Krakowski Kopiec Józefa Piłsudskiego w strukturze przestrzennej i krajobrazie

Celem opracowania było, na przykładzie jednego z kilku krakowskich kopców,
przedstawienie takich obiektów terenowych w strukturze przestrzennej
i w krajobrazie kulturowym Polski. Te wielkogabarytowe, ziemne budowle inżynierskie
są sztucznie usypanymi bryłami geometrycznymi. Duże i wysokie lokowane
były na wzniesieniach terenu, stanowią dominanty architektoniczne i są
punktami widokowymi, mniejsze zaliczamy do małych form strukturalnych.
Jako przykład wybrany został Kopiec Józefa Piłsudskiego znajdujący się na
wzgórzu Sowiniec w Lesie Wolskim w Krakowie. O wyborze obiektu opracowania
zadecydował fakt niedawno obchodzonej 90-tej rocznicy odzyskania niepodległości
i wielkie zasługi Marszałka w walce o wolność, oraz jego silne związki z Krakowem.
Kopiec noszący trzy nazwy Kopiec Wolności, Kopiec Piłsudskiego i Mogiła
Mogił jest jednym z czterech największych krakowskich ziemnych monumentów.
Jest też najmłodszym, bo wzniesionym w okresie międzywojennym
ubiegłego wieku.
Kopiec jest obiektem architektonicznym, dlatego przed przystąpieniem do
prac budowlanych wykonano szczegółowy projekt. Jednym z założeniem była jego
trwałość, dlatego zadbano by podczas jego sypania były zachowane wszelkie
wymogi i prawidła sztuki inżynierskiej zapewniające budowli solidność i statyczność.
Planem objęto formowanie bryły, system odwodnienia wewnętrznego i zewnętrznego,
przygotowanie podstawy i dostaw budulca w skład, którego wchodził
piasek ze żwirem z domieszką gliny pylastej. Zabezpieczono też szeroki front robót
i zaplecze dla osób społecznie pracujących przy jego sypaniu (liczba pracowników
dochodziła do 10 tysięcy osób dziennie). [Kopce krakowskie 2005].
Z czasu budowy zachowała się bogata dokumentacja w zbiorach archiwalnych
i prywatnych. Zdjęcia i kartki pocztowe z tego okresu pozwalają prześledzić
proces wielkich przemian przestrzenno- krajobrazowych na Sowińcu. Budowa tego obiektu na niewielkiej obszarowo powierzchni trwała trzy lata. Po jej ukończeniu
w otwartym krajobrazie polany ze ścianą lasu w tle, powstała wyeksponowana
sytuacja krajobrazowa.
Zestawiając chronologicznie zachowaną dokumentację fotograficzną możemy
porównać współczesny wizerunek obiektu wraz z otoczeniem z wizerunkiem
z przed 70 lat. Prześledzić i wizualnie ocenić skutki niszczącej działalności
człowieka i sił przyrody, którym Kopiec ulegał w swojej historii. Ocenić przeobrażenia
przestrzenne i krajobrazowe zachodzące na poszczególnych etapach
prac renowacyjnych.
Kopiec Józefa Piłsudskiego znajduje się na jednej z polan w Lesie Wolskim.
Las, mający powierzchnię liczącą 442 ha, jest częścią Bielańsko-Tynieckiego Parku
Krajobrazowego. Stanowi większą pozostałość naturalnej roślinności leśnej.
Jest miejscem wypoczynku chyba najczęściej odwiedzanym przez Krakowian
i przyjezdnych. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się kopiec – pomnik Marszałka,
znajdujący się na obszarze o wybitnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych
ma wielkie znaczenie edukacyjne, ponieważ jest najcenniejszym symbolem
niepodległości Polski.
Prowadzą do niego liczne leśne ścieżki. Silne wrażenia estetyczne przeżywa
każdy wychodzący na polanę wprost na potężną bryłę monumentu, która
w zależności od pór roku, pory dnia i aury prezentuje się inaczej. Celem zaprezentowania
Kopca Józefa Piłsudskiego w krajobrazie został wykonany serwis fotograficzny,
który posłużył przedstawieniu efektów wizualnych wynikających ze
zmienności, czyli pojawów krajobrazu.

Czasopismo: Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna