rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Miriam – zapomniana bohaterka Exodusu

Artykuł podejmuje próbę ukazania wkładu Miriam w proces, w trakcie którego biblijny Izrael wyłania się jako naród. Autor artykułu skupia się na dwóch tekstach: Wj 15,20-21 i Lb 12. Po zaprezentowaniu struktury literackiej wspomnianych perykop i ukazaniu ich powiązań z innymi tekstami ST, autor przedstawia Miriam jako pieśniarkę, prekursorkę liturgii uwielbienia, prorokinię i przewodniczkę ludu. Podkreślając jej cierpienia jako nieodzowny element charyzmatu proroka, autor podkreśla ich wagę dla stwierdzenia autentyczności władzy prorockiej Miriam. Według piszącego, charyzmat prorocki Miriam został przez hagiografa ukazany jako wpajający nadzieję i między innymi polegał na przeprowadzaniu jej rodaków ze świata widzialnego do niewidzialnego, z teraźniejszości w przyszłość i z czasowości w nieskończoność.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Obraz kobiety w komentarzach do Księgi Rodzaju św. Augustyna

Św. Augustyn opisuje stworzenie kobiety jako zaplanowany akt Bożej woli. Mężczyzna jest przygotowywany na przyjęcie jej. Kobieta zostaje stworzona jako istota rozumna. Razem z mężczyzną  wprowadza w życie błogosławieństwo płodności i, na końcu czasów, będzie zbawiona we własnym ciele. Stworzenie kobiety z żebra mężczyzny staje się symbolem relacji pomiędzy duszą i ciałem. Kobieta, będąc poddana mężczyźnie który jest posłuszny Bogu, jest obrazem ciała będącego poddanym duszy posłusznej Bogu.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kobiety w genealogii Jezusa (Mt 1,1-17)

Mateusz łączy historię Jezusa i orędzie Starego Testamentu, aby ukazać jeden spójny plan Boży (potrójne powtórzenie czternastu pokoleń), który obejmuje całość zagmatwanej ludzkiej historii (imiona zawarte w genealogii wskazują na kręte drogi życia bohaterów). Wzmianki o kobietach, z drugiej strony, wprowadzają temat, który będzie się rozwijał od samego początku narracji: sprawiedliwy wypełnia wolę Bożą także wbrew swoim planom i projektom. Przykład małżonka Maryi, Józefa, pokazuje, że także w historii opisywanej na kartach NT każda relacja z Bogiem musi być budowana na sprawiedliwości. Przegląd różnych terminów związanych ze sprawiedliwością potwierdza, że obecność kobiet w genealogiach podkreśla wagę tematu, który należy do teologicznego rdzenia Ewangelii Mateusza.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Religijny i społeczny status kobiet w tradycjach o Abrahamie (Rdz 11,27 – 25,18)

Celem niniejszego artykułu jest analiza postaci kobiet występujących w narracji Rdz 11,27 – 25,18. Na początku autor opisuje czynniki określające status kobiety w społeczności patriarchalnej. Społeczność ta, nawet jeśli wykazuje hierarchię patriarchalną, zbudowana jest na fundamentach wiary, która przyznaje mężczyźnie i kobiecie tę samą godność i pozycję przed Bogiem. W kolejnej części artykułu autor ukazuje różne postacie kobiece pojawiające się w cyklu o Abrahamie. Sara jest tu przedstawiona jako wzór hebrajskiej żony i matki. Wypełnia swoje powołanie we wzorcowy sposób wydając na świat Izaaka i zapewniając swojej rodzinie najlepsze z możliwych warunki egzystencji. Żona Lota i jego córki ukazane zostają jako przeciwieństwo Sary. Ich czyny sprowadzają nieszczęście na rodziny, które reprezentują i niweczą możliwość ich wzrostu podobnego do tego, którego doświadcza potomstwo Abrahama.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Rola króla w Izraelu w stosunku do ojcostwa Boga i do społeczeństwa w kontekście starożytnego Bliskiego Wschodu

Rozumienie źródła, funkcji i obowiązków monarchii w starożytnym świecie pozostaje pod wpływem wierzeń religijnych tamtych czasów. Ta "teologia" zasadniczo rzutowała na koncpecję i charakter "królewskiego ojcostwa" determinując uprzednio relację między samym królem i światem nadprzyrodzonym. Wg źródeł biblijnych w czasie, gdy Izrael był minarchią, możliwe jest stwierdzenie istnienia specyficznej świadomości o roli króla w przymierzu zawartym między ludem i Bogiem. Ten wymagający i charyzmatyczny model ucieleśni się i zrelaizuje nie wcześniej niż z Mesjaszem-Królem, który w doskonały sposób objawi ojcostwo Boga.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ojcowie w opowiadaniach o patriarchach w Rdz 12-50

Księga Rodzaju prezentuje historię trzech ojców: Abrahama, Izaaka i Jakuba. Dla Abrahama bycie ojcem oznacza najpierw oczekiwanie prez długi czas syna, a następnie podążanie za obietnicą, którą Bóg mu złożył, szczególnie obietnicą syna. Kiedy narodzili się Ismael i Izaak, uczucia ojcowskie Abrahama zostały poddane próbie. Izmael miał zostać odesłany wraz z Hagar. Po tym Bóg każe mu złożyć w ofeirze jedynego syna, Izaaka. Kiedy Izaak stał się stary i nie mógł widzieć, został zaślepiony przez swoje pragnienie dziczyzny. Przygotował je Ezaw, który został jednak ubiegnięty przez Rebekę, która zyskała błogosławieństwo dla swego umiłowanego syna, Jakuba. Jakub był ojcem najbardziej doświadczonym przez życie. Jego miłość do Józefa i po jego rzekomej śmierci do najmłodszego syna, Beniamina, ostała się próbie.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłani – słudzy communio

Jan Paweł II w Liście apostolskim Novo millennio ineunte wyraża pragnienie krzewienia duchowości komunii, „jako zasady wychowawczej wszędzie tam, gdzie kształtuje się człowiek i chrześcijanin, gdzie formują się szafarze ołtarza, duszpasterze” (NMI 43). Do kapłanów należy troska o pogłębianie ducha communio wśród ludzi. Żeby jednak mogli dać innym świadectwo jedności, muszą wpierw sami żyć w jedności pomiędzy sobą. Niniejsze studium uwypukla niektóre aspekty życia „według Ducha” (Rz 8,4. 9), które uzdalnia kapłanów do realizacji tego wezwania. Konieczna jest więc najpierw ich osobista troska o jedność z Osobami Trójcy Świętej, by realizować pomiędzy sobą życie w komunii na wzór samego Boga. Wspólnota życia domaga się od nich w pierwszym rzędzie, aby mieli „gorącą miłość jedni ku drugim” (1 P 4,8). Do życia w jedności konieczne jest kierowanie się radami ewangelicznymi, ponieważ wymagają one złożenia Bogu całkowitego daru z siebie. Wzór ogołocenia własnego „ja” znajdują w Chrystusie ukrzyżowanym, w momencie Jego opuszczenia (por. Mk 15, 34). Przykładem życia w komunii jest dla nich osoba Maryi.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Tożsamość kapłańska według „Listu do moich kapłanów” kard. Stefana Wyszyńskiego

Autor analizuje „Listy do moich kapłanów” kard. S. Wyszyńskiego. Tożsamość kapłańska płynie bezpośrednio z kapłaństwa Jezusa Chrystusa. W swoim ziemskim życiu trwał On nieustannie w synowskim zjednoczeniu ze swoim Ojcem, w wewnętrznym związku z Trójcą Świętą. Jako Wcielone Słowo był Jedynym Pośrednikiem między Bogiem i ludźmi. Związany z Bogiem, cały czas był skierowany ku ludowi Bożemu. Jego osoba, Jego życie, stanowią doskonały wzór posługi pasterskiej, apostolskiej, a także ofiary kapłańskiej. Dlatego każde serce kapłańskie, zjednoczone w wyjątkowy sposób sakramentalnym węzłem święceń z kapłańskim Sercem Chrystusa, odnajduje swoją tożsamość w miłości względem Boga, względem Matki Kościoła, a także we wszystkich wymiarach miłości pasterskiej, aż do oddania życia za innych i przebaczenia nieprzyjaciołom.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłaństwo ministerialne w biblijnej symbolice teriomorficznej starożytności i średniowiecza

Symboliczne znaczenie pewnych zwierząt jest związane w historii idei z różnymi cechami ludzkimi. Autor analizuje starożytne i średniowieczne komentarze do Pisma Świętego w poszukiwaniu teriomorficznych symboli ilustrujących specyficzne cechy kapłaństwa służebnego. Tymi zwierzętami są: koń, pies, baran, wół, krowa, lew, jeleń, łania, koziorożec, szarańcza, kogut.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłaństwo służebne biskupa i prezbitera w pismach świętego Augustyna

W czasach św. Augustyna była już ustalona hierarchia kościelna, która miała zadania i władzę. W sakramencie święceń (sacramentum ordinationis) otrzymuje kandydat do kapłaństwa służebnego władzę nad boskimi tajemnicami. Sacramentum ordinationis jest ukierunkowany ku dobru wiernych. Augustyn mówi o „ius dandi” dla dobra innych. Charakter kapłaństwa daje władzę udzielania sakramentów innym i jest pewnego rodzaju konsekracją (quaedam consecratio) człowieka dla Bożych spraw. Kapłaństwo jest konieczne, by ludzie mogli stać się chrześcijanami i żyć jako chrześcijanie. Od kapłanów, a zwłaszcza biskupów,  wymaga się posługi słowa i sakramentów. Tylko konieczność miłości (necessitas caritatis) może i powinna spowodować zgodę na biskupią posługę. Biskupi zajmują w Kościele miejsce apostołów, troszczą się  o jedność doktryny  i pokój w całym Kościele. Kapłan (biskup i prezbiter) jako szafarz sakramentu (dispensator sacramenti) przez święte znaki daje samego Chrystusa. Chrystus jest życiem wszystkich sakramentów. Kapłan jako szafarz słowa (dispensator verbi) winien umacniać wiarę wiernych, kierować modlitwą i sam być znakiem, który prowadzi do Chrystusa, Sakramentu Ojca.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Godność kapłańska w świetle Ap 1,6

Autor podejmuje kwestię kapłaństwa w Apokalipsie św. Jana, w której trzykrotnie mówi się o kapłaństwie chrześcijańskim (1,6; 5,9; 20,6). Punktem wyjścia artykułu jest analiza tekstu Ap 1,6, w którym zgromadzona wspólnota wyraża swoją godność kapłańską, przeżywaną na sposób kapłaństwa Jezusa Chrystusa. Chrześcijanie wspólnoty liturgicznej muszą odpowiedzieć, w jaki sposób realizuje się ich kapłaństwo. Czynią to poprzez refleksję nad orędziem Apokalipsy w świetle Starego Testamentu. W kontekście Wj 19,4-6 odkrywają, iż znajdują się w miejscu, w którym konkretyzuje się panowanie Boga objawione historycznie w misterium paschalnym Jezusa. Rozpoznając panowanie Boga, wspólnota mu się poddaje poprzez realizację swego kapłaństwa. Ta służba kapłańska urzeczywistnia się w miłości, kulcie chrześcijańskim i w pójściu za Chrystusem, które kulminuje w męczeństwie. Poprzez męczeństwo chrześcijanie dają świadectwo panowaniu Boga w świecie.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłaństwo (dla) ludzi według Listu do Hebrajczyków

Kryzys chrześcijaństwa ujawnia między innymi wyraźną wrogość wobec kapłaństwa, którego zadaniem jest głoszenie całej prawdy o Bogu i człowieku. W ten sposób widział misję kapłanów już Stary Testament. W publicznej działalności Jezusa odsłaniają się ważne rysy kapłańskie: przekazywanie woli Boga, ukazywanie prawdy o ułomnej relacji ludzi do Boga oraz naprawa tej więzi przez Jego śmierć na krzyżu, która przedstawiona jest jako ofiara złożona za cały świat. List do Hebrajcczyków uwydatnia dwa wymiary kapłaństwa Jezusa: wertykalny (wiarygodność) oraz horyzontalny (miłosierdzie). Pomimo ciągłości między kapłaństwem starego przymierza a kapłaństwem nowego przymierza nie można pomijać istotnej różnicy, która polega na doskonałości kapłaństwa urzeczywistnionego przez Jezusa i powierzonego chrześcijanom jako zadanie do spełnienia.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Apostolska posługa pojednania (2 Kor 5,14-21)

Tematyka pojednania w 2 Kor 5,14-21 wpisana jest w szerszy kontekst Pawłowej argumentacji zmierzającej do obrony jego apostolskiego autorytetu. Kontekst ten stanowi retorycznie i epistolarnie koherentna jednostka 2,14–7,4 (list apologetyczny), której przewodnią myślą jest ukazanie tożsamości Pawła jako apostoła Chrystusa Jezusa oraz tego, czym jest posługa apostolska i jaki jest status głosicieli Ewangelii. By to osiągnąć, Paweł przedstawia kolejno: źródła swojego apostolskiego autorytetu, cierpienia i nadzieje życia apostolskiego, swoje życie jako reprezentanta Chrystusa w pełnieniu posługi pojednania. W końcu zaś wzywa adresatów do przyjęcia jego apostolskiej misji. Fragment 5,14-21 ma charakter teologicznego wywodu. Paweł przedstawia w nim swoją posługę apostolską na tle zbawczego planu Boga, w perspektywie dzieła pojednania ludzkości z Nim, dokonanego przez Chrystusa. Istotą apostolskiej posługi pojednania wg Pawła jest proklamacja kerygmatu o zbawieniu. Celem tej proklamacji jest aktualizacja tego, co dokonało się poprzez mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa i doprowadzenie ludzi  do pojednania z Bogiem, tzn. do tego, by stali się „Bożą sprawiedliwością”.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłańsko-ofiarniczy charakter egzystencji wierzącego w ewangelię

Artykuł bada przesłanie wersetów Rz 12,1-2 w ich kontekście literacko-retorycznym, przyjmując dispositio, jaką wypracował J.-N. Aletti, a według której jest to kolejna propositio perswazji obejmującej cały List do Rzymian. Chrześcijanin, który uwierzył ewangelii, jest wezwany do tego, by był gotowy do składania w ofierze całej swojej cielesnej egzystencji, w taki jednak sposób, by ona podobała się Bogu. Drogą nieodzowną do takiej postawy jest nonkonformizm wobec tego świata oraz uległość wobec przemieniającego działania Ducha Świętego, a co umożliwia właściwą ocenę podejmowanego postępowania.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Modlitwa Jezusa-Kapłana o uświęcenie Dwunastu (J 17,17-19)

Autor analizuje tekst J 17,17-19, by znaleźć odpowiedź na pytanie, jak należy rozumieć wyrażenie: „Ja poświęcam siebie w ofierze”. Czy Jezus mówi o uświęceniu w sensie bycia odseparowanym od świata, by pozostać w sferze Bożej świętości? Autor dowodzi, iż Jezus myśli raczej o swojej „ofierze”, to znaczy całkowitym poddaniu się Jego woli Ojcu w ofiarniczej śmierci poniesionej w imię miłości „do końca” (13,1) i wypełnienia posłania otrzymanego od Ojca (17,18). Z tym wiąże się inny problem, mianowicie uczniów, którzy przez czyn Jezusa zostaną „uświęceni w prawdzie”. Czy jest to właściwy przekład greckiego hegiazmenoi en aletheia? Chodzi o separację od świata, czy też o uświęcenie rozumiane jako „konsekrację” w sensie poświęcenia się misji wobec świata podobnej do Jezusowego posłania? Wreszcie autor bada znaczenie i relację między procesem „uświęcenia” dotyczącym Jezusa i Dwunastu.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Funkcje i zadania arcykapłana według Księgi Mądrości Syracha

Księga Mądrości Syracha wyróżnia się spośród innych ksiąg mądrościowych Starego Testamentu zainteresowaniem kultem w wielu jego aspektach, począwszy od tych najważniejszych (kapłaństwo, ofiary, normy liturgiczne) aż do tych o mniejszym znaczeniu, jak np. czasy święte czy praktyki niedozwolone. To zainteresowanie liturgią nie oznacza, że Mędrzec był kapłanem. Najprawdopodobniej był laikiem, któremu sprawy kultu były ważne i bliskie. W Pochwale Ojców (Syr 44 – 50) Syrach poświęca dużo uwagi trzem arcykapłanom: pierwszemu z nich – Aaronowi (Syr 45,6-22), Pinchasowi (Syr 45,23-26) i Szymonowi, synowi Oniasza (Syr 50,1-21). W jego prezentacji tych postaci dominuje aspekt apologetyczny (ukazuje kapłaństwo jako przymierze, które Bóg zawarł z Aaronem i Pinchasem). Syrach opowiada się za kapłaństwem aaronowym i broni tego urzędu przed nieuprawomocnionymi uzurpatorami (Jazon i Menelaos). Niejako na marginesie mówi o zadaniach i funkcjach arcykapłanów. Przede wszystkim koncentruje się na aspekcie kultycznym ich posłannictwa, ale mówi również o ich misji sędziego i nauczyciela Prawa. Charakterystyczne jest to, że Mędrzec łączy razem te dwa ostatnie zadania w jedno, które można by określić jako formację Izraela. Żyjąc w czasach powygnaniowych ukazuje najwyższego kapłana jako zwierzchnika narodu, który zastąpił króla i pełni jego rolę – troszczy się o powierzony jego opiece lud i ma władzę nad nim.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ideał kapłana w Księdze Ozeasza

Księga Ozeasza jest świadectwem prorockim z VIII w. dotyczącym Królestwa Północnego. Życie religijne przybrało tam w znacznym stopniu kształt synkretyczny, co było związane w jakimś sensie ze stanem kapłaństwa na tych terenach. W Księdze Ozeasza można odnaleźć teksty, w których jest przedstawiona ostra krytyka postępowania kapłanów izraelskich. Najobszerniejsze oskarżenie znajduje się w Oz 4,4-14. Inne teksty to: Oz 5,1-7; 6,7-10; 8,1-7; 10,1-8. Podstawowym zarzutem stawianym przez Ozeasza kapłanom jest odrzucenie przez nich znajomości Boga i Jego Prawa, co jest równoznaczne z odrzuceniem miłości. Inne zarzuty to: nadużycia w składaniu ofiar, uleganie pogańskim kultom, prostytucja sakralna, wpływ na wybór króla, a nawet morderstwa. Prorok nie ograniczył się tylko do krytyki kapłaństwa, lecz starał się też nakreślić pewien ideał kapłana. Na ten obraz składają się następujące elementy: kapłan zna Boga i Jego Prawo; kapłan naucza lud; kapłan ukazuje, że Jahwe jest jedynym Bogiem; kapłan nie służy obcym bogom; kapłan nie oddaje czci złotemu cielcowi; składane ofiary służą pojednaniu z Bogiem; kapłan nie cudzołoży z prostytutkami; kapłan jest wolny od polityki; kapłan szuka rady jedynie u Boga; kapłan nie zabija. Ten program stanowi szczególny „dekalog”, który jest drogą do osobistej świętości. Realizacja wszystkich tych przykazań sprawia, że kapłan staje się prawdziwie wybranym wśród wybranych.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Lewici i kapłani w Księdze Powtórzonego Prawa

Autor podejmuje się rekonstrukcji historii lewitów na bazie Księgi Powtórzonego Prawa. Analizę orientują dwa pytania: po pierwsze, dlaczego to właśnie Lewici otrzymali w Izraelu wyłączne prawo do sprawowania kapłańskich obowiązków; po drugie, w jakiej relacji pozostawali oni do kapłanów świątyni, szczególnie do tych legitymujących się pochodzeniem od Aarona? Wśród wniosków należy wskazać m.in., iż być może już w czasie wędrówki przez pustynię, a na pewno w okresie zajmowania terenów Kanaanu, lewici pełnili jakieś ściśle określone obowiązki kultyczne. Pomimo że tradycje biblijne (np. Wj 32–33; Lb 16–18; 1Sm 1–4; Ez 44) dość mocno konfrontują ze sobą najważniejsze linie kapłańskie w Izraelu, raz stając po stronie Aaronitów, innym zaś po stronie Sadokitów czy lewitów, to jednak tym ostatnim teksty biblijne zawsze i niezmiennie przyznają poczesne miejsce w hierarchii personelu świątynnego, gwarantując im zarówno prawo do sprawowania funkcji kapłańskich i dochody związane z wypełniania praktyk kultycznych, jak też oddając w ich ręce funkcjonowanie najważniejszych miejsc kultu w Izraelu. Wreszcie wydaje się, że dość skomplikowany i nie do końca jednobrzmiący stosunek lewitów do kapłanów wywodzących się od Aarona jest nie tylko owocem długiego procesu edycji biblijnych tradycji Pięcioksięgu, które w zależności od teologicznego środowiska i epoki, w których powstały, w różny sposób ujmowały tę kwestię, lecz także rezultatem rzeczywistych kolei losu rywalizujących ze sobą instytucji.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kapłaństwo w świetle Księgi Kapłańskiej

Księga Kapłańska jest jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o kulcie i kapłaństwie w biblijnym Izraelu. Mimo że zawiera najwięcej wystąpień hebrajskiego terminu „kapłan”, to tekstów, które traktowałyby o samym kapłaństwie, jest w niej stosunkowo niewiele. W artykule zostały poddane analizie następujące fragmenty: Kpł 8-9 przedstawia opis początków kapłaństwa i kultu w Izraelu; Kpł 6,1-7,2; 10,8-15; 16 przynoszą szczegółowe rozporządzenia dotyczące kapłanów; Kpł 21-22 stanowi tę część Kodeksu Świętości, który omawia miejsce i rolę kapłanów we wspólnocie Narodu Wybranego.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Odpuszczenie grzechów w Kościele w nauczaniu świętego Augustyna

Św. Augustyn tłumacząc odpuszczenie grzechów w Kościele, wiąże je ściśle z Kościołem jako miejscem działania Ducha Świętego. Chrzest usuwa grzech pierworodny i wszystkie grzechy popełnione przed chrztem. Biskup wie, że człowiek jest grzeszny i słaby, przez co ma potrzebę odpuszczenia również grzechów popełnionych po chrzcie świętym. Człowiek otrzymuje odpuszczenie grzechów poprzez modlitwę, jałmużnę i pokutę. Codzienna modlitwa przynosi odpuszczenie grzechów lekkich. Grzechy ciężkie wymagają paenitentia maior. Przebaczenie udzielone innym jest warunkiem otrzymania przebaczenia przeszłych grzechów. Konieczna jest zmiana życia na lepsze, dlatego nie jest możliwe odpuszczenie bez zmiany życia.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Miłość przebaczająca i jednocząca w świetle Homilii na Ewangelię wg św. Mateusza św. Jana Chryzostoma

Artykuł jest analizą kilku homilii (XV-XVII, XVIII-XIX i LVIII-LXI) obejmujących egzegezę początku Kazania na Górze (Mt 5,1–6,15) oraz Mowy Kościelnej (Mt 18). Głównym celem artykułu jest prześledzenie związku pomiędzy przebaczeniem i budowaniem wspólnoty. Badaniu poddane są niektóre aspekty Chryzostomowego komentowania: błogosławieństw jako drogi do cnoty wyzwalającej z egoizmu; bycia solą i światłem jako konieczności świadczenia o dobroci Ojca słowem i czynem; polecenia, by się nie gniewać „na próżno” i by nie składać daru Bogu bez pojednania się z bratem. Następnie zwraca się uwagę na nakaz przekraczania wymagań krzywdzącego przez gotowość ofiarowania mu dobrodziejstwa, a przez to do naśladowania Ojca w niebie; odpuszczenie win jako drogę do osiągnięcia ich odpuszczenia przez Ojca; wskazanie postawy dziecka jako warunku wejścia do Królestwa Bożego; słowa o zgorszeniu i o upominaniu jako wyraz troski Boga o człowieka, podkreślonej jeszcze w przypowieści o owcy, a w końcu nakaz przebaczania i ilustrującą go przypowieść o nielitościwym słudze, która poprzez surowość kary dowodzi, że Bogu jest najwstrętniejsza pamiętliwość. W artykule zaznacza się, że Chryzostom w swojej egzegezie i w swych parenezach ujmuje nauczanie Jezusa w kontekście Jego misji pojednania i zjednoczenia ludzi, której to misji współuczestnikiem ma być każdy chrześcijanin – właśnie przez miłość przebaczającą i wprowadzającą przyjaźń tam, gdzie panowała nieprzyjaźń. Artykuł wskazuje też na pewne wpływy filozoficzne, którym wybitny retor podlega, gdy snuje swoją wizję politei, zaznaczając jednocześnie specyfikę relacji w niej panujących, polegającą na posiadaniu jednego Ojca, na pojednaniu mocą nie własnej woli jedynie, lecz ofiary życia Jednorodzonego.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Przebaczenie w pismach św. Cypriana

Okres trzeciegu wieku był szczególnie trudny w życiu młodego Kościoła. Kościół i duchowieństwo, w tym również Cyprian z Kartaginy, muszą stawić czoła kwestiom prześladowań, lapsi (upadłych braci) i chrztu. Wspomniane problemy łaczą się z innymi, jak grzech, przebaczenie i pokuta. Artykuł podejmuje kwestię przebaczenia w pismach biskupa Cypriana. Czyni się to w pięciu częściach: historczyne tło Cyprianowego nauczania o przebaczeniu, terminologia, istota przebaczenia, proces przebaczenia oraz trudności i błędy w przebaczeniu.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne