rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przerwa biegu przedawnienia roszczeń stwierdzonych bankowym tytułem egzekucyjnym. Nowe spojrzenie

Usunięcie z polskiego sytemu prawnego uprawnienia banków do wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych, które po nadaniu im klauzuli wykonalności przez sąd mogły stanowić podstawę egzekucji, nie oznacza, że w aktualnym orzecznictwie sądowym brak spraw związanych z roszczeniami stwierdzonymi takimi tytułami. Niezwykle często pojawiają się pozwy o zasądzenie należności bankowych nabytych w drodze cesji przez podmioty niebędące bankami. W orzecznictwie Sądu Najwyższego za ugruntowane należy obecnie uznać stanowisko co do tego, że nabywca wierzytelności bankowej niebędący bankiem nie może powoływać się na czynności banku (złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego) dokonane z wykorzystaniem bankowego tytułu egzekucyjnego. Pogląd ten zasługuje na aprobatę, zaś w artykule przedstawiono argumentację go wspierającą.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O potrzebie zmian art. 28 i 28a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych

Celem niniejszego artykułu jest próba przedstawienia kluczowych zagadnień związanych z prawidłową wykładnią art. 28 i 28a u.u.o., a także podniesienie postulatów de lege ferenda dotyczących ich reformy. Wskazane przepisy regulują wyjątkowo istotną dla praktyki ubezpieczeniowej problematykę prolongowania ex lege umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz tzw. ubezpieczenia podwójnego. W pierwszej części artykułu wyjaśniono kwestie natury terminologicznej. Następnie autorzy poddają analizie ustawową klauzulę prolongacyjną oraz związane z nią prawo do wypowiedzenia umowy, a także obowiązki informacyjne ciążące na zakładzie ubezpieczeń. Druga część artykułu poświęcona jest obowiązującym od lutego 2012 r. rozwiązaniom dotyczącym właśnie problemu ubezpieczenia podwójnego. Autorzy przedstawiają wiele problemów związanych z wykładnią i stosowaniem przepisu art. 28a. Wreszcie, w podsumowaniu wskazano możliwe zmiany omówionych regulacji.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Klasyfikacja dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia

Na początku ery transplantacji większość narządów pobierano od dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia. W późniejszym czasie szeroka akceptacja koncepcji i kryteriów diagnozy śmierci mózgu sprawiły, że donacja narządów od dawców po śmierci mózgu szeroko zastąpiła donację od dawców po śmierci krążeniowej, stając się wreszcie standardem. Ponowne zainteresowanie donacją od dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia rozpoczęło się w latach dziewięćdziesiątych XX w., co wynikało z nieustannego niedoboru narządów do przeszczepów od dawców po śmierci mózgowej. Donacja po śmierci krążeniowej utorowała już swoją drogę w praktyce klinicznej i na świecie odnotowuje się jej coraz częstsze wykorzystanie, sięgające nawet 30-40% działalności w zakresie pozyskiwania narządów. Jednakże, brak jednolitych wytycznych odnośnie do donacji po śmierci krążeniowej, wzbudza wśród profesjonalistów wiele wątpliwości etycznych, prawnych czy medycznych. Problemy dotyczą między innymi kwestii opieki paliatywnej i fazy jej wycofania, jak i samej definicji śmierci. Zarówno legislacja, jak i praktyka donacji po śmierci krążeniowej różnią się znacząco pomiędzy państwami. Stąd też pojawiła się konieczność wypracowania konsensusu i opracowania wytycznych, które zmierzyłyby się z problemami etycznymi, prawnymi, organizacyjnymi i technicznymi. Służyć ku temu miało między innymi opracowanie klasyfikacji kategorii dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia. Niniejsze opracowanie przedstawia i omawia klasyfikacje dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Memy internetowe w świetle prawa autorskiego

Memy internetowe są stosunkowo nowym rodzajem wytworów intelektualnych, na które składają się chwytliwy zwrot, komentarz lub powiedzenie oraz statyczny lub animowany motyw graficzny. Z prawnego punktu widzenia interesujące wydaje się pytanie o granice swobody tworzenia i rozpowszechniania memów w Internecie. Problem ten rozważać należy przede wszystkim na gruncie prawa autorskiego, gdyż istotą „memowania” najczęściej jest czerpanie z cudzej twórczości i dzielenie się nią z innymi. Dla oceny dopuszczalności jego rozpowszechniania konieczne jest stwierdzenie, czy i w jakim stopniu do jego stworzenia wykorzystano elementy twórcze innych utworów. Innymi słowy, czy mem stanowi dzieło samoistne, czy raczej zależne, rozporządzanie którym uwarunkowane jest uzyskaniem zezwolenia autora utworu pierwotnego, chyba że czas jego ochrony już minął. Problematyka odpowiedzialności za ewentualne naruszenia nie ogranicza się jednak tylko do regulacji autorskoprawnej; konieczne wydaje się też rozważenie jej w kontekście ochrony dóbr osobistych powszechnego prawa cywilnego oraz sankcji przewidzianych w prawie karnym.

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O tym, że w księgach Warrona o sprawach ludzkich jest napisane, że edylowie i kwestorzy ludu rzymskiego mogą być przez osobę prywatną wzywani przed pretora Aulus Gellius, Noce Attyckie 13,13 Tekst - tłumaczenie - komentarz

O tym, że w księgach Warrona o sprawach ludzkich jestnapisane, że edylowie i kwestorzy ludu rzymskiego mogą byćprzez osobę prywatną wzywani przed pretora Aulus Gellius,Noce Attyckie 13,13 Tekst - tłumaczenie - komentarz

Czasopismo: Zeszyty Prawnicze
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Between eclecticism and uniqueness: A few remarks on constitutional systems of ASEAN countries from the perspective of a Polish comparative constitutionalist

Prowadzenie badań prawno-porównawczych wymaga nie tylko profesjonalnych kompetencji dotyczących znajomości języków obcych, lecz również opanowania metod prowadzenia takich badań, przede wszystkim zaś pobytów na stażach zagranicznych i licznych dyskusji
z ekspertami z różnych państw. Nie można bowiem podejmować tego rodzaju badań wyłącznie na podstawie, nawet najbardziej uważnie zebranych, zagranicznych źródeł i literatury normatywnej. Niewidoczna, jak również nieznana ani niekwestionowana, niewidzialna konstytucja stanowi poważne wyzwanie dla modelu konstytucyjnego, interpretacji konstytucji i jej zmiany. Ta perspektywa, która nie może być pominięta, pozostawia badaczowi możliwość stawiania pytań o charakter prawa wyższego rzędu, granice kodyfikacji, jak również
niezbędne i wystarczające warunki dla konstytucjonalizmu – kluczowe kwestie dotyczące pełnych badań w prawie konstytucyjnym porównawczym.
Azja Południowo-Wschodnia jest bardzo interesującym regionem dla badaczy systemów konstytucyjnych, chociaż nieco nieodkrytym przez polskich naukowców zajmujących się tą gałęzią prawa. Region jest zróżnicowany pod względem etnicznym, religijnym, kulturowym,
ekonomicznym i ma bardzo bogatą historię. Czynniki te, wraz z doświadczeniem okresu kolonialnego, sprawiają, że państwa Azji Południowo-Wschodniej są bardzo interesującym, a jednocześnie niezwykle trudnym obszarem badawczym. Przykłady unikalności regulacji
i instrumentów konstytucyjnych wprowadzone w państwach ASEAN, które zostały wskazane w artykule, uzasadniają tezę o potrzebie prowadzenia dalszych badań w tym regionie, a skutki ich stosowania nie mogą zostać odrzucone a piori.

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sprawozdania

Otwarcie i działalność Centrum Języka i Kultury Chińskiej Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytet Śląski, 12 stycznia 2018 r. (Agnieszka Tambor) 209


Trzecia edycja Symbiosis Law School, Pune – International Criminal Trial Advocacy Competition (Międzynarodowy Konkurs Orzecznictwa Karnego), 23–25 marca 2018 r. (Dawid Marko)  212


Konferencja naukowa Kung fu/wushu – tradycja, nauka, sport, wychowanie, Instytut Konfucjusza przy Uniwersytecie Gdańskim, Gdańsk, 12 kwietnia 2018 r. (Wojciech Bizon, Krzysztof Brzozowski, Ewa Ciembroniewicz, Dariusz Muraszko, Piotr Rekowski, Michał Samcik, Wu Lan, Piotr Ziemba) 215


Działalność Centrum Studiów Azji Wschodniej UG w roku 2017 (Kamil Zeidler)   220

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sprawozdania

Shanghai Summer School on Chinese Political & Legal Culture, East China University of Political Science and Law, Szanghaj, 18 czerwca – 13 lipca 2018 r. (Aleksandra Szydzik)


Delegacja Polskiego Związku Karate Tradycyjnego na 1st International Okinawa Karate Tournament, Okinawa, 28 lipca – 10 sierpnia 2018 r. (Tomasz Konieczny)


VI Międzynarodowa Konferencja Akademicka „Spotkanie Polonistyk Trzech Krajów. Chiny – Korea – Japonia”, Hankuk University of Foreign Studies, Global Campus, Yongin, 30 października – 2 listopada 2018 r. (Joanna Kamień, Kamil Zeidler)

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Deposit funding of Islamic and conventional banks in Malaysia

Banki mają bardzo zróżnicowaną strukturę finansowania, która nie uległa znaczącym zmianom na przestrzeni lat. Formy, którymi finansują się nowoczesne banki, obejmują: kapitał, depozyty i finansowanie hurtowe. Depozyty, zwłaszcza detaliczne, stanowią główne źródło finansowania banku. Klienci banków inwestują swoje pieniądze w formie depozytów, zwykle w celu otrzymania odsetek. Ponadto tym, co przyciąga klientów do depozytów, jest bezpieczeństwo inwestycji, gdyż depozyty są zwykle chronione w ramach systemów gwarantowania depozytów. Należy jednak zaznaczyć, że nie wszystkie banki mogą oferować depozyty charakteryzujące się wyżej wymienionymi cechami. W latach 70. pojawił się alternatywny system bankowy – system islamski, w którym instrumenty finansowe, w tym depozyty, mają inną, niepowtarzalną specyfikę. Cechą charakterystyczną banków islamskich jest obowiązek prowadzenia operacji zgodnie z zasadami prawa religijnego muzułmanów – szariatu. Podstawową zasadą szariatu stosowaną przez islamskie instytucje finansowe jest zakaz lichwy (arab. riba), rozumiany jaka zakaz stosowania jakiegokolwiek oprocentowania. Zakaz riba ma ogromny wpływ na instrumenty oferowane przez banki islamskie, w tym depozyty, gdyż nie mogą być one oparte na stopie procentowej. Głównym celem artykułu jest charakterystyka finansowania banków islamskich za pomocą depozytów oraz porównanie zakresu wykorzystania depozytów w bankach islamskich oraz konwencjonalnych na przykładzie Malezji. Badania oparto zarówno na metodach jakościowych, jak i ilościowych.

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Recenzje

• Suki Kim, Pozdrowienia z Korei. Uczyłam dzieci północnokoreańskich elit, przeł. A. Sobolewska, Znak. Literatura Nowa, Kraków 2015, ss. 336 (Barbara Richert)

• Marcin Jacoby, Sztuka perswazji w starożytnych Chinach: opowiastka alegoryczna w okresie Walczących Państw (453–221 r. p.n.e.), Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2018, ss. 222 (Magdalena Łągiewska)

• Bryan B. Barber, Japan’s Relations With Muslim Asia, Palgrave Macmillan, Cham 2020, ss. 261 (Kamil Pietrasik)

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sprawozdania

International Cultural Exchange School, East China University of Political Science and Law, 29 lutego – 1 lipca 2016 r., 9 września 2016 r. – 1 stycznia 2017 r. (Monika Godecka, Natalia Ordon)


 


edycja konferencji „Dzień Azji i Pacyfiku” w Sejmie RP, Warszawa, 5 października 2016 r. (Magdalena Łągiewska)



 


Międzynarodowa Konferencja Naukowa „The Educational Value of Traditional Karate-do”, Centrum Japońskich Sportów i Sztuk Walki, Dojo Stara Wieś, 13 października 2016 r. (Joanna Kamień)



 


Pobyt naukowy na China Youth University of Political Science w Pekinie, 15 października – 12 listopada 2016 r. (Anna Dobaczewska)


 


Międzynarodowa Konferencja „Painting and History”, Chinese Academy of Art, Hangzhou, 4–5 stycznia 2017 r. (Aleksander Świeszewski)


 


Działalność Centrum Studiów Azji Wschodniej Uniwersytetu Gdańskiego w latach 2012–2016 (Kamil Zeidler)

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Sprawozdania

Wyjazd studyjny Adventure Club Uniwersytetu Gdańskiego do Japonii,Tokio – Kyoto, 21–29 czerwca 2017 r.

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Recenzje

• Marcin Jacoby, Chiny bez makijażu, Wydawnictwo Muza, Warszawa 2016, ss. 448
(Magdalena Łągiewska)

• Du Jing, Amber Coloured Gdansk, China Book Press 2016, ss. 607
(Monika Paliszewska-Mojsiuk)

Czasopismo: Gdańskie Studia Azji Wschodniej
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Wprowadzenie do problematyki wiedzy w rosyjskim transcendentalizmie – od neokantyzmu do postneokantyzmu

W artykule nakreślone zostaje zagadnienie wiedzy w rosyjskim neokantyzmie, rozumianym możliwie najszerzej. Syntetycznie przedstawione zostają poglądy odnośnie do tytułowej kwestii przynależne rosyjskim myślicielom uważanym za przedstawicieli tak zwanego akademickiego i nieakademickiego neokantyzmu. Autorka pracy przywołuje ponadto stanowisko „rosyjskiego marburczyka” Nicolaia Hartmanna, bliskie koncepcji Wasyla Sezemana. Okazuje się, że poglądy rosyjskich filozofów często wykazują interesujące podobieństwo do myśli neokantystów niemieckich. Tak jest w przypadku tezy o nierozerwalności związku nauki z wiedzą, głoszonej przez Borysa Jakowienkę i Bruna Baucha, teorii sądów Siemiona Franka i Heinricha Rickerta, a także poglądów Aleksandra Wwiedienskiego i Johanessa Volkelta, dotyczących możliwości metafizyki. Artykuł dowodzi, że wątki obecne w koncepcjach „późnych” niemieckich neokantystów wcześniej uobecniają się na gruncie filozofii rosyjskiej, w której wiodącym stanowiskiem jest ontologizm. Autorka śledzi ponadto znaczenie wpływu fenomenologii dla odrodzenia ontologii w neokantyzmie.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Zagadnienie aktu twórczego w koncepcji ontopojezy życia Anny Teresy Tymienieckiej

Anna Teresa Tymieniecka (1923-2014), to współczesna polska filozof o międzynarodowej sławie związanej z działalnością ufundowanego przez nią w Stanach Zjednoczonych w roku 1976 Światowego Instytutu Fenomenologii. Jej celem były gruntowne studia nad klasyczną myślą fenomenologiczną i wyznaczenie własnej drogi myślenia fenomenologicznego. Tymieniecka odnalazła tę drogę w ludzkim doświadczeniu aktu twórczego, którą sama nazwała „trzecią drogą” łączącą głęboko respektowane stanowiska nauk przyrodniczych z równie głęboką refleksją filozoficzną. Jej wyrazem stała się autorska koncepcja fenomenologii życia. To fenomenologia ludzkiej kondycji twórczej, dla której zagadnienie aktu twórczego stanowi punkt centralny, a sama koncepcja, w zamyśle Tymienieckiej, ma pełnić rolę „kamienia węgielnego” pod budowę gmachu ludzkiej wiedzy.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Kantowskie ugruntowanie podstaw filozofii Stefana Brzozowskiego. Krytyka problemu systematyczności

Niniejszy artykuł koncentruje się na przedstawieniu kantowskich źródeł filozofii Stanisława Brzozowskiego, wybitnego filozofa, literata oraz krytyka. Ze wzgledu na wartość jego pracy, docenianej od ponad stu lat przez zarówno krajowych jak i zagranicznych badaczy, w artykule podkreślam kwestię związaną z właściwym prowadzeniem analizy jego działalności. Wskazuję również na najczęstrze błędy, które prowadzą do sprzeczności interpretacyjnych w ramach namysłu filozoficznego, jaki stworzył Stanisław Brzozowski.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Nieobecność problemu rzeczy samej w sobie w filozofii Hegla w obliczu Heglowskiego rozumienia prawdy

Artykuł przedstawia Heglowskie spojrzenie na rzecz samą w sobie Kanta w odniesieniu do Heglowskiego rozumienia prawdy. W nim wyznaczam osiem kluczowych fragmentów Fenomenologii ducha, wokół których toczy się analiza tego zagadnienia. Dzięki temu zostały określone granice, w ramach których Hegel chce prowadzić swoje rozważanie. Hegel nie chce myśleć o tym, co niezależne od podmiotu poznającego, twierdząc, że to nas, filozofów, nie dotyczy, jest to zadaniem religii. Prawda dla Hegla jest tym, co samo się realizuje wśród nas, tak iż jest nam w pełni dostępna.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Benedykta Bornsteina recepcja filozofii Immanuela Kanta

Benedykt Bornstein (1880-1948) należy do grona tych filozofów, którzy wykazali możliwość budowania metafizyki naukowej przy zastosowaniu metody aksjomatycznej. Jego ogólna teoria bytu została wypracowana pod wpływem krytycznej dyskusji nad głównymi problematami Kantowskiej teorii poznania. Argumenty przedstawione w niniejszym artykule mają stanowić próbę rozpoznania wybranych założeń i uwarunkowań, w których prowadził badania nasz filozof, ze szczególnym zwróceniem uwagi na to, iż w rodzimej filozofii Bornstein jest nie tylko neokantystą, lecz także przedstawicielem polskiej filozofii analitycznej.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Masaryk a nasze dzisiejsze pytania

Jan Patočka w artykule Masaryk und unsere heutigen Fragen
        myślenia Tomasza Masaryka. Zauważa on bowiem, że mimo upływu lat i zmiany kontekstu
        zarówno historycznego, jak i politycznego, znaczenie jego myśli dalej jest aktualne. Co
        więcej, wydaje się, że tak jak Patočka widzi w poglądach Masaryka odniesienie do czasów
        jemu współczesnych, tak my również powinniśmy w nich widzieć drogowskaz albo
        przestrogę przed ciemną stroną natury ludzkiej, która w historii objawiała się w formie
        komunizmu i faszyzmu.
        Kwestie, które postawił w swoich pismach stanowią wskazówki dla wszystkich,
        którzy żyli na przełomie XIX i XX w. Jednakże nie wolno ich odczytywać tylko w
        perspektywie I wojny światowej. Albowiem ich wydźwięk jest fundamentalny. Myśl
        Masaryka nie tyle więc dotyczy człowieka umiejscowionego w określonym czasie, co jest
        wyrazem jego konstytucji ontologicznej. Tym samym można go odczytywać z perspektywy
        historycznej, ale zarazem trzeba pamiętać, że nie jest to jedyny punkt widzenia, w którym się
        ukazują jego poglądy. Masaryk mimo upływu lat ucieleśnia żywą siłę, którą dziś na nowo
        odnajdujemy w jego pismach. Parafrazując samego Patočkę, trzeba powiedzieć, że tak jak nie
        mogą w duszy Czechosłowacji zamilknąć pytania Masaryka, tak również w duszy świata,
        kwestie które podejmował muszą pozostać ciągle otwarte i żywe.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Polska myśl mesjanistyczna w analizach Tadeusza Krońskiego

Tadeusz Kroński (1907-1958) – jeden z najbardziej wpływowych przedstawicieli powojennego heglizmu polskiego, uznawany za ojca duchowego warszawskiej szkoły historyków idei, w swoich publikowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku historyczno-filozoficznych analizach myśli dziewiętnastowiecznych mesjanistów polskich epoki międzypowstaniowej przedstawia skrajnie negatywny obraz tego nurtu. Kroński nie dostrzega istotnych rysów ciągłości teoretycznej między ulegającą historycznym wpływom romantycznej ideologii mesjanistycznej tradycją dziewiętnastowiecznego heglizmu polskiego (spod znaku Libelta i Cieszkowskiego) a własnym stanowiskiem filozoficznym. Tekst podejmuje próbę weryfikacji krytycznej tych analiz, zbadania genealogii założenia o zasadniczej nieciągłości obu tych historycznych linii rozwoju heglizmu polskiego, a także określenia faktycznego zakresu realizacji formułowanego tu postulatu radykalnego odrzucenia idei mesjanizmu.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Człowiek i jego prawa w ujęciu Mieczysława A. Krąpca

Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji człowieka sformułowanej przez M.A. Krąpca, czołowego przedstawiciela tomizmu egzystencjalnego. Koncepcja ta przedstawiona jest w kontekście wskazania filozoficznych fundamentów szeroko rozumianej społeczno-politycznej sfery życia człowieka. Jest to o tyle zasadne, iż to właśnie człowiek jest podmiotem i celem działalności politycznej. Samo zaś rozumienie polityki jest w znacznej mierze zależne od przyjętego rozumienia człowieka. W wyniku przeprowadzonych analiz człowiek jawi się jako osoba, a więc samodzielnie istniejący podmiot stanowiący psychofizyczną jedność, obdarzony zdolnością intelektualnego poznania i wolnością woli, najpełniej wyrażający się poprzez akty decyzyjne. Osoba ludzka w swych aktach poznania, miłości i decyzji transcenduje przyrodę i społeczeństwo. Świadczy to o szczególnej godności przysługującej człowiekowi, a ponadto wskazuje na fakt przysługiwania każdej osobie ludzkiej niezbywalnych praw (prawa człowieka).

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ks. Stanisław Chołoniewski (1791–1846) jako sufler współczesności. O użyteczności dawnych pojęć

Celem artykułu jest wskazanie, że niektóre z problemów podjętych przez Stanisława Chołoniewskiego (1791-1846) – hasła wieku oraz salon i antysalon – są użyteczne w opisywaniu rzeczywistości również obecnie.
         Koncepcja haseł wieku to oryginalne ujęcie wyrażeń, które w sposób ponadprzeciętny oddziałują na ludzi, angażują ich oraz wywołują silne emocje. Chołoniewski charakteryzuje je, bada ich pochodzenie oraz sposób oddziaływania. Kolejnym problemem jest relacja dwóch grup społecznych: salonu i antysalonu, które rywalizują o wpływ na społeczeństwo. Rywalizacja – oprócz zewnętrznych przejawów – odbywa się również wewnątrz jednostki jako konflikt wartości.
         Obie te kwestie pośrednio dotyczą też problemu postępu, który analizowany był przez niego z perspektywy doktryny katolickiej. Zestawienie tych trzech elementów dopełnia rozumienie każdego z nich. Wydaje się, że analiza przedstawiona przez Chołoniewskiego nie dotyczy jedynie XIX wieku, ale może tłumaczyć niektóre ważne kwestie społeczne również dziś.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Etyka ewolucji, ewolucja etyki. Czy drobne różnice w wizji ewolucji człowieka mogą skrywać przepaść w stanowiskach metaetycznych i metafizycznych?

„Etyka a Ewolucja” to zarazem fundamentalny problem do rozważenia dla każdego filozofa akceptującego teorię Darwina oraz tytuł prac Thomasa H. Huxleya i Johna Deweya. Pierwszy był filozofującym biologiem, twórcą wczesnych programów nauczania biologii. Drugi jest filozofem kojarzonym z nurtem pragmatyzmu i teoriami pedagogiki. Był także zwolennikiem ewolucjonizmu, w swej „Ewolucji a etyce” skomentował „wykład Romanesa” wygłoszony przez Huxleya. Pragmatysta zaproponował odmienne rozumienie procesu ewolucji, oraz (co niniejsza praca próbuje wykazać) odmienną pozycje etyczną wynikającą z rozumienia owego procesu.
         Sceptyczne nastawienie Huxleya do etyki ewolucyjnej może mieć podłoże nie tylko w jego sprzeciwie wobec darwinizmu społecznego. Może być interpretowane jako wyraz niezgody na jakąkolwiek formę naturalizmu w etyce.

Czasopismo: Folia Philosophica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia