rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Metoda waloryzacji przydrożnych obiektów sakralnych

Przydrożne obiekty sakralne stanowią ważny element polskiego krajobrazu kulturowego świadcząc o jego dziedzictwie i tożsamości. Dotychczasowe studia nad tego typu obiektami są różnorodne, jednak wiążą się przede wszystkim z ich znaczeniem kulturowym. Niewiele jest badań dotyczących także roślinności towarzyszącej przydrożnym obiektom sakralnym oraz poruszających kwestie analiz krajobrazowych. Niniejsza praca prezentuje próbę połączenia powyższych zagadnień. Autorzy zaproponowali wieloaspektową metodę oceny przydrożnych obiektów sakralnych w trzech ujęciach: krajobrazowym (ocena wizualno-przestrzenna), kulturowym (ocena unikalności) i przyrodniczym (ocena roślinności towarzyszącej). Metoda jest rodzajem bonitacji punktowej, gdzie poszczególnym kryteriom ewaluacyjnym przyznawane są wartości punktowe. Im wyższy wynik końcowy, tym większa wartość krajobrazowa badanego obiektu. Zaletą metody jest powtarzalność, a czytelność formularza ewaluacyjnego zapewnia możliwość jej stosowania przez różnych badaczy.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Stan zagospodarowania nieczynnych kamieniołomów na terenie Beskidu Śląskiego i Żywieckiego a polityka przestrzenna gmin

Kamieniołomy stanowią nieliczne miejsca, gdzie widoczne są interesujące odsłonięcia budowy geologicznej o wysokich walorach edukacyjnych. Nieczynne wyrobiska mogą być atrakcyjne również z punktu widzenia organizowania i promowania różnych form wypoczynku i rekreacji. Adaptacja kamieniołomów na cele wypoczynku i rekreacji powinna uwzględniać ich walory edukacyjne, gdyż daje to rzadką okazję do propagowania wiedzy geologicznej i promocji geoturystyki. Prawidłowe zapisy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego dają szanse na poprawne zagospodarowanie kamieniołomów. W zasadach zabudowy i zagospodarowania terenu powinno się wskazywać na konieczność uwzględniania funkcji edukacyjnej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Diagnoza funkcjonalności i użytkowania parku rekreacyjnego z wykorzystaniem metody placemaking

Artykuł opisuje wyniki badań sposobów użytkowania jednego z warszawskich parków rekreacyjnych. Podejmuje także tematy funkcjonowania poszczególnych przestrzeni i w ograniczonym zakresie ocenę jakości wizualnej krajobrazu tego obiektu. Diagnoza terenu jest próbą wykorzystania metody placemaking, która do tej pory używana była w analizach miejskich przestrzeni publicznych, na potrzeby oceny podmiejskiego kompleksu leśno-rekreacyjnego. Wyniki strukturyzowanych obserwacji uporządkowane zostały za pomocą metody SWOT, która zestawia obecne mocne i słabe strony funkcjonalnego aspektu parku oraz wskazuje na możliwe scenariusze (szanse i zagrożenia) w przyszłości.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Zarządzanie przestrzenią wsi przez dodawanie jej wartości

Wraz z zmniejszaniem funkcji rolniczych na wsie tracą dotychczasowe podstawy egzystencji, a razem z tym opowieści i podstawy tożsamości. W świecie płynnych tożsamości zależnych od globalnych trendów można poddać się biegowi wypadków i ulegać wzorom płynącym z zewnątrz, można też spróbować tworzenia nowych opowieści i budowania nowych tożsamości na podstawie przyjętej nowej specjalizacji wsi. Nie jest to proces łatwy, daje jednak szansę podmiotowości, możliwość oddziaływania na bieg wydarzeń. Dzięki nowej specjalizacji wieś może szybciej odnaleźć swoje miejsce w gospodarce wiedzy, doznań i twórczości. Zjawisko to daje się zauważyć, w małej na razie skali, także w pierwszych polskich wioskach tematycznych. Wśród liderów tych wsi rośnie świadomość potrzeby dbałości o tradycyjną architekturę i przestrzeń wsi.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rejestracja panoram widokowych w zakresach pozaspektralnych jako narzędzie oceny atrakcyjności krajobrazu

Stopień nasycenia panoramy elementami przyrodniczymi może stanowić jeden ze wskaźników miary jej atrakcyjności, a zarazem posłużyć jako narzędzie klasyfikacji krajobrazu, czy oceny zmian w nim zachodzących. Precyzyjna segmentacja obrazu, mająca na celu wyróżnienie obiektów naturalnych oraz kulturowych na panoramach widokowych, jest praktycznie niemożliwa, jeżeli materiał stanowią fotografie rejestrowane w zakresie widma widzialnego. W artykule podjęto próbę zastosowania wskaźników NDVI oraz EVI, stosowanych w teledetekcji, dla wykrywania w panoramie elementów tworzywa naturalnego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobrazy Torunia w projektach filmów fabularnych

Treść artykułu nawiązuje do wykorzystania krajobrazu jako cennego i rozpoznawalnego produktu turystycznego. Celem opracowania jest identyfikacja krajobrazów staromiejskiej części Torunia wyeksponowanych w projektach filmów fabularnych oraz wskazanie sposobów ich wykorzystania w promocji Miasta. Odniesiono się także do idei tego sposobu reklamy, czyli zagadnienia product placement. W części empirycznej przedstawiono wyniki badań analitycznych przeprowadzonych w latach 2014-2015, dotyczących popularyzowania wybranych składników krajobrazu miejskiego Torunia, uznawanych powszechnie za istotne walory przyrodnicze i kulturowe. Na podstawie analizy treści nakręconego w Toruniu serialu telewizyjnego ustalono, które składniki krajobrazu miejskiego wykorzystano do promocji miasta, a następnie określono czas, okoliczności i formę ekspozycji tych elementów krajobrazu. W konkluzji podkreślono, że takie wykorzystanie składników krajobrazu w promocji miasta przyczynia się do wzrostu jego rozpoznawalności, służy budowaniu całościowego produktu turystycznego – stymuluje rozwój turystyki filmowej.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Mapa krajobrazu kulturowego Polski w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania kraju 2030

W artykule opisano problemy koncepcyjne i realizacyjne jednej z 23 plansz, stanowiących załącznik diagnostyczno-kartograficzny aktualnej Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030, przyjętej przez Radę Ministrów w grudniu 2011 r. Głównym celem tego załącznika było przedstawienie w możliwie syntetyczny i kompleksowy sposób zagadnień związanych z aktualnym stanem i oceną zagospodarowania przestrzennego Polski. Mapa krajobrazu kulturowego została wykonana w skali 1:2 500 000 i zawiera następujące warstwy informacyjne: granice obszarów historyczno-kulturowych, gęstość granic pochodzenia antropogenicznego (według bazy pokrycia terenu Corine Land Cover 2006), udział budownictwa mieszkaniowego zrealizowanego po 1989 r. oraz klasyfikację miast według pierwszego okresu nadania praw miejskich. Ponadto na mapie uzupełniającej zamieszczono dane obrazujące koncentrację i nasycenie zabytkami nieruchomymi (według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa).

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krajobraz dźwiękowy jutra

Krajobrazy dźwiękowe powinny być traktowane jako dziedzictwo niematerialne godne ochrony i przywracania. Szczególną wartość zyskuje cisza, dostarczając przeżyć estetycznych i uwrażliwiając na subtelne dźwięki. W artykule przedstawiono instrumenty ochrony ciszy oraz sposoby wykorzystania ciszy jako produktu turystycznego. Odwołano się także do wyników badań ankietowych przeprowadzonych w 2010 roku wśród studentów UMCS. Wybór miejsc przyjaznych oraz nieprzyjaznych dźwiękowo a także dźwięków najbardziej charakterystycznych dla Lublina przeanalizowano pod kątem przekazu treści. Na koniec zaproponowano działania na rzecz ochrony krajobrazów dźwiękowych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wieś tradycyjna w krajobrazie Pogórzy Karpackich

Na podstawie obserwacji terenowych, analizy materiałów archiwalnych i kwerendy literatury dokonano próby oceny harmonii krajobrazu wsi tradycyjnej Pogórzy Karpackich. Wskazano na zróżnicowanie przestrzenne morfologicznych typów wsi. Stwierdzono, że w ostatnim półwieczu świadomie, na dużą skalę, w szybkim tempie niszczona jest istniejąca tu jeszcze do niedawna, harmonia krajobrazu polegająca m.in. na dopasowaniu budownictwa i układu przestrzennego zabudowy wsi do lokalnych warunków przyrodniczych. Współcześnie z krajobrazu wiejskiego ginie ład przestrzenny i estetyczny. Dzieje się to na skutek zmian układu przestrzennego wsi i rozproszenia zabudowy mieszkalnej, zmiany funkcji części wsi tego regionu z wsi rolniczej na podmiejską, odejścia od architektury zastanej na rzecz architektury przypadkowej zarówno w formie jak i w proporcji brył budynków.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kamieniołom w krajobrazie i geoturystyce

W Polsce jest około 590 złóż surowców, które są określane jako kamienie łamane i bloczne i które są eksploatawane w kamieniołomach. Z danych PIG (baza Midas) wynika, że na terenie naszego kraju występuje 730 kamieniołomów średniej i dużej wielkości. Dominują kamieniołomy, w których wydobywa się piaskowce, wapienie, granity, bazalty i dolomity. Największe z nich przekraczają powierzchnie 1 km<sup>2</sup> w Polsce, na świecie nawet kilkanaście. Kamieniołom zaczyna funkcjonować w harmonii z krajobrazem, kiedy przestaje być czynnym zakładem górniczym i staje się obiektem poeksploatacyjnym. Wtedy pojawia się stan pewnej równowagi pomiędzy czynnikami biotycznymi i abiotycznymi. Funkcję krajobrazową kamieniołomu należy interpretować jako zbiór elementów, na które składają się skarpy, ściany, zwałowisko, poziom eksploatacyjny itp. Rozważania dotyczą wpływu kamieniołomu na krajobraz i jego potencjalną wartość dla geoturystyki.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Rola materiałów kartograficznych w wyznaczaniu granic obszaru badań zmian krajobrazu kulturowego

Materiały kartograficzne stanowią ważne narzędzie do wyznaczania granic obszaru badania zmian krajobrazu kulturowego. Na wstępnym etapie prac przydatne mogą okazać się dane o pokryciu terenu zamieszczone w bazie Corine Land Cover. Efektem porównania danych tej bazy z bardziej szczegółową mapą topograficzną w skali 1:25000 może być wyznaczenie potencjalnych obszarów badawczych. Kolejnym krokiem jest wyznaczenie obszarów reprezentatywnych dla większego terenu w oparciu o analizę Mapy Pokrycia Terenu CLC oraz informacje o dostępności wielkoskalowych materiałów kartograficznych, w połączeniu z wiedzą o przeszłości historycznej regionu. Ponieważ wyznaczenie granic należy traktować wyłącznie w aspekcie operacyjnym, przedstawione w artykule rozważania stanowią jedynie przykładowe rozwiązanie zastosowania materiałów kartograficznych do wyznaczenia granic obszaru badania zmian krajobrazu kulturowego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Kultura czy natura? Mechanizmy percepcji i preferencji wobec krajobrazu i form roślinnych

Kształtowanie krajobrazu jest nierozłącznie związane z jego percepcją oraz preferencjami wykazywanymi przez odbiorców. Celem artykułu jest prezentacja wyników badań nad preferencjami społecznymi wobec różnych typów krajobrazów oraz form roślinnych, jak również wskazanie mechanizmów determinujących proces oceny krajobrazu. Przegląd literatury przedmiotu poświęconej percepcji i preferencjom społecznym ujawnił, iż badacze dzielą się na zwolenników dwóch dominujących teorii: biologicznej, wskazującej na ewolucyjny charakter preferencji wobec przestrzeni i jej składowych, oraz kulturowej. Wśród czynników socjodemograficznych wpływających na postrzeganie krajobrazu wymieniane są głównie: znajomość krajobrazu, wiek, wykształcenie, „świadomość” środowiskowa, uwarunkowania kulturowe. Wyniki badań wykazały również, iż odbiorcy za szczególnie atrakcyjne uważają krajobrazy o charakterze naturalnym, aczkolwiek noszące ślady zarządzania, o wysokim stopniu różnorodności elementów przestrzennych i gatunków oraz posiadające umiarkowany lub wysoki stopień złożoności. Badacze podkreślają również istotną rolę elementów przyrodniczych w pozytywnej ocenie krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Mała ojczyzna – w poszukiwaniu wspólnoty i odrębności na przykładzie gminy Świebodzin w województwie lubuskim

Ludność, na terenie gminy Świebodzin, po II wojnie światowej, wymieniła się. Obecni mieszkańcy są przyjezdnymi lub ich potomkami, zatem nie odziedziczyli kulturowego sposobu użytkowania przestrzeni, którą zastali w pełni ukształtowaną. Nie uczestniczyli w wytwarzaniu swojej przestrzeni, i nie powiązali jej ze sferą znaczeń, pojęć i wyobrażeń. Wydaje się, że poznanie i określenie potrzeb zbiorowości stanowi klucz do określenia relacji pomiędzy przestrzenią publiczną wspólnie użytkowaną, a jego mieszkańcami. Obecnie wsie gminy Świebodzin funkcjonują jako podmiejskie, krajobrazowe osiedla mieszkaniowe i chyba do takiej roli wsi należy się przyzwyczajać.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wartości przyrodnicze parków historycznych Lublina na tle struktury ekologicznej miasta

Parki miejskie są postrzegane, jako wartość kulturowa miasta realizująca różne potrzeby mieszkańców. Jednocześnie mówi się o nich w kontekście kształtowania środowiska przyrodniczego miasta, w związku z pełnieniem funkcji biologicznej, hydrologicznej i klimatycznej. Podział ten ukazuje dwa odrębne punkty widzenia przyrody w mieście. Problem jeszcze bardziej komplikuje się w przypadku parków zabytkowych, gdzie na pierwszy plan wysuwa się znaczenie historyczne, aspekty estetyczne oraz sposoby użytkowania i wykorzystania tych terenów. Jak wskazują prowadzone w Lublinie badania, charakteryzująca takie obiekty duża różnorodność biologiczna i walory przyrodnicze, są często wynikiem synantropizacji szaty roślinnej. W związku z zachodzącymi zmianami konieczna jest ciągła kontrola istniejących zasobów krajobrazowych pod różnymi aspektami. Jednocześnie próby ingerencji (w tym pielęgnacja i rewitalizacja) powinny być zgodne z koncepcją zrównoważonego rozwoju, jako paradygmatu do odnowy zasobów historycznych i przyrodniczych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Turystyka w krajobrazach Parków Narodowych Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej

Stany Zjednoczone Ameryki Północnej będąc światowym prekursorem ochrony krajobrazu na świecie (Parki Narodowe : Yellowstone – rok utworzenia 1872, Yosemite – ochrona od 1864 – status parku od 1890) są równocześnie krajem gdzie turystyka generowana przez piękno krajobrazu i jego walory poznawcze – edukacyjne osiąga skalę nie spotykaną nigdzie indziej na świecie, W roku 2009 55 parków narodowych USA odwiedziło około 63 miliony turystów. Ogromna różnorodność krajobrazowa – od wysp oceanicznych i różnych typów wybrzeży, po wysokie zlodowacone góry i od pustyń piaszczystych i skalistych poprzez unikalne w skali świata lasy sekwojowe, po Everglades na Florydzie, czynne wulkany i krajobrazy gejzerów w Yellowstone – stwarzają możliwości poznania i zrozumienia sił przyrody kształtujących te, wciąż w dużej mierze zachowane w stanie naturalnym krajobrazy. O intensywności ruchu turystycznego i jego charakterze decydują: dostępność komunikacyjna, sposób adaptacji krajobrazu dla turystyki i w sposób znaczący walory krajobrazowe i ich unikatowość.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Piętno władzy i właścicieli odciśnięte w krajobrazie kulturowym

Krajobraz kulturowy można traktować jako ikonograficzny zapis dziejów regionu. Krajobraz przechowuje zapis aspiracji rządzących i możnych do zawłaszczania przestrzeni, delimitację granic swojego terytorium, świadectwa inspiracji i sposobów sprawowania władzy, świadectwa chęci górowania, dominowania, wymuszania posłuszeństwa, ale i budzenia zazdrości oraz demonstrowania inności. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytania: jakie cechy władzy i właścicieli odciśnięte są w krajobrazach kulturowych Polski oraz w jakich elementach krajobrazów kulturowych można odczytać ich wpływ.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Krzyże kamienne w krajobrazie kulturowym Dolnego Śląska oraz ich znaczenie turystyczne (przykład powiatu świdnickiego)

Artykuł omawia problematykę znaczenia krzyży kamiennych w kształtowaniu dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska. Region dolnośląski, a w szczególności okolice Świdnicy, Legnicy i Środy Śląskiej, należą do obszarów charakteryzujących się największym nagromadzeniem tego typu obiektów w skali Polski. Obecność krzyży kamiennych jest wyrazem wielowiekowych zmian w dziedzinie prawa, zwyczajów i religii jakie następowały na tym terenie i decydowały o jego odrębności kulturowej i społeczno-gospodarczej. Można je uznać także za dowód interkulturowości regionu. Inwentaryzacji poddano krzyże zlokalizowane w powiecie świdnickim. Efektem badań jest kompleksowa analiza stanu i zróżnicowania krzyży kamiennych, a w konsekwencji ocena znaczenia tych obiektów w krajobrazie kulturowym regionu oraz budowaniu oferty turystycznej powiatu świdnickiego.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Problem ujednolicania krajobrazów roślinnych Lublina przez gatunki roślin obcego pochodzenia

Praca prezentuje wpływ opanowywania (ekspansji) gatunków roślin obcego pochodzenia na krajobraz Lublina. Gatunki te mogą być cenne w miastach czy na terenach zdegradowanych, gdzie potrafią przetrwać w warunkach niesprzyjających gatunkom rodzimym. Ich nadmierne rozprzestrzenianie, negatywny wpływ na rodzime gatunki staje się niebezpieczne. W Lublinie sześć gatunków synantropijnych uznano za mające znaczenie w unifikacji krajobrazów roślinnych miasta. Zasięg występowania tych gatunków roślin obejmuje niemal wszystkie dzielnice poza Śródmieściem i Starym Miastem czyli ścisłym centrum miasta. Istotny wpływ odnotowano szczególnie w przypadku dwóch gatunków roślin z rodzaju nawłoć (Solidago gigantea i Solidago canadensis), które ekspansywnie opanowują tereny wcześniej porośnięte roślinnością naturalną i synantropijną. Powoduje to zmniejszenie różnorodności gatunkowej roślin, wypieranie roślinności cennej (murawowej) oraz ujednolicanie krajobrazów roślinnych miasta. Dlatego istnieje potrzeba rozpoznania tego zjawiska, podejmowania prób kontroli rozprzestrzeniania się gatunków obcych w krajobrazie oraz ochrona unikatowych zbiorowisk roślinnych i pełniejsze wykorzystanie elementów roślinności rodzimej na terenach zurbanizowanych.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Wiara jako komponent tożsamości miejsca obszarów wiejskich Sudetów Wschodnich

Kultura regionalna to dwa aspekty. Pierwszy to materialny, zaś drugi - niewymierny, duchowy. Jeśli pierwszy można zidentyfikować w krajobrazie, to w przypadku drugiego są kłopoty. Rejestracja, bowiem przekazu słownego czy tekstowego w krajobrazie jest trudna, a niekiedy i niemożliwa. Stąd problem:, co jest elementem, który jest wyrazem aspektu duchowego, na ile jest on współcześnie, a więc czy:, możliwe jest, aby określić istotę continuum specyfiki miejsca. Rozważania realizuje się na obszarze, gdzie w latach 1945 - 47 nastąpił exodus ludności. Ludność, która dotychczas tutaj funkcjonowała, tworzyła kulturę miejsca musiała opuścić miejsce zamieszkania. Ich miejsce zostało objęte przez osoby, które reprezentowały inne, a przy tym i wzajemnie zróżnicowane środowisko kulturowe. Przedmiotem analiz są drobne budowle sakralne. Uznaje się, że są to obiekty, które w sposób jednoznaczny i bezpośredni kreślą przeszły obraz pobożności ludowej; stanowią dowód kontynuacji wymiaru duchowego kultury regionalnej, są wyrazem wiary w krajobrazie.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Potencjał nieczynnych kamieniołomów dla turystyki dźwiękowej (na wybranych przykładach)

Celem artykułu jest ukazanie możliwości rozwoju turystyki dźwiękowej w obrębie nieczynnych kamieniołomów. Jako przykłady interesujących obiektów w aspekcie turystyki dźwiękowej wytypowano cztery kamieniołomy surowców węglanowych, położone w regionie świętokrzysko-lubelskim: „Kadzielnia” w Kielcach (Góry Świętokrzyskie), Kazimierz Dolny i Nasiłów (Małopolski Przełom Wisły Środkowej) oraz Wierzbica (Przedgórze Iłżeckie), charakteryzujące się odmiennym kontekstem krajobrazowym. Dodatkowo przedstawiono przykłady nieczynnych kamieniołomów: w Wielisławiu Złotoryjskim „Organy Wielisławskie” (Pogórze Kaczawskie) oraz na Górze Świętej Anny (Grzbiet Chełma – Wyżyna Śląska). Nieczynne kamieniołomy stanowią ogromny potencjał dla rozwoju turystyki dźwiękowej. Potencjał ten jest jednak słabo wykorzystywany. Zagospodarowanie kamieniołomów w aspekcie turystyki dźwiękowej ukierunkowane być powinno na wyznaczenie ścieżek spacerów dźwiękowych, budowę amfiteatrów i muzeów interaktywnych oraz organizację koncertów. Ważne jest także powiązanie walorów dźwiękowych z walorami widokowymi i urządzenie punktów widokowych umożliwiających komfort dalekiego patrzenia.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka
Przydatność archiwalnych źródeł kartograficznych dla współczesnych badań krajobrazowych

W niniejszym artykule poruszono problematykę dotyczącą ochrony i planowania krajobrazu stanowiącą istotny element działalności architekta, architekta krajobrazu i planisty. Praca pokazuje przydatność archiwalnych źródeł kartograficznych dla współczesnych badań krajobrazowych (m.in. historii, przekształceń, kompozycji) i projektów rewaloryzacji. Przedmiotem badań są mapy katastralne – część austriackiego katastru gruntowego z połowy XIX w. sporządzonego dla celów podatkowych. Każdy z czterech rodzajów map (1. oryginały, pierworysy; 2. mapy ewidencyjne – litograficzne czystorysy; 3. tzw. „Wiedenki”, kolorowane odbitki map oryginalnych; 4. szkice indykacyjne, na których nanoszono zmiany), daje szereg cennych informacji, wykorzystywanych w badaniach. Treść map jest niesłychanie precyzyjna. Wadą jest brak ukształtowania terenu. Mapy katastralne są doskonałym materiałem źródłowym do badań historycznego krajobrazu.

Czasopismo: Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka