rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Filary współistnienia na pograniczu kultur

Wprowadzenie. Współczesne uobecnianie i różnicowanie się kultur zdecydowanie umiejscawia
człowieka na ich stykach. Tym samym pogranicza kulturowe stają się miejscami
znaczącymi, ze specyficznymi dla nich przestrzeniami, w których dokonują się procesy
doświadczania różnic kulturowych, identyfikacji kulturowej, konstruowania własnej tożsamości
oraz wypracowywania strategii współistnienia. Na znaczeniu zyskują zatem filary
współistnienia w procesie międzykulturowej integracji społeczeństwa wielokulturowego.
Cel. Celem artykułu jest określenie filarów współistnienia zróżnicowanej narodowo społeczności
funkcjonującej na starym pograniczu kulturowym. W szczególności – przesłanek
ich konceptualizacji przez młode pokolenie wywodzące się z różnych grup narodowych,
wchodzące ze sobą w bezpośrednie relacje w środowisku lokalnym oraz doświadczające
w swej codzienności różnic kulturowych na styku kultur.
Materiały i metody. Wykładni teoretycznej kluczowych dla zaprezentowanej problematyki
zagadnień dokonano w oparciu o paradygmat współistnienia, kategorię międzykulturowości
oraz teorię poczucia wspólnoty. Materiał badawczy zgromadzono natomiast
w wyniku zastosowania metody sondażu diagnostycznego, a jego analizy dokonano przy
zastosowaniu dwuczynnikowej analizy wariancji.
Wyniki i wnioski. W wyniku przeprowadzonych analiz wyłonione zostały cztery filary
współistnienia na starym pograniczu kultur: filar kulturowo-tożsamościowy, filar aksjologii pogranicza, filar poczucia wspólnotowości oraz filar międzykulturowej obywatelskości.
Filary te – ze specyficznymi dla każdego z nich atrybutami – wysycają wzajemnie
przenikające się przestrzenie kulturowej identyfikacji – narodową i ponadnarodową – dając
asumpt do kształtowania się wielowymiarowej tożsamości oraz międzykulturowej integracji
społeczeństwa wielokulturowego.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Współpraca rodziców z polskimi szkołami przedmiotów ojczystych w Londynie

Wprowadzenie. Wychowanie ojczyste dziecka, kształtowanie jego osobowości i zapewnienie
mu wszechstronnego rozwoju to cele rodziców, którzy świadomie i racjonalnie
wychowują swoje dzieci w warunkach emigracyjnych. Są to również cele każdej szkoły
przedmiotów ojczystych w Wielkiej Brytanii. Zarówno założenia, jak i plany wychowawcze
rodziców oraz szkół opierają się na ścisłym współdziałaniu. Problematyka badawcza
niniejszego artykułu dotyczy form współpracy rodziców ze szkołami przedmiotów ojczystych
w Londynie w zakresie wychowania ojczystego dzieci.
Cel. Celem artykułu jest przedstawienie różnorodnych form współpracy rodziców z polskimi
szkołami przedmiotów ojczystych w Londynie oraz ukazanie roli rodziców w wychowywaniu
dzieci w polskiej kulturze.
Materiały i metody. Zastosowano metodę analizy dokumentów oraz metodę analizy
i krytyki piśmiennictwa.
Wyniki. Rezultatem przeprowadzonych badań jest przedstawienie różnorodnych form
współpracy rodziców z polskimi szkołami przedmiotów ojczystych w Londynie, takich
jak zarządzanie i kierownictwo placówką oraz działalność Kół Rodzicielskich. Ukazano
rolę rodziców i ich zaangażowanie w wychowanie ojczyste młodego pokolenia Polaków które żyje w społeczeństwie angielskim, ale zna swoje pochodzenie, język, historię, geografię
oraz jest dumne z polskich korzeni.
Wnioski. Współpraca rodziców z polskimi szkołami przedmiotów ojczystych była i nadal
jest bardzo ważnym elementem wychowania ojczystego polskiego dziecka. Rodzice
na wiele sposobów angażują się w działalność polskich szkół sobotnich. Są członkami
Komitetów Rodzicielskich, które organizują m.in. akademie szkolne, rozrywki dla dzieci,
imprezy czy wycieczki, a także zbierają fundusze na utrzymanie tych placówek.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Pomezańskie parafie "de iure" jako filie diecezji elbląskiej "de facto"

W artykule zbadano procesy powstawania i zanikania parafii i innych miejsc kultu religijnego na ziemiach pomezańskich na przestrzeni dziejów. Wskazno również na ilość akrów przekazanych kościołom parafialnym diecezji pomezańskiej, które są filiami współczesnych parafii diecezji elbląskiej.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii
Koncepcja przekopania Mierzei Wiślanej a sprawa elbląska podczas rokowań oliwskich w 1660 r.

Podczas rozpoczętych w styczniu 1660 roku w Oliwie negocjacji mających na celu zakończenie trwającej od 1655 roku wojny pomiędzy Szwecją a Rzecząpospolitą jednym z tematów rozmów była kwestia Elbląga, miasta, które zgodnie z traktatem bydgoskim z 6 listopada 1657 roku powinno zostać przekazane przez Rzeczpospolitą Fryderykowi Wilhelmowi, elektorowi brandenburskiemu. Fryderyk Wilhelm uczestnicząc jako strona w rokowaniach w Oliwie postanowił włączyć do obrad dwustronny układ polsko-brandenburski w celu podjęcia tego układu jako ogólnego traktatu pokojowego. Pomysł ten spotkał się z oporem strony szwedzkiej, która uznała ten układ za skierowany przeciwko Szwecji. Kontestacja przez Szwedów układów polsko-brandenburskich spowodowała, że realizacja postanowień tego układu dotyczących Elbląga stała się niemożliwa, gdyż miasto to od 1655 roku znajdowało się pod okupacją szwedzką. Problem ten stał się przedmiotem ożywionej dyskusji, do której dołączyła koncepcja przekopu na Mierzei Wiślanej. Ten drugi pomysł zwiększyłby wagę Elbląga, ale był też przestawiony przeciwko sprawom brandenburskim. I faktycznie tak się stało, a elektor brandenburski mógł jedynie pośrednio uzyskać uznanie traktatów z Polską poprzez przyjęcie słów o przejęciu w ogólnym traktacie pokojowym wszystkich umów zawartych w czasie wojny 1655-1660. Elbląg rzeczywiście został zajęty w sierpniu 1660 roku przez wojska polskie z rąk szwedzkich, co spowodowało, że elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm nie otrzymał miasta zadowalając się jedynie słownym zapewnieniem, że kiedyś dojdzie do przekazania mu Elbląga.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Budowa domu katechetycznego w Ełku w latach trzydziestych XX wieku

Dzieci wyznania katolickiego, które zamieszkiwały rozległy teren ełckiej parafii, potrzebowały odpowiedniej edukacji religijnej, dlatego miejscowy proboszcz Karol Fox postanowił, że zostanie zbudowany dom katechetyczny. Początkowo planowano zaadaptować na ten cel wystawioną na sprzedaż bursę oficerską. Zdecydowano jednak ostatecznie, że powstanie nowy obiekt. Wyznaczono działkę położoną obok starego domu parafialnego (w pobliżu obecnej ulicy Jana Kilińskiego w Ełku). Wsparcie finansowe przedsięwzięcia zadeklarowało m.in. Stowarzyszenie św. Bonifacego w Paderborn. Zarząd Główny tej organizacji podjął pod koniec 1932 r. decyzję, że. projekt architektoniczny domu katechetycznego miałby przygotować Max Sonnen. Realizację projektu zlecono Wilhelmowi Baumewerdowi. Rozpoczęcie budowy zaplanowano na lipiec 1933 roku, a zakończenie - na koniec lutego 1934. Dom katechetyczny został poświęcony 3 marca 1934 roku przez biskupa warmińskiego Maksymiliana Kallera. Sesje katechetyczne dla dzieci przygotowujących się do I Komunii św. miały się odbywać tam dwa razy w roku; odpowiedzialne za nie były siostry zakonne. Działania militarne podczas II wojny światowej położyły kres funkcjonowaniu tej placówki.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Biblijna teologia stworzenia jako źródło ekologii integralnej

Prezentowany artykuł nosi tytuł: Biblijna teologia stworzenia jako źródło ekologii integralnej. Pojęcie ekologii integralnej od kilku lat pojawia się w dyskusji naukowej, a ostatnio także w encyklice papieża Franciszka Laudato sì (2015). Biblijna teologia stworzenia może być jednym ze źródeł ekologii integralnej. Z perspektywy biblijnej ekologia integralna odnosi się do osoby ludzkiej i do świata stworzonego. Ekolog integralny pyta o godność osoby ludzkiej przed narodzeniem oraz o niesprawiedliwość społeczną. Z perspektywy teologii biblijnej bardzo ważną rolę odgrywa osoba Jezusa Chrystusa. On jest początkiem nowego stworzenia. W czasie eschatologicznym doprowadza całe stworzenie do pełni. Chrześcijanin powinien działać na rzecz ekologii, ponieważ świat jest stworzony przez Boga, został stworzony na nowo w Chrystusie Jezusie, a Kościół powinien być wspólnotą braterskiej miłości. Wszyscy powinni mieć sprawiedliwy dostęp do dóbr natury. Biblijna prawda o stworzeniu może być ważnym źródłem działań ekologicznych.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki ścisłe i przyrodnicze, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o ziemi i środowisku, nauki teologiczne
Ideologia „New Age” wobec życia i zdrowia człowieka

W czasach globalizacji współczesny człowiek musi radzić sobie z coraz większym wpływem ideologii New Age na swoje życie. Głoszenie relatywizmu moralnego staje się bardzo atrakcyjnym sposobem na życie, zwłaszcza dla ludzi, którzy w ten sposób uwalniają się od zbyt krępujących i ograniczających wolność człowieka norm etycznych, głoszonych zwłaszcza przez Kościół katolicki. Powstaje pęd do eliminowania najmniejszych trudności w całym procesie społecznym, kulturowym i etycznym. Pojawia się zła praktyka określania potrzeb duchowych. Tworzone są instytucje, które czują się odpowiedzialne za tworzenie rejestru potrzeb duchowych człowieka w poszczególnych czasach. New Age to tylko nowa metoda uprawiania gnozy, czyli takiej postawy duchowej, która w imię głębokiego poznania Boga ostatecznie odrzuca Jego słowo, zastępując je tym, co jest wymysłem samego człowieka. Nigdy nie została wycofana z obszaru chrześcijaństwa, ale zawsze jakoś z nim współistniała w postaci ukrytej praktyki para-religijnej, która bardzo głęboko zrywa z tym, co chrześcijańskie i wkracza w życie człowieka, tworząc zagrożenie dla jego życia i zdrowia.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Świadkowie Jehowy – geneza i główni przedstawiciele

W artykule przedstawiono genezę, strukturę organizacyjną i doktrynę Świadków Jehowy. Najpierw autor przedstawia problemy związane z definiowaniem sekty, następnie ilustruje strukturę organizacji wraz z jej głównymi przedstawicielami i wyznawanymi przez nich poglądami.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Strategie misyjnego działania Kościoła w Ameryce Łacińskiej

W swojej pracy misyjnej (lub ewangelizacyjnej) Kościół stosuje strategie, które zakładają działania racjonalne i funkcjonalne, odpowiadające danemu kontekstowi historycznemu i społecznemu, umożliwiając w ten sposób właściwy przekaz Ewangelii. W Ameryce Południowej można wyróżnić trzy podstawowe strategie, które są widoczne w posoborowej działalności misyjnej Kościoła: inkulturacja Ewangelii, wyzwolenie jako konsekwencja opcji na rzecz ubogich oraz rozwój struktur kościelnych. Strategia inkulturacji opiera się na uznaniu godności, tożsamości, integralności i bogactwa kultur tubylczych. Strategia misyjna wyzwolenia człowieka z niewoli grzechu i nędzy materialnej prowadzi do realizacji opcji na rzecz ubogich, wyraźnie zakorzenionej w Ewangelii. Strategia misyjna, która polega na wspieraniu rozwoju Kościołów lokalnych i tworzeniu nowych struktur kościelnych, docenia działalność ewangelizacyjną parafii i małych wspólnot kościelnych, które formują swoich członków w duchu Ewangelii i w tym samym duchu służą przemianie rzeczywistości ludzkiej w cywilizacji miłości. Wszystkie te strategie stosowane w działalności misyjnej Kościoła południowoamerykańskiego przenikają się i uzupełniają wzajemnie, wzywając ludzi do nawrócenia i prowadząc do spotkania z Chrystusem, dzięki któremu rozkwita nowa ludzkość" (por. VD 93).

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Ewolucja przeszkód pokrewieństw i powinowactwa w prawie kanonicznym i świeckim – od prawa biblijnego i rzymskiego do początków XX wieku

Artykuł dotyczy znaczenia terminów "pokrewieństwo" i "powinowactwo" oraz innych terminów genealogicznych. Druga część artykułu poświęcona jest ukazaniu historycznej ewolucji zakresu pokrewieństwa i powinowactwa jako przeszkód małżeńskich w prawie kanonicznym Kościoła rzymskokatolickiego, od jego źródeł w prawie biblijnym i rzymskim, aż do roku 1917, kiedy to ukazał się pierwszy Kodeks Prawa Kanonicznego. Ponadto w artykule ukazano wpływ prawa kanonicznego na kształtowanie się przeszkód pokrewieństwa i powinowactwa w prawie rodzinnym obowiązującym w Polsce do początku XX wieku.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki prawne, prawo kanoniczne, nauki teologiczne
Rodzic chrzestny i świadek chrztu w świetle prawodawstwa kościelnego

W tradycji katolickiej chrzest zajmuje wyjątkowe miejsce. Ta wyjątkowość wynika z faktu, że ten sakrament jest udzielany na wyraźne polecenie Jezusa Chrystusa (Mt 28,19), ale także z faktu, że jest pierwszym sakramentem, najpełniej wprowadzającym człowieka do wspólnoty Kościoła, uzdalniającym go do pełnego i owocnego przyjmowania innych sakramentów. Należy podkreślić, że zawsze dokonuje się to we wspólnocie, którego reprezentantami są chociażby rodzic chrzestny i świadek chrztu. W prezentowanym artykule zostało przedstawione stanowisko prawodawcy kościelnego dotyczące funkcji rodzica chrzestnego i świadka chrztu, ich powołania, kwalifikacji, zadań i obowiązków.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, prawo kanoniczne, nauki teologiczne
Znaczenie pieśni religijnej w liturgii Kościoła katolickiego

Celem artykułu - w którym jego autor podejmuje temat znaczenia pieśni religijnej w liturgii Kościoła katolickiego - jest przedstawienie genezy i rozwoju koncepcji pieśni religijnej w Kościele katolickim, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązującego w tym zakresie prawodawstwa kościelnego. Analizowane w artykule najważniejsze dokumenty kościelne oraz - tak dawne, jak i obecne - nauczanie wszystkich papieży wyrażają troskę o muzykę liturgiczną, której celem jest - poprzez swoje piękno - łączenie ludzi z Bogiem i bycie integralną częścią liturgii. Jednocześnie zauważa się, że pieśni ludowe, które w przeszłości były nakazane do wykonywania raczej poza Mszą Świętą, obecnie przeżywają ciągły rozwój. Obecnie pieśni ludowe stanowią powszechną normę i immanentną część każdej Mszy Świętej. Artykuł porusza również problemy związane z terminologią i wykonywaniem pieśni religijnych podczas nabożeństw liturgicznych, a także sposoby poprawy tej obecnej, dalekiej od ideału sytuacji.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki teologiczne
Przestrzeń wolności przypisywana człowiekowi przez etologów

Artykuł przedstawia akt ludzki z punktu widzenia etycznego i etologicznego. Jest to bardzo ważne ze względu na obszar wolności przypisany człowiekowi, ponieważ o wolności można mówić tylko w kontekście ludzkiego czynu. Następnie przedstawiono wkład etologii w etykę poprzez omówienie zachowań dziedzicznych i nabytych oraz agresji, która jest głównym tematem książki "Das sogenannte Böse" K. Lorenza. Wreszcie artykuł omawia obszar wolności przypisanej człowiekowi.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Problem nieśmiertelności duszy w ujęciu Dietricha von Hildebranda

Autor artykułu przedstawia myśl wybitnego współczesnego niemieckiego filozofa o orientacji fenomenologicznej na temat nieśmiertelności duszy - Dietricha von Hildebranda. Podkreślając, że myśl ta jest zgodna z klasycystyczną tradycją Platona, Arystotelesa i Akwinaty, jednocześnie wskazuje na jej oryginalny charakter. Widać to w argumentacji filozofa, który wykazuje nieśmiertelność duszy z dwóch perspektyw - pierwszej - z transcendencji człowieka ukazanej w działaniu osobowym (w jego aktach duchowych) i drugiej - z istnienia osobowego Boga. Oryginalność Hildebranda ujawnia się bliżej w kontekście porównania ze stanowiskiem Akwinaty.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii
Wychowanie do pięknej (radosnej) miłości

Artykuł jest próbą odpowiedzi na trzy pytania: Jak wychowywać dzieci w kontekście reewangelizacji Europy? Czym charakteryzuje się pedagogika narracyjna? Jak wychowywać dzieci do pięknej, radosnej miłości we współczesnym świecie? Współczesne wychowanie w domu i w szkole nie polega na ćwiczeniu woli i uczuć (intelekt jest niezbędny), natomiast cechy te powinny być integralnie nabywane poprzez wytrwałość w podejmowaniu wszelkich wysiłków i kształtowaniu charakteru. Proces sekularyzacji i globalizacji prowadzi do ograniczenia wiary i miłości do sfery wewnętrznej, prywatnej oraz proponuje moralność świecką sprzeczną z religią objawioną. W tej wizji wychowania Kościół i tradycyjna pedagogika katolicka są postrzegane jako instytucje promujące określone uprzedzenia i ingerujące w wolność człowieka. Potrzebna jest edukacja, która uczy krytycznego myślenia i proponuje proces dojrzewania w oparciu o wartości. Jedną z tych wartości jest "radość [i piękno] miłości", gdyż tylko ona "może znaleźć drogę i jest kompasem, który ją wskazuje" (patrz: Amoris laetitia 1,126 - 130,291). Pedagogika katolicka uczy takiej miłości i chce do niej prowadzić wszystkich.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, pedagogika, nauki teologiczne
Wielokulturowość a tożsamość młodego człowieka

Wojny w Syrii oraz innych krajach Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej wywołały kryzys migracyjny i wzmocniły dyskurs na temat tożsamości europejskiej. Opinie w tym temacie są bardzo spolaryzowane. W Polsce - zwłaszcza po atakach terrorystycznych w Brukseli 22 marca 2016 roku - wielu polityków i obywateli w ogóle kwestionuje możliwość przyjmowania emigrantów, argumentując, że taka polityka jest potrzebna dla ochrony tradycyjnych wartości chrześcijańskich. Niniejszy tekst jest kompilacją cytatów biblijnych i wypowiedzi trzech ostatnich papieży na temat emigracji.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, nauki teologiczne
Pokolenie Z – z kręgu kultury ponowoczesnej

Prezentowany artykuł ukazuje próbę zdefiniowania tożsamości młodych ludzi urodzonych po 1995 roku, których określa się jako "pokolenie Z". Są to młodzi ludzie z kręgu społeczeństwa ponowoczesnego. W epoce ponowoczesnej wszystko jest płynne, przemijające, niezobowiązujące, ale za to pełne możliwych dróg ucieczki z niekorzystnego środowiska. Model tożsamości młodzieży - obecnie 21-latków - oscyluje pomiędzy moratorium tożsamościowym a tożsamością rozproszoną. Różnica między tymi dwoma modelami polega na tym, że życie w modelu moratorium jest ciągłym wyborem, ale wybór ten dokonywany jest z wewnętrznych "alternatywnych orientacji", natomiast tożsamość podmiotu rozproszonego nie ma zestawu wewnętrznych orientacji, punkty zaczepienia znajdują się na zewnątrz. Można więc powiedzieć, że tożsamość ponowoczesnego (młodzieży Z) bardzo często przypomina rozrzucone w różnych miejscach puzzle, do których próbuje się dopasować podniesiony kawałek. Warto pamiętać, że konstruowanie tożsamości w tak młodym wieku, może być zdominowane raczej przez wymiar społeczno-kulturowy (socjalizacja wtórna) niż przez edukację.

Czasopismo: Studia Elbląskie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Społeczno-demograficzne czynniki warunkujące pozytywne postawy wobec imigrantów. Badanie przekrojowe wśród osób mających kontakt z imigrantami z racji pełnionych funkcji zawodowych

Artykuł prezentuje refleksję nad postawami wobec imigrantów osób będących z nimi w kontakcie z racji pełnionych funkcji zawodowych. Ma on charakter zarówno poznawczy, jaki i praktyczny, gdyż natężenie negatywnych postaw wobec imigrantów może mieć daleko idące konsekwencje dla przyjmujących i przyjmowanych. Badaną grupę stanowili nauczyciele, pracownicy służby zdrowia oraz służb mundurowych (straż graniczna i straż więzienna). Przekrojowe badanie przeprowadzono z wykorzystaniem autorskiego narzędzia do diagnozy postaw wobec migrantów (Kwestionariusz postaw wobec migrantów). Objęto nim 347 osób. Jego celem było określenie czynników warunkujących pozytywną postawę wobec imigrantów. Uzyskane wyniki wskazują, że tymi czynnikami są płeć, intensywność kontaktów, miejsce zamieszkania, wiek, posiadanie dzieci oraz wykształcenie.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Partycypacja społeczna młodzieży i jej wartościowanie. Analiza socjologiczna

Celem artykułu jest analiza poziomu i wybranych uwarunkowań partycypacji społecznej młodzieży oraz odpowiedź na pytanie, jak badani wartościują dobrowolne inicjatywy i działania proponowane na terenie szkoły. Teoretycznym punktem odniesienia są ustalenia przedstawicieli nauk społecznych na temat współczesnej sytuacji ludzi młodych, ich społecznej partycypacji i bierności, a także zagadnienie edukacji obywatelskiej. Przedmiot refleksji stanowią wyniki reprezentatywnych badań socjologicznych zrealizowanych w latach 2020 i 2021 wśród pełnoletnich uczniów szkół ponadpodstawowych na terenie archidiecezji lubelskiej. Tekst zawiera omówienie ich deklaracji dotyczących udziału w fakultatywnych grupach i inicjatywach organizowanych w szkole oraz w organizacjach i działaniach prospołecznych poza nią. Przeprowadzane analizy statystyczne uwzględniają zmienne niezależne: płeć, miejsce zamieszkani i religijność, mierzoną stosunkiem do wiary. Zastosowano również testy chi-kwadrat i V Cramera. Konkluzje wskazują na znacząco niski poziom partycypacji społecznej badanej młodzieży, ale też na potencjał tkwiący w jej pozytywnym wartościowaniu rożnych form zaangażowania oraz w gotowości do działań ukierunkowanych na pomoc innym w przyszłości.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Przemoc językowa jako zachowanie towarzyszące grającym w gry cyfrowe

Artykuł podejmuje z perspektywy językoznawczej problem przemocy językowej jako zjawiska charakterystycznego dla użytkowników gier komputerowych. Istnienie tego problemu społecznego jest dowodzone za pomocą badań o charakterze jakościowym. W celu wyodrębnienia językowych wyznaczników przemocy z wyartykułowanych podczas gry zachowań werbalnych w badaniach posłużono się analizą i interpretacją wypowiedzi interlokutorów. Wysnute wnioski pozwalają na postawienia tezy o przyczynach popularności gier cyfrowych.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Perinatalna opieka paliatywna w Polsce. Charakterystyka ilościowa wybranych aspektów

W artykule są omówione wyniki badania, którego celem była charakterystyka ilościowa świadczeniodawców, beneficjentów oraz świadczeń perinatalnej opieki paliatywnej (dalej: POP) w Polsce. Do analizy wybrano dane zastane obejmujące informacje ze stron internetowych instytucji określających się jako hospicja perinatalne, informacje o umowach na POP udostępniane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (dalej: NFZ) oraz internetową bazę sprawozdań merytorycznych organizacji pożytku publicznego. Ustalono, że na terenie 14 województw rozmieszczone są 23 placówki udzielające POP. W latach 2018–2020 placówki te różniły się ze względu na liczbę świadczeniobiorców w roku oraz zakres udzielanych świadczeń. Rozbieżności zauważono także w strukturze finansowania świadczeń – nie wszystkie placówki miały odpowiedni kontrakt z NFZ. Otrzymane wyniki prowadzą do wniosku, że jakość opieki dla rodziny z prenatalną diagnozą wady letalnej dziecka może zależeć od tego, do jakiej placówki trafi.

Czasopismo: Zeszyty Naukowe KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne