich  relacji.  Analiza  jakościowa  materiału  językowego wykazała,  że  w  przypadku  mężczyzn  w  pojęciu  zazdrość  pojawia  się  więcej  nawiązań  do emocji zawiści.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Od szczęścia do nienawiści. Leksykon emocjonalny u dzieci w młodszym wieku szkolnym i młodzieży kończącej szkołę podstawową

Wstęp 
Kompetencje  emocjonalne  są  podstawą  skutecznej  socjalizacji  i  kluczem  do  sukcesu  w  różnych  obszarach  życia.  Jednym  z  komponentów  tych  kompetencji  jest  wiedza  o  emocjach  i  pojęcia z  nimi  związane,  co  przejawia  się  między  innymi  w  leksykonie  emocjonalnym,  którym  operuje  konkretna jednostka.  
Cel 
Celem  badań  opisanych  w  tym  opracowaniu  było  poznanie  i  porównanie  leksykonu  emocjonalnego dzieci i młodzieży w odniesieniu do szczęścia, zadowolenia, złości i nienawiści. Materiał i metoda 
Zastosowano  metodę  fluencji  słownej.  Badani  proszeni  byli  o  podawanie  słów  związanych z  konkretnymi  emocjami:  szczęściem,  zadowoleniem,  złością,  nienawiścią.  Analizowano  zakres i  złożoność  leksykonu  odnoszącego  się  do  poszczególnych  emocji  u  uczniów  edukacji  wczesno- szkolnej i młodzieży w ostatnich klasach szkoły podstawowej. 
Wyniki 
Przeprowadzone  analizy  ujawniły  zróżnicowanie  między  starszymi  i  młodszymi  uczestnikami  w  zakresie  liczby  generowanych  słów  oraz  ich  zróżnicowanie.  Młodzież  charakteryzowała  się istotnie  bardziej  rozbudowanych  zakresem  słownictwa,  jeśli  chodzi  o  szczęście  i  złość.  Podawane  przez  nią  słowa  niosły  również  większy  ładunek  emocjonalny.  Adolescenci  częściej  też  łączyli  emocje  z  pojęciami  abstrakcyjnymi  i  wartościami  uniwersalnymi.  Młodsze  dzieci  wiązały  emocje  z  konkretnymi  doświadczeniami  i  doznaniami,  codziennym  kontekstem  oraz  osobami  z  najbliższego otoczenia. 
Konluzje 
Zebrane  dane  pozwalają  sformułować  wnioski  dotyczące  zmian  rozwojowych  w  zakresie  leksykonu  emocjonalnego  dzieci  i  młodzieży.  Mogą  być  też  inspiracją  i  przyczynkiem  do  dal- szych badań

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Struktura pojęcia smutek u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym

W artykule przedstawiono badania dotyczące struktury i treści pojęcia smutek, na podstawie wypowiedzi dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Badania były realizowane w ukła-dzie poprzecznym (transwersalnym) wśród dzieci wybranych z sześciu grup wiekowych: 4,0-4,11, 5,0-5,11, 6,0-6,11, 7,0-7,11, 8,0-8,11, 9,0-9,11. Do analizy wyników badań posłużyły dane zebrane od grupy 240 dzieci. W każdym z sześciu wyznaczonych przedziałów wiekowych znajdowało się po 20 dziewczynek i 20 chłopców. W celu opisu treści i struktury pojęć emocjonalnych posłużono się eksperymentalną techniką stworzoną przez S. Grabiasa (2012), która pozwoliła na uzyskanie infor-macji dotyczących sześciu podstawowych cech składowych danego pojęcia, tj.: definicja/kategoria definicyjna, nosiciel, cechy, czynności, przyczyny, okoliczności/skutek oraz dodatkowo jego oceny.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Istota zmysłu smaku w diagnozie i terapii logopedycznej osób dorosłych

Tematyka  przedstawiona  w  artykule  nie  była  dotychczas  przedmiotem  opisu  na  gruncie  logopedii, a sam zmysł smaku jest często niedoceniany w rozważaniach naukowych. Celem  artykułu  jest  opisanie  zmysłu  smaku  (anatomia,  fizjologia,  funkcje,  etiologia,  klasyf ikacja  zaburzeń  smaku,  konsekwencje  zaburzeń  smaku,  diagnostyka  zaburzeń  smaku),  a  przede wszystkim zaprezentowanie tego zmysłu w kontekście teorii i praktyki logopedycznej. W tekście  zamieszczono  propozycje  strategii  terapeutycznych  i  ćwiczeń  stymulujących  zmysł smaku, które może wykorzystać logopeda w trakcie terapii pacjenta z dysgeuzją.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zdolność dyskryminacji słuchowej u dzieci z Alkoholowym Zespołem Płodowym

Dzieci  z  Alkoholowym  Zespołem  Płodowym  cechuje  szereg  uszkodzeń  powstałych  na  skutek teratogennego  działania  alkoholu  w  okresie  prenatalnym.  Trudności,  z  którymi  muszą  się  mierzyć, mogą  dotyczyć  wielu  aspektów,  w  tym  problemów  z  prawidłową  analizą  oraz  interpretacją  bodźców odbieranych na drodze słuchowej. Zdolność  dyskryminacji  słuchowej  jest  jedną  z  podstawowych  funkcji  słuchowych,  pozwalających różnicować dźwięki ze względu na ich cechy. W  niniejszej  pracy  oceniono  zdolność  dyskryminacji  słuchowej  u  dzieci  z  Alkoholowym  Zespołem Płodowym w porównaniu z grupą kontrolną – dziećmi w normie rozwojowej. Uzyskane  wyniki  jednoznacznie  wskazały,  że  dzieci  z  Alkoholowym  Zespołem  Płodowym  cechują  się  znacznie  niższą  sprawnością  dokonywania  dyskryminacji  wysokości  oraz  długości dźwięku w porównaniu z dziećmi z grupy kontrolnej. Występujące  trudności  w  zakresie  dokonywania  różnicowania  cech  dźwięku,  mogą  negatywnie  wpływać  na  właściwą  percepcję  dźwięków  mowy  oraz  muzyki,  autokontrolę  słuchową,  a  w  konsekwencji  na  prawidłową  wymowę,  analizę  i  syntezę  słuchową  oraz  naukę  szkolną,  zwłaszcza  w  zakresie czytania i pisania.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia
Fluencja werbalna na podstawie wybranych kategorii nazw własnych – badania na grupie dzieci 5-letnich

Test  fluencji  słownej  (TFS)  jest  najbardziej  rozpowszechnionym  i  najprostszym  narzędziem  do diagnozy  neuropsychologicznej.  Liczba  doniesień  na  temat  wyników  uzyskanych  przez  dzieci  jest znikoma  w  porównaniu  z  badaniami  dorosłych.  Celem  artykułu  jest  przedstawienie  wyników  oraz analiza  badań  dotyczących  płynności  słownej  semantycznej  w  zakresie  wybranych  kategorii  nazw własnych  (imiona,  miasta,  rzeki)  u  dzieci  5-letnich  –  bez  zaburzeń  neurologicznych,  w  normie  intelektualnej.  Celem  badań  jest  ukazanie  różnicy  w  zasobie  leksykalnym  grupy  badanych  dzieci  na przykładzie kategorii nazw własnych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia
Fluencja słowna w wybranej kategorii nazw własnych w otępieniu lekkim w przebiegu choroby Parkinsona

W  artykule  podjęto  próbę  oceny  fluencji  słownej  u  osób  ze  zdiagnozowanym  otępieniem w  stopniu  lekkim  w  przebiegu  choroby  Parkinsona,  w  zakresie  wybranej  kategorii  toponimów  – nazw  miast.  Do  osiągnięcia  celu  badawczego  wykorzystano  metodę  eksperymentu  klinicznego. Wyniki uzyskanych badań poddano  analizie jakościowej oraz ilościowej.  Ocena  ilościowa obejmowała  wynik  tzw.  produkcji  słownej  oraz  wskazanie  wybranych  parametrów  czasowych.  Ocena  jakościowa  miała  na  celu:  analizę  popełnianych  błędów;  charakterystykę  zjawisk,  które  sugerują  obecność  dysfunkcji  słownika  semantycznego;  opis  strategii  generowania  klastrów.  Wyniki  połączono  z  prawdopodobnymi  przyczynami  ubożenia  fluencji  słownej,  wskazano  specyfikę  tego  procesu.  Niniejszy  artykuł  jest  wstępem  do  szerszych  badań  porównawczych,  dotyczących  fluencji  semantycznej w zakresie nazw pospolitych i nazw własnych w przebiegu choroby Parkinsona.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia
Słownik historyczno-geograficzny Prus w średniowieczu

Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji Słownika historyczno-geograficznego Prus w średniowieczu i w okresie wczesnonowożytnym, nawiązującej do analogicznych badań prowadzonych od lat sześćdziesiątych XX w. w odniesieniu do ziem polskich w średniowieczu. Szczegółowo omówiony został pierwszy etap prac, obejmujący Prusy Dolne oraz Warmię (zakres chronologiczny, specyfika administracyjna, podstawa źródłowa etc.). Artykułowi towarzyszy materiał kartograficzny ukazujący terytorialny zakres pierwszego etapu realizacji projektu.

Czasopismo: Roczniki Historyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Chyba… Może… Mężczyzna pewnie czy coś – o zmianach w dyskursie pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera

Niniejszy artykuł podejmuje kwestię modalności w wypowiedziach ustnych budowanych przez osoby z otępieniem w chorobie Alzheimera, koncentrując się na informacjach o charakte-rze hipotetycznym w makrostrukturze wypowiedzi w formie deskrypcji (tu: opis postaci, opis miej-sca, opis sytuacji). Materiał empiryczny stanowiły próbki mowy zgromadzone w badaniach indy-widualnych 120 osób w łagodnym i umiarkowanym stadium otępienia w chorobie Alzheimera.  Scharakteryzowano zachowania klasyfikowane w ramach kategorii A/h (prawidłowe określanie obiektów, informacje o charakterze hipotetycznym), występujące ogółem u 23–83,33% wszystkich badanych, w zależności od rodzaju opisu, oraz zachowania klasyfikowane w ramach kategorii B/h (nieprawidłowości w określaniu obiektów, informacje o charakterze hipotetycznym), występujące ogółem u 28,33–42,50% wszystkich badanych, w zależności od rodzaju opisu. Dokonano ilustra-cji zachowań pacjentów.Analizowane zachowania pozwalają rozpoznać osoby z otępieniem jako uczestników interak-cji borykających się z problemami z realizacją wypowiedzi i jednocześnie – przynajmniej częścio-wo – wyczuwających własne ograniczenia, sygnalizujących je współrozmówcom (tak, jak wskazy-wano we wcześniejszym artykule w odniesieniu do – Domagała 2021).

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, nauki o zdrowiu, nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika, psychologia