rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Współczesna dramaturgia w poszukiwaniu mitu: Lipiec Iwana Wyrypajewa oraz Zbombardowani Sarah Kane

Elena Kurnat
        Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Poland
        prz.rus@op.pl
         
        WSPÓŁCZESNA DRAMATURGIA W POSZUKIWANIU MITU: LIPIEC IWANA WYRYPAJEWA ORAZ ZBOMBARDOWANI SARAH KANE
        Streszczenie
        W artykule podjęto próbę przeanalizowania strategii pisarskiej dwóch czołowych przedstawicieli współczesnego procesu literackiego: rosyjskiego dramaturga, aktora, reżysera filmowego i teatralnego, Iwana Wyrypajewa (monodram Lipiec) oraz Sarah Kane, angielskiej dramatopisarki, przedstawicielki nurtu teatralnego New Brutalism, czyli tzw. In-yer-face-theatre (dramat Zbombardowani). oba dramaty zbliża problem duchowego kryzysu tożsamości, zrealizowany w świetle antropologicznej koncepcji ciała jako źródła wiedzy na temat społeczeństwa. Łącząca oba teksty estetyka szoku oraz wszechobecna przemoc niosą w sobie zarówno filozoficzny, jak i rytualny potencjał. Narzędziami rytuału pozwalającymi doświadczyć go w sposób bezpośredni stają się słowo i rytm. Kulminacyjny element utworów wyznaczają akty kanibalizmu, które odwołując się do figur mitologicznych, stanowią kolejne stopnie inicjacji bohaterów realizujące metaforę katharsis. W tym ujęciu kanibalizm staje się częścią rytuału ofiarnego, którego cykliczność i powtarzalność sprawia, że akcja nabiera wymiaru symboliczno-wertykalnego i liminalnego, co w zestawieniu ze społecznym porządkiem pozwala dostąpić oczyszczenia.
        THE CONTEMPORARY DRAMA SEARCHING FOR THE MYTH: JULY BY IVAN VYRYPAJEW AND BLASTED BY SARAH KANE
        Summary
        The article makes an attempt to analyze the writing strategy of two leading representatives of the contemporary literary process: dramatist, actor, film and theatre director Ivan Vyrypaev (based on his monodrama July ) and Sarah Kane - an English playwright, representative of the New Brutalism, so called In-yer-face-theatre (based on her drama Blasted). These two texts join in the consideration of the philosophical problem of the spiritual crisis of identity presented in the light of anthropological concept of the body as a source of knowledge of the society. The aesthetics of shock, the intensity of violence, present in both texts, carry both philosophical and ritual potential, whereas word and rhythm become instruments through which the ritual can be directly experienced. Pivotal moments in both pieces are acts of can-nibalistic violence, which through reference to the mythological figures define consecutive grades of initiation of the main characters, thus realizing the metaphor of cleansing. In this presentation cannibalism becomes a part of a sacrificial ritual, whose cyclical and obstinate nature lends to the plot a symbolical, vertical and liminal dimension which in turn, with a view to social order, allow the attainment of catharsis.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Stalin i Wanda Wasilewska: dialog limitowany (1940) .

STALIN I WANDA WASILEWSKA: DIALOG LIMITOWANY (1940)
        Streszczenie
        W latach 1939–1940 mało znana polska pisarka Wanda Wasilewska, która przyjęła radzieckie obywatelstwo, została kanonizowana na „wybitnego pisarza radzieckiego”. Zainteresowanie Stalina Wasilewską było podyktowane tym, że tzw. polski problem coraz bardziej zajmował uwagę rządu radzieckiego w sferze planowania strategicznego. W Kremlu poszukiwano w tym zakresie nowych konstruktywnych pomysłów. Inicjatywa Wasilewskiej związana z ograniczeniem dyskryminacji mniejszości polskiej (a dokładniej - lojalnej wobec ZSRR części Polaków w Zachodniej Ukrainie), postawienie problemu polskich kadr oraz wydobywanie optymistycznych dla Polaków symboli, miała dla władz radzieckich bardzo perspektywiczny charakter. Jest jednak oczywiste, że kontakty Wasilewskiej ze Stalinem, które nagle obdarzył ją zaufaniem, nie mogły istotnie wpłynąć na stosunek władz lokalnych do polskiej mniejszości.
        STALIN AND WANDA WASILEWSKA: CONTROLLED DIALOGUE (1940)
        Summary
        In 1939–1940, Wanda Wasilewska, a relatively unknown Polish writer who accepted Soviet citizenship has been crowned as a ‘prodigy Soviet writer’. Stalin’s interest in Wasilewska was motivated by the fact the the so-called Polish problem gradually came to occupy more attention of the Soviet government in terms of strategic planning. The Kremlin was out to fi nd new, constructive ideas in this area. Wasilewska’s initiative aimed at limiting the discrimination of the Polish minority (or more precisely: the part of Western-Ukrainian Poles who were loyal to the USSR), raising the problem of the Polish establishment and the uncovering of symbols that were optimistic for the Poles, were all auspicious decisions for the Soviet government. Nevertheless, it is clear that Wasilewska’s contacts with Stalin  - who suddenly accordeed her with trust - could not signifi cantly infl uence the attitude of the local authorities towards the Polish minority. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O zdaniach z subiektem lokatywnym

O ZDANIACH Z SUBIEKTEM LOKATYWNYM
        Streszczenie
        Artykuł jest próbą przedstawienia konstrukcji, w których człon lokatywny wypełnia rolę subiektu, nazywając miejsce, któremu przypisuje się jakąś cechę. Materiał językowy pochodzi z rosyjskich teks-tów należących do reproduktywnego rejestru mowy (opowiadania). Analiza została przeprowadzona w oparciu o główne idee koncepcji gramatyki funkcjonalno-komunikacyjnej Galiny Zołotowej.
        SENTENCES WITH A LOCATIVE SUBJECT
        Summary
        The article is an attempt to present the structures in which the locative element plays the role of the subject, naming the place which a certain feature is attributed to. The lexical material comes from Russian texts belonging to the reproductive register of the speech (the narrative). The analysis was based on the main ideas of Galina Zolotova’s functional grammar concept.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Analiza strukturalno-semantyczna nagłówków zamieszczanych w rosyjskiej prasie młodzieżowej

ANALIZA STRUKTURALNO-SEMANTYCZNA NAGŁÓWKÓW ZAMIESZCZANYCH W ROSYJSKIEJ PRASIE MŁODZIEŻOWEJ
        Streszczenie
        Artykuł poświęcony jest analizie nagłówków występujących w popularnych rosyjskich czasopis-mach dla młodzieży. Autorka zwraca uwagę na to, że nagłówki są narzędziem walki o czytelnika, oraz że na pierwszy plan wysuwa się ich funkcja pragmatyczna. Charakteryzując się duża ekspresywnością, nagłówki przypominają slogan reklamowy mający na celu przekonanie potencjalnego czytelnika do wybrania danego tekstu. W celu przyciągnięcia uwagi młodego adresata nagłówki są uatrakcyjniane za pomocą gier języ-kowych oraz użycia – w postaci kanonicznej bądź zmodyfi kowanej – znanych cytatów, popularnych tytułów, stereotypów językowych (przysłów, powiedzeń, frazeologizmów, skrzydlatych słów), slangu młodzieżowego i anglicyzmów. Obok nowych środków ekspresji, aktualizujących formę i treść na-główków, występują również typowe sposoby konstruowania nagłówków.
        A STRUCTURE-SEMANTIC ANALYSIS OF HEADLINES IN THE RUSSIAN YOUTH PRESS
        Summary
        The article is dedicated to headlines in Russian magazines aimed at teenagers. The author observes that headlines, with their pragmatic function, are a means of gaining readers. Being so telling and expressive, headlines resemble advertising catch-phrases, which only adds to their effectiveness. In order to attract young readers, headlines are glamorised by word plays as well as original or modifi ed quotes, titles, phraseological units, proverbs, anglicisms and slang. Apart from new means of expression, typical methods of composing headlines are used as a way of updating their form and content.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Dorota Chudyk: Semantyka i łączliwość przysłówków gradualnych w języku rosyjskim w porównaniu z ekwiwalentami polskimi

Dorota Chudyk: Semantyka i łączliwość przysłówków gradualnych w języku rosyjskim w porównaniu z ekwiwalentami polskimi. Rzeszów 2006

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Roald Mandelsztam - poeta rosyjskiego undergroundu

ROAL’D MANDEL’SHTAM - A POET OF RUSSIAN UNDERGROUND
        Summary
        The article represents a sketch about the life and work of not so widely known poet Roal’d Charl’sovich Mandel’shtam (1932–1961), one of those who is considered to be the father of the Russian poetic underground. His creative work is remarkably infl uenced by the Silver Age culture, and his unique poetry is marked by the liberal combination of lyricism and tragic character, heroic spirit and subtle irony.
        ROALD MANDELSZTAM - POETA ROSYJSKIEGO UNDERGROUNDU
        Streszczenie
        Artykuł jest szkicem o życiu i twórczości zapomnianego, przedwcześnie zmarłego poety, jednego z rosyjskich poets maudits, reprezentanta rosyjskiego undergroundu z przełomu lat 50. i 60. XX wieku.(1932–1961). Odnowił on w swej oryginalnej twórczości przerwaną w ZSRR więź z kulturą Srebrnego wieku, wykorzystując w szczególności poetyckie do-świadczenia Lwa Gumilowa. Tragizm i liryzm, podniosłość i ironia, heroizm i psychiczna zapaść, rozważania o Bogu i wieczności a tuż obok szara, plugawa codzienność - oto cha-rakterystyczne cechy i motywy tej poezji, niekiedy dorównującej talentem utworom Osipa Mandelsztama, z którym Roalda łączy jedynie nazwisko. 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
ŚRODKI EKSPRESJI W TYTUŁACH PRASY BULWAROWEJ (NA PRZYKŁADZIE JĘZYKÓW ROSYJSKIEGO, CZESKIEGO I ANGIELSKIEGO)

ŚRODKI EKSPRESJI W TYTUŁACH PRASY BULWAROWEJ (NA PRZYKŁADZIE JĘZYKÓW ROSYJSKIEGO, CZESKIEGO I ANGIELSKIEGO)
        Streszczenie
        Celem artykułu jest analiza środków ekspresji w tytułach rosyjskiej, czeskiej i angielskiej prasy bulwarowej.Autorka wyszła z ogólnego założenia, że w stylu publicystycznym współistnieją dwie funkcje - informacyjna i perswazyjna, kształtowane przez ogólną sytuację społeczno-polityczną (np. podział na prasę „poważną” i bulwarową we współczesnych środkach masowego przekazu w Federacji Rosyjskiej). W materiale czeskim został scharakteryzowany chwyt intymizacji w formie dialogu potocznego, w językach rosyjskim i angielskim opisany kalamburowy sposób użycia języka.Zdaniem autorki, w języku czeskim dominuje funkcja fatyczna (bezpośrednie oddziaływanie), natomiast w rosyjskim i angielskim funkcja poetycka (gra z językiem, oddziaływanie uwarunkowane przez kontekst).
        MEANS OF EXPRESSION IN HEADLINES OF TABLOID PRESS IN RUSSIAN, CZECH AND ENGLISH
        Summary
        the present paper is devoted to the characteristics of specific means of expressivity employed in the headlines of Russian, Czech and English tabloids. treatment of publicist style is based on the thesis of co-occurence of two contrastive functions (information, persuasion) subject to influence of the general social and political situation (e.g. the differentiation between quality and tabloid press in contemporary Russia). In Czech, intimization of spoken colloquial discourse is observed. In Russian and English, inconventional treatment of language is highlighted (wordformation, allusions). thus, fatic function appears to prevail in Czech tabloids (direct persuasion) whereas poetic function is typical of Russian and English tabloids (indirect, multilevel persuasion). 

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Zofi a Czapiga: Rosyjskie operatory metatekstowe i ich polskie odpowiedniki

Zofi a Czapiga: Rosyjskie operatory metatekstowe i ich polskie odpo-wiedniki. Rzeszów 2006

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Transformacja grackiej mitologii w baśniowym obrazie Baby Jagi

TRANSFORMACJA GRECKIEJ MITOLOGII W BAŚNIOWYM OBRAZIE BABY JAGI
        Streszczenie
        W artykule zostało wykorzystane mitologiczne podejście umożliwiające ujawnienie nowych źródeł pochodzenia bajkowej postaci Baby Jagi. Podstawą mitologicznej analizy posłużyła teoria wybitnego folklorysty rosyjskiego Władimira Proppa dotycząca pochodzenia i kształtowania się postaci i motywów w bajce magicznej. Na podstawie tekstów rosyjskiej bajki magiczne autorka udowadnia, że najbardziej wyrazista i wszechstronna postać ro-syjskiego folkloru i motywy z nią związane mają swoje korzenie w micie. Baba Jaga jest utożsamiana z postaciami mitologii greckiej zgodnie z funkcjami, rolą jaką odgrywa w ro-syjskiej bajce magicznej oraz charakterystycznymi atrybutami. Jej postać jest równoznaczna z odważnym i pomocnym ludziom Prometeuszem, mrocznym Charonem z zaświatów oraz piękną i wojowniczą Afrodytą. Bajkowa Baba Jaga w szczególny sposób połączyła w sobie cechy przeciwległych postaci z mitologii greckiej. Przedstawiona w artykule interpretacja Baby Jagi potwierdza, że korzenie tej bajkowej postaci sięgają bardzo odległych czasów. Wykorzystane w artykule mitologiczne podejście do analizy Baby Jagi i jej stałych atrybu-tów sprzyja głębszemu zrozumieniu jej istoty oraz maksymalnie uzupełnia i wzbogaca ten wyrazisty i wieloznaczny obraz folkloru rosyjskiego.
        TRANSFORMATION OF GREEK MYTHOLOGY IN A FAIRYTALE PICTURE OF BABA JAGA
        Summary
        The article applies mythological approach that enables to reveal new sources of Baba Yaga’s origin. A mythological analysis was based on the Russian folklorist Vladimir Propp’s theory on the origins and the development of characters and motifs in a “magic tale”. The author of the article on the basis of Russian texts of “magic tale” proves that Baba Yaga, the most distinctive and versatile fi gure in Russian folklore, together with attached to that fi gure motifs have its roots in a myth. Baba Yaga is identifi ed with the characters from Greek mythology in accordance with the role she plays in the Russian “magic tale” with all the attributes characteristic for that genre. The witch is equivalent to courageous and helpful Prometheus, to tenebrous Charon from the beyond and beautiful and belligerent Aphrodite. In fairy tales Baba Yaga combined in herself the features of the opposing characters from Greek mythology. The interpretation of Baba Yaga presented in the article confi rms the fact that fairy-tale fi gure has its roots in distant times. A mythological approach applied to the analysis of Baba Yaga’s character and her fi xed attributes creates favourable conditions for a far better understanding of her personality and enriches as much as possible that distinctive and ambiguous image of the Russian folklore.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Tendencja do oszczędności w systemie aspektualnym czasownika rosyjskiego

TENDENCJA DO OSZCZĘDNOŚCI W SYSTEME ASPEKTUALNYM CZASOWNIKA ROSYJSKIEGO
        Streszczenie
        Struktury gramatyczne z wykładnikami aspektualnymi są rozpatrywane w niniejszej pracy w powiązaniu z ich wzorami kognitywnymi. Optymalne struktury gramatyczne wykazują maksymalną zgodność z ich kognitywnymi korelatami. Takie struktury są charakteryzowane przez minimalne obciążenie zdolności językowej nosiciela języka. W zakresie aspektualności gramatycznej optymalne są ikoniczne paradygmaty perfektywacji, które we współczesnym języku rosyjskim wypierają nieoptymalne kontraikoniczne paradygmaty wtórnej imperfek-tywacji i nieikoniczne paradygmaty synkretyczne. W obrębie aspektualności leksykalnej kontekstualne i syntaktyczne wskaźniki aspektualności, które posiadają tylko jedne znaczenie akcjonalne (to znaczy znaczenie rodzaju czynności) są mniej skomplikowane niż wykładniki morfologiczne (to znaczy prefi ksy i sufi ksy), które łączą informację aspektową i informa-cję akcjonalną. Z tego powodu struktury gramatyczne ze wskaźnikami kontekstualnymi i składniowymi są optymalne i dlatego też preferowane. Udział takich struktur optymalnych w zasobie środków wyrażania znaczeń aspektualnych ciągle w języku rosyjskim wzrasta.
        THE TENDENCY TOWARDS ECONOMY IN THE ASPECTUAL SYSTEM OF THE RUSSIAN VERB
        Summary
        Grammatical structures with aspectual markers are considered here in relation to their cog-nitive prototypes. Optimal grammatical structures exhibit maximal correspondence with their cognitive models. Such structures are characterized by a minimal strain on the native speaker’s linguistic abilities. In the sphere of grammatical aspectuality, iconic paradigms of perfec-tivization are optimal. In present-day Russian, they are ousting non-optimal countericonic paradigms of secondary imperfectivization as well as non-iconic syncretic paradigms. In the fi eld of lexical aspectuality, contextual and syntactic markers with a single actional meaning are simpler exponents of aspectuality than morphological markers, the latters combining the information with respect to the aspect and the Aktionsart. That is the reason why grammatical structures with contextual and syntactic indicators of aspectuality are optimal and therefore preferable. As far as the repertoire of the means of expression of aspectuality is concerned, the share of such constructions is constantly increasing in contemporary Russian.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Innowacyjny projekt internetowy. Multimedialny słownik lingworealioznawczy „Rosja”

Artykuł niniejszy to analiza słownika elektronicznego Multimedialny słownik lingworealioznawczy „Rosja”. Innowacyjny projekt internetowy. Autorka porównuje go z jego papierową wersją z 2007 roku. Na podstawie artykułu hasłowego „stary styl” zwrócono uwagę na podobieństwa i różnice obu projektów. Szczególnej analizie poddane zostały cechy typowe dla słowników elektronicznych: hipermedialność, interaktywny charakter oraz ukierunkowanie na użytkownika.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Bachtin i Kristeva: o problemie pamięci literatury

BACHTIN I KRISTEVA: O PROBLEMIE PAMIĘCI LITERATURY
        Streszczenie
        Autorka przeprowadza weryfi kację aparatu pojęciowego, który znajduje szerokie ale nieprecyzyjne zastosowanie we współczesnym literaturoznawstwie. Podejmuje próbę od-powiedzi na pytanie o treść, granice i zakres semantyczny takich terminów, jak „dialog” (Bachtin) i „intertekstualność” (Kristeva). Porównując obie te kategorie, autorka dochodzi do wniosku o konieczności włączenia jeszcze jednego pojęcia - uniwersalnej kategorii „pamięci twórczości literackiej”, otierającej nowe możliwości rozwoju narzędzi analitycz-nych w tym obszarze badań.
        BAKHTIN AND KRISTEVA: TO THE PROBLEM OF THE MEMORY OF LITERATURE
        Summary
        The article is devoted to researching the key categories of the contemporary literary criticism. It is aimed at outlining difference and similarity of the basic concepts by Bakhtin (dialogue) and Kristeva (intertextuality). As a result the author comes to the conclusion that for solving the problem one have to refer to the “third” universal category - memory of literature. This category reveals new ways of promoting literary analysis and helps to correct our development in this area.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nazwy partii politycznych w przekładzie polsko-rosyjskim i rosyjsko-polskim

NAZWY PARTII POLITYCZNYCH W PRZEKŁADZIE POLSKO-ROSYJSKIM I ROSYJSKO-POLSKIM
        Streszczenie
        Celem artykułu jest zaprezentowanie sposobów tłumaczenia nazw partii politycznych w prasie rosyjskiej i polskiej. Autorka zwraca uwagę na trudności przy zastępowaniu po-szczególnych części wspomnianych nazw ich bezpośrednimi odpowiednikami leksykalnymi. Poza tym zostały przedstawione także inne sposoby wprowadzania do tekstu nazw partii politycznych, takie jak abrewiacja w języku wyjściowym lub docelowym oraz transkrypcja przekładowa.
        THE NAMES OF POLITICAL PARTIES IN POLISH-RUSSIANAND RUSSIAN-POLISH TRANSLATION
        Summary
        The aim of the article is to present the methods of translation of the names of political parties in Russian and Polish press. The author focuses on diffi culties of replacing several parts of the names by their lexical equivalents. Besides the other methods of introduction the names of political parties into the text such as abbreviation in the source and target language and transcription have been presented.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Nowy typ duchownego w powieści O. Zabytogo Велено приискивать

NOWY TYP DUCHOWNEGO W OPOWIEŚCI O. ZABYTEGO WIELENO PRIISKIWAT’ (PRZYKAZANO WYSZUKAĆ)
        Streszczenie
        Reformy, które miały miejsce w Rosji w latach 60. XIX wieku, wpłynęły w znaczący sposób także na duchowieństwo, doprowadzając do pojawienia się  tzw. nowego typu duchownego, charakteryzującego się świeckością i liberalizmem w  światopoglądzie i wyglądzie zewnętrznym. W artykule przeanalizowany jest jeden z pierwszych utworów literackich, którego głównym bohater em został taki właśnie typ księdza. Szczególny nacisk położony został na sposób wprowadzenia do literatury nowych zjawisk społecznych, z wykorzystaniem chwytów i technik wypracowanych przez szkołę naturalną.
        NEW TYPE OF CLERGYMAN IN O. ZABYTY’S STORY VELENO PRIISKIVAT’
        Summary
        Reforms which took place in Russia in the sixties of 19th century had a serious impact on Orthodox clergy. It resulted in „a new type of clergyman” appearing. A tendency to be more secular and liberal in the outlook and appearance was distinctive for this type of clergyman. The article treats of one of the fi rst literary work where the main hero is one of „the new clergymen”.  The most important problem is the way of introducing new social phenomena to the literature, using tricks and techniques common for the Natural School.

Czasopismo: Przegląd Rusycystyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii