rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Oryginalne rozwiązania systemów rządów na przykładzie Wietnamu

System polityczny Demokratycznej Republiki Wietnamu (oficjalna nazwa państwa od 1946 r.) zaczął kształtować się po II wojnie światowej w wyniku nałożenia na siebie dwóch czynników – wyzwolenia spod okupacji francuskiej oraz zdobycia władzy przez ugrupowanie komunistyczne. W rozwiązaniach konstytucyjnych wzorowano się na regulacjach pochodzących z innych państw demokracji ludowej. Przełomowym momentem w dziejach wietnamskiej państwowości był rok 1976, który naznaczył się ponownym zjednoczeniem Wietnamu. Nowe państwo – Socjalistyczna Republika Wietnamu – przyjęło lekko tylko zmodyfikowane rozwiązania dotychczasowej konstytucji. Analizując funkcjonowanie systemu politycznego, należy mieć na uwadze autorytarny charakter państwa i dominującą rolę w aparacie państwowym Komunistycznej Partii Wietnamu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Federalny Trybunał Konstytucyjny w Niemczech. Strażnik reguł gry ustrojowej czy super-organ władzy państwowej?

Wyeksponowanie roli sądu konstytucyjnego w porządku ustrojowym Nie- miec po 1949 r. nie jest ani nowe, ani tym bardziej oryginalne. Już bowiem w międzywojniu zwracał uwagę na jego znaczenie Hans Kelsen 2 , który twier- dził wówczas, że polityczne znaczenie idei federalizmu znalazło swoje dopeł- nienie właśnie wraz z powołaniem sądownictwa konstytucyjnego 3 . Byłoby jednak tutaj nadużyciem wyciągnięcie z tego wniosku, że orzecznictwo kon- stytucyjne warunkuje w sposób decydujący efektywność federalizmu. Mało tego, że wręcz umożliwia jego sprawne funkcjonowanie, bądź nawet, że jest to jego główne zadanie. Tak nie jest. Rolą bowiem sądu konstytucyjnego nie jest (jedynie) strzeżenie federalnych reguł gry ustrojowej, ale standardów de- mokratycznego państwa prawa. Najwidoczniej rolę tę spełnia Federalny Try- bunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht, BVerfG) wzorowo, skoro wyniki badania opinii publicznej wskazują niezmiennie od lat bardzo wyso- kie zaufanie, jakim społeczeństwo niemieckie obdarza tę instytucję.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Izba Obrachunkowa Federacji Rosyjskiej jako organ kontroli finansowo-budżetowej

Przedmiotem przedkładanego tekstu uczyniono Izbę Obrachunkową jako organ kontroli finansowo- budżetowej. Analizuje się jej usytuowanie w systemie organów władzy publicznej, niezależność i wynikające z tego konsekwencje dla sprawności działania Izby Obrachunkowej. W pracy formułuje się tezę, że Izba Obrachunkowa jest kluczowym instrumentem kontroli parlamentarnej w zakresie zagadnień finansowo-budżetowych, umożliwiającym obu izbom Zgromadzenia Federalnego efektywne wykonywanie powierzonych zadań.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawnoustrojowy status ministra w projektach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wniesionych do Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego

Pierwszym etapem prac nad przygotowaniem Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. było wniesienie projektów w trybie określonym w ustawie konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1992 r. Ostatecznie wniesiono 8 projektów, przygotowanych przez prezydenta RP, członków Zgromadzenia Narodowego oraz grupę obywateli. W omawianych projektach przedstawiono różnorodne propozycje dotyczące pozycji rządu i funkcjonowania władzy wykonawczej. Natomiast odnośnie regulacji trybu powoływania ministrów, zakresu ich kompetencji oraz odpowiedzialności indywidualnej i solidarnej członków rządu zgłoszone projekty były zbliżone. W zasadniczej części treść omawianych projektów nie odbiegała od norm wyrażonych w Małej konstytucji, wprowadzała natomiast pewne modyfikacje istniejących rozwiązań. Główne różnice pomiędzy projektami dotyczyły kwestii trybu działania Rady Ministrów oraz określania kompetencji ministrów. Omawiane projekty były przedmiotem dalszych prac w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego i stały się podstawą do opracowania statusu ministra w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Media a demokracja w Polsce

Współcześnie coraz częściej zdarza się że decyzje jednostek są kształtowane przez media, a dla stałego dialogu władzy i obywateli konieczne staje się zastosowanie nowych technik informacyjno- telekomunikacyjnych, w tym Internetu. Aby społeczeństwo mogło być w pełni nazwane obywatelskim: obywatele powinni być dobrze poinformowani, powinni interesować się polityką, powinni mieć równe prawa wypowiadania się i udziału w podejmowaniu decyzji, wszelkie decyzje powinny być poddawane publicznej debacie. Już na pierwszy rzut oka widać, że praktycznie żaden z punktów nie jest realizowany w praktyce, a raczej są marginalizowane. Zaś media stały się wiodącym forum dyskusyjnym na tematy publiczne i państwowe. Autorka zastanawia się nad wpływem demokracji i mediów masowych na przebieg kampanii wyborczej i na wizerunek kandydata w wyborach. Media przedstawiane są również jako tzw. czwarta władza (po trzech władzach: wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej), która kontroluje inne władze i informuje społeczeństwo o ewentualnych uchybieniach. Przypisana im rola czwartej władzy zdaje się mediom nie wystarczać, coraz częściej obserwujemy wiele przypadków, w których media ingerują w ład konstytucyjny. Autorka zauważa, iż zdarza się często, że działania mediów masowych nie służą dobru społeczeństwa i systemowi demokratycznemu. Zamiast więc korzystnie wpływać na rozwój demokracji i świadomości społecznej, ograniczają ją i deformują.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Protesty wyborcze i ich rozpoznawanie w polskich wyborach do Parlamentu Europejskiego z 2014 roku

Tematem niniejszego artykułu jest problematyka protestów wyborczych wnoszonych po wyborach do Parlamentu Europejskiego, jakie odbyły się w Polsce w 2014 r. Autor podejmie analizę ilościową i jakościową badanego zagadnienia, m.in. poprzez zestawienie liczby protestów wyborczych wniesionych do Sądu Najwyższego po polskich wyborach do Parlamentu Europejskiego w latach 2004 – 2014. Treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2014 r. niewątpliwie jest dowodem na stabilność demokratycznych procedur wyborczych. Powierzenie organom sądowym kompetencji do dokonywania oceny zgodności z prawem przebiegu wyborów spełnia wymogi demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Sprawowana w Rzeczpospolitej Polskiej kontrola ważności wyborów, dokonywana przez niezależny od legislatywy i egzekutywy organ sądowy, pozwala na bezstronną analizę stanu faktycznego, opartą na prawie i wolną od elementów gry politycznej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Samorząd zawodow y a Sejm w Republice Litewskiej

Podstawy samorządu zawodowego nie są zapisane w Konstytucji Republiko Litewskiej, w prawie pozytywnym lub doktrynie prawa Ta instytucja samorządowa została określo-na dzięki orzecznictwu Sądu Konstytucyjnego Republiki Litewskiej. Jedną z form samo-rządu jest samorząd zawodowy adwokatów, który jest omawiany bardziej szczegółowo w tym artykule. Przedmiotem zamieszczonej tu analizy są określone w litewskich prze-pisach oraz doktrynie prawnej prawa cechy statusu prawnego Izby Adwokackiej oraz jej praktyczny wpływ na procesy legislacyjne.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Rady sądownictwa w Andorze, Monako i San Marino

Celem opracowania jest zdefiniowanie ustrojowoprawnej pozycji rad sądownictwa w An-dorze, Monako i San Marino. Artykuł przedstawia genezę i ewolucję ustrojową orga-nów, a ich obecny status ustrojowy ocenia z punktu widzenia składu i organizacji orga-nów oraz przypisanych im uprawnień i kompetencji. Przeprowadzona analiza pozwoliła na postawienie wniosku, że każde z trzech omawianych mikropaństw przyjmuje inną koncepcję ustrojowej roli rady sądownictwa.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Dezinformacja i propaganda w kontekście zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa

Artykuł  poświęcony  jest  roli  odgrywanej  przez  dezinformację  i  propagandę  w  kształ-towaniu  bezpieczeństwa  państwa.  Powszechne  rozumienie  pojęć  nacechowane  jest  określoną  oceną  wartościującą  i  odbiega  od  interpretacji  przytaczanej  w  literaturze  przedmiotu.  Zarówno  informacja,  jak  i  propaganda  nie  są  działaniami  nowymi,  ale  towarzyszą  społeczeństwom  praktycznie  od  samego  ich  powstania.  Ich  użyteczność  w działaniach wojennych potwierdzają liczne przykłady historyczne. Rozwój dezinfor-macji  i  propagandy  związany  jest  z  rozwojem  techniki  komunikowania  społecznego.  Szczególne  znaczenie  obu  rodzajów  aktywności  komunikacyjnej  zostało  potwierdzo-ne w trakcie rozwoju sytuacji na Ukrainie w 2014 r. Istnieją potencjalne zagrożenia dla Rzeczypospolitej  Polskiej  wynikające  z  jej  zaangażowania  w  demokratyzację  Europy  Środkowo-Wschodniej. Obejmują one m.in. dezinformację i propagandę. Sposobem ni-welowania skutków tego rodzaju działań jest poznanie ich mechanizmów

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Polska Zjednoczona Partia Robotnicza a lud pracujący miast i wsi w Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i prawie w yborczym (1952–1989)

Od samego początku PZPR była główną strukturą zorganizowania ludu pracującego miast i wsi jako suwerena w PRL, acz ta sprawa była tylko implicite uregulowana przez prawo konstytucyjne. Expressis verbis stało się to dopiero w 1976 r. na gruncie wspólnej ordynacji do Sejmu PRL i rad narodowych z 17 stycznia oraz przepisu art. 3 Konstytucji PRL po nowelizacji z 10 lutego. Można uznać, że regulacja prawnokonstytucyjnego po-łożenia PZPR po ponad ćwierć wieku od momentu uchwalenia Konstytucji PRL znala-zła wreszcie swój pełny wyraz. Dzięki rozwiązaniu prawnemu zawartemu w tych dwóch aktach prawnych PZPR, kontrolując proces wyborczy, jednocześnie decydowała o treści stanowionego w Sejmie prawa, co odbywałoby się zgodnie z zasadą suwerenności ludu pracującego miast i wsi. Właśnie do tego sprowadzał się proces wyrażania woli suwere-na w państwie socjalistycznym, jakim był PRL, i podnoszenia tej woli do godności usta-wy. Ale ze względu na ustrojowopolityczną anachroniczność, istnienie zbyt dużego rozdźwięku z realiami PRL pod koniec lat 70. ubiegłego wieku, niedługo potem zacznie się odwrót od tej regulacji prawnej. Na gruncie rozwiązań prawnych z 6 maja 1987 r., usta-nawiających instytucje referendum ogólnokrajowego, mieliśmy do czynienia w sensie prawnokonstytucyjnym z początkiem ustanawiania nowego suwerena w miejsce ludu pracującego. W efekcie na znaczeniu musiały tracić struktury zorganizowania ludu pra-cującego z instancjami PZPR na czele. Proces ten znakomicie pogłębił się po uchwaleniu ordynacji wyborczych do Sejmu PRL i Senatu PRL z 7 kwietnia 1989 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Pozycja prawna starosty powiatowego, czyli ustawowe mydło i powidło

Artykuł dotyczy pozycji prawnej starosty powiatowego. W praktyce istnieją wątpliwości,
czy w ogóle podmiot ten jest organem władzy publicznej. Z przepisów ustawy o samorządzie
powiatowym wynika, iż jest on członkiem zarządu powiatu – organu wykonawczego
tej jednostki samorządowej. Z przepisów prawnych nie wynika wprost,
iż starosta jest organem samorządowym ani rządowym. Analiza kompetencji starosty
prowadzi do wniosku, że wykonuje on zadania zarówno samorządowe, jak i rządowe.
Polska Konstytucja wyraźnie oddziela te dwie strefy funkcjonowania administracji
publicznej. Zgodnie z zasadą decentralizacji władzy publicznej samorząd terytorialny
i jego organy są niezależne od organów administracji rządowej podległej Radzie Ministrów. W praktyce starosta wykonujący zadania administracji centralnej nie jest traktowany
jako organ samorządu terytorialnego, tylko jako organ administracji rządowej.
W ocenie autora rozwiązanie to jest sprzeczne z przepisami Konstytucji, albowiem gwarantuje
ona samorządowi terytorialnemu niezależność i samodzielność.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Znaczenie ustawy budżetowej z perspektywy doktryny prawa finansowego i konstytucyjnego

Prezentowana publikacja stanowi próbę określenia podstawowych wyznaczników miejsca i roli ustawy budżetowej w systemie ustrojowym RP z perspektywy doktryny prawa finansowego i konstytucyjnego jednocześnie. Ustawa budżetowa stanowi jeden z najważniejszych programowych dokumentów państwa, na którym w znacznej mierze rząd opiera prowadzenie gospodarki finansowej w danym roku budżetowym. Rada Ministrów, jak i jej członkowie ponoszą polityczną odpowiedzialność za opracowanie projektu ustawy budżetowej, terminowe wniesienie go do Sejmu, a po rozpoczęciu roku budżetowego realizację postanowień uchwalonej na podstawie tego projektu ustawy oraz sprawozdanie z jej wykonania. Trudności i wątpliwości w zakresie procedury budżetowej i realizacji ustawowego obowiązku Rady Ministrów dotyczącego złożenia projektu ustawy budżetowej w określonym terminie rodzi jego zbieg z terminem wyborów parlamentarnych i wynikającą stąd możliwą zmianą układu sił politycznych i w konsekwencji rządu. Istniejący stan prawny nie eliminuje całkowicie, choć istotnie ogranicza poprzez tzw. procedury awaryjne, sytuacje w której pomimo rozpoczęcia roku budżetowego brak jest budżetu państwa lub jego dopuszczanego normatywnie surogatu. Zasadne wydaje się wprowadzenie regulacji konstytucyjnych i ustawowych, które stanowiłyby ostateczne rozwiązanie sytuacji braku podstaw normatywnych prowadzenia gospodarki finansowej państwa i wykluczenie zjawiska tzw. próżni budżetowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Podstawy ustroju Grenlandii (wybrane zagadnienia)

Grenlandia, będąc terytorium autonomicznym Królestwa Danii, potwierdza swoje aspiracje niepodległościowe. W ostatnich latach zauważalne jest poszerzenie zakresu samo-dzielności tego terytorium. Obecnie podstawy ustroju Grenlandii reguluje Akt o samodzielności Grenlandii z 2009 r., który przede wszystkim koncentruje się na politycznychi ekonomicznych relacjach z Danią, wyznaczając jednocześnie drogę do niepodległości. Niepodległość ta w dużej mierze uzależniona jest jednak od stworzenia podstaw finansowych istnienia przyszłej państwowości. Nie ma wątpliwości, że system organów w Grenlandii dostosowany jest już do przy-szłej państwowości. W dużej mierze jest on wzorowany na rozwiązaniach znanych z państw nordyckich. Władzę ustawodawczą wykonuje jednoizbowy parlament (Inatsi-sartut), który pochodzi z wyborów powszechnych. Składa się on z 31 deputowanych wyłonionych w oparciu o zasadę proporcjonalności. Poza funkcją ustawodawczą pełni on również funkcję kontrolną i funkcję finansową. Władza wykonawcza należy natomiast do rządu (Naalakkersuisut), ponoszącego odpowiedzialność polityczną przed parlamentem. Zwraca uwagę, że pozycja Wysokiego Komisarza, czyli reprezentanta Danii, ma w zasadzie wyłącznie charakter reprezentacyjny.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Prawna ochrona dóbr kultury – problemy terminologiczne

W artykule autor zajmuje się zagadnieniem braku jednolitej oraz precyzyjnej terminologii w regulacji normatywnej w obrębie określonej dziedziny jaką jest ochrona dóbr kultury. Normodawca tworząc mechanizmy ochronne dla szeroko rozumianych dóbr kultury zarówno w Konstytucji RP, jak i w obrębie ustawodawstwa używa wielu określeń dla wyznaczenia podobnego zakresu zastosowania norm. Rozważania czynione są na podstawie Konstytucji RP oraz na gruncie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, które pozwalają autorowi zauważyć niedoskonałości, wręcz niedostatki w zakresie koherentności terminologicznej w obrębie tej samej dziedziny, zarówno w odniesieniu do aktów prawa krajowego jak i ich relacji do prawa międzynarodowego. W pierwszej części artykułu autor przedstawia terminologię stosowaną dla ochrony dóbr kultury w obrębie prawa międzynarodowego, następnie czyni rozważania odnośnie terminologii stosowanej dla wyznaczenia podobnego zakresu w treści Konstytucji RP, w kolejnej części przedstawia terminologię stosowaną na gruncie prawa krajowego wykazując, iż używanie przez ustrojodawcę licznych terminów prawnych dla nazwania podobnego zakresu wskazuje na brak dyscypliny terminologicznej, czego skutkiem jest, zdaniem autora, osłabienia działania ochrony prawnej a nawet do dopuszczenia do powstania luki w prawie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Problemy językowe Unii Europejskiej. Między idealizmem założeń, utylitaryzmem rozwiązań, a potrzebą komunikaty wności prawa. Cz. I

Prezentowany tekst jest pierwszą częścią szerszego opracowania poświęconego zagad-nieniom językowym w aspekcie konstytucyjnym w odniesieniu do terytorium Rzeczy-pospolitej Polskiej i Unii Europejskiej. Zagadnienia językowe, zagadnienia języka oficjal-nego znikają z perspektywy konstytucjonalistów i badaczy zajmujących się prawem Unii Europejskiej. Jest to jednak ważny problem, ponieważ interpretacja norm prawnych jest przede wszystkim interpretacją językową. Tekst zajmuje się kwestią języka urzędowe-go w Polsce, rozważając go w aspekcie konstytucyjnym oraz w konkretnych ustawach, zwłaszcza w prawie o języku polskim. Rozważano koncepcje języka państwowego, pre-ferowanego w okresie międzywojennym. Zwrócono uwagę, że język jest elementem toż-samości. Powoduje problemy na obszarze Unii Europejskiej. próbą ich rozwiązania była Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych. W artykule omówio-no przepisy dotyczące języków urzędowych, dotyczące kwestii statusu języków urzędo-wych i roboczych. Ze względu na charakter rozważań podjętych w tekście, ich znacze-nie, złożoność problemu, treść artykułu jest podzielona na dwie części.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Bezpieczeństwo jako prawo człowieka – aspekt kolekty wny w zestawieniu z indy widualnym

Szeroko rozumiane bezpieczeństwo stanowi naturalne prawo człowieka i posiada liczne gwarancje w międzynarodowych aktach prawnych oraz w Konstytucji RP. Jako pojęcie posiada szeroki zakres i liczne aspekty, przez co jest trudne do jednoznacznego zdefi-niowania. Swoim zasięgiem obejmuje zróżnicowane sfery życia jednostki i społeczeń-stwa. W dobie intensywnego przenikania się życia prywatnego i publicznego, bezpie-czeństwo w wymiarze indywidualnym ściera się z jego aspektem kolektywnym. Zarówno bezpieczeństwo publiczne, jak i bezpieczeństwo prywatne, nie są dobrami absolutnymi, a Konstytucja przewiduje możliwości ich ograniczenia. Celem artykułu jest analiza, czy i w jakim zakresie na możliwość korzystania z prawa do bezpieczeństwa przez jednost-kę, rzutują ograniczenia w korzystaniu z wolności oraz praw konstytucyjnych, a więc w tym z bezpieczeństwa prywatnego, przewidziane w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP dla ochrony m.in. bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Konstytucyjność eksponowania w przestrzeni publicznej Dekalogu w świetle orzecznictwa sądów Stanów Zjednoczonych

W artykule przedstawiono – w oparciu o studium amerykańskiego orzecznictwa – pro-blematykę legalności prezentowania na nieruchomościach publicznych tablic i monumen-tów z inskrypcją Dziesięciu Przykazań. Sądy federalne i stanowe nie są zgodne w kwestii możliwości eksponowania przez władze publiczne Dekalogu w przestrzeni publicznej. Omawiane orzecznictwo znamionuje niespójność, kazuistyczność i niuansowość. Wyda-wanie przez sądy w analogicznych sprawach rozbieżnych rozstrzygnięć jest przede wszyst-kim następstwem braku konsensusu w judykaturze co do rozumienia konstytucyjnej zasady rozdziału kościoła i państwa. Autor podziela stanowisko tych sądów amerykań-skich, które oceniając niesprzeczność eksponowania Dziesięciu Przykazań na nierucho-mościach publicznych z wymogiem religijnej neutralności władz publicznych, biorą pod uwagę okoliczność, iż Dekalog posiada nie tylko religijny wymiar, ale również historycz-ny i kulturowy. Skoro Dekalog odegrał istotną rolę w ukształtowaniu się amerykańskie-go porządku społecznego i prawnego, to jego współczesne prezentowanie w przestrzeni publicznej niekoniecznie służy celom konfesyjnym czy prozelickim, lecz konstytucyj-nie akceptowanym celom edukacyjnym. Kluczowe w sądowej operacjonalizacji zasady rozdziału kościoła i państwa jest rozgraniczenie dopuszczalnego „uznania” doniosłości religii w życiu Amerykanów oraz w dziejach narodu i państwa od niekonstytucyjnego „poparcia” czy „promowania” religii przez władze publiczne.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Instytucja przysięgi (ślubowania) a poszanowanie wolności sumienia i religii

Prawny obowiązek złożenia przysięgi może kłócić się z prawami podstawowymi jednostki,
w szczególności z wolnością sumienia i religii. Istnieją różne sposoby usuwania
tego typu kolizji w poszczególnych państwach, np. możliwość złożenia pozbawionego
odniesień do sfery sacrum ślubowania w miejsce przysięgi czy dopuszczalność jednostkowego
modyfikowania roty przysięgi. Niniejsze rozwiązania posiadają swoje umocowanie
albo w przepisach prawnych, albo w praktyce orzeczniczej. Nie zawsze jednak
są one w pełni responsywne wobec możliwych obiekcji sumienia. W ocenie autora zamiast
derogowania tytułowej instytucji z porządków prawnych, należy nadać tekstom
przysięgi „odpowiednią” postać – tj. odsyłającą do względnie uniwersalnych wartości –
oraz zgodzić się na pewien stopień elastyczności interpretacji prawa. Obowiązek złożenia
przysięgi i obowiązek poszanowania praw podstawowych można postrzegać jako
optymalizacyjne nakazy, a najwłaściwszym sposobem usuwania kolizji pomiędzy nimi
w konkretnej sprawie jest zastosowanie metody proporcjonalnego wyważenia, zgodnie
z teorią zasad prawa Roberta Alexy’ego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ekspozycja krucyfiksu we włoskiej przestrzeni publicznej

Artykuł  przedstawia  problem  obecności  krucyfiksu  w  przestrzeni  publicznej  w  Repu-blice  Włoskiej.  W  pierwszej  części  omówione  zostało  zagadnienie  obecności  krzyży  w szkołach publicznych, punktem wyjścia była sprawa Lautsi przeciwko Włochom oraz zagadnienia  historyczno-prawne.  W  drugiej  części  opisane  zostały  sprawy  dotyczące  obecności  krzyży  w  lokalach  wyborczych  w  odniesieniu  do  członków  komisji  wybor-czych oraz samych głosujących. Ostatni fragment został poświęcony sędziemu Luigie-mu Tosti, który sprzeciwił się obecności krucyfiksu we włoskich salach rozpraw. Celem badawczym autorki było udowodnienie, że w odniesieniu do problemu ekspozycji kru-cyfiksu w miejscach publicznych we Włoszech brak jest zgody, co prowadzi do powsta-nia  niejednolitej  linii  orzeczniczej.  Wyraźnie  kształtują  się  dwa  poglądy:  grupa  zwo-lenników  oraz  przeciwnicy  obecności  krucyfiksu  w  przestrzeni  publicznej.  Autorka  posłużyła się metodą historyczno-opisową, formalno-dogmatyczną i kontekstową

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne