rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Miejsce (nie)powrotu. O wyobraźni i poezji Jana Darowskiego

Przedmiotem rozważań podjętych w artykule jest interpretacja wierszy Jana Darowskiego, które wskazują na problem niemożności powrotu poety do rodzinnego Brzezia nad Odrą. Choć artysta symbolicznie zamyka drzwi do przestrzeni, w której kiedyś mieszkał, to wciąż trzyma klucz, jakby zostawiając sobie szansę na zmianę decyzji. Poeta obawia się, że otworzy przestrzenie, do których nie chce wejść, dlatego bada naturę klucza i początkowo próbuje się go pozbyć. Kiedy autor nie zapomina o kluczu, udowadnia jego nieporęczność i niefunkcjonalność. Autor Drzewa sprzeczki ostatecznie wykorzystuje ją w inny sposób - do zabezpieczenia wspomnień z miejsca urodzenia i dzieciństwa. Zamykając ich w środku, metaforycznie „przekręcając” klucz, stara się ich - jako swoją arkadię - uchronić przed „zaśmiecaniem”.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zagraniczne istnienie literatury polskiej

Zaprezentowane w tym numerze pisma zagadnienia obejmują wiele zjawisk teoretycznoliterackich, kulturowych, językowych, socjologicznych. Wskazują również na nazwiska twórców literatury polskiej oraz ich tłumaczy, którzy współtworzyli (lub współtworzą) obraz literatury polskiej poza granicami kraju. Ogląd zaproponowanych zjawisk związanych z przekładem dzieł polskiej literatury oraz jej recepcją za granicą z pewnością nie wyczerpuje problemu, ale pokładamy nadzieję, że sprzyjać będzie pogłębionej refleksji nad rolą i znaczeniem translacji, a także próbom diagnozy przyszłości działań przekładoznawczych.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Metrum i pistolet. Zasady przekładu poetyckiego według Antona Marii Raffa

W artykule przedstawiono strategie tłumaczenia poezji polskiej Antona Marii Raffo (1937-2018), jednego z najwybitniejszych włoskich tłumaczy literatury polskiej. W swoim nieustannym dążeniu do reprodukcji metrum i, w miarę możliwości, rymów, odróżniał się od dominujących trendów przekładu poezji we Włoszech, zalecając stosowanie – i nadużywanie – wiersza wolnego nawet w poezji metrycznej i rymowanej. Raffo tłumaczył poetów, którzy nadal posługiwali się tradycyjną wersyfikacją, jak Jan Kochanowski (prawdziwym arcydziełem jest jego przekład Pieśni – Ody Kochanowskiego), Adam Mickiewicz czy Bolesław Leśmian, ale także poeci XX wieku, jak Czesław Miłosz, Zbigniew Herbert czy Wisława Szymborska, wśród których wybrał i przetłumaczył wiersze, które wykazują pewną prawidłowość metryczną. Strategię Raffo wykorzystało kilku innych tłumaczy polskiej poezji we Włoszech.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
“Nella cerchia degli incontri italo-polacchi”. Eseje Nicola Chiaromontego w perspektywie teorii skopos

W artykule przedstawiono analizę esejów Nicoli Chiaromonte w perspektywie teorii skopos. Tłumaczenie tekstu powinno uwzględniać kontekst kulturowy, aksjologiczny, potrzeby odbiorcy. Włoski myśliciel poprzez swoje eseje prowadzi dialog z odbiorcą. W Polsce taką rozmowę rozpoczął Wojciech Karpiński. Inkulturacja zapisków włoskiego aktywisty oddaje jego sposób pojmowania świata, siebie, drugiego człowieka. Pozwalają one na nowo odkryć bogactwo starożytnej, filozoficznej, artystycznej spuścizny, odnaleźć rzeczywistość otaczającą język, którą wyrazi na nowo wartość człowieka.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Rosyjskie tłumaczenia fragmentów Ustępu III cz. Dziadów Adama Mickiewicza z lat 1917–1955

Artykuł dotyczy trzech przekładów fragmentów Ustępu z Dziadów Adama Mickiewicza, najważniejszych z punktu widzenia  kultury rosyjskiej. Analiza tłumaczeniowa tych fragmentów ujawniła różne modyfikacje wprowadzone do oryginału tekstu Mickiewicza, a nawet próby bezpośredniej manipulacji rosyjskimi czytelnikami. Przedstawiona w artykule hipoteza wyjaśniająca taką sytuację opiera się na założeniu, że manipulacje, które tłumacze zastosowali do tekstu poetyckiego Mickiewicza, nie były wyłącznie wynikiem świadomych prób przeniesienia akcentów tekstowych oryginału, ale specyficznego kulturowo-historycznego uwarunkowania tych tłumaczy, które uniemożliwiły im dostrzeżenie istotnych aspektów wiersza Mickiewicza, które były i są kluczowe dla polskich czytelników.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kazimierza Wierzyńskiego przygody z przekładami

Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej części autor odwołuje się do siedmiu wierszy (autorstwa Richarda Dehmela, Marii Stony, Johannesa Schlafa, Aleksandra Bloka, Tarasa Szewczenki i Carla Sandburga) przetłumaczonych przez Kazimierza Wierzyńskiego i stara się znaleźć dla nich miejsce we wszystkich tekstach poety. Druga część rozważań poświęcona jest najważniejszym przekładom tekstów przygotowanych przez Wierzyńskiego (wiersze, proza, dramat, biografia Życie i śmierć Chopina) w ujęciu chronologicznym.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Ile było wersji poezji Karola Wojtyły w przekładzie Jerzego Pietrkiewicza? Wstępne rozpoznanie tematu

Tekst dotyczy problemów z tłumaczeniem poezji Karola Wojtyły na język angielski. Wskazano okoliczności rozpoczęcia tłumaczeń, zasady przekładu i problemy, jakie miał tłumacz podczas pracy nad pierwszym tomem poezji Jana Pawła II.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Polska poezja w Izraelu. O twórczości translatorskiej Davida Weinfelda

Artykuł omawia wybrane aspekty twórczości Davida Weinfelda. David Weinfeld jest jednym z czołowych izraelskich tłumaczy polskiej poezji na hebrajski. Jego przekład, zwłaszcza poezji Czesława Miłosza i Zbigniewa Herberta, odegrał ważną rolę w poezji tłumaczonej na język hebrajski. Dzięki zachowaniu równowagi między wiernością dokładnego tłumaczenia a poczuciem zażyłości, tłumaczenia Weinfelda zostały docenione przez izraelskich krytyków. Ma również niezaprzeczalny wpływ na twórczość poetów izraelskich.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Doświadczenia translatorskie według Julii Hartwig

W pracy zwrócono uwagę na doświadczenia związane z przekładami w dorobku artystycznym Julii Hartwig. Poetka była cenioną tłumaczką poezji francuskiej i amerykańskiej. Przekłady okazały się dla niej ważnym doświadczeniem lekturowym i formacyjnym, a także warsztatowym – powstawały równolegle do twórczości własnej, ale i ściśle wiązały się z biografią artystki. Rozproszone po różnych utworach komentarze do własnej pracy i dokonań innych tłumaczy, a także uwagi na temat istoty, znaczenia i roli przekładu przekonują, że jest to ważna część dorobku artystycznego Julii Hartwig. Przeprowadzona w artykule analiza zgromadzonych materiałów pozwoliła sformułować wnioski na temat warsztatu tłumaczki-poetki i jej stylu przekładu, który oddają takie metafory, jak: alchemia, odbicie, zwierciadło, przeprowadzka, spotkanie, rozmowa.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„L’eco di un cuore altrui”. Poezja Ewy Lipskiej we Włoszech

Artykuł koncentruje się na krytycznej recepcji poezji Ewy Lipskiej we Włoszech. Uwzględnia tomy przetłumaczone przez Marinę Ciccarini (2013, 2017), Paolo Statuti (2014), a także przetłumaczone wiersze, które ukazały się w czasopismach literackich (Marco Bruno, 2019). Analizowany materiał zawiera komentarze włoskich krytyków literackich do Lipskiej publikowane w prasie i internecie. Artykuł pokazuje, jak przetłumaczona wcześniej poezja Wisławy Szymborskiej i jej sukces we Włoszech wpłynął na sposób postrzegania Lipskiej w krytycznym odbiorze. W analizie uwzględniono także czynniki redakcyjne, takie jak rola wydawcy w rozpowszechnianiu i odbiorze poezji zagranicznej.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Wojna polsko-ruska pod flagą… zielono-biało-czerwoną

Artykuł Wojna polsko-ruska pod flagą…. zielono-biało-czerwoną poświęcono analizie włoskiego tłumaczenia pierwszej powieści Doroty Masłowskiej. Autor eseju koncentruje się głównie na wyborach leksykalnych tłumacza, a także krótko omawia wybrane jego prace. Nie pretenduje do przeprowadzenia pełnej charakterystyki przekładu, ale raczej do próby częściowej odpowiedzi na pytanie, ile z tej „artystycznie zepsutej polskiej” powieści pozostaje w wersji włoskiej.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Przybywaj, ogniu!”. Szkic o historii polskich tłumaczeń dzieł Friedricha Hölderlina

Artykuł przedstawia rozwój polskich przekładów dzieł niemieckiego poety, pisarza i filozofa Friedricha Hölderlina, którego 250. rocznica urodzin przypada 20 marca 2020 roku. Autor tekstu podaje powody, dla których Hölderlin dość późno wzbudził zainteresowanie literaturą polską. Wskazuje na znaczącą rolę przekładów Stefana Napierskiego z lat 1937 i 1938, ale zwrócił uwagę, że kilka wierszy Hölderlina przetłumaczył także Leo Belmont wcześniej, w 1900 r. W dalszej części artykułu badacz podkreśla znaczenie wybranych wierszy Hölderlina opublikowanych w 1964 roku przetłumaczony na język polski przez Mieczysława Jastruna. Maryjka wskazuje również na znaczenie pionierskiej monografii życia Hölderlina napisanej przez Zdzisława Żygulskiego. W dalszej części opracowania omówione zostaną tomy poezji Hölderlina w tłumaczeniu Bernarda Antochewicza, Andrzeja Pańty, Antoniego Libery i Andrzeja Lama, który jako pierwszy przetłumaczył wszystkie wiersze niemieckiego poety. Autor artykułu nie pominął innych prac, które przyczyniły się do eksploracji twórczości i życia Hölderlina w Polsce, w tym między innymi fabularyzowanej biografii Hölderlin Petera Härtlinga w przekładzie Sławy Lisieckiej, czy tomu zawierającego listy Hölderlina i jego Hyperion przygotowany przez Annę Milską i Wandę Markowską.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Jest Pan dla nas „Kazimierzem Wielkim”1 . Kilka przyczynkarskich uwag o listach Janiny i Wacława Kościałkowskich do Kazimierza Wierzyńskiego

Artykuł dotyczy niepublikowanych listów Janiny i Wacława Kościałkowskich do Kazimierza Wierzyńskiego, które znajdują się w zbiorowym archiwum Biblioteki Polskiej w Londynie. W tekście przedstawiono biografię nadawców i odbiorców, ustalono okoliczności nawiązania znajomości oraz jej charakter. Poddano analizie aspekty tematyczne i językowe tej korespondencji. Wymienione archiwa uzupełniają dotychczasowe badania nad powojenną emigracją, w szczególności zaś nad twórczością Janiny Kościałkowskiej.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Góry Mariana Pankowskiego – przestrzeń emigracji i „emigracji”?

Interpretacja zapomnianego tomu Wiersze alpejskie Mariana Pankowskiego, wydanego w Brukseli w 1947 r., jest w prezentowanym artykule punktem wyjścia do refleksji nad różnymi wymiarami i znaczeniami emigracji w biografii i twórczości artysty. Dbałość o szczegóły topograficzne pozwala odczytać zbiór wierszy nie tylko jako poetycki zapis wrażeń związanych z górską wędrówką, ale także jako świadectwo dylematów pisarza i jego artystycznych poszukiwań. Jednak porównanie z późniejszym dziełem Z Auszwicu do Belsen (From Auszwic to Belsen) ujawnia genezę Wierszy alpejskich związaną z powojenną wakacyjną podróżą poety i kieruje naszą uwagę na jego traumatyczne przeżycia, nieobecne, wyparte w tekstach, które można odczytać jako obszar kolejnej emigracji, czyli ucieczki od bolesnych wspomnień.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Gramatyka piękna”. O krytyce Jana Bielatowicza

W artykule poddano analizie krytyczne stanowisko Jana Bielatowicza, katolickiego pisarza i eseisty, który od II wojny światowej związany jest z polskimi pisarzami migrantami w Londynie związanymi z „Veritas”. Dokładniej rzecz ujmując, tekst ten skupia się na estetycznym aspekcie jego esejów i recenzji, których perspektywa opiera się na takich kategoriach jak talent, piękno, dobro i więź z życiem.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Nieobyczajne wiersze "Wirydarza poetyckiego": myśl antropologiczna i kultura literacka

W wierszach pochodzących z tomu Wirydarz poetycki jest silna siła pożądania seksualnego i to jest siła rządząca ludzkim światem. Podmiot liryczny utworów dowodzi, że w człowieku nie ma czegoś takiego jak dusza. Ludzie mają tylko ciała, które są prawie identyczne z częściami intymnymi. „Obraz jest domeną sztuki, dosłowność jest domeną pornografii” - z tymi słowami Jerzego Bartmińskiego nie trzeba się spierać. Biorąc je za najbardziej ogólny przewodnik w wykładzie wierszy niewyraźnych, możemy znaleźć przewodnik, który ukazuje kulturę literacką tych wierszy.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kornel Ujejski i muzyka

Autor przedstawia obszerną recenzję książki Kingi Fink Muzyka w życiu i twórczości Kornel Ujejskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2018). Kornel Ujejski (1823-1897), zwany „ostatnim wielkim poetą romantyzmu”, jest twórcą nieco zapomnianym. Analizowana monografia składa się ztrzech części, w nich autorka zawarła: analizę tła muzycznego, na którym poeta tworzył, poezję Ujejskiego inspirowaną muzyką oraz historię wierszy, dla których powstawała muzyka. Największą wartością rozprawy jest nie tylko ukazanie źródeł i skutków muzycznych inspiracji, ale także dostrzeżenie w twórczości Kornela Ujejskiego motywów i tematów ważnych dla twórców i czytelników kolejnych epok.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Twardowski i Teresa

Monografia Alicji Mazan-Mazurkiewicz Liryka ks. Jana Twardowskiego. Spotkanie ze św. Teresą z Lisieux to lektura dzieł kapłana-poety przez pryzmat osoby oraz dzieła św. Teresy z Lisieux, zwanej „małą Teresą”. Mazan-Mazurkiewicz porównuje twórczość księdza i karmelitanki, a także ich osobowości i życiorysy (przede wszystkim duchowe). Praca wyróżnia się rzetelnością badawczą, wrażliwością i lojalnością wobec tekstu. Świadczą o tym chociażby świetne interpretacje wierszy (np. Niewidoma dziewczynka i Wierzę), a także tematy (telefon, pocałunek, para ...) i metafory.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Poetyka opisowa wśród współczesnych nauk o literaturze

Zadaniem artykułu jest ukazanie sytuacji poetyki opisowej wśród nauk o literaturze, po przełomie postmodernistycznym. Zagadnienie to jest ukazane jako problem metodologiczny, uwikłany w kilka ważnych dyskusji: zagadnienie specyfiki nauk humanistycznych, zagadnienie uprawomocnienia poznania empirycznego (w tym poznania tekstu literackiego jako poznania empirycznego), zagadnienie znaczenia wyrażeń języka (i znaczenia tekstu) oraz zagadnienie statusu epistemologicznego kategorii używanych w nauce. Artykuł opisuje zmiany, jakie dokonały się w rozumieniu statusu poznawczego badań nad literaturą pod wpływem modnych dyskursów filozoficznych. Do zmian tych można zaliczyć: zakwestionowanie istnienia faktu literackiego, zakwestionowanie istnienia intersubiektywnej sfery badań, rozumienie języka badacza jako języka prywatnego, usytuowanie myślenia o literaturze na metapoziomie refleksji o niemożliwości istnienia spójnego tekstu literackiego i niemożności jego odczytania. Te właściwości współczesnego dyskursu literaturoznawczego wypierają poetykę z jej tradycyjnego obszaru badawczego: nauki opisowej, dokonującej obserwacji tekstu literackiego, prowadzącej do konstrukcji sfery intersubiektywnych pojęć, które są potwierdzane w analizie tekstu i pomocne w postaciowaniu (termin Stanisława Ossowskiego), to jest w percepcji obiektów sztuki, prowadzonej na sposób estetyczny. W artykule kategorie poetyki opisowej ukazane są nie tylko jako język opisu naukowego, ale jako składnik dawnej i nowej komunikacji literackiej. Wskazuje się na negatywne skutki zaniku języka poetyki opisowej: trudność w rozumieniu dzieła sztuki, bezradność odbiorcy w opisie własnego doświadczenia lekturowego, utratę łączności z tradycją literacką. Zmiany w repertuarze kategorii poetyki opisowej ukazuje się jako pożądane, lecz wskazuje się na kilka fundamentalnych trudności, które łączyłyby się z ich radykalną przebudową.

Czasopismo: Tematy i Konteksty
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kohabitacja we współczesnym społeczeństwie polskim – wybór czy konieczność? Analiza socjologiczna

Powszechnie m.in. w socjologii, a także w mediach mówi się o intensyfikacji zjawiska kohabitacji w Polsce. Za jego wykładnik uznaje się urodzenia pozamałżeńskie, a za konkretny wskaźnik należy traktować odsetek związków partnerskich w ogólnej liczbie urodzin (Narodowy Spis Powszechny). W literaturze przedmiotu mówi się w związku z tym o zróżnicowanych uwarunkowaniach owego zjawiska m.in. społeczno-kulturowych, ekonomicznych, indywidualnych (chociażby osobowościowych). Zasadniczym celem niniejszego artykułu jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy życie w kohabitacji obecnie w III RP jest wynikiem wolnego wyboru jednostki w zindywidualizowanym, jak nigdy dotąd społeczeństwie, czy też jest koniecznością – stanowi efekt uwarunkowań ekonomicznych, w jakich przyszło jej żyć, z racji tego, iż nie zawsze może być ona kreatorem swojej sytuacji majątkowej, a zdeterminowana jest w tym obszarze wymogami gospodarki wolnorynkowej, stawianymi przez państwo, jako organizację społeczeństwa globalnego?

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Aktywność kulturalno - oświatowa Stowarzyszenia Katolickiej Młodzieży Rękodzielniczej „Skała” we Lwowie (1856–1914)

W okresie zaborów władze austriackie pozwoliły w roku 1856 na utworzenie polskiego stowarzyszenia rzemieślników, łączącego wzajemną pomoc z działalnością kulturalno-oświatową. W ramach działalności „Skały” wyróżniono dwa okresy: paternalistyczny, do 1889 r., a także zdemokratyzowany, po zmianie statutu. W pierwszym okresie jego działalności prawo do pełnoprawnego członkostwa posiadali jedynie uczniowie rzemieślników będący licencjatami, a kobietom nie wolno było wstępować do Stowarzyszenia. Jego członkowie nie mieli nic do powiedzenia w kwestii wyboru organów zarządzających i podejmowanych przez nie decyzji. Powodem było to, że organizacja była bardziej jak braterstwo ludzi podzielających te same przekonania religijne. Dokonanie zmian w statucie w roku 1889 wprowadziło demokratyczne zasady funkcjonowania Stowarzyszenia. Od tego czasu każdy mężczyzna, wyznający wiarę katolicką, czy to rzemieślnik, czy przemysłowiec, mógł do niej dołączyć. Wybrano wszystkie władze organizacji. Celem Stowarzyszenia było kształcenie młodzieży katolickiej, pielęgnowanie wśród nich ducha religijnego i wychowanie ich na dobrych rzemieślników. Wiodącymi formami działalności były dokształcanie ogólne i zawodowe. Sfera kulturalna obejmowała działalność własnych grup artystycznych: chóru, orkiestry i zespołu teatralnego. Znaczącą rolę w polskim wychowaniu patriotycznym odegrały obchody rocznic narodowych: Konstytucji 3 Maja, powstań narodowych i unii polsko-litewskiej. Środkiem do osiągnięcia tego celu były także wieczory literackie poświęcone zasłużonym dla narodu polskiego poetom i pisarzom: Adamowi Mickiewiczowi, Kornelowi Ujejskiemu, Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu i Henrykowi Sienkiewiczowi.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Próba ujęcia modelu pracy pedagoga w kontekście środowiska szkolnego

Artykuł stanowi próbę prezentacji modelu pracy pedagoga szkolnego. Dokonano w nim przeglądu dotychczas opisanych w literaturze ujęć stylów i koncepcji pracy pedagoga szkolnego. Przyjęto teoretyczne założenie, że model jest pewnym obrazem rzeczywistości, możliwym jej kształtem. W przypadku pedagoga, w modelu chodzi o proces oddziaływań wychowawczych. Wynika on zawsze z istniejącej sytuacji szkolnej, zadań przypisanych pomocy psychologiczno-pedagogicznej, potrzeb uczniów, rodziców i nauczycieli oraz środowiska wychowawczego. Wyodrębniono i opisano sześć modeli pracy pedagoga: opiekuna i społecznika, terapeuty, pedagoga kreatywnego, mentora dzieci i młodzieży, pragmatyka i koordynatora pracy edukacyjnej w szkole, pedagoga podejmującego działania interwencyjne. Przedstawione modele pracy mogą stanowić propozycję do efektywnego planowania działań podejmowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Motywacja młodzieży w zakresie wyboru kierunku studiów w świetle zmiennej – płeć

Motywacja jest czynnikiem wpływającym na aktywność człowieka od jego najmłodszych lat poprzez całą dorosłość. Uwidacznia się to w trzech najważniejszych obszarach, tj.: zabawy, edukacji i pracy. Sfery te łączą się ze sobą w różnych proporcjach i zależą one od wielu czynników związanych ze środowiskiem życia i zainteresowaniami jednostki. Do tych najważniejszych należą: opieka, wychowanie, edukacja, otoczenie rodziny, atmosfera rodzinna, uwarunkowania społeczne, ekonomiczne, zdrowie i inne. Czynniki te kształtują u dziecka postrzeganie świata, a także wpływają na jednostkę w zakresie podejmowania ważnych decyzji, do których należy m.in. wybór kierunku studiów. Środowisko ludzi, obiektów, miejsce życia implikują motywy zachowania się człowieka, które przekładają się na jego aspiracje życiowe.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Z pragmatyki działalności instruktorów szkolenia ideologicznego nauczycieli u schyłku okresu stalinowskiego na przykładzie miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego

Artykuł dotyczy problematyki organizacji akcji masowego szkolenia ideologicznego nauczycieli w Polsce Ludowej w latach 1949–1956. Obejmuje jej wycinek związany z działalnością powiatowych instruktorów samokształcenia ideologicznego, którzy byli niezwykle istotnym ogniwem tego procesu, realizowanego przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. Opracowanie skupia się na praktycznej stronie ich aktywności, polegającej przede wszystkim na organizacji, prowadzeniu i nadzorze nad pracą zespołów szkolenia ideologicznego w szkołach. Temat ten jest przedstawiony na przykładzie działalności instruktorów miasta Tarnowa i powiatu tarnowskiego, u schyłku okresu stalinizmu w PRL. Celem masowego szkolenia ideologicznego była indoktrynacja środowiska nauczycielskiego, tak aby uczący byli gotowi do realizacji nowych programów nauczania, zaznajomili się z nową terminologią filozofii, socjologii i ekonomii politycznej, a także naukami pedagogicznymi opartymi na marksizmie-leninizmie. Tym samym mieli włączyć się w budowanie socjalistycznego państwa, zgodnie z oczekiwaniami partii komunistycznej.

Czasopismo: Kultura – Przemiany – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika