rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Estymacje kosztów otworów poszukiwawczych i wydobywczych dla złóż ropy i gazu w basenach geologicznych w Polsce

Artykuł poświęcony jest przeglądowi metod i sposobów estymacji kosztów otworów wiertniczych stosowanych na rynkach międzynarodowych (głównie na rynku północnoamerykańskim) oraz zawiera próbę aplikacji wybranej metody lub metod dla dostępnych danych odnośnie tego typu kosztów w basenach geologicznych w Polsce. Autorzy zajmują się wstępnym oszacowaniem przydatności tego typu estymacji dla modelowania i benchmarkingu efektywności prac poszukiwawczych i wydobywczych w Polsce. Na poziomie poszczególnych przedsiębiorstw poszukiwawczo-wydobywczych benchmarking i planowanie kosztowe są z reguły oparte na wypracowanych na różnorodnych złożach doświadczeniach i próbach optymalizacji technicznej i kosztowej całości procesu. W artykule zaproponowano i opisano wstępny algorytm do wyliczeń tych kosztów. Autorzy zwracają uwagę, że przydatność utworzonego na bazie równania (4) modelu do estymacji kosztów wierceń na podstawie głębokości docelowych formacji w Polsce jest mniejsza niż w na rynku amerykańskim, ale nadal bardzo wysoka. W przypadku analiz wykonywanych poza przedsiębiorstwami prowadzącymi prace poszukiwawczo-wydobywcze może to być jedyne dostępne narzędzie do szacunkowych obliczeń kosztów otworów wiertniczych dla poszczególnych basenów geologicznych i docelowych głębokości.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Możliwości zagospodarowania kruszyw i odpadów wydobywczych górnictwa węgla kamiennego ZG Janina w procesach rekultywacji wyrobisk odkrywkowych

W ostatnich latach znaczenie gospodarcze skał płonnych wydobywanych w procesie produkcji węgla kamiennego uległo zmianie i obecnie coraz częściej traktowane są one nie jako odpady, ale jako źródło surowców mineralnych do wykorzystania gospodarczego. W całym procesie rekultywacyjnym wyrobisk odkrywkowych, związanym z zagospodarowaniem materiału obcego, celem nadrzędnym jest, aby lokowanie skały płonnej na powierzchni nie spowodowało szkody w środowisku. W pracy przedstawiono wyniki rozpoznania i ocenę możliwości wypełniania odkrywkowych wyrobisk górniczych odpadami wydobywczymi lub innymi materiałami, np. kruszywami produkowanymi na bazie skały płonnej, pochodzącymi z ZG Janina (TAURON Wydobycie S.A.). Badaniami objęto kruszywo oraz muły węglowe z odwadniania na prasach filtracyjnych. Ocena odnosi się do aspektów prawnych oraz uwzględnia wymogi zapobiegania zanieczyszczeniu środowiska, ze szczególnym naciskiem na ochronę gleb, wód powierzchniowych i podziemnych. Analizę możliwości potencjalnego oddziaływania na środowisko gruntowo-wodne przedsięwzięcia, jakim jest rekultywacja wyrobiska odkrywkowego z wykorzystaniem surowców lub odpadów z górnictwa węgla kamiennego, oparto na badaniach zawartości siarki całkowitej oraz zawartości innych pierwiastków (As, Cd, Co, Cr, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb, V oraz Zn) w próbkach, a także wymywaniu składników. Przeprowadzono ponadto badania współczynnika filtracji i porowatości, co pozwoliło na określenie przydatności materiału do budowy warstw izolacyjnych. Analizom fizykochemicznym poddano kilkanaście prób skały płonnej, stanowiącej produkt uboczny z procesów wzbogacania węgla kamiennego w ZG Janina. [...]

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Próba zastosowania metod liczbowej wyceny gleb na podstawie Indeksu Trofizmu Gleb Leśnych (ITGL) oraz Siedliskowego Indeksu Glebowego (SIG) do opisu zmienności warunków siedliskowych na zrekultywowanych dla leśnictwa zwałowiskach KWB "Bełchatów"

W pracy analizowano możliwości zastosowania wskaźników liczbowej wyceny gleb: ITGL oraz SIG (Brożek 2001; Brożek i in. 2001, 2006) do opisu zmienności siedlisk kształtujących się na zrekultywowanych dla leśnictwa zwałowiskach KWB 'Bełchatów'. Badania prowadzono w czterech wariantach substratów stanowiących skały macierzyste dla powstających gleb: zasobniejszych, piaszczysto-gliniastych czwartorzędowych (NWL na zwałowisku wewnętrznym) i gliniasto-pylastych (NZL na zwałowisku zewnętrznym) oraz uboższych, czwartorzędowych piaskach (NWG na zwałowisku wewnętrznym) i kwaśnych mioceńskich piaskach po neutralizacji kredą jeziorną (NZG na zwałowisku zewnętrznym). Na podstawie obliczonych wartości testowanych wskaźników dokonano wyceny siedlisk według skali opracowanej dla warunków 'naturalnych'. Stwierdzono, że spośród dwu testowanych wskaźników w warunkach zwałowisk KWB 'Bełchatów' lepiej odzwierciedlającym zmienność badanych gleb był ITGL. Jednak dla lepszego opisu siedlisk kształtujących się w tych warunkach należałoby zmodyfikować wycenę wskaźników cząstkowych omawianych indeksów, opierając się na zmienności właściwości gleb pogórniczych.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Górnictwo odkrywkowe wapieni i margli w Polsce. Zasoby, wydobycie i stan zagospodarowania złóż

Rozbudowane górnictwo surowców skalnych w Polsce obejmuje przede wszystkim tereny południowej i centralnej części kraju. Szczególnie mocno rozwinięty jest tu przemysł wydobywczy surowców węglanowych, gdzie geologiczne zasoby bilansowe wapieni i margli na koniec 2011 r. wyniosły powyżej 18 mln t. W czołówce pod względem eksploatacji skał wapiennych znajduje się m.in. region opolski, krakowsko-częstochowsko-wieluński, świętokrzyski i lubelski. Sektor cementowo-wapienniczy w tych regionach obejmuje największe kopalnie z rocznym wydobyciem przekraczającym 1 mln t/rok. Pod względem wielkości wydobycia górnictwo wapieni i margli w Polsce zajmuje znaczną pozycję z rocznym wydobyciem na poziomie 49 mln t/rok. Największy udział w wydobyciu wapieni i margli przypada dla województw: świętokrzyskiego powyżej 22 mln t/rok i opolskiego powyżej 9 mln t/rok. Zakłady górnicze eksploatujące kopaliny dla przemysłu cementowego i wapienniczego w całości są sprywatyzowane, a ich właścicielami są renomowane europejskie i światowe firmy, których inwestycje produkcyjne i proekologiczne powodują, że branża ta staje się jedną z najnowocześniejszych w Polsce. Pomimo postępującego rozwoju branży cementowo-wapienniczej stan zagospodarowania złóż wapieni i margli kształtuje się na średnim poziomie. Obecnie eksploatowanych jest około 33,6 % rozpoznanych złóż, gdzie udział złóż rozpoznanych zarówno wstępnie jak i szczegółowo, w zasobach geologicznych bilansowych, przekracza 60%. Na stan zagospodarowania surowców cementowo-wapienniczych mają wpływ przede wszystkim ograniczenia sozologiczne, z tego względu, że złoża często położone są w regionach o szczególnych wartościach przyrodniczych oraz wysokie koszty nabycia terenów i opłaty ponoszone w związku z koniecznością zmiany funkcji terenu. Dlatego często koszty związane z nabyciem terenu i zmianą jego przeznaczenia czynią eksploatację złoża nieopłacalną.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Zeszklone odpady hutnicze po produkcji cynku i ołowiu ze zwałowiska w Rudzie Śląskiej w aspekcie badań mineralogiczno-chemicznych

Odpady hutnicze ze względu na korzystne parametry techniczne są często wtórnie wykorzystywane w gospodarce, głównie do produkcji różnego rodzaju kruszyw. Wprowadzenie odpadów hutniczych do środowiska determinuje konieczność poznania ich składu mineralogiczno-chemicznego, na podstawie którego można ocenić zawartość w odpadach metali ciężkich, ich powiązania ze składnikami odpadów, a tym samym możliwości uwalniania i migracji metali do środowiska. W artykule scharakteryzowano skład mineralny i chemiczny zeszklonych odpadów hutniczych po produkcji cynku i ołowiu ze starego zwałowiska w Rudzie Śląskiej, odniesiono się również do wcześniej prowadzonych badań odpadów stalowniczych. Stwierdzono, że dominującym składnikiem odpadów jest szkliwo, w otoczeniu którego występują wytrącenia metaliczne oraz drobne krystality faz krzemianowych. Stosunkowo niska zawartość metali ciężkich w badanych odpadach w połączeniu ze słabym ich zwietrzeniem (pomimo długoletniego składowania na zwałowisku), jak również niewielka wymywalność metali, stwarzają perspektywę wykorzystania badanych odpadów hutniczych np. w drogownictwie jako jeden z kompozytów do produkcji kruszyw.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Wskaźniki zużycia kruszyw do betonu w budynkach jednorodzinnych

Kruszywa znajdują szerokie zastosowanie zarówno w budownictwie liniowym jak i kubaturowym. W ostatnich latach, pod względem ilościowego zapotrzebowania, nieznacznie chłonniejszym segmentem jest budownictwo liniowe. Po zakończeniu realizacji dużych inwestycji infrastrukturalnych, współfinansowanych ze środków UE, budownictwo kubaturowe stanie się jednak największym konsumentem kruszyw. Ze względu na brak dokładnych informacji o zużyciu kruszyw w tym segmencie budownictwa, a w szczególności regionalnym jego rozkładzie, zachodzi potrzeba oszacowania jednostkowych wskaźników ich zużycia w różnych typach obiektów kubaturowych. W pracy przedstawiono statystyczny obraz zapotrzebowania na kruszywa do produkcji betonu w zależności od wybranych cech budynków jednorodzinnych. Jako podstawę do określenia jednostkowego zużycia kruszyw przyjęto ilość betonu zestawioną w dokumentacjach projektowych oraz średnią zawartość kruszyw w mieszance betonowej. Zużycie kruszyw określono względem takich cech budynku, jak: powierzchnia zabudowy, powierzchnia całkowita, powierzchnia użytkowa, kubatura. Dokonano również oceny zużycia w zależności od rozwiązań konstrukcyjnych stropów oraz ważniejszych cech architektonicznych, tj. liczby kondygnacji nadziemnych i podziemnych. Z przeprowadzonych analiz wynika, że zużycie kruszyw zależy zarówno od wielkości budowanego domu, ale też od jego typu architektoniczno-konstrukcyjnego. [...]

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Badania energochłonności procesu mielenia oraz podatności na rozdrabnianie składników litologicznych polskich rud miedzi

Polskie rudy miedzi są mieszaniną trzech typów litologicznych: piaskowców, łupków i węglanów. Każdy z tych typów charakteryzuje się innymi wartościami właściwości fizykomechanicznych, co wpływa na ilość energii potrzebnej na ich rozdrobnienie. Dalszą konsekwencją tego faktu jest inny przebieg rozdrabniania rudy mającej różne udziały typów oraz konieczność stosowania innego układu operacji wzbogacania przy różnych przepływach materiału w strumieniach. Przykładowe rozwiązania linii technologicznych wzbogacających różne, pod względem składu litologicznego, mieszanki (tab.1) przedstawiono na rysunku 1. Ocenę zapotrzebowania na energię potrzebną do zmielenia nadawy przeprowadzono metodą wyznaczania indeksów pracy Bonda. Wyniki analiz przedstawiono w tabelach 2 i 3. Wykazują one różnice wskaźników w zależności od lokalizacji próbki w złożu (także czasu pobrania). Badania te będą kontynuowane. Omówiono także wstępnie program dalszych badań pozwalających lepiej charakteryzować pracę układu przygotowania nadawy do wzbogacania.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Odporność wybranych piaskowców karpackich na krystalizację soli i zmiany ich mikrostruktur

Piaskowce występujące w licznych kamieniołomach na obszarze Karpat wydobywane są od stuleci i stosowane w budownictwie zwłaszcza Małopolski, jako skała budowlana i dekoracyjna. O zastosowaniu poszczególnych odmian piaskowców decydują w pierwszym rzędzie cechy skały takie jak: barwa, uziarnienie oraz możliwość łatwego wydobycia i pozyskania dużych bloków. Różnorodne wykształcenie litologiczne piaskowców wpływa na zróżnicowanie ich parametrów fizyczno-mechanicznych, co w konsekwencji decyduje o zmiennej odporności na oddziaływanie czynników niszczących i możliwości ich stosowania w budownictwie. Wśród nich istotne znaczenie ma krystalizacja soli, prowadząca niejednokrotnie do całkowitej deterioracji kamienia. Proces ten zachodzi szczególnie intensywnie w silnie zanieczyszczonym środowisku aglomeracji miejskiej. W niniejszej pracy dla najczęściej stosowanych w budownictwie różnorodnych piaskowców karpackich: lgockich, godulskich, istebniańskich, ciężkowickich, magurskich i krośnieńskich, wyznaczono porowatość otwartą według normy PN-EN 1936: 2001 oraz określono odporność na krystalizację soli według PN-EN 12370: 2001. Po zakończonym badaniu dokonano w mikroskopie skaningowym obserwacji zmian mikrostrukturalnych piaskowców dwóch serii: jednej bezpośrednio po 15 cyklu nasączania i suszenia próbek oraz drugiej serii próbek dodatkowo przemytych wodą. Wykazano, że piaskowce cechują się zmienną wielkością porów oraz porowatością otwartą w zakresie 2,9-12,8%, co wynika ze zróżnicowanego udziału i rodzaju spoiwa.W trakcie krystalizacji najpierw zapełniane są pory większe, a następnie mniejsze. Stwierdzono, że główną przyczyną rozpadu są naprężenia zachodzące w piaskowcach, powstające na skutek krystalizacji formy uwodnionej (mirabilitu). Obserwacje mikroskopowe wykazały, że czynnikiem decydującym o odporności piaskowców na działanie soli nie jest wartość ich porowatości otwartej, ale rodzaj występującego w nich spoiwa i sposób zabudowy przez nie przestrzeni międzyziarnowej. Dotyczy to zarówno próbek posiadających dużą porowatość otwartą, jak też o porowatości poniżej 5%, dla których nie ma wymogu badania odporności na krystalizację soli. Stwierdzono, że najbardziej odporne są piaskowce magurskie i ciężkowickie, w spoiwie których dominują składniki węglanowe i krzemionka. Równie odporne są piaskowce lgockie, w których cement krzemionkowy, mimo niewielkiego udziału, dość mocno wiąże składniki ziarniste. Całkowity brak odporności wyrażony rozpadem próbek posiadają natomiast piaskowce istebniańskie z uwagi na niewielki udział spoiwa, w którym dominują minerały ilaste. Zniszczeniu uległy również próbki piaskowców godulskich, pomimo iż zawierają nieco większą ilość spoiwa krzemionkowo-ilastego.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Występowanie fosforu w węglu kamiennym

W artykule przedstawiono zagadnienie występowania fosforu w węglu. W oparciu o studia literaturowe scharakteryzowano fosfor, nie tylko jako pierwiastek powszechnie występujący w organizmach żywych, w komórkach zwierzęcych i roślinnych, a także w kościach, lecz przede wszystkim jako nieodłączny składnik węgla. Pokazano genezę występowania fosforu w węglu. Zwrócono uwagę na przechodzenie fosforu bezpośrednio z roślinności tworzącej węgiel, jak również przez infiltrację wód przez paleotorfowisko, procesy terygeniczne i wulkanogeniczne. Fosfor w roślinach może podlegać mineralizacji poprzez działanie grzybów i bakterii. Tego typu procesy utleniania prowadzą do tworzenia się macerałów inertnych w węglu. Poddano też analizie rozkład fosforu w węglu. Może on mieć różnoraki charakter, fosfor może być związany z substancją organiczną lub nieorganiczną. Nie znaleziono natomiast korelacji pomiędzy zawartością fosforu w węglu a współczynnikiem refleksyjności witrynitu, będącym miarą stopnia metamorfizmu. Porównano wyniki badań wielu naukowców zajmujących się problematyką występowania pierwiastków śladowych w węglach zarówno polskich jak i zagranicznych. Omówiono minerały fosforu znajdujące się w węglu. Podstawowe to: goyazyt, gorceixyt, crandalit, ksenotym, monacyt i apatyt. Niektóre minerały związane są z tonsteinami, co może świadczyć o ich pochodzeniu wulkanicznym. Zasadniczą część artykułu, poświęcono zawartości fosforu w węglu. Przedstawiono zawartość fosforu w węglach pochodzących z różnych zagłębi węglowych w świecie, między innymi z USA, Wielkiej Brytanii, Australii, RPA, Indii, Japonii, dawnego ZSRR, Kanady oraz Polski. Przedstawiono również zawartość fosforu w popiołach węglowych oraz w różnych rodzajach skał osadowych towarzyszących złożom węgla. Na podstawie licznych badań stwierdzono, że średnia zawartość fosforu w światowych węglach wynosi 500 ppm, co tylko nieznacznie odbiega od średniej zawartości fosforu w polskich węglach - 404 ppm. Maksymalna zawartość fosforu występuje w węglach indyjskich i wynosi 5640 ppm. W dalszej części artykułu przedstawiono zawartość fosforu w węglach GZW z podziałem na serie litostratygraficzne, pokłady bilansowe oraz łupki węglowe. Pokazano także zawartość fosforu w węglach kopalń Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. będącej producentem węgli koksowych. Jak wiadomo, zawartość fosforu w węglu koksowym jest jednym z podstawowych parametrów świadczących o jego wartości użytkowej, w związku z czym znajomość tego parametru ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia sprzedaży węgla koksowego.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Stopień zuskokowania złóż węgla kamiennego Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

W pracy zestawiono wyniki badań nad stopniem zuskokowania złóż/obszarów górniczych Górnośląskiego Zagłębia Węglowego prowadzonych od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Rezultaty tych prac obejmują analizę gęstości uskoków oraz wyznaczenie wskaźnika zuskokowania dla 26 złóż/obszarów górniczych występujących w granicach GZW. Ujęcie statystyczne problemu obejmuje trzy główne parametry charakteryzujące skomplikowanie tektoniczne złóż węgla kamiennego w granicach obszarów górniczych: gęstość liniową G<sub>UL</sub>, gęstość powierzchniową G<sub>UP</sub> oraz syntetyczny wskaźnik zuskokowania W<sub>U</sub>. Zestawienie wartości tych parametrów, dla poszczególnych złóż/obszarów górniczych, posłużyło do wykreślenia map ich zmian, natomiast wyniki uzyskanego obrazu zmienności interpolowano i ekstrapolowano do granic poszczególnych złóż/obszarów górniczych wyznaczających obszar badań. Wyniki badań wykazały, że wartości G<sub>UL</sub> zmieniają się w granicach od 0,2 do 9,4 uskoków/m•10<sup>–3</sup> i dla wszystkich czterech badanych kierunków: W-E, N-W, NW-SE i NE-SW, wykazują wyraźną tendencję wzrastającą z kierunku N i NW w kierunku na SW. W odniesieniu do analiz G<sub>UP</sub> stwierdzono, że procent powierzchni o G<sub>UP<sub> > 300 m/m<sup>2•</sup>10<sup>–4</sup> jest nieznaczny i nie ma istotnego wpływu na wielkość i wartości wskaźnika zuskokowania. Wartości wskaźnika W<sub>U</sub> wahają się od 1,4 do 131,4 m/m<sup>2•</sup>10<sup>–4</sup> (średnia dla obszaru badań: W<sub>U</sub> = 52,1 m/m<sup>2•</sup>10<sup>–4</sup>) wykazując wyraźną tendencję wzrastającą z kierunku N i NW w kierunku na SW. Warunkuje to występowanie w granicach GZW złóż od nieskomplikowanych (I stopień) do bardzo silnie skomplikowanych (VI stopień).

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Problem niekoncesjonowanej eksploatacji kopalin okruchowych w Polsce

Pomimo bezwzględnego zakazu wydobywania kopaliny inaczej niż jako koncesjonowana działalność gospodarcza, który obowiązywał do końca 2011 roku, prowadzone przez Państwowy InstytutGeologiczny–Państwowy Instytut Badawczy badania w latach 2002–2011 wykazały, że wydobywanie kopalin bez koncesji jest zjawiskiem powszechnym na obszarze całej Polski. Dotyczy to głównie kruszyw naturalnych piaskowo-żwirowych. Niekoncesjonowana eksploatacja kopalin negatywnie wpływa na środowisko naturalne, obniża walory krajobrazowe oraz zmniejsza przychody Skarbu Państwa. Działalność organów administracji geologicznej prowadząca do ukarania sprawców jest nieskuteczna. Tylko w nielicznych przypadkach wydawane są decyzje administracyjne naliczające podwyższone opłaty eksploatacyjne, a większość spraw po przedłużających się postępowaniach administracyjnych, kończy się ich umorzeniem. Próby liberalizacji przepisów Prawa geologicznego i górniczego – ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku (Dz.U. 2011 nr 163 poz. 981 ze zm.), które z początkiem 2012 roku pozwalają właścicielowi działki na wydobycie piasku i żwiru w ilości 10 m<sup>3</sup>/rok na własne potrzeby, nie sprzyjają likwidacji tego procederu. W ramach realizowanego przez PIG-PIB tematu Mapa geośrodowiskowa Polski II w skali 1:50 000 prowadzona jest od 2008 roku baza danych o punktach niekoncesjonowanej eksploatacji kopalin na terenie Polski. Inwentaryzacją objęte są duże wyrobiska i kamieniołomy (o powierzchni powyżej 1 ara). Wszystkie punkty niekoncesjonowanej eksploatacji podlegają weryfikacji w terenie: wykonywany jest opis i dokumentacja fotograficzna wyrobiska. Aktualnie w bazie znajdują się dane o ponad 2600 punktach niekoncesjonowanej eksploatacji zlokalizowanych w Polsce południowej i południowo-zachodniej. Do końca 2015 r. zakończona zostanie inwentaryzacja wyrobisk powstałych w wyniku niekoncesjonowanej eksploatacji na pozostałym obszarze kraju. Baza jest dostępna dla osób zainteresowanych na portalu mapowym emgsp.pgi.gov.pl.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Kompleksowe zagospodarowanie odpadowych surowców chalcedonitowych z osadników kopalni Inowłódz w ochronie środowiska oraz w przemyśle materiałów budowlanych

Odpadowe frakcje chalcedonitowe powstają podczas przeróbki chalcedonitów ze złoża Teofilów (z okolic Tomaszowa Mazowieckiego) na kruszywa filtracyjne do oczyszczania wody. W ostatnich latach opracowano kierunki ich wykorzystania w różnych technologiach. Skład chemiczny i właściwości tworzywa perlitopodobnego wytworzonego w Oddziale Mineralnych Materiałów Budowlanych w Krakowie (Instytutu Szkła, Ceramiki, Materiałów Ogniotrwałych i Budowlanych) oraz naturalnego perlitu (wykorzystywanego w przemyśle) są zbliżone. Naturalny perlit jest dobrym materiałem izolacyjnym i filtracyjnym. Złoża naturalnych perlitów w Polsce nie występują. Odpadowe frakcje chalcedonitowe z osadników w Inowłodzu można wykorzystać jako alternatywne krzemonośne lub glinokrzemianowe surowce w przemyśle materiałów budowlanych. Ich parametry technologiczne są lepsze niż alternatywnie testowanych antropogenicznych surowców ilastych i zwykłych piasków budowlanych.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa
Zastosowanie metod modelowania hydrochemicznego w ocenie wietrzenia skał klastycznych na przykładzie piaskowca kredowego ze złoża Radków

W artykule zawarto przykład modelowania hydrochemicznego procesów wietrzenia skał klastycznych, używanych do celów budowlanych. Metodę przedstawiono na przykładzie kredowego piaskowca ciosowego ze złoża Radków (niecka śródsudecka). Badana skała jest piaskowcem kwarcowym, zawierającym do 11% skaleni potasowych oraz 1,8% minerałów węglanowych. Współczynnik porowatości całkowitej wynosi ponad 20%. Na przebieg procesów wietrzenia wpływa też dominujący udział makroporów właściwych (84%). Do modelowania wykorzystano symulator geochemiczny The Geochemist's Workbench 7. Badania miały na celu przybliżone określenie efektów wpływu niszczących czynników otoczenia (wód opadowych na terenach zurbanizowanych) na skały okruchowe. Model krótkotrwałych reakcji kinetycznych wietrzenia surowca wskazuje, iż zobojętnienie kwaśnego odczynu wód opadowych związane jest z rozkładem minerałów węglanowych, w tym przypadku kalcytu i dolomitu. Rozkład minerałów glinokrzemianowych, podczas symulowanego odparowania roztworu, biorąc pod uwagę początkową ich objętość w skale, jest nieznaczny.

Czasopismo: Gospodarka Surowcami Mineralnymi
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria materiałowa