rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
MARIUSZ HERMANSDORFER (1940–2018)

18 sierpnia br. zmarł we Wrocławiu Mariusz Hermansdorfer (1940–2018), dyrektor wrocławskiego Muzeum Narodowego w latach 1983–2013, kustosz działu sztuki współczesnej tegoż muzeum od 1972 r., krytyk, kurator wystaw, jedna z najważniejszych postaci dla polskiej kultury w minionym półwieczu. Urodził się we Lwowie, studiował historię sztuki na Uniwersytecie Wrocławskim. Będąc jeszcze na studiach rozpoczął pracę w Muzeum Śląskim (od 1970 r. – Narodowym). W 1967 r. przeszedł do organizującego się wówczas Muzeum Sztuki Aktualnej – oddziału Muzeum Miasta Wrocław. Współpracował tam z Jerzym Ludwińskim, także przy pamiętnym Sympozjum Plastycznym Wrocław’70 oraz z prowadzoną przez Ludwińskiego Galerią pod Moną Lisą. W roku 1972 powrócił do Muzeum Narodowego i został kustoszem działu sztuki współczesnej, kierując nim aż do przejścia na emeryturę w 2013 roku. Stworzył tam niemal od podstaw jedną z najwybitniejszych kolekcji polskiej sztuki współczesnej w kraju, dysponującą bogatymi zespołami prac takich artystów, jak m.in. Magdalena Abakanowicz, Tadeusz Brzozowski, Edward Dwurnik, Józef Gielniak, Władysław Hasior, Józef Hałas, Maria Jarema, Jerzy Kalina, Tadeusz Kantor, Jan Lebenstein, Natalia LL, Jerzy Nowosielski, Jerzy Rosołowicz, Jonasz Stern, Jan Tarasin i wielu innych. Silną dominantą tej kolekcji byli twórcy spod znaku metafory i ekspresji. Od połowy lat 70. był kuratorem działów polskich na międzynarodowych pokazach sztuki – w Cagnes-sur-Mer, São Paulo i New Delhi. Organizował wystawy prac z muzealnej kolekcji w Niemczech, Wielkiej Brytanii, w Stanach Zjednoczonych i Holandii. Jako krytyk publikował głównie na łamach miesięcznika „Odra”, był także od 1990 r. członkiem jego Rady Redakcyjnej. Teksty Mariusza Hermansdorfera znajdują się także w katalogach i wydawnictwach naukowych Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
BADANIA PROWENIENCYJNE W POLSCE (CZĘŚĆ 1.)

Artykuł stanowi dopełnienie tekstu Badania proweniencyjne w Europie i Stanach Zjednoczonych, który został opublikowany w 56. numerze „Muzealnictwa” w 2015 roku. Zwrócono w nim uwagę na historyczne uwarunkowania polskich badań proweniencyjnych pobudzanych działaniami restytucyjnymi w różnych okresach polskich dziejów, poczynając od wojen szwedzkich, a kończąc na II wojnie światowej i powojennym czasie likwidacji jej skutków. Badania proweniencyjne mają charakter i cele autonomiczne, jednak ich wykorzystanie w działaniach restytucyjnych wpłynęło na postrzeganie tego rodzaju badań jako dochodzenia praw do utraconego dziedzictwa i proces jego odzyskiwania. Polskie dzieje i tradycje poszukiwania obiektów zagrabionych w Polsce przez obce wojska i administracje sprawiły, że zarysowały się wyraźne różnice w zestawieniu amerykańskich i polskich postaw wobec celów i metod badań proweniencyjnych. Muzealnicy z USA – kraju, który od czasu proklamowania niepodległości na własnym terytorium nie doświadczył żadnego najazdu a więc i grabieży dokonanej przez obce państwo – z przykrością skonstatowali, że do zbiorów muzeów amerykańskich mogły przeniknąć obiekty, które w konsekwencji zbrodniczej polityki Niemiec i działań wojennych w latach 1933–1945 zatraciły swoje dzieje i tożsamość. W obliczu potencjalnych roszczeń wypracowali metody badań proweniencyjnych dzieł o nieznanym pochodzeniu. Rozwiązania te stały się wzorem spopularyzowanym na całym świecie, o czym świadczą efekty międzynarodowych konferencji i poczynione na nich uzgodnienia. Natomiast dla polskich muzealników badanie proweniencji stało się przede wszystkim narzędziem dokumentowania strat wojennych polskich muzeów i dowodzenia ich ewentualnych roszczeń. Na dalszy plan odsuwano próby rozwiązania problemów wynikających z powojennego przemieszczania dzieł sztuki i rozpraszania historycznych kolekcji, czyli kwestie związane ze statusem tzw. mienia podworskiego, kościelnego przeniesionego po wojnie do instytucji muzealnych i pożydowskiego. Dowodem kompromisu między obiema postawami i przełomem w myśleniu o zbiorach stało się powołanie w Polsce Zespołu ekspertów ds. badań proweniencyjnych w muzeach polskich w zakresie mienia pożydowskiego, który za cel postawił sobie opracowanie vademecum dla muzealników podejmujących te badania w odniesieniu do mienia ofiar Zagłady oraz sporządzenie kwestionariusza do oceny skali zjawiska.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Od Redakcji

Rocznik „Muzealnictwo”, wypełniając swoje powinności wobec polskich środowisk muzealnych, już 66 lat opisuje dokonujące się w polskim muzealnictwie przekształcenia, analizuje losy instytucji i ludzi oraz muzealnych kolekcji, śledzi zmiany rozwiązań prawnych – niemierzoną w swym zróżnicowaniu rzeczywistość muzealnego uniwersum. Rok 2018 w dziele wypełniania tych powinności ma miejsce szczególne. Jest to bowiem rok refleksji, które przynosi ze sobą jubileusz 100-lecia odzyskania niepodległego bytu przez państwo polskie; refleksji nad państwem, społeczeństwem, prawem i obyczajem, nad postawami ludzi, ich wyborami, szacowanymi również w perspektywie służby publicznej, wedle kryteriów i wartości cementujących wspólnotę, ale pozwalających również Jednostce na odnalezienie się we Wspólnocie. Jest w tej refleksji miejsce na najbliższe nam muzea w całym zróżnicowaniu ich ustawowej działalności, jest miejsce na lepsze odczytywanie potrzeb publiczności, która coraz liczniej do muzeów przychodzi, dowodząc potrzeby ich istnienia jako instytucji długiego trwania, instytucji podtrzymywania wartości w świecie zmieniającym się tak dynamicznie, jak bodaj nigdy dotąd. W tegorocznym numerze „Muzealnictwa” – poza stałymi i szanującymi Państwa przyzwyczajenia działami, poświęconymi m.in. dziejom kolekcji, legislacji, działalności edukacyjnej czy też digitalizacji – tradycyjnie odnajdą Państwo temat główny. Jest nim Awangarda, postrzegana jako sposób myślenia o zbiorowości i o Sztuce, o powinnościach Sztuki wobec zbiorowości, z ambicjami – niejednokrotnie złudnymi – czynienia świata lepszym. Nieprzypadkowo temat Awangardy otwiera numer „Muzealnictwa” ukazujący się w roku tak istotnym dla naszej zbiorowej Pamięci. Niepodległość jako idea i niepodległość jako codzienność Drugiej Rzeczypospolitej przyniosła ze sobą procesy modernizacyjne, do których odwołujemy się także dziś, poszukując pozytywnych, wspierających rozwój państwa wzorców. Pytania o Nowoczesność, refleksje nad Niepodległością, to także myśli o Awangardzie – o tym co znaczyła przed stu laty, co w okresie przywołanym w ostatnim filmie Andrzeja Wajdy Powidoki, co wreszcie znaczy dziś w działalności polskich muzeów. Zapraszam do lektury i pozostaję z szacunkiem dr hab. Piotr Majewski prof. UKSW, Redaktor Naczelny

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
TADEUSZ ZAREMBA 1940–2013

Odszedł Tadeusz Zaremba – wszechstronny muzealnik, konserwator, pedagog, artysta malarz, z zamiłowania marynista, oraz podróżnik morski. Po studiach na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu, w 1968 r. rozpoczął pracę w Muzeum Mazowieckim w Płocku, został organizatorem i kierownikiem pracowni konserwatorskiej, pierwszej w województwie warszawskim. W 1973 r. powołano Go na stanowisko wicedyrektora tego muzeum, a w 1977 r. został jego dyrektorem; funkcję tę pełnił przez 27 lat. Z uprawiania konserwatorstwa nie zrezygnował lecz zajmował się raczej konserwacją zapobiegawczą. Zajmował się również aranżacją wystaw, między innymi projektował ekspozycję „Sztuka polska 1900 – 1975,” zorganizowaną w Towarzystwie Secesja w Wiedniu z okazji Olimpiady Zimowej w Insbrucku w 1976 roku. Zorganizował kilkadziesiąt wystaw secesji w Polsce oraz wiele wystaw płockiej kolekcji w Europie. Organizował między innymi wystawy w Arezzo i Indelheim. Tadeusz Zaremba jednocześnie uprawiał malarstwo, głównie marynistyczne; brał udział w 52 wystawach, zorganizował 5 wystaw indywidualnych. W 2002 r. zorganizował, bodajże swoją najważniejszą, wystawę pt. „Wpływ secesji na współczesną plastykę polską”. Eksponował na niej również swoje dzieła. Pracowicie i ofiarnie, z szacunkiem i znawstwem służył zachowaniu dorobku dziedzictwa kultury. Odszedł, jako jeden z tych, którzy pracą swoją i talentem czynili nasze życiebogatszym.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
WAWELSKA I WARSZAWSKA – NAJWIĘKSZE POWOJENNE SKŁADNICE PRZEMIESZCZANYCH DÓBR KULTURY W POLSCE. PRZYCZYNEK DO SZERSZEGO OPRACOWANIA

Artykuł ten jest kontynuacją tekstu Powojenne składnice przemieszczanych dóbr kultury w Polsce opublikowanego w 2016 r. w 57. numerze „Muzealnictwa”. Powstał w większości na bazie niepublikowanych źródeł archiwalnych jako wynik badań podstawowych. Odnosi się tylko do dwóch pierwszych wielkich składnic: w Zamku Królewskim – Państwowych Zbiorach Sztuki na Wawelu (PZSW) i w Muzeum Narodowym w Warszawie (MNW), w tym również w utworzonych w 1945 r. oddziałach MNW: w Wilanowie, Nieborowie i Łowiczu. Jest to pierwsze, wstępne opracowanie tematu. Zawiera wyniki tzw. akcji rewindykacyjnej, wymienia transporty i kierunki, z których przybyły, liczby skrzyń z dobrami kultury przewiezione na Wawel i do MNW. Przybliża złożoność problemów, z jakimi zmagali się ówcześni muzealnicy ratujący dobra kultury w przeciwstawieniu do działań administracji państwowej oraz sygnalizuje ich następstwa. Charakteryzuje działania ewidencyjne w składnicach. Podejmowane zagadnienia wciąż wymagają szerszego omówienia. Autorka nie zajmuje się aspektem prawnym, w tym własnościowym, przemieszczanych dóbr kultury. Artykuł może pełnić rolę zachęty do zgłębiania tego tematu przez innych badaczy.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
BADANIA PROWENIENCYJNE W EUROPIE I STANACH ZJEDNOCZONYCH

Słowo „proweniencja” określające dzieje własności dzieł artystycznych, etymologicznie wywodziło się z łaciny i przyswojone w języku polskim oznaczało „pochodzenie” lub „dochód”. W kontekście dzieła sztuki oba te znaczenia wykazują swoistą korelację – im lepiej udokumentowane pochodzenie, tym większa wartość dzieła, wpływająca na jego cenę rynkową i znaczenie naukowe. Celowe fałszowanie proweniencji wypływało z chęci zysku, zainteresowania potencjalnego nabywcy przedmiotem sprzedaży, podbicia ceny, lub ukrycia prawdziwych losów dzieła. Błędne odczytanie znaków własnościowych zafałszowywało ją nieświadomie. Badania proweniencyjne zyskały ogromne znaczenie w przypadkach dotyczących wojennych konfiskat, grabieży, kradzieży i przemieszczeń, w wyniku których dzieła zatraciły swoje pochodzenie. Potrzeba często żmudnych badań, by przywrócić im ich historię. Nierozwiązane w pełni sprawy likwidacji skutków II wojny światowej w zakresie dóbr kulturalnych powróciły w latach 90. XX w., pod wpływem nacisków lobby żydowskiego. Podczas konferencji w Waszyngtonie (1998), Wilnie (2000) i Pradze (2009) uchwalono deklaracje wzywające muzea do przejrzenia zbiorów pod kątem muzealiów o niejasnym pochodzeniu lub mające lukę w swojej historii w latach 1933–1945. W 2000 r. Stowarzyszenie Muzeów Amerykańskich wydało podręcznik badań proweniencyjnych, a od 2003 r. na portalu internetowym The Nazi-Era Provenance muzea amerykańskie mogły zamieszczać wyniki tych badań. W Europie, w tym także w Polsce, powstały ośrodki rejestrujące, opracowujące i poszukujące straty wojenne oraz prowadzące w tym kontekście badania proweniencyjne. Skomplikowane losy polskich zbiorów w czasie II wojny światowej i po niej rzutują na zakres i potrzebę takich badań. Przywożone z niemieckich składnic rewindykowane przedmioty, nierozpoznane, zatracały swoją proweniencję. Dotykało to również dzieł wypożyczanych do dekoracji urzędów i przemieszczanych bez zgody właściciela. Przykładami rzetelnych badań proweniencyjnych są ostatnio wydawane katalogi zbiorów muzealnych i kolekcji prywatnych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
BIBLIOTEKA EDUKATORA – BIBLIOGRAFIA DOTYCZĄCA EDUKACJI MUZEALNEJ (WYBÓR)

Bibliografia obejmuje literaturę przedmiotu dotyczącą edukacji muzealnej, opublikowaną w ciągu ostatnich trzech dekad w formie druków zwartych: książek, m.in. podręczników, monografii problemowych, materiałów pokonferencyjnych, publikacji seminaryjnych, jak i problemowych artykułów w czasopiśmiennictwie fachowym. Wykaz, będący wyborem, prezentuje szerokie – w zamierzeniu autorów reprezentatywne – spektrum zagadnień podejmowanych przez muzealników, pedagogów, edukatorów w kontekście pedagogiki muzealnej, zarówno w jej aspekcie teoretycznym, jak i odnoszącym się do praktyki muzealnej. Zebrana literatura została podzielona na dwie części: obcojęzyczną oraz polską. Publikowany w obecnej postaci spis zostanie umieszczony także na stronie Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów (www.nimoz.pl) w zakładce Edukacja. W wyniku monitorowania ukazującej się literatury, ale także dzięki wskazówkom czytelników, będzie on sukcesywnie uzupełniany i aktualizowany tak, by był zawsze aktualnym kompendium, niezbędnym do pracy muzealników, w szczególności edukatorów muzealnych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
PUBLICZNOŚĆ POZA MUZEUM

Badania publiczności stają się jednym z elementów działalności muzeów polskich. Wyniki prowadzonych statystyk i ewaluacje działań edukacyjnych pogłębiają wiedzę muzealników na temat osób przekraczających próg muzeum. Potrzebne jest jednak poszerzenie obszaru badań, zróżnicowanie metod i narzędzi, a przede wszystkim usystematyzowanie prac i dostosowanie ich do wymagań oraz realiów funkcjonowania instytucji o odmiennych profilach. Powstaje zatem pytanie – jak prowadzić tego rodzaju badania na skalę ogólnopolską? W jaki sposób wspomóc muzea funkcjonujące na co dzień w odmiennym otoczeniu, aby badania ich publiczności zaczęły się przekładać na realizowany przez instytucje program oraz umożliwiały w przyszłości poszerzanie grona osób je odwiedzających o nowe grupy? Już na etapie pilotażu wieloletniego programu badań muzealnej publiczności, który został w 2017 r. zrealizowany przez NIMOZ, zgromadzono materiał pozwalający na określenie kierunków działań mających w kolejnych latach pozwolić na znalezienie odpowiedzi na powyższe pytania. Na jego podstawie można stwierdzić, że po okresie wdrażania idei muzeum otwartego i dostępnego dla różnych grup publiczności nadszedł czas na wykorzystanie teorii w praktyce. Poza prowadzeniem statystyk muzea powinny poszerzyć obszar badań publiczności i spojrzeć na nią w szerszym kontekście niż frekwencja czy różnorodność aktywności. Dopiero wtedy, po ponownym zadaniu pytania – kim jest publiczność muzeum i kogo pośród niej nie ma? – będzie można określić, co jest niezbędne do pogłębienia relacji pomiędzy muzeum i publicznością. Jednak czy muzealnicy zdecydują się na takie działania i spróbują dowiedzieć, kogo jeszcze nie mieli okazji spotkać w muzeum, okaże się po realizacji badań na szerszą skalę.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
ASPEKTY NAUKOWE W PRZEPISACH O MUZEACH

Naukowy kontekst działalności muzeów może być rozpatrywany w dwóch aspektach: służebnej roli muzeów wobec innych osób i podmiotów, prowadzących badania naukowe oraz aktywności naukowej samych muzeów, polegającej m.in. na wydawaniu przez muzea publikacji naukowych. Obie powyższe sfery naukowego zaangażowania muzeów znajdują swój wyraz w ustawowym określeniu celów i działań muzeów, precyzowanych w ich statutach lub regulaminach. Aktywność naukowa jest szczególnie istotna w przypadku muzeów rejestrowanych, figurujących w Państwowym Rejestrze Muzeów. Wpis do tego rejestru warunkowany jest m.in. wysokim poziomem związanym z osiągnięciami muzeum w dziedzinie różnych przedsięwzięć naukowych oraz zatrudnianiem odpowiedniej kadry naukowej. Osiągnięcia zawodowe w obszarze nauki zostały też uwzględnione w regulacji wymogów kwalifikacyjnych pracowników muzeów, zatrudnionych na stanowiskach muzealników. Działalność muzeów może być też rozpatrywana w kontekście ogólnych unormowań z zakresu nauki, w szczególności ustawy o zasadach finansowania nauki, określającej jednostki naukowe, którymi mogą być także muzea. Aspekt finansowy działalności naukowej muzeów może być też rozpatrywany na gruncie przepisów o zamówieniach publicznych (ustawy Prawo zamówień publicznych), zawierających wyłączenia dotyczące m.in. dostaw i usług służących wyłącznie do celów prac badawczych lub naukowych.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
SUPLEMENT DO RAPORTU O STANIE EDUKACJI MUZEALNEJ

Publikacje Raport o stanie edukacji muzealnej. Suplement cz. 1 oraz Suplement cz. 2 pod red. Marcina Szeląga odnoszą się do problematyki edukacji muzealnej, jej aktualnego oglądu i statusu w naszym kraju. Podstawę analiz stanowią przeprowadzone badania ilościowo – jakościowe, diagnozujące sytuację edukacji w muzeach , które przeprowadzone zostały w 2010 r., a opublikowane pod redakcją tegoż autora w 2012 roku. Odniesienie do tych badań sugeruje podtytuł prezentowanych publikacji jako Suplement cz. 1 oraz Suplement cz. 2. Autor analizuje dyskusję nad miejscem edukacji muzealnej i jej jakością w Polsce. Dyskusja ta toczy się w kręgu edukatorów muzealnych zainicjowana przez obywatelską inicjatywę Forum Edukatorów Muzealnych. W kolejnych rozdziałach omawiane się wyniki badań i efekty spotkań konferencyjnych i dyskusji nad edukacją muzealną, które prowadzone były przez autora w różnych muzeach Polski w roku 2013. Jako kontekst przedstawione zostały wybrane teorie edukacji muzealnej autorów prac anglojęzycznych oraz wywiady z dyrektorami ważniejszych warszawskich muzeów i galerii sztuki. W tym kontekście zaprezentowano również spojrzenie marketingowe na instytucję jaką jest każde muzeum. Konkluzją przedstawionych przez M. Szeląga analiz jest postulat konieczności wprowadzenia szkoleń i studiów przygotowujących do pracy edukatora muzealnego. Odnosząc się do modeli edukacji muzealnej w krajach zachodnich autor zaproponował model programu takich studiów w Polsce. Przedstawione w niniejszym artykule publikacje obrazują i poniekąd relacjonują gorącą dyskusję na temat edukacji muzealnej, jaka toczy się w ostatniej dekadzie w polskich muzeach i ich otoczeniu.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Nasze było dla nas bezcenne… OCHRONA DÓBR KULTURY W DZIAŁALNOŚCI POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO 1939–1945

Artykuł prezentuje różne formy działalności polskich struktur konspiracyjnych w okresie II wojny światowej, określanych mianem Polskiego Państwa Podziemnego. Działania te dotyczyły problemów ochrony dóbr kultury materialnej a zarazem związanego z nią kontekstu wartości niematerialnych. Artykuł charakteryzuje struktury konspiracyjne, których aktywność była skoncentrowana na zabezpieczaniu przed restrykcyjną polityką niemieckiego okupanta (tzw. Kulturpolitik, system okupacyjnego prawa, sprzeczny z normami prawa międzynarodowego) polskich zbiorów archiwalnych, muzealnych i bibliotecznych, kolekcji prywatnych, opisując również zaangażowane w nią środowiska i indywidualności. W części finalnej artykuł zwraca szczególną uwagę na doświadczenie destrukcji stołecznego miasta Warszawy, wskazując zarazem na podejmowane w jej tle przez polskie środowiska konspiracyjne działania o charakterze perspektywicznym, służące ratowaniu niszczonego, w najdosłowniejszym rozumieniu, dziedzictwa materialnego, z intencją jego odbudowy po zakończeniu wojny. Jako symboliczny przykład tej motywacji zaprezentowany zostaje Zamek Królewski w Warszawie.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
ZACZYNAJĄC WSZYSTKO OD POCZĄTKU… FRANK STELLA I DREWNIANE SYNAGOGI W MUZEUM HISTORII ŻYDÓW POLSKICH POLIN W WARSZAWIE

Autorka recenzji wystawy „Frank Stella i synagogi dawnej Polski” prezentowanej w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie w dniach 19.02–20.06.2016 r. (kurator – Artur Tanikowski, scenografia – Jan Strumiłło) zastanawia się nad kategorią „historii ratowniczej”, adekwatną jej zdaniem do opisu muzeum POLIN jako modelu konstruktywnego zaangażowania i miejsca krytycznej refleksji (B. Kirshenblatt-Gimblett). Omawia także jej kontekst – narracyjną wystawę główną, której najbardziej efektownym elementem jest drewniany dach nieistniejącej XVII-wiecznej synagogi w Gwoźdźcu, wzniesiony na nowo w latach 2010–2012 przez międzynarodowy zespół studentów, architektów i historyków sztuki, kierowany przez amerykańskich artystów specjalizujących się w rękodziele drewnianym. W efekcie powstał obiekt nowego rodzaju, którego wartość związana jest z „dziedzictwem niematerialnym”, które z kolei zostało odzyskane dzięki powrotowi do tradycyjnych technik budowania i materiałów. Zaproponowana przez prof. Barbarę Kirshenblatt-Gimblett kategoria „wiedzy ucieleśnionej” autorce recenzji wydaje się użyteczna także przy analizowaniu procesu twórczego Franka Stelli nad cyklem Polish Village. Powstał on w latach 1971–1973, z inspiracji angielskim tłumaczeniem wydanej w 1957 r. monografii pt. Bóżnice drewniane autorstwa Kazimierza i Marii Piechotków, przygotowanej na podstawie materiałów archiwalnych zgromadzonych w Zakładzie Architektury Drewnianej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Włączenie do wystawy przedwojennej dokumentacji fotograficznej nieistniejących drewnianych synagog przypomina o żydowskich korzeniach awangardy i o wieloetnicznej i wielokulturowej Europie Środkowo-Wschodniej, jako relacjonalnej przestrzeni komunikacji i translacji (M. Csáky).

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
KRAJOWE CENTRUM BADAŃ NAD DZIEDZICTWEM – NOWA INICJATYWA NA MAPIE POLSKIEGO MUZEALNICTWA

Jeszcze niedawno Polska należała do nielicznych krajów europejskich, które nie posiadały centrum badawczego wspierającego placówki muzealne. Wychodząc naprzeciw licznym potrzebom Muzeum Narodowe w Krakowie (MNK) od dekady udostępnia zasoby własnego Laboratorium innym placówkom muzealnym. W ten sposób powstało Krajowe Centrum Badań nad Dziedzictwem (dalej Centrum). W oparciu o aparaturę i specjalistów z Laboratorium MNK Centrum oferuje polskim placówkom muzealnym wielostronne badania obiektów i zbiorów. Organizuje konkursy, na które projekty badawcze mogą zgłaszać wszystkie polskie muzea. Działalność Centrum koncentruje się na 3 głównych aktywnościach. Pierwszą są badania technologiczne obejmujące skład i cechy materiałów, z których wykonano dzieła sztuki. Drugą są projekty łączące badania technologiczne z analizami stanu zachowania i warunków środowiskowych w celu ochrony dzieł sztuki lub ich zespołów mających szczególne znaczenie dla kultury. Trzecia aktywność to wykonywanie wspólnie z zewnętrznymi jednostkami badawczymi ekspertyz interdyscyplinarnych. Centrum podjęło również własny długofalowy program badań nad zarządzaniem ochroną zbiorów w sposób zrównoważony i efektywny. W ramach programu powstają metodyka i narzędzia ilościowej oceny zagrożeń. Rozwój krajowego centrum badawczego bazującego na potencjale już istniejącym w MNK pozwala na efektywne wykorzystanie zgromadzonej aparatury badawczej oraz podporządkowanie działań rzeczywistym potrzebom placówek muzealnych. Jednocześnie ważną sferą działalności Centrum jest koordynacja i możliwość korzystania z potencjału grup badawczych prowadzących badania w obszarze dziedzictwa w Polskiej Akademii Nauk, czy na wyższych uczelniach. Kolejnym celem MNK jest rozszerzenie działalności Centrum o prace konserwatorskie.

Czasopismo: Muzealnictwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce