rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Koncepcja pracy w szkole niedzielnej – analiza wykładów ks. Karola Kotuli wygłoszonych na szkoleniu nauczycieli szkoły niedzielnej w Ustroniu w 1928 roku

Artykuł „Koncepcja pracy w szkole niedzielnej – analiza wykładów ks. Karola Kotuli wygłoszonych na szkoleniu nauczycieli szkoły niedzielnej w Ustroniu w 1928 roku” traktuje o koncepcji pracy ks. Kotuli w tejże szkole na podstawie jego wykładów (opublikowanych w broszurze pt. Metodyka pracy w Szkółce Niedzielnej), które zostały napisane w odniesieniu do myśli niemieckiego pedagoga Johanna Heinricha Schürena (1801-1874). Celem artykułu jest nakreślenie koncepcji pracy w szkole niedzielnej według ks. Kotuli z wyszczególnieniem następujących tematów: istota szkoły niedzielnej, dziecko jako uczestnik tejże szkoły, organizacja zajęć, wykorzystywane metody oraz nauczyciel i jego praca. Struktura artykułu składa się z pięciu części. W pierwszej podjęto kwestię terminologii związanej ze szkołą niedzielną, dla określenia której używa się zamiennie zarówno określenia „szkółka niedzielna” jak i „nabożeństwo dla dzieci”. Druga część poświęcona została życiu i działalności ks. Kotuli ze szczególnym uwzględnieniem jego zaangażowania w rozwój szkoły niedzielnej w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce. Następnie opisano okoliczności wygłoszenia przez ks. Kotulę wykładów – był to sześciodniowy kurs dla  nauczycieli szkoły  niedzielnej w Ustroniu w 1928 roku. Dla zrozumienia tła powstania wykładów istotne jest również odwołanie się do życia i działalności J.H. Schürena, jak również do jego dzieła pt. Gedanken über den Religions-Unterricht der Christlichen Volksschule (1888), czemu została poświęcona część czwarta. Natomiast ostatnia zawiera charakterystykę koncepcji pracy w szkole niedzielnej ks. Kotuli sporządzoną według już wyżej wymienionych tematów z równoczesnym podkreśleniem odwołań do niemieckojęzycznego działa J.H. Schürena.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
O rolach kobiet w Starym Testamencie

Autor dokonuje przeglądu ról społecznych, w jakich ukazywane są kobiety na kartach Biblii Hebrajskiej. Najczęściej były one podporządkowanymi mężczyznom matkami, żonami i córkami. Pełniły jednak prawie wszystkie – z wyjątkiem kapłańskich – funkcje społeczne, przy czym sięganie po dziedziczny urząd króla zostało ocenione jednoznacznie negatywnie. W pozostałych sytuacjach działalność kobiet oceniana jest według takich samych kryteriów co aktywność mężczyzn. Kobiety nie pozostawały zamknięte w tradycyjnych rolach, ale wykraczały poza nie, zdobywając uznanie. Poemat z Prz 31,10 31 oraz opowiadania o stworzeniu i ogrodzie Eden (Rdz 1-3) są m.in. wynikiem refleksji nad pozycją kobiet w patriarchalnych świecie. W Starym Testament do głosu dochodzi krytyka patriarchalnej organizacji społecznej, która nie odpowiada stwórczym zamierzeniom Boga.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kwakryzm liberalny jako odpowiedź na współczesną wielość kulturowo-religijną

Kwakryzm powstał w połowie XVII wieku jako odpowiedź na zamęt religijny. Współczesny kwakryzm liberalny może być odpowiedzią na podobny zamęt, z tym jednak że obecnie rozszerzony na religie i światopoglądy pozachrześcijańskie. Platformą służącą znalezieniu jedności ponad wszelkimi sprzecznościami jest milczenie, które stanowi istotę kwakierskiego kultu i które jest punktem wyjścia dla doświadczenia mistycznego. Kwakryzm liberalny może być modelem duchowości jednoczącej rozmaite formy światopoglądowe, gdyż od wielu dekad taki model w swoim własnym funkcjonowaniu realizuje, gromadząc osoby o różnych, często sprzecznych światopoglądach. Zgromadzenie w jednej grupie wyznaniowej osób o różnych światopoglądach uniemożliwia również żywienia poczucia wyższości wobec osób inaczej wierzących, co zdaje się zwyczajną praktyką w tradycyjnych religiach. Akceptacja we własnym gronie dowolnych światopoglądów umożliwia odrzucenie dawnego podziału na sacrum i profanum, sacrum, w którym toczy się życie religijne sensu stricte i świat profanum, który nie w pełni należy do obszaru boskiego oddziaływania. Postulat kwakryzmu, aby koncentrować się na doświadczeniu, raczej niż na doktrynie, mógłby zamienić obecny, wątły dialog międzyreligijny na wspólne poszukiwanie prawdy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Chrześcijańska lektura Starego Testamentu w kluczu symboliki literackiej

Artykuł rozpoczyna ogólne wprowadzenie do hermeneutycznego zjawiska symboliki literackiej i jej zastosowania w interpretacji Biblii. Następnie przedstawiamy trzy przykłady symbolicznej interpretacji Starego Testamentu zaczerpnięte z różnych epok i tradycji wyznaniowych: Grzegorza z Nyssy, Marcina Lutra i papieża Franciszka. Kolejnym krokiem jest refleksja nad miejscem symbolicznej interpretacji Starego Testamentu w kontekście chrześcijaństwa. Na koniec przedstawiamy szereg kryteriów symbolicznej interpretacji Biblii.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Urząd pastora w regulacjach prawnych głównych Kościołów ewangelikalnych w Polsce

Artykuł omawia prawne zagadnienia statusu pastora w polskich ewangelikalnych wspólnotach kościelnych: Kościele Zielonoświątkowym, Kościele Chrześcijan Baptystów, Kościele Chrystusowym w RP, Kościele Bożym w Chrystusie, Kościele Wolnych Chrześcijan, Kościele Ewangelicznych Chrześcijan i Kościele Chrześcijan Wiary Ewangelicznej. Służba pastora ukazana jest pod kątem wymogów powołania duchownego, jego zadań i obowiązków.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Świętego Klemensa z Aleksandrii pogląd na apokatastazę

Temat apokatastazy jest jednym z ważniejszych i jednocześnie kontrowersyjnych problemów teologicznych w nauce chrześcijańskiej. Zagadnienie to funkcjonuje jako tzw. teologumena, czyli osobista opinia teologiczna, która nie zyskała powszechnej aprobaty w oficjalnej nauce Kościoła. Apokatastaza od wieków porusza jednak serca i umysły licznych teologów, filozofów, pisarzy, mistyków i poetów. Wielu z nich konfrontując powszechną wolę zbawczą Boga z poglądem, że grzesznicy zostaną skazani na wieczne męki piekielne, zostało oskarżonych o herezję. Najbardziej znaną postacią spośród nich jest Orygenes (ok. 185 – ok. 254), z imieniem którego bywa zwykle łączona nauka o apokatastazie. To on nadał jej określony kształt, a także sformułował spójne uzasadnienie. Chrześcijańska nauka o apokatastazie sięga jednak czasów wcześniejszych. Jednym z pisarzy wczesnochrześcijańskich, w którego spuściźnie twórczej można odnaleźć wiele sformułowań odnoszących się do idei powszechnego zbawienia, był, zaliczany w poczet Ojców Kościoła, Tytus Flawiusz Klemens, znany jako święty Klemens Aleksandryjski (ok. 140 – ok. 215). Lektura pism Aleksandryjskiego scholarchy pozwala ponad wszelką wątpliwość stwierdzić w nich wyraźną obecność idei apokatastasis ton panton, zarówno w wymiarze kosmicznym, jak i osobowym. Można zaryzykować tezę, że był on pierwszym chrześcijańskim teologiem i filozofem, który zmierzał w kierunku uniwersalistycznej koncepcji zbawienia. W jego dziełach przyjęła ona formę uniwersalistycznej teorii Bożej pedagogii, której celem ostatecznym jest, aby „Bóg był wszystkim we wszystkim” (1 Kor 15,28).

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Z życia prawosławnej emigracji gruzińskiej w międzywojennej Polsce na przykładzie rodziny Bagrationich

Po utracie niepodległości przez Gruzję w 1921 roku duża część emigracji, wojskowi i cywile, trafiła do Polski. Ich losy w międzywojennej Polsce wciąż są przedmiotem badań uczonych. Na szczególną uwagę zasługuje emigracja cywilna. Przedmiotem publikacji są losy jednej prawosławnej rodziny emigrantów gruzińskich – Bagrationich. Szczególna uwaga została skupiona na Mikołaju Bagrationim, który kształcił się, ożenił, zmarł i został pochowany w Warszawie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Historia powstania tekstu/ów Biblii hebrajskiej - szkic

Historia sporu Abrahama z Bogiem o Sodomę i Gomorę (Rdz 18,16-33) traktowana jest nierzadko jako przykład skuteczności modlitwy wstawienniczej. Artykuł pokazuje, że opowiadanie o zniszczeniu Sodomy i Gomory należy rozumieć jako pochwałę Bożej sprawiedliwości. Boże działanie determinowane jest przez jego miłosierdzie, a karanie wynika z troski o pokrzywdzonych i z pragnienia położenia kresu popełnianej niesprawiedliwości. Artykuł omawia także historię redakcji perykopy oraz przedstawia jej podstawowe żydowskie i chrześcijańskie interpretacje.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
René Girard jako interpretator Biblii

René Girard francuski antropolog kulturowy, pracujący w Ameryce jest autorem koncepcji wyjaśniającej nieświadome posługiwanie się mechanizmem kozła ofiarnego w przypadku rozmaitych kryzysów społecznych. Pozbycie się kozła ofiarnego pozornie przywraca ład w społeczeństwie, ale w późniejszym okresie następuje jego sakralizacja i w ostateczności może powstać nowa religia. W dziejach opisywanych na kartach Biblii również dochodzi do wykorzystania tego mechanizmu. Lecz w nich również ten mechanizm zostaje ujawniony. Tamże pokazuje się również, że możliwe jest też rozwiązanie kryzysu bez użycia przemocy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Biblijna ekumenia hermeneutyk. Pytanie o specyfikę wczesnochrześcijańskiej egzegezy biblijnej

Autor artykułu pyta o specyficzne cechy wczesnochrześcijańskiej egzegezy biblijnej. Przedstawia wpierw zwięźle metody i zasady egzegezy żydowskiej czasów Nowego Testamentu, jako hermeneutyczne tło egzegezy chrześcijańskiej. W drugiej części zajmuje się sposobami interpretacji Biblii żydowskiej w nauczaniu Jezusa i apostołów, posługujących się żydowskimi metodami egzegetycznymi, ale także chrystologicznym wykładem Pism, jak dokumentuje to Nowy Testament. W ostatnim punkcie omówione są wyznaczniki wczesnochrześcijańskiego wykładu Biblii żydowskiej. Autor wymienia trzy cechy główne: charakter chrystologiczny, teologiczny i pneumatologiczny. W Piśmie Świętym nie ma sporów o metodologię biblijną, przeciwnie, można mówić o biblijnej ekumenii hermeneutyk, natomiast obecne są w niej żywe dyskusje na temat prawd Bożych, jaka jest wola Boża i jak najlepiej Bogu służyć. Z punktu widzenia współczesnych dyskusji hermeneutycznych najbardziej interesującą cechą wczesnochrześcijańskiej egzegezy biblijnej jest jej teologiczny i zaangażowany charakter, jej charakter normatywny, a nie deskryptywny, by posłużyć się terminologią teologiczną. Postulowana przez papieża Benedykta XVI hermeneutyka wiary, łącząca egzegezę historyczną i egzegezę teologiczną, nawiązuje do tej wielkiej tradycji hermeneutycznej egzegezy wczesnochrześcijańskiej.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Hermeneutyka biblijna Marcina Lutra: sens dosłowny a interpretacja chrystologiczna na przykładzie Iz 52,13-53,12

W artykule postawiono pytanie o to, czy i w jaki sposób M. Luter ujmował napięcie pomiędzy znaczeniem dosłownym tekstów biblijnych (przede wszystkim starotestamentowych) i ich chrystologiczną interpretacją oraz jakie znaczenie ma dzisiaj jego interpretacja Starego Testamentu. Przedstawiono zasadnicze elementy hermeneutyki biblijnej M. Lutra i jego wykład Iz 53 w zestawieniu interpretacją tego tekstu w świetle egzegezy historyczno-krytycznej. Interpretacja M. Lutra jest chrystologiczna, co wynika z sensu literalnego Pisma. Z perspektywy chrześcijańskiej i w świetle Nowego Testamentu sensy pneumatyczno-literalny i historyczno-literalny zbiegają się razem. Jego wykład łączy w sobie egzegezę tekstu ze zwiastowanie ewangelii odbiorcom. Jest to w swej istocie interpretacja egzystencjalna. Przy wszystkich różnicach pomiędzy wykładem M. Lutra a współczesną egzegezą łączy je krytyczne i analityczne podejście do tekstu biblijnego w językach oryginalnych oraz podkreślenie fundamentalnej roli odbiorcy, a tym samym poruszanie się pomiędzy dwoma biegunami: historycznym i dosłownym znaczeniem oraz interpretacją egzystencjalną (współczesnego) odbiorcy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Humaniści, reformatorzy, przyjaciele. Korespondencja Filipa Melanchtona do Jana Łaskiego

Artykuł prezentuje wyniki badań nad korespondencją Filipa Melanchtona do Jana Łaskiego. Listy to z jednej strony osobista korespondencja, z drugiej źródło poznania: historii Kościoła, najważniejszych duchowych liderów reformacji, współpracowników i różnic teologicznych XVI w. Artykuł zawiera tłumaczenie listów i pism z łaciny na język polski.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Elementy hermeneutyki personalistycznej w relacji do teorii teologii Marcina Lutra

Celem artykułu jest porównanie teorii teologii M. Lutra i personalistycznej hermeneutyki szkoły lubelskiej. Mimo sporej odległości czasowej i mentalnej pomiędzy tymi dwoma typami myślenia teologicznego widać w nich pewne punkty styczne. Należy do nich samo założenie uprawiania teologii mające u Lutra i w szkole lubelskiej wyraźnie osobowy charakter. Rzutuje ono na całą ich refl eksję teologiczną. Elementem wspólnym teorii teologii Lutra i hermeneutyki personalistycznej jest istotne znaczenie chrystologii dla badań teologicznych. Luter stawia Chrystusa w samym centrum swojej teologii, dla Bartnika postać Chrystusa jest podstawą interpretacji człowieka i świata. Tym, co najbardziej różni Lutra i hermeneutykę lubelską, jest podejście do fi lozofi i. Według Lutra jest ona niepotrzebna, a nawet szkodzi badaniom teologicznym, natomiast Bartnik widzi w niej niezbędne narzędzie poprawnego uprawiania teologii.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Reformacja a geneza demokracji szlacheckiej w Polsce

Artykuł omawia stan badań oraz potrzeby badawcze w zakresie związków pomiędzy reformacją a genezą demokracji szlacheckiej w Polsce XVI wieku. Omówiono rozwój idei prawa do oporu w ujęciu Marcina Lutra i jego współpracowników. Następnie przedstawiono poglądy na ten temat Jana Kalwina i jego kontynuatorów – protestanckich monarchomachów. Wreszcie omówiono stan badań nad recepcją reformacyjnej idei prawa do oporu w Europie Środkowo-Wschodniej w drugiej połowie XVI wieku oraz jej znaczenie dla budowy i obrony podstaw ustroju demokracji szlacheckiej do początków XVII wieku. Na zakończenie scharakteryzowano odwołujące się do doktryny kalwinizmu poglądy Andrzeja Wolana i Bartłomieja Keckermanna.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Osobno czy razem? Dążenia ekumeniczne wewnątrz polskiego ewangelicyzmu – perspektywa reformowana (po 1946 roku)

Próby zbudowania jedności pomimo różnic teologicznych, podejmowane były wewnątrz polskiego ewangelicyzmu od XVI do XXI w. Przez cały ten czas pewne ekumeniczne wątki wciąż na nowo powracają: wzajemne uznanie urzędów i sakramentów oraz możliwość ich przyjmowania u partnerów dialogu, wymiana kaznodziejska, współużytkowanie kościołów, wspólne synody, powołanie Kościoła narodowego, wspólne kształcenie duchownych, współpraca wydawnicza i charytatywna. Przedmiotem publikacji są inicjatywy ekumeniczne wewnątrz polskiego ewangelicyzmu po 1946 roku.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Żołnierz i duszpasterz. Działalność duszpasterska księdza protoprezbitera ppłk Szymona Fedorońki w Wojsku Polskim w latach 1922 – 1940

Artykuł traktuje o losie ks. protoprezbitera ppłk Szymona Fedorońki, kapelana wojskowego wyznania prawosławnego w odrodzonym Wojsku Polskim. Duchowny znakomicie zapisał się w dziejach Kościoła prawosławnego i sił zbrojnych II Rzeczypospolitej. W oparciu o źródła archiwalne Autor omawia kolejne etapy jego służby duszpasterskiej w wojsku – od szefa duszpasterstwa wojskowego w Przemyślu i Lublinie do naczelnego kapelana wyznania prawosławnego Wojska Polskiego i męczeńskiej śmierci w niewoli sowieckiej. Szlaki żołnierski i kapłański duchownego zostały ukazane na tle wydarzeń politycznych, które wówczas się dokonywały w kraju. Autor ukazuje m.in. najważniejsze problemy, z którymi musiał zmierzyć się kapelan pracujący na mieszanym narodowościowo i wyznaniowo terenie.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Typy przekładu tekstu biblijnego a jego odbiór – na podstawie tłumaczeń niemieckojęzycznych Biblii

W artykule przedstawiono dwa typy tłumaczeń Biblii: tradycyjny – filologiczny oraz współczesny – komunikacyjny, ich specyficzne cechy oraz możliwości zastosowania. Przy analizie przekładów i ich typów nie może chodzić o ustalenie, która wersja jest lepsza. Najpierw przybliżono zagadnienia teoretyczne i wyszczególniono ich różne typy, a następnie rozpatrzono czynniki, które trzeba uwzględnić w procesie tłumaczenia. Przekłady Biblii różnią się w rozwiązywaniu problemów dotyczących relacji między treścią i formą oraz różnic kulturowych, co zaprezentowano na przykładach Biblii, głównie na tłumaczeniu Lutra oraz Gute Nachricht Bibel. Różnice między poszczególnymi przekładami wynikają także z celu tłumaczenia oraz z uwzględnienia docelowego odbiorcy, dla którego jest on przeznaczony.
Można twierdzić, że zrewidowane tłumaczenie Lutra z komentarzem (Erklärungsbibel) wymaga od czytelnika wprawdzie więcej wysiłku (obcowanie z trudniejszym tekstem biblijnym oraz czytanie czasem obszernych komentarzy), ale za to umożliwia głębsze wniknięcie w treść. Komunikacyjne tłumaczenie w Gute Nachricht Bibel jest bardziej przystępne, co siłą rzeczy pociągało za sobą uproszczenia. Przeznaczone jest dla „początkujących” w czytaniu Biblii. Należy docenić istnienie różnych typów przekładów biblijnych, które umożliwiają nie tylko czytelnikom bez znajomości biblijnego języka hebrajskiego (i aramejskiego) oraz greckiego lepsze poznanie przekazu biblijnego i dostrzeżenie wielu możliwości interpretacyjnych.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Teologia przebudzenia religijnego według Charlesa Finneya. Kontekst historyczny, źródła i jej wpływ na późniejszy rewiwalizm

Charakterystykę i podstawowe cechy rewiwalizmu datuje się od powstania w XVIII wieku przebudzenia metodystycznego. John Wesley nauczał o potrzebie doświadczenia „drugiego błogosławieństwa” (second blessing), jakim według niego było całkowite uświęcenie, co można odnaleźć w swego rodzaju sukcesji realizowanej przez XIX-wieczny ruch przebudzenia uświęceniowego. Jednakże najwybitniejszym teologiem przebudzenia w XVIII wieku nie był John Wesley – którego wpływy sięgały nie tylko całej Anglii, ale i Ameryki – lecz Jonathan Edwards, który jako pierwszy dokonał systematycznego opisu przebudzenia religijnego. Kontynuatorem, ale i reformatorem jego myśli przebudzeniowej, był uznawany za najwybitniejszego spośród kaznodziejów przebudzeniowych Charles Finney. Jego wpływ na teologię i praktykę ewangelizacyjną jest tak wielki, że Finneya nazywa się „ojcem współczesnego rewiwalizmu”. Celem niniejszego studium jest ukazanie samej istoty teologii Finneya z uwzględnieniem akcentu, jaki położony jest w niej na przebudzenie, w jej historyczno-biograficznym kontekście oraz zaznaczeniem wpływu na cały ruch przebudzeniowy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Współczesne świadectwa wiary członków Kościoła Zielonoświątkowego jako forma perswazji religijnej

Artykuł jest poświęcony językowym środkom perswazji używanym podczas ewangelizacji w Kościele Zielonoświątkowym, największej polskiej wspólnocie eklezjalnej należącej do charyzmatycznego nurtu ewangelikalizmu. Analiza autorów skupia się na praktyce tzw. składania świadectwa, czyli publicznie wygłaszanej opowieści, której głównym tematem jest jego droga do Boga, okoliczności i skutki nawrócenia. Pełnią one w zielonoświątkowym nabożeństwie funkcję ewangelizacyjną stąd liczne zabiegi perswazyjne, które autorzy artykułu rekonstruują na podstawie analizy 78 współczesnych świadectw wiernych Kościoła Zielonoświątkowego.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Aresztowanie ewangelikalnych duchownych w województwie białostockim we wrześniu 1950 roku

Działacze ewangelikalnych ugrupowań utrzymywali kontakty zagraniczne z krajami Zachodu, niejednokrotnie otrzymywali stamtąd pomoc materialną i finansową. Wzbudzało to podejrzenia ze strony komunistycznej władzy, która podejrzewała duchownych KChWE o prowadzenie działalności szpiegowskiej na rzecz Zachodu. Z tego względu we wrześniu 1950 roku aresztowano najważniejszych działaczy tego Kościoła w Polsce. W województwie białostockim aresztowano siedem osób. Trzech z nich zwolniono po upływie tygodnia, ze względu na brak jakichkolwiek dowodów na działalność szpiegowską. Trzech następnych zwolniono po upływie pięciu miesięcy, najdłużej trzymano Sielużyckiego, ze względu na jego kontakty zagraniczne (Szwecja i USA). Zwolniono go dopiero w październiku 1951 roku. Nikomu spośród aresztowanych nie udowodniono winy.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Nowy ateizm

Artykuł dokonuje analizy źródeł i podstawowych właściwości nowego ateizmu odnosząc go tak do twierdzeń i metodologii ateizmu dawniejszego, koncepcji naukowych z zakresu biologii, psychologii czy fizyki, którymi się inspiruje, jak do sposobu funkcjonowania w kulturze. Stawia tezę, że jego moc polega na oparciu się na naukach empirycznych, z których bezpośrednio – z pominięciem nauk humanistycznych jak religioznawstwo, teologia czy filozofia – wyprowadza wnioski metafizyczne, światopoglądowe i aksjologiczne. Tak staje się częścią ruchu, który John Brockmann określa mianem trzeciej kultury. Nowy ateizm przybiera przy tym różne formy, oprócz ateizmu tzw. „czterech jeźdźców apokalipsy” Richarda Dawkinsa, Dana Dennetta, Sama Harrisa i Christophera Hitchensa, obejmuje twórczość filozofów, naukowców a nawet publicystów i przedstawicieli kultury popularnej. W ten sposób staje się znaczącym elementem życia umysłowego i duchowego.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Warunki dopuszczenia do Sakramentu Ołtarza w refleksji Światowej Federacji Luterańskiej z lat 1947-2010

Artykuł „Warunki dopuszczenia do Wieczerzy Pańskiej w refleksji Światowej Federacji Luterańskiej z lat 1947-2010” przedstawia jak przebiegała dyskusja nad wymogami, których spełnienie było wymagane dla dopuszczenia do Wieczerzy Pańskiej na forum największej międzynarodowej organizacji zrzeszającej Kościoły luterańskie – Światowej Federacji Luterańskiej. Zidentyfikowano trzy warunki, których spełnienie było wymagane dla dopuszczenia do Stołu Pańskiego: 1. przyjęcie chrztu, 2. rozróżnianie ciała i krwi Pańskiej oraz wyznanie wiary, 3. spowiedź. Dwa pierwsze spotkały się z powszechnym uznaniem, ostatni był w dyskusji kwestionowany. Omówienie w artykule uzupełnia przedstawienie dyskusji na temat form dyscypliny kościelnej.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Historia wydań gockiej Biblii

Biblia gocka była wielokrotnie wydawana, do najważniejszych wydań należą: Junius (1665), Bezelius (1750), Gabelentz and Loebe (1836), Bernhardt (1875), Streitberg (1908-1910, 1919). Pierwsze wydania dotyczyły tylko kodeksu Argenteus, ponieważ był to jedyny dostępny rękopis Biblii gockiej. Od końca XVIII odkrywane były nowe rękopisy, wydania zostały poszerzone o nowe partie tekstu biblijnego. Wydania te zazwyczaj zawierały tekst łaciński lub grecki, w rezultacie mogli z nich korzystać również i bibliści. Niestety germaniści tłumaczący tekst grecki nie zawsze trzymają się wiernie tekstu gockiego, a proponowany przez nich hipotetyczny tekst grecki bazuje albo na Kodeksie Aleksandryjskim (Bernhardt), albo teorii Hermanna von Sodena (Streitberg). Z tego też powodu gocki przekład prawie w ogóle nie jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Czasopismo: Rocznik Teologiczny
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne