rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Polska lokalna w prasie centralnej ostatniej dekady PRL

Artykuł stara się odpowiedzieć na pytanie dotyczące stopnia informowania przez prasę centralną
o wydarzeniach rozgrywanych na prowincji. Pod tym pojęciem rozumie się te regiony, które pozostawały
poza centrum wiodących wydarzeń politycznych, społecznych czy kulturalnych w kraju. W tym
celu zbadano teksty dotyczące woj. gorzowskiego, drukowane na łamach trzech wiodących wówczas
dzienników, czyli „Słowa Powszechnego”, „Gromady – Rolnika Polskiego” i „Trybuny Ludu”. Analiza
zawartości wykazała, iż w relacjach dominowały zagadnienia gospodarcze (przemysł miejski i rolniczy)
i polityczne. Marginalnie natomiast traktowano takie tematy jak historia regionu, sport i turystyka
oraz ochrona środowiska. Sztampowość relacji, a także zdominowanie prasy centralnej przez politykę
wewnętrzną kraju uniemożliwiło lepsze poznanie woj. gorzowskiego przez szersze grono czytelników

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Polska prasa muzyczna i jej dziennikarze

Publikacja dotyczy polskiej prasy muzycznej i warsztatu rodzimych dziennikarzy muzycznych. Celem tekstu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, jakie czynniki odróżniają publicystów muzycznych od innych przedstawicieli zawodu dziennikarskiego.
Artykuł rozpoczyna notka na temat historii prasy muzycznej w Polsce i na świecie. Autorka tworzy własną typologię polskich czasopism muzycznych, dzieląc je na sześć kategorii: tematyka, częstotliwość ukazywania się, zasięg, wydawca, nakład i forma. Następnie skupia się na analizie gatunków dziennikarskich, preferowanych w prasie muzycznej, podając przykłady zaczerpnięte z polskich magazynów muzycznych.
Na przykładach tekstów źródłowych autorka analizuje i ocenia warsztat wybranych polskich dziennikarzy muzycznych, takich jak: Wiesław Weiss, Wiesław Królikowski, Piotr Metz, Kuba Wojewódzki oraz Tomasz Beksiński. Na potrzeby artykułu przeprowadziła wywiad z jednym z czołowych polskich dziennikarzy muzycznych – Piotrem Metzem.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Dozwolony użytek utworu w celach informacyjnych

Przedmiotem prowadzonych rozważań są przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych dotyczące instytucji dozwolonego użytku w zakresie, w jakim służy ona swobodnemu – i zgodnemu z prawem – przepływowi informacji. W początkowej części artykułu dokonano charakterystyki utworu oraz praw autorskich, tak osobistych, jak i majątkowych. Następnie autorka wyjaśnia konstrukcję dozwolonego użytku z przywołaniem stosownych przepisów ustawy. Dalsza część rozważań dotyczy korzystania z utworu dla celów informacyjnych – prawa przedruku oraz korzystania z utworu podczas relacjonowania bieżących zdarzeń oraz zasad rozpowszechniania informacji o dziełach wystawionych.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Geneza i rozwój prasy polonijnej oraz emigracyjnej

W artykule zostały zaprezentowane początki funkcjonowania prasy polonijnej oraz polskiej prasy emigracyjnej, z uwzględnieniem jej historycznego rozwoju. Autorka ukazała rozkwit polskiej prasy, wydawanej poza granicami kraju na przykładzie kilku państw, m.in. Stanów Zjednoczonych, co pozwala na zestawienie i porównanie charakteru poszczególnych periodyków polskojęzycznych w różnych częściach świata. Ponadto polska prasa emigracyjna została ukazana w porządku chronologicznym. W opracowaniu odnajdziemy również różnorakie przykłady funkcji, jakie pełniła prasa polska na obczyźnie. Co więcej, autorka zaznaczyła różnicę pojęciową między prasą emigracyjną a prasą polonijną, podając wiele definicji.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Hazardyzacja mediów

Artykuł odnosi się do nowego zjawiska, które zaistniało w sferze społeczno-medialnej dzięki technologii
sms-ów. Zjawisko to scharakteryzowano jako hazardyzację mediów. Jest ono stosunkowo
nowe i polega na roztaczaniu przed publicznością medialną mirażu wygrania nagrody pieniężnej
lub rzeczowej o dużej wartości z wykorzystaniem technologii sms Premium. Tym samym odbiorcy
mediów konsumują zawartość już nie tylko dla informacji czy rozrywki, lecz przede wszystkim dla
możliwości uczestniczenia w grze. Właściwy przekaz staje się jedynie tłem dla rozgrywanej w mediach
gry o charakterze masowym.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Portugalskie media masowe – ewolucja powstawania, specyfika, funkcjonowanie i tendencje rozwojowe

Portugalia, kraj atlantycki położony na Półwyspie Iberyjskim, niegdyś bogaty i niepokonany, dzisiaj jest jednym z najsłabiej i najwolniej rozwijających się państw Europy Zachodniej. Reżim autorytarny, deficyt handlu zagranicznego, ogromne wydatki na utrzymanie armii, masowa emigracja, niska jakość życia i analfabetyzm sprawiły, że Portugalia do połowy lat siedemdziesiątych była zacofana i wyizolowana na arenie międzynarodowej. Dopiero przewrót wojskowy dokonany 25 kwietnia 1974 roku przez Ruch Sił Zbrojnych doprowadził do defaszyzacji i demokratyzacji Portugalii. Od tej pory życie polityczne i medialne tego kraju wkroczyło w nową fazę. Media zaczęły się swobodnie rozwijać, a społeczeństwo korzystać z pluralizmu opinii i wolności słowa. Chociaż krajobraz medialny Portugalii wciąż pozostawia wiele do życzenia, to trzeba przyznać, że staje się coraz silniejszy i niezależny. Staje się to także za przyczyną nowych technologii, które napędzają ten proces. Celem niniejszego artykułu będzie charakterystyka portugalskiego systemu medialnego, ukazanie jego mocnych i słabych stron, a także nakreślenie przyszłych ram rozwojowych.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Lokalne komunikowanie publiczne w województwie śląskim – komunikat z badań

Niniejszy artykuł stanowi komunikat z badań przeprowadzonych na ogólnopolskiej próbie 2878 jednostek
samorządu terytorialnego w zakresie wykorzystania narzędzi komunikacji elektronicznej –
profilu zaufanego i poczty elektronicznej. Celem było stworzenie mapy komunikowania lokalnego
w Polsce oraz diagnoza problemów tego procesu. Artykuł prezentuje wyniki uzyskane w województwie
śląskim na podstawie kwestionariusza ankiety obejmującego pytania z zakresu polityki informacyjnej
oraz prowadzonych działań public relations

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Historia i współczesność kazachskiego radia i telewizji

Początki radia i telewizji kazachskiej są związane z rozwojem tych mediów początkowo w Imperium Rosyjskim, a następnie Związku Radzieckim. Artykuł przedstawia historyczne etapy rozwoju radia i telewizji w Kazachstanie. Autorzy wskazują na uwarunkowania techniczne i społeczno-polityczne rozwoju mediów elektronicznych na obszarze obecnego Kazachstanu. W materiale dokonana jest analiza struktury typologicznej zarówno radia, jak i telewizji współczesnego Kazachstanu. Analizuje także stan ustawodawstwa medialnego dotyczącego radia i telewizji. Przedstawione zostały także charakterystyki głównych stacji radiowych i kanałów telewizyjnych Kazachstanu i ich społecznego znaczenia.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
67 lat na rynku – zarys historii „Dziennika Zachodniego”, największej gazety regionalnej w Polsce

Opracowanie stanowi zarys historii „Dziennika Zachodniego”, wydawanego od 67 lat. Autor łączy
początki gazety z historią przedwojennej „Polonii”, przy okazji analizując śląski rynek prasowy okresu
międzywojennego i powiązania polityczne pomiędzy tytułami. Praca przedstawia wyliczenia nakładów
gazety w latach powojennych, sposoby organizacji tytułu, poznajemy kulisy pracy i postaci
najważniejszych naczelnych tytułu. Poznajemy proces zmian własnościowych od 1945 roku do roku
2012 (na tle historii prasy regionalnej PRL) i kulisy zmian własnościowych tytułu po 1990 roku aż do
czasów współczesnych i sytuację polskich mediów w związku z ekspansją niemieckich wydawnictw

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Prasa samorządowa w województwie zachodniopomorskim – wybrane aspekty socjokulturowe

Regiony medialne tworzą m.in. Szczecin i Koszalin. Jedną z kategorii prasy funkcjonującej na lokalnych rynkach prasowych jest prasa samorządowa. W województwie zachodniopomorskim prasa samorządowa jest najliczniejszą kategorią periodyków. Cechuje się stabilnością, tak ilościową, jak i jakościową. Zasadniczo zaspokaja potrzeby informacyjne lokalnego odbiorcy, a przede wszystkim jest silnie powiązana z odbiorcą samorządowym. Periodyki te są zorientowane na sprawy organów i instytucji samorządowych. Zasięgiem rozpowszechniania mocno scalona jest z podziałem administracyjnym. Prasa samorządowa ma opinię, że nie wypełnia funkcji kontrolnej. Są też zdania, że jest zagrożeniem dla prasy lokalnej.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kognicje i emocje w procesie recepcji mediów

Recepcja treści medialnych we współczesnym społeczeństwie medialnym zmienia się pod wpływem digitalizacji i konwergencji. Obraz staje się coraz bardziej skomplikowany. Zacierają się różnice między komunikacją masową a indywidualną, obok produkcji profesjonalnej rozszerza się tzw. „produkcja laicka” (nieprofesjonalna). Ludzie są jednocześnie odbiorcami i producentami. Tym niemniej dwie cechy komunikatów odgrywają nadal ważną rolę w komunikowaniu. Są to kognicje i emocje zawarte w przekazach. W artykule autor szczegółowo analizuje ich wpływ na percepcję treści. Pod pojęciem „kognicja” rozumie się najprościej całość (ogół) przerabianych informacji w procesach i strukturach inteligentnego systemu. Chodzi o różne aspekty postrzegania, uwagi, zapamiętywania i myślenia, które są udziałem odbiorcy mediów. Problemy te wyjaśnia szereg różnych teorii funkcjonujących w literaturze anglo-amerykańskiej i niemieckiej (np. teoria schematów, czy model mentalny). Współcześnie coraz większą rolę w procesach recepcyjnych odgrywają emocje. Wzbudzały one od dawna zainteresowanie badaczy różnych dyscyplin, głównie psychologów, ale także przedstawicieli nauki o mediach i komunikowaniu. Często bohaterowie medialni dają tzw. „impulsy emocjonalne”, które wywołują autonomiczne reakcje odbiorców, np. złość czy śmiech. Procesowi recepcji niekiedy towarzyszy empatia. Jest to specyficzny rodzaj emocji wytwarzający się w sytuacjach kontaktu paraspołecznego (zapośredniczonego). Autor analizuje niektóre teorie związane z tym zagadnieniem, np. teorie mood-management D. Zillmanna czy „teorię przepływu”. Zarówno kognicje, jak i afekty należy rozpatrywać we wzajemnym powiązaniu. Istotną rolę odgrywa infotainment mający znaczenie zarówno funkcjonalne, jak i dysfunkcjonalne. Zagadnienia przedstawione w artykule nie wyczerpują całości problematyki. Obszerną grupę problemów stanowi selekcja treści i powiązane z nią postawy, motywacje oraz rutyna odbiorcza.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Media relations w zarządzaniu sytuacją kryzysową organizacji samorządowej

Organy samorządu coraz częściej wykorzystują nowoczesne narzędzia public relations w komunikacji z otoczeniem wewnętrznym i zewnętrznym. Pozwala to na efektywny przepływ informacji i poszerzenie kręgu zainteresowanych odbiorców – szczególnie młodych – i budowanie wizerunku instytucji dbającej o spójny, jasny i czytelny przekaz informacji. Relacje te są szczególnie istotne w komunikowaniu w warunkach sytuacji kryzysowej, z którymi często mają do czynienia organy samorządu. Warto zatem wskazać wybrane modele zarządzania sytuacją kryzysową, narzędzia media relations wykorzystywane w sytuacji kryzysowej oraz pozytywne i negatywne przykłady działań podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego w tym obszarze.

Czasopismo: Rocznik Prasoznawczy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Jan Czochralski – historia człowieka niezwykłego

W artykule przedstawione zostały wybrane obrazki z życia i twórczości prof. Jana Czochralskiego (1885–1953), wybitnego polskiego chemika, metaloznawcy i krystalografa oraz mecenasa sztuki, poety i pisarza. Z bogatego dorobku naukowego naszkicowane zostały trzy najważniejsze jego osiągnięcia: radiomikroskop, który można uważać za pierwowzór skaningowego mikroskopu analizującego (SPM) nagrodzonego Nagrodą Nobla w 1986 r., stop do łożysk kolejowych znany jako „metal B”, który przyniósł Czochralskiemu sławę i bogactwo, oraz tz w. metoda Czochralskiego otrzymywania monokryształów, dzięki której nazwano uczonego „ojcem współczesnej elektroniki”. Nie bez znaczenia są inne jego wynalazki, takie jak płyn do trwałej ondulacji czy „proszek od kataru z Gołąbkiem”. Mimo takich osiągnięć, nazwisko Jana Czochralskiego było w Polsce objęte infamią za rzekomą kolaborację z Niemcami w czasie II wojny światowej. Jednak, po ostatecznym udowodnieniu wiosną 2011 roku faktu jego współpracy z Armią Krajową, przywrócono mu dobre imię na Politechnice Warszawskiej. Słusznie więc rok 2013 został przez Sejm RP ogłoszony Rokiem Jana Czochralskiego.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Emeryk Hutten Czapski, jr (wspomnienia sekretarza)

Artykuł przedstawia postać Emeryka Hutt en Czapskiego, jr. (1897–1979), we wspomnieniach jego sekretarza, autora artykułu, ze szczególnym uwzględnieniem okresu 1966–1979.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
„Korespondencja Adama Vetulaniego z Miroslavem Boháčkiem”…– wydawnictwo źródłowe, opracowane w ramach współpracy Polskiej Akademii Umiejętności z Akademią Nauk Republiki Czeskiej

Polski historyk prawa i kanonista Adam Vetulani (1901–1976) oraz czeski historyk prawa, specjalista w zakresie prawa rzymskiego i kodykologii Miroslav Boháček (1899–1982) należeli do pokolenia uczonych, którzy w okresie międzywojennym
ukończyli studia, wykorzystali stypendia na zagranicznych uniwersytetach i rozpoczęli dobrze się zapowiadającą karierę akademicką. Po drugiej wojnie światowej władze
komunistyczne uniemożliwiały im wyjazdy zagraniczne, nawet do tz w. krajów demokracji ludowej. Przez wiele lat tylko drogą korespondencyjną utrzymywali kontakt z zagranicznymi uczonymi. Do osobistego spotkania Vetulaniego z Boháčkiem
doszło dopiero w 1962 roku, po 6 latach wymiany listów. Ich korespondencja nie była dotąd publikowana. Pochodzi z lat 1956–1975 i zawiera 96 listów: 56 Adama Vetulaniego do Miroslava Boháčka oraz 40 Boháčka do Vetulaniego. Korespondencja ta stanowi cenne źródło do poznania biografi i obu uczonych, a także historii polskich i czeskich badań średniowiecznych rękopisów prawniczych. Jej edycja jest przygotowywana w ramach projektu Czesko -polskie kontakty naukowe i kulturalne w XIX i XX w., realizowanego wspólnie przez Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej
Akademii Umiejętności oraz Masarykův ústav a Archiv Akademie věd České republiky, v.v.i.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Zarys dziejów matematyki w siedemdziesięcioleciu Politechniki Krakowskiej

Przedmiotem pracy jest historia matematyki w Politechnice Krakowskiej w latach
1945–2015. Zaprezentowano sylwetki wybranych wybitnych matematyków w historii Politechniki Krakowskiej (Mirosław Krzyżański, Jan Bochenek, Feliks Barański oraz Irena Łojczyk-Królikiewicz) i podstawowe informacje o ich osiągnięciach naukowych.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Komentarz do artykułu dr. Pawła E. Tomaszewskiego: „Jan Czochralski – historia człowieka niezwykłego”

W artykule przedstawiona została racjonalna krytyka wybranych interpretacji autorstwa Pawła E. Tomaszewskiego niektórych faktów z biografi i Jana Czochralskiego (1885–1953) i przyjętej przez Pawła E. Tomaszewskiego konwencji zbyt rzadkiego powoływania się na źródła archiwalne i literaturę dotyczącą wątku biografi cznego. W konsekwencji niektóre interpretacje tego Autora stają się zbyt beletrystyczne, co rodzić może nowy mit historiografi czny Jana Czochralskiego.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Bibliografia naukometryczno‑bibliometryczno‑informetryczna (wybór)

Przedstawiono wybór bibliografii z zakresu naukometrii, bibliometrii oraz informetrii.
Bibliografia została wyselekcjonowana w ramach autorskich badań prowadzonych
w zakresie: a) aktualnej debaty na temat naukometrii, bibliometrii oraz informetrii w Polsce,
b) historii tych dyscyplin oraz c) historii naukoznawstwa.
Zaletą takiego wyboru jest uwzględnienie wielu publikacji, które: a) przedstawiają
poglądy zarówno polskich, jak i zagranicznych autorów; b) omawiają poważne ograniczenia
metodyczne naukometrii, bibliometrii oraz informetrii; c) ukazują nierozerwalny
związek tych dyscyplin z naukoznawstwem.
Prezentowaną niżej bibliografię autor wykorzystał także w dwóch artykułach opublikowanych
w tomie 14. Prac Komisji Historii Nauki PAU (rok 2015).

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Nauki przyrodnicze w historyczno–epistemologicznym ujęciu Hansa-Jörga Rheinbergera

Artykuł omawia krytycznie formę i treść polskiego przekładu książki Hansa-Jörga Rheinbergera pt. Epistemologia historyczna (Warszawa: Oficyna Naukowa, 2015. Przełożył [z języka niemieckiego] Jan Surman. ISBN 978-83-64363-20-7, ss. 336). Wskazano zarówno merytoryczne zalety tej książki, jak i jej pewne (głównie lingwistyczne) wady.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Nota na temat pojmowania uogólnionej zasady korespondencji

Autor,  w  nawiązaniu  do  tekstu  Jana  Woleńskiego opublikowanego  na  łamach Prac Komisji  Historii  Nauki  PAU  w  2014  roku,  podejmuje  temat  rozumienia  uogólnionej  zasady  korespondencji  w  kontekście  idei:  kumulatywizmu  (C.G. Hempel,  P.  Oppenhaim;  E. Nagel), skrajnego antykumulatywizmu (P. Feyerabend, T.S. Kuhn), dialektycznego kumulatywizmu (W. Krajewski) oraz hipotetyczno dedukcyjnej metody myślenia korespondencyjnego i metodologii stosowanej przez Kopernika (M. Kokowski).

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Historyzowanie nauki lub jak nowe przychodzi na świat. Rozmowa z Hansem-Jörgiem Rheinbergerem

Rozmowa toczy się wokół tematyki epistemologii historycznej jako jednej z gałęzi
historii nauki, rozwijanej w znacznym stopniu pod wpływem Hansa-Jörga Rheinbergera
i jego zespołu z Instytutu Historii Nauki im. Maxa Plancka w Berlinie. Oprócz idei epistemologii
historycznej, dyskusja dotyczy miejsca tej dyscypliny wśród nauk historycznych
i jej wpływu zarówno na politykę naukową, jak i zagadnienie eksperymentu jako podstawowej
jednostki nauki.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Stopnie naukowe w carskiej Rosji

Wielu polskich uczonych uzyskiwało stopnie naukowe w uniwersytetach carskiej
Rosji. W związku z powyższym pozwalamy sobie na przypomnienie akademickiej hierarchii
w carskiej Rosji, które przydać się może osobom zainteresowanym historią nauki.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Polskie początki Wydziału Nauk Matematycznych i Przyrodniczych Uniwersytetu we Fryburgu i polski wkład we fryburską rewolucję przemysłową

Artykuł został poświęcony społkom wysokich technologii, założonym przez Polakow pod koniec XIX wieku w rolniczym kantonie Fryburg w Szwajcarii. W tekście wyróżnić można dwie części. W pierwszej autor stara się przedstawić rzeczywistość gospodarczą, społeczną i polityczną Fryburga w okresie intensywnej industrializacji na świecie i powstawania liberalnego systemu wolnego rynku. Nowe, katolicko-konserwatywne władze kantonu w tej szybko zmieniającej się rzeczywistości starały się doprowadzić do stworzenia całościowego, ale i odmiennego ustroju „republiki chrześcijańskiej”, którego celem miało być osiągnięcie sprawiedliwości społecznej, zgodnej ze wskazaniami Ewangelii. 
By projekt ten doprowadzić do końca, rząd kantonalny nie uchylał się przed wykorzystaniem rożnorodnych możliwości i środkow, ktore pomogłyby osiągnąć ten cel. Decydenci z Georges’em Pythonem na czele potrzebowali wsparcia ze strony społeczeństwa świadomego zachodzących przemian. W związku z tym, niezbędnym stało się powołanie uczelni wyższej, zdolnej do kształtowania nowych postaw i poglądów mieszkańcow regionu. Koszt jej powstania przekraczał jednakże wielokrotnie finansowe możliwości rolniczego i stosunkowo ubogiego kantonu fryburskiego. W tych mało sprzyjających okolicznościach sposobem na wyjście z impasu okazała się świadoma polityka industrializacji. Nowo tworzone instytucje przemysłowe miały przyczynić się do zwiększenia wpływów do kantonalnej kasy i poprzez to pozwolić na finansowanie uniwersytetu, ktory jednocześnie stawał się intelektualnym zapleczem dla formujących się instytucji przemysłowych. 
W tę filozofię znakomicie wpisała się działalność polskich naukowcow, ktora jest przedmiotem drugiej części artykułu. Polacy zaproszeni przez Pythona do współpracy: Józef Wierusz-Kowalski, Ignacy Mościcki i Jan Modzelewski – stworzyli podstawy Wydziału Nauk Matematycznych i Przyrodniczych Uniwersytetu we Fryburgu. Prowadzili w nim (oprócz działalności dydaktycznej) badania dotyczące między innymi syntezy kwasu azotowego i budowy kondensatorow elektrycznych. Przekonani o potrzebie wdrożenia do szerokiej produkcji stworzonych przez siebie innowacji, sfinansowali i zbudowali pierwsze fabryki doświadczalne, a z czasem doprowadzili do powstania przemysłowych fabryk kwasu azotowego oraz kondensatorow wysokiego napięcia. Choć po zakończeniu pierwszej wojny światowej to zaangażowanie Polakow ustało, okres 30 lat badań i doświadczeń akademickich jasno pokazuje, że świadome współdziałanie decydentow politycznych i wysoko kwalifikowanej kadry naukowej może przynieść zaskakujące i nieoczekiwane efekty.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Franciszek Rzechulka (1887–1973) – droga od górnictwa do geologii

Franciszek Rzechulka, górnik z wykształcenia i zawodu, w trakcie pracy w kopalniach rozwijał swoje geologiczne zainteresowania, prowadząc obserwacje w szybach i podziemnych chodnikach, a także w odsłonięciach powierzchniowych. Gromadził przy tym liczne okazy skamieniałości, skał i minerałów. W okresie międzywojennym był współpracownikiem dr. Arnolda Makowskiego, badającego węglonośne utwory karbonu na Górnym Śląsku, a po drugiej wojnie światowej współdziałał w profi lowaniu wierceń dokumentujących nowe złoża węgla kamiennego. Pozostawił po sobie bogatą kolekcję geologiczną i paleontologiczną, liczącą blisko tysiąc jednostek, przechowywaną w ubiegłych latach w Akademii Górniczo -Hutniczej, a w styczniu 2015 przekazaną do zbiorów muzealnych Oddziału Górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego.

Czasopismo: Prace Komisji Historii Nauki PAU
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo