rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Związek klarowności Ja z formalną charakterystyką działań celowych oraz cechami osobowości

Artykuł poświęcony jest prezentacji narzędzia badawczego do pomiaru stopnia klarowności Ja opracowanego przez Campbell i in. (1996). Skala SCC składa się z 12 pytań. Im wyższy wynik uzyskuje osoba badana, tym bardziej jasne i stabilne są jej przekonania na temat siebie, niezależnie od ich treści. W artykule zaprezentowano trzy badania empiryczne, w których łącznie udział wzięło 519 osób, w tym 329 kobiet. We wszystkich badaniach wykorzystano SCC w polskiej adaptacji Błażek, Besty i Kaźmierczak z 2011 roku oraz SES Rosenberga (2008). W badaniu pierwszym wykorzystany został ponadto pomiar formalnych aspektów działań ukierunkowanych na cele przy użyciu Kwestionariusza Upodobań WKP Błażek, Kadzikowskiej-Wrzosek i Baryły (Błażek, Kadzikowska-Wrzosek, 2002). W badaniu drugim wykorzystano skalę sprawczości i wspólnotowości Wojciszke i Szlendaka (2010), a w badaniu trzecim PLP Szaroty (1995). Uzyskane we wszystkich trzech badaniach wyniki wskazują na wysoki wskaźnik rzetelności skali SCC oraz zgodne z teoretycznymi założeniami, a także dotychczasowymi wynikami badań empirycznych korelacje z badanymi zmiennymi. Narzędzie można zatem uznać za przydatne do pomiaru strukturalnego aspektu Ja, jakim jest klarowność samowiedzy.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Sprawozdanie z XXVIII Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej Wielokontekstowość rozwoju: tradycja i nowoczesność (13–15 czerwca 2019, Olsztyn)

W dniach 13–15 czerwca 2019 roku na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie odbyła się kolejna, XXVIII OKPR pod hasłem Wielokontekstowość rozwoju: tradycja i nowoczesność. Organizatorami konferencji były Katedra Psychologii Rozwoju i Edukacji Wydziału Nauk Społecznych UWM oraz Polskie Stowarzyszenie Psychologii Rozwoju Człowieka (PSPRC). Prezes PSPRC prof. dr hab. Maria Kielar-Turska przewodniczyła Komitetowi Naukowemu Konferencji, w skład którego weszli dr hab. Dorota Czyżowska, prof. UJ, dr hab. Jan Cieciuch, prof. UKSW, dr hab. Ewa Gurba, prof. UJ, dr hab. Beata Krzywosz-Rynkiewicz, prof. UWM, dr hab. Hanna Liberska, prof. UKW, dr hab. Katarzyna Markiewicz, prof. UMCS, dr hab. Anna Oleszkowicz, prof. UWr, dr hab. Dorota Kubicka, dr hab. Elżbieta Rydz, prof. KUL, dr Magdalena Grabowska oraz dr Magdalena Kosno. Przewodniczącą Komitetu Organizacyjnego Konferencji była dr hab. Beata Krzywosz-Rynkiewicz, prof. UWM. W pracach Komitetu Organizacyjnego uczestniczyli pracownicy Katedry Psychologii Rozwoju i Edukacji WNS UWM razem ze studentami Koła Naukowego Psychologii „Oblicza”. Konferencja była skierowana do psychologów, pedagogów, socjologów i przedstawicieli innych dyscyplin zajmujących się badaniami nad rozwojem człowieka w ciągu życia. Uczestnicy mogli brać aktywny udział (referaty i postery) w tym wydarzeniu.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zaburzenia związane z używaniem alkoholu – propozycje zmian w klasyfikacji ICD-11

Od czasu wejścia klasyfikacji ICD-10 w 1992 roku minęło ponad 20 lat. Na projekt rewizji ICD przyszło nam czekać do czerwca 2018 roku, która oficjalnie będzie stosowana od 2022 roku. Potrzeba uaktualnienia klasyfikacji wynika z kilku nadrzędnych powodów. Postęp cywilizacyjny konfrontuje klinicystów z coraz to nowymi rodzajami zaburzeń psychicznych, jak np. uzależnienie od Internetu. Postęp technik neuroobrazowania zmienia postrzeganie tzw. zaburzeń czynnościowych, których podłoże okazuje się mieć biologiczne uwarunkowanie. Kolejnym argumentem za wprowadzeniem zmian był „problem nadmiernej specyfikacji”. Postrzeganie zaburzenia jako zbioru kilkunastu objawów zatraca zdolność całościowego postrzegania pacjenta. Mając na uwadze powyżej opisane problemy, WHO zdecydowało, że podstawowa opieka zdrowotna stanie się obszarem, dzięki któremu będzie można zwiększyć rozpoznawalność zaburzeń psychicznych oraz rozpocząć leczenie od bardzo wczesnego etapu. Podstawowym założeniem stało się ograniczenie ilości zaburzeń do mniej niż 100 kategorii. Kryteria diagnostyczne sprowadzono do postaci ścieżek diagnostycznych, które odzwierciedlają główne cechy zaburzenia. Celem artykułu jest przedstawienie zmian w kryteriach rozpoznawania zaburzeń związanych z używaniem alkoholu ujętych w ICD-11. Zaprezentowana zostanie kategoria zaburzeń związanych z używaniem alkoholu, jej definicja oraz kryteria diagnostyczne. Zestawiono również objawy uzależnienia od alkoholu według ICD-11 wraz z odpowiadającymi im kryteriami ICD-10 oraz DSM-5.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Kwestionariusze do badania psychicznych atrybutów dorosłości – podstawy teoretyczne, konstrukcja narzędzi i ich psychometryczna weryfikacja

W artykule zostaną zaprezentowane: 1) etapy konstrukcji kwestionariuszy służących do pomiaru psychicznych przejawów dorosłości, 2) ich właściwości psychometryczne, a także 3) podstawowe założenia teoretyczne, na podstawie których zostały one zbudowane. W skład zestawu kwestionariuszy wchodzą dwa narzędzia: Kwestionariusz Kompetencji Psychicznych Osób Dorosłych (KKPD) i Kwestionariusz Poczucia Posiadania Kompetencji Psychicznych Osób Dorosłych (KPPKPD). Narzędzia powstały na podstawie autorskiego ujęcia dorosłości, w którym wyróżnione zostały dwa jej aspekty – psychiczny i społeczny, każdy ujmowany z perspektywy subiektywnej i obiektywnej. Zestaw przeznaczony jest do badania osób w wieku 18–35 lat. Każde z narzędzi posiada zadowalającą rzetelność, w związku z czym może być stosowane w badaniach naukowych. Badania walidacyjne zostały przeprowadzone na grupie 240 osób w wieku 18–35 lat.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Globalnie i lokalnie ważona kombinacja liniowa jako podejście metodyczne do oceny georóżnorodności geoparków

Artykuł przedstawia analizę porównawczą metody przestrzennej analizy wielokryterialnej w dwóch technikach do oceny georóżnorodności wybranych parków narodowych reprezentujących zróżnicowane typy krajobrazu Polski: obszar górski, wyżynny i nizinny. Pierwsza technika dotyczy globalnie ważonej kombinacji liniowej (G-WLC), natomiast druga – lokalnie ważonej kombinacji liniowej (L-WLC). Oceny georóżnorodności zlewni elementarnych wykonano w oparciu o siedem komponentów środowiska geograficznego wybranych parków narodowych. Do analizy porównawczej uzyskanych wyników ocen georóżnorodności obydwoma technikami wykorzystano indykator georóżnorodności. W artykule wykazano, że technika globalnie ważonej kombinacji liniowej (G-WLC) jest bardziej czuła na georóżnorodność obszarów jednorodnych środowiskowo, np. wyżynnych i nizinnych, natomiast technika lokalnie ważonej kombinacji liniowej (L-WLC) powinna być przeznaczona do badania obszarów heterogenicznych, bardzo zróżnicowanych, szczególnie hipsometrycznie, np. do obszarów górskich.

Czasopismo: Landform Analysis
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki o ziemi i środowisku
Ochrona danych osobowych w administracji publicznej ‒ wybrane zagadnienia (artykuł recenzyjny monografii Pawła Fajgielskiego, Ochrona danych osobowych w administracji publicznej, Wolters Kluwer, Warszawa 2021)

Artykuł jest poświęcony wybranym zagadnieniom ochrony danych osobowych w administracji publicznej. W szczegolności zmiana charakteru przetwarzania danych wskutek informatyzacji wymogła zweryfikowanie zagrożeń i konieczność przedefiniowania ochrony przed negatywnymi skutkami niezgodnego z prawem przetwarzania. Prowadzone rozważania opierają się przede wszystkim na monografii P. Fajgielskiego, dotyczącej tego zagadnienia, stąd dominujący polemiczno-recenzyjny charakter artykułu.

Czasopismo: Studia Prawnicze KUL
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wyzwania i trudności w prowadzeniu badań z osobami głuchoniewidomymi

Głuchoślepota zaliczana jest do najpoważniejszych niepełnosprawności i powoduje istotne konsekwencje dla osoby nią dotkniętej – w jej rozwoju, porozumiewaniu się oraz poznawaniu siebie i otaczającej rzeczywistości. Artykuł poświęcony jest prezentacji doświadczeń z prowadzenia badań z udziałem osób głuchoniewidomych. Pokazano w nim, że badania jakościowe mogą odegrać istotną rolę w poznaniu świata społecznego osób głuchoniewidomych. Przedstawiono specyfikę sprzężonej niepełnosprawności sensorycznej, a także wyjaśniono zastosowanie metod jakościowych w badaniu osób głuchoniewidomych. Dodatkowo wskazano na dotychczas przeprowadzone badania z osobami głuchoniewidomymi, a także uzasadniono wybór paradygmatu interpretatywnego. W opracowaniu omówiona została kwestia poszukiwania osób głuchoniewidomych do badań, uzasadniono również, dlaczego do tego typu badań została wykorzystana technika wywiadu rozumiejącego, zaproponowana przez Jeana-Claude’a Kaufmanna. Istotną kwestią było także wskazanie, w jaki sposób zapewniono osobom głuchoniewidomym odpowiednie warunki do jego przeprowadzenia.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Wpływ nietypowych nazwisk na kształtowanie się tożsamości i obrazu siebie w procesie socjalizacji

Według badaczy zajmujących się pojęciem tożsamości imiona i nazwiska są uważane za element samoidentyfikacji. Przeprowadzono sześć wywiadów swobodnych z osobami o nietypowych nazwiskach, utworzonych od słów oznaczających w języku polskim m.in. dni tygodnia, rośliny, zwierzęta, cechy charakteru. Analiza pozwoliła na stwierdzenie, że nazwiska te miały wpływ na kształtowanie się u badanych tożsamości i obrazu siebie. Wpływ ten wynikał głównie z oddziaływania otoczenia społecznego, a konsekwencją różnorakich reakcji środowiska było odczuwanie przez rozmówców wstydu. Wywoływał on u badanych potrzebę stosowania taktyk: autoironii, unikania pewnych aktywności życia społecznego lub wzburzenia. W przypadku gdy żadna z wymienionych taktyk nie przynosiła oczekiwanych rezultatów, a negatywne reakcje otoczenia narastały, rozmówcy rezygnowali z mechanizmów obronnych i ostatecznie okazywali zobojętnienie. Analiza otrzymanego materiału empirycznego pozwoliła również na wyodrębnienie znaczenia rodziny jako grupy, która – poprzez generowanie uczuć dumy i przywiązania – pomagała rozmówcom w radzeniu sobie z negatywnym oddziaływaniem otoczenia społecznego.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Narracje na temat polityki narkotykowej w amerykańskim dyskursie parlamentarnym

Stany Zjednoczone odgrywają bardzo ważną rolę w międzynarodowej polityce narkotykowej. Jest to również jeden z pierwszych krajów, które wprowadziły regulacje dotyczące substancji psychoaktywnych. Przez ponad sto lat państwo to stało na stanowisku, że najlepszym rozwiązaniem problemu narkotyków jest prohibicja. Pod koniec 2020 roku nastąpiła jednak liberalizacja polityki narkotykowej, zwłaszcza w odniesieniu do marihuany. Czwartego grudnia Izba Reprezentantów przegłosowała poprawkę dekryminalizującą marihuanę na szczeblu federalnym i aktualnie jest ona procedowana w Senacie. Dzień wcześniej marihuana zmieniła swój status w Jednolitej Konwencji ONZ z 1961 roku i wykreślono ją z listy niebezpiecznych substancji bez zastosowania medycznego. W artykule przedstawiam, jak zmieniły się narracje w Kongresie na temat narkotyków. Interesuje mnie, jak sposób mówienia o problemie wpływa na ostatecznie przyjmowane rozwiązania. W tym celu poddałam analizie narracyjnej stenogramy z procedowania dwóch ustaw: Anti-Drug Abuse Act z 1986 roku, która była wynikiem polityki „zero tolerancji” prezydenta Ronalda Reagana, oraz poprawki dekryminalizującej marihuanę z 2020 roku. Zaprezentowałam główne narracje przedstawicieli Partii Demokratycznej i Partii Republikańskiej, a także to, jak zmieniły się one na przestrzeni lat. Wskazałam również, które z istniejących hipotez na temat przyczyn wyboru danego rodzaju polityki narkotykowej są poparte wynikami analizy narracyjnej dyskursu parlamentarnego.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Między elastycznością a spójnością – wykorzystanie metod asynchronicznych w jakościowym badaniu podłużnym realizowanym w trakcie pandemii COVID-19

Celem artykułu jest opisanie doświadczeń i wniosków płynących z zastosowania technik asynchronicznych w jakościowym badaniu podłużnym prowadzonym w trakcie pandemii COVID-19. Opracowanie ukazuje korzyści i ograniczenia oraz szanse i zagrożenia podejścia metodologicznego wykorzystującego wymianę asynchroniczną i dzienniczki. Perspektywa temporalna pozwoliła uchwycić dynamikę zmian związaną z pandemią, determinującą ewolucję technik asynchronicznych. Wyzwaniem pozostało zachowanie równowagi między elastycznością i spójnością metodologii oraz standardów etycznych mających na względzie dobro osób zaangażowanych w badanie.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Stresogenność warunków pracy oraz radzenie sobie ze stresem a wypalenie zawodowe wśród pracowników gastronomii

Celem badań było ustalenie siły i istotności związków pomiędzy wypaleniem zawodowym a stresogennością warunków pracy i strategiami radzenia sobie ze stresem wśród pracowników zakładów gastronomii. Zastosowano narzędzia: Kwestionariusz do Subiektywnej Oceny Pracy (KSOP), Wielowymiarowy Inwentarz do Pomiaru Radzenia Sobie ze Stresem (COPE) oraz Kwestionariusz Wypalenia Zawodowego (LBQ). Przebadano 60 osób, w tym 30 przedstawicieli kadry zarządzającej oraz 30 kadry podstawowej. Wyniki badań wskazują na wysoki poziom stresu oraz wypalenia zawodowego wśród osób badanych. Kadra zarządzająca istotnie silniej niż kadra podstawowa doświadcza braku wsparcia oraz poczucia psychicznego obciążenia związanego ze złożonością pracy, poczucia zagrożenia oraz braku kontroli nad przebiegiem oraz efektami własnej pracy.Stres zawodowy pozostaje w silnym związku z wypaleniem, choć istotnie bardziej wśród pracowników kadry podstawowej. Strategie aktywne radzenia sobie ze stresem istotnie częściej wykorzystują pracownicy z grupy zarządzającej, a strategie unikowe – kadra podstawowa.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Proces stowarzyszania się w kontekście mieszanych sytuacji społecznych

Prezentowany artykuł stanowi refleksję nad przeprowadzonymi przeze mnie badaniami uczestniczącymi, których usytuowanie w orientacji interpretatywnej stwarza szansę poznania perspektywy uczestników (w tym przypadku osób bezdomnych). Rekonstrukcja procesu stowarzyszania się ujawnia trzy fazy: dochodzenia do stowarzyszenia, (od)budowania oraz (prze)trwania, wewnętrznie różnicujące się na kolejne subfazy. Fazy te obrazują wygenerowaną w badaniu teorię dotyczącą ciągłości biograficznej stowarzyszenia. Moje badanie pokazuje mechanizmy stygmatyzacji zarówno w interakcjach między bezdomnymi a „domnymi”, jak i wyłącznie między bezdomnymi (ujawniając relacyjny charakter piętna). Jednocześnie badanie ujawnia dwojakie rozumienie kontekstu mieszanych sytuacji społecznych (Goffman 2005): pierwsze zakłada powoływanie kontekstu w przebiegu interakcji; drugie istnieje poza interakcją jako ciągłe budowanie strategii przed podjęciem działania. Poszukując prawidłowości w przebiegu procesu, posłużyłam się koncepcją pracy nad piętnem E. Goffmana (2005), uszczegóławiając ją o konkretne taktyki, wpisując w szersze wygenerowane kategorie obrazujące rodzaje podejmowanej pracy.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Style przywiązania z partnerem i przyjaciółmi a cechy osobowości u kobiet współuzależnionych

Głównym celem badań był opis funkcjonowania kobiet współuzależnionych z partnerem życiowym oraz przyjaciółmi na podstawie koncepcji przywiązania. Zbadano 50 kobiet, które podjęły psychoterapię współuzależnienia. Badania wykazały, że kobiety współuzależnione w porównaniu z kobietami z grupy kontrolnej prezentują wyższy poziom stylu unikowego i ambiwalentnego w stosunku do partnera życiowego, a także wiele cech osobowości, np. wysoki altruizm, słabą asertywność, negatywne emocje. Wykazano również, że kobiety współuzależnione funkcjonują mniej zależnie w relacji z przyjaciółką niż partnerem życiowym. Przyszłe badania powinny dotyczyć funkcjonowania personalnego kobiet współuzależnionych w stosunku do innych osób, np. dzieci.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Transnarodowe wielostanowiskowe jakościowe badanie powtórzone w migrujących społecznościach lokalnych

Poakcesyjne migracje międzynarodowe Polaków obserwowane na poziomie lokalnym są procesami komplementarnymi względem szerszych zmian społecznych. Mogą stanowić istotny komponent tak zwanej miękkiej modernizacji i są możliwe do dostrzeżenia wówczas, gdy w badaniach zostaną uwzględnione niematerialne, pozafinansowe zasoby transferowane przez migrantów między wysyłającymi i przyjmującymi lokalizacjami. W literaturze zostały one określone jako społeczne przekazy migracyjne (social remittances) i najbardziej efektywnie mogą być badane na poziomie norm, wartości, idei, umiejętności oraz praktyk społecznych przywożonych z zagranicy do lokalnych społeczności. Aby je empirycznie uchwycić, jak pokazuje analiza zawarta w tym artykule, warto jest zastosować nowe podejście metodologiczne, które zostało określone jako transnarodowe wielostanowiskowe jakościowe badanie powtórzone lub podłużne (transnational multisited longitudinal study). Opis procedury metodologicznej został zilustrowany empirycznymi przykładami pochodzącymi z wybranych migrujących społeczności lokalnych w Polsce. Zastosowanie takiego podejścia metodologicznego daje możliwość wejścia w głąb istoty procesów migracyjnych na poziomach mezo i mikro oraz odczytania roli jednostek i grup w tych procesach.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Sprawozdanie z V Międzynarodowego Kongresu Psychologii Klinicznej i Psychologii Zdrowia Dzieci i Młodzieży 14–16.11.2019, Oviedo, Hiszpania

V Międzynarodowy Kongres Psychologii Klinicznej i Psychologii Zdrowia Dzieci i Młodzieży odbył się 14–16.11.2019 r. w Oviedo w Hiszpanii. Inicjatorem corocznej wymiany naukowej na tematy dotyczące zdrowia i choroby u najmłodszych generacji jest grupa AITANA (Grupo de Investigación Análisis, Intervención y Terapia Aplicada con Niños y Adolescentes) z Uniwersytetu Miguela Hernándeza. W tym roku Kongres został zorganizowany przez grupę AITANA i Uniwersytet w Oviedo (University of Oviedo) przy wsparciu Consejo General de la Psicología de España, Colegio Oficial de Psicólogos del Principado de Asturias i Ayuntamiento de Oviedo.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wywiad pogłębiony jako technika badawcza. Możliwości wykorzystania IDI w badaniach ewaluacyjnych

Poszukując nowatorskich sposobów wsparcia instrumentarium badacza terenowego, poprzez procedury stosowane w badaniach ewaluacyjnych, postanowiono wziąć na warsztat wywiad pogłębiony, dalej IDI (in-depth interview), jako technikę badawczą wykorzystywaną w procedurze badań ewaluacyjnych. Przeszukując źródła, natrafiono na pewne niekonsekwencje w posługiwaniu się terminem „wywiad pogłębiony”. Nawet przyjmując otwartą naturę badań jakościowych, należy zauważyć, że często wykorzystanie tej nazwy jest wręcz bezpodstawne w stosunku do technik badawczych, którymi w rzeczywistości posługują się badacze. Wydaje się zatem, że eksploracja kreatywnych sposobów łączenia tego, co tradycyjne z tym, co nowe nie możne pomijać fundamentalnych zasad pracy terenowej – poddawania surowej ocenie, pod względem skuteczności i wiarygodności, danych uzyskiwanych w mniej lub bardziej innowacyjny sposób. Biorąc pod uwagę wspomniane niekonsekwencje i rozbieżności między tym, co kryje się pod pojęciami wikłającymi termin „wywiad pogłębiony” a tym, czym on w rzeczywistości powinien być, postarano się najpierw dokonać poprawnego metodologicznie określenia charakteru tej techniki badawczej, wskazać zastosowania oraz zastanowić się nad adaptacjami tej techniki lub pewnych jej elementów do badań ewaluacyjnych realizowanych w ramach projektów finansowanych z Europejskich Funduszy Strukturalnych.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Polska wersja kwestionariusza do badania świadomości tożsamości narracyjnej

Artykuł jest sprawozdaniem prac nad polską adaptacją kwestionariusza do badania świadomości tożsamości narracyjnej (Awareness of Narrative Identity Questionnaire, ANIQ). Samoświadomość własnej tożsamości narracyjnej jest traktowana jako zdolność metapoznawcza, która dotyczy rozumienia, że życiowe doświadczenia mogą być reprezentowane jako opowieść o Ja i postrzegania własnych wspomnień autobiograficznych jako spójnych czasowo, przyczynowo i tematycznie. Przedstawiono właściwości psychometryczne kwestionariusza, określono jego rzetelność, trafność wewnętrzną, opisano trafność kryterialną oraz stabilność test-retest. Aby określić zakresy równoważności narzędzi, porównano uzyskane wyniki z tymi uzyskanymi przy stosowaniu wersji oryginalnej. Właściwości psychometryczne uprawomocniają korzystanie z polskiej wersji narzędzia w badaniach naukowych oraz rozpoczęcie porównań międzykulturowych.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zapisy autobiograficzne – od doświadczenia do map interpretatorów

Zapisy wspomnień (np. pamiętniki, dzienniki, listy) jako najlepsze źródło danych biograficznych w socjologii „złoty wiek” mają już za sobą. Od początku lat 80. zeszłego stulecia liczba ogłaszanych konkursów na materiały autobiograficzne dramatycznie się zmniejszyła. W kontekście współczesnych przemian społecznych, demokratyzacji form zapisu i związanego z tym rozwoju „wyobraźni socjologicznej”, istnieje potrzeba „odświeżenia” refleksji o wybranych elementach metody dokumentów osobistych, która na świecie jest rozpoznawana za sprawą między innymi Floriana Znanieckiego. Ta refleksja dotyczy trojakiego rodzaju zagadnień. Po pierwsze, etycznego uwikłania opisów fenomenologicznych w potoczne i naukowe interpretacje; po drugie, doświadczeniowych i refleksyjnych cech aktu zapisu, charakteryzującego zarówno badanych, jak i badaczy; po trzecie, możliwości procedury mapowania zapisów autobiograficznych z wykorzystaniem map mentalnych (concept maps). Te zagadnienia zostały w artykule przedstawione w odniesieniu do literatury socjologicznej i niesocjologicznej, bowiem społeczne zakorzenienie praktyk piśmiennych przekracza granice dyscyplin. Elastyczność, otwartość i prostota procedury mapowania uwrażliwia teoretyków, jak i praktyków spoza środowiska akademickiego na obecne możliwości opisu zakorzenienia doświadczeń człowieka w rozwarstwionych, ale uporządkowanych obszarach życia codziennego.

Czasopismo: Przegląd Socjologii Jakościowej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Ambiwalencje rozwoju pracowników. Rozważania wokół struktury życia zawodowego

Celem rozważań jest problem ambiwalencji rozwoju struktury życia zawodowego, rozwoju kariery, który zachodzi w dorosłości. Ambiwalen-cje wynikają ze skomplikowanej sytuacji pracy i pracownika w firmie oraz mają charakter strukturalny. Jeden z rodzajów ambiwalencji wiąże się z dwoistością struktury życia zawodowego, która kształtuje się wskutek zarówno wpływu spo-łecznego, jak i osobistych dążeń jednostki (podmiot – struktura społeczna). Inny rodzaj ambiwalencji wynika z dwoistości procesu rozwoju, gdyż kształtowanie się struktury życia zawodowego, kariery łączy się z koniecznością obejmowania jednocześnie dwu perspektyw czasowych: teraźniejszości i przyszłości, szczegól-nie w okresach przejściowych struktury życia.

Czasopismo: Polskie Forum Psychologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia