rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
„Cztery pory roku” w historii lubelskich Żydów – projekt Ogrodu Pamięci na terenie dawnego cmentarza żydowskiego w Lublinie

Tematem artykułu jest projekt koncepcyjny Ogrodu Pamięci na terenie dawnego cmentarza żydowskiego, znajdującego się na pograniczu dzielnic Ponikwoda i Kalinowszczyzna w Lublinie. Obszar opracowania obejmuje nieogrodzoną, pozbawioną nagrobków część dawnego cmentarza żydowskiego, która obecnie stanowi dla mieszkańców pobliskich zabudowań namiastkę parku z ubogą infrastrukturą i roślinnością. Założeniem pracy było pogodzenie sprzecznych funkcji terenu poprzez stworzenie bardzo potrzebnego w tym rejonie parku, a jednocześnie zapewnienie odpowiedniego szacunku dla przeszłości miejsca. Zasadniczą część pracy stanowi projekt koncepcyjny Ogrodu Pamięci, w efekcie zaprojektowania którego teren zyskał ład przestrzenny, a roślinność poprzez zaplanowaną zmienność pojawów fenologicznych nabrała również symbolicznego znaczenia, dzięki przypisaniu każdej porze roku pewnego okresu z historii lubelskich Żydów.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Potrzeba włączenia działań oddolnych w proces planowania miasta

W dyskusji o przyszłości miast polskich można zauważyć obecność postulatu włączenia w proces planowania działań oddolnych. Jedną z przyczyn tego zjawiska jest rosnący sprzeciw wobec postępującej komercjalizacji miast. W reakcji na to mieszkańcy, głównie z dużych miast w Polsce zaczynają organizować się, początkowo by protestować przeciwko niekorzystnym zmianom zachodzącym w ich najbliższym sąsiedztwie, następnie by walczyć o  lepszą przestrzeń miejską. Taka aktywność jest przejawem odzyskiwania "prawa do miasta", tak jak opisuje to prawo J. Holstom. Zjawisko to nie jest typowe wyłącznie dla naszych czasów. Wzrost aktywności ruchów społecznych w miastach europejskich obserwowany jest od dawna. Kolejna, jak się wydaje, "rewolucja miejska" ma łagodny przebieg. Sprzyja temu rosnąca wiedza na temat narzędzi i metod wspomagających partycypację lokalnych wspólnot w zarządzaniu przestrzenią miejską.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Budowa Elektrycznej Kolei Dojazdowej determinantą rozwoju strefy podmiejskiej Warszawy

Procesy urbanizacyjne na terenach wiejskich, wynikające z rozwoju Warszawy i jej ekspansji w kierunku suburbiów, nasiliły się od drugiej połowy XIX wieku. Najkorzystniejszą i uporządkowaną pod względem przestrzennym formą urbanizacji były zespoły zabudowy, powstające w wyniku parcelacji majątków ziemskich jako „letniska”, „miasta - ogrody” lub osiedla satelitarne. W rozwoju urbanistycznym strefy podmiejskiej znaczącą rolę odegrała budowa Warszawskiego Węzła Kolejowego, a wśród linii kolejowych - najnowocześniejsza na owe czasy - Elektryczna Kolej Dojazdowa. Wzdłuż jej trasy budowano osiedla planowane jak: Podkowa Leśna, Komorów, Michałowice, ale także powstawały wokół przystanków kolejowych osiedla „samorzutne” - często wchłaniając w swoją strukturę dawne wsie rolnicze. Osiedla te rozwijały się spontanicznie w wyniku bezplanowych parcelacji prywatnych, jednak do czasu upowszechniania samochodu zachowały układ koncentryczny -tak, aby jak najwięcej działek znajdowało się w strefie pieszego dojścia od przystanku kolejowego. Współcześnie parcelowane są coraz dalej położone tereny rolne – trudne do obsłużenia infrastrukturą techniczną i skazane na transport indywidualny. Tendencje te przyczyniają się do rozpraszania zabudowy w strefie podmiejskiej i zagrażają zasadom zrównoważonego rozwoju.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kolumna minojska - podpora namiotu niebios i znak bóstwa

Kształtowanie form architektonicznych zgodne z empatią, a więc wczuwające się w ich pracę i wysiłek dla zaspokojenia elementarnej potrzeby ładu, równowagi i statyki, sięga prehistorii. Analiza dotyczy kolumny minojsko-mykeńskiej, której forma ukazywała wysiłek konstrukcyjny i naprężenia panujące w jej wnętrzu. Kolumny były początkowo podporami namiotów, dlatego zwężały się w dół, tam gdzie tworzył się konstrukcyjny przegub. Wewnętrzne naprężenia kolumny doryckiej ukazuje entasis - pogrubienie trzonu w dolnej jego części, analogiczne do mięśni człowieka, które powiększają swą objętość pod wpływem wysiłku. Zgodnie z tymi zasadami ukształtowany był także echinus kolumny - element głowicy, zarówno kolumny minojskiej, jak i doryckiej, stanowiący rodzaj elastycznej poduszki, która złagodzić miała przenoszenie obciążeń z dachu i belki na kolumnową podporę. Kolumna minojska dźwigająca namiot - symbol nieba, zapewne dlatego przekształcona została w znak bóstwa. Jak pokazuje relief znad Bramy Lwów w Mykenach, u podstawy kolumny mykeńskiej widniał niegdyś inkrustowany hetycki znak hieroglificzny oznaczający "boga" i "boskość".

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
"Sibi et posteritati". Autoprezentacja i reklama w środowisku architektów, budowniczych i inżynierów w Galicji u schyłku XIX i na początku XX wieku

Reprezentanci środowisk technicznych u schyłku XIX i na początku XX wieku stosowali bardzo wiele różnorodnych zabiegów mających zapewnić im nie tylko zdobywanie nowych zleceń, ale także sławę, prestiż i uznanie społeczne oraz pamięć u potomnych. Częste kłótnie między poszczególnymi środowiskami, ale i waśnie wewnątrz nich sprawiały, iż w Galicji końca XIX i początku XX wieku kwestia promocji i reklamy była na ogół sprawą indywidualną poszczególnych twórców. Obok środków oczywistych, jak chociażby reklama prasowa, pojawiły się nowe, wykorzystujące samo dzieło architektury jako ważny ich nośnik, skierowany wprost do odbiorcy i działający permanentnie. Stąd elewacje galicyjskich budowli (w większym stopniu niż ich wnętrza) pokryły się stosownymi inskrypcjami, napisami, inicjałami i portretami swych twórców, a nawet ściennymi reklamami wprost naśladującymi anonse prasowe. Równocześnie dużą wagę przywiązywano do wszelkich drobiazgów biurowych, używanych w kontaktach z klientami, jak papiery firmowe, indywidualne nadruki czy pieczęcie. Cały ten repertuar miał sprawić, by sława wyzwolonego z anonimowości architekta trwała nie tylko wśród współczesnych, ale i wśród potomnych.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Ogrody wiecznej pamięci w krajobrazie kulturowym

Cmentarze stanowią specyficzną grupę założeń ogrodowych, których celem jest zachowanie i przywoływanie pamięci. Kształtowane w różnych epokach, różnych rejonach i pod wpływem różnych kultur stanowią zawsze ważny, łatwo rozpoznawalny element krajobrazu kulturowego podkreślający odrębność i tożsamość miejsca. Cmentarz jako miejsce wiecznego spoczynku i materialny składnik krajobrazu, jest także jego składnikiem niematerialnym związanym z pamięcią wyrytą w ludzkich sercach. Jako obiekty ogrodowe cmentarze podlegają modom i tendencjom kształtowania przestrzeni, także i detalu architektonicznego. Szczególną rolę odgrywa w nich symbolika. 
Specyfiką założeń sepulkralnych, ogrodów pamięci, ich elementem wspólnym, mimo całej ich różnorodności, jest czytelne wykorzystanie melancholii i zadumy związanej z przemijaniem, odchodzeniem i stratą, jakiej doświadczamy z odejściem naszych bliskich. Bogactwo rozwiązań obiektów sepulkralnych, ściśle powiązane jest z religią, kulturą i obyczajem.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Architektoniczny projekt turbiny wiatrowej dla lepszej akceptacji społecznej

Obecny trend w sektorze energii minimalizacji zależności od paliw kopalnych opiera się na stopniowym rozwoju odnawialnych źródeł energii. W celu utrzymania ekonomicznie wydajnego tempa rozwoju energetyki wiatrowej, w krajach północnej Europy i która jest technologicznie zaawansowana, należy znaleźć rozwiązania dla powiększającej się bariery społecznej. Proponowane jest w tym celu zastosowanie Architektonicznego Projektu Turbiny Wiatrowej. Sugerowane podejście dostosowuje rozwiązania z innych obszarów ludzkiego doświadczenia, które tradycyjnie stosują rozwiązania dla sytuacji, w których następuje interakcja społeczeństwa ze sztucznymi wyrobami i konstrukcjami. Proponowane podejście wykorzystuje doświadczenia z zakresu architektury, urbanistyki i marketingu, uwzględniając jednocześnie kryteria inżynieryjne i możliwości produkcji. Biorąc pod uwagę psychologię formy, został zaproponowany nowy Architektoniczny Projekt Turbiny Wiatrowej. Projekt uwzględnia estetyczne wytyczne dotyczące proporcji oraz bierze pod uwagę elementy psychologiczne np. poczucie bezpieczeństwa i wprowadzenia strefy buforowej między skalą turbiny a skalą otaczającego krajobrazu. W innowacyjny sposób nadaje tożsamość, proponując wprowadzenie dodatkowych funkcji przestrzennych i partycypacyjnego procesu projektowania. Integralność strukturalna nowatorskiej turbiny wiatrowej jest lepsza od tradycyjnej konstrukcji w warunkach obniżonego naprężenia, odkształcenia i wyboczenia oraz posiada większą obciążalność. Dzieje się to kosztem dodatkowej wagi i złożoności elementów strukturalnych, prowadząc również do możliwej nieznacznej poprawy wydajności rocznej produkcji elektryczności i przedłużenia strukturalnej i mechanicznej długości życia turbiny.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Metody badawcze całościowej percepcji przestrzeni miasta na przykladzie Warszawy

Dotychczasowe badania percepcji miast prowadzone były przy niskiej rozdzielczości przestrzennej, najczęściej przez uporządkowanie jednostek administracyjnych albo z wykorzystaniem mapy całego miasta, a następnie interpretowania umiejętności kartograficznych respondentów. W niniejszej pracy przedstawiono podejście badawcze, w którym najpierw zostały wydzielone spójne wewnętrznie, wynikające z charakteru miejsca obszary badawcze, pokrywające całe miasto, a percepcję zbadano opierając się na bazie miejsc reprezentatywnych tych obszarów. Okazało się, że znaczną część percepcji determinuje struktura funkcjonalno-przestrzenna miejsca. Odmienne postrzeganie prawo- i lewobrzeżnej Warszawy okazało się jedynie stereotypem. Stymulacyjny charakter miasta dotyczył wyłącznie Śródmieścia, co sugeruje, że całościowy umysłowy obraz miasta powstaje na podstawie charakteru jego centrum. Zostało potwierdzone, że zieleń i woda jest niezbędnym elementem miejsca zamieszkania, pracy i wypoczynku oraz, że niezmiennie od ponad 35 lat najlepiej oceniany jest Trakt Królewski, od Starego Miasta do Wilanowa.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Modernizacja zabytkowych polskich dworców kolejowych z okresu dwudziestolecia międzywojennego

W artykule został opisany proces przekształceń zabytkowych dworców kolejowych związany z ich modernizacją i adaptacją do nowych funkcji w świetle uwarunkowań prawnych, projektowych i realizacyjnych. Problematykę przedstawiono na przykładzie badanych obiektów powstałych w okresie międzywojennym na terenie II Rzeczypospolitej i zmodernizowanych po roku 2006. Zauważalny jest brak istotnych elementów procesu projektowego i wykonawczego takich, jak identyfikacja i ocena wartości zabytkowych, badanie historii i specyfiki obiektu oraz dokumentacja wprowadzanych zmian. Nie istnieje także koncepcja zarządzania zabytkowymi obiektami kolejowymi. W rezultacie wiele z wyremontowanych obiektów traci swój unikatowy charakter, atrybuty zabytkowych wartości, a także pierwotne funkcje. Wprowadzenie nowych funkcji sprawia zarządcom trudności, przez co niektóre dworce pozostają niezagospodarowane.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
O największym, tymczasowym moście przez Wisłę

W artykule zostało omówionych sześć rozwiązań konstrukcyjnych ustroju niosącego zastosowanych w dawnym wiślanym moście w Wyszogrodzie, które dzisiaj nie są już stosowane. Opisano je na podstawie danych zawartych w źródłach pisanych, mapach topograficznych, dawnych fotografiach, pocztówkach i informacjach prasowych, które zebrane zostały w monografii pt. „Dawny most przez Wisłę w Wyszogrodzie”, opublikowanej przez autora w 2016 r. Konstrukcje tymczasowe mostu były utrzymywane przez długi, 77-letni okres do czasu zbudowania w 1999 r. nowego trwałego mostu przez Wisłę koło Wyszogrodu. Dawny most znajdował się w ewidencji zabytków architektury i budownictwa prowadzonej przez ówczesny Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie. Niestety nie doczekał się wpisu do rejestru, decyzji o jego prawnej ochronie i został rozebrany.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kompozycja krajobrazu miejskiego – jakość i wizerunek współczesnego miasta

Współcześnie charakterystyczną właściwością miast jest nie tylko ich ciągła ekspansja terytorialna, lecz także towarzyszący jej rozwój struktury w trzecim wymiarze. W przypadku miast europejskich mających za sobą wielowiekową historię zachowaną w ich strukturze przestrzennej trzeci wymiar współczesnej zabudowy ma szczególne znaczenie. W artykule porównano transformacje miejskich krajobrazów Paryża i Londynu, miast należących do największych w Europie a zarazem o porównywalnej skali. Analiza krajobrazów tych dwóch rywalizujących europejskich metropolii pozwoliła na wyodrębnienie indywidualnych cech ich wizerunków przestrzennych.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Podwarszawskie osiedla – głos w dyskusji nad chaotycznym rozrostem stolicy

Jednym z ważniejszych problemów funkcjonalno-przestrzennych stolicy jest jej "rozlewanie się" we wszystkich kierunkach, wzdłuż wszystkich tras wylotowych z miasta. Funkcje mieszkaniowe wokół Warszawy lokalizowane są dziś w pobliżu terenów atrakcyjnych przyrodniczo, z dala od dotychczasowego zainwestowania, często bez większego związku z otoczeniem. Artykuł przedstawia problem powstających na przedmieściach struktur zagospodarowania, składających się m.in. z rosnących jak "grzyby po deszczu" osiedli domów jednorodzinnych, lokalizowanych często w sposób przypadkowy. Problemem przedmieść Warszawy są mikroinwestycje, ponieważ nie sposób ich koordynować. Nie sposób też wymagać od małych inwestorów, aby część relatywnie niewielkiego fragmentu gruntu przeznaczonego pod osiedle rezerwowali pod obiekty usługowe, rekreacyjne, czy kulturalne. Wadą nowopowstających obszarów mieszkaniowych jest zatem ograniczanie się do samej zabudowy mieszkaniowej, bez troski o tworzenie pełnego środowiska mieszkalnego. Artykuł prezentuje ciąg przyczynowo-skutkowy prowadzący do chaosu funkcjonalnego, którego przejawy widoczne są niemal na każdym kroku. Jednym z elementów tego ciągu są deweloperzy i ich strategia działania na rynku nieruchomości. Specyfiką deweloperów kształtujących podwarszawski krajobraz jest ich niewielkie doświadczenie w realizacji inwestycji osiedlowych, a także nikła wiedza oraz świadomość tego, co w urbanistyce nazywamy ładem przestrzennym. Inną przyczyną chaosu jest zasygnalizowana w artykule powszechna postawa społeczna nastawiona na realizowanie partykularnych interesów przez grupy bądź jednostki. Opisując mechanizmy zagospodarowywania terenów wiejskich wokół Warszawy, artykuł włącza się w dyskusję nad chaotycznym rozrostem stolicy.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zabytkowa bóżnica murowana w Bydgoszczy-Fordonie w świetle najnowszych badań

Fordon - obecnie pn.-wsch. dzielnica Bydgoszczy - do 1973 r. był miasteczkiem. Jego początki wiąże się wczesnośredniowiecznym grodem Wyszogród, usytuowanym na lewym brzegu Wisły, przy ujściu Brdy. W 1330 r. Krzyżacy zniszczyli Wyszogród. Gród upadł. W pobliżu dawnego grodu, w roku 1382 założono miasto na prawie niemieckim, początkowo nazwane Wyszogród, a od XV w. - Fordon. W roku 1424, król Władysław Jagiełło nadał miastu prawo magdeburskie. Żydzi pojawili się w mieście prawdopodobnie w XV w. Pierwsze, drewniane synagogi znajdowały się w rynku, w pobliżu kościoła. Od 3 ćw. XVII w. drewniane bóżnice lokowano w miejscu obecnej (murowanej). W świetle najnowszych badań dotychczasowe datowanie synagogi na połowę XVIII w., należy uznać za błędne. Bóżnicę w Bydgoszczy-Fordonie wzniesiono w roku 1827/1828. Potwierdza to także analiza dendrochronologiczna. W czasie II wojny światowej budowlę zaadaptowano na kino. Taką funkcję pełniła aż do roku 1988. Później zabytek stopniowo popadał w ruinę. Pomimo przekształceń i zniszczeń budowla zachowała oryginalną bryłę ( i więźbę dachową), a pierwotny charakter architektoniczno-przestrzenny wnętrza można zrekonstruować. Synagoga reprezentuje typ układu wzdłużnego, założonego na osi wschód-zachód. Jej architektura stylistycznie nawiązuje do tzw. "drugiego klasycyzmu". Aron ha-kodesz wykonał w roku 1832  Samuel Goldbaum, twórca snycerskich szaf na Torę w synagogach w Kępnie i Tylży. W Sali głównej synagoga mogła pomieścić 500 mężczyzn i 270 kobiet w babińcu. Gdy powstawała, w Fordonie żyło ponad 1400 Żydów. Budowla kosztowała 10.000 talarów i należała do najbardziej okazałych w mieście.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Podstawy warsztatu architekta warszawskiego w XIX wieku

Na ukształtowanie warsztatu architekta duży wpływ ma proces edukacji i dostępne fachowe publikacje. Artykuł przedstawia możliwości uzyskania umiejętności zawodowych w Warszawie w wieku XIX. Analiza programów edukacyjnych - począwszy od Katedry Budownictwa i Miernictwa na założonym w 1816 roku Uniwersytecie Warszawskim, poprzez tworzony stopniowo od 1826 r. w Instytut Politechniczny, aż po Oddział Budownictwa działającej w 1844 r. Szkoły Sztuk Pięknych pokazuje, że kierunki nauczania architektonicznego w Warszawie, mimo niekorzystnych warunków politycznych, zasadniczo zgodne były z tendencjami ogólnoeuropejskimi. Charakteryzowało je stopniowe odchodzenie od koncentracji na estetycznych aspektach sztuki budowania w stronę solidnego przygotowania technicznego, popartego wiedzą matematyczną i fizyczną. Istotnym narzędziem dla popularyzacji form architektonicznych, a tym samym - doskonalenia warsztatu zawodowego, stały się w XIX wieku publikacje architektoniczne: inwentaryzacje dzieł architektury dawnej, autorskie zbiory projektów, czasopisma. W Warszawie znane były wydawnictwa zachodnioeuropejskie, drukowane były także projekty wybitnych warszawskich architektów i periodyki techniczne, udostępniające swe łamy budowniczym.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Eksperymentalna kolonia atrialnych domów architektów w Warszawie

Kolonia domów atrialnych na warszawskiej Sadybie to jeden z niewielu przykładów tego typu zabudowy w Polsce. Tym ciekawszy, że realizowany przez grupę pracowników naukowych Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej jako praktyczny element badań nad niską intensywną zabudową mieszkaniową. Widać w nim wady i zalety tego typu zabudowy oraz możliwości dokonywania przekształceń.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Międzynarodowe osiągnięcia polskiej urbanistyki

Nie jest łatwo ocenić, co z polskiej współczesnej urbanistycznej twórczości jest osiągnięciem na skalę międzynarodową. Potrzebne są tu kryteria oceny, ale nie będą one nigdy dostatecznie oczywiste i zaaprobowane przez wszystkich. Stąd lepszy jest po prostu przegląd dzieł, uważanych za polskie ikony urbanistyki i stwierdzenie, czy są znane zagranicą. Dla lepszej prezentacji można wprowadzić podział zgodny z definicją mówiącą, że urbanistyka to nauka i sztuka budowy miast. Tak więc w dziedzinie nauki osiągnięciem jest wprowadzenie do powszechnego stosowania analizy progowej przez B. Malisza i potem J. Kozłowskiego (1963). Jeśli chodzi o prace studialne z pogranicza nauki i projektowania, to bezsprzecznie wymienić trzeba projekt Warszawy Funkcjonalnej J.O. Chmielewskiego i Sz. Syrkusa (1933). Zauważeni laureaci konkursów urbanistycznych to J.M. Chmielewski, J. Kazubiński i K. Kuraś z zespołem, autorzy projektu miasta Espoo w Finlandii (1967) oraz K. Domaradzki, O. Dziekoński i Z. Garbowski z zespołem, autorzy przebudowy Nowego Belgradu w Jugosławii (1986). Do sukcesów można także zaliczyć pracę wielu polskich urbanistów w agendach ONZ i przy projektach choćby takich miast, jak Singapur (K. Olszewski), a także odbudowę Starego Miasta w Warszawie, uznaną przez Ch. Jencksa za jedno ze zresztą licznych źródeł postmodernizmu. Nie jest to wiele. Szczególnie żałować trzeba, że nie przebiły się do świadomości świata: teoria elementów kompozycji urbanistycznej K. Wejcherta, przedwojenna budowa Gdyni i Centralnego Okręgu Przemysłowego, powojenna akcja planów uproszczonych na Ziemiach Odzyskanych czy Linearny System Ciągły O. Hansena. Czy dziś mamy szanse wejścia do annałów urbanistyki światowej? Może to być trudne, zważywszy na fakt lekceważenia pracy urbanistów, najlepszych znawców urbanistyki jako nauki i sztuki budowy, przez tych wszystkich, którzy odpowiadają dziś za kształt polskiej przestrzeni.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Miasta Mussoliniego. Architektura i urbanistyka jako instrument polityki państwa faszystowskiego

Artykuł ten jest poświęcony problemowi wykorzystywania architektury jako nośnika znaczeń przez reżim faszystowski we Włoszech w latach 1922-1943. Przedmiotem tego opracowania nie jest jednak sama architektura, ale miasto jako struktura znacząca. Mussolini zdawał sobie sprawę, że architektura jest  jednym z najważniejszych, najbardziej dostępnych mediów. Doceniał jej siłę oddziaływania jako instrumentu państwa służącego edukacji mas. Faszystowska ideologia miała przenikać do świadomości obywateli państwa nie tylko dzięki architekturze, ale także dekoracjom plastycznym budowli, pomnikom, muralom, szablonowym napisom, plakatom. Miejską przestrzeń wykorzystywano także w trakcie efemerycznych spektakli władzy, w czasie corocznych obchodów faszystowskich świąt, a także  specjalnych wydarzeń, np. wizyt Mussoliniego i niektórych zagranicznych polityków.  Mussolini, uważny czytelnik Gustave'a Le Bona i George’a Sorela, uznał architekturę za ważny instrument faszyzacji. Uczynił z miejskich przestrzeni jeden z najważniejszych nośników ideologii. Miasto faszystowskie, także nowe ośrodki miejskie budowane m.in. w regionie Agro Pontino, tworzyło mity: nowego państwa, Mussoliniego-wodza, Rzymu – "duchowego centrum narodu", odrodzonego "imperium śródziemnomorskiego" (EUR, Addis Abeba). Przestrzeń miejska wychowywała, ułatwiała publiczny kult partii i wodza, kształtowała pożądane przez władze zachowania.

Czasopismo: Kwartalnik Architektury i Urbanistyki
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka