rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Układ faz węglowodorowych w obszarze złożowym Lubiatów - Międzychód - Grotów (LMG)

Dla strefy złożowej Lubiatów - Sowia Góra - Międzychód - Grotów (LMG), umiejscowionej w obszarze platformy węglanowej i na jej przedpolu, w poziomie dolomitu głównego Ca2, kryteriami równowagi statycznej zachodzącej w ośrodkach porowo-szczelinowych wypełnionych oddzielnymi fazami węglowodorowymi, wyznaczono fazowe powierzchnie rozdziału kondensatowego gazu ziemnego od nasyconej gazem ropy naftowej. Udowodniono łączność hydrauliczną pomiędzy poszczególnymi komercyjnymi polami zasobów reprezentującymi oddzielne złoża węglowodorów. Wykazano, że wąskie strefy o miąższości poniżej 15 m, o różnej hipsometrii, spełniają tylko rolę semiprzepuszczalnych ograniczeń komercyjnych pól zasobowych. Wyznaczone powierzchnie rozdziału gazu ziemnego i ropy naftowej znacznie rozszerzają powierzchnię akumulacyjną w obszarze występowania platformy węglanowej i jej przedpola.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Powierzchniowe badania geochemiczne w wybranych obszarach polskich i ukraińskich Karpat fliszowych

W pracy przedstawiono wyniki rozpoznawczych powierzchniowych badań geochemicznych wykonanych w wybranych strefach polskich i ukraińskich Karpat fliszowych. Ich celem była ocena możliwości występowania wgłębnych akumulacji węglowodorów. Badania wykonano wzdłuż ośmiu profili o łącznej długości ok. 150 km, przebiegających generalnie z NE na SW. Polegały one na poborze próbek gazu glebowego, w których określano stężenia węglowodorów gazowych i helu. Ogółem pobrano 315 próbek z punktów rozmieszczonych w odstępach ok. 500-metrowych. Stężenia metanu wahały się od 0.9 ppm do prawie 50% obj., stężenia wyższych alkanów dochodziły do ok. 0.4% obj., a stężenia gazowych alkenów do ok. 132 ppm. Stwierdzono również obecność helu o stężeniu dochodzącym do 52 ppm. Zmiany stężeń składników węglowodorowych przedstawione graficznie na tle istniejącego modelu geologiczno-złożowego potwierdzają dotychczasowe rozpoznanie złożowe, a także wskazują na możliwość występowania innych, nieudokumentowanych dotąd, akumulacji wgłębnych.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wgłębna budowa Karpat w strefie sigmoidy przemyskiej: interpretacja profili sejsmicznych i ocena prognoz naftowych

Autorzy eksponują kilka nowych aspektów interpretacji wgłębnej tektoniki pokryw fliszowo- -molasowych i ich autochtonicznego podłoża w powiązaniu z oceną perspektywiczności odkrycia złóż węglowodorów w strefie sigmoidy przemyskiej (SP). Oparte są one na wynikach wierceń i geologicznych interpretacji profili sejsmicznych, poddanych reprocessingowi, którego metodyka przedstawiona jest w odrębnej publikacji. Wyniki interpretacji skłaniają do poglądu, że północny zasięg sedymentacji osadów fliszowych był ukośny w stosunku do nasunięć pokryw jednostek grupy brzeżnej. W tym kontekście uznać można, że przed sedymentacją molas budujących płaszczowinę stebnicką utwory fliszowe wypełniały podłużne przegłębienia skłonu platformy, a pozostałe po erozji płaty zostały odkłute i nasunięte łącznie z osadami miocenu. Przyjęcie tego rozwiązania koresponduje z poglądami o wyklinowywaniu fałdów wgłębnych jednostki borysławsko-pokuckiej wzdłuż SP. W świetle tych wyników i znikomego stopnia przeobrażenia termicznego materii organicznej, perspektywy odkrycia złóż węglowodorów w NE części Karpat polskich nie są optymistyczne. Potencjalne pułapki strukturalne zachowały się jedynie w autochtonicznej serii mioceńskiej, pod uszczelniającym nadkładem pokryw allochtonicznych. Odkrycie nowych złóż gazowych w ich obrębie uzależnione jest przede wszystkim od korzystnych cech zbiornikowych, szczególnie w strefach wyklinowywania się horyzontów piaszczystych autochtonu na wyniesieniach podłoża lub ich ekranowania powierzchniami nasunięć.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ zeszczelinowania na ropogazonośność mikroporowych piaskowców fliszowych

Obiektami badań wpływu zeszczelinowania ropogazonośnych litofacji fliszu karpackiego na ich przepuszczalność i porowatość były od kilkudziesięciu lat zarówno rdzenie wiertnicze, jak i wychodnie. Badania rdzeni wiertniczych serii złożowej warstw krośnieńsko-grybowskich pola ropno--gazowego Słopnice k. Limanowej, a szczególnie całego profilu głębokiego odwiertu badawczego Kuźmina-1, wykazały istotny wpływ zwięzłości badanych serii na wzrost intensywności ich zeszczelinowania. W ostatniej dekadzie badania szczelinowatości koncentrowały się głównie na piaskowcach krośnieńskich oligocenu i inoceramowych kredy-paleocenu w obszarze wschodniej części Karpat. Prowadzono je w obrębie pól pomiarowych zlokalizowanych na wychodniach ropogazonośnych fałdów. Analiza rozległego zbioru danych przetworzonych na uśrednione parametry zbiornikowe wykazała, że efektywna porowatość szczelinowa całej populacji makroszczelin jest niska i tylko w pojedynczych przypadkach przekracza 1%. Natomiast całkowita przepuszczalność szczelinowa waha się w szerokim zakresie od ułamków do setek milidarcy (mD). Znamienne jest, że wyniki laboratoryjnych badań próbek skał z badanych serii piaskowcowych dokumentowały na ogół ich znikomą przepuszczalność międzyziarnową (zwykle poniżej 0.1 mD), związaną z dominującym udziałem mikroporów.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Produktywność karpackich skał zbiornikowych w świetle historii wydobycia węglowodorów

Celem publikacji jest charakterystyka produktywności ropo- i gazonośnych piaskowców karpackich w obszarze położonym na wschód od doliny Wisłoka, gdzie perspektywy dla odkrycia nowych złóż węglowodorów są najbardziej obiecujące. Opracowano ją na podstawie materiałów archiwalnych PGNiG SA, zawierających pełną dokumentację wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego i wody złożowej z poszczególnych złóż oraz otworów eksploatacyjnych. Wykresy wydobycia wymienionych mediów złożowych, sporządzone dla jednostki śląskiej i skolskiej, ilustrują trendy spadku wydobycia w okresie 1955-2007. Najbardziej istotne przesłanki dla oceny perspektyw odkrycia nowych pól naftowych wynikają z diagramów dokumentujących produktywność poszczególnych horyzontów ropo- i gazonośnych, a także interwały głębokościowe występowania przypływów, objawów i śladów węglowodorów. Interpretacja danych wskazuje, że w jednostce śląskiej największe wydobycie ropy naftowej uzyskano z piaskowców lgockich oraz krośnieńskich, a gazu ziemnego - z piaskowców czarnorzeckich. Natomiast w jednostce skolskiej dominującą serią produktywną są piaskowce kliwskie warstw menilitowych, cechujące się najlepszymi własnościami zbiornikowymi na analizowanym obszarze.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Struktury komórkowe w obrębie piaskowców magurskich na przykładzie Diabelskich Ścian (pasmo Jaworzyny Krynickiej)

Na powierzchniach ambon gruboławicowych piaskowców magurskich widoczne są owalne, eliptyczne wgłębienia i pustki. Genezy ich należy upatrywać w selektywnym wietrzeniu i suffozyjnym wymywaniu zwietrzałego materiału skalnego przez wody z przestrzeni międzyławicowych. Na podstawie analizy pobranych prób wykazano różnicę składu mineralnego badanych skał - dotyczącą głównie występowania gipsu, jak również określono zawartości pierwiastków w poszczególnych częściach Diabelskich Ścian - formy skalnej w paśmie Jaworzyny Krynickiej w Beskidzie Sądeckim. Zasadniczym czynnikiem mającym wpływ na miejsce tworzenia się tych form jest przyszczytowe położenie ambony i filtracja wód opadowych przez grubo- i średnioziarnisty materiał skalny, spękany szczelinami pionowymi. Zanieczyszczenie środowiska, w tym powietrza głównie przez tlenki siarki i azotu, prowadzi do wietrzenia solnego i powstawania nowych minerałów (gipsu), których krystalizacja może być katalizatorem mechanicznego wietrzenia. Geometria pustek wynika z uławicenia ambony i właściwości fizycznych dominujących w składzie minerałów (głównie kwarcu).

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nowe jednostki litostratygraficzne w randze warstw w obrębie formacji gogolińskiej (trias środkowy) na Śląsku Opolskim

Ogniwo wapienia krynoidowego z Zakrzowa zostało rozdzielone na trzy jednostki podrzędne: warstwę wapienia pelitowego z Krapkowic zbudowaną z cienkoławicowych, falisto-gruzłowych, marglistych wapieni pelitowych, warstwę wapienia organodetrytycznego z Dąbrówki utworzoną z grubo- i średnioławicowych, warstwowanych przekątnie wapieni organodetrytycznych (krynoidowych), warstwę wapienia organodetrytycznego z Podboru składającą się z cienko- i średnioławicowych wapieni organodetrytycznych, wapieni pelitowych oraz podrzędnie zlepieńców śródformacyjnych. Dolna część leżącego powyżej ogniwa margla ze Skały, zbudowana lokalnie ze zlepieńca śródformacyjnego z dużymi intraklastami przykrytego zlepieńcem śródformacyjnym z małymi intraklastami, została wydzielona jako warstwa zlepieńca śródformacyjnego z Kociny. Leżące powyżej ogniwo wapienia komórkowego z Emilówki zostało rozdzielone na dwie jednostki podrzędne: warstwę wapienia organodetrytycznego z Karłubca zbudowaną z cienko- i średnioławicowych wapieni organodetrytycznych i pelitowych oraz warstwę wapienia marglistego z Otmętu utworzoną z silnie porowatych, cienkoławicowych wapieni marglistych (dedolomitów).

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Malakofauna górnoholoceńskich martwic wapiennych w Beskidach Zachodnich (południowa Polska)

Górnoholoceńskie martwice wapienne występują pospolicie na obszarze Beskidów Zachodnich. Często, choć nie zawsze, zawierają one miej lub bardziej bogate zespoły mięczaków. Analiza malakologiczna przeprowadzona została na podstawie materiału pochodzącego z 33 stanowisk reprezentowanych przez 59 próbek. Pozwoliła ona na opis najbardziej charakterystycznych zespołów mięczaków. Zostały wydzielone cztery typy i trzy podtypy fauny różniące się między sobą strukturą i składem gatunkowym. Malakofauna rozpoznana w omawianych osadach węglanowych jest ściśle uzależniona od lokalnych warunków. Spośród 68 rozpoznanych gatunków tylko kilka występowało licznie i w wielu profilach, podczas gdy pozostałe miały znaczenie akcesoryczne. Badania nad górnoholoceńskimi martwicami wapiennymi mają duże znaczenie dla rozpoznania mechanizmów tworzenia takich osadów węglanowych i zróżnicowania zespołów fauny. Stanowią one także podstawę rozważań aktuopaleontologicznych istotnych dla interpretacji paleogeograficznych i paleoekologicznych martwic holocenu oraz późnego glacjału występujących w południowej Polsce.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Baza zasobowa wód termalnych na Niżu Polskim - geologiczne i hydrogeologiczne uwarunkowania lokalizacji obszarów perspektywicznych

W profilach geologicznych na Niżu Polskim, w osadach od starszego paleozoiku po dolną kredę, można wyróżnić szereg utworów, których wykształcenie litologiczne wskazuje na możliwości występowania dobrych poziomów zbiornikowych dla wód termalnych. Geologiczne, hydrogeologiczne i termiczne parametry charakteryzujące zbiorniki wód wgłębnych na Niżu Polskim wskazują na możliwości kompleksowego ich wykorzystania zarówno w celach energetycznych, jak i balneoterapeutycznych oraz rekreacyjnych. Szczególnie interesująco pod względem możliwości wykorzystania wód termalnych prezentują się rejony niecek: warszawskiej, mogileńsko-łódzkiej oraz szczecińskiej. Wykorzystanie wód termalnych do celów grzewczych poszczególnych województw i miast centralnej Polski, winno, w pierwszej kolejności, opierać się na zasobach dolnojurajskiego zbiornika hydrogeotermalnego. Identyfikacja warunków geotermalnych skał wieku paleozoicznego stanowi istotne uzupełnienie wiedzy na temat krajowych zasobów energii geotermalnej i wskazuje na nowe możliwości rozwoju geotermii w rejonach leżących poza obszarami występowania ciepłych wód podziemnych formacji mezozoicznych na Niżu Polskim.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Niektóre zjawiska geologiczne w stanowiskach archeologicznych na przykładzie stanowiska w Dzierżysławiu : komunikat

W artykule zaprezentowano wyniki badań terenowych i laboratoryjnych nad zjawiskami migracji archeologicznych zabytków krzemiennych po opuszczeniu stanowiska. Zjawiska te, zachodzące w większości stanowisk i obejmujące prawdopodobnie wszystkie rodzaje zabytków, są szczególnie dobrze widoczne w stanowiskach epoki kamienia ze względu na długi okres, który minął od ich opuszczenia przez człowieka. Umiejętność rozpoznania opisanych zjawisk w badanym stanowisku może decydować o poprawności rekonstrukcji faktów, które miały miejsce w przeszłości. W publikacji pokazano zjawiska migracji i grzęźnięcia zabytków krzemiennych na podstawie badań magdaleńskiego stanowiska w Dzierżysławiu i eksperymentalnych badań laboratoryjnych. Eksperymenty dotyczące zjawiska migracji zabytków potwierdziły różne tempo ich przemieszczania się. Zjawisko jest zależne od kształtu zabytków, ich ciężaru oraz środowiska, w jakim zabytki się znajdują. Małe i płaskie obiekty pogrążają się wolno, gdy tymczasem izometryczne i duże - szybciej. To wskazuje, że artefakty odkrywane w stanowiskach archeologicznych znajdują się w różnych stadiach migracji. Można także zauważyć, że migracja zabytków może być zróżnicowana nawet w obrębie jednego stanowiska archeologicznego.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Metodyka wybranych procedur przetwarzania danych sejsmicznych z obszaru sigmoidy przemyskiej

W artykule przedstawiono metodykę wybranych procedur przetwarzania danych sejsmicznych, którym poddano profile sejsmiczne zarejestrowane na obszarze sigmoidy przemyskiej. Omówiono procedury, które miały decydujący wpływ na uzyskaną poprawę jakości sekcji sejsmicznych. Szczególną uwagę skupiono na estymacji statyki wolnozmiennej metodą tomografii fali refrakcyjnej. W celu poprawy obrazowania strukturalnego zastosowano migrację głębokościową przed składaniem. W skonstruowanym modelu prędkości do migracji oraz konwersji czasowo-głębokościowej wykorzystano dane otworowe, prędkości z analiz migracyjnych przeprowadzonych metodą tomografii refleksyjnej oraz wyniki interpretacji strukturalnej. Zastosowano trójwymiarowy wariant budowy modelu prędkości dla dwuwymiarowych danych sejsmicznych i punktowych informacji otworowych. W wyniku odpowiedniego doboru procedur obliczeniowych uzyskano poprawę obrazu sejsmicznego oraz lepszą ciągłość śledzenia granic sejsmicznych, a także ograniczono wpływ szumu.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Właściwości mieszanin gruntowo-popiołowych i ich wykorzystanie w inżynierii środowiska

W pracy przedstawiono wyniki badań właściwości mieszanin spoistego gruntu zwałowego z odkrywkowej kopalni "Turów" z popiołami lotnymi elektrowni "Turów", spalającej węgiel brunatny z tej kopalni. Do gruntu zwałowego składającego się głównie z iłów mioceńskich z domieszką piasków i żwirów dodawano trzy rodzaje, o różnej zawartości procentowej, popiołu: nieodsiarczany, odsiarczany z palenisk pyłowych i odsiarczany z palenisk fluidalnych. Popioły z gruntem przy wilgotności optymalnej wiązały przez 28 dni, a następnie na próbkach mieszanin oznaczano niektóre cechy fizyczno-mechaniczne oraz skład fazowy, mineralny i rodzaje mikrostruktur. Podobne badania układu fazowego, mineralnego i mikrostruktur wykonano dla składników wyjściowych mieszanin, to jest trzech rodzajów popiołów lotnych oraz dla gruntu zwałowego. W wyniku badań stwierdzono głównie wzrost parametrów wytrzymałości na ścinanie, a zwłaszcza spójności mieszanin z popiołami fluidalnymi, oraz opisano warunkujące ten wzrost zmiany i osobliwości składu mineralnego, fazowego oraz mikrostruktury mieszanin. Wskazano też na kierunki zastosowań mieszanin popiołowo-gruntowych w inżynierii środowiska.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Możliwości zagospodarowania wód geotermalnych Podhala do celów balneoterapeutycznych i rekreacyjnych

Wody geotermalne Podhala związane są z mezozoicznym podłożem niecki podhalańskiej oraz serią eocenu środkowego (węglanowego). Podwyższone temperatury (20-86 stopni Celsjusza) oraz zawartość siarkowodoru, krzemionki i fluorków o korzystnym wpływie na organizm ludzki pozwalają rozpatrywać je w kontekście możliwości wykorzystania w lecznictwie i rekreacji. Wymienione wody wykorzystywane są obecnie przede wszystkim do celów ciepłowniczych w systemie PEC Geotermia Podhalańska SA (bazującym na czterech otworach), a ponadto w dwóch ośrodkach rekreacyjnych w Zakopanem i ośrodku w Szaflarach. W trakcie budowy są ponadto obiekty kąpieliskowe w Bukowinie Tatrzańskiej i Białce Tatrzańskiej. Dotychczas niewykorzystywane pozostają niektóre odwierty ujmujące wody geotermalne, dla których zaproponowano ogólnie sposoby ich zagospodarowania w rekreacji i balneoterapii. Wskazano, że rozwój sektora uzdrowiskowo-rekreacyjnego bazującego na wodach geotermalnych w znacznym stopniu poszerzyłby ofertę turystyczną regionu, uzupełniając ją o bardzo atrakcyjną formę rekreacji i lecznictwa, na którą istnieje duże zapotrzebowanie.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zawartość Na, Ca, Cl i proporcje między tymi składnikami jako wskaźnik pochodzenia przejawów wodnych w złożu Wieliczka

Procesy kształtujące chemizm wód (w większości solanek) Kopalni Soli Wieliczka mogą być opisane za pomocą związków między poszczególnymi jonami. Wody infiltracyjne dopływające do złoża ługują jego rozpuszczalne składniki, przede wszystkim halit. Dlatego też podstawowymi składnikami chemicznymi wód rejonów złóż soli są jony Na+ i Cl-. W wypadku wód, których mineralizacja związana jest z ługowaniem złóż soli kamiennej, wartość wskaźnika [wzór] powinna wynosić około 1, ponieważ takie proporcje między jonami występują w kryształach soli kamiennej. Wartości tego wskaźnika (w zdecydowanej większości wycieków oscylujące wokół 1), a także proporcje między zawartością Na+, Ca2+ i Cl- przedstawione na diagramie "deficyt Na - nadmiar Ca" wskazują, że głównym czynnikiem decydującym o chemizmie tych wód jest proces rozpuszczania halitu. Świadczy to o infiltracyjnym charakterze przejawów wodnych złoża Wieliczka.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Malakofauna późnoglacjalnych i holoceńskich węglanowych osadów jeziornych północnej Polski

Późnoglacjalne i holoceńskie węglanowe osady jeziorne rozwinięte jako kredy jeziorne i gytie wapienne są bardzo rozpowszechnione na obszarze północnej Polski. Stanowią one wypełnienia paleojezior, które tworzyły się w okresie deglacjacji ostatniego lądolodu. Utwory te są zazwyczaj przykryte torfami. W omawianych osadach została znaleziona bogata i urozmaicona malakofauna. Analizie malakologicznej zostały poddane profile pochodzące z 54 stanowisk opracowanych przez różnych autorów. W całym badanym materiale zostało wydzielonych 18 zespołów mięczaków reprezentujących trzy typy siedlisk: środowiska lądowe, środowiska okresowych zbiorników wodnych i środowiska stałych zbiorników wodnych. Skład i struktura tych zespołów pozwalają na scharakteryzowanie klimatu i zróżnicowania siedlisk. Następstwa asocjacji malakologicznych umożliwiły zdefiniowanie trzech typów sekwencji malakologicznych. Na podstawie tych sukcesji został opracowany schemat ewolucji zbiorników jeziornych w czasie późnego glacjału i holocenu na północy Polski.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Geologiczne i geomorfologiczne uwarunkowania wykształcenia sieci hydrograficznej w zlewni górnej Wołosatki (Bieszczady Wysokie)

Przeprowadzono szczegółowe kartowanie hydrograficzne obejmujące m.in. układ sieci rzecznej w górnej części zlewni Wołosatki. Badania ukierunkowane były na określenie związków między współczesnym układem sieci rzecznej a budową geologiczną i rzeźbą. Dominującą rolę w kształtowaniu układu sieci rzecznej odgrywa przebieg warstw skalnych oraz obecność stref nieciągłości tektonicznych. Upad warstw skalnych decyduje o możliwości retencji wód opadowych i obok uwarunkowań klimatycznych jest czynnikiem decydującym o zasobności zbiornika wód podziemnych. Odpływ jednostkowy okresów niżówkowych w poszczególnych częściach zlewni może wynosić od 2.1 do 9.81s/km2.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Parametry porozymetryczne górnokredowych piaskowców ciosowych jako czynnik warunkujący ich odporność na wietrzenie

Badaniom poddano górnokredowe piaskowce ciosowe, jako grupę skał dość jednorodnych pod względem składu mineralnego. Są to ponadto skały powszechnie stosowane do celów budowlanych. W wyniku przeprowadzonych analiz porozymetrycznych, metodą porozymetrii rtęciowej, otrzymano krzywe kumulacyjne rozkładu średnic porów w próbkach piaskowców. Krzywe te zostały dopasowane do funkcji empirycznej zależności ciśnienia od nasycenia P(S). Funkcja van Genuchtena w sposób empiryczny opisuje kształt krzywych kumulacyjnych, a jej parametry pozwalają na przeprowadzenie porównań ilościowych. W wyniku parametryzacji wyróżniono cztery klasy odporności na wietrzenie. Podział na poszczególne grupy nie jest bezpośrednio uzależniony od pochodzenia próbek, całkowitej porowatości skał, uziarnienia czy zawartości spoiwa. O odporności na wietrzenie, a co za tym idzie - o podziale na poszczególne klasy odporności, decyduje zespół wymienionych cech, wraz ze składem mineralnym i wykształceniem przestrzeni porowej. Ze względu na złożoność tych czynników wydaje, się że przedstawiona powyżej parametryzacja może być przydatnym narzędziem do określania podatności piaskowców na wietrzenie.

Czasopismo: Geologia / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka