rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Antropologiczno-ludowe aspekty kreacji postaci magnetyzera w utworach Ernsta Teodora Amadeusza Hoffmanna i Józefa Dzierzkowskiego

Fascynacja fenomenem magnetyzmu zarówno na płaszczyźnie naukowej jak i literackiej była zjawiskiem nierozerwalnie związanym z epoką romantyzmu. Magnetyzm i tajemnicza postać magnetyzera stanowiły przedmiot zainteresowań romantycznych pisarzy E.T.A. Hoffmanna i Józefa Dzierzkowskiego. Obaj twórcy uczynili lekarza magnetycznego głównym protagonistą, a dyskurs na temat magnetycznych kuracji jednym z konstytutywnych problemów swych utworów. Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu jest analiza portretów magnetyzerów w utworach Magnetiseur (1814) E.T.A. Hoffmanna oraz Lekarz magnetyczny (1844) Józefa Dzierzkowskiego. Istotne jest nie tylko przedstawienie tytułowych bohaterów w odniesieniu do założeń i idei rozwijającej się na początku 19 wieku romantycznej antropologii lecz, przede wszystkim, próba wykazania, że elementy zaczerpnięte z ludowego folkloru, z którego obaj pisarze korzystali przy kreowaniu obrazu magnetyzera, mają istotny wpływ na narodziny związanej z tą postacią (miejskiej) legendy.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Poetyka dysonansu”, jako jedna z kategorii definiujących wyobrażenia o zaświatach w polskiej kulturze ludowej

Artykuł jest próbą zwrócenia uwagi na powtarzające się w narracjach ludowych motywy o dużym ładunku dynamizmu i ekspresji, które pojawiają się niejednokrotnie w kontekście epifanii postaci o demonicznych, czy też diabolicznych konotacjach. Do tych zjawisk należy zaliczyć zarówno zjawiska charakteryzujące się nagłością – nagłe dźwięki, zachowania nieobliczalne, jak również ekspresje rozbijające wymarzony stan idealnej harmonii – do tych należy zaliczyć gwałtowne zjawiska pogodowe – chociażby wichury, ale też społeczne, wdzierające się w przestrzeń człowieka niemym krzykiem, takie jak samobójstwo. Pozwoliłem sobie na zastosowanie wobec nich pojęcia „poetyki dysonansu”, która jako oddzielna kategoria mogłaby być używana do definiowania wyobrażeń na temat zaświatów, funkcjonujących wyobrażeń w kulturze ludowej. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Geografia przyszłości ostatecznej w „Ostatniej bitwie” Clive Staple Lewisa i „Nad Rzeką i Tam Dalej” Wiliamia Horwooda

W artykule podjęty został problem realizacji Toposu śmierci i życia po(za) nią. Rozważania oscylują na granicy tanatologii oraz sacrum w literaturze dla dzieci i młodzieży wyrażonych jako funkcja czasu – Przyszłość ostateczna. Analizie poddane zostały dzieła literatury angielskiej: „Opowieści z Narni” Clive Staples Lewisa ze szczególnym uwzględnieniem „Ostatniej bitwy” oraz kontynuacja Kennetha Grahama „O czym szumią wierzby: stworzona przez Wiliama Horwooda („Nad Rzeką i Tam Dalej”). Literacka analiza motywu przejścia „do tamtego świata” jest silnie inspirowana przez wyobrażenie miejsca. Analiza porównawcza Horwoodowskigeo Tam Dalej i „Dalej wzwyż i dalej w głąb” Lewisa umożliwia opisanie Przyszłości ostatecznej w kategoriach oswajania, Ponadto pozwala na ukazanie filozoficznych korzeni przedstawionych obrazów. Analogie miedzy dziełami Lewisa i Horwooda stanowią spójną realizację toposu miejsca ostatecznego, która może być analizowana przy użyciu narzędzie geopoetyki.  Celem refleksji badawczej jest ukazanie szczególnej misji, którą może podjąć lub podejmuje literatura dziecięco-młodzieżowa w odniesieniu do zagadnień egzystencjalnych, w tym zwłaszcza eschatologicznych. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O wolności i wyobraźni w literaturze dziecięcej

Recenzja książki:Wolność i wyobraźnia w literaturze dziecięcej, red. A. Czabanowska-Wróbel, M. Kotkowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
O obliczach wampiryzmu

Recenzja książki:Oblicza wampiryzmu, red. A. Depta, S. Cieśliński, M. Wolski, Stowarzyszenie Badaczy Popkultury i Edukacji Popkulturowej „Trickster”, Wrocław 2018.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zbiór pieśni wilamowskojęzycznych z Sammlung Horak w Volksmusikarchiv des Bezirks Oberbayern w świetle najnowszych badań nad muzyką w Wilamowicach

Wilamowice były obiektem badań wielu naukowców zarówno polskich jak i niemieckich.  Oprócz historii miasta badano szczególnie język, stroje i tradycje. Szczególnie niemieccy naukowcy skupieni wokół ruchu badania wysp językowych – Sprachinselforschung przyjeżdżali do Wilamowic w latach 30. i 40.  w celu zbadania tutejszej kultury. Niestety, mimo iż przeprowadzili oni często dokładne badania, ich tekstom i interpretacjom przyświeca często nacjonalistyczny duch ich czasów.Do tematów rzadko poruszanych należała muzyka w Wilamowicach. Jedynym, który zdobył się na przeprowadzenie badań terenowych był niemiecki muzykolog Karl Horak, który zebrał materiał w postaci nut i tekstów pieśni a także opublikował kilka tekstów o muzyce i tańcach tak zwanej bielsko-bialskiej wyspy językowej, do której zaliczał Wilamowice.W 2019 roku wydana została książka „Bez muzyki, bez śpiewu, nie ma świata. Muzyka w Wilamowicach” pod redakcją dr Marii Małanicz-Przybylskiej, gdzie znalazł się aneks mojego autorstwa ze wszystkimi znanymi nam do tej pory 47 wilamowskojęzycznymi tekstami pieśni. Już po publikacji książki, odnalazłem w Volksmusikarchiv Oberbayern nieznane 20 tekstów piosenek, które Karl Horak z pomocą Alfreda Karaska zebrał w Wilamowicach w 1937 roku.  W tym tekście porównuję ten zbiór do tego z moich badań, a następnie publikuję ich teksty po transliteracji na współczesną ortografię języka wilamowskiego. Staram się również zwrócić uwagę na możliwe wpływy niemiecko-narodowego punktu widzenia Horaka na interpretację tekstów.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
I (nie) żyli długo i szczęśliwie. Konstrukcje zakończeń w polskiej literaturze dziecięcej o Zagładzie

Tematem artykułu są zakończenia wybranych współczesnych polskich tekstów o Zagładzie przeznaczonych dla młodego czytelnika. Miejscem akcji większości opowieści jest getto, a przekroczenie jego muru jest momentem przełomowym dla bohaterów, który można rozumieć wielorako, zarówno jako pozytywną zapowiedź przyszłości, negatywny znak końca życia czy nowy początek niepewności o swój los. Studium jest podzielone na trzy części, poświęcone odpowiednio biografiom Janusza Korczaka, zakończeniom wybranych tekstów o Zagładzie (m.in. XY Joanny Rudniańskiej, Szlemiel Ryszarda Marka Grońskiego i Bezsenność Jutki Doroty Combrzyńskiej-Nogali) oraz studium Arki czasu Marcina Szczygielskiego. Zebrane obserwacje zostają zanalizowane w kontekście szczęśliwego zakończenia, według niektórych badaczy silnie przynależnego literaturze dziecięcej. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
"Żyła niegdyś królewska para"… - śląskie baśnie czarodziejskie o królewnach, smokach i …

Charakterystyczną cechą śląskich baśni jest jej demokratyzm i ideologiczne nacechowanie, zrozumiałe ze względu na zawiłą historię tego regionu ( germanizacja, wyzysk społeczny ludu). Oczywiście, dla młodego czytelnika polityczne uwikłania i niuanse nie są istotne. Od baśni oczekuje atrakcyjnej fabuły, pełnej przygód, zabawy a nawet humoru. To sprawia, że wchodzi ona w koneksje z innymi folklorystycznymi formami, np. podaniem, legendą, a nawet powieścią historyczną. Owe związki widoczne są zwłaszcza w sposobach konkretyzowania przestrzeni i czasu akcji oraz bohatera, który posiada imię, wykonuje typowy dla tego obszaru geograficznego zawód. Tradycyjna baśń wskazuje na bliżej nieokreślone miejsce i czas, nie precyzuje, kim jest bohater. Autorzy baśni śląskich nie zawsze ściśle przestrzegają reguł gatunku, natomiast odwołują się do źródeł folklorystycznych, regionalnych, mitologicznych, religijnych (począwszy od starożytności po współczesność), wykorzystują w swych opowieściach międzynarodowe wątki i motywy (zaginionej królewny, smoka, ucznia czarnoksiężnika, pięknej i bestii, królewicza zaklętego w zwierzę, magicznych przedmiotów), którym nadają lokalny koloryt, zgodnie z wychowawczymi założeniami i może oczekiwaniami dziecka. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Autokreacyjne projekcje śmierci w korespondencji Zygmunta Krasińskiego

Wśród doświadczeń  Zygmunta Krasińskiego, opisanych szczegółowo w jego korespondencji mogących wskazywać na jego zmaganie się z depresją, na szczególne miejsce zasługuje sposób odczuwania, opisywania i przeżywania śmierci. Obecność tematyki funeralnej w listach hrabiego Zygmunta jest bodaj najistotniejszym wskaźnikiem choroby, potwierdzającym jej skalę i silę. Dla Zygmunta Krasińskiego śmierć jest nie tylko horyzontem przyszłości ale i realnym doświadczeniem codzienności – jej obecność to myśli samobójcze, pragnienie ucieczki związane z nieumiejętność radzenia sobie z wyzwaniami rzeczywistości ale także umieranie, realizujące się w abulii, anghedonii, nudzie i wycofywaniu z życia. Krasiński zanurzony w śmierci przeżywa ból własnej egzystencji, nie potrafi wyzwolić się z cierpienia, równocześnie spoglądając na własne życie z doskonałą obojętnością. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Współczesny karnawał – o humorze „krańców internetu"

Przedmiotem artykułu jest ukazanie karnawalizacji jako mechanizmu rządzącego humorem w pewnym wycinku przestrzeni internetu, a mianowicie na tak zwanych "krańcach internetu". Jest to specyficzny humor charakteryzujący się łamaniem tabu kulturowego i norm etycznych, absurdalnością, silną obrazoburczością oraz swobodą zachowań językowych. Obszar ten porównać można do swego rodzaju współczesnego, postmodernistycznego karnawału, gdzie wartości są odwrócone, hierarchia społeczna zburzona, a ludzkie zachowania nieco wynaturzone. Humor "krańców internetu" jest realizacją karnawałowego "świata na opak", który czasowo znosi ustalony porządek i umożliwia ludziom rozładowanie nagromadzonych napięć. Jest miejscem, w którym mogą znaleźć ujście społeczne frustracje, lęki i bunt wobec narzuconych zasad i konwenansów.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Grechuta – poeta, kompozytor, nauczyciel i mentor Próba charakterystyki warsztatu twórczego artysty

Z wykształcania architekt, malarz w chwilach wolnych, znany przede wszystkim jako kompozytor, autor tekstów i wykonawca piosenek, Marek Grechuta (1945-2006) w pełni zasługuje na miano artysty o wielu twarzach. Muzyczny krajobraz Grechuty mieni się paletą kolorów głosów wokalnych oraz instrumentalnych. Kolejne cechy jego warsztatu muzycznego to wyczulenia na słowo czy subtelne cieniowanie fakturami muzycznymi. Jako charyzmatyczny wykonawca Grechuta bez wątpienia stworzył własny styl artystyczny będący połączeniem specyficznych cech muzycznych, unikatowego performansu i ezoterycznych poezji. Za sprawą uniwersalności tej muzyki piosenki Grechuty wciąż zachwycają i nadal są chętnie słuchane przez kolejne pokolenia.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Muzyka najbliższa ziemi..., czyli o tym, jak tradycja nie szkodzi nowo-czesności

Review of book:Muzyka najbliższa ziemi... 50 lat Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, pod red. J. Adamowskiego i A. Sara, Wojewódzki Ośrodek Kultury w Lublinie, Lublin 2016.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Diabelscy muzykanci i tancerze w materiałach folklorystycznych i etnograficznych

Punktem wyjścia dla podjętych w artykule rozważań są motywy instrumentów niesamowitych/magicznych, muzykantów i tańca pojawiające się w narracjach folklorystycznych i etnograficznych. Poprzez ich pryzmat spróbuję uchwycić wyobrażenia na temat świata demonicznego funkcjonujące w kulturze ludowej w XIX i na początku XX wieku.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Óndra Łysohorsky: śląski bard czy obywatel „światowej republiki literatury”?

Review of book:Libor Martinek, Lašsko-evropský básník Óndra Łysohorsky. Monografie, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2016.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Refleksyjność a tożsamość (Miejsca święte w studenckiej geografii kulturowej – relacja z pewnego projektu)

W pracy przedstawione są efekty czytania przestrzeni szczególnie bliskiej studentom studiów licencjackich. Punktem wyjścia są miejsca „czytane” jako znaczące przez wybitnych twórców literatury. Z tymi miejscami uczestnicy projektu zderzają miejsca najbliższe w ich mentalnej mapie emocjonalnej, szukając zawsze podstawy łączącej ich doświadczenie „czytanego” miejsca z doświadczeniem literackiego prawzorca. Efekty studenckich pomysłów są zdumiewające w podkreślaniu rangi, jaką nadaje się przestrzeni traktowanej jako niezwykła dlatego, że została oswojona przez biograficzne doświadczenie.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Stefan Lichański jako badacz literatury wsi

W eseistycznym i krytycznym dorobku Stefana Lichańskiego (1914-1983) szczególne miejsce zajmują uwagi poświęcone literaturze tworzonej przez pisarzy identyfikujących się ze środowiskiem wiejskim. Charakteryzując nurt wiejski w powojennej literaturze i wskazując na ograniczenia wpływające na jego opis, krytyk podkreślał zwłaszcza ich charakter socjologiczny. Jego wypowiedzi pozostają one zresztą na tyle znaczące - tak ilościowo, jak i jakościowo - że można potraktować rozmaite formy uwag na temat "pisarstwa wsi" jako osobny nurt problemowo-tematyczny w wypowiedziach krytyka.Rozważając istotę literatury wsi jako zjawiska artystycznego i kulturowo-społecznego Lichański koncentrował się na następujących kwestiach:relacji literatury (resp. kultury) tworzonej przez wieś do literatury/kultury narodowej;jej uwikłaniach społeczno-kulturowych, zwłaszcza w epoce dogłębnych przemian, których krytyk był świadkiem i współuczestnikiem;metodologicznym instrumentarium, pozwalającym wyodrębnić i opisać immanentne właściwości literatury wsi, decydujące o jej (potencjalnej) odrębności.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Współczesne oblicza ludowych praktyk magicznych

Recenzja książki: Agnieszka Gołębiowska-Suchorska, Od znachorki do autorki. Rosyjska tradycja znachorska we współczesnych poradnikach magicznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2016, ss. 364.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Folklorystyczny budulec twórczości (od)dziecięcej – przypadek braci Lewisów

Artykuł analizuje mało znane dzieło C.S. Lewisa – Pakameria. Zanim powstała Narnia – w odniesieniu do zagadnień związanych z fenomenem twórczości dziecięcej, a w szczególności jej ludyczno-folklorystycznej genezy. Opierając się na antropologicznej teorii twórczości dziecięcej Jerzego Cieślikowskiego, autorka wyprowadza pojęcie dziecięcości poza kategorie ściśle literaturoznawcze i na tej podstawie buduje spolaryzowany obraz Lewisa jako autora: ponadprzeciętnie dojrzałego dziecka i dzieckiem podszytego dorosłego. Specyfika omawianego utworu dobitnie świadczy o tym, że poziom skomplikowania kreacji dziecięcych w szczególnych przypadkach może znacznie wykraczać poza powszechnie przyjęte standardy. Jego analiza uwidacznia również immanentność zdolności twórczych dzieci oraz organiczne zależności pomiędzy stosowanymi przez nie motywami i schematami twórczymi a kulturą, na gruncie której wyrastają. Zlokalizowanie Pakamerii w obrębie tradycji brytyjskiej bajki zwierzęcej jest egzemplifikacją tych mechanizmów. Wszystko to pozwala na znalezienie wspólnej płaszczyzny pomiędzy folklorem, językiem i mitem, a przede wszystkim na wykazanie naturalności tych pozornie skomplikowanych procesów.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Od samorodnej twórczości dzieci do widowiska scenicznego: przemiany folkloru dziecięcego

Recenzja książki:Folklor dziecięcy – między tradycją a współczesnością, pod red. T. Smolińskiej, Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ, Nowy Sącz 2018, ss. 160.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Etnomuzykologia Polska” – nowe pismo poświęcone tradycji i współczesności

Tekst prezentuje nowe czasopismo "Etnomuzykologia Polska", wydawane przez Instytut Muzykologii UW i Polskie Seminarium Etnomuzykologiczne. Ukazały się dotąd dwa numery pisma, nr 1/2016 i nr 2/2017. Redaktorami są dr W. Grozdew-Kołacińska (Inatytut Sztuki PAN) i dr hab. T. Nowak (IM UW). Strona czasopisma: http://www.etno.imuz.uw.edu.pl

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Motyw ofiary w bajkach z wątkiem T 651 „Diabeł parobkiem”

Głównym założeniem pracy jest próba uzasadnienia trafności tezy, według której w bajkach z wątkiem T 651 „Diabeł parobkiem” dochodzi do zawarcia umowy pomiędzy zaświatami – reprezentowanymi przez postać diabła, a człowiekiem – gospodarzem. Natomiast motyw kradzieży chleba jest tak naprawdę zawoalowanym motywem ofiary dla świata demonicznego o archaicznej proweniencji. Do analizy posłużą wybrane narracje z wątkiem T 651, chociaż aspekt kradzieży pieczywa – ofiary, a wreszcie służby występuje praktycznie we wszystkich jego realizacjach. 

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Zofia Kossak. Wrastanie – Górki Wielkie: ludzie i sprawy

W 2018 roku przypada 50. rocznica śmierci Zofii Kossak. Pisarka i jej najbliższa rodzina zakorzenili się w Górkach Wielkich – miejscowości na Śląsku Cieszyńskim. Odnaleźli tu swój dom, schronienie, azyl i raj. Po dramatycznych przejściach w czasie rewolucji sowieckiej, utracie męża i domu rodzinnego na Kresach Zofia Kossak potrzebowała wytchnienia, spokoju i ciszy niezbędnej, by ukoić zranione serce. Poszukiwała w otaczającym świecie radości istnienia, w żyjących wokół niej osobach – siły i piękna stworzenia, w kolorach, smakach i zapachach przyrody – wielkości natchnienia, w sobie samej zaś – miłości. Górki Wielkie – jak sama pisała: ojczyzna bibliofilów – okazały się idealnym miejscem, by od nowa budować bezpieczny dom, oazę spokoju.Autorka Krzyżowców wydobywała piórem wszystko, co najpiękniejsze i najcenniejsze z ziemi cieszyńskiej i Beskidu Śląskiego: wiarę, folklor, ideały harcerskie Bucza, bogactwo specyfiki krajobrazowej i kulturowej, szacunek dla mieszkańców – ciężko doświadczonych w ciągu wieków, jednakże wiernych Polsce.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Motyw kazirodztwa w polskim folklorze tradycyjnym

Artykuł przynosi analizę tradycyjnych przekazów ludowych w perspektywie uobecnianego w nich motywu kazirodztwa między siostrą i bratem. Autor zwraca uwagę, że jakkolwiek tytułowy motyw sporadycznie jest przywoływany wprost, to jednak jego zawoalowane formy wydają się występować niemal powszechnie zwłaszcza w prozie ludowej, a przy tym odwołania do symboliki incestualnej można odnaleźć także w konkretnych sytuacjach obrzędowych. Zdaniem autora popularność tego motywu jest pogłosem dawnych mitologicznych wyobrażeń, dla których kanwą był związek małżeński między rodzeństwem.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Mały” romantyzm w sprawie ludu. Przykład Lucjana Siemieńskiego

Literatura romantyzmu, zdominowana przez wielkie indywidualności artystyczne (Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego), została ufundowana na kategorii „ludowości”, rozumianej jako mityczny, duchowy fundament polskiej tożsamości. Obok dominującego nurtu „wielkiej” literatury romantycznej w epoce tworzyli jednak także poeci krajowi, którzy wypracowali poetycki projekt społeczny, zasadzony na pragnieniu mówienia "głosem ludu".Narzeczony, Napierski i Czerniawa to trzy oryginalne utwory Lucjana Siemieńskiego, stylizowane na ludowe dumki i poruszające tematykę buntów chłopskich. Spotkanie z tekstami Siemieńskiego pozwala spojrzeć na „epokę Mickiewicza” jako strukturę niejednolitą, w której znalazło się miejsce także dla liryki krajowej, pozwalającej wybrzmieć „ludowym opowieściom” i traktującej kwestię chłopską jako żywy, choć zmarginalizowany w dominującym dyskursie, problem społeczny. Przykład Siemieńskiego otwiera perspektywę odczytywania romantycznej poezji krajowej jako przestrzeni, w obrębie której mógł wytworzyć się rewolucyjny język nowego porządku społecznego.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Poskromić przyszłość? Myśli, marzenia i wyobraźnia w książce „Los indomables pensamientos del señor O” Amali Boselli i Vero Gatti

Praca poświęcona jest analizie argentyńskiej książki obrazkowej dla dzieci Amalii Boselli i Vero Gatti pt. „Los indomables pensamientos del Señor O„ („Nieposkromione myśli Pana O”) z 2013 roku. Proponuje się odczytanie historii tytułowego bohatera w odniesieniu do refleksji filozoficznych Rousseau na temat czasu i marzenia w interpretacji Pouleta, a także w oparciu o paradygmat orientacji temporalnej i wizję marzenia dziennego z perspektywy psychologicznej. Artykuł bada związek między obrazami mentalnymi głównego bohatera a jego postrzeganiem przyszłości i podejmowanymi działaniami. W miarę upływu czasu w procesie myślenia Pana O dominować zaczyna wyobraźnia antycypacyjna, przesłaniająca mu potencję nieograniczonej kreatywności z czasów dzieciństwa. Celem podróży postaci jest zwycięstwo wyobraźni twórczej. To poprzez liczne odwołania do emocjonalności i zmysłowości – zarówno w warstwie werbalnej jak i wizualnej – tekst Boselli i Gatti intensyfikuje towarzyszące każdej lekturze sensualne czytelniczego doświadczenie. Tym samym, pomimo obecnych w opowieści uproszczeń i generalizacji, otwiera się na zindywidualizowany odbiór, dziecięcy czy dorosły.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Apokalipsa zombie we współczesnej literaturze dziecięcej

Artykuł „Apokalipsa zombie we współczesnej literaturze dziecięcej” porusza mało rozpoznany w polskich badaniach nad literaturą dla dzieci temat katastroficznych narracji zombiecentrycznych, których elementy, szczególnie motyw zombie apokalipsy, pojawiają się coraz częściej w utworach skierowanych do dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym wieku szkolnym. Interpretacji podlegają trzy popularne anglosaskie książki obrazkowe: „A Brain is for Eating” (2001) Dana i Amelii Jacobsów z ilustracjami Scotta Brundagea,„Peanut Butter &amp; Jelly Brains”(2015) Joe’go McGee i Charles’a Santoso oraz „Zombie Cat. The Tale of a Decomposing Kittu” (2012) Isabel Atherton i Bethany Straker, w których dominuje kolejno: mroczna karnawalizacja i drastyczne ujęcie zombie-dzieci jako krwiożerczych monstrów; łagodna karnawalizacja oraz zombie-dziecko jako fantom uczłowieczony; mroczna karnawalizacja z przewodnim motywem zwierzęcia zombie. Omówione teksty prezentują wielowymiarowe, zaczerpnięte z folkloru dziecięcego i apokaliptycznego kina gore, groteskowo-makabryczne obrazowanie, jak też jego znaczenie w kontekście dyskursów zogniskowanych wokół posthumanizmu i tematów społecznych istotnych dla współczesności. W artykule pojawia się również próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego polscy twórcy niechętnie sięgają po omawianą tematykę i z jakiego powodu jest on tak ważny w anglosaskiej literaturze dziecięcej.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo