rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Pięć lat internowania. Biskup lubelski Marian Leon Fulman na plebanii kościoła kolegiackiego pw. św. Małgorzaty w Nowym Sączu (1940–1945)

Marian Leon Fulman był biskupem diecezji lubelskiej w latach 1918–1945. Gdy wybuchła druga wojna światowa został aresztowany przez Niemców pod fałszywym zarzutem posiadania broni. 27 listopada 1939 roku został skazany przez nazistowskie władze okupacyjne na karę śmierci. Karę tę zamieniono na ciężkie więzienie w Oranienburgu-Sachsenhausen. Biskup przebywał tam od 4 grudnia 1939 roku. Zapewne na skutek interwencji nuncjusza papieskiego w Berlinie bp Fulman został zwolniony z więzienia, ale nie pozwolono mu wrócić do Lublina. Został internowany w Nowym Sączu, gdzie od 25 lutego 1940 roku mieszkał na plebanii kościoła kolegiackiego pw. św. Małgorzaty. Miejscowy proboszcz ks. Roman Mazur przyjął go bardzo gościnnie. Biskup Fulman przez pięć lat kierował na odległość diecezją lubelską. Na plebanii miał do dyspozycji dwa pokoje. W jednym z nich została urządzona prywatna kaplica, gdzie biskup wyświęcił sekretnie 37 księży dla diecezji lubelskiej. W czasie internowania, 17 listopada 1943 roku, biskup obchodził jubileusz 25-lecia przyjęcia święceń biskupich. Z tej okazji otrzymał list gratulacyjny od papieża Piusa XII. W maju 1944 roku biskup uzyskał zgodę na powrót do swojej diecezji. Ze względu na podeszły wiek i zły stan zdrowia nie zdołał od razu rozpocząć powrotnej podróży. Wkrótce możliwość tę zablokowały działania na froncie wojennym. Opuścił Nowy Sącz dopiero 9 lutego 1945 roku. Umarł w Lublinie kilka miesięcy później. W 70. rocznicę tego wydarzenia odbyły się w Nowym Sączu uroczystości z udziałem arcybiskupa lubelskiego Stanisława Budzika i biskupa tarnowskiego Andrzeja Jeża. Na świadectwo pobytu bp. Fulmana w Nowym Sączu 9 lutego 2015 roku umieszczono wewnątrz budynku plebanii kościoła pw. św. Małgorzaty specjalną pamiątkową tablicę.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Komemoracja osoby papieża w eucharystycznej celebracji Kościoła

Eucharystia jako najważniejszy sakrament jedności Kościoła (sacramentum unitatis) jest celebrowana w łączności z Chrystusem, który rządzi swoim Kościołem przez papieża i biskupów. Osoba i urząd papieża stanowi w tym względzie widzialny fundament jedności wiary i modlitwy, dlatego też biskup Rzymu „pełniący w Kościele posługę Piotra, jest zjednoczony z każdą celebracją Eucharystii i wymieniany w niej jako znak i sługa jedności Kościoła powszechnego” (KKK 1369).Modlitewna komemoracja osoby papieża w kontekście celebracji eucharystycznej obejmuje formularz mszalny pro Papa, jest stałym elementem intercessiones Modlitw eucharystycznych Missale Romanum Pawła VI oraz ma swoje uzasadnione miejsce podczas modlitwy powszechnej. W ten sposób uczestnicy liturgii mszalnej podkreślają jedność wiary i modlitwy we wspólnocie Kościoła pielgrzymującego, gdzie cum Petro et sub Petro pragną otrzymać obiecane przez Chrystusa królestwo nieba.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Charakterystyczne cechy egzegezy Pisma Świętego św. Tomasza z Akwinu

Święty Tomasz z Akwinu był nie tylko znakomitym filozofem i teologiem, ale także niestrudzonym egzegetą Pisma Świętego. Spod jego pióra wyszły komentarze zarówno do ksiąg Starego, jak i Nowego Testamentu. Egzegeza św. Tomasza z Akwinu odznacza się kilkoma cechami. Jest to egzegeza oparta na dwóch fundamentalnych regułach: analogii wiary katolickiej i analogii wiary biblijnej. Ponadto posiada także charakterystyczny dla całej egzegezy średniowiecznej rys scholastyczny, patrystyczny i teologiczny.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Muzyka w statutach synodów diecezji tarnowskiej

Zwoływane przez biskupów tarnowskich synody diecezjalne wśród wielu poruszanych zagadnień pastoralnych wypowiadały się też w kwestiach śpiewu i muzyki w liturgii. W okresie przedsoborowym ukazywały muzykę liturgiczną jako ozdobę celebracji, a po Soborze Watykańskim II jako jej integralną część. Podkreślano w dokumentach synodalnych chwałę Bożą i uświęcenie wiernych jako istotne cele muzyki liturgicznej, jej powiązanie ze słowem, znaczenie chorału gregoriańskiego oraz polifonii palestrinowskiej, sakralny charakter wyłączjący wszystko, co świeckie. Dużą wagę przywiązywano do istnienia i posługi chórów i innych zespołów wokalnych, do wykształcenia zarówno duszpasterzy, jak i organistów. Wiele uwagi synody poświęciły kwestiom organistowskim (zatrudnienie na umowę, warunki płacowe i bytowe muzyków kościelnych).

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Proboszczowie kanonii w Biegonicach

Artykuł przedstawia sylwetki duchownych, którzy pełnili funkcję proboszczów w parafii św. Wawrzyńca w Biegonicach. Ramy czasowe określają lata istnienia kapituły św. Małgorzaty w Nowym Sączu (1448–1791). Parafia w Biegonicach została jedną z kanonii wspomnianej kapituły, dlatego urząd proboszcza związany był z godnością kanonicką, chociaż były od tego wyjątki. Opracowanie ma na celu przedstawić sylwetki proboszczów, ale także ukazać ich wpływ na parafialne duszpasterstwo, które w głównej mierze zależy od proboszcza – pasterza konkretnej parafii.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
„Dziś ze mną będziesz w raju” (Łk 23, 43) – znaczenie wyrażenia para,deisoj na tle myśli judaistycznej

W Nowym Testamencie, szczególnie w wersji Łukaszowej, raj jest postrzegany jako błogosławiony stan przebywania z Jezusem i w takim aspekcie różni się on od judaistycznej idei raju jako wypełnionej szczęściem poczekalni na mające dopiero nadejść wielkie wydarzenia, w których niebagatelną rolę odegra prorok Eliasz, a które związane są ściśle z wyczekiwanym z utęsknieniem Dniem Jahwe. Nowotestamentalną pełnię szczęścia osiąga się nie inaczej, jak w relacji z bezgranicznie kochającym Bogiem w Osobie Jezusa Chrystusa. Owa relacja jest dla każdego człowieka największym wydarzeniem, bo w nią wpisane jest zbawienie. Czas i miejsce jej nawiązania nie jest determinowane bliżej nieokreśloną przyszłością, czy nawet chwilą śmierci, ale zależy od woli i otwarcia ludzkiego serca.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Eliasz – wzór sługi słowa Bożego

Prorok Eliasz jest niewątpliwie szczególną postacią tak dla Starego Testamentu, jak i dla uczniów Chrystusa. Jego dzieje niewątpliwie mogą, co więcej, powinny stać się wzorem dla głosicieli słowa Bożego. Przymioty Eliasza – nade wszystko jest wiara i wierność słowu Bożemu – sprawiały, że jego misja miała moc. Sprawiały, że Eliasz wiernie trwał jako prawdziwy prorok Jedynego Boga Jahwe. Poznawanie i medytowanie jego dziejów z pewnością jest pomocne dla współczesnych proroków Jedynego Boga.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Obecność cudownego wizerunku Matki Bożej Łaskawej ze Lwowa w Tarnowie i wątki tarnowskie w biografii abp. Eugeniusza Baziaka

Liczne związki abp. Eugeniusza Baziaka z Tarnowem, szczególnie jego zaufanie do pasterza diecezji bp. Jana Stepy, pozwoliły na złożenie w depozycie dwóch najcenniejszych skarbów metropolii lwowskiej – srebrnej trumienki z relikwiami bł. Jakuba Strzemię oraz obrazu Matki Bożej Łaskawej. Wizerunek Matki Bożej z lwowskiej katedry łacińskiej jest dla Polaków szczególną narodową pamiątką. To przed nim 1 kwietnia 1656 roku król Jan Kazimierz ślubował bronić wiary katolickiej i praw ludu, a Maryję obrał Królową Korony Polskiej. Po drugiej wojnie światowej zmieniły się granice naszej ojczyzny i Lwów pozostał poza nią. Arcybiskup Baziak wywiózł tę ważną relikwię do Polski. Nie mógł zostawić tak wielkiego skarbu. Nie mógł narażać go na profanację czy zniszczenie. Tarnów stał się ważnym przystankiem, gdzie przez wiele lat ukrywany był ten cenny wizerunek.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Patrystyczny przedsiębiorca. Pojęcie działania przedsiębiorczego w świetle pism wybranych pisarzy wczesnochrześcijańskich

W bogactwie i różnorodności myśli patrystycznej znajdujemy wiele odniesień do życia gospodarczego i przedsiębiorczego. Problematyka ta, mimo że nie zyskała u autorów wczesnochrześcijańskich spójnej formy, w postaci traktatów ekonomicznych czy nawet teologicznych, to jednak nie była im obca.W swoich pismach autorzy ci prezentują szerokie odniesienie do problemów ekonomicznych i polityki gospodarczej współczesnego im społeczeństwa. Kreślą także pewną ideę działania przedsiębiorczego, typową dla kupców i ludzi bogatych. Dostrzegają płynące z tej aktywności zarówno niebezpieczeństwa, jak i korzyści.Podkreślają, że konieczne jest nie tyle zreformowanie owego ekonomicznego mechanizmu działania kupieckiego – przedsiębiorczego, który ze swej natury był im obcy, ile bardziej dostrzeżenie potrzeby przemiany moralnej i etycznej kupca, bogacza – przedsiębiorcy, który działa w strukturze owego mechanizmu. Chodzi zatem o pogodzenie ze sobą naturalnej tendencji jednostki do bogacenia się i pomnażania dóbr z troską o jej osobiste uświęcenie i o dobro wspólne. „Patrystyczny przedsiębiorca” ma być człowiekiem cnoty, który kieruje się zasadą wzajemności, solidarności i pomocniczości. Więcej, wydaje się, że dynamizm przedsiębiorczy nie może być obcy żadnemu wierzącemu. Każdy bowiem winien mieć coś z kupieckiego, przedsiębiorczego ducha, tj. posiąść tajemnicę inwestowania, ryzyka, zysku, aby pomnażając i rozdając hojnie swoje bogactwa materialne, wzrastać w bogactwie duchowym, w cnocie i w ten sposób przemieniać gospodarczą rzeczywistość rynku.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Duch Święty jako Miłość w De Trinitate św. Augustyna

Potrzeba było wielu lat i związanych z nimi uporczywych poszukiwań, aby św. Augustynowi udało się przejść od „nieznanego” Boga do Boga nie tylko umiłowanego, ale i będącego samą Miłością. Jako „Wielki Nieznany” prezentował się bowiem początkującemu kapłanowi z Hippony Duch Święty, a objawiona prawda, że „Bóg jest miłością” (1 J 4, 8–16), trudna do pogodzenia z podstawową zasadą wiary o Trójcy Świętej, tj. o Bogu jedynym w swej istocie i troistym w Osobach. Problematyka pochodzenia i imienia „Duch Święty” znajduje obszerne omówienie w De Trinitate, i to tam zwłaszcza, w ostatniej księdze biskup Hippony wyjaśnia, z jakich powodów Ducha Świętego nazywamy zwłaszcza Jednością, Miłością i Darem.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Rola cudu w apologetyce przed II soborem watykańskim. Refleksja na podstawie analizy ówczesnych podręczników akademickich

W niniejszym artykule autor podjął refleksję nad tym, jaka była rola cudu w wykładzie podręcznikowym apologetyki przed Vaticanum II. Szukając odpowiedzi na to pytanie, najpierw przedstawił nauczanie I Soboru Watykańskiego na temat cudu i jego roli. Następnie poddał analizie kilka polskojęzycznych podręczników akademickich do apologetyki, jakie pojawiły się przed II soborem watykańskim, aby zbadać w nich funkcję cudu w relacji do Objawienia.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Idea Bożej wszechmocy a problem zła

Tematyka artykułu oscyluje wokół koncepcji Bożej wszechmocy postrzeganej przez pryzmat głównego problemu teodycei, która stara się znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego Bóg pozwala na zło. Jeden z argumentów wykorzystywanych w ramach tej dyscypliny odnosi się do różnego rodzaju ograniczeń Bożej wszechmocy, które decydują o tym, że z pewnych względów wszechmocny Stwórca nie może zapobiec różnym formom zła. Takim ograniczeniem jest np. wolność darowana człowiekowi – pozwalając na istnienie wolnej woli Bóg nie może powstrzymać działań człowieka prowadzących do zła. W artykule poddano analizie nieco inny aspekt tego samego ograniczenia, który ma związek z funkcjonowaniem świata przyrody: Bóg daje wolność nie tylko rozumnemu człowiekowi, ale również całej materii, która w granicach wyznaczonych przez prawa przyrody może doświadczać autentycznej autonomii. W tej interpretacji zło fizyczne jawi się jako prosta konsekwencja integralności procesów przyrodniczych. Pierwsza część artykułu dotyczy samej idei Bożej wszechmocy; w drugiej części idea ta zostaje odniesiona do koncepcji praw przyrody; w trzeciej i ostatniej omówiony jest tzw. nieinterwencjonistyczny model działania Boga w przyrodzie.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Czy zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest faktem naukowym?

Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest jednym z fundamentalnych dogmatów wiary chrześcijańskiej. Czy to wydarzenie może zostać uznane za fakt naukowy? Celem artykułu jest próba odpowiedzi na to pytanie. W pracy tej zostanie przedstawiona apologia popularna Josha McDowella, która stwierdza możliwość udowodnienia tego faktu. Zdanie odmienne zostanie ukazane w poglądach Hellera, który mówi o działaniu Boga w świecie bez naruszania naturalizmu metodologicznego w nauce.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Powstanie człowieka – niektóre kontrowersje

Niniejszy artykuł przedstawia niektóre kontrowersje dotyczące powstania człowieka. Pierwsza część podejmuje kwestię ustalenia pierwszego reprezentanta rodzaju ludzkiego. Dalsza część poświęcona jest zagadnieniu ewolucji Homo erectus prowadzącej do wyłonienia się Homo sapiens. Przedstawione są dwie, najbardziej skrajne pod względem swoich założeń teorie: hipoteza ewolucji wieloregionalnej oraz hipoteza afrykańskiego zastąpienia. W następnej kolejności omówione są różne definicje gatunku, stosowane przez przyrodników, opisana jest ich rola w procesie tworzenia taksonomii oraz interpretacji materiałów kostnych. Ostatnia część poświęcona jest kontrowersjom wokół neandertalczyka i jego roli w procesie ukształtowania się człowieka współczesnego.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Teologiczne założenia odnowy i reformy liturgicznej II Soboru Watykańskiego

Artykuł podejmuje problematykę odnowy i reformy liturgii po II soborze watykańskim, aby ukazać jej konieczność i najgłębszą istotę, o które zapomina się w obecnie wraz z promocją powrotu do liturgii trydenckiej (w formie nadzwyczajnej). Został podzielony na dwie części. W pierwszej nakreślono krótko kontekst historyczny, zaznaczając cztery najważniejsze momenty: ruch liturgiczny, działalność Komisji liturgicznej Piusa XII, ogłoszenie Konstytucji soborowej o świętej liturgii Sacrosanctum Concilium oraz powołanie Rady do Wykonania Postanowień Soborowej Konstytucji o liturgii. W drugiej części zostały zaprezentowane podstawowe założenia teologiczne posoborowej odnowy liturgicznej. Zostały one skoncentrowane wokół czterech najważniejszych zagadnień wyrażających się w odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czym jest liturgia w swej najgłębszej istocie, czyli co się celebruje? 2. Kto celebruje liturgię? 3. Jaki jest cel liturgii? oraz 4. Jak Kościół ma celebrować liturgię?

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Prawne aspekty urzędu obrońcy węzła w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Rozważając problematykę związaną z urzędem obrońcy węzła małżeństwa, należy stwierdzić, że jest to instytucja konieczna dla dobra wspólnego Kościoła katolickiego. Przesłanką do ustanowienia obrońcy węzła była ochrona dobra publicznego. Nie jest on przedstawicielem samego siebie ani stron procesowych, ale reprezentantem Kościoła. Można więc stwierdzić, że ma on za sobą przychylność prawa kanonicznego względem spraw dotyczących ważności małżeństwa. Stąd jego rola nie polega na dowodzeniu czegokolwiek, lecz na rozumnym i słusznym podważaniu argumentacji sugerującej nieważność małżeństwa. Jego udział w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa powinien mieć charakter dynamiczny, mający na celu odkrycie prawdy obiektywnej. Głównym zadaniem jest przedstawienie tego wszystkiego, co przemawia za ważnością węzła małżeńskiego. Posługa obrońcy węzła małżeńskiego wymaga znajomości prawa kanonicznego, ale i umiejętności łączenia wiedzy naukowej oraz doświadczenia z konkretnymi sytuacjami ludzkimi.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Kult św. Jana de Matha i św. Feliksa Walezego w Brewiarzu rzymskim

Celem artykułu jest przedstawienie kultu św. Jana de Matha i św. Feliksa Walezego w Brewiarzu rzymskim. Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej autor omawia drogę świętych do chwały ołtarzy oraz rozwój ich kultu liturgicznego, w drugiej natomiast analizuje poświęcone im czytania hagiograficzne z Brewiarza rzymskiego, zawierające wiele informacji na temat ich życia i świętości. Uwzględnia przy tym zmiany, jakie dokonały się w tych tekstach w wyniku kolejnych reform liturgicznych. Pozwala to nie tylko lepiej poznać sylwetki założycieli Zakonu Przenajświętszej Trójcy i Niewolników, lecz także ukazać ich znaczenie w różnych epokach.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Szczególnie zasłużeni dla nauki i kultury. Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w latach 2015–2018

Doktor honoris causa jest stopniem akademickim przyznawanym komuś, kto miał szczególny wkład w rozwój określonej dyscypliny, społeczeństwa lub Kościoła. W latach 2015–2018 doktorat honoris causa Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie otrzymali: Profesor Elie Wiesel – 30 czerwca 2015, Papież Benedykt XVI – 3 lipca 2015, Arcybiskup Celestino Migliore – 16 października 2015, Ksiądz Professor Michał Heller – 22 czerwca 2016, Kardynał Profesor Gerhard Ludwig Müller – 16 października 2017, Profesor Rémi Brague – 11 stycznia 2018. W niniejszym artykule są przedstawione wszystkie osoby docenione przez Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie za wysiłki na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów na całym świecie poprzez promowanie międzywyznaniowego dialogu, zrozumienie, wnikliwą inteligencję oraz ich znaczący wkład na rzecz Kościoła.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Znaczenie historyczne i wartość artystyczna szat liturgicznych z opactwa benedyktynów w Tyńcu

Zachowane do dziś szaty liturgiczne z opactwa benedyktynów w Tyńcu świadczą o wysokim poziomie rozwijającej się w tym ośrodku kultury religijnej i artystycznej. Na skutek kasaty austriackiej klasztoru w 1816 roku zabytki te uległy rozproszeniu. Odnajdziemy je dzisiaj poza Tyńcem, przede wszystkim w katedrze tarnowskiej i Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie oraz w kościołach archidiecezji krakowskiej i diecezji tarnowskiej. Do nowo odkrytych, zachowanych w opactwie tynieckim należą trzy ornaty: zielony z włoskiego aksamitu cyzelowanego z 1. ćw. XVII wieku (il. 1), czerwony z weneckiego lub genueńskiego aksamitu z 3 ćw. XVII wieku (il. 2) i czerwony z adamaszku broszowanego (il. 3), należący do opata komendatoryjnego i prymasa Stanisława Szembeka oraz pięć makat, uszytych za opata Placyda Galińskiego (1969–1977) z tkanin z XVII i XVIII wieku (il. 4). W katedrze tarnowskiej znalazł się ornat oznaczony kartuszem herbowym opata komendatariusza i prymasa Teodora Potockiego. Z kościoła parafialnego we wsi Brzozowa w diecezji tarnowskiej pochodzi najpewniej tyniecki ornat ufundowany przez króla Stefana Batorego. Ponadto „tynecjana” odnajdziemy także w Tuchowie, gdzie benedyktyni mieli swoją prepozyturę w latach 1460–1821. W obecnym Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny, nad którym opiekę sprawuje zakon redemptorystów, znalazło się pięć ornatów, ozdobionych rodzimym haftem w okresie od końca XVII do połowy XVIII wieku. Dwa podobnie wykonane ornaty zachowały się także w kościele parafialnym pw. św. Jakuba.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Niepokalane Poczęcie a duchowość katolicka

Według papieża Jana Pawła II „dogmat Niepokalanego Poczęcia stanowi wspaniałą doktrynalną syntezę wiary chrześcijańskiej” (Anioł Pański, 8.12.1988). W świetle tego dogmatu pełniej i wyraźniej ukazują się fundamentalne prawdy dotyczące życia duchowego.Autor artykułu, analizując prawdę o niepokalanym poczęciu jako dziełu Przenajświętszej Trójcy w osobie Maryi, przedstawia w zarysie, w jaki sposób ta jedna z zasadniczych prawd mariologicznych inspiruje duchowość katolicką. Pod tym kątem rozpatruje więc chrystocentryzm niepokalanego poczęcia, rolę Ducha Świętego, eklezjalny oraz antropologiczno-personalistyczny wymiar tej tajemnicy.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Krytyka nowożytnej postaci chrześcijaństwa zachodniego z perspektywy tradycjonalizmu integralnego

Przedmiotem niniejszej pracy jest krytyka nowożytnych form chrześcijaństwa zachodniego sformułowana przez głównych przedstawicieli tradycjonalizmu integralnego. Celem pracy jest wskazanie najważniejszych zarzutów ze szczególnym uwzględnieniem ich metodologicznego tła. Za podstawową przyczynę degeneracji nowożytnej kultury i religii uznano renesansowy humanizm tożsamy z antropocentryzmem i indywidualizmem. Skutkiem takiej zmiany perspektywy był upadek tradycyjnej metafizyki pojmującej człowieka w kontekście hierarchicznie uporządkowanego świata, będącego przejawem boskiego ładu, którego człowiek był częścią. W kontekście religijnym efektem przeniesienia akcentów z wszechświata na człowieka jest sentymentalizm, moralizm i synkretyzm religijny, które swój najpełniejszy wyraz znalazły w protestantyzmie.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
W poszukiwaniu spełnienia

Każdy człowiek oczekuje od swojego życia czegoś więcej niż tylko zaspokojenia jego podstawowych potrzeb. Gdy tylko ma możliwość, szuka uzasadnienia swojego istnienia w świecie, celu swojego istnienia, szczęścia. Artykuł omawia temat spełnienia w życiu człowieka. Podejmuje próbę definicji spełnienia w oparciu o cytat z dzieła Edyty Stein. Rozważa korelację między pojęciami „spełnienie” i „szczęście”, odnosząc się do klasycznego rozumienia szczęścia u trzech wielkich filozofów: Sokratesa, Arystotelesa i św. Tomasza. Następnie analizuje rolę wyznaczenia celu w życiu w osiągnięciu spełnienia. Na koniec podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, czy osiągniecie spełnienia w dzisiejszych czasach w ogóle jest możliwe.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Instytucja zaręczyn w ujęciu ks. Józefa Pelczara na podstawie prawa katolickiego

Artykuł jest przykładem wzorcowego wyłożenia tematu przez ks. Pelczara w oparciu o aktualnie obowiązującą doktrynę prawną oraz odpowiednie kazusy ułatwiające zrozumienie tematu. Podstawowym źródłem pracy jest podręcznik ks. Józefa Sebastiana Pelczara pt. Prawo małżeńskie katolickie z uwzględnieniem prawa cywilnego obowiązującego w Ausryi, w Prusach i w Królestwie Polskim wydany w Krakowie w 1898 roku. Na treść przedłożenia składają się następujące kwestie związane z instytucją zaręczyn: wymogi do ważności zaręczyn, forma przyrzeczenia podczas zaręczyn, rodzaje zaręczyn, skutki zawartych zaręczyn, zerwanie zawartych zaręczyn, zadania proboszcza przy zawieraniu zaręczyn, rola sądu małżeńskiego w sprawach zaręczyn, odszkodowanie z powodu zerwania zaręczyn. Celem artykułu jest przybliżenie czytelnikowi instytucji zaręczyn widzianej z perspektywy wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego, późniejszego rektora tejże uczelni (1882/1883), biskupa i od 2003 roku świętego – Józefa Sebastiana Pelczara.

Czasopismo: Tarnowskie Studia Teologiczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia