rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zaburzenia płynności mowy – stan badań i praktyki logopedycznej na początku XXI wieku

Artykuł jest próbą syntezy i uporządkowania najbardziej aktualnych danych na temat zaburzeń płynności mowy: jąkania i giełkotu. Rozpatrywane dane pochodzą zarówno z badań naukowych, opartych na najnowszych technikach diagnostycznych (np. fMRI, PET, badania audiologiczne), jak i refleksji nagromadzonej wokół praktyki logopedycznej. Wzięto pod uwagę czynniki predysponujące, wyzwalające i utrzymujące wyróżnione zaburzenia mowy, a także sposoby określania celów terapii osób z tymi zaburzeniami i sposoby jej prowadzenia. Wnioski wynikające z przeprowadzonej metaanalizy zebranych danych dowodzą istotnych zmian w teoretycznej i praktycznej perspektywie postrzegania jąkania i giełkotu.
W przypadku jąkania zasadnicza zmiana dokonała się w rozumieniu przyczyn tego zaburzenia: obecnie powszechnie przyjmuje się, że przyczyna jąkania tkwi w mózgu. Artykuł omawia wnioski neuromorfologiczne i neurofunkcjonalne wynikające z wielu ostatnich badań. Terapia osób jąkających ma obecnie na celu dostosowanie się do oczekiwań klienta. Została omówiona w podziale na grupy wiekowe. W przypadku giełkotu również omówiono deficyty neuroanatomiczne leżące u jego podłoża, w tym głównie deficyty w okolicy obszarów czołowych lewej półkuli, odpowiedzialnych za planowanie motoryczne i kontrolę zachowania. W giełkocie stwierdza się głównie deficyty w zakresie kodowania gramatycznego: syntaktycznego i fonologicznego zdania oraz monitorowania wypowiedzi, co należy wziąć pod uwagę w terapii.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Percepcja – rozważania metanaukowe i metalogopedyczne

W artykule podjęto próbę dokonania deskrypcji procesu poznawczego, jakim jest percepcja, z trzech poziomów-perspektyw: nauki, metanauki i metalogopedii. By tego dokonać, założono, iż opisu świata można dokonywać za pomocą zdań: o rzeczywistości (opis), o zdaniach o rzeczywistości (nauka), o zdaniach o zdaniach o rzeczywistości (metanauka). By dojść do poziomu meta, przypomniano o roli pięciu klasycznych zmysłów człowieka oraz grup pól kory mózgowej, których funkcje ze zjawiska percepcji czynią problem neurologiczny
i neuropsychologiczny. Ponadto przywołano założenia koncepcji sieci neuronalnej oraz kognitywistycznego ujęcia tytułowego procesu poznawczego. Z kolei by dokonać deskrypcji percepcji z poziomu metanauki, odwołano się do trzech stanowisk filozoficznych: realizmu, fenomenalizmu i idealizmu. Dodatkowo wykorzystano założenia filozofii języka. Nadało to tokowi wywodu wymiar ontologiczny i epistemologiczny. Metalogopedyczną refleksję na temat percepcji zbudowano, odwołując się do fenomenologii oraz filozofii percepcji Maurice’a Merleau-Ponty’ego. Szczególny nacisk położono na akcentowany przez filozofa fakt, iż percepcja jest funkcją uwarunkowań cielesnych (biologicznych) człowieka oraz aspektów znaczeniowych. Taka orientacja poznawcza umieszcza problematykę percepcji w granicach teorii logopedii i jej krytycznej oceny (poziom metalogopedii).

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Trudności w zakresie przebiegu czynności grafomotorycznych u dzieci z klas I oraz dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego

W artykule podjęto problem trudności w zakresie przebiegu czynności grafomotorycznych u dzieci z klas I szkoły podstawowej oraz dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego. Określono zakres i nasilenie zachowań niepożądanych, z ukierunkowaniem na zjawiska sytuujące się w obrębie takich kategorii, jak: sposób trzymania narzędzia graficznego, usytuowanie kartki względem krawędzi stolika oraz tempo pracy. W tym celu wykorzystano wyniki badań zrealizowanych z zastosowaniem autorskich narzędzi diagnostycznych: „Skali oceny sprawności grafomotorycznych” (Domagała, Mirecka 2017c) oraz „Profilu sprawności grafomotorycznych” (Domagała, Mirecka 2010 – tu: zmodyfikowanej wersji narzędzia, stosownie do wybranego etapu rozwojowego). Na najwcześniejszym etapie nauczania ujawniono najwięcej nieprawidłowości dotyczących sposobu trzymania narzędzia graficznego oraz tempa pracy.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Instrumentalne badanie FEES w ocenie zaburzeń połykania u chorych z naczyniopochodnym uszkodzeniem OUN – wady i zalety

Dysfagia neurogenna, jako najczęstsza przyczyna zaburzeń połykania, często prowadzi do potencjalnie śmiertelnych klinicznych konsekwencji takich, jak niedożywienie, odwodnienie, zachłystowe zapalenie płuc, a także pogarsza ogólne funkcjonowanie pacjenta, z pojawieniem się depresji włącznie. Wczesne rozpoznanie dysfagii i odpowiednio szybkie podjęcie działań terapeutycznych ma istotne znaczenie w zapobieganiu wyżej wymienionym powikłaniom. Badanie endoskopowej oceny zaburzeń połykania przy użyciu giętkiego nasofiberoskopu (fiberoptic endoscopic examination of swallowing – FEES), obok badania wideofluoroskopowego (video fluoroscopic swallow study – VFSS), jest podstawowym badaniem instrumentalnej oceny zaburzeń połykania u chorych z objawami dysfagii neurogennej (1, 2). Badanie FEES, które wydaje się „złotym środkiem” w diagnostyce dysfagii neurogennej, jest badaniem bezpiecznym dla pacjenta, nie wymaga podawania środka kontrastowego ani nie naraża pacjenta i personelu na promieniowanie rtg. Posiada jednak
pewne ograniczenia oraz niesie ryzyko dla pacjenta. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie zalet oraz wad metody FEES w ocenie dysfagii neurogennej, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z ostrym lub podostrym naczyniopochodnym uszkodzeniem mózgowia.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Dysfunkcje prawej półkuli mózgu a deficyty językowe i komunikacyjne

Wbrew dawnym koncepcjom o dominacji lewej półkuli w regulacji czynności językowych, prawa półkula pełni istotną rolę w przetwarzaniu informacji lingwistycznych. Jej uszkodzenie doprowadza do specyficznych zaburzeń mowy, które w literaturze przedmiotu określa się mianem pragnozji. Objawy pragnozji dotyczą m.in. trudności w rozumieniu dowcipów językowych, zakłóceń w rozpoznawania relacji semantycznych, zaburzeń w percepcji i realizacji prozodycznych aspektów mowy. Zaburzenia językowe i towarzyszące im inne deficyty poznawcze ograniczają komunikacyjne sprawności osób z uszkodzeniami prawej półkuli. W artykule zaprezentowano objawy pragnozji na przykładzie opisu pięciu pacjentów z uszkodzeniami prawej półkuli mózgu.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia językowe w uzależnieniu od alkoholu – w poszukiwaniu metodologii badawczej

Uzależnienie od alkoholu jest przewlekłą chorobą powodującą wieloukładowe i wielonarządowe uszkodzenia. Toksyczne oddziaływanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy prowadzi do
trwałego zmniejszenia się liczby i rozmiaru neuronów oraz połączeń neuronalnych, szczególnie w obrębie struktur czołowych, układu limbicznego i móżdżku, a w konsekwencji do zaburzeń poznawczych, w tym funkcji wykonawczych i pamięci oraz zaburzeń przetwarzania informacji emocjonalnych. Powstałe dysfunkcje poznawcze wpływają na sposób pojmowania rzeczywistości przez człowieka oraz na możliwość reprezentowania jej w zachowaniach językowych. Diagnoza zaburzeń mowy osób uzależnionych od alkoholu może dokonać się poprzez ocenę sprawności narracyjnych, które odzwierciedlają tkwiącą w ludzkim umyśle wiedzę o świecie, czyli sposób poznawczego reprezentowania świata. Artykuł jest nowatorską (na gruncie logopedii) próbą określenia metodologii badawczej, pozwalającą opisać zaburzenia językowe w chorobie alkoholowej.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Wiedza językowa słyszących dzieci niesłyszących rodziców. Studium przypadku

Artykuł obejmuje opis wybranych aspektów rozwoju wiedzy językowej ośmioletniego, słyszącego chłopca na tle procesu jego wychowania językowego wśród osób niesłyszących, porozumiewających się w języku migowym. Wyniki dotychczasowych badań, głównie anglojęzycznych, w zakresie wpływu nietypowego środowiska lingwistycznego na rozwój mowy i języka słyszących dzieci niesłyszących rodziców nie są jednoznaczne. Na łamach niniejszej publikacji opisano jeden z kilkunastu przypadków, stanowiących materiał empiryczny szerszych badań, których celem jest
między innymi rozpoznanie i opisanie kompetencji komunikacyjnych i językowych (głównie w zakresie języka fonicznego) słyszących dzieci niesłyszących rodziców.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Sprawności grafomotoryczne dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego – o potrzebie oceny szerokozakresowej

W artykule podjęto problem oceny sprawności grafomotorycznych dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego. Na postawie ustaleń płynących z literatury przedmiotu i własnych badań empirycznych wskazano na potrzebę wypracowania szerokozakresowych narzędzi diagnostycznych służących ocenie sprawności grafomotorycznych u dzieci przed rozpoczęciem edukacji szkolnej. Określono zakres oceny grafomotoryki u dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego; przedstawiono propozycję własną, adekwatnie do ujęcia grafomotoryki na dwu dopełniających się płaszczyznach (przebiegu oraz wytworu), z wielowymiarową oceną każdej z nich. Nowa technika diagnostyczna „Profil sprawności grafomotorycznych. Wersja dla dzieci realizujących obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego” jest aktualnie
opracowywana w wersji do badań normalizacyjnych zaplanowanych we współpracy z gdańską Pracownią Testów Psychologicznych i Pedagogicznych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Program terapeutyczny usprawniający ekspresję prozodii mowy

W artykule dokonano prezentacji autorskiego programu przeznaczonego do usprawniania ekspresji prozodii u osób z dysprozodią, kształtowania prozodii mowy u dzieci, a także doskonalenia sprawności prozodycznych dorosłych mówców. Na program składają się ćwiczenia usprawniające ekspresję poszczególnych cech i zjawisk prozodycznych oraz realizację funkcji prozodii w komunikacji. Przedstawione w nim rozwiązania
opierają się na opublikowanych w literaturze ustaleniach dotyczących realizacji zjawisk prozodycznych w patologii mowy i w normie oraz metodyki postępowania logopedycznego w działaniach służących budowaniu sprawności prozodycznych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Wiedza eksplicytna i implicytna w nabywaniu kompetencji gramatycznej w procesie przyswajania języka drugiego

W artykule podjęto próbę scharakteryzowania roli wiedzy eksplicytnej i implicytnej w nabywaniu kompetencji gramatycznej w języku obcym. W opinii badaczy termin „wiedza eksplicytna” implikuje świadomą i możliwą do zwerbalizowania wiedzę, natomiast „wiedza implicytna” wykorzystywana jest przez osobę uczącą się języka obcego w sposób automatyczny i nieświadomy. W niniejszym artykule sformułowane zostały również wnioski dotyczące funkcjonowania wiedzy eksplicytnej i implicytnej w procesie przyswajania języka drugiego.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Praca nad tempem mówienia w logopedii artystycznej i medialnej – potrzeby i możliwości

W artykule poruszono problem tempa jako jednego z kilku elementów tekstu przygotowywanego do odczytania lub wygłoszenia, podkreślając związek tempa z wyrazistością mówienia. Wskazano na używane w literaturze z zakresu fonetyki i fonologii, ortofonii, logopedii artystycznej terminy określające szybkość mówienia i opisujące jego zróżnicowanie. Na podstawie analizy przykładowych nagrań tekstów, które są lub mogą być przedmiotem pracy w logopedii artystycznej i/lub medialnej, pokazano różnice tempa, wynikające z charakteru tekstu, typu i sytuacji wypowiedzi. Zwrócono także uwagę na czynniki, jakie powinny być brane pod uwagę przy pracy nad
tempem mówienia.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zespół psychoorganiczny wieku rozwojowego w diagnozie i terapii logopedycznej

Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci z uszkodzeniami przedniej części płatów czołowych we wczesnym etapie życia nie wynikają z trudności stricte językowych – jak w przypadkach alalii, czy realizacyjnych – jak w przypadkach dyzartrii, lecz spowodowane są zakłóceniami sterującej funkcji słowa i przejawiają się jako zakłócenia interakcji językowych, trudności w opanowaniu językowych reguł pragmatycznych i realizowaniu emocjonalnej, informacyjnej, działania i modalnej funkcji wypowiedzi. Trudności diagnostyczne i terapeutyczne w odniesieniu dzieci z uszkodzeniem przednich
części mózgu we wczesnym okresie rozwoju wynikają z tego, że dotychczasowe badania nie pozwoliły na określenie ogólnych kryteriów wyodrębniania tej grupy zaburzeń w odrębną kategorię
deficytów, które w wypadku dorosłych określane są mianem zespołu psychoorganicznego czołowego. Jako ilustrację tego problemu w artykule przedstawiono opis przypadku 20-letniej dziewczyny,
która doznała rozległego uszkodzenia obydwu płatów czołowych na skutek urazu czaszkowo-mózgowego w czwartym miesiącu życia. Obraz zaburzeń w sferze społeczno-emocjonalnej, komunikacyjno-językowej i poznawczej u badanej dziewczynki w okresie dzieciństwa i adolescencji aż do wczesnej dorosłości oraz jego dynamika wykazują odmienność względem zarówno niepełnosprawności intelektualnej, jak również zespołu psychoorganicznego czołowego u osób dorosłych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Metafory dziecięce inspiracją do zmiany myślenia o rozwoju poznawczym i terapii logopedycznej

W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań własnych dotyczących metaforycznego opisywania emocji przez sześcioletnie dzieci. Wyniki badań pokazują, że ujęcie znaczenia za pomocą metafor ułatwia dzieciom wyjaśnienie trudnych pojęć. Metafory dziecięce pozwalają zobrazować odmienność myślenia dzieci, efektem tego procesu są oryginalne definicje analizowanych pojęć. Artykuł jest próbą ukazania nowej perspektywy w terapii  ogopedycznej bazującej na możliwościach poznawczych dzieci, ich wyobraźni oraz zdolnościach metaforycznych. Postulat pod adresem terapii logopedycznej jest tylko zarysowaniem problemu.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Rodzaje i funkcje gestów fonicznych wykorzystywanych w postępowaniu logopedycznym

Gesty foniczne stanowią narzędzie komunikacji i regulatora stosunków społecznych, ich znaczenie zależy od intencji nadawcy, odczytywanej w określonej konsytuacji. Gesty foniczne mogą przyjmować różne formy: niezleksykalizowane lub bardziej ujęzykowione i pełnić wiele funkcji w postępowaniu logopedycznym, również z dziećmi w wieku przedszkolnym. Nie tylko dopełniają znaczenie słów, podkreślają lub wyjaśniają znaczenie przekazu werbalnego, strukturyzują przebieg interakcji, ale czasami stają się ekwiwalentem całego komunikatu. Analiza dźwiękowych ruchów mimicznych ułatwia identyfikację uczuć i nastrojów, jakie towarzyszą spotkaniu podmiotów logopedycznych, określa możliwość regulowania przebiegu rozmowy i dostosowania się do sytuacji, a także wpływa na jakość stosunków międzyludzkich w interakcji.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Mutyzm w autyzmie. Studium przypadku

Zwiększanie się w ostatnich latach liczby dzieci, u których rozpoznawany jest mutyzm, czyli zamilknięcie, a także wzrost liczby dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi ze spektrum autyzmu mogą mieć związek z przemianami cywilizacyjnymi, determinującymi biologiczne i społeczne warunki rozwoju dziecka. Autyzm, jako zaburzenie neurorozwojowe, jest różnicowany z mutyzmem – przejawem fobii społecznej. Diagnozowanie obydwu tych zaburzeń jest domeną psychiatrów i psychologów, jednak terapią dzieci z autyzmem i mutyzmem coraz częściej zajmują się logopedzi. Artykuł ma na celu zaprezentowanie patomechanizmów i symptomów mutyzmu w kontekście zaburzeń autystycznych oraz procedury postępowania logopedycznego w przypadku 9-letniego dziecka autystycznego z rozwiniętymi sprawnościami językowymi, u którego w wyniku przeżytej traumy wystąpił mutyzm. Ustalenie kryteriów diagnozy różnicowej autyzmu i mutyzmu oraz wypracowanie strategii terapii dziecka ze sprzężonymi zaburzeniami sprawności komunikacyjnych wymaga uwzględnienia neurobiologicznych patomechanizmów, leżących u podłoża tych objawów.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Nurty rozwojowe w polskiej surdologopedii

Artykuł koncentruje się wokół teoretycznego ujęcia przeglądu literatury przedmiotu na temat statusu naukowego i nurtów rozwojowych kształtujących się na gruncie polskiej surdologopedii. Dyskurs naukowy dotyczący zadań surdologopedii pozwala na dostrzeżenie dwoistości tej subdyscypliny, bo zajmuje się diagnozą i rehabilitacją mowy u osób z uszkodzonym słuchem, a także praktyką, czyli ustaleniem dyrektywnych działań mających na celu zmianę tej rzeczywistości w sposób zamierzony. Aktualnie w polskiej surdologopedii funkcjonują dwa nurty rozwojowe: emancypacyjny i praktycystyczny, które pozwalają na powiązanie założeń teoretycznych z praktyką.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia współwystępujące z autyzmem – uwarunkowania rozwojowe, symptomy kliniczne i dylematy diagnostyczne

Współchorobowość, współwystępowanie zaburzeń to terminy stosowane do opisu objawów, zespołów psychopatologicznych towarzyszących bądź pojedynczych nieprawidłowych cech zachowania. To obecność jednej lub więcej chorób (zaburzeń) w uzupełnieniu do choroby (zaburzenia) podstawowego lub skutek dodatkowych zaburzeń. U dzieci z zaburzeniami rozwojowymi występuje specyficzny model ewolucji oraz tendencja do rozwoju nie tylko jednego, ale kilku zaburzeń. Zjawisko to jest szczególnie widoczne wśród osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, Przyjmuje się nawet, ze współwystępowanie zaburzeń i chorób w tej populacji osób jest częstsze, a nieprawidłowy rozwój tyko w jednej sferze należy do rzadkości. Problematyka zależności między spektrum zaburzeń autystycznych a innymi zaburzeniami pokrewnymi jest niezwykle złożona i pociąga za sobą wiele dylematów diagnostycznych, zarówno z powodu niepewnych wyników badań naukowych oceniających rozpowszechnianie współwystępujących zaburzeń, jak i z uwagi na niezwykłą heterogenność obserwowaną w granicach spektrum autyzmu. Według ostatnich danych 70% osób ze spektrum autyzmu może mieć jedno zaburzenie współwystępujące, a 40% tej populacji dwa lub więcej zaburzeń dodatkowych (DSM-5, 2013). Treścią artykułu jest analiza współchorobowości i współwystępowania zaburzeń u osób ze spektrum autyzmu, ich uwarunkowań rozwojowych oraz trudności diagnostycznych wynikających ze złożoności patomechanizmu owego zjawiska.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Ocena wymowy i sprawności narządów artykulacyjnych u pacjentów z wadą szkieletową twarzy klasy III przed zabiegiem i po zabiegu ortognatycznym

Występowanie wad wymowy, czyli wadliwych realizacji fonemów języka polskiego u osób z wadą szkieletową twarzoczaszki jest przedmiotem nielicznych badań logopedii polskiej, ortodoncji czy chirurgii szczękowej. Celem pracy była ocena wymowy i sprawności narządów artykulacyjnych, realizacji fonemów spółgłoskowych języka polskiego oraz cech fonetycznych występujących w realizacjach głoskowych fonemów u pacjentów z wadą szkieletową twarzy klasy III przed zabiegiem i po zabiegu ortognatycznym.
Materiał stanowiło 15 pacjentów leczonych w Klinice Chirurgii Szczękowo-Twarzowej i Plastycznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z powodu wad szkieletowych klasy III. Wszystkim chorym wykonywano osteotomie dwuszczękowe: szczęki typu Le Fort I, żuchwy sposobem
Obwegesera – Dal Ponta. 
W postępowaniu badawczym wykorzystano: dane z badania lekarskiego – wywiad oraz zawarte w kwestionariuszach dane z wywiadu i badania logopedycznego. Zastosowano następujące
narzędzia badawcze: karta wywiadu (zał.1), kwestionariusze logopedyczne: Badanie sprawności
motorycznej narządów mowy, w opracowaniu Z. M. Kurkowskiego i T. Woźniaka (UMCS Lublin)
oraz Kartę mowy i wymowy dziecka, opracowaną przez A. Balejko. Każdy pacjent przystąpił do badania dwukrotnie: bezpośrednio przed operacją oraz trzy miesiące po zabiegu ortognatycznym. Realizacje głosek oceniano zarówno wzrokowo, jak i słuchowo.
W ocenie subiektywnej 73,3% badanych uznało, że mowa po zabiegu się poprawiła, a 33,3%
badanych, że poprawiła się również ruchomość narządów artykulacyjnych. Wady wymowy stwierdzono przed zabiegiem u 100% badanych, natomiast po operacji u 46,7%. Stwierdzono również poprawę sprawności narządów artykulacyjnych, jak też szybkości wykonywanych przez nie ruchów
po operacji.
U wszystkich badanych pacjentów przed operacją występowały zaburzenia artykulacji oraz
nieprawidłowy przetrwały niemowlęcy typ połykania. Po zabiegu ortognatycznym znacząco poprawiła się zarówno wymowa, jak też sprawność narządów artykulacyjnych, co potwierdzili sami pacjenci. W celu uzyskania optymalnej rehabilitacji nieprawidłowej mowy u pacjentów z wadą szkieletową klasy III konieczna jest interdyscyplinarna współpraca logopedy z ortodontą i chirurgiem
szczękowym.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Wewnątrzjęzykowe uwarunkowania zniekształceń wymowy polskich sybilantów palatalnych

Celem artykułu jest przedstawienie frekwencji występowania zniekształceń wymowy głosek [ɕ], [ʑ], [ʨ], [ʥ] oraz wskazanie, jakie cechy artykulacyjne głosek, jakie sąsiedztwo fonetyczne, jaka pozycja w wyrazie oraz jakie cechy prozodyczne wpływają na częstotliwość zaburzeń realizacji. Badaniu poddano spontaniczne wypowiedzi 30 młodych kobiet ze zdiagnozowanymi zaburzeniami palatalności głosek [ɕ], [ʑ], [ʨ], [ʥ]. Wyniki wskazują na niestały charakter zaburzenia (ponad 56% występujących w wypowiedziach sybilantów palatalnych miało normatywne brzmienie) oraz wpływ skomplikowania realizacyjnego głoski i potrzebnej do produkcji danego fragmentu wypowiedzi energii artykulacyjnej na częstotliwość występowania nieprawidłowości.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia