rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Handlowe aspekty własności intelektualnej” jako część Wspólnej Polityki Handlowej – konsekwencje dla bezpośredniej skuteczności TRIPS

Przedmiot badań: Nieustanny rozwój technologiczny sprawia, że znaczenie własności intelektualnej rośnie, a ochrona prawna m.in. wynalazków nabiera ogromnego znaczenia, zwłaszcza dla państw, których gospodarki oparte są na innowacyjności. Na przestrzeni lat Wspólna Polityka Handlowa Unii Europejskiej podlegała zmianom traktatowym, co skutkowało m.in. ewolucją jej zakresu przedmiotowego. Również charakter kompetencji Wspólnot Europejskich, a następnie Unii Europejskiej w tym zakresie zmieniał się. Jednym z najistotniejszych, a zarazem powodującym najwięcej kontrowersji jest kwestia skutku bezpośredniego TRIPS w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Istotność tego zagadnienia wynika z postanowień TRIPS, które gwarantują minimalny zakres ochrony praw własności intelektualnej. Cel badawczy: Autor zmierza do ustalenia, jakim zakresem kompetencji dysponuje Unia Europejska w odniesieniu do TRIPS. Artykuł ma na celu odpowiedzenie na pytanie – jak ewolucja Wspólnej Polityki Handlowej Unii Europejskiej wpłynęła na stosowanie TRIPS w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Metoda badawcza: W artykule wykorzystano głównie metody: formalno-dogmatyczną oraz historyczno-prawną. W zakresie badania orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości posłużono się metodą empiryczno-prawną.1
Wyniki: Charakter kompetencji Wspólnot Europejskich, a następnie Unii Europejskiej w odniesieniu do Wspólnej Polityki Handlowej zmieniał się wraz ze zmianami postanowień traktatów. Od dnia wejścia w życie Traktatu z Lizbony (1.12.2009 r.) Wspólna Polityka Handlowa wchodzi w zakres jej kompetencji wyłącznych oraz obejmuje handlowe aspekty własności intelektualnej. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości potwierdziło, że TRIPS w całości objęty jest kompetencją UE, z czego mogłoby wynikać, że dla oceny skutku bezpośredniego jego postanowień miarodajne są – wbrew kontrowersjom w uprzednim stanie prawnym, gdy TRIPS miał charakter tzw. umowy mieszanej – unijne reguły skutku bezpośredniego. Z drugiej strony, Trybunał nie zdecydował się na zakwestionowanie dotychczasowego orzecznictwa w tym zakresie, co może prowadzić do wniosku, że odmowa skutku bezpośredniego TRIPS pozostaje w mocy. Niemniej problem stracił na znaczeniu praktycznym, bowiem postanowienia TRIPS zostały (po zakończeniu okresów przejściowych) recypowane do prawa krajowego państw członkowskich.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki o polityce i administracji
Polemika Leona Pinińskiego na temat corpus possessionis z wybranymi przedstawicielami XIX-wiecznej nauki prawa

Przedmiot badań: Wiek XIX to czas intensywnej dyskusji na temat possessio, którą toczyli najznamienitsi przedstawiciele europejskiej, głównie niemieckiej nauki prawa. Oryginalnym i pozytywnie ocenionym wkładem polskiej myśli prawniczej do tej polemiki było dwutomowe dzieło Leona Pinińskiego pt. Der Thatbestand des Sachbesitzerwerbs nach gemeinem Recht.
Cel badawczy: Celem artykułu jest zaprezentowanie teoretyczno-krytycznych rozważań L. Pinińskiego na temat corpus possessionis, które znalazły się na wstępie do pierwszego rozdziału monografii, poświęconego nabyciu posiadania rzeczy przez zawłaszczenie. Autor prowadził je w formie polemiki z poglądami wybranych przedstawicieli XIX-wiecznej doktryny, w tym F.C. von Savigny’ego, B. Windscheida, A. Randy i R. von Jheringa.
Metoda badawcza: W artykule zastosowana została metoda historyczno-prawna.
Wyniki: Teoretyczna dyskusja L. Pinińskiego z poglądami wybranych przedstawicieli nauki prawa na temat corpus possessionis ma dziś charakter wyłącznie historyczny. Tym niemniej na-leży docenić znakomity warsztat polskiego romanisty, świetną orientację w aktualnych w owym czasie poglądach na temat possessio, a także logiczną, wnikliwą i merytoryczną argumentację. Wyniki te rozbudzają naukową ciekawość co do autorskiej koncepcji posiadania L. Pinińskiego, także w kontekście interpretacji rzymskiego materiału źródłowego.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Od prawa do żywności do suwerenności żywnościowej: teoretycznoprawne i organizacyjne aspekty lokalnych systemów żywnościowych

Przedmiot badań: Lokalne systemy żywnościowe były podstawą suwerenności żywnościowej przed okresem kolonialnym, z powodzeniem zaspokajając potrzeby żywnościowe ludności na wszystkich kontynentach. Wydłużanie łańcuchów dostaw w ramach eksploatacji kolonialnej i pokolonialnego „globalnego rolnictwa” doprowadziło do załamania tych systemów, powodując zagrożenie bezpieczeństwa żywnościowego w skali regionalnej.
Cel badawczy: Odpowiedź na pytania: czy możliwe jest efektywniejsze radzenie sobie społeczności międzynarodowej z food insecurity poprzez realizację prawa do żywności, którego aktualne rozumienie obarczone jest „kolonialnym brzemieniem”, czy może raczej dzięki inicjatywom opartym na suwerenności żywnościowej będącej „powrotem do korzeni” w formie lokalnych systemów żywnościowych? 1
Metoda badawcza: Badania oparte zostały na metodzie teoretycznej sprowadzającej się do analizy poglądów doktrynalnych w zakresie prawa do żywności, suwerenności żywnościowej i systemów żywnościowych oraz dogmatycznej polegającej na analizie treści aktów prawnych.
Wyniki: Ich wynikiem jest konkluzja, że ów „powrót do korzeni”, w przeciwieństwie do forsowanego i nieefektywnego rolnictwa globalnego, powinien się opierać na gospodarce lokalnej, rolnictwie wspieranym społecznie i inicjatywach z nimi związanych. Krótsze łańcuchy dostaw, respektujące zasady wynikające z food sovereignty, w bardziej efektywny sposób zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Obligatio naturalis w prawie daninowym? Uwagi o regulacji odpowiedzialności podatnika wobec zaniżenia (nieujawnienia) podstawy opodatkowania przez płatnika

Przedmiot badań: Artykuł jest poświęcony konsekwencjom wprowadzenia do ogólnego prawa podatkowego ograniczenia odpowiedzialności podatnika w przypadkach zaniżenia lub nieujawnienia podstawy opodatkowania przez płatnika.
Cel badawczy: Celem artykułu jest określenie struktury zobowiązania podatkowego podatnika w związku z ograniczeniem jego odpowiedzialności do wysokości zaliczek niepobranych przez płatnika, a także określenie charakteru prawnego tego ograniczenia. Autor ocenia również wpływ ograniczenia odpowiedzialności podatnika na odpowiedzialność podmiotów mogących odpowiadać za jego zaległości podatkowe jako osoby trzecie, a ponadto poddaje analizie dopuszczalność dochodzenia przez płatnika od podatnika, na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, zwrotu świadczenia uiszczonego na poczet zobowiązania podatkowego objętego ograniczeniem odpowiedzialności.1
Metoda badawcza: Rozważania w pracy zostały przeprowadzone w oparciu o metodę dogmatyczno-prawną i teoretyczno-prawną.
Wyniki: Ograniczenie odpowiedzialności podatnika wobec zaniżenia lub nieujawnienia podstawy opodatkowania przez płatnika nie prowadzi do ukształtowania zobowiązania podatkowego jako zobowiązania naturalnego. W strukturze zobowiązania podatnika ograniczeniu ulega jedynie element w postaci odpowiedzialności, co oznacza, że wobec niewygaśnięcia samego zobowiązania zapłata podatku jest należna i nie prowadzi do powstania nadpłaty podatkowej. Taki stan rzeczy oddziałuje również na możliwość orzekania przez organ podatkowy o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika. Wobec akcesoryjności i subsydiarności tej odpowiedzialności nie jest dopuszczalne wydanie decyzji wobec osoby trzeciej w granicach szerszych aniżeli wyznaczone kwotowym limitem odpowiedzialności podatnika. Decyzja wydana w szerszym zakresie byłaby z przyczyn prawnych niewykonalna. Z uwagi na cel ograniczenia odpowiedzialności podatnika, uiszczenie przez płatnika świadczenia związanego z jego wyłączną odpowiedzialnością nie rodzi jego roszczenia o zwrot kwoty odpowiadającej wysokości tego świadczenia.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki prawne
Budżet a normy prawa podatkowego

Przedmiot badań: Niniejszy artykuł poświęcony jest wybranym relacjom prawnym i faktycznym zachodzącym między budżetem a normami prawa podatkowego, dotyczącym gromadzenia dochodów budżetowych. Przedmiotem badań są więc przede wszystkim normy prawne ustawy o finansach publicznych, ustawa budżetowa i sam budżet, który jest jej elementem, oraz normy prawa podatkowego. Badaniom podlega także faktyczny wpływ budżetu w toku jego wykonywania na stosowanie prawa podatkowego.
Cel badawczy: Podstawowym celem artykułu jest ustalenie i ocena, na tle charakteru prawnego budżetu i właściwości norm prawa podatkowego, praktyki stosowania norm prawa podatkowego, a w szczególności odpowiedź na pytanie, czy potrzeby budżetowe mają faktyczny wpływ na stosowanie norm prawa podatkowego i na czym ten wpływ polega.
Metoda badawcza: Cele artykułu wyznaczają jego układ i metodę badawczą. Określenie relacji prawnych wymaga ustaleń dotyczących charakteru prawnego budżetu i cech norm prawa podatkowego. Podstawową metodą jest w tym przypadku analiza materiału normatywnego i poglądów piśmiennictwa. Następnie sprawdzono, jak wygląda stosowanie prawa w tym zakresie, odwołując się do orzecznictwa i literatury zajmującej się praktyką.1
Wyniki: Budżet państwa jest zawarty w ustawie budżetowej i jest jej najważniejszym, choć niejedynym, elementem. Wśród dochodów budżetowych najważniejszą rolę odgrywają podatki. Stanowią one w polskim budżecie ponad 90% dochodów ogółem. Dochody podatkowe budżetu są gromadzone zgodnie z prawem podatkowym. Normy prawa podatkowego określają konstrukcję podatku i w ten sposób decydują o jego wysokości. Kwoty dochodów ujęte w budżecie mają jedynie charakter prognoz, a „zamieszczenie w budżecie państwa dochodów z określonych źródeł lub wydatków na określone cele nie stanowi podstawy roszczeń ani zobowiązań państwa wobec osób trzecich, ani roszczeń tych osób wobec państwa” (art. 51 u.f.p.).
Praktyka wskazuje na to, że wzrost praktycznego znaczenia strony dochodowej budżetu poza granice wyznaczone ustawą o finansach publicznych i dążenie do zgromadzenia jak najwyższej kwoty dochodów oznacza często naruszanie prawa podatkowego. W takiej sytuacji dochodzi także do łamania praw podatnika. Przykłady w tym zakresie wskazane zostały w niniejszym artykule. Naruszenia prawa podatkowego przez organy podatkowe zmierzające do maksymalizacji dochodów budżetowych na większą skalę prowadzą do wielu niekorzystnych zjawisk. Przede wszystkim dochodzi do naruszenia fundamentalnej dla praworządności zasady wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym „organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”. Ponadto następuje zmniejszenie albo nawet utrata zaufania podatników do organów podatkowych, czy szerzej do państwa. Naruszona zostaje również zasada pewności opodatkowania. Nie ulega również wątpliwości, że naruszanie prawa przez organy podatkowe prowadzi także do wzrostu kosztów finansowych i społecznych funkcjonowania systemu podatkowego i zakłóca owo funkcjonowanie.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Quasi indignitas w rzymskim prawie klasycznym

Przedmiot badań: W świetle prawa rzymskiego małżonkowie, którzy zawarli małżeństwo zakazane przez ius civile, nie mogli po sobie wzajemnie dziedziczyć. Przedmiotem badań są źródła ilustrujące to zjawisko.
Cel badawczy: Celem artykułu jest udowodnienie, że pomimo określania takich małżonków mianem indigni, analizowane źródła nie stanowią przykładów niegodności dziedziczenia (indignitas), ale instytucji podobnej.
Metoda badawcza: W artykule skorelowano metody formalno-dogmatyczną i historyczno-prawną z filologiczną analizą źródeł.
Wyniki: W okresie prawa klasycznego osoby, które zawarły małżeństwo zakazane na gruncie prawa obywatelskiego, nie były jeszcze uznawane za niegodne wzajemnego dziedziczenia po sobie (indigni). Juryści ukształtowali drogą interpretacji instytucję pośrednią, określając małżonków jako quasi indigni. Inaczej niż w przypadku niegodności dziedziczenia, quasi indignitas wykraczała poza przestrzeń prawa spadkowego: zarówno spadek należny małżonkowi na mocy testamentu jego współmałżonka, jak i wzajemne przysporzenia przedmałżeńskie przepadały na rzecz fiskusa. Konsekwencje te zaczęto klasyfikować jako indignitas dopiero w okresie prawa poklasycznego.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Obowiązek zapłaty za akcje lub udziały nienabyte przez uprawnionych pracowników w procedurze zbycia udziałów spółki komunalnej – studium przypadku

Przedmiot badań: Artykuł jest studium przypadku sporu sądowego pomiędzy Gminą Białystok a ENEA Wytwarzanie S.A., dotyczącego obowiązku zapłaty za udziały nienabyte przez uprawnionych pracowników, czyli za tzw. „resztówkę” – w procedurze zbycia udziałów Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który toczył się w latach 2017–2019. Ponadto, artykuł porusza temat uprawnienia do nieodpłatnego nabywania akcji lub udziałów w komercjalizowanych albo prywatyzowanych spółkach przez ich uprawnionych pracowników.
Cel badawczy: Dokonana analiza przybliża wpływ poszczególnych argumentów stron postępowania na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie oraz pozwala dostrzec prawidłowości oraz zasady interpretacyjne, które miały zastosowanie w przedstawionym stanie faktycznym. Celem badania było sformułowanie uniwersalnych wskazówek, możliwych do wykorzystania w przyszłości przez inne jednostki samorządu terytorialnego.
Metoda badawcza: Badanie opierało się na analizie przepisów prawnych dotyczących procedury prywatyzacji spółek komunalnych (metoda dogmatyczno-prawna) oraz analizie akt sądowych dotyczących postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Białymstoku (sygn. akt: VII GC 332/17) i Sądem Apelacyjnym w Białymstoku (sygn. akt: I AGa 169/18) (metoda empiryczna). Głównymi zagadnieniami, na które została zwrócona uwaga podczas wykorzystania metody empirycznej, były: stan faktyczny sprawy, postępowanie przed sądem I instancji, zapadłe rozstrzygnięcie w I instancji, uzasadnienie orzeczenia w I instancji, podstawowe zarzuty apelacyjne, postępowanie przed sądem II instancji, zapadłe rozstrzygnięcie w II instancji, uzasadnienie orzeczenia w II instancji.
Wyniki: Przeprowadzone badanie przybliżyło podstawowe zagadnienia dotyczące procedury prywatyzacji spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego oraz zasad nieodpłatnego nabywania akcji lub udziałów w komercjalizowanych albo prywatyzowanych spółkach przez ich uprawnionych pracowników. Ponadto, udało się wypracować wpływ poszczególnych argumentów stron na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie tego rodzaju oraz zasady interpretacyjne, które miały zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym. Powyższe może stanowić praktyczne wskazówki do wykorzystania w przyszłości przez strony podobnych postępowań.

Czasopismo: Studia Prawno-Ekonomiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne, nauki o polityce i administracji
Grażyna Musiał (red.) Dyskusje o kapitale wczoraj i dziś, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2019, ss. 344

Grażyna Musiał (red.) Dyskusje o kapitale wczoraj i dziś, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2019, ss. 344

Czasopismo: Studia Edukacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Emilia Szymczak, Dynamika dostępu kobiet do studiów politechnicznych. Teoria i praktyka społeczna, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016, ss. 395

Recenzja Emilia Szymczak, Dynamika dostępu kobiet do studiów politechnicznych. Teoria i praktyka społeczna, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016, ss. 395

Czasopismo: Studia Edukacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Paulina Romanowicz, Zabawa w średniowiecznym mieście. Studium archeologiczne z miast południowego Bałtyku, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Szczecin 2016, ss. 354

Recenzja Paulina Romanowicz, Zabawa w średniowiecznym mieście. Studium archeologiczne z miast południowego Bałtyku, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Szczecin 2016, ss. 354

Czasopismo: Studia Edukacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Tomasz Maliszewski, Małgorzata Rrosalska (red.), Uniwersytety ludowe – pomiędzy starymi a nowymi wyzwaniami, Kaszubski Uniwersytet Ludowy w Wieżycy, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2016,

Recenzja Tomasz Maliszewski, Małgorzata Rrosalska (red.), Uniwersytety ludowe – pomiędzy starymi a nowymi wyzwaniami, Kaszubski Uniwersytet Ludowy w Wieżycy, Uniwersytet Gdański, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2016, ss. 408.

Czasopismo: Studia Edukacyjne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Trzy wiersze tworzące nieoczywistą serię – edukacja jako perspektywa (nie)obcości (o jednej lekcji akademickiej w klasie patronackiej)

W powstałej po kryzysie uchodźczym perspektywie - koniecznej edukacyjnie - społecznej (nie)obcości przywołuję ideę i przebieg przeprowadzonej w II Liceum Ogólnokształcącym w Chojnicach lekcji akademickiej. Na szerszym tle pogromów (i przemocy społecznej) i w węższym kontekście pogromu kieleckiego porównano podczas tej lekcji trzy wiersze: Pieśń o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego [anonim, k. w. XV], należącą do szkolnego kanonu tekstów poetyckich średniowiecza; Pieśń o zabiciu „Nurta Nowego”[„Arkusz” 1996, nr 11] – współczesny żart literacki i środowiskowy, oparty na parafrazie tekstu kanonicznego; Juliana Kornhausera Wiersz o zabiciu doktora Kahane [z cyklu Żydowska piosenka, z tomu Kamyk i cień, 1996] – odnoszący się bezpośrednio tematycznie do pogromu kieleckiego (4 lipca 1946) i będący aluzją literacką do pieśni średniowiecznej. Ramą kompozycyjną tekstu uczyniłam wiersze empatyczne Anny Szumańskiej z 28 lipca 1946 roku (bezpośrednia reakcja na pogrom kielecki) oraz współczesny, „interwencyjny” wiersz Piotra Mitznera pt. Obraz (z tomu Siostra, 2019).

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, pedagogika
Fałszerze pieprzu Moniki Sznajderman w roli lektury uzupełniającej, czyli jeszcze jedna odsłona prawdy o XX wieku

Wiedza o relacjach polsko-żydowskich, zwłaszcza w czasie II wojny światowej i Zagłady, jest w polskim społeczeństwie wciąż niewystarczająca i obarczona wieloma stereotypami. Edukacja polonistyczna w obowiązkowym wymiarze nie pozwala na podjęcie tego trudnego tematu, dlatego w liceum warto uczynić lekturą uzupełniającą książkę Moniki Sznajderman Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna, opowieść o pamięci i tożsamości. Jej omówienie powinno zostać starannie przemyślane, a uczniowie powinni być przygotowani do odbioru. Metodą w zaproponowanych działaniach dydaktycznych jest przede wszystkim myślenie krytyczne. Tak zinterpretowany utwór daje szansę na wykształcenie w młodych ludziach postawy dystansu wobec narodowych mitów dotyczących relacji polsko-żydowskich i przygotowanie ich do świadomego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Stadiony i Zagłada. Kilka wątków z potencjałem edukacyjnym

Artykuł przedstawia różne wątki łączące stadiony piłkarskie w Polsce z Zagładą społeczności żydowskiej. Wydaje się prawdopodobne, że sugerowane tematy mogą być wykorzystane do celów edukacyjnych w szkołach lub innych instytucjach. Są to następujące tematy: 1. obóz pracy przymusowej na stadionie w Poznaniu (na podstawie filmu krótkometrażowego Stadion); 2. selekcja Żydów na stadionie w Będzinie (dziennik Rutki Laskier); 3. masowy grób na terenie kompleksu Skry Warszawa (książka Franza Blättlera Warszawa 1942 i film dokumentalny pt. Niedokończony film); 4. cmentarze żydowskie przerobione na boiska piłkarskie (relacja mieszkańca Kleczewa); 5. stadiony dawnych klubów żydowskich dzisiaj (z nawiązaniem do reportażu Maccabi Voices).

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, językoznawstwo, literaturoznawstwo
Lekcje (polskiego) z wielokulturowości. Praca z serią „Wojny dorosłych – historie dzieci” w szkole podstawowej na wybranych przykładach

Artykuł podejmuje temat wielokulturowości, rzadko obecny na lekcjach języka polskiego w szkole podstawowej. Autorka dokonuje przeglądu i charakterystyki serii wydawniczej  Wojny dorosłych – historie dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem książek, które podejmują temat kryzysu migracyjnego. W części poświęconej praktyce polonistycznej omówione zostały szczegółowo dwa cykle lekcji zaplanowane i przeprowadzone wokół książek Która to Malala? Renaty Piątkowskiej oraz Teraz tu jest nasz dom Barbary Gawryluk. Opisano konkretne, sprawdzone w praktyce działania dydaktyczne wraz z ich celami i funkcją edukacyjną.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, pedagogika
Między przeszłością a teraźniejszością. Literackie portrety prześladowanych w perspektywie dydaktyki polonistycznej

Autorka, opierając się na literaturoznawczych ustaleniach dotyczących konstrukcyjnych podobieństw postaci Żyda i uchodźcy w literaturze dziecięcej, prezentuje propozycję cyklu lekcji poświęconych powieściom: Arka Czasu Marcina Szczygielskiego oraz Kot Karima i obrazki Liliany Bardijewskiej. W artykule pokazano różnorodne ćwiczenia wspomagające pracę z tekstem literackim i angażujące uczniów do poszukiwania sensu utworów. Kontekstowe czytanie obu powieści ma pobudzić młodych czytelników do refleksji na temat pamięci, odpowiedzialności, powtarzalności wydarzeń i relacji z Innym.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, pedagogika
Lekcje odwagi a pokusa  milczenia

Artykuł opowiada o potrzebie przemyślenia na nowo sposobu opowiadania w szkole o relacjach polsko-żydowskich w kontekście Zagłady. Analiza nowych tekstów niefikcjonalnych przybliżających los Żydów w okupowanej Polsce oraz stosunek Polaków do tych dramatycznych wydarzeń, dawniej i dziś, autorstwa Anny Bikont, Mirosława Tryczyka oraz Marcina Kąckiego skłania do zastanowienia nad celowością takiej refleksji i sposobem jej urzeczywistniania. Zaproponowana w artykule koncepcja czytania egzystencjalnego, służąca kształtowaniu obywatelskiego sceptycyzmu wobec narracji omijającej tematy trudne i przemilczane, wydaje się cenną lekcją odwagi, potrzebną, by zmierzyć się z ksenofobią, dyskryminacją i językiem nienawiści we współczesnym świecie.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, pedagogika
Film o sprawie Dreyfusa

Autor analizuje w swym artykule film Romana Polańskiego Oficer i szpieg, film o sprawie Dreyfusa, przyglądając się uważnie wybranym scenom i sekwencjom, pokazując, w jaki sposób reżyser przedstawia i eksponuje temat antysemityzmu, jego zakorzenienie w elitach wojskowych i części społeczeństwa Francji końca XIX wieku. Sprawa fałszywego oskarżenia i skazania niewinnego oficera żydowskiego pochodzenia została pokazana w filmie jako złowróżbna zapowiedź nadchodzącego stulecia naznaczonego hekatombą Holokaustu, a wcześniej rzezią milionów ludzkich istnień na frontach I wojny światowej. W filmie Polańskiego pojawiają się aluzje do obu tych wydarzeń z historii. Autor wskazuje w artykule na obecne w dziele Polańskiego odniesienia do innych dzieł filmowych, nie tylko tych podejmujących temat sprawy Dreyfusa i słynnego artykułu Emila Zoli J’accuse.

Czasopismo: Polonistyka. Innowacje
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii