rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Związki zawodowe a system ubezpieczeń społecznych w Polsce

Artykuł próbuje odpowiedzieć na pytanie o wpływ związków zawodowych na system zabezpieczenia społecznego. Wpływ ten jest dwojakiej natury: poprzez negocjacyjne działania związków (głównie na poziomie zakładowym), np. wynegocjowanie pracowniczego programu emerytalnego, oraz ich udział w dialogu trójstronnym (obecnie za pośrednictwem struktur Rady Dialogu Społecznego) lub opiniowanie projektów aktów prawnych na podstawie ustawy o związkach zawodowych. W tekście zwraca się uwagę na postulaty związków odnoszące się do utrzymania obecnie obowiązującego powszechnego wieku emerytalnego (i jego zróżnicowania ze względu na płeć), wprowadzenia zmian w zakresie podstaw, od których odprowadzana jest składka na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (w tym obowiązek opłacania wszystkich składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umów zlecenia), czy do modyfikacji zasad w stosunku do tzw. zbiegów ubezpieczeniowych. W artykule również podkreślono, że w licznych obszarach (np. wobec ubezpieczenia chorobowego) trudno wskazać na jasno wyartykułowane oczekiwania ruchu związkowego. Wydaje się równocześnie, że związki zawodowe będą modyfikowały pewne przyjmowane przez siebie założenia dotyczące zabezpieczenia emerytalnego na starość dopiero pod wpływem spadającej stopniowo stopy zastąpienia emerytur, co nastąpi, gdy zaczną dominować emerytury obliczane bez uwzględniania kapitału początkowego.
Autorka ocenia wpływ związków zawodowych na system zabezpieczenia społecznego jako mocno umiarkowany. W opinii piszącej oddziaływanie związków zawodowych na sferę zabezpieczenia społecznego jest pokłosiem ogólnej siły ruchu związkowego. Może być ona bardzo uszczuplona w konsekwencji obecnej pandemii: COVID-19, a co za tym idzie − niewykluczone, że wpływ ten ulegnie jeszcze dalszemu ograniczeniu.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Znaczenie czynników środowiskowego, społecznego i ładu korporacyjnego (ESG) we współczesnej gospodarce. Percepcja inwestycji ESG wśród studentów uczelni ekonomicznej

Duże znaczenie problematyki inwestycji ESG (Environmental, Social, and Corporate Governance) skłoniło autorkę artykułu do podjęcia badań zmierzających do określenia znaczenia czynników ESG: środowiskowego, społecznego i związanego ze zrównoważonym rozwojem oraz percepcji inwestycji ESG. Artykuł jest efektem oryginalnego badania empirycznego o charakterze eksploracyjnym i uzupełnia lukę badawczą dla Polski, jaką jest poziom wiedzy o ESG i ocena inwestycji uwzględniających te czynniki przez studentów uczelni ekonomicznej. W artykule przedstawiono koncepcję inwestowania ESG, która w ciągu ostatnich kilku dekad zyskała na popularności wśród inwestorów na całym świecie. ESG wyewoluowało z koncepcji zrównoważonego rozwoju; łączy w sobie realizację celów środowiskowych z wartościami społecznymi oraz zrównoważonego rozwoju. W obliczu kryzysu klimatycznego i podejmowanych działań przez członków organizacji światowych na rzecz zrównoważonego rozwoju i uregulowania rynku zrównoważonych inwestycji zauważalny jest wzrost zainteresowania tego typu inwestycjami. Wyniki przedstawionego w artykule badania wskazały, że studenci uczelni ekonomicznej w Polsce wiedzą, czym jest ESG, a najważniejszymi czynnikami są dla nich środowisko i społeczna odpowiedzialność. Ponadto deklarują oni chęć inwestowania w sposób zrównoważony (rezygnacja z części zysku w porównaniu z ogólnym wskaźnikiem giełdowym lub uzyskanie wyniku na poziomie wskaźnika). Z uwagi na charakter eksploracyjny badania powinno ono zostać rozszerzone i powtórzone na respondentach z Polski, aby zapełnić lukę badawczą. Analizując przytoczone w artykule badania zagraniczne, można powiedzieć, że wraz z nowym pokoleniem nadchodzi zmiana podejścia do inwestycji, co wpłynie na cały rynek finansowy, a będą to dodatkowo wspierać nowe regulacje. Zmiany na rynku europejskim już są widoczne – wzrasta liczba zrównoważonych funduszy inwestycyjnych,
a w szczególności funduszy emerytalnych.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wodzu nasz, Piłsudski! Postać Marszałka w polskojęzycznej prasie żydowskiej okresu międzywojennego

W okresie międzywojennym w języku polskim ukazywało się około 200 czasopism żydowskich. W prasie tej jednak Polsce i Polakom poświęcano niewiele uwagi. Piłsudski był jednym z niewielu Polaków, o których czytelnicy prasy mogli dowiedzieć się czegoś więcej. Biorąc pod uwagę różnorodność nurtów politycznych reprezentowanych przez te czasopisma, ich stosunek do Polaków, innych odbiorców, odmienne postrzeganie rzeczywistości politycznej i częste wzajemne animozje, reprezentacja Piłsudskiego może być jednym ze stosunkowo niewielu spójnych aspektów dla całej prasy żydowskiej wydawanej w języku polskim. Oczywiste jest, że po 1926 roku artykuły o Piłsudskim musiały się ukazywać, ale obowiązek nie był jedynym powodem pisania o nim; obok tekstów banalnych i zdawkowych zdarzały się też teksty głęboko emocjonalne i znacznie przekraczające niezbędne minimum. Dla żydowskich czasopism Piłsudski był niekwestionowanym i jedynym twórcą niepodległości w Polsce, a czasem nawet w całej Europie, który uchronił przed bolszewicką nawałą. Był też przywódcą, obrońcą Żydów, choć nie dość zaangażowanym, a dla syjonistów wzorem do naśladowania dla tych, którzy chcą odbudować państwo żydowskie. Jednak kult Piłsudskiego w czasopismach żydowskich miał konkretne cele polityczne. W pierwszych latach niepodległości był formą ataku na Narodową Demokrację, w okresie rządów sanacji podkreślał, że zgodnie z koncepcją Marszałka wszyscy obywatele państwa mają równe prawa, po 1935 roku służył uzasadnieniu, że obóz pomajowy dyskryminując Żydów, zdradza jego ideały.

Czasopismo: Studia Żydowskie. Almanach
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
O instrumentalnym wykorzystywaniu zasady solidarności społecznej w Polskim Ładzie

W niniejszym artykule autor analizuje projekt wprowadzenia obowiązkowej składki zdrowotnej dla osób pełniących funkcję na mocy aktu powołania, które pobierają z tego tytułu wynagrodzenie. Analiza obowiązujących oraz projektowanych przepisów pozwala autorowi podjąć się udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy projektodawca słusznie odwołuje się w uzasadnieniu projektu ustawy do zasady solidarności społecznej, stanowiącej podstawę aksjologiczną ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, czy też traktuje ją instrumentalnie, aby zrealizować doraźny cel polityczny. Ten pomysł napotkał bowiem sprzeciw środowiska organizacji pozarządowych, ponieważ zwiększy ich obciążenia finansowe. Jest to szczególnie istotne z uwagi na to, że jest to część zamierzenia politycznego zwanego Polskim Ładem.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Realizacja przez Polskę wybranych praw pracowniczych zawartych w Europejskiej Karcie Społecznej

W artykule scharakteryzowano prawa człowieka II generacji. Dokonano również analizy zakresu przedmiotowego wybranych praw pracowniczych uregulowanych w Europejskiej Karcie Społecznej oraz stopnia ich realizacji przez Polskę. Badanie objęło artykuł 1 (prawo do pracy), artykuł 2 (prawo do sprawiedliwych warunków pracy), artykuł 3 (prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy), artykuł 4 (prawo do godziwego wynagrodzenia) oraz artykuł 12 (prawo do zabezpieczenia społecznego). Ocena realizacji wyżej wymienionych przepisów Karty oparta została na konkluzjach Europejskiego Komitetu Praw Społecznych z sześciu cykli kontrolnych, począwszy od 1997 r., gdy Polska ratyfikowała Kartę, do 2014 lub 2016 r., w zależności od rozkładu cykli dla poszczególnych artykułów Karty. Badanie miało pomóc sformułować odpowiedź na pytanie, w jakim stopniu Polska wypełnia postanowienia wynikające z Karty. Przyjęto założenia teoretyczne (wywodzące się z instytucjonalizmu), iż normy uregulowane w Europejskiej Karcie Społecznej obowiązują w społeczeństwie i kształtują relacje między państwem a jednostkami.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób w okresie wczesnego rodzicielstwa

Przedmiotem pracy jest analiza zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach w związku z rodzicielstwem. Analizie poddano nie tylko kwestię podlegania ubezpieczeniom w okresie korzystania z uprawnień związanych z rodzicielstwem, lecz także same urlopy. Istotnym walorem pracy jest odniesienie do praktycznych aspektów wykorzystania tych urlopów.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Legalne zamieszkanie na terytorium państwa członkowskiego jako przesłanka stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec obywateli państw trzecich w świetle wyroku w sprawie Balandin i in., C-477/17

24 stycznia 2019 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok na podstawie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Wyrok dotyczył wykładni art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1231/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. rozszerzającego rozporządzenie podstawowe i wykonawcze na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi rozporządzeniami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie kompleksowej wykładni i właściwych przepisów prawa w tym zakresie oraz zapoznanie czytelników artykułu z argumentacją Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażoną w sprawie Balandin i in., C-477/17.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Pozasądowe metody rozwiązywania sporów między państwami członkowskimi w obszarze koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – opis dostępnych procedur

Przepisy o unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają fundamentalne znaczenie dla realizacji traktatowej zasady swobodnego przepływu osób. Stosowanie rozporządzeń nr 883/2004 i 987/2009 napotyka jednak w praktyce trudności i staje się przedmiotem sporów między państwami członkowskimi. Spory te dotyczą sposobu interpretacji przepisów unijnych bądź okoliczności faktycznych istotnych dla oceny danej sprawy. Przedłużające się, niezałatwione konflikty między administracjami państw członkowskich z jednej strony generują koszty i obciążenia dla zaangażowanych w nie instytucji, z drugiej uderzają w zaufanie obywateli i przedsiębiorców do prawa Unii Europejskiej i stawiają pod znakiem zapytania skuteczność ochrony socjalnej, którą przepisy o koordynacji mają gwarantować. Kwestia szybkiego i ostatecznego rozwiązywania sporów ma więc doniosłe znaczenie praktyczne, zarówno w sensie systemowym, jak i jednostkowym.
Spory z obszaru koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mogą być rozstrzygane w postępowaniach sądowych, prowadzonych przed sądami krajowymi lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), albo w postępowaniach pozasądowych, opartych na formule dialogu, koncyliacji, a już wkrótce także mediacji między administracjami państw członkowskich. Niniejszy artykuł ma na celu omówienie dostępnych pozasądowych metod rozwiązywania sporów między państwami członkowskimi. Zagadnienie to zasługuje na pogłębioną analizę, gdyż ostatnie lata przyniosły istotne zmiany w tej materii. Głównymi czynnikami rozwoju były nowe rozstrzygnięcia TSUE oraz powołanie do życia w 2019 r. Europejskiego Urzędu ds. Pracy.

Czasopismo: Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zarys antropologii kultury w dziele Norwida

Zakorzenienie poezji Norwida w gestach, w zachowaniach i w interakcjach stanowi antropologiczne fundamenty całej jego myśli, co pozwala zrozumieć jego filozofię pracy, słowa i litery. Interakcje są u niego infrastrukturą dyskursu, co można dostrzec w świetle nauki o zachowaniach, rozwiniętej dopiero w latach 50’ i 60’ XX wieku (Lorenz, Goffman, Hall, Berne, Turner…). Zastosowanie tych kategorii do analizy Promethidiona (1850) oraz Rzeczy o wolności słowa (1969), oraz innych wierszy (Fatum, Rozebrana), ukazuje rodzenie się człowieczeństwa ze zdumienia – czyli kształtującej się świadomości, i doświadczenia pracy, które poprzez sublimację staje się słowem. Po przyjściu Chrystusa słowo stało się siłą, co stworzyło uniwersalizm etyczny oraz perspektywę mesjanizmu pracy prowadzącej do zmartwychwstawania (samotranscendencji). Myśl Norwida, sytuująca sens metafizyczny wewnątrz antropologii człowieka, silnie wpłynęła m. in. na teologię Jana Pawła II

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Ten sam jest Bóg”. Norwid – Abd el-Kader - Ibn ‘Arabi

Przesłanie Norwidowskiego wiersza Do Emira Abd el Kadera w Damaszku z roku 1860 wykazuje niezwykłą zbieżność z myślami wyrażonymi przez Abd el-Kadera w jego wydanym po francusku dziele Rappel à l’intelligent, avis à l’indifferent. Cinsiderations philosophiques, réligieuses, historiques etc. (Paris 1858). Jest wielce prawdopodobne, że Norwid znał wskazaną publikację algierskiego bohatera narodowego, mistyka i świętego islamu. Duchowa i intelektualna bliskość tych dwóch wybitnych myślicieli XIX stulecia jest uderzająca.
Źródłem uniwersalizmu religijnego Abd el-Kadera była nauka jego duchowego mistrza, twórcy muzułmańskiego mistycyzmu i najwybitniejszego teologa sufickiego późnego islamu – Ibn ‘Arabiego.
W poezji Norwida zainicjowany został w literaturze polskiej – osadzony na solidnym fundamencie metafizycznym i na uniwersalistycznych przesłankach wyłonionych z obu tradycji – okcydentalnej i orientalnej, prawdziwy dialog świata zachodniego z arabskim Wschodem, niepomiernie przekraczający swą głębią i merytorycznością wszelkie powierzchowne mody i orientalne stylizacje tamtej epoki. Norwid i arabski Emir z Damaszku nie tylko jednogłośnie wskazywali te same zagrożenia wynikające z błędnych założeń kulturowo-cywilizacyjnych europejskiej nowożytności oraz pragnęli przemodelować ją według wzorca doskonalszego, ale także wspólnie proponowali w swych pismach, by zamknąć (wpierw mentalnie, następnie na planie dziejów) starą epokę europocentryzmu i religijnego ekskluzywizmu, a otworzyć erę nową – humanizmu światowego

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Rzecz czarnoleska” w recepcji trzeciego pokolenia romantyzmu. Na przykładzie Norwida i Lenartowicza

Artykuł podejmuje próbę syntetycznego ujęcia recepcji twórczości Jana Kochanowskiego w poezji poetów trzeciego pokolenia romantyzmu – Cypriana Norwida i Teofila Lenartowicza. Namysł nad poezją wymienionych twórców dowodzi, że Czarnolas stanowił nieoceniony wzorzec bytowania wspólnotowego w XIX wieku. Doskonale wpisywał się w romantyczną refleksję nad sensem wolności i wielkością narodu polskiego, pozostającego wówczas w niewoli. Fenomen twórczości i osoby Jana Kochanowskiego, odkryty na nowo w dziewiętnastym stuleciu, pozwalał na restytucję mitu epoki staropolskiej, na powrót do korzeni języka polskiego, na dyskusję wokół pierwszorzędnych problemów epoki. To wszystko wybrzmiewa w poezji Norwida i Lenartowicza, którzy na różne sposoby aktualizując toposy czarnoleskiej lutni, przyznawali Kochanowskiemu laur poety narodowego.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Stracone gniazdo. Norwid – Szermentowski

Artykuł stanowi próbę interpretacji zaginionego szkicu Norwida Scena symboliczna (znanego także jako Aniołowie śmierci) powstałego w połowie lat 70. XIX wieku w nawiązaniu do obrazu Józefa Szermentowskiego Stracone gniazda(1865),przedstawiającego posępny widok kieleckiej wsi, stanowiący obraz klęski narodu polskiego po upadku Powstania Styczniowego. Analiza porównawcza obu scen, uzupełniona o charakterystykę relacji łączących obu artystów, którzy w ostatnich latach życia Szermentowskiego nawiązali bliższą znajomość, pozwala wychwycić zależności rzucające nieco światła na znaczenie enigmatycznej Norwidowskiej kompozycji. W artykule wskazano trzy potencjalne tropy interpretacyjne, opierające się na przeświadczeniu o inspiracji Norwida twórczością młodszego kolegi, żadnego nie uznając za uprzywilejowany i nie rozstrzygając w sposób ostateczny tematu przedstawienia. Zarazem stwierdzono, że Scena symboliczna stanowi przykład znamiennej dla kameralnej spuścizny plastycznej Norwida dominacji wartości literackich nad walorami plastycznymi dzieła oraz ciśnienia sensów i znaczeń, których skromna warstwa rysunkowa nie jest w stanie w sposób pełny i adekwatny wyrazić.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Blade kłosy na odłogu… – nieznany wiersz Norwida

Artykuł przynosi publikację nieznanego dotąd wiersza Norwida, Blade kłosy na odłogu… Jego tekst pochodzi z wydanej przez Kazimierza Lubomirskiego partyturowej edycji dwu pieśni (druga jest autorstwa Lucjana Siemińskiego), opracowanych na głos i fortepian. Druk przypuszczalnie ukazał się na wiosnę 1851 r. Powyższa publikacja stara się odsłonić okoliczności powstania utworu, rozstrzyga także jego nieoczywistą atrybucję oraz proweniencję. Nadto pokazuje losy nieznanego dotąd utworu, który jako tekst anonimowy funkcjonował w przestrzeni domowej kultury muzycznej na przełomie XIX i XX wieku.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Norwid – Branicki – Matejko – Berezowski. Historia pewnego autografu

Artykuł poświęcony jest jednemu z niewielu autografów Norwida znajdujących się poza granicami Polski – chodzi o epigramat zatytułowany Improwizacja – wracając z Ekspozycji 1867 – w Paryżu, spoczywający w bogatych zbiorach poloników w zamku w Montrésor (Turenia, Francja), należącym od połowy XIX w. do rodziny Branickich, a obecnie zarządzanym przez rodzinę Reyów. Autor opisuje autograf, zestawia jego treść z odmienną, lepiej znaną redakcją tego utworu, zatytułowaną Improwizacja na ekspozycji, stawiając finalnie tezę, że zgodnie z kanonami sztuki edytorskiej to właśnie słabo znany wariant montresorski tekstu, jako powstały później, powinien stanowić podstawę tekstu w naukowych wydaniach twórczości Norwida. Ponadto autor artykułu analizuje kontekst zdarzeń historycznych i kulturalnych, które sprawiły, że w roku 1867 Norwid wysłał hr. Ksaweremu Branickiemu czterowiersz zestawiający ironicznie dwie postaci: malarza Jana Matejkę i Antoniego Berezowskiego, autora nieudanego zamachu na życie cara Aleksandra II.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O „odebraniu kości”, czyli ciało Cypriana Norwida i Montmorency

Uwzględniając pogrzebowy skandal związany z pochówkiem poety, zbadanie losów ciała Norwida może okazać się dość trudne, podobnie jak zbadanie całej problematyki poetyckiej „nekrografii” autora Promethidiona, jak również szeroko rozumianego funeralizmu Wielkiej Emigracji. W sensie przedstawionym powyżej, autor podąża śladami Stanisława Rośka, który badania swoje koncentrował na ciele Adama Mickiewicza i poświęcił mu monografię Zwłoki Mickiewicza. Próba nekrografii poety. Nigdy nie narodził się mit nekrograficzny związany z Cyprianem Norwidem i bardzo mało prawdopodobnym jest, aby takowy miał się pojawić w przyszłości. Ale być może warto byłoby zaryzykować stworzenie przeciwstawnego mitu w norwidologii, który można byłoby opisać przy pomocy metafory zaproponowanej przez Jean-Pierre Richarda o „odbieraniu kulturom kości (ich) ojców”. Artykuł przedstawia Norwida jako „emigranta przeciwko emigrantom” w sensie jego opozycji do propagandy pogrzebowej zwolenników stronnictwa Czartoryskich wykorzystujących cmentarz w Montmorency, Norwid podważał ich wybór, przedstawiając się jako „Norwid-Montmartczyk”.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Ludwik Norwid w świetle poszukiwania miejsca pochówku

Celem pracy jest odtworzenie okoliczności pochówku Ludwika Norwida, które do dzisiaj pozostają niejasne. Autorka stopniowo zwęża obszar poszukiwań, aby stwierdzić ostatecznie, że – podobnie jak w wypadku jego brata Cypriana – nie sposób precyzyjnie określić lokalizacji grobu. Niemniej, nieomal pewne pozostaje, że znajdował się on na Cmentarzu Powązkowskim, który – choćby w postaci obecnego grobowca rodzinnego – mógłby pełnić rolę symbolicznego miejsca pamięci.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Kuzynki Norwida: Euphemia Tudor Kleczkowska i Ketty Kleczkowska-Kierkpatrick

Artykuł omawia kontakty Cypriana Norwida z dalszą rodziną: Euphemią Tudor, córką Frederika Tudor i żoną dyplomaty Michała Kleczkowskiego, oraz Ketty Carter, żoną pułkownika Kornela Kleczkowskiego (a po jego śmieci żoną Thomasa Edwarda Kirkpatricka). Oba te małżeństwa posłużyły Norwidowi do refleksji na temat mieszanych małżeństw, zawieranych przez Polaków z Amerykankami i Angielkami. Autorka zbiera dostępne informacje na temat obu „kuzynek” Norwida, mając nadzieję, iż w przyszłości wiedza ta ulegnie poszerzeniu.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Wedle rozmaitości zmiennej kalendarza” Norwid „przemyślony”

Artykuł stanowi krytyczną ocenę jednej z najważniejszych publikacji dotyczących Norwida i jego biografii: Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida wydanej nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2007 r. Jest to obszerna publikacja o objętości 141 arkuszy wydawniczych, tj. 1816 stron (t. 1 - s. 800, t. 2 - s. 800, t. 3 - s. 216). Stanowi ona ogromne osiągnięcie poznańskiego środowiska polonistycznego. Jest to praca zbiorowa opracowana przez zespół badawczy pod kierunkiem prof. Zofii Trojanowiczowej (współautorami są: Elżbieta Lijewska, Zofia Dambek i Małgorzata Pluta, Jolanta Czarnomorska i Iwona Grzeszczak). Autor niniejszej recenzji dokonuje szeregu korekt w odniesieniu do dat i faktów, jednakże podchodzi do wyników tego olbrzymiego, zbiorowego wysiłku badawczego z dużą dozą pokory niezbędnej w dążeniu do faktów historycznych. W swoich analizach, autor wykorzystuje krytyczny aparat kontekstowy: historyczny i filologiczny. Autor dowodzi, że Kalendarz Norwida jest niezaprzeczalnie źródłem bezcennej wiedzy, ale również pokazuje, że w tego typu badaniach mamy zawsze do czynienia z „nieskończonym dziełem historii” wciąż czekającym na odkrycie.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
W stronę hermeneutyki Norwida

Recenzja przedstawia książkę P. Abriszewskiej Literacka hermeneutyka Cypriana Norwida. Zostaje ona ukazana w kontekście dotychczasowych badań nad tym problemem, a także hermeneutyki romantycznej i XIX-wiecznej, również XX-wiecznej. Rekonstrukcji poddano zaproponowaną przez autorkę rekonstrukcję zróżnicowanej i wszechstronnej hermeneutyki Norwidowskiej, związanej z kulturą, literaturą, historią i w najmniejszym zakresie – naturą; hermeneutyki łączącej się z projektem twórczym poety.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Włoskie źródła rzeźbiarskiej wyobraźni Norwida

Artykuł zajmuje się metaforyką i tematyką rzeźbiarską w twórczości literackiej Norwida na tle dziewiętnastowiecznej teorii i praktyki tej sztuki. Jako przykłady służą fragmenty trzech utworów poetyckich (Ziemia, Klaskaniem mając obrzękłe prawice…, Polka) oraz jednej noweli („Ad leones!...”). Zarysowany też zostaje problem: dlaczego tak chętnie zarówno autorzy prac badawczych o Norwidzie, jak i poeci, piszą o jego stylu pisarskim jako o stylu rzeźbiarskim.

Czasopismo: Studia Norwidiana
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo