rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Pługiem i purpurą albo Polska Ludowa jako monarchia

Artykuł dotyczy monarchistycznych koncepcji Polski Ludowej. O Polsce Ludowej na polskiej lewicy i centrolewicy pisano i dyskutowano przynajmniej od 1905 r., a koncepcje monarchistyczne były niszowe wśród jej wyobrażeń. Pojawiły się one jedynie w programie Związku Młodej Polski Ludowej w 1907 r. oraz w analogicznym dokumencie Zjednoczenia Ludowego z 1917 r. Pierwszy z tych tekstów jest bardziej socjalny w sferze społecznej, drugi – nieco bardziej zachowawczy. Oba są jednak świadectwem chłopskiego przywiązania do instytucji monarchii, które zniknęło ostatecznie w okresie międzywojennym.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Przesłanki dopuszczalnego przerwania ciąży w prawie i orzecznictwie polskim

Celem pracy jest próba scharakteryzowania polskiej regulacji prawnej dopuszczającej przerwanie ciąży. Kwestię tę reguluje art. 4a ust. 1 Ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, który ustanawia przesłanki uzasadniające dopuszczalność aborcji. Lista tychże przesłanek ulegała przemianom, co pozwala wysnuć wniosek, że prawo aborcyjne w Polsce podlega transformacjom. Artykuł przedstawia także aktualny stan orzecznictwa sądowego dotyczącego omawianej tematyki. Należy oczywiście nadmienić, że na mocy obowiązujących umów międzynarodowych na kształt prawa aborcyjnego wpływają także wyroki organów prawa międzynarodowego, takich jak Europejski Trybunał Praw Człowieka, i ten aspekt również został zasygnalizowany w ramach niniejszej pracy.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wielka (nie)Obecna utkana z cierpienia i chichotu – tajemnicza postać wędrowna1 w teatrze i pismach Tadeusza Kantora

W artykule interesuje mnie etap artystycznych poszukiwań Tadeusza Kantora po 1975 r. –
Teatr Śmierci. Galeria postaci w Teatrze Śmierci jest wielce osobliwa. Stanowi zbiór fi gur hybrydycznych,
które można badać w kontekście estetyki groteski i makabreski. W szkicu dokonuję
analizy jednej spośród nich – tajemniczej i niejednoznacznej postaci sprzątaczki „wędrującej”
przez teatr i pisma Kantora (od Umarłej klasy do Dziś są moje urodziny). Szkic jest próbą odpowiedzi
na pytanie, kim/czym jest ta postać wędrowna dla projektu artystycznego Kantora i jak
można tę fi gurę interpretować.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Młodzi konserwatorzy w kulturowym tyglu, czyli praktyki w Libanie studentów Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie

Cel badań. Podsumowanie dotychczasowych osiągnięć w postaci efektów prac konserwatorskich, jak również spojrzenie na szerszy aspekty edukacyjny praktyk studenckich Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie realizowanych w kraju, odmiennym kulturowo od Polski. 
Metoda badań. Ocena i analiza efektów prac in situ oraz badania literatury tematu.
Wyniki. W oparciu o analizę przedstawionych efektów prac oraz badania literatury tematu, dokonano podsumowania dotychczasowych wyników prac konserwatorskich, prowadzonych w ramach misji studenckich Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Wnioski. W efekcie wieloletnich prac udało się zakonserwować cenne średniowieczne malowidła ścienne. Ponadto wieloletnie doświadczenia prowadzenia praktyk studenckich prezentują wypracowane i sprawdzone działania z zakresu kształcenia zawodowego przy jednoczesnej realizacji założeń edukacji międzykulturowej.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Edukacja psychologiczna w szkole rodzenia

Z roku na rok zwiększa się liczba kobiet w ciąży, które uczęszczają do szkół rodzenia. Coraz częściej, poza bardzo istotną sferą fizjologicznej opieki nad ciężarną, do programu włącza się blok zajęć z zakresu psychologii. Do jego celów należy między innymi zwiększanie poczucia sprawstwa u ciężarnej, praca nad negatywnymi przekonaniami dotyczącymi macierzyństwa i porodu oraz zwiększenie poczucia przynależności. W poniższym artykule zostaną zaprezentowane szczegółowo cele, obszary i formy edukacji psychologicznej w szkole rodzenia w kontekście najnowszych doniesień naukowych.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Płynna nowoczesność: czas zabawy i karnawału

Rzeczywistość w której żyjemy, określana jest przez Zygmunta Baumana płynną nowoczesnością. Jednym z wielu jej symptomów jest niestałość wszelkich struktur kulturowych, powstałych w dobie modernizmu jako fundamenty społeczeństwa. Ludzie żyjący w płynnej nowoczesności nieskorzy są do podejmowania wysiłku – poszukują rozwiązań wymagających minimalnej inwestycji własnych sił. Jeszcze lepiej, gdyby każde zadanie mogło być zabawą, aktywnością niezwykle ważną dla dziecka, ale niekoniecznie najistotniejszą dla osoby dorosłej. Celem artykułu jest ukazanie, że żyjemy w czasie permanentnego karnawału, okresu zabawy i swawoli, w którym zawieszone zostały niektóre społeczne normy i zasady. Okres ten miał trwać jedynie chwilę, być ucieczką, odpoczynkiem od codziennego trudu. Przedłużył się jednak znacząco, i nikt nie chce już wracać do wcześniejszej, w porównaniu z nim ascetycznej rzeczywistości.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wpływ działalności Scuoli na rozwój artystyczny Wenecji w dobie quattrocento

Cel badań. Celem badania było określenie roli, jaką odegrały Scuole w rozwoju malarstwa weneckiego w XV wieku, a tym samym lepsze zrozumienie i określenie znaczenia uwarunkowań społeczno-religijnych dla rozwoju malarstwa weneckiego. 
Metodologia. Przedmiotem badania stały się trzy cykle malarskie pochodzące ze Scuoli weneckich: Cykl legendy św. Urszuli Carpaccia, Cykl legendy Krzyża Świętego Carpacciai Genilego Belliniego oraz Cykl ze Scuoli di San Giorgio degli Schiavoni Carpaccia (w szczególności zaś obrazy: Cud relikwii Krzyża Świętego na Rialtooraz Wizja św. AugustynaCarpaccia). Zostały one przeanalizowane w kontekście opisanych wcześniej szczegółowo przemian społeczno-religijnych w XV-wiecznej Wenecji, jak również zasad i idei funkcjonowania Scuoli. 
Wyniki. Przeprowadzona analiza pozwoliła lepiej dostrzec i zdefiniować rolę specyficznie weneckich organizacji, jakimi były Scuole, w rozwoju malarstwa. Scuole, pozwalające mieszczanom osiągnąć duże znaczenie społeczne, dawały również swego rodzaju możliwość objęcia zbiorowego patronatu nad sztuką i sprzyjały jej rozwojowi poprzez zamawianie dzieł o nowatorskiej tematyce.
Wnioski. Z analizy wynika, że społeczeństwo weneckie zrzeszone w Scuolach, miało ogromny wpływ na rozwój artystyczny własnego miasta, głównie pod względem rozwoju tematycznego malarstwa. Dzięki zamawianiu przedstawień procesji i uroczystości, Scuole sprawiły, że do obrazów wprowadzone zostały tematy świeckie i przedstawienia miasta prekursorskie względem o wiele późniejszych wedut.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Niemieckie partie dalekiej prawicy na poziomie lokalnym w Meklemburgii i Saksonii

Praca dotyczy problematyki funkcjonowanie niemieckich partii dalekiej prawicy na terenie krajów związkowych – Saksonia oraz Meklemburgia Pomorze - Przednie. Omówiona została definicja ugrupowań należących do tego nurtu, poparcie społeczne uzyskane przez relewantne partie ekstremalnie prawicowe, jak również stosunek partii estabilishmentu do problematyki ultraprawicy. W kolejnej części pracy zwracam uwagę natomiast na główne przyczyny poparcia dla dalekiej prawicy na omawianych terenach. Podsumowanie stanowi odpowiedź na pytanie, o stopień zagrożenia dla stabilności lokalnego systemu politycznego ze strony skrajnej prawicy jak również przedstawia metody przeciwdziałania procesowi „brunatnienia” wschodnich Niemiec.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Przeszłość ₍re₎konstruowana. Edukacja historyczna w muzeum narracyjnym

Ponieważ zadaniem muzeów narracyjnych jest upowszechnianie starannie wypracowanych interpretacji historii, edukacja muzealna stanowi element w immanentny sposób wpisany w ich funkcjonowanie. Choć jest działalnością o doniosłym znaczeniu społecznym, wychowawczym i etycznym, sprzyja zniekształcaniu wiedzy historycznej. Artykuł odsłania przyczyny tych deformacji: wpływ historii, pamięci kulturowej, ideologii, ustaleń dydaktycznych i psychologicznych, polityki historycznej państwa, zaplecza fi nansowego i infrastrukturalnego placówki oraz jednostkowych predyspozycji, wiedzy i poglądów edukatora.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Walory edukacyjno – terapeutyczne gier fabularnych – mataanaliza

Teza. Artykuł porusza kwestię wykorzystywania gier fabularnych (ang. RPG - Role Playing Game) w procesie edukacyjnym, ale także terapeutycznym. Autor dąży do zestawienia aktualnych danych krajowych i zagranicznych na ten temat. Podstawowym założeniem, jakie jest motywem przewodnim artykułu jest analiza procesu dydaktycznego pod kątem wartości doświadczenia własnego i spontanicznej aktywności. 
Omówione koncepcje. Zaprezentowane badania pochodzą z praktyki pedagogicznej lub terapeutycznej wykorzystującej gry fabularne. Różnorodność tej rozrywki sprawia, że niektóre z prac skupiają się na aspekcie klasycznych gier RPG, inne zaś bardziej na teatralnych grach fabularnych (ang. LARP - Live Action Role Play), często w uproszczonej formie gier dramowych. 
Wyniki i wnioski. Zasadność używania gier fabularnych w edukacji opiera się na wartości doświadczenia własnego oraz wyciągania z niego wniosków, które pełni istotną funkcję w  procesie nauczania. Uczestnictwo całym sobą w grze osadzonej w realiach historycznych lub z użyciem języka obcego, znacząco podnosi poziom zaangażowania uczniów oraz jakość ich przemyśleń. Jednocześnie wielu badaczy zwraca uwagę na trudności metodologiczne w ustaleniu rzeczywistej efektywności gier RPG, jako metody nauczania. Pojawiające się w badaniach refleksje autorów zmierzają do wspólnego stanowiska, mówiącego, że zarówno brak rzetelnych badań dotyczących gier fabularnych, jak również olbrzymia schematyczność obecna w polskim kształceniu sprawiają, iż szerokie stosowanie gier różnego typu w trakcie lekcji wciąż pozostaje pojawiającą się sporadycznie ciekawostką, nie uznawaną za wartościową metodę.
Wartość poznawcza podejścia. Praca ma charakter zestawiający polskie opracowania z zagranicznymi i dokonuje porównania tych badań, co prowadzi do stosunkowo krytycznych wniosków dotyczących stanu polskiej edukacji i myślenia o istotności osobistego doświadczenia zarówno w nauce, jak i procesie terapeutycznym.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Wojaczek na miarę. Przykład legendy literackiej

Autorka analizuje współczesną legendę literacką na przykładzie postaci Rafała Wojaczka. Refl eksję opiera na trzech problemach. Dlaczego zbudowanie legendy jest możliwe w literaturze nowoczesnej? Jak kształtują wizerunek Wojaczka opublikowane wspomnienia? Kto i dlaczego konstruuje legendę? Legenda zostaje potraktowana jako rodzaj dyskursu zależnego od innych – literackiego oraz krytyczno-literackiego. Ponadto przyjmuje, że legenda w najszerszym rozumieniu to fenomen kulturowy i społeczny oraz zjawisko ukształtowane przez reguły sztuki rządzące polem literatury nowoczesnej.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Sekret pierwszej polskiej książki kucharskiej w świetle XVI-wiecznej edukacji kobiet

Cel badań. Celem badania było opisanie kulinarnej edukacji kobiet w XVI-wiecznej Rzeczpospolitej oraz znalezienie odpowiedzi na pytania: Kto mógł posiadać książkę kucharską? Czy przygotowywano kobiety do prac w kuchni? Dla kogo było przeznaczone Kuchmistrzostwo?  Jaki miało ono związek z edukacją kobiet?
Metoda badań. Podstawową metodą badawczą zastosowaną w pracy była synteza, a także  analiza dostępnych materiałów naukowych, które pozwoliły na próbę sformułowania szczegółowych wniosków z przeprowadzonych badań.
Wyniki i wnioski. Badania wykazały, że zajmowano się głównie wychowaniem chłopców. Rodziny szlacheckie łożyły pieniądze na to, by ich potomkowie zdobyli odpowiednią ogładę oraz wiedzę nabywając niezbędne umiejętności do późniejszej działalności politycznej. Opisy związane z wychowaniem dzieci jedynie wspominają, że dziewczęta były przygotowywane do roli przyszłej pani domu. Na podstawie dostępnych opracowań historycznych wiemy już, że kobiety miały wówczas do dyspozycji książki kucharskie, co więcej były to prace napisane w języku polskim. Być może był to wynik rozwijającego się w Polsce na przełomie XV/XVI wieku humanizmu. Edukacja kobiet w XVI wieku jest tematem rzadko podejmowanym w polskiej literaturze. Rozpatrywanie problemu w kontekście pierwszej polskiej książki kucharskiej jest niewątpliwie ważnym elementem poznawania polskiej kultury.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Ojciec i ojcostwo w hymnach Rigwedy

Szukając źródeł „indoeuropejskiej” wizji ojcostwa można za wskazaniem Georgesa Dumézila
zwrócić się w stronę Indii i najstarszego zachowanego tekstu religĳ nego z tego kręgu kulturowego:
Rigwedy. Rigweda jest pierwszą z Wed, najbardziej autorytatywnych ksiąg hinduizmu.
Ojcostwo w hymnach Rigwedy posiada wiele konotacji i przywoływane jest w różnych sytuacjach.
Pojawiają się odniesienia do ojcostwa wśród Bogów, Mędrców, Przodków i do ojcostwa
ziemskiego. Ojcostwo wśród Bogów pojawia się w opisywaniu relacji genealogicznych między
Bogami oraz innymi istotami czy zjawiskami nadprzyrodzonymi, a także jako metaforyczne
uwznioślenie Bogów. Ojcostwo przywoływane jest także w określeniach relacji między ludźmi
a Bogami: konkretnymi Bogami lub ich całą zbiorowością. Jako ojcowie ludzi określani są także
Mędrcy. Ojcostwo pojawia się w odniesieniach do Przodków - godnych naśladowania twórców
tradycji. Przywoływane jest także ojcostwo ludzkie, ziemskie.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Karalne posiadanie narkotyków w świetle Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

Głównym założeniem artykułu jest przedstawienie podstawowych wątpliwości związanych z wykładnią znamienia „posiadanie narkotyków” w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. Te wątpliwości są ciągle aktualne, mimo tego, że polski Sąd Najwyższy wydał liczne orzeczenia na ten temat. Zdaniem autora – w przeciwieństwie do opinii Sądu Najwyższego – to znamię winno być interpretowane w wąski sposób, zgodnie ze znaczeniem tego pojęcia w prawie cywilnym. Odmienna interpretacja może prowadzić do sprzeczności przy przeprowadzaniu wykładni innych pojęć z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Film „Klasa” Laurenta Cantenta w świetle prądów i kierunków współczesnej pedagogiki

Teza. Film Klasa poprzez rezygnację z klasycznej filmowej narracji staje się „papierkiem lakmusowym” samej rzeczywistości. Eksperyment psycho-społeczny ukazany w formie filmu ujawnia bolesne zderzenie współczesnych teorii pedagogicznych z zarejestrowaną okiem kamery szkolną quasi-rzeczywistością, w której możemy dojrzeć dynamicznie zachodzące procesy i przemiany społeczne w mikroskali.
Omówienie koncepcji. Autor artykułu odwołuje się do takich kierunków i prądów współczesnej pedagogiki jak rekonstrukcjonizm, globalizm i edukacja międzykulturowa, a następnie zestawia je z filmem rozumianym jako tekst kultury, odzwierciedlający bolączki współczesnego społeczeństwa. Sporo uwagi poświęcono metodom formalnym, jakimi posłużono się w omawianym obrazie (performans, improwizacja) oraz ich wpływowi na ostateczny kształt dzieła.
Wyniki i wnioski. Autor stwierdza, że rozwiązania formalne, które czynią film rodzajem eksperymentu psycho-społecznego, ujawniły pewne słabości ww. nurtów współczesnej pedagogiki. Rzeczywistość szkolna, którą rekonstruują twórcy filmu Klasa, nie radzi sobie z dynamicznie zachodzącymi w społeczeństwach przemianami, a jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest nie nadążająca za owymi przemianami inteligencja emocjonalna.
Oryginalność/wartość poznawcza podejścia. Nowatorskość w kontekście filmowego opowiadania nie jest celem samym w sobie, a jedynie środkiem do jego osiągnięcia – ujawnienie mechanizmów jakimi rządzi się współczesna szkolna rzeczywistość. Projekt Klasa okazuje się zatem niezwykle cenny zarówno z punktu widzenia pedagogiki, jak i filmoznawstwa.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Podejście auto/biograficzne w badaniach jakościowych

Teza. Badania jakościowe, uznawane przez wielu badaczy za subiektywistyczne i przez to mało wiarygodne, reprezentują jeden z wielu sposobów prowadzących do obiektywnego poznania.
Omówione koncepcje. W artykule autorka omawia koncepcję Susan E. Chase dotyczącą wywiadu narracyjnego oraz koncepcję tożsamości narracyjnej w wywiadzie biograficznym Dana McAdamsa. Opisuje także podejście autobiograficzne oraz podejście auto/biograficzne, wskazując na istotne różnice między nimi. Podaje przykłady zastosowań obu podejść.
Wyniki i wnioski. Dzięki biografiom i autobiografiom badacz ma możliwość poznania kontekstu sytuacyjnego, środowiskowego i historycznego badanego zjawiska. Auto/biograficzne narracje dostarczają także wiedzy na temat kształtowania się życia psychicznego i całej osobowości człowieka.
Oryginalność. Badania auto/biograficzne wykorzystywane są z powodzeniem w edukacji osób dorosłych. Pełnią wiele ważnych funkcji, m.in. poznawczą, krytyczną, wychowawczą, demaskatorską, terapeutyczną.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Sztuka, postsztuka, autosztuka i ...

Celem sztuki staje się dążenie do eliminacji wszystkiego, napiętnowanie wszelkiej niesprawiedliwości. Dzieła demaskują wszelkie postawy i często wykraczają poza formy, konwencje sztuki, pozostają bezradne i akceptują taką sytuację. Pojawia się przy tym stwierdzenie,	 że artyści podejmują przewrotną i dywersyjną grę przeciwko komercji i lansowaniu. Skutek jest dokładnie odwrotny. Powstaje zjawisko postsztuki (forma uczestniczenia w grze o dominację kolejnych kulturowych aktualności. Artefakt postsztuki to spektakl, wydarzenie, produkt), którą można zdefiniować jako to,  co  wypada, by było sztuką ze względu na jej aktualne uwarunkowania zewnętrzne, czyli dzisiejsze rynkowo-medialne wydarzenia. Jest to zjawisko odmienne od sztuki, kieruje się inną celowością, innymi środkami.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia
Stany Ja wg Erica Berna a postawa nauczycieli względem uczniów

Cel badań. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie, a także analiza badań własnych dotyczących stanu Ja, prezentowanego przez nauczycielki pracujące w przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach i liceach. Stany Ja , którymi posługują się nauczycieli mają  duży wpływ na podejmowane przez nich działania oraz sposób w jaki się komunikują.
Metoda badań. Grupa badanych składała się z 397 nauczycieli: 112 pedagogów wychowania przedszkolnego, 98 uczących w szkołach podstawowych, 94 nauczycieli gimnazjów oraz 102 pracujących w liceach. Badania opierają się na koncepcji analizy transakcyjnej Erica Berna, który wyróżnia trzy stany ja – Dorosły, Dziecko oraz Rodzic oraz dwa podtypy dla stanu Rodzic – Rodzic Opiekuńczy, Rodzic Normatywny, natomiast dla Dziecka – Dziecko Spontaniczne i Dziecko Przystosowane. Należy pamiętać, że każda postawa posiada pewne pozytywne cechy, ale również i te niepożądane. W badaniach wykorzystano kwestionariusz służący do badania stanu Ego, zgodnie z teorią analizy transakcyjnej.
Wyniki. Okazuje się, że stan Ego prezentowany przez nauczycieli, jest w pewnym stopniu uzależniony od szczebla edukacji placówki, w której pracują. Większość nauczycieli pracujących w przedszkolach przyjmuje postawę Rodzica, zaś w szkołach podstawowych osoby Dorosłej. Odwołując się do wyższych szczebli edukacji można zauważyć, że wyniki ulegają zmianie. Zarówno w gimnazjach jak i w liceach większość nauczycieli utożsamia się z postawą Dziecka. Badania przedstawiają również rozkład wyników w odniesieniu do podtypów stanu Ego Rodzic (Rodzic Normatywny i Rodzic Opiekuńczy) oraz Dziecko (Dziecko Spontaniczne i Dziecko Przystosowane).
Wnioski. W zależności od szczebla edukacji, nauczyciele prezentują róże stany Ego. Mają one duży wpływ na komunikację występującą między trzema głównymi podmiotami biorącymi udział w kształceniu, czyli uczniami, rodzicami oraz dydaktykami. Wpływają one nie tylko na mierzalne osiągnięcia uczniów, ale również na kształtowanie się ich samooceny oraz wiary we własne możliwości.

Czasopismo: Ogrody Nauk i Sztuk
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce, nauki socjologiczne, pedagogika, psychologia