rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Minimalizm życiowy – umiar i substytut zdrowego rozsądku we współczesnym społeczeństwie konsumpcyjnym

Minimalizm życiowy jest współczesnym trendem, który zaistniał w odpowiedzi na współczesny konsumpcjonizm. Obecnie staje się wyrazem wolności i świadomego życia oraz eliminowania z niego tego, co niepotrzebne. Esencją minimalistycznego stylu życia staje się umiar i zdrowy rozsądek, dzięki czemu zyskujemy więcej wolności, więcej czasu i miejsca na to, co jest naprawdę dla nas ważne w życiu. Wydaje się, że w życiu minimalisty każdy przedmiot powinien mieć swoje przeznaczenie i konkretną funkcję, oczywiście w przeciwieństwie do konsumpcjonizmu, który z kolei polega na zdobywaniu dóbr materialnych bez odniesienia do rzeczywistych potrzeb. Jednak zauważa się, że każdego dnia wzbudza się w nas fałszywą potrzebę posiadania czegoś, co jest nam zupełnie niepotrzebne i zaczynamy niekończącą się pogoń za zdobyciem nowych przedmiotów i dopasowaniem swojego wizerunku do aktualnej mody. Należy pamiętać, że minimalizm niekoniecznie sprowadza się do tego, aby wszystkiego było mniej, wręcz przeciwnie – można dzięki niemu wiele zyskać. W referacie zastanowię się nad zaletami i wadami życiowego minimalizmu.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wady i zalety common sense w wyjaśnianiu i rozumieniu świata społecznego

W artykule podejmuję próbę analizy zdrowego rozsądku, czyli tak zwanego common sense. Wskazuję jego wady oraz zalety w perspektywie poznawania świata społecznego. W pierwszej części artykułu koncentruję się na wybranych koncepcjach filozoficznych, które podważają znaczenie myślenia potocznego. Następnie kategorie common sense ujmuję jako zagrożenie dla myśli oraz refleksji politycznej. Natomiast w drugiej części artykułu poświęcam uwagę koncepcjom filozoficznym, które doceniają wpływ wiedzy zdroworozsądkowej na budowanie tożsamości jednostki oraz poznanie człowieka.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Peter Singer i etyka chrześcijańska. Charlesa Camosy’ego próba znalezienia gruntu dla współpracy

W artykule zostanie przedstawiona ciekawa próba wykazania, że różnice stanowisk między Peterem Singerem a szeroko rozumianą etyką chrześcijańską są mniejsze, niż by się mogło wydawać. Pogląd ten przedstawił w swojej książce pt. Peter Singer and Christian ethics. Beyond polarization Charles Camosy, katolicki etyk z USA. Celem jego pracy było wykazanie, że Peter Singer i etycy szukający inspiracji w myśli chrześcijańskiej mogą pracować razem w wielu kwestiach i że przedstawianie tych stanowisk jako radykalnie przeciwnych jest błędne. W niniejszym artykule tok rozumowania Camosy’ego będzie zreferowany i poddany krytycznej refleksji. Rzetelna praca badawcza, jakiej podjął się Camosy dla udowodnienia swoich tez, jest nowatorska i wiele wnosi do zrozumienia istoty sporu. Metoda, którą się posłużył, może wyznaczyć nowy standard dla dialogu między współczesnymi systemami etycznymi. W ostatniej części artykułu zostanie jednak zasugerowane, że autor marginalizuje pewne nieusuwalne trudności w sporze między etyką chrześcijańską a najbardziej znanym australijskim bioetykiem. Do takich trudności należy, jak się wydaje, radykalnie różne rozumienie pojęcia „osoba” oraz niechęć etyki chrześcijańskiej do pragmatycznych kompromisów w obszarze moralności.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Znaczenie rozsądku i umiaru w życiu jednostki i społeczeństwa

Artykuł rozpoczyna się od rozważań natury ogólnej na temat pojęcia cnoty oraz etyki cnót. Następnie omówione są dwie podstawowe cnoty etyczne – umiar i rozsądek – w wersjach typowych dla filozofii antycznej oraz myśli chrześcijańskiej. W kolejnej odsłonie ukazany jest rozsądek jako mądrość tragiczna, o której poucza nas antyczna tragedia, po czym prezentowana jest współczesność jako okresu kryzysu etyki cnót. Wskazuje się na kilka możliwych źródeł tego kryzysu. Skutkiem kryzysu jest triumf kultury konsumpcyjnej. Można powiedzieć, że zatomizowane, schorowane społeczeństwo i osamotniona, infantylna jednostka cierpią na chroniczny brak rozsądku i umiaru. W zakończeniu formułuje się wniosek, że remedium na tę dolegliwość może być sztuka, która porusza umysły i serca i dociera do licznych odbiorców, w szczególności zaś poezja, która jest w stanie skutecznie doprowadzić do konwersji naszego spojrzenia na życie.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ucieczka od umiaru. Polityka w erze mediów masowych

Zasadniczym celem tekstu jest wykazanie, że w dobie mediów masowych dochodzi do zmiany postrzegania i funkcjonowania zjawiska, jakim jest polityka. Jednym z przejawów tejże zmiany jest ucieczka od umiaru, czyli wyrugowanie cnoty umiaru z katalogu wartości kluczowych w działalności politycznej. Polityka zatraca swoje klasyczne znaczenie jako działanie, którego celem jest realizacja jakiegoś dobra wspólnego (publico bono). Z punktu widzenia problemu ucieczki od umiaru współczesna polityka jawi się jako: (1) polityka postrzegana jako rozrywka, (2) polityka postrzegana jako „spektakularna” kłótnia, (3) polityka postrzegana jako manipulacja masami.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiar i rozsądek jako cnoty efektywnego altruisty

W artykule została podjęta próba zrekonstruowania znaczenia cnót umiarkowania i rozsądku dla powstania ruchu filozoficzno‑społecznego: Efektywnego Altruizmu i praktyki życia efektywnych altruistów w oparciu o publikacje jego kluczowych przedstawicieli: Petera Singera i Williama MacAskilla. W pierwszej części artykułu krótko referuję genezę i filozoficzne podstawy Efektywnego Altruizmu. Następnie staram się określić rolę rozsądku i umiarkowania w teoretycznych rozważaniach nad efektywnym altruizmem oraz w praktyce życia osób utożsamiających się z ruchem, w odniesieniu do rozumienia tych cnót zaprezentowanego przez Arystotelesa. Przedstawione rozumowanie wspiera tezę, że cnoty te mają kluczowe znaczenie dla praktyki codziennego życia efektywnych altruistów. Ostatnia część koncentruje się wokół spostrzeżenia, że Efektywny Altruizm może być w pewnym sensie alternatywą dla postawy konsumpcjonistycznej i przyczynić się do rehabilitacji tytułowych cnót w życiu publicznym.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiar, praca i jej owoc w społeczeństwach konsumpcyjnych

Umiar – traktowany tradycyjnie jako wartość – w społeczeństwach konsumpcyjnych wydaje się być inaczej rozumiany lub też zanikać, przestaje być czymś pożądanym i wynagradzającym trud związany z pracą. Według Jeana Baudrillarda, współczesnego filozofa francuskiego, logiczne podejście do zdobywania dóbr i przedmiotów, w którym praca poprzedza jej owoce, ulega we współczesnych społeczeństwach dekonstrukcji. Obowiązującą normą staje się powszechne kredytowanie, posiadanie wszystkiego natychmiast i bez wysiłku, zaznacza się brak umiaru i wzrost postaw hedonistycznych. Celem artykułu jest analiza zjawisk, które prowadzą do odwrócenia porządku (praca poprzedza jej owoce, tak jak przyczyna skutek) oraz tworzenia się nowej etyki, w której praca, oszczędność, gospodarność, umiar nie są postrzegane jako wartości dające możliwość zdobywania i powiększania statusu materialnego.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Umiarkowana pochwała klasycyzmu

Artykuł jest poświęcony relacji między pięknem i umiarem w estetyce klasycyzmu i romantyzmu. Dobierając przykłady, staram się pokazać, że umiar był kluczowym pojęciem estetyki klasycznej, a także sztuki życia w dobie antyku. W drugiej części artykułu traktuję klasycyzm i romantyzm jako paradygmatyczne postawy życiowe i staram się ocenić ich przydatność w warunkach życia współczesnego.Słowa klucze

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Awatary i powłoki: (bez)cielesność w literaturze cyberpunkowej

Artykuł porusza problem cielesności i jej granic w wybranych powieściach literatury cyberpunkowej, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji reprezentacji ciała w przestrzeni wirtualnej, która stanowi główny znak rozpoznawczy omawianego gatunku. W ogólnym ujęciu wspomniana ewolucja postępuje od swoistej negacji ciała we wczesnej prozie cyberpunkowej, poprzez jego estetyzację w utworze Zamieć Neala Stephensona, po kwestię związku ciała z umysłem poruszoną w powieści Modyfikowany węgiel Richarda Morgana. Zagadnienie cielesności w omawianych tekstach stanowi zarówno problem, jak i wyzwanie ontologiczne, ulokowane zostaje bowiem w technologicznie determinowanych środowiskach, które zmuszają tekstualne podmioty, a tym samym czytelnika, do ciągłej rewizji granic i statusu własnej cielesności w świecie coraz bardziej przypominającym cyberpunkowe scenerie.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zagadnienie cielesności w ujęciu Emmanuela Lévinasa: rozkosz erotyczna i pieszczota

Lévinas opisuje zbliżenie i rozkosz erotyczną jako analogiczne do spotkania człowieka objawiającego się w twarzy Innego. To zbliżenie realizujące się w pieszczocie jest rozkoszą. Rozkosz jest przez Lévinasa traktowana jako podstawowy sposób istnienia człowieka, jako pierwotne doznanie siebie samego, wcześniejsze i odrębne od intencjonalności. Ta myśl filozofa uwyraźnia to, jak bardzo wrażenie zmysłowe jest w istocie ludzkie, a przede wszystkim jak specyficznie ludzka jest zmysłowość erotyki, która jest zmysłowością bliskości z innym człowiekiem, oraz to, jak jest odmienna od wrażeń wywołanych przez jakikolwiek sztuczny impuls. Ta różnica dotyczy całej cielesności człowieka. Ciało ludzkie i jego zmysłowość nie są po prostu materią i impulsami. Takie ujęcie erotyki i cielesności pozwala zobaczyć dwa paradygmaty poznania rzeczywistości i dwie antropologie oraz wskazać możliwość odwołania się do cielesnej, zmysłowej antropologii Lévinasa w teologii moralnej w celu pokazania etycznego wymiaru zbliżenia erotycznego.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Красота как «непостижимое» в философии Семена Франка

Jedno z najbardziej intymnych przeżyć spotkania z Bóstwem wyraża się w zjawisku piękna. W książce pt. Niepojęte (rozdz. 8 Świątynia) i innych pracach Siemion Frank buduje nie tyle kolejną teorię estetyczną, ile kwintesencję teologii piękna, czyli rozważajego absolutną wartość, niepojętość, jednoczącą harmonię świata, oświecenie duchai zbawienie. Frank głosi ideę potencjalnej harmonii bytu, którą wyraża piękno, współistniejącz aktualną „ziemską” dysharmonią. Realność estetyczna nie może ogarnąć całejgłębi bytu, lecz przypomina nam o jego „pierwotnej jedności”.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ethics in autonomous robots as philosophy in silico: The study case of phronetic machine ethics

W artykule przestawiono zastosowanie narzędzi informatycznych do modelowania koncepcji etycznych. Komputerowe modelowanie nazywane jest modelowaniem in silico. Metody tego typu mają zastosowania m.in. w biologii, chemii, kosmologii, socjologii. Rzadko jednak stosuje się to podejście do modelowania problemów filozoficznych (jak etyka). Obecnie wydaje się ono obiecujące nie tylko dla uproszczenia rozwoju etycznych robotów, ale i dla głębszego wglądu w istotę filozoficznych problemów uwikłanych w kwestie związane z etyką maszyn (poprzez ukazanie ich wewnętrznej struktury). Artykuł ukazuje również zwięzły przegląd koncepcji modelowania w kontekście historycznym, jak i we współczesnym.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Orszak wdzięcznych marionetek, czyli maszyna jako urzekający potwór

Autor artykułu stawia pytania o granice relacji człowiek – maszyna. Zwraca uwagę na to, że o ile w czasach dominacji idei mechanicyzmu panowało przekonanie o istnieniu ostrej, nienaruszalnej granicy między mechanizmem (do której to kategorii zaliczano również organizmy biologiczne, włącznie z ludzkim ciałem) a umysłem, będącym atrybutem istot obdarzonych duszą, o tyle współcześnie ta granica ulega zatarciu. Obserwujemy z jednej strony proces „umaszynowienia człowieka”, związany z rozmaitymi praktykami tworzącymi nurt transhumanizmu, a z drugiej strony – symetryczny (choć nie do końca) proces „ucieleśnienia umysłu”, który można też obrazowo określić jako „uczłowieczenie maszyny”. Intensywnie się rozwijający nurt badań i eksperymentów zmierzający do powstawania coraz doskonalszych form sztucznej inteligencji musi prędzej czy później natrafić na kolejną granicę: autonomii i podmiotowości obiektów wyposażonych w inteligencję. Nie pytając o techniczną stronę owego procesu, autor zastanawia się nad jego odzwierciedleniem i reperkusjami w filozofii, a także w świadomości społecznej. Podejmuje refleksję nad kryteriami, które pozwolą dostrzec, kiedy ten moment nastąpi, oraz nad przyszłością stosunków między człowiekiem a światem maszyn w sytuacji, gdy maszyna stanie się równorzędnym partnerem człowieka w życiu intelektualnym.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wiarygodność jako cnota moralna?

Celem artykułu jest omówienie moralnego aspektu wiarygodności osoby ludzkiej. Autor proponuje powiązanie wiarygodności z prawdomównością, która jest cechą mowy formalnej, gdy jest zgodna z „przekazywalną myślą mówiącej osoby”. Prawdomówność jest stałą i niezmienną gotowością woli oddania każdemu człowiekowi należnej mu prawdy. Wiarygodność osoby ludzkiej jest wynikiem prawdomówności, oznaczającej, że jest kimś, kto jest wiarygodny (autorytet) w dostępie do prawdy w danej dziedzinie. Ze względu na dobro osoby ludzkiej konieczne jest nie tylko bycie prawdomównym, ale także umiejętne posługiwanie się prawdomównością dla uzyskania wiarygodności. Wiarygodność jest cnotą ludzkiego rozumu praktycznego, który pozwala człowiekowi tak posługiwać się własną prawdomównością, aby mógł być osobą godną zaufania. Z tego powodu autor nazywa wiarygodność roztropną prawdomównością.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
O trzech rodzajach empatii: pełnej, częściowej i skażonej

Celem artykułu jest wyróżnienie trzech rodzajów empatii: pełnej, częściowej i „skażonej” oraz zbadanie relacji między nimi. Empatia pełna obejmuje trzy składowe: empatię kognitywną (zdolność wszechstronnego i etycznie właściwego rozumienia cudzych emocji), afektywną (skłonność do adekwatnego reagowania na cudze emocje, tj. smutkiem na smutek i radością na radość) oraz skłonność do  podejmowania etycznie właściwych – empatycznych – działań (np. zmierzających do uśmierzenia bólu osoby cierpiącej). Wyrażenie „etycznie właściwe” pojawiające się w powyższych definicjach pokazuje,że empatia pełna nie jest samoistną zdolnością etyczną. Empatia afektywna i empatyczne działanie są uzasadnione etycznie tylko wtedy, kiedy są oparte na empatii kognitywnej, w której definicję wpisana jest znajomość reguł etycznych, pozwalających stwierdzić (m.in.), kiedy smutek i radość drugiej osoby zasługują na reakcję empatyczną. Empatiaczęściowa występuje wtedy, kiedy brakuje jednego z trzech powyższych elementów składowych (może więc przybrać wiele różnych postaci). Wreszcie, z empatią skażoną mamy do czynienia wtedy, kiedy do empatii pełnej lub częściowej dochodzi jeden z następujących amoralnych lub pozamoralnych elementów: niepokój o własny dobrostan, dyskomfortpojawiający się wskutek obserwacji cierpienia drugiej osoby, poczucie ulgi czy zadowolenia z powodu kontrastu między sytuacją osoby cierpiącej i sytuacją własną.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dwa wymiary nicości. Gershom Scholem i paradoksy mistyki żydowskiej

Artykuł jest próbą analizy kabalistycznej filozofii Gershoma Scholema w kontekście pojęcia nicości, które odgrywa w żydowskiej kabale kluczową rolę. Stawiam tezę, że myśl Scholema można określić mianem „dwóch wymiarów nicości”, odpowiadających pojęciom stworzenia i objawienia. Koncepcję nicości stworzenia omawiam na podstawie kabały Luriańskiej, będącej dla Scholema jednym z głównych źródeł inspiracji, zaś nicość objawienia odczytuję przez pryzmat twórczości Franza Kafki, której Scholem również poświęcił wiele uwagi. Pozwala to na oryginalną interpretację myśli Scholema, w której nicość nie konotuje nihilizmu, lecz zdradza znaczący potencjał produktywności.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Racjonalność czy rozumność: próba zmiany paradygmatu filozoficznego poznania Boga – myśl Xaviera Zubiriego

Znaczna część filozoficznych dowodów na istnienie Boga oraz innych prób mówieniao Nim stara się sprostać jedynie kanonom racjonalności, tym samym raczej wykluczadojście do takiego obrazu Boga, który może być Bogiem religii. Zubiri stara się przedstawićtaką filozoficzną drogę do Boga, w wyniku której otrzymany obraz Boga będziejednocześnie Bogiem religii. Wymaga to jednak częściowego odejścia od racjonalnościna rzecz rozumności, gdzie rozumność to zgodność z życiem człowieka.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Narratives about Cyborgization in the Context of Technoevolution

Artykuł poświęcony jest narracjom kulturowym na temat cyborgizacji, w których zostaje opisana relacja między człowiekiem i cybermaszyną. W tym nowym ujęciu maszyna staje się częścią ludzkiego ciała, pozwala człowiekowi na poprawę jakości życia, ale może także uzupełnić ludzkie naturalne zdolności, wyposażając go w nowe („sztuczne”) kompetencje. Autor artykułu poddaje analizie problem trzech kulturowych narracji kulturowych dotyczących cyborgizacji człowieka. Te trzy modele narracji to narracja inżyniersko-pragmatyczna, biologiczno-ewolucyjna i kulturowo-humanistyczna. Stanowią one współczesne imaginaria społeczne na temat technoewolucji i związku człowieka z cybermaszyną. Autor artykułu na przykładzie koncepcji naturalnego cyborga Andy’ego Clarka sprawdza tezę, czy jest możliwe porozumienie między tymi narracjami. Kwestia społecznej akceptacji dla cyborgizacji jest szczególnie ważna z punktu widzenia postępu technologicznego oraz pytania o istotę człowieka i techniki w odniesieniu do nowych możliwości, jakie daje współczesna biotechnologia i robotyka w kontekście poprawy jakości naszego życia.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Fenomen zerwania

Przedmiotem artykułu jest zbadanie i opis sytuacji, kiedy ktoś w imię przekonań, opinii, poglądów decyduje się zakończyć relację z drugim człowiekiem. Sytuację taką nazywamy fenomenem zerwania. Zerwania mogą być różne: chłopak zrywa z dziewczyną, małżonkowie decydują się na rozwód, ktoś zrywa umowę albo przyjaźń. Z wszystkich tego typu sytuacji interesuje nas tylko zerwanie z powodu różnicy w wyznawanych poglądach. Fenomen zerwania w takiej sytuacji przybiera kształt sporu o to, co ważniejsze – prawda czy osoba. Jak to się dzieje, że w imię prawdy odrzucam osobę? Czy w imię relacji z drugim mogę zdradzić prawdę? Czy wartością ważniejszą jest prawda czy Ty? A może zerwanie jest symptomem nierozwiązanego stosunku do Absolutu? Odpowiedzi na te pytania szukamy, odwołując się do myśli Józefa Tischnera i innych współczesnych filozofów. Zarysowane zostają dwa skrajne stanowiska: prawda ponad osobą oraz osoba ponad prawdą. Wyznaczają one dwa odmienne paradygmaty myślenia: monologiczny i dialogiczny. Problem zostaje rozważony także w płaszczyźnie aksjologicznej, gdzie prawda i Ty jawią się jako wartości. W zerwaniu istotne jest utożsamienie Ja z daną prawdą – następują tu procesy solidaryzacji egotycznej i absolutyzacji Ja. W ich efekcie zerwanie można opisać za pomocą Tischnerowskiej kategorii potępienia i mechanizmu władzy. Na końcu zostaje ukazana możliwość rozwiązania sytuacji zerwania przez miłość.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Doświadczenie przed doświadczeniem: wiara jako warunek poznania. Wokół myśli Siemiona L. Franka i Abrahama J. Heschela

Koncepcje Siemiona L. Franka oraz Abrahama J. Heschela, chociaż różnią się od siebie, wykazują zarazem zasadniczą zbieżność tam, gdzie zbiegają się ze sobą rosyjska i żydowska filozofia religijna XIX i XX wieku. Celem tekstu jest zarówno wydobycie i wskazanie owych różnic i podobieństw, jak i, nade wszystko, podjęcie w ich towarzystwie namysłu nad zagadnieniem wiary. Ukazuje się ona jako kategoria tyleż swoista, co fundamentalna dla refleksji nad sytuacją człowieka w świecie. Będąc daleko więcej niż przyjęciem dogmatu, jawi się raczej fundującym doświadczenie aktem wglądu w niepojętą, lecz samooczywistą realność (Frank), otwarciem na niedostępną zmysłom ani rozumowi rzeczywistość tego, co niewysłowione (Heschel). Jako wewnętrzna siła egzystencji, która daje początek głębszemu i pełniejszemu poznaniu, łączy się zarazem z kategoriami właściwymi dla ludzkiego doświadczenia, takimi jak: rozum, tajemnica,ciemność i światło, słyszenie i widzenie, przeszłość i przyszłość, zawierzenie oraz ufność – które artykuł, uwzględniając szerszy kontekst myśli filozoficznej i religijnej, stara się uwypuklić i opisać.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Istota poznania filozoficznego według Dietricha von Hildebranda

Niniejszy artykuł ukazuje ujęcie filozoficznego sposobu poznawania sformułowane przez Dietricha von Hildebranda w pracy Czym jest filozofia? Filozof ten opiera swój system na metodach badawczych fenomenologii realistycznej. Poznanie uznaje za pierwotną aktywność właściwą osobie. Uważa, że w procesie poznawczym mamy do czynienia ze współdziałaniem sfery osobowej – poznającego podmiotu i sfery przedmiotowej – poznawanego przedmiotu. Zgodnie z metodą fenomenologiczną poznanie ujmowane jest jako wyrastający z doświadczenia rodzaj aktów intencjonalnych, w których odkrywany jest właściwy wygląd i charakter przedmiotów. W wizji Hildebranda wyróżnione zostają dwa główne sposoby poznawania: empiryczny i aprioryczny. Poznanie empiryczne pozwala na odkrywanie zewnętrznych cech badanych przedmiotów, podczas gdy poznanie aprioryczne może docierać do ich istoty, wyznaczanej przez takie kryteria jak: wewnętrzna konieczność, inteligibilność, absolutna pewność. Poznanie aprioryczne jest wg Hildebranda najwłaściwszą metodą prowadzenia badań filozoficznych, które ponadto powinny dotyczyć przedmiotów o odpowiednio wysokiej doniosłości. Procesy poznawcze mają charakter aksjologiczny, gdyż osoba dostrzega wartość przedmiotu i dokonuje adekwatnego aktu odpowiedzi na tę wartość. Tak ujęte procesy poznawcze, będące podstawą badania filozoficznego, pozwalają na odkrywanie metafizycznego porządku rzeczywistości jako świata stworzonego przez Boga dla człowieka.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Solidarność w tradycji klasycznej

Solidarność jest „cudem”. Zasługuje ona na takie miano nie tylko ze względu na relatywną rzadkość nieinstrumentalnej, spontanicznej i pełnej ufności współpracy we współczesnych zatomizowanych społeczeństwach, lecz także ze względu na swój niewytłumaczalny i niezmiennie fascynujący fundament: ludzką wolność. Artykuł opisuje naturę „cudów” na przykładzie dwóch klasycznych tradycji myśli europejskiej: antycznej i judeochrześcijańskiej. Obraz solidarności wyłaniający się z tej analizy dowodzi, że solidarność jest źródłowo i nieredukowalnie fenomenem liberalnym, a więc ufundowanym na wolności i pomnażającym wolność.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Uczciwość, rzetelność, doskonałość

Artykuł jest próbą uporządkowania zagadnień uczciwości, rzetelności i arcydzieła w sztuce. Wychodzę od rozjaśnienia relacji między uczciwością, rzetelnością i doskonałością. Następnie prezentuję dzieje kategorii arcydzieła. Początki terminu „arcydzieło” sięgają pojęć średniowiecznych: fr. chef d’oeuvre, niem. Meisterstück i ang. masterpiece. W epoce oświecenia, a potem w romantyzmie termin ten uzyskał swoje wieloaspektowe znaczenie. Często używa się go wobec tych dziel sztuki, które są potężnymi ekspresjami twórczej osobowości artysty.

Czasopismo: Logos i Ethos
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia