rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Sprawozdanie z Ogólnopolskiej e-Konferencji Naukowej „Doświadczanie pandemii COVID-19 w Polsce” (16–17.09.2020, Poznań, Polska)

W dniach 16–17 września 2020 r. odbyła się Ogólnopolska e-Konferencja Naukowa pt. „Doświadczanie pandemii COVID-19 w Polsce”. Celem konferencji było omówienie wstępnych wyników badań obejmujących psychologiczne i socjologiczne następstwa wybuchu pandemii SARS-CoV-2 (inaczej: nowego koronawirusa) w zakresie indywidualnego i społecznego funkcjonowania. Z uwagi na sytuację epidemiologiczną w Polsce organizatorzy zdecydowali się całość konferencji przeprowadzić w formule zdalnego dostępu za pomocą rozwiązań MS Teams (środowisko Microsoft Office 365). Konferencja składała się z 4 paneli dyskusyjnych, 10 sesji referatowych oraz sesji posterowej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Skala Przekonań Dorosłych Eurosierot (SPDE) – założenia teoretyczne i analiza właściwości psychometrycznych

Celem niniejszego badania była analiza właściwości psychometrycznych Skali Przekonań Dorosłych Eurosierot (SPDE) – autorskiego narzędzia do badania przekonań na swój temat osób dorosłych, których rodzice emigrowali w przeszłości zarobkowo. Zbadano 327 młodych dorosłych będących eurosierotami. W wyniku przeprowadzonych analiz stwierdzono, że SPDE obejmuje 13 twierdzeń tworzących 3 wymiary: Dążenie do doskonałości, Separacyjne poczucie winy i Przekonanie o bezwartościowości. SPDE charakteryzuje się dobrymi parametrami psychometrycznymi i może być stosowana w badaniach naukowych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Fundament moralny świętości jako predyktor potępienia zachowań dotyczących traktowania własnego ciała

Osoby potępiające niektóre zachowania związane z traktowaniem własnego ciała (np. aborcja czy przypadkowy seks) najczęściej odwołują się do argumentów akcentujących rolę krzywdy lub tradycji. Celem opisywanych badań była konfrontacja tych uzasadnień z hipotezą wywiedzioną z koncepcji fundamentów moralnych mówiącą o tym, że źródeł negatywnej oceny takich zachowań należy poszukiwać w silnej akceptacji fundamentu moralnego świętości. Badanie zostało przeprowadzone na grupie 312 osób (222 kobiety, 89 mężczyzn, jedna osoba nie podała płci) w wieku od 18 do 84 lat (M = 34,34; SD = 14,4), które wypełniały kwestionariusz fundamentów moralnych mierzący poziom akceptacji kodów moralnych, dokonywały oceny moralnej sześciu zachowań związanych z traktowaniem własnego ciała oraz ustosunkowały się do kwestii legalizacji związków jednopłciowych oraz edukacji seksualnej. Wyniki potwierdzają hipotezę o tym, że potępienie moralne omawianej kategorii zachowań jest przede wszystkim zakorzenione w etyce świętości, jednocześnie kwestionując uzasadnienia akcentujące role krzywdy lub tradycji. W dyskusji wskazano na wnioski dla intuicjonistycznego modelu oceny moralnej oraz dla rozumienia toczącej się w Polsce debaty publicznej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wspomnienie

Dnia 29 lipca 2020 roku odszedł na zawsze Profesor Tadeusz Gałkowski, wybitny naukowiec, pionier psychologii rehabilitacyjnej w Polsce, nauczyciel i mistrz wielu psychologów, logopedów, surdopedagogów i audiofonologów.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Różnice psychologiczne pomiędzy aktorami teatralnymi a iluzjonistami w zakresie kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej

Inteligencja emocjonalna to zespół zdolności odpowiedzialnych za rozpoznawanie emocji, ich kontrolę, rozumienie oraz empatię. Kompetencje społeczne dotyczą efektywnego funkcjonowania w sytuacjach wymagających asertywności, intymności oraz w sytuacjach ekspozycji społecznej. Celem badań było sprawdzenie, czy grupa aktorów teatralnych (N = 52) różni się od grupy iluzjonistów (N = 53) pod względem inteligencji emocjonalnej i kompetencji społecznych – zmiennych, które są istotne z punktu widzenia wykonawstwa scenicznego i zawodów artystycznych. Ponadto sprawdzono, jak grupa artystów scenicznych (aktorzy teatralni i iluzjoniści ujęci razem; N = 105) różni się od osób niewystępujących (N = 105) w zakresie analizowanych zmiennych. Badania porównawcze aktorów i iluzjonistów wykazały istotne różnice w skali rozumienia emocji i kompetencji związanych z sytuacjami wymagającymi asertywności.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Recenzja: Psychologia wychowania. Wybrane problemy (2020), red. nauk. H. Liberska, J. Trempała. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Recenzowania książka pt. Psychologia wychowania. Wybrane problemy to doskonała monografia przygotowana przez znamienitych psychologów, której redaktorami naukowymi są Hanna Liberska i Janusz Trempała. Stanowi ona ogromne przedsięwzięcie naukowe ukazujące dorobek naukowobadawczy w psychologii wychowania zarówno w zakresie nowych, jak i tradycyjnych obszarów.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Rola cech temperamentalnych w kształtowaniu proaktywności skazanych odbywających karę pozbawienia wolności

Od kilku lat idea proaktywnych działań skazanych jest przedmiotem badań empirycznych oraz deliberacji teoretycznych. W związku z rosnącym zainteresowaniem cechami ukształtowanymi genetycznie, które przyczyniają się pośrednio lub bezpośrednio do konstruktywnych zmian środowiskowych, w przedstawianym badaniu podjęto próbę ustalenia potencjalnych zależności pomiędzy cechami temperamentu a proaktywnością skazanych mężczyzn. Przeprowadzone analizy statystyczne wykazały, że aktywność i towarzyskość ma związek z proaktywnością osób pierwszy raz karanych, natomiast w przypadku recydywistów zauważono zależność pomiędzy ich towarzyskością a proaktywnością.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Satysfakcja seksualna i jej znaczenie w bliskich związkach emocjonalnych

Badanie miało na celu ocenę znaczenia satysfakcji seksualnej dla zaangażowania w bliski związek emocjonalny. Analizy obejmowały także płeć, orientację seksualną, okres obecnego związku oraz liczbę wcześniejszych związków. Uczestnikami badania były osoby o orientacji homoseksualnej (230 osób badanych) i heteroseksualne (300 osób badanych). Do badań wykorzystano: ankietę socjodemograficzną, Kwestionariusz Satysfakcji Seksualnej Nomejko i Dolińskiej-Zygmunt (2014) oraz Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego (KZI) autorstwa Janickiej i Szymczaka (2017) – polska adaptacja Inwentarza Zaangażowania Stanleya i Markmana. Wyniki badań dowiodły, że długotrwały charakter związku i niewielka liczba wcześniejszych związków lub ich brak wpływają korzystnie na satysfakcję seksualną lesbijek, a ostatecznie na ich zaangażowanie w relację z partnerem. Natomiast sukcesywna kohabitacja ma negatywny wpływ na stabilność związku, co zaobserwowano u homoseksualnych mężczyzn i osób heteroseksualnych. Omówiono potencjalne procesy leżące u podstaw tych ustaleń.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wspomnienie

Doktor Alicja Szmaus-Jackowska (8.09.1975–16.12.2020), wieloletni pracownik Wydziału Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, wbrew naszym nadziejom, zmarła w nocy z 16 na 17 grudnia 2020 roku.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Znaczenie wsparcia społecznego dla dobrostanu psychicznego osób leczących się z powodu niepłodności

Prezentowane badania obejmują analizę związku wsparcia społecznego i odczuwanego dobrostanu psychicznego wśród kobiet i mężczyzn zmagających się z niepłodnością. Założenie dotyczące znaczenia wsparcia społecznego dla dobrostanu psychicznego zostało zaczerpnięte z literatury przedmiotu wskazującej, że procesy wsparcia społecznego stanowią pierwszy krok, aby pomóc niepłodnym parom radzącym sobie z niepłodnością. W badaniach wykorzystano Kwestionariusz Wsparcia Społecznego K-Wspo autorstwa Sommera i Fydricha 1989 w polskiej adaptacji Zygfryda Juczyńskiego (w druku) do oceny wsparcia społecznego oraz Skalę Psychological Well-Being of Carol Ryff w polskiej adaptacji Karaś i Cieciucha (2017) do diagnozy odczuwanego dobrostanu psychicznego. W badaniach wzięło udział 98 osób (50 kobiet i 48 mężczyzn) zmagających się z problemem niepłodności. Badania wskazują na znaczenie poszczególnych rodzajów wsparcia (emocjonalnego, praktycznego, integracji społecznej) dla odczuwanego dobrostanu psychicznego. Wykazano również, że wsparcie społeczne jest predyktorem ogólnego dobrostanu wśród badanych osób.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Inteligencja emocjonalna i wsparcie społeczne a prężność u nastolatków w okresie wczesnej adolescencji

Celem badania było poszukiwanie związków pomiędzy inteligencją emocjonalną oraz wsparciem społecznym a prężnością w grupie nastolatków. W badaniu uczestniczyło 132 adolescentów (75 dziewcząt i 57 chłopców) w wieku od 15 do 17 lat. Użyto następujących narzędzi kwestionariuszowych: Skala Pomiaru Prężności (SPP-18), Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej (INTE), Skala Wsparcia Społecznego. Otrzymane wyniki wskazują, iż inteligencja emocjonalna jest istotnie dodatnio związana z prężnością u zbadanej młodzieży, przy czym wykorzystywanie emocji w celu wspomagania myślenia i działania okazało się czynnikiem silniej związanym z prężnością niż umiejętność rozpoznawania emocji. W przeciwieństwie do zakładanego kierunku zależności prężność była w większym stopniu związana ze wsparciem ze strony rodziców/opiekunów niż przyjaciół/znajomych czy nauczycieli. Najsilniejsze korelacje z prężnością wykazano w przypadku wsparcia emocjonalnego i wartościującego od rodziców. Analiza regresji wykazała, że im wyższa inteligencja emocjonalna i wsparcie wartościujące od rodziców oraz niższe wsparcie instrumentalne, tym wyższa prężność młodzieży. Wnioski płynące z uzyskanych wyników mogą być pomocne przy tworzeniu programów promocji zdrowia psychicznego wśród młodzieży.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wdzięczność a dobrostan człowieka – zależności i mechanizmy

Celem tekstu jest przybliżenie badań ukazujących związki korelacyjne i przyczynowo-skutkowe między skłonnością do doświadczania wdzięczności a dobrostanem, w ujęciu subiektywnym i dobrostanu psychicznego, a także wskazanie mechanizmów zależności między tymi zmiennymi. Przybliżono także powiązania między wdzięcznością a wybranymi zmiennymi, które mogą wyjaśniać zależności między wdzięcznością a dobrostanem, w postaci zmiennych związanych ze zdrowiem fizycznym i psychicznym oraz zmiennych związanych z relacjami społecznymi.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Czynniki socjodemograficzne, kliniczne i poczucie własnej skuteczności a zindywidualizowana ocena znaczenia choroby przewlekłej

Wstęp: Subiektywna ocena znaczenia choroby wzbudza określone emocje, uruchamia odpowiednią motywację i strategie radzenia sobie, które sprzyjają bądź utrudniają proces leczenia i adaptacji oraz prognozowanie przebiegu choroby. Postanowiono zweryfikować zależności między wybranymi czynnikami psychospołecznymi a oceną znaczenia przewlekłej choroby. Materiał i metoda: W skład grupy badawczej weszło 118 pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (SMRR), a do grupy odniesienia – 61 osób z cukrzycą typu 2. Wyniki: Przewlekle chorych pacjentów istotnie statystycznie różnicuje ocena znaczenia choroby jako korzyści oraz jako przeszkody. Analiza wyników uzyskanych przez pacjentów z SMRR pokazała, że płeć, wykształcenie, niepełnosprawność i poczucie własnej skuteczności są statystycznie istotnie powiązane z oceną znaczenia własnej choroby. Wnioski: Przeprowadzone badanie wskazuje, że czynniki psychospołeczne są powiązane ze zindywidualizowaną oceną znaczenia choroby przewlekłej. Uzyskane wyniki dowodzą konieczności dokonywania diagnostycznej oceny znaczenia indywidualnie nadawanego swej chorobie, wyznaczając tym samym kolejne etapy terapii ukierunkowanej na poprawę jakości życia osób chorych. Porównanie z grupą odniesienia uwidoczniło specyfikę zależności stwierdzonych wśród osób z SMRR, co potwierdza wartość indywidualnego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Polska adaptacja Skali do badania motywacji uczniów w szkole podstawowej

Celem przeprowadzonego badania była polska adaptacja brazylijskiej skali Escala de Motivação de Estudantes do Ensino Fundamental, która umożliwia pomiar motywacji w ramach teorii autodeterminacji. Pozycje testowe zostały przetłumaczone z brazylijskiego oryginału. Na próbie 433 uczniów (213 dziewcząt, 220 chłopców) trzeciej i czwartej klasy szkoły podstawowej sprawdzono właściwości psychometryczne metody. Wyniki konfirmacyjnej analizy czynnikowej (CFA) potwierdziły rozwiązania czynnikowe z wersji oryginalnej – amotywację, regulację zewnętrzną, regulację introjekcyjną, regulację identyfikacyjną i motywację wewnętrzną. Analiza rzetelności charakteryzowała się wysoką zgodnością wewnętrzną poszczególnych podskal. Znaleziono istotne różnice ze względu na płeć oraz klasę, co jest potwierdzeniem trafności teoretycznej metody oraz wskazuje dalsze kierunki badań. Wyniki badania walidacyjnego dają podstawy do stosowania polskiej wersji skali w badaniach naukowych uczniów w wieku szkolnym.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Antologizowanie nadmiaru. Pozytywizm polski w ujęciach antologicznych. Przypadek „Przeglądu Tygodniowego”

Artykuł jest próbą podsumowania doświadczeń związanych z tworzeniem ośmiotomowej antologii tekstów publicystycznych pochodzących z pisma polskich pozytywistów − „Przeglądu Tygodniowego” („Przegląd Tygodniowy” 1866−1876. Teksty, analizy, komentarze). W latach 1866−1876 stał się on trybuną postępowej inteligencji, której celem była modernizacja kultury polskiej i życia społecznego. W tekście wyróżniono trzy typy antologii piśmiennictwa pozytywistycznego: antologie problemowe, antologie całości i antologie specjalistyczne i na tym tle przedstawiono czwarty typ − antologię-panoramę. Został także zaprezentowany szczegółowy zestaw dylematów, które musi rozstrzygnąć każdy autor antologii tekstów z tej epoki (1864−1918).

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dylematy autora antologii

Każda antologia jest wyzwaniem, a oczekiwania autora i czytelnika, nie mówiąc już o specjalistach, historykach czy krytykach literatury, często okazują się trudne do pogodzenia. Zawsze jesteśmy skazani na kompromis między subiektywną wizją a obowiązującym stereotypem, który bywa identyczny z utrwalonym od dawna kanonem. Gruntowna rewizja obrazu epoki, nurtu, prądu czy tematu zwykle graniczy z pewnym ryzykiem.
 Tekst Dylematy autora antologii jest pisany z perspektywy humanisty-praktyka, który ma w swoim dorobku kilka prób stworzenia literackich kolekcji, a jeszcze więcej − z rozmaitych powodów − zaplanował, ale nie doczekały się one realizacji. Niestety, wnioski są mało optymistyczne, bo jak się zdaje, w dzisiejszych czasach antologie nie należą do przedsięwzięć popularnych. Wymagają żmudnej pracy, nakładów finansowych, wreszcie odwagi ze strony edytora, który raczej nie może liczyć na szybki komercyjny sukces. Nowym antologiom nie sprzyja również dość powszechna dostępność w sieci tekstów kiedyś mało znanych, starodruków i roczników dawnych czasopism nie wyłączając. Zdaniem autora, ten informacyjny aspekt pracy antologisty schodzi być może na dalszy plan, pozostaje jednak idea antologii jako dzieła artystycznego.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wołanie anioła i milczenie poety: „Modlitwa” Cypriana Norwida w kontekście psychologii procesu twórczego

Modlitwa Cypriana Norwida to wiersz, który − chociaż stał się już przedmiotem kilku interesujących interpretacji − nie został jeszcze odczytany w kontekście psychologii, a zwłaszcza proponowanej tu koncepcji procesu twórczego Howarda Gardnera. Pojawiające się w utworze milczenie oraz dramat poety, który prosi o rozwiązanie głosu, jest odczytywane w nowym kontekście, który nie unieważnia dotychczasowych analiz, a jedynie je uzupełnia o brakujący komponent, umożliwiający uwzględnienie podmiotowości poety oraz powiązanie jego wiersza z doświadczeniem twórczym bez popełniania błędu biografizmu czy psychologizmu. Równocześnie przedstawiona interpretacja staje się realizacją sformułowanych na początku postulatów metodologicznych związanych z wykorzystywaniem psychologii w badaniach literaturoznawczych.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Społeczno-kulturowe uwarunkowania relacji psychoterapeutycznej zawieranej z osobami wywodzącymi się z arabsko-muzułmańskiego kręgu kulturowego

Artykuł ma na celu ukazanie specyfiki relacji terapeutycznej nawiązywanej z pacjentami wywodzącymi się z arabsko-muzułmańskiego kręgu kulturowego. Na podstawie wybranej literatury anglojęzycznej, dotyczącej udzielania opieki psychoterapeutycznej osobom pochodzącym z kultury arabsko-muzułmańskiej, omówione zostaną następujące zagadnienia: (1) podstawowe wartości wywodzące się w religii islamskiej, które mogą mieć wpływ na przekonania pacjenta, (2) postrzeganie zaburzeń psychicznych i opieka nad osobami cierpiącymi na problemy natury psychicznej w tym kręgu kulturowym oraz (3) wpływ wybranych cech charakterystycznych dla kultury arabskiej / muzułmańskiej na współpracę pomiędzy pacjentem a terapeutą. Poruszone zostanie również zagadnienie wrażliwej kulturowo terapii poznawczo-behawioralnej i jej zastosowań w pracy z pacjentem wywodzącym się z kultury arabsko-muzułmańskiej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Motywacje do chwalenia a wybrane sposoby chwalenia małych dzieci przez matki. Raport z badań

Motywacja do chwalenia dzieci odzwierciedla celowość formułowania pozytywnych opinii na temat dziecka, jego zachowania, charakterystyk lub aktywności. Celem badań było określenie częstości kierowania się poszczególnymi motywacjami do chwalenia dzieci oraz relacji pomiędzy nimi a wybranymi sposobami chwalenia. Zastosowano „Kwestionariusz Motywacji do Chwalenia Dziecka” w wersji 2 (KMDCD2) oraz „Kwestionariusz Sposobów Chwalenia” (KSC). Zbadano 465 matek przynajmniej jednego dziecka w wieku 1–7 lat. Matki najczęściej chwaliły dzieci, by wyrazić swoje emocje, następnie by przekazać dzieciom informację zwrotną, oddziaływać na ich samoocenę, nagradzać oraz postępować zgodnie ze swoimi przekonaniami na temat stosowania pochwał. Wysoka częstotliwość deklarowania motywacji korzystnych dla rozwoju dziecka współwystępowała z wysoką częstotliwością stosowania konstruktywnych sposobów chwalenia.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Podwójny splot. Norwida poetyka myślenia otwartego

Artykuł jest opisem mechanizmu w poezji Norwida zapewniającego precyzję i charakter otwarty myśleniu w niej rozwijanemu. Służąca temu celowi, skonstruowana przez poetę, podwójna figura poetycka zostaje zbadana zmodyfikowaną metodą krytyki tematycznej. Pierwszą fazę figury stanowi nowoczesna alegoria umożliwiająca, dzięki swym dwóm metonimicznie połączonym poziomom, skuteczne diagnozowanie zjawisk świata nowoczesnego. Wysiłek myślowo-wyobraźniowy wierszy nie zatrzymuje się jednak w granicach przestrzeni nowoczesnego świata; wypracowują one na bazie alegorii symbol otwierający myślenie poetyckie Norwida na niewyrażalne. Nie jest ono tu jednak ujęte w kształt teologiczny, lecz dane jako fenomen bezpośredniego doświadczenia − epifania.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Od „księgi źródeł” do książki z obrazkami. O dwu antologiach poezji dziecięcej

Ukazujące się na rynku wydawniczym antologie literatury dziecięcej pełniły i nadal pełnią różne funkcje: dydaktyczną − związaną z edukacją szkolną, ludyczną − podporządkowaną zabawie z małym dzieckiem, czy estetyczną − wynikającą z potrzeb pojawiających się w procesie literackiej inicjacji młodego czytelnika. Ich adresatem często staje się też odbiorca dorosły, powracający z nostalgią do niegdyś czytanych przez siebie tekstów kojarzących się z „rajem dzieciństwa” albo też towarzyszący w lekturze dziecku rzeczywistemu jako „pośrednik lektury”. Z myślą o wyrobionym czytelniku dorosłym powstała Antologia poezji dziecięcej Jerzego Cieślikowskiego, wydana w 1980 r. jako jeden z tomów renomowanej serii Biblioteka Narodowa, spełniający wszelkie wymagania stawiane wydawnictwom popularnonaukowym i naukowym. Celem tej publikacji było zapoznanie czytelników − przede wszystkim nauczycieli i studentów − z obrazem poezji dla najmłodszych, z uwzględnieniem zróżnicowanych modeli komunikacyjnych charakterystycznych dla tego rodzaju twórczości, ujętych w kontekście przemian zachodzących w szeroko rozumianej kulturze. Na tej wzorcowej antologii oparty został opublikowany w roku 1992 przez wydawnictwo Ossolineum zbiór „Pojedziemy w cudny kraj...”. Wiersze dla dzieci, przygotowany z myślą o młodym odbiorcy przez Jolantę Ługowską i Ryszarda Waksmunda. Przeadresowanie utworów zaczerpniętych z antologii Cieślikowskiego oznaczało w tym przypadku zmianę formatu i szaty graficznej książki. W tej edycji istotną rolę odgrywają więc ilustracje autorstwa Michaliny Cieślikowskiej-Kulmatyckiej, w przemyślany a zarazem dyskretny sposób towarzyszące tekstom werbalnym, pomagając dziecięcemu odbiorcy w zrozumieniu najogólniejszych sensów zawartych w utworach poetyckich − klasycznych i współczesnych.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Konkurs literacki w „Obrączce” Emmy z Jeleńskich Dmochowskiej. Przyczynek do badań nad literackimi przedstawieniami życia kulturalnego na przełomie XIX i XX wieku

Artykuł został poświęcony sposobowi przedstawienia konkursu literackiego w powieści Obrączka (1907) Emmy z Jeleńskich Dmochowskiej. Prezentacja udziału głównej bohaterki w konkursie dramatycznym jest analizowana w kontekście doświadczeń autorki w uczestnictwie w konkursach literackich oraz innych utworów literackich przełomu XIX i XX w. wykorzystujących ten motyw. Mechanizmy działania konkursu literackiego w tekście Dmochowskiej są zestawiane z praktykami stosowanymi przez organizatorów konkursów literackich na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX w. Pozwala to na rekonstrukcję charakterystyki konkursu literackiego w Obrączce jako instytucji (przede wszystkim w zakresie jej miejsca w życiu literackim drugiej połowy XIX w. oraz wpływu na kształt rynku literackiego).

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wspomnienie o prekursorce psychologii muzyki w Polsce – Profesor Maria Manturzewska

Prof. dr hab. Maria Manturzewska zmarła 11 listopada 2020 roku. Była niekwestionowaną pionierką i przez wiele dekad liderką, dynamicznie rozwijającej się w Polsce, w drugiej połowie XX wieku, subdyscypliny psychologii – psychologii muzyki.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia