rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Próby zdefiniowania pojęć „administracja” i „prawo administracyjne” w piśmiennictwie prawno-administracyjnym przełomu XIX i XX w.

Rozwój nowożytnych nauk prawno-administracyjnych w XIX w. pociągnął za sobą konieczność określenia ich przedmiotu badawczego oraz zdefiniowania podstawowych pojęć. Wśród tych ostatnich centralnym zagadnieniem stało się zdefiniowanie pojęć „administracja” i „prawo administracyjne” wraz z określeniem ich podstawowych cech i funkcji. Największe trudności napotykały próby zdefiniowania pojęcia „administracja” i określenia jego istoty prawnej. W literaturze przedmiotu dominowało dwojakie podejście do tego zagadnienia. Administrację próbowano określać od strony podmiotowej – jako osoby lub zespoły osób wykonujące funkcje administracyjne, organy i inne jednostki administrujące, lub od strony przedmiotowej (funkcjonalnej) – wiążąc pojęcie administracji z aktywnością tych osób, ich zespołów, organów i jednostek administrujących lub też z działalnością państwa i innych podmiotów władzy publicznej. Definicje podmiotowe łączyły pojęcie administracji z zespołem ludzi powiązanym w pewną całość organizacyjną z uwagi na wspólne cele, wyposażonym w pewien zakres uprawnień władczych. W ujęciu tym punktem wyjścia był człowiek działający w ramach szczególnego układu organizacyjnego. W ramach definicji przedmiotowych nawiązywano natomiast do różnych sfer aktywności państwa, podkreślając, że administracja to nie tylko wykonywanie ustaw, ale także działalność twórcza, będąca jedną z form realizacji funkcji państwa, polegającą na bezpośrednim, praktycznym wykonywaniu zadań państwa.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zmiany przepisów dotyczących przedawnienia wprowadzone ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Artykuł dotyczy podstawowych skutków prawnych nowelizacji Kodeksu karnego z dnia 20 lutego 2015 r. w zakresie przedawnienia karalności i przedawnienia wykonania kary. Przedstawiono zmiany wprowadzane nowelizacją, ich skutki prawne, sygnalizując dostrzeżone błędy i ewentualne potrzeby w zakresie dalszych zmian przepisów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Obowiązki pracowników samorządowych zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych – zagadnienia węzłowe

Obowiązki pracowników samorządowych, w tym pracowników samorządowych zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych, określają głównie przepisy ustawy o pracownikach samorządowych oraz – w zakresie nieuregulowanym w ustawie o pracownikach samorządowych – przepisy Kodeksu pracy. Wśród podstawowych obowiązków pracowników samorządowych ustawodawca wymienia dbałość o wykonywanie zadań publicznych oraz o środki publiczne, z uwzględnieniem interesu publicznego i indywidualnych interesów obywateli. Konsekwencją naruszenia przez pracowników samorządowych obowiązków pracowniczych może być poniesienie przez nich odpowiedzialności porządkowej, a w przypadku ciężkiego naruszenia przez pracownika samorządowego podstawowych obowiązków pracowniczych – rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kierunki zmian tożsamości polskiego prawa urzędniczego

Budowa profesjonalnej służby publicznej, działającej na podstawie aksjologicznych założeń demokratycznego państwa prawa, jest procesem złożonym i długotrwałym. Polskie doświadczenia w tym zakresie nie są znikome, gdyż geneza służby państwowej sięga okresu międzywojennego. Natomiast pierwsza (po przekształceniach 1989 r.) pragmatyka członków korpusu służby cywilnej powstała w 1996 r. i zawierała regulacje wyraźnie inspirowane polskimi doświadczeniami w tym zakresie z okresu międzywojennego, jak również rozwiązaniami zachodnioeuropejskimi. Ustawodawca na jej mocy opowiedział się za systemem kariery, budując służbę cywilną o charakterze publicznoprawnym. Sformułował także cel stworzenia tej instytucji, którym było zapewnienie w urzędach administracji rządowej zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i neutralnego politycznie wykonywania zadań państwa. Ustawa ta już dwa lata później została zastąpiona kolejną pragmatyką. W świetle ustawy z 1998 r. została przyjęta nowa koncepcja tej instytucji. Ustawodawca opowiedział się w niej za mieszanym modelem służby cywilnej, co znaczy, że model ten zawierał elementy modelu kariery i stanowisk, ale z dominującą rolą tych ostatnich. Kolejna ustawa o służbie cywilnej (z 2006 r.) w ocenie doktryny zrujnowała dotychczasowy dorobek prawodawstwa polskiego w obszarze budowy służby cywilnej. Istniejący pod jej rządami korpus został pozbawiony stanowisk kierowniczych, zlikwidowano wypracowany system organizacji służby cywilnej m.in. przez zniesienie stanowiska Szefa Służby Cywilnej oraz jego urzędu. Słusznie zatem w 2008 r. uchylono ten akt prawny, zastępując go ustawą przywracającą w szczególności to stanowisko oraz wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Niemniej ten akt prawny też zawiera istotne wady, ze względu na które nie może być w pełni pozytywnie oceniony. W ten sposób w ciągu kilkunastu lat zagadnienie to było regulowane czterema całkowicie różnymi aktami prawnymi, co narusza zasady państwa prawa oraz jakości i pewności prawa. Zmiany takie, z każdym kolejnym wejściem w życie nowej pragmatyki, wywierały negatywne skutki na praktyczne funkcjonowanie korpusu służby cywilnej, a tym samym na realizację zadań państwa.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Idea społeczeństwa informacyjnego a ogłaszanie aktów normatywnych w Polsce

Przedmiotem artykułu jest złożone zagadnienie promulgacji aktów normatywnych w warunkach społeczeństwa informacyjnego. Analiza przepisów Konstytucji RP oraz ustaw pozwala na pozytywną ocenę zasad i trybu publikacji przepisów prawnych w Polsce. W świetle standardów wynikających z zasad państwa prawnego, jawności prawa czy niedziałania prawa wstecz ogłaszanie aktów prawnych w postaci elektronicznej jest prawidłowym rozwiązaniem. Jednakże obecna polityka organów państwa, naruszająca porządek prawny, zmusza do rozpatrywania problemu publikacji aktów normatywnych w ramach nie tylko technicznych barier komputeryzacji, ale także aktualnych sporów konstytucyjnych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
O potrzebie badań nad realnym aspektem prawa (na kanwie pracy G.L. Seidlera Rozważania o normie ustrojowej)

W artykule nie zamieszczono abstraktu

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zróżnicowanie tytułu ubezpieczenia zatrudnionych członków rodziny

Zatrudnieni członkowie rodziny nie stanowią kategorii osób współpracujących jako pracownicy, tylko odrębną kategorię ubezpieczonych jako osoby współpracujące. Aby zostać zaliczonym do tej kategorii ubezpieczonych, trzeba spełniać kilka przesłanek. Po pierwsze, należy spełniać podstawowe kryteria kwalifikujące do grupy pracowników. Po drugie, pozostawać we wspólnym gospodarstwie domowym z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Przesłanka ta jest niedookreślona i budzi wiele kontrowersji, w każdym przypadku będzie indywidualnie rozpatrywana. Nie ma ona zastosowania w sytuacji zawarcia z małoletnim umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, ponieważ w takiej sytuacji małoletni ma status pracownika, a nie osoby współpracującej. W związku z powyższym zatrudnienie członków rodziny nie ma charakteru jednolitego i podlega osobnym regulacjom.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo do wynagrodzenia za pracę w świetle zasad sprawiedliwości i równości

W zakresie podstaw aksjologicznych sprawiedliwego wynagrodzenia za pracę ściera się koncepcja płacy zaspokajającej potrzeby pracownika i jego rodziny (zasada finalna) oraz koncepcja wynagrodzenia jako świadczenia wzajemnego i ekwiwalentnego (zasada kauzalna). Przejawem zasady finalnej jest przede wszystkim instytucja wynagrodzenia minimalnego; podstawą jej stosowania jest koncepcja tzw. wynagrodzenia godziwego. Zasada kauzalna wymaga upowszechnienia metod wartościowania pracy. Odrębnym aspektem wynagrodzenia sprawiedliwego jest zasada równości, której wyrazem jest zwłaszcza przepis art. 183c k.p. Powołanie się na ten przepis stanowi wstępny etap uprawdopodobnienia przez pracownika praktyk dyskryminacyjnych. Pracodawca może przeciwstawić się zarzutowi dyskryminacji, dowodząc, że kierował się obiektywnymi powodami, co stwarza przestrzeń dla uzasadnionej dyferencjacji wynagrodzeń w zakładzie pracy.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wojna a myśl polityczno-prawna Królestwa Polskiego w latach 1815–1830

Okres konstytucyjny Królestwa Polskiego był czasem względnego spokoju między wojnami napoleońskimi i powstaniem listopadowym. W rzeczywistości problematyka wojny w znacznym stopniu wyznaczała jednak horyzont dyskusji o państwie i polityce. Przedmiotem artykułu jest prezentacja poglądów na temat wojny w polskiej myśli politycznej w latach 1815–1830. Kolejno zaprezentowano poglądy środowiska ugodowego, umiarkowanego i radykalnego. Uzupełnienie analizy stanowią wybrane narracje historyczne oraz uwagi przedstawicieli nauki.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Środek karny z art. 41 § 1a k.k. Uwagi na marginesie wyroku SN z dnia 1 października 2014 roku, II KK 129/14

Artykuł dotyczy środka karnego z art. 41 § 1a k.k. Pretekstem do rozważań jest wyrok SN z dnia 1 października 2014 roku, II KK 129/14. Omawiany środek może zostać orzeczony wyłącznie wtedy, gdy sprawca popełnia czyn przeciwko wolności seksualnej pokrzywdzonego. Konstrukcja tego środka budzi wiele wątpliwości. Przepis art. 41 § 1a został dodany do pierwotnej wersji Kodeksu karnego i nie został prawidłowo wkomponowany w istniejący system środków karnych. W szczególności wątpliwości związane są z czasem trwania tego środka, jego obligatoryjnym lub fakultatywnym charakterem, możliwością orzeczenia w przypadku warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności oraz – obok kary pozbawienia wolności – innej niż terminowa, formalnymi lub materialnymi przesłankami jego orzekania.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Z Sankt Petersburga dla czytelnika zachodnioeuropejskiego – Aleksander This o prawie Rzeczypospolitej szlacheckiej

Aleksander This (1803–1864), wybitny polski prawnik czasów Królestwa Polskiego, po wybuchu powstania listopadowego znalazł się w Petersburgu. Tam zajmował się pracą naukową i w 1838 r. opublikował we francuskim czasopiśmie prawniczym „Revue etrangére et française de legislation” artykuł pt. Notice sur la coordination des lois provinciales de l’Empire de Russie. W tekście tym omówił problem kodyfikacji praw prowincjonalnych na zabranych przez Rosję ziemiach polskich podczas zaborów w końcu XVIII w. This zamieścił w nim opis i ocenę ustawodawstwa prawa polskiego w Rzeczypospolitej szlacheckiej. Omówił też systemy praw obowiązujących i ich klasyfikacje oraz próby kodyfikowania prawa od XIV do XVIII w. Ponadto szczegółowo przedstawił prawo powszechne, prawa szczególne oraz pomocnicze, jakie funkcjonowały w dawnej Polsce. Krytycznie ocenił brak skodyfikowania prawa, a zwłaszcza niedojście do skutku kodyfikacji z 1532 r. tzw. Korektury Praw i tzw. Zbioru Praw Sądowych Andrzeja Zamoyskiego z lat 1776–1780. Walorem jego publikacji było przedstawienie czytelnikom zachodnioeuropejskim problematyki dawnego prawa polskiego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Upodobania i pasje hofrata Kazimierza Chłędowskiego

W eseju została przedstawiona postać Kazimierza Chłędowskiego (1843–1920) gwoli przypomnienia jego zasług po części politycznych, lecz głównie na polu kulturoznawstwa i popularyzacji wiedzy o renesansie i baroku. Chłędowski jako urzędnik przeszedł drogę od najniższych stanowisk w administracji Austro-Węgier i Galicji jako kraju koronnego, po stanowisko ministra dla Galicji w rządzie austriackim. W trakcie swej pracy, a potem na emeryturze, stworzył kilka potężnych monografii poświęconych dziejom oraz kulturze renesansu i baroku we Włoszech i Francji. Jego prace cieszyły się wielką popularnością na ziemiach polskich oraz miały wiele nakładów i tłumaczeń, głównie w Niemczech i Skandynawii. Dziś wydaje się postacią nieco zapomnianą, stąd cel napisania tego eseju.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo równego dostępu do służby publicznej

Art. 60 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przyznaje wszystkim obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, tworząc tym samym konstytucyjne gwarancje prawa równego dostępu do służby publicznej, wyrażonego w art. 21 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na III Sesji w Paryżu 10 grudnia 1948 r. oraz w art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. Równy dostęp do służby publicznej stanowi jedno z najważniejszych praw politycznych przysługujących obywatelom, jednak określenie jego istoty i treści rodzi liczne wątpliwości. Trudności sprawia zarówno ustalenie przedmiotu tego prawa, jak i zakres zawierających się w nim uprawnień związanych z korzystaniem z dostępu do służby publicznej, w tym w szczególności z ubieganiem się o możliwość pełnienia stanowisk w tej służbie. Zasadniczym źródłem tych trudności jest brak jednoznacznego określenia zakresu pojęcia „służba publiczna”, które determinuje przedmiotowy zakres tego prawa. Pojęcie to nie posiada definicji legalnej, natomiast w doktrynie i orzecznictwie istnieją daleko idące rozbieżności co do sposobu jego rozumienia. Podobne problemy dotyczą również zdefiniowania pojęcia „dostęp”, które ma decydujące znaczenie dla określenia zakresu uprawnień wynikających z treści art. 60 Konstytucji RP. Wiele trudności wiąże się też z określeniem podmiotowego zakresu tych uprawnień, zwłaszcza kwestii możliwości korzystania z prawa równego dostępu do służby publicznej przez osoby będące jednocześnie obywatelami innych państw oraz osoby pozbawione pełni praw publicznych. Artykuł stanowi próbę uporządkowania poglądów dotyczących istoty prawa równego dostępu do służby publicznej i wskazania możliwości takiej wykładni, będącego źródłem tego prawa, art. 60 Konstytucji RP, która zagwarantuje możliwie pełną realizację wynikających z jego treści uprawnień.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
W poszukiwaniu antycznej genezy klauzul generalnych, czyli o wartościach i wartościowaniu w prawie rzymskim

Rzymscy iuris prudentes z upodobaniem używali zwrotów wartościujących, przypominających współczesne klauzule generalne, nadając prawu rzymskiemu elastyczność i ponadczasowość. W prawie prywatnym charakter takich zwrotów miały przykładowo: bona fides (dobra wiara), bonos mores (dobre obyczaje), bonum et equum (dobre i słuszne), ratio aequitatis (słuszne powody), utilitas (użyteczność), natura rerum (natura rzeczy). W prawie karnym rola klauzul generalnych była mniejsza, ale także można odnaleźć stosowne ich przykłady, jak choćby: utillitas publica (korzyść, interes publiczny) czy dolus malus (zły zamiar).

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Kilka uwag o nauczaniu społecznym papieża Franciszka

Według autora artykułu papież Franciszek, tak jak jego poprzednicy, za fundament nauczania społecznego uważa idee dignitas humana i bonum commune. To właśnie dzięki temu, że ludzie posiadają niezbywalną godność, przysługują im prawa człowieka. Papież odrzuca ideologię marksistowską i apeluje o chrześcijańskie rozumienie własności prywatnej. Silny nacisk kładzie na ochronę środowiska naturalnego i wzywa do stosowania opcji preferencyjnej na rzecz ubogich. Opowiada się też za tradycyjnym, katolickim rozumieniem rodziny jako związku mężczyzny i kobiety oraz akceptuje istniejące pomiędzy nimi różnice. W oparciu o powyższe zasadna jest teza, że nauczanie społeczne papieża Franciszka nie odbiega zasadniczo od nauczania jego poprzedników.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Uzasadnienie wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony

Artykuł dotyczy kwestii rozwiązywania umów o pracę na czas określony w świetle polskiego prawa pracy. Warto wspomnieć, że w Polsce liczba umów o pracę na czas określony wzrasta w ostatnim czasie. Przyczyną tego trendu może być to, że pracodawca, rozwiązując taką umowę, nie musi podawać przyczyny wypowiedzenia. W 2008 roku tą kwestią zajmował się Trybunał Konstytucyjny, uznając, że kodeks pracy w tym zakresie jest zgodny z Konstytucją, przy czym zostało wyrażone zdanie odrębne sędzi T. Liszcz. Opracowanie odnosi się do postulatu uzasadnienia wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, wskazując argumenty za takim rozwiązaniem, które można uznać za istotne, zwłaszcza że trwają obecnie prace nad nowelizacją kodeksu pracy. 

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zakaz konkurencji a obowiązek lojalności pracownika

Tekst jest poświęcony odpowiedzi na pytanie, czy obowiązek powstrzymania się od działalności konkurencyjnej powstaje w wyniku zawarcia umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy czy w pewnym zakresie również z obowiązywania w stosunku pracy szczególnego obowiązku lojalności, a także ocenie możliwości rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę z pracownikiem, który nie mając umowy o zakazie konkurencji, w trakcie trwania stosunku pracy podjął taką działalność.Obowiązek lojalności realizuje się w dwóch różnych relacjach: we wspólnocie zakładu pracy oraz indywidualnie w relacji pracownik – pracodawca. Powinność powstrzymania się od działalności konkurencyjnej przez pracownika, który nie ma zawartej umowy o zakazie konkurencji, nie może wynikać z ogólnego obowiązku lojalności wpisanego w relacje pomiędzy stronami stosunku pracy, ponieważ do jego powstania potrzebna jest umowa, która określa zakres tego obowiązku. Tylko w razie zawarcia umowy o zakazie konkurencji pracodawca może powołać się na obowiązek powstrzymania się przez pracownika od działalności konkurencyjnej i wyciągać z tego powodu wobec pracownika konsekwencje w postaci zwolnienia go w trybie art. 52 k.p. Każdy przypadek należy jednak oceniać indywidualnie, ponieważ w wyniku podjęcia działalności konkurencyjnej może jednocześnie dojść do złamania innego obowiązku pracowniczego w sposób, który można zakwalifikować jako zawinione i ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Republika i monarchia jako podstawowy podział ustrojów w myśli polityczno-prawnej Andrzeja Maksymiliana Fredry

W artykule opisano kluczowy dla myśli Andrzeja Maksymiliana Fredry podział ustrojowy zbudowany na zasadzie przeciwstawienia republiki i monarchii. W pierwszej części skupiono się na kwestii doktrynalnych źródeł omawianego podziału. Wskazano przede wszystkim na wpływ, jaki na Fredrę wywarły koncepcje Arystotelesa i Polibiusza. W drugiej części omówiono Fredrowską wizję republiki ze wskazaniem jej odniesienia do realiów Rzeczypospolitej. Podano tu również zasadnicze racje, które Fredro przedstawił na rzecz ustroju mieszanego. Następnie zaprezentowano Fredrowską wizję monarchii, wskazując na różnice w stosunku do ujęć klasycznych, jak również ustalono krytyczny punkt odróżniający ją od republiki, którym jest wolność. W kolejnej części poddano analizie sytuację i zadania króla w ustroju republikańskim, którą Fredro określił terminem rector. W konkluzjach wskazano, że Fredrowska konfrontacja republiki z monarchią stanowi dostosowanie klasycznej klasyfikacji ustrojów do doświadczenia siedemnastowiecznej Rzeczypospolitej i zasadniczej preferencji wolności. Dzięki temu Fredrowskie uzasadnienie republiki zbliża się już do Monteskiuszowskiego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wojna i jej skutki jako ideologiczne źródło europejskiego faszyzmu

Pierwsza wojna światowa i jej skutki stanowiły podłoże, na którym w całej Europie wyrosły ruchy faszystowskie, zarówno faszyzm włoski, jak i niemiecki nazizm, belgijski reksizm, węgierscy strzałokrzyżowcy i inni. Chociaż tylko nieliczne zdobyły władzę, wszystkie jednak odwoływały się do programu walki ze skutkami wojny, najczęściej dążąc do nowej wojny. Z jednej strony I wojna światowa, która wywołała rozpad wielkich wielonarodowych imperiów, a w której padło hasło samostanowienia narodów, wymagała zdecydowanej identyfikacji jednostki ze względu na przynależność narodową, z drugiej zaś traktat wersalski nie zawsze respektował te narodowe dążenia, jak w przypadku Słowacji, Austrii czy Węgier. Niezadowolenie z ładu powojennego było istotnym podłożem dla ruchów faszystowskich. Drugim elementem była gloryfikacja i rehabilitacja wojny jako przeciwieństwa tchórzliwego pacyfizmu, jako wspaniałej postawy narodowej. W tym duchu wychowywano młodzież, a nawet dzieci. Wreszcie – co trzeba podkreślić – większość charyzmatycznych przywódców rozmaitych ruchów faszystowskich brała udział w I wojnie światowej, odbierając ją jako wielkie przeżycie wspólnoty. Dotyczyło to nie tylko Mussoliniego czy Hitlera. Pragnienie, by ład wersalski był ładem trwałym, od początku było zatem skazane na kontestację. W tej roli wystąpili faszyści, którzy doprowadzili do II wojny światowej.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Roman Hausner (1883–1947) – wybitny administratywista Polski międzywojennej

Roman Henryk Hausner (1883–1947) był wysokiej rangi urzędnikiem państwowym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, o bogatym dorobku publikacyjnym w dziedzinie prawa publicznego. Celem niniejszego artykułu było przedstawienie biografii Hausnera w perspektywie jego kariery urzędniczej i działalności twórczej, z uwzględnieniem roli, jaką odegrał w procesie reform administracji państwowej w Polsce międzywojennej. Z jednej strony w artykule przedstawiono w ujęciu chronologicznym życie Hausnera jako urzędnika i członka szeregu komisji do spraw reorganizacji administracji publicznej w okresie międzywojennym. Z drugiej strony zaś zaprezentowano jego poglądy w zakresie podstawowych instytucji prawa administracyjnego. Te dwa elementy nie stanowią odrębnych części artykułu, ponieważ praca w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i działalność pisarska Hausnera zostały przedstawione jako pewna całość. Taki obraz tworzy bowiem biografia bohatera niniejszego tekstu, który praktyczny aspekt swojej pracy jako urzędnika ściśle łączył z problematyką swojej działalności twórczej. Autor artykułu postawił tezę, że Hausner jako współtwórca ważnych projektów aktów prawnych, propagator daleko idących reform w dziedzinie ustroju administracji państwowej i płodny twórca może być uznany za znaczącą postać międzywojennej doktryny prawa administracyjnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne