rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Mediacyjna rola inteligencji emocjonalnej w związkach temperamentu z potrzebą poznania u osób z wysokimi osiągnięciami akademickimi

Celem badań było sprawdzenie, czy inteligencja emocjonalna uczestniczy w roli mediatora w warunkowaniu potrzeby poznania przez temperament (przez aktywność, wytrzymałość i reaktywność emocjonalną). W badaniach wzięło udział 102 stypendystów Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe. Zastosowano trzy narzędzia badawcze: Kwestionariusz Potrzeby Poznania (polska adaptacja), Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu (R) oraz Popularny Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej. Wyniki badań wykazały mediacyjną rolę inteligencji emocjonalnej w relacji temperamentu i potrzeby poznania u osób z wysokimi osiągnięciami akademickimi. Oznacza to, że temperament warunkuje potrzebę poznania w sposób bezpośredni oraz pośredni – w drodze kształtowania zdolności emocjonalnych jednostki. Aktywność oraz wytrzymałość wzmacniają rozwój inteligencji emocjonalnej i mają pozytywny wpływ na potrzebę poznania. Reaktywność emocjonalna osłabia zdolności IE i negatywnie wpływa na potrzebę poznania.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Staropolskie antologie jednoautorskie od Jana Kochanowskiego do Samuela Twardowskiego

Artykuł przybliża swoistość powstawania i funkcjonowania staropolskich antologii jednoautorskich Jana Kochanowskiego, Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Stanisława Grochowskiego, Kaspra Miaskowskiego i Samuela Twardowskiego. Badaniami objęto genezę, układ, przeznaczenie i elementy recepcji twórczości autorów, których teksty wydawano w formie antologii.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Między antologią a fragmentem. O hellenistycznych zbiorach epigramów

Artykuł przedstawia dostępne świadectwa dokumentujące istnienie hellenistycznych książek zbierających epigramy i analizuje naturę poetyckich antologii, czyli książek poetyckich, w tym okresie. Omówione zostały dwa dokumenty o zasadniczym znaczeniu: „zwój mediolański”, papirusowa antologia z III w. przed Chr. zawierająca epigramy przypisane Posejdipposowi, i tak zwane „wiedeńskie incipity epigramów”, papirus z tego samego okresu przechowujący listę epigramatycznych incipitów, zapewne podstawa do ułożenia nowej antologii. Zbieranie poezji, zwłaszcza epigramów, jest podstawowym, charakterystycznym środkiem komunikacji poetyckiej w epoce hellenistycznej, co ma konsekwencje dla statusu poszczególnych utworów. Trafniej postrzegać je jako części większej całości − fragmenty − niż autonomiczne jednostki.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Rokoko” Juliusa Zeyera w przekładzie Maryli Wolskiej. Strategie autokreacji artystycznej pisarki w świetle wyboru tekstu do tłumaczenia

Przedmiotem artykułu jest polskie tłumaczenie Rokoka Juliusa Zeyera, które w 1910 r. ogłosiła Maryla Wolska na łamach współredagowanego przez siebie pisma „Lamus” (Lwów 1908−1913). Pokazano relację między wyborem translatorskim pisarki a jej autokreacją artystyczną na lwowskiej scenie literackiej. W tym celu szkicowo omówiono kontakty Wolskiej ze środowiskiem kulturalnym miasta po rozpadzie skupionej wokół niej grupy Płanetnicy, a także przemiany jej warsztatu twórczego oraz rozumienie swojej roli jako tłumaczki. Na tak zarysowanym tle podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten właśnie tekst Zeyera okazał się dla pisarki interesujący i z którymi z jej ówczesnych rozterek korespondował.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O długim trwaniu antologii na przykładzie „Speculum exemplorum”

Artykuł omawia kwestię długiego trwania trzech antologii nowołacińskich. O ich ogromnej popularności w Europie przez cały okres nowożytny zadecydowały nie tylko zawartość, ale przede wszystkim użyteczność wynikająca z prostej i jasnej struktury, pozwalającej na łatwe odnajdywanie treści. Zbiory cytatów, takie jak Manipulus florum Tomasza z Irlandii czy Polyanthea, nie tyle trwały powielane w kolejnych dodrukach, ile żyły dzięki ciągłym zmianom, jakie wprowadzali kolejni redaktorzy uzupełniający i korygujący materiał, a także modyfikujący układ treści oraz porządkujący je z pomocą kolejnych użytecznych indeksów. Na tym tle wyróżnia się kompendium kaznodziejskie zatytułowane Speculum exemplorum. Mimo swej średniowiecznej proweniencji odrodziło się dzięki redakcji jezuity Joannesa Majora. Wciąż drukowane i poszerzane zyskało też nową odsłonę za sprawą tłumaczenia Szymona Wysockiego, które dzięki kolejnym wydaniom i nowym redakcjom nie tylko stało się ważnym i długotrwałym zjawiskiem w literaturze staropolskiej, ale też otworzyło drogę adaptacjom w językach wschodniosłowiańskich.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dževada Karahasana pisanie ogrodów

Przedmiotem analizy w tym artykule jest zbiór esejów Knjiga vrtova (Księga ogrodów) pióra jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy Bośni i Hercegowiny, Dževada Karahasana. Tom jest autorską konfiguracją różnych tematycznie tekstów, które łączy motyw i metafora ogrodu. Księgę można potraktować jako literacką kolekcję ogrodów, która dla autora staje się ramą opowieści o przesyconej duchowością islamu kulturze Bośni, widzianej zarówno w specyfice lokalnej, jak i perspektywie uniwersalnej. Także pod względem kompozycji Księga Karahasana nawiązuje do architektury ogrodu, co łatwo można skojarzyć z etymologią terminu antologia, oznaczającą zbiór/bukiet kwiatów. U bośniackiego pisarza kompozycyjno-narratologiczna funkcja ogrodu zyskuje określony, orientalny układ odniesienia − przede wszystkim w postaci Księgi tysiąca i jednej nocy, gdzie ogród staje się węzłowym elementem niemal każdej, składającej się na to dzieło historii. Namysł nad literackim konceptem Karahasana, zmaterializowanym w Księdze ogrodów, ma być próbą odpowiedzi na pytania o to, w jaki sposób doświadczenie oraz tradycja islamskiej kultury piśmienniczej i wizualnej (arabeska) modeluje autorski

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Transgresja i psychoterapia humanistyczna

Artykuł przybliża ideę transgresji w psychologii, szczególnie w psychologii humanistycznej, ale również zaprezentowano polską koncepcję psychotransgresji J. Kozieleckiego (2001). Na podstawie tej koncepcji przedstawiono propozycję psychoterapii transgresyjnej i jej praktyczne zastosowanie w utrzymywaniu abstynencji alkoholowej.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Antologizowanie jako forma polityki miejsca. Przypadek Bieszczadów – „Wiersze z Rzeszowskiego”

Antologizowanie może stanowić jedną z form realizowania polityki miejsca, projektując przez odpowiedni dobór wierszy i komentarzy do nich wyobrażenie przestrzeni, odpowiadające przyjętej polityczno-ideologicznej narracji. W niniejszym artykule autor proponuje spojrzeć na antologię pod kątem wpisanej w nią topografii, wykorzystując do tego perspektywę kartograficzną (antologia jako mapa), a także uwzględniając przypisy jako część dopełniającą lekturę antologii. Na podstawie wierszy zawartych w antologii Wiersze z Rzeszowskiego z 1974 r. autor dokonał analizy topografii wyobrażonej Bieszczadów po drugiej wojnie światowej, zwracając uwagę na zbieżność polityki miejsca (i polityki narodowej) uprawianej przez władzę centralną PRL-u wobec Bieszczadów z polityką miejsca realizowaną w tej antologii: centralność Baligrodu i okolicy jako miejsc symbolicznie związanych z postacią Karola Świerczewskiego, dominację perspektywy (po)wojennej, nieobecność miejsc wysiedlonej ludności i konsekwentnie przemilczaną pamięć o nich (zarówno w wierszach, jak i w komentarzach do nich).

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
U źródeł założycielskiego mitu polskiego romantyzmu, czyli jak jest zrobiona antologia „Walka romantyków z klasykami”

Formuła „walki romantyków z klasykami” wciąż powraca w rozprawach historycznoliterackich dotyczących początków polskiego romantyzmu. Stefan Kawyn, twórca antologii Walka romantyków z klasykami, wydanej w 1963 r., szeroko wykorzystując batalistyczną metaforykę, przedstawił konfrontację dwóch prądów, odbywającą się w czasopismach, prywatnej korespondencji i wierszach. Legenda walki, sięgająca korzeniami trzeciej dekady XIX w., w pracy Kawyna została wzmocniona i wzbogacona o nowe egzemplifikacje. Niniejszy artykuł prezentuje, w jaki sposób skonstruowano tę antologię: w polu uwagi znajdują się problemy selekcji i organizacji materiału, struktura tomu, komentarze edytorskie.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Recenzja: Roman Ossowski (2020). Psychologia rehabilitacyjna w praktyce. Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW (ss. 352)

Roman Ossowski, od 1962 roku, jest uczestnikiem i świadkiem ogromnych zmian, które dokonywały się w teorii i praktyce rehabilitacji w drugiej połowie XX wieku i dwóch dekadach XXI wieku. Jego monografia stanowi istotny wkład do istniejących danych w tej ważnej dziedzinie, jaką jest psychologia rehabilitacji.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Antologizowanie wojny. Funkcja antologizowania w polskich i brytyjskich antologiach poezji wojennej 1939−1944

Celem studium jest zainicjowanie refleksji nad tworzeniem antologii oraz jego nierzadko głęboko zindywidualizowanymi funkcjami w kontekście konkretnych historycznoliterackich przypadków z różnych literatur narodowych. Jak się zdaje, jednym z trudniejszych do przedstawienia obszarów opisu i analizy jest tu polska antologia wojenna na czele z Pieśnią niepodległą, „próbą antologii” poetyckiej stworzoną w 1942 r. przez Czesława Miłosza. Komentarze Miłosza do Pieśni niepodległej odczytywane w perspektywie najważniejszych antologii brytyjskich lat 1939−1944 i wpisywanych w nie manifestów (New Apocalypse, The White Horseman czy Crown and Sickle) ujawniają szeroki zakres różnic w aspekcie rozumienia zadań antologizacyjnych i warsztatu antologicznego w Polsce i Wielkiej Brytanii. Jedną z najistotniejszych różnic pozostaje aspiracja programotwórcza „antologisty”, uznawana za punkt wyjścia w pracy liderów grupy New Apocalyptics, w wypadku polskich antologii konspiracyjnych z kolei uchodząca za nierealne i niespełnialne kryterium.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
(Nie)możliwe antologie i definicyjne meandry nowoczesnej literatury „górskiej”

Artykuł omawia problematyczny status zjawiska literatury górskiej i kształtujących ją  procesów antologizacji. Literatura górska powstawała w opozycji wobec zasadniczego trzonu literatury nowoczesnej i zarazem pozostawała zdeterminowana przez impulsy i zjawiska kształtujące modernizm. Autor opisuje specyfikę wybranych polskich antologii z drugiej połowy XX w. jako specyficznych praktyk definiujących nowoczesne teksty górskie. Procedury antologizacji uznaje za zbieżne z procesami kolekcjonowania i różnicowania charakterystycznymi dla kultury nowoczesnej.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O antologizowaniu w drugiej połowie XIX wieku (na marginesie antologii Władysława Bełzy)

Artykuł ukazuje sytuację antologii na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX w. Autorka analizuje ówczesne rozumienie roli antologisty i wskazuje na istnienie zależności między dziewiętnastowieczną antologią a uwarunkowaniami społeczno-politycznymi, nakładającymi na literaturę i jej wydawców obowiązki patriotyczno-wychowawcze. Konsekwencją takiego podejścia było m.in. zaliczenie antologii do książek normotwórczych i nadanie jej roli „zbioru pomocniczego do historii literatury”, który przez teksty literackie (obudowane stosownym komentarzem) objaśnia proces historycznoliteracki. W modelu realizowanym przez Władysława Bełzę antologia umacniała poczucie przynależności narodowej, wskazując na dzieła ważne w polskiej kulturze, a dodatkowo − za pośrednictwem literatury − zapoznawała czytelnika z historią i propagowała hasła programu pozytywistycznego (np. asymilacji Żydów). Praktyka wyprzedzała świadomość teoretyczną gatunku, wówczas niewielką. Bełza, wydając antologie, stawał przed dylematami znanymi wszystkim antologistom: dokonywał wyboru kryterium organizującego całość, a potem autorów i tekstów. I choć jako antologista nie objaśniał swoich wyborów ani roli, jaką przypisywał antologii, jego wkład w rozwój rynku antologii w Polsce, jak i refleksji nad zjawiskiem antologizowania wydają się trudne do przecenienia.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Niedokończona psychoza Witolda Gombrowicza

Artykuł rozważa psychoanalityczne konsekwencje przemycanych przez Witolda Gombrowicza w tekstach wspomnieniowych sugestii, jakoby był dziedzicznie (ze strony matki) obciążony zaburzeniami psychicznymi i odnajdywał ich symptomy w stylu swojego zachowania oraz niektórych epizodach biografii. Gombrowicz zatrzymuje się w tej kwestii na progu szczerości sensu stricto − niby porusza temat, ale nie akcentuje go na tyle, aby sprawa dostatecznie wybrzmiała w recepcji jego twórczości, mimo częstego odwoływania się gombrowiczologów do biografii pisarza.  Dyskrecja badaczy w tej kwestii kontrastuje z intensywną eksploatacją wątku pozanormatywnej seksualności Gombrowicza, co stanowi asumpt do pytania o kulturowy sens radykalnej różnicy we współczesnym traktowaniu dwóch niegdyś równie wstydliwych „przypadłości” – odmienności psychicznej i seksualnej.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Od zbioru do antologii. Greckie początki

W artykule przedstawiono najwcześniejsze greckie sposoby myślenia o zbieraniu, zestawianiu i wyliczaniu w odniesieniu do literatury i jej funkcjonowania. Obecna od początków dziejów greckiej poezji skłonność do posługiwania się katalogami jako integralnymi częściami utworów, porządkującymi różne rzeczy, sprawy i zjawiska i ułatwiającymi ich zapamiętywanie, już w V w. p.n.e. znalazła wyraz w tworzeniu zbiorów (syllogai) poetyckich dokonań, które były układane według różnorakich kryteriów (tematycznych, gatunkowych, autorskich, funkcjonalnych). Towarzysząca zbieraniu utworów aksjologiczna postawa redaktorów syllogai wobec tych utworów doprowadziła w czasach hellenistycznych do powstania antologii, czyli wyborów dzieł uznanych za artystycznie najlepsze, a więc dostarczające odbiorcy przyjemności przede wszystkim estetycznej. Prześledzenie najwcześniejszych dziejów antologizowania pokazuje, że wszechobecne w życiu Greków zasady: użyteczności i przyjemności odgrywały znaczącą rolę w kształtowaniu się literackich sądów i gustów w starogreckiej kulturze wszystkich epok.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Samoocena i satysfakcja z wyglądu własnego ciała u kobiet oczekujących narodzin dziecka i bezdzietnych

Podczas ciąży ciało kobiety zmienia się. Zmiany fizyczne są widoczne dla kobiety i jej otoczenia. Zastanawiający jest sposób spostrzegania własnego ciała, satysfakcji z niego oraz samooceny wyglądu kobiet ciężarnych. Głównym celem badań było porównanie ogólnej satysfakcji z wyglądu (uwzględniając aspekt ważności i zadowolenia z poszczególnych części ciała) oraz samoocenę wyglądu (uwzględniając: poczucie defektu, maskowanie defektu, obsesyjne zaabsorbowanie defektem, kontrolowanie sprawdzania defektu) w trzech grupach kobiet – będących w pierwszej i kolejnej ciąży oraz kobiet bezdzietnych. W badaniach udział wzięło 142 kobiety – w tym 50 w pierwszej ciąży (w wieku między 19 a 41, M = 29,18, SD = 5,01), 51 w kolejnej ciąży (w wieku między 23 a 39, M = 31,20, SD = 4,29) oraz 41 bezdzietnych (w wieku między 20 a 26, M = 23,46, SD = 1,38). Badane poproszono o wypełnienie następujących kwestionariuszy: Rysunkowy Arkusz Samooceny Wyglądu (RASW; ujmujący ogólną satysfakcję z wyglądu obejmującą ważność i zadowolenie z poszczególnych części własnego ciała) oraz Kwestionariusz Samooceny Wyglądu (KSW – uwzględniający: poczucie defektu, maskowanie defektu, obsesyjne zaabsorbowanie defektem, kontrolowanie sprawdzania defektu). Pomiędzy badanymi grupami kobiet w teście rysunkowym własnego ciała nie wykazano istotnych różnic w ogólnej satysfakcji z wyglądu. Natomiast w grupie kobiet bezdzietnych stwierdzono różnice w ocenie ważności i zadowolenia z poszczególnych części ciała. W zakresie samooceny wyglądu (KSW) istotne różnice pomiędzy grupami dotyczą poczucia defektu – kobiety bezdzietne mają większe poczucie defektu aniżeli pozostałe grupy. Uzyskane wyniki są interesujące, wbrew oczekiwaniom ukazują bowiem, że zmiana sylwetki spowodowana faktem ciąży (zarówno pierwszej, jak i kolejnej) nie wpływa w sposób istotny na poczucie ważności i zadowolenia oraz ogólnej satysfakcji z wyglądu, ani też na samoocenę wyglądu. Stwierdzono natomiast, że kobiety bezdzietne w porównaniu z kobietami będącymi w ciąży ujawniają wyższe poczucie defektu własnego ciała.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Czy zmniejszanie wymagań stanowi kategorię przekształcania pracy i wiąże się z zaangażowaniem w pracę?

Przekształcaniem pracy (Job Crafting) nazywane są zachowania zmierzające do modyfikacji właściwości pracy inicjowane przez samych pracowników. Istnieją różne modele opisujące to zjawisko, jednym z nich jest koncepcja oparta na modelu wymagania w pracy – zasoby. W modelu tym na przekształcanie pracy składają się zwiększanie zasobów strukturalnych i społecznych, zwiększanie wymagań – wyzwań i zmniejszanie wymagań – przeszkód. Ostatni z tych wymiarów jest przedmiotem wielu polemik. W niniejszym badaniu postanowiono zweryfikować, czy zmniejszanie wymagań stanowi jeden z rodzajów przekształcania pracy. W badaniu wzięło udział 500 pracowników w wieku od 18 do 35 lat. Przeprowadzona konfirmacyjna analiza czynnikowa potwierdziła strukturę czynnikową modelu zawierającego zmniejszanie wymagań. Ponadto przeprowadzona analiza regresji z efektem mediacji wykazała, że im wyższy poziom zmniejszania wymagań, tym niższy poziom stresu i wypalenia, a następnie większe zaangażowanie w pracę. Zatem badanie wspiera model przekształcania pracy uwzględniający zmniejszanie wymagań.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Siła efektu zastosowania komunikatów perswazyjnych indukujących perfekcjonizm i nadzieję na sukces u sportowców

Celem przeprowadzonych badań było określenie siły efektu komunikatów perswazyjnych indukujących perfekcjonizm i nadzieję na sukces u sportowców. Pierwszy etap badawczy polegał na wyborze komunikatów perswazyjnych przez sędziów kompetentnych. W drugim etapie badawczym zastosowano procedurę pre-test i post-test. Użyto Kwestionariusza Perfekcjonizmu w Sporcie oraz Kwestionariusz Nadziei na Sukces. Przeprowadzona analiza statystyczna wykazała istotny statystycznie wzrost poziomu perfekcjonizmu w sporcie (r = –,56) i nadziei na sukces (r = –,52) po zastosowaniu wyżej wymienionych komunikatów w stosunku do piłkarzy nożnych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Tendencje bigorektyczne u kobiet trenujących siłowo w zależności od ich płci psychologicznej oraz obrazu własnego ciała

Tendencje bigorektyczne widoczne są coraz częściej nie tylko w populacji mężczyzn, ale także młodych kobiet. Celem badań było ustalenie związku między skłonnością do rozwinięcia bigoreksji u kobiet trenujących siłowo a ich płcią psychologiczną i obrazem własnego ciała. Do pomiaru kluczowych zmiennych wykorzystano Inwentarz do Oceny Płci Psychologicznej Alicji Kuczyńskiej, Skalę Zadowolenia z Poszczególnych Części i Parametrów Ciała Alicji Głębockiej oraz Kwestionariusz do Badania Zaburzeń Odżywiania oraz Obrazu Własnego Ciała u Mężczyzn (KBZOM II) Beaty Pawłowskiej, Zofii Stankiewicz i Emilii Potembskiej. Grupę właściwą stanowiło 60 kobiet w stadium wczesnej dorosłości trenujących siłowo, a grupę kontrolną 60 kobiet w stadium wczesnej dorosłości trenujących sporty estetyczne (tu: fitness). Wykazano, że w grupie kobiet trenujących siłowo występuje: 1) istotnie większa tendencja do rozwijania bigoreksji niż u kobiet trenujących fitness; 2) częstsze występowanie płci psychologicznej o charakterze androgynicznym. Ponadto udowodniono, że tendencje do bigoreksji pozostają w związku ze stosunkiem badanych do własnego ciała.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Od antologii do antologizowania. Przypadek nowego dramatu polskiego

Artykuł charakteryzuje antologie nowego dramatu polskiego, które zawierają teksty dramatyczne powstałe po przełomie 1989 r. Jego celem jest analiza procesu przemiany antologii, rozumianej jako sztuka wyboru, w antologizowanie, mieszczące się na granicy praktyki teoretycznoliterackiej czy nawet pewnej strategii metodologicznej. W dalszej perspektywie badawczej mieszczą się także pytania o naturę tekstu dramatycznego ewoluującego od klasycznie rozumianego dramatu ku „tekstom dla teatru”.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Puszcza jodłowa” Stefana Żeromskiego w świetle tradycji przyrodopisarskiej

Artykuł jest poświęcony analizie Puszczy jodłowej Stefana Żeromskiego w świetle tradycji przyrodopisarstwa. Natura miała ogromny wpływ na życie i twórczość Żeromskiego. Puszcza jodłowa to utwór, w którym pisarz odwołuje się do miejsc z młodości (zwłaszcza Gór Świętokrzyskich). Żeromski jest świadomy skomplikowanego systemu powiązań między światem biologicznym, mineralnym oraz ludzkim. Co warto podkreślić, w Puszczy jodłowej świat natury i ludzi splata się z historią. Mimo obecnego w niej antropocentryzmu wrażliwość ekologiczna pisarza ujawnia się w postulacie ochrony puszczy oraz w jego bliskiej relacji z naturą.

Czasopismo: Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Analiza zmian w zakresie zaspokojenia i frustracji podstawowych potrzeb psychologicznych oraz stresu i radzenia sobie z nim w pierwszych miesiącach pandemii COVID-19 w 2020 roku wśród kobiet

Globalna pandemia COVID-19 była wydarzeniem powodującym liczne deprywacje, zagrożenia oraz konieczność wprowadzenia drastycznych restrykcji. Celem badania było sprawdzenie, czy zmieniało się zaspokojenie i frustracja podstawowych potrzeb psychologicznych, odczuwanie stresu i radzenie sobie z nim wraz z przebiegiem pandemii i zmianami sytuacji społeczno-ekonomicznej. Badanie przeprowadzono na kobietach, które – według dostępnych danych – doświadczały większego stresu i frustracji związanej z sytuacją pandemii. W okresie od marca do maja 2020 roku dwukrotnie w odstępie dwóch miesięcy zbadano on-line 298 ochotniczek (wiek 16–73) za pomocą BPNS&FS Chen i in. (2015), PSS Cohena i in. (1983), COPE Carvera i in. (1989) oraz zestawem pytań związanych specyficznie z pandemią. Stwierdzono wzrost frustracji potrzeb kompetencji i więzi. Obniżył się poziom odczuwanego stresu i wzrosło poczucie bezpieczeństwa. Nasiliły się strategie tłumienia konkurencyjnych działań, pozytywnej reinterpretacji i rozwoju oraz zaprzeczania, natomiast osłabiła się strategia psychicznego uwalnianie się. Zmianom uległo także wiele specyficznych dla sytuacji pandemii strategii radzenia sobie. Pomimo utrzymywania się wysokiego stresu specyficznego, generalnie nastąpił spadek działań prewencyjnych i przestrzegania zasad ochrony przed zakażeniem. Wyniki wskazują na deprymujący i stresujący wpływ sytuacji pandemii na kobiety oraz na dynamiczne zmiany adaptacyjne i radzenia sobie z tą sytuacją.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia