rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Polityki pamięci i tożsamości wobec (nie)chcianego dziedzictwa. Od Gdańska do Gdańzigu

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, jak w zależności od polityki pamięci, pamięci
zbiorowej i kultury historycznej kształtowano fizyczną przestrzeń miasta i jego obraz. Z przeprowadzonych
dotychczas analiz wynika, że sposób, w jaki budowano narracje tożsamościowe,
oparty był zasadniczo na konstrukcjach mitotwórczych, zwłaszcza na micie XVI–XVII-wiecznego
„złotego wieku”. W Gdańsku, ze względu na bogatą przeszłość historyczną i fakt, że było to
miejsce uzgadniania tradycji różnych narodów i kultur, nawarstwiło się wiele tożsamości. Obecny
w mieście od ponad 200 lat miejski mit i wciąż żywa idea „długiego trwania” współistnieją ze
zmieniającymi się koncepcjami postulowanego obrazu miasta i z kulturą historyczną. Te same formy
architektoniczne i dzieła sztuki były bowiem interpretowane przez historyków i architektów
oraz wykorzystywane przez lokalną władzę – stosownie do potrzeb politycznych – do legitymizacji
sprzecznych nierzadko tez o niemieckości, polskości bądź europejskości Gdańska. W dyskursie
publicznym na temat pamięci i tożsamości współczesnego Gdańska zdaje się dominować
wieloparadygmatyczność, wykraczająca poza autentyzm dziedzictwa materialnego i kulturowego.
Stosowane są w tym celu zakodowane już w samym języku metaforyczne wyobrażenia typu:
Gdańsk jest miastem wielokulturowym, miastem wolności i miastem solidarności. Dla nas ważne
są pytania: Co się dzieje z pamięcią przeszłości w gdańskiej kulturze teraźniejszości? „Jak” się
pamięta? I „co” się pamięta? Jaką rolę w tym procesie odgrywają historia (res gestae) i sposoby
jej przedstawiania (historia rerum gestarum)? Do pamięci kulturowej nie trafiają wszystkie treści
pamięci komunikacyjnej, lecz wybrane figury symboliczne, które w przypadku miasta z tysiącletnią
tradycją biorą aktywny udział w konstruowaniu tożsamości zbiorowej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Proces starzenia się społeczeństw a sytuacja rodzinna ludzi starych

Artykuł poświęcony jest problematyce postępującego starzenia się współczesnych
społeczeństw oraz wpływowi tego procesu na życie rodzinne ludzi
starych. W części pierwszej zostały pokrótce omówione przyczyny i cechy
charakterystyczne procesu starzenia się ludności w wymiarze demograficznym
w odniesieniu do Europy i – szczególnie – Polski, takie jak: przeciętna
długość życia, współczynnik feminizacji, odsetek osób starych (65 plus)
w strukturze ogółu ludności. W tej części tekstu zaprezentowano również
dynamikę omawianych zmian, z uwzględnieniem dwóch prognoz ludności:
do roku 2035 i do roku 2060. Na tle przemian demograficznych w części
drugiej zobrazowane zostały – m.in. na podstawie wyników trzech badań
ogólnopolskich – zmiany w życiu rodzinnym ludzi starych zachodzące na
przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Odnoszą się do: wielkości, modelu
i struktury rodziny, relacji międzypokoleniowych, „intymności na dystans”,
osamotnienia, pomocy w rodzinie, podejścia do osób chorych i umierających,
ról odgrywanych przez osoby stare w rodzinie, znaczenia rówieśników).
Ponieważ wiedza na temat funkcjonowania ludzi starych w społeczeństwie
obecnie szybko się dezaktualizuje, w zakończeniu artykułu zwrócono uwagę
na niedostatek – zwłaszcza socjologicznych – badań poświęconych osobom
starszym oraz na potrzebę rozwoju w naszym kraju socjologii starości.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
System medyczny w Polsce wobec wyzwań XXI w. Perspektywa krytycznej socjologii zdrowia i choroby

Celem rozważań jest ocena wybranych aspektów funkcjonowania polskiego
systemu ochrony zdrowia w zakresie możliwości reagowania na współczesne
dynamiczne przemiany społeczne, ekonomiczne oraz epidemiologiczne
(m.in. upowszechnianie się chorób przewlekłych, starzenie się populacji czy
kryzys rodziny w zakresie pełnienia funkcji opiekuńczych i pielęgnacyjnych
wobec osób chorych). Analiza tak sformułowanego problemu została dokonana
w oparciu o krytycznie zorientowaną perspektywę rozwijaną w ramach
socjologii zdrowia i choroby.
W tekście zwrócono szczególną uwagę na problem pogłębiających się
nierówności społecznych, które można uznać za jeden z najważniejszych
czynników utrudniających dostęp do świadczeń medycznych oraz warunkujących
gorszy stan zdrowia. Wskazano w tym kontekście m.in. na mechanizm
„oszczędzania na zdrowiu” oraz zadłużania się w celu zaspokajania
potrzeb zdrowotnych. Dokonano także próby oceny efektywności programów
promujących zdrowie w naszym kraju, potencjalnie najskuteczniejszego
sposobu podnoszenia poziomu zdrowia społecznego. Podjęto także problem
społecznego zaufania do instytucji służby zdrowia oraz aprobaty kierunku podejmowanych prób reformowania systemu medycznego w naszym kraju.
Osobna część rozważań została poświęcona krytyce idei redukowania roli
państwa w sektorze zdrowia

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Skuteczność i użyteczność kształcenia jako kategorie socjologiczne

W artykule podjęta została próba konceptualizacji problematyki skuteczności
i użyteczności kształcenia jako operacyjnego ujęcia jakości kształcenia. Skuteczność
rozumiana jest jako stopień osiągnięcia celów edukacyjnych zrelatywizowanych
do społecznych funkcji edukacji, zaś użyteczność – jako korzyści związane
z realizacją tych funkcji, odnoszone przez jednostki i zbiorowości w wyniku
uczestnictwa w procesie edukacyjnym. Traktowane jako aspekty jakości kształcenia
skuteczność i użyteczność umieszczone zostały następnie w kontekście
ewaluacyjnym, którego elementami są: cele kształcenia, podmioty zainteresowane
kształceniem i ich oczekiwania, sfera normatywna (w zastosowaniu do problematyki
kształcenia) oraz obszary, sposoby i kierunki oceniania.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Podskórna rewolucja: Trzy tezy o miastotwórczym potencjale logistyki

Artykuł stanowi polemiczną próbę przemyślenia roli sektora logistycznego w najważniejszych
transformacjach współczesnej tkanki miejskiej. Choć wiele wskazuje na to, że jest on ważnym
warunkiem wyłonienia się miasta postindustrialnego, jak również katalizatorem innych, równie
krytycznych transformacji, rewolucja w logistyce pozostaje jednym z najbardziej zmarginalizowanych
wydarzeń na gruncie krytycznych badań miejskich. Można za to winić między innymi
dominujący namysł nad urbanizacją, który skupiając się na kwestiach aglomeracji i procesach typowych
dla ośrodków zachodnich, lekceważy bardziej peryferyjne procesy urbanizacyjne, w tym
planetarne upowszechnianie infrastruktury cyrkulacji, która jest niezbywalnym warunkiem materializacji
tego, co Henri Lefebvre [2003] nazywał społeczeństwem miejskim. W kontrze do takiego
podejścia sieci logistyczne zostaną tu potraktowane jako jedne z najważniejszych wzorców
produkcji przestrzeni, które przyczyniają się do upowszechniania miejskości na terenach niezurbanizowanych
i dostarczają uzasadnienia dla nowych, asamblażowych ontologii tego, co miejskie.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zamknięte osiedla, czyli dylemat współczesnych polskich miast. Badanie porównawcze mieszkańców zamkniętych i otwartych osiedli w Warszawie

Praca ta prezentuje wyniki ilościowych badań przeprowadzonych wśród
mieszkańców osiedli zamkniętych i otwartych w Warszawie w 2006 i 2008 roku
(n = 415). Odnoszą się one do tego, czy zamieszkiwanie na grodzonym osiedlu
zwiększa czy zmniejsza poczucie bezpieczeństwa (paradoks bezpieczeństwa),
jak również do niewielkiej aktywności społecznej, niskiego poziomu lokalnego
kapitału społecznego, mniejszego przywiązania do miejsca wśród mieszkańców
osiedli zamkniętych (paradoks wspólnoty). Przebadana została również postawa
wobec grodzeń. Mieszkańcy osiedli zamkniętych charakteryzowali się niższym
średnim wiekiem, krótszym czasem zamieszkiwania na osiedlu, większym poczuciem
bezpieczeństwa, mniejszą aktywnością społeczną, niższym lokalnym
kapitałem społecznym, większym przywiązaniem do mieszkania, a mniejszym
do miasta oraz bardziej pozytywną postawą wobec grodzeń niż mieszkańcy
odpowiadających im osiedli otwartych. Wypracowany został także regresyjny
model aktywności społecznej oddzielnie dla grupy mieszkańców osiedli zamkniętych
i otwartych, który uwzględnia kluczowe zmienne charakteryzujące
funkcjonowanie psychospołeczne mieszkańców osiedli zamkniętych – poczucie
bezpieczeństwa i zaufanie.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Listy pożegnalne niedoszłych samobójców. Analiza treści

Artykuł ma dwa cele. Główny to analiza treści listów pożegnalnych osób, które próbowały
odebrać sobie życie. Ich autorami byli pacjenci hospitalizowani w Klinice Toksykologii Instytutu
Medycyny Pracy w Łodzi po samobójczym zatruciu, najczęściej lekami.
Stosując analizę jakościową treści opisano zawartość listów. Wyróżniono różne kategorie
treści analizowanych dokumentów osobistych, m.in. adresatów listów, sposób, w jaki ich autorzy
interpretowali przyczyny swojego samobójczego zachowania, komunikaty skierowane do najbliższych,
samoocenę aktu samobójczego. Opisano także motywy napisania listu oraz ich formę.
Zwrócono także uwagę na problem wiarygodności analizy takich dokumentów jako metody
stosowanej w badaniach suicydologicznych oraz wskazano różne perspektywy teoretyczne w suicydologii
w odniesieniu do przydatności wykorzystania listów samobójców w analizie zjawiska
samobójstwa.
Drugi cel to przedstawienie najistotniejszych społecznych czynników ryzyka zachowań samobójczych
w oparciu o trzy współczesne, socjologiczne perspektywy analizy takich zachowań
(model społecznej integracji, model modernizacji, model kulturowych norm, wartości i postaw).

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Działania „neopozorne”. Uwagi na temat przeobrażeń komunikowania publicznego i życia naukowego

Czasy tzw. realnego socjalizmu obfitowały w działania pozorne. Wydawać by się mogło, że demokratyzacja systemu politycznego, urynkowienie gospodarki i wprowadzenie zasady jawności po 1989 roku powinno prowadzić do stopniowego
rugowania działań pozornych z polskiego życia społecznego. Działań pozornych mamy jednak nadal mnóstwo, choć z pewnością przemianom uległy ich uwarunkowania, mechanizmy i funkcje. Tekst odnosi się do dwóch obszarów
obejmujących szczególnie intensywne działania pozorne. Sporo szkodliwych i powszechnie tabuizowanych fikcji nagromadziło się w dziedzinie nauki i szkolnictwa wyższego, szczególnie na polu badań naukowych, publikacji oraz masowego kształcenia. Równie problematycznym obszarem szkodliwej pozoracji
jest dziedzina kształtowania opinii publicznej, tzw. debaty publicznej, dziennikarstwa oraz mediów. Uwzględnienie nowych trendów w ramach działań pozornych prowadzi do refleksji teoretycznej na temat komunikowania pozornego i pozornej
wiedzy, w tym do wyróżnienia typu działań „neopozornych”.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Metodologiczne problemy zastosowania skali Likerta w badaniach postaw wobec bezrobocia.

Celem artykułu jest analiza problemów zastosowania skali Likerta
w badaniach surveyowych poświęconych problematyce pracy i bezrobocia.
W pierwszej części omówiono własności skali Likerta i fazy jej przygotowania,
przyjmowane w metodologii badań społecznych. W drugiej części
przedstawiono efekty pracy koncepcyjnej i badawczej na przykładzie Skali
Akceptacji Bezrobocia (SAB). Zaprezentowano etapy konstrukcji skali,
zwracając szczególną uwagę na elementy składowe zmiennej złożonej,
a następnie opisano rezultaty wykorzystania SAB. Jako materiał empiryczny
posłużyły wyniki projektów badawczych wykonanych przez autorkę w latach
1998–2011 w województwie lubelskim wśród studentów, przedsiębiorców
i pracowników najemnych. Replikacja skali w pięciu projektach umożliwiła
przeprowadzenie analizy porównawczej wyników. Jednak zasadnicza część
rozważań została poświęcona problemom metodologicznym, dotyczącym
projektowania skali, analizy danych i zasad oceny uzyskanych rezultatów.
Stanowi to przyczynek do dyskusji na temat możliwości przygotowania
narzędzi pomiaru postaw, które znalazłyby wielokrotne zastosowanie w badaniach
socjologicznych.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Przestrzeń socjalna – w poszukiwaniu istoty i specyfiki

W artykule podjęta została próba przedstawienia istoty i specyfiki przestrzeni socjalnej. Po omówieniu niejednoznaczności i symultaniczności przestrzeni oraz sposobu rozumienia przestrzeni społecznej, przedstawione zostały problemy związane z interpretacją pojęcia „socjalny” oraz wielość znaczeń przestrzeni socjalnej. Opracowanie kończy się propozycją definicji przestrzeni socjalnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Georg Simmel i flakonik perfum

Zmysły odgrywają kluczową rolę w życiu człowieka. Dzięki pionierskiemu w socjologii podejściu do zmysłów jako bytów społecznych, a nie jedynie fizjologicznych, Georg Simmel zmienił nie tylko perspektywę postrzegania zjawisk zmysłowych, ale zwrócił uwagę na istotę poznania wielozmysłowego zjawisk społecznych. Zwrócenie uwagi na rolę sensoryki w konstruowaniu rzeczywistości społecznej przyczyniło się niewątpliwie do stworzenia przez niego podstaw dla rozwoju wąskiej specjalizacji zwanej socjologią zmysłów. Zapach jest elementem doświadczenia prawie wszystkich ludzi. Proces uspołecznienia, któremu człowiek podlega, jest również procesem socjalizacji zapachowej. Zapach ma istotne znaczenie przy nabywaniu bądź zmianie ról społecznych; oddziałuje na nas w wymiarach fizycznym, psychicznym i społecznym.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Wspomnienie o Antoninie Kłoskowskiej: „Kultura i Społeczeństwo”

Pierwsza część tomu zawiera teksty o charakterze wspomnieniowym począwszy
od refleksji samej Antoniny Kłoskowskiej przedstawionej w opisie
jej osobistych wspomnień cytowanych przez Annę Matuchniak-Krasuską
(„Pamiątki i wspomnienia o Profesor Antoninie Kłoskowskiej”) na podstawie
materiałów zgromadzonych w archiwum profesor Kłoskowskiej. Tekst
Jolanty Kulpińskiej („Antonina Kłoskowska i łódzka socjologia. Znaczące
wydarzenia”) stanowi komentarz na temat ówczesnych polityczno-społecznych
warunków kształtujących możliwości uprawiania nauk społecznych
w trudnych latach 50. 60. i 70. Elżbieta Tarkowska tytułując swoją refleksję
„Wspomnienie o Antoninie Kłoskowskiej: Kultura i Społeczeństwo” przedstawiła
przede wszystkim warszawski okres aktywności naukowej profesor
Kłoskowskiej ze szczególnym akcentem położonym na jej pracę jako redaktora
naczelnego pisma Kultura i Społeczeństwo. Ostatni w tej części tekst
Zbigniewa Bokszańskiego zatytułowany „Antoniny Kłoskowskiej teoria
i socjologia kultury” zawiera charakterystykę jej intelektualnej biografii.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Zmiany w szkolnictwie wyższym z procesem bolońskim w tle

W artykule przedstawione zostały główne kierunki przekształceń systemów
szkolnictwa wyższego, mających zapewnić ich otwarcie na potrzeby rynku.
W Europie Zachodniej proces ten został zapoczątkowany już w połowie lat
sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. Wprowadzane wówczas reformy rządowe
stawiały sobie za cel ściślejsze powiązanie kształcenia na poziomie wyższym
z potrzebami otoczenia, czemu miało służyć m.in. zróżnicowanie strukturalne
studiów. Obok uniwersyteckich, powstawały sektory wyższych szkół zawodowych
a drożność systemów miał zapewnić podział jednolitych programów
uniwersyteckich na cykle, wieńczone stopniem bądź dyplomem. Reformy te
przyniosły jednak ograniczone efekty. Deklaracja Bolońska stanowi bezpośrednie
nawiązanie do wyznaczonych przed czterdziestoma laty kierunków zmian, tym
razem podejmowanych w szerszym, europejskim wymiarze pod hasłem tworzenia
warunków sprzyjających uczeniu się przez całe życie.
Autorka analizuje przebieg procesu bolońskiego w dwóch płaszczyznach:
pierwszej, określonej przez międzynarodowe porozumienie, i drugiej – lokalnej
– sytuując Polskę na tle doświadczeń innych krajów.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Socjologia w Europie Środkowo-Wschodniej czy socjologia wschodnioeuropejska?

Socjologia jako instytucja pojawiła się w Europie Zachodniej w połowie XIX
wieku i zmierzała do analizy tamtejszych społeczeństw, zwłaszcza ich procesów
industrializacji. Wraz z geograficzną ekspansją kapitalizmu i industrializmu,
socjologia zaczęła obejmować swymi analizami coraz szersze obszary świata.
Europa Środkowa i Wschodnia (ESW), a Polska jest tutaj jej głównym przykładem,
była terenem opóźnionej industrializacji. Była obszarem, którym początkowo
interesowała się badawczo raczej etnologia niż socjologia. Intelektualne
kręgi tego regionu były bardzo dobrze wykształcone i na ogół kosmopolityczne.
Inteligencja interesowała się wieloma ideami, które pojawiały się w Europie Zachodniej
i jej część dążyła do wcielenia w życie tych idei w ESW. Równocześnie
jednak, część intelektualistów regionu silnie podkreślała odmienność ESW od
Europy Zachodniej.
W konsekwencji, w obrębie spectrum postaw dotyczących naukowej analizy
społeczeństw ESW, da się wyróżnić wyraźnie odrębne dwa typy idealne. Według jednego typu postaw, możliwe było stworzenie socjologii akademickiej
w obrębie ESW i jej dotyczącej. Socjologia ta miałaby być oparta na regułach
uniwersalistycznej socjologii, w sensie przyjętym na uogólnionym Zachodzie.
Według drugiego typu postaw, trzeba było budować odrębną socjologię wschodnioeuropejską,
opartą na specyficznych historycznych doświadczeniach regionu.
Wedle tej drugiej opcji, socjologia wschodnio- i środkowoeuropejska miała być
alternatywą dla socjologii zachodniej.
Artykuł ten koncentruje się na przypadku polskim, ale nie lekceważy innych
przykładów. Omawia zarówno sytuacje historyczne, jak i – w pewnej mierze
– sytuację, która pojawiła się po roku 1989. ESW stała się wówczas znacznie
bardziej niż poprzednio dostępna badawczo uczonym zachodnim, którzy prowadzą
tutaj liczne studia we współpracy z “lokalnymi kolegami”. To, jak taka
współpraca jest postrzegana przez przynajmniej część „lokalnych badaczy”, jest
również przedmiotem tego tekstu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Problemy edukacji seksualnej w Polsce

W artykule opisano historię powstania i rozwoju a także współczesne problemy
oświaty seksualnej w Polsce. Mimo, że minęło ponad sto lat od pierwszych
społecznych akcji pionierów edukacji seksualnej, nadal temat ten budzi spory
ideologiczno-polityczne. Wyniki różnych badań socjologicznych (w tym własnych)
świadczą o tym, że szkoła polska nie prowadzi edukacji seksualnej, nie
realizuje w wystarczającym stopniu zaleconych programów. Kwestia edukacji
seksualnej jest sprawą polityczną, podobnie jak kwestia aborcji pojawia się
w dyskursie politycznym w okresie przedwyborczych kampanii politycznych.
Poprzez skuteczną edukację społeczną i seksualną można zapobiegać chorobom,
niechcianym ciążom, aborcjom – dramatom życiowym. Niestety w Polsce
ta kwestia wciąż jest marginalizowana. Istnieją trzy poważne problemy, które
podtrzymują tą niekorzystną sytuację. Jest to ogólne tabu kulturowe nałożone
na sferę seksualności ludzkiej, następnie „upolitycznienie” tej sfery, a w praktyce
– brak dobrze przygotowanej kadry pedagogów do prowadzenia szkolnej
edukacji seksualnej.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Obrazy Okrągłego Stołu w 25. rocznicę rozmów w Magdalence. Modele wyjaśniania i oceny obecne w polskim dyskursie prasowym

Celem artykułu jest prezentacja praktyk uwewnętrzniania, naturalizacji i uniwersalizacji różnych
obrazów rozmów „okrągłostołowych” w polskim dyskursie prasowym, tj. na łamach „Gazety
Wyborczej” (9 artykułów), „Naszego Dziennika” (6 artykułów), „Trybuny” (11 artykułów),
„Polityki” (12 artykułów), „Newsweeka” (9 artykułów) i „Tygodnika Powszechnego” (10 artykułów)
w 20. rocznicę rozmów w Magdalence oraz porównanie ich z tymi, które pojawiły się pięć lat
później w „Do Rzeczy” (7 artykułów) oraz „W Sieci” (4 artykuły). Rekonstrukcji prasowych
narracji dotyczących jednego z najistotniejszych momentów przełomowych w polskim życiu”
politycznym, społecznym, kulturowym towarzyszy wiele założeń teoretycznych. Najważniejsze
z nich wiążą się z wpływem dyskursu publicznego na kulturę polityczną, pamięć społeczną oraz
podziały socjopolityczne dominujące w danym państwie. Najciekawsze badawczo okazują się
więc nie tyle same „wizerunki” rozmów okrągłostołowych, ile próby ich interpretacji i ewaluacji
obecne na łamach wymienionych czasopism. To one bowiem decydują o ostatecznym kształcie
polskiego dyskursu publicznego o nieodległej przeszłości, której Okrągły Stół jest najbardziej
wyrazistym symbolem. W opinii autora, ocena tego liminalnego okresu najnowszej historii
Polski w sposób zasadniczy wpływa na dominujące dzisiaj wzory komunikowania publicznego.
Problemem badawczym, który zostaje podjęty w artykule jest charakterystyka i analiza „obrazów”
Okrągłego Stołu obecnych w polskiej prasie. Ponadto, podejmuję zagadnienie wpływu tych obrazów
na funkcjonowanie współczesnych podziałów socjopolitycznych w Polsce. Nieprzekładalność
perspektyw w dyskursie o tak znaczącym wydarzeniu w historii zbiorowej implikuje mało
koherentne sposoby instytucjonalizacji polityki pamięci przez różne środowiska polityczne
i społeczne. Brak konsensu substancjalnego w odniesieniu do oceny i interpretacji wydarzeń
Okrągłego Stołu nie może pozostawać bez wpływu zarówno na rzeczywiste poczucie tożsamości
wspólnotowej, jak i wzory instytucjonalizacji polskiego życia publicznego. Charakterystyka
polskiego dyskursu prasowego o Okrągłym Stole możliwa była dzięki wykorzystaniu wybranych
narzędzi badawczych z zakresu analizy dyskursu.

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Polityka społeczna jako sposób realizacji sprawiedliwości naprawczej w Polsce

W artykule przestępczość przedstawiona została jako problem społeczny, o istocie którego
decyduje społeczny charakter przyczyn danej patologii oraz konieczność zastosowania instytucji
społecznych do jej usunięcia. Jako ważne narzędzie likwidowania przyczyn przestępczości,
a jednocześnie instrument działań penitencjarnych i postpenitencjarnych ukazana została polityka
społeczna, której znaczenie zdecydowanie wzrasta w procesie przechodzenia od sprawiedliwości
karnej do sprawiedliwości naprawczej. W artykule przedstawione zostały konkretne formy wykorzystania
polityki społecznej w Polsce, zmierzające do uspołecznienia procesu wymierzania kary
(Community Court), kształtowania warunków wykonania kary (system dozoru elektronicznego
skazanych) oraz włączania sprawcy przestępstwa do społeczeństwa (zatrudnienie socjalne).

Czasopismo: Przegląd Socjologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne