rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Fachowe czasopismo „Papier i Galanteria” 1921–1922

W artykule dokonano analizy pisma
„Papier i Galanteria” ukazującego się
w latach 1921–1922. Przedstawiono
ogólny zarys działalności pisma.
Omówiono: zasady funkcjonowania
pisma, zadania i pełnioną rolę,
adresatów, źródła finansowania,
strukturę pisma, zawartość tekstów.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, historia
Antoni Bogusławski— the forgotten journalist, poet, writer, translator, author of children literature, literary critic, officer

Artykuł przypomina zapomnianą, barwną postać
wielu talentów międzywojennej Warszawy
i emigracyjnego „polskiego” Londynu — Antoniego
Bogusławskiego (1889–1956) — wyjątkowego
publicysty prasowego i radiowego, pisarza, poety,
krytyka literackiego, autora literatury dla dzieci,
tłumacza, zawodowego oficera.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach
To nie były wolne wybory. Prasa polskiej emigracji politycznej w Wielkiej Brytanii wobec wyborów do Sejmu PRL z 20 stycznia 1957 roku

Wybory do Sejmu PRL z 20 stycznia
1957 r. odbiły się żywym echem wśród
emigracji polskiej w Wielkiej Brytanii.
W artykule przedstawiono opinie i oceny
emigracyjnych polityków i publicystów
dotyczące przebiegu kampanii wyborczej
i wyniku wyborów w 1957 r.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach
„Biuletyn Informacyjny” i „Biuletyn Informacyjny LKDS. Wydanie Strajkowe” — samoistne wydawnictwa periodyczne Lubelskiego Klubu Dziennikarzy Studenckich z 1981 r.

Studencki strajk jesienią 1981 r. był czasem
wzmożonej studenckiej aktywności kulturalnej.
Powstawały wówczas inicjatywy wydawnicze
niezależne od cenzury. W tych też okolicznościach
studenci zrzeszeni wokół Lubelskiego Klubu
Dziennikarzy Studenckich wznowili „Biuletyn”
Informacyjny”, którego pełny tytuł tym razem brzmiał
„Biuletyn Informacyjny LKDS. Wydanie Strajkowe”.
Postrzegane jako organ SZSP czasopismo nie zawsze
było akceptowane przez młodzież skupioną w NZS,
a jednocześnie budziło podejrzenia wśród władz PRL.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Prasa studencka w latach siedemdziesiątych (1972–1980).Tendencje i nurty

Czasopisma studenckie lat siedemdziesiątych
i osiemdziesiątych były alternatywą dla systemu
oficjalnej prasy literackiej i młodych PRL.
Chociaż wydawane oficjalnie przez organizacje
studenckie (ZSP, później SZSP), to ze względu
na takie cechy komunikatu prasowego jak
nieregularność ukazywania się, określenie gatunkowe
— jednodniówka, niewielki nakład i nieoficjalny
kolportaż ich redakcje posiadały względny
atrybut samodzielności. Oczywiście w kontekście
ówczesnego systemu kultury studenckiej, częściowo
zideologizowanego.
Do najważniejszych nieprofesjonalnych czasopism
środowiskowych należały jednodniówki: „Dwukropek”,
„Faktor”, „Gaudeamus”, „Konfrontacje”, „Linia”,
„Magazyn Studencki”, „Spojrzenia”, „Smar”.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Narzędzia samoregulacji mediów w Polsce i innych wybranych krajach europejskich. Historia i współczesność

Samoregulacja mediów może mieć istotny wpływ
na kształtowanie się kultury dziennikarskiej
i poziomu etycznego mediów. Jej skuteczność jest
jednak uzależniona od stopnia instytucjonalizacji
narzędzi samoregulacyjnych i ich powszechnej
akceptacji. Różny jest ten poziom w różnych
systemach medialnych, co często warunkowane jest
historycznie. Artykuł za cel przyjmuje prezentację
historycznego rozwoju samoregulacji trzech
systemów medialnych (francuskiego, brytyjskiego
i fińskiego) wpisujących się w trzy różne modele
systemów medialnych opisane przez Daniela
Hallina i Paolo Manciniego i zestawienie ich
z rozwojem samoregulacji mediów w Polsce.

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Recenzja: Anna Mandrela, Tomizm Garrigou-Lagrange’a wobec wizji filozoficznej Teilharda de Chardin, Kraków 2018, stron 249.

Książka Anny Mandreli dotyczy filozofii tomistycznej w wersji Reginalda Garrigou-Lagrange’a, skonfrontowanej z ujęciami Piotra Teilharda de Chardin. Z początku czytelnika może dziwić tak niezwykłe zestawienie całkowicie różnych postaci, jednak po bliższym przyjrzeniu się rozprawie trzeba uznać trafność tego wyboru, gdyż tomizm Garrigou-Lagrande’a był zdecydowane polemiczny.
Artykuł jest naukową recenzją książki: Anna Mandrela, Tomizm Garrigou-Lagrange’a wobec wizji filozoficznej Teilharda de Chardin, Kraków 2018, stron 249.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Jak istnieje film? Recenzja: Artur Mamcarz-Plisiecki, Filozofia i retoryka filmu. Perspektywa realizmu filozoficznego, Lublin 2019, stron 352.

Artykuł jest naukową recenzją książki: A. Mamcarz-Plisiecki, Filozofia i retoryka filmu. Perspektywa realizmu filozoficznego

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozofia intelektu i filozofia umysłu między średniowieczem a współczesnością. Recenzja: Michał Zembrzuski, Filozofia intelektu. Tomasza z Akwinu koncepcja intelektu możnościowego i czynnego, Wydawnictwo Liberi Libri, bmw 2019, stron 404.

Artykuł jest naukową recenzją książki: Michał Zembrzuski, Filozofia intelektu. Tomasza z Akwinu koncepcja intelektu możnościowego i czynnego

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Jacek Woroniecki – mistrz intelektualnego katolicyzmu. Recenzja: Piotr S. Mazur, Barbara Kiereś, Ryszard Skrzyniarz, Agata Płazińska: Jacek Woroniecki, red. P. S. Mazur, (Pomniki polskiej filozofii chrześcijańskiej, red. Maciej Bała, Piotr S. Mazur), Kraków 2019, stron 213; toż w wersji angielskiej, tamże, stron 218.

Artykuł jest naukową recenzją książki: P.S. Mazur, B. Kiereś, R. Skrzyniarz, A. Płazińska, Jacek Woroniecki

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Tomasz z Akwinu a interpretacja skanów mózgu. Recenzja: Piotr Lichacz, Neuroetyka a Tomasz z Akwinu. O użyteczności myśli średniowiecznej we współczesnych debatach etycznych, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2018, stron 374.

Tomasz z Akwinu a interpretacja skanów mózgu. Recenzja: Piotr Lichacz, Neuroetyka a Tomasz z Akwinu. O użyteczności myśli średniowiecznej we współczesnych debatach etycznych, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2018, stron 374.
Artykuł jest naukową recenzją książki: Piotr Lichacz, Neuroetyka a Tomasz z Akwinu. O użyteczności myśli średniowiecznej we współczesnych debatach etycznych

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Recenzja: Bartłomiej Krzych, Książeczka o niczym. Prolegomena do nicologii, Siemianowice Śląskie 2017, stron 127.

Tematyka niebytu jest obecna w historii filozofii niemalże od jej samego początku. Pojęcia takie jak niebyt, nicość, zero, brak odgrywały i odgrywają ważną rolę w poszukiwaniach odpowiedzi na fundamentalne pytania na temat rzeczywistości. Omówienia ich podejmuje się Bartłomiej Krzych w swojej pracy Książeczka o niczym. Prolegomena do nicologii. Ma ona być wstępną konceptualizacją podstawowych terminów z zakresu tej tematyki.
Artykuł jest naukową recenzją książki: Bartłomiej Krzych, Książeczka o niczym. Prolegomena do nicologii, Siemianowice Śląskie 2017, stron 127.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Obecność myśli tomistycznej na XI Polskim Zjeździe Filozoficznym w Lublinie. Sprawozdanie

W dniach 9-14 września 2019 roku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II odbył się XI Polski Zjazd Filozoficzny. Obok gospodarza zjazdu organizatorem był Komitet Nauk Filozoficznych PAN i Polskie Towarzystwo Filozoficzne. Polskie Zjazdy Filozoficzne mają najdłuższą tradycję spośród ogólnopolskich spotkań naukowych, a także są największymi intelektualnymi spotkaniami filozofów w Polsce (warto wspomnieć, że pierwszy zjazd odbył się we Lwowie w 1923 r.).

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Recenzja: Bartłomiej Krzych, Liturgia jako auctoritas w myśli teologicznej św. Tomasza z Akwinu na przykładzie traktatu „De Christo” w „Sumie teologii”, Wydawnictwo UNUM, Kraków 2020, stron 141.

Współcześnie z liturgią wiąże się bardzo wiele nieporozumień. Niemal powszechne jest jej powierzchowne traktowanie, redukowanie do nieznaczących gestów, celebrowanie jej bez należytego szacunku i powagi, a niekiedy nawet marginalizowanie jej w życiu i świadomości chrześcijan. Tego typu uchybienia automatycznie pociągają za sobą wypaczenie w dziedzinie wiary, jako że naruszona zostaje bardzo delikatna i subtelna współzależność, która łączy treść tajemnic wiary ze sposobem ich wyrażania w modlitwie Kościoła. W tym kontekście odsłania się doniosłość i aktualność problematyki podejmowanej przez Bartłomieja Krzycha, który w książce Liturgia jako auctoritas w myśli św. Tomasza z Akwinu na przykładzie traktatu „De Christo” w „Sumie teologii” podjął się „wyłuskania” poglądów na rolę liturgii wewnątrz teologii, jakie miał wyznawać jeden z najbardziej reprezentatywnych teologów w dziejach Kościoła.

Czasopismo: Rocznik Tomistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki teologiczne
Dyscypliny: filozofia, nauki teologiczne
Wydawnictwa periodyczne w asortymencie wtórnego rynku książki

W niniejszym tekście przedstawiono współczesny
obieg wydawnictw periodycznych w ramach
wtórnego rynku książki. W swojej masie
stanowią one w stosunku do książek marginalny
dział asortymentu, aczkolwiek jest on stale
obecny w ofercie wszystkich segmentów rynku,
obejmujących zarówno obiekty zabytkowe, jak
i nowsze, w tym bieżącą produkcję. Obecność
ta jest jednak zróżnicowana pod względem
jakościowym i ilościowym, na podaż i popyt
zaś w istotny sposób wpływają zmiany
technologiczne w zakresie rozpowszechniania
prasy (Internet) oraz udostępniania jej zbiorów
archiwalnych i bibliotecznych (digitalizacja).

Czasopismo: Rocznik Historii Prasy Polskiej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Natura ludzka w ujęciu Rogera Scrutona w kontekście wniosków etologicznych Jerzego Chmurzyńskiego

Artykuł ukazuje przedstawienie ludzkiej natury przez Rogera Scrutona na tle prac polskiego etologa Jerzego Chmurzyńskiego. Analiza filozoficzna Scrutona i metodologiczny kompozycjonizm Chmurzyńskiego prowadzą obu autorów do zbieżnych wniosków, będących w opozycji do redukcjonistycznego podejścia socjobiologii. Pokazują, że natura człowieka jest wynikiem ewolucji biologicznej, która doprowadziła do poziomu rozwoju niedostępnego nawet dla najbardziej rozwiniętych zwierząt. Ludzie niepodlegają wyłącznie imperatywom biologicznym, posiadają wolną wolę, a wraz z nią etykę i estetykę. Istota ludzka jest osobą, której nie da się opisać wyłącznie w kategoriach biologicznych. Praca niniejsza ukazuje, że wizja człowieczeństwa Scrutona zyskuje dodatkową argumentację w postaci wniosków Chmurzyńskiego formułowanych na podstawie osiągnięć etologii klasycznej.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Dziecko jako podmiot praw. Ku filozoficznym podstawom praw dziecka

Celem artykułu jest analiza jednego z ważniejszych współczesnych zagadnień filozoficznoprawnych, jakim jest problem określenia podstaw praw dziecka. Konsekwencją rozbieżności w interpretacji istoty praw dziecka są pojawiające się próby kwestionowania zasadności tworzenia tej kategorii praw, zwłaszcza w kontekście możliwych konfliktów praw dziecka z innymi rodzajami praw człowieka, a także wobec obaw, że akcentowanie praw dziecka może stanowić zagrożenie dla rodziny. Autor artykułu, odwołując się do podstawowych dokumentów międzynarodowej ochrony praw człowieka oraz praw dziecka, argumentuje na rzecz godnościowej interpretacji tych praw. Wychodząc od konstatacji, że prawa dziecka są prawami człowieka, na gruncie filozofii uzasadnia się, że źródłem praw jest fakt bycia człowiekiem oraz przypisana ludzkiemu sposobowi istnienia godność. Autor przywołuje myśl Janusza Korczaka, który już w okresie międzywojennym przedstawił koncepcję dziecka jako autonomicznej osoby, posiadającej swoje własne, odrębne od dorosłego naturalne prawa. Jednocześnie wskazał na dziecko jako podmiot, zarówno w rodzinie, społeczeństwie, jak i w państwie. Ta myśl legła u podstaw Konwencji o Prawach Dziecka.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Subiektywna jakość życia dzieci a skłonność do martwienia się i poczucie własnej wartości

Przedmiotem niniejszego artykułu było przedstawienie wyników badań empirycznych dotyczących zależności pomiędzy skłonnością do martwienia się i poczuciem własnej wartości a subiektywną jakością życia dzieci w wieku 8-13 lat. W dwóch pierwszych częściach artykułu omówiono podstawy teoretyczne i opisano badane zmienne.Druga część prezentowała grupę badawczą, wykorzystane narzędzia badawcze oraz wyniki uzyskanych badań. Postulowane hipotezy o istnieniu zależności pomiędzy skłonnością do martwienia się a subiektywną jakością życia dzieci oraz pomiędzy poczuciem własnej wartości a subiektywną jakością życia dzieci zostały potwierdzone. Badania prowadzone były przed pandemią, która bardzo mocno zaburzyła codzienne życie dzieci, stąd przewiduje się wzmożoną eksplorację naukową kondycji biopsychospołecznej dzieci w wieku szkolnym przez naukowców z różnych dziedzin w niedalekiej przyszłości.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Powstanie i rozwój archiwów diecezjalnych w Polsce

Polskie archiwa kościelne zaczęły się rozwijać wraz z odzyskaniem niepodległości w 1918 r. Do wybuchu wojny w 1939 r. funkcjonowało 6 archiwów diecezjalnych. Po zakończeniu II wojny światowej Polska znalazła się w nowej rzeczywistości politycznej. Władza ludowa traktowała archiwa, w tym także archiwa kościelne marginalnie. Na Kościół i jego zasoby patrzyła przez pryzmat pozostałości feudalizmu, który trzeba zniszczyć. W tym celu władza dążyła do całkowitej konfiskaty archiwaliów kościelnych, których dalszy los miał zależeć wyłącznie od państwowych urzędników. Kościół musiał odnaleźć swoje miejsce w nowej rzeczywistości politycznej i stawić czoło działaniom władz zmierzającym do unicestwienia administracji kościelnej. Wśród działań administracyjnych władz kościelnych niewątpliwie ważniejsze było utrzymanie autonomicznej struktury i zapewnienie kadr dla działań duszpasterskich. Zrozumiałe, że w takiej sytuacji – jako priorytet – Kościół nie mógł zająć się sprawami archiwów. Mimo niebywałych trudności po 1945 r. wznowiło działalność Archidiecezjalne Archiwum we Wrocławiu. Powstały archiwa w Pelplinie i Włocławku. W 1974 r. było 7 archiwów archidiecezjalnych i 20 diecezjalnych. W 1989 r. liczba archiwów diecezjalnych wzrosła do 24, a w 2002 r. do 32. Przełomowym wydarzeniem dla archiwów diecezjalnych było powstanie Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych (SAK) w Warszawie w dniu 17 czerwca 2004 r. Głównym zadaniem Stowarzyszenia jest porządkowanie, udostępnianie i inwentaryzacja archiwaliów kościelnych. Jego członkowie kontynuują polską tradycję archiwalną oraz „wielką służbę nauce kościelnej i narodowej”.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Bytowa niewystarczalność jako egzystencjalne doświadczenie człowieka

Człowiek jako byt osobowy nie jest bytem koniecznym (jak Bóg), tylko jest bytem przygodnym. Ta przyjęta formuła wyjaśnia, dlaczego człowiek jest w swojej egzystencji osobą ułomną. Śmierć zabiera mu wymiar egzystencjalny, a zostaje wymiar duchowy.Język filozoficzno-teologiczny stwarza realne elementy egzystencji ludzkiej. Lęk jako fundamentalne doświadczenie bytowej niewystarczalności człowieka jest przejawem odpowiedzi na zewnętrzne bodźce niepokoju (wojny, katastrofy, pandemie), które człowiek zapisuje w swoim doświadczeniu wewnętrznym. Ponieważ jest istotą transcendentalną, ma zdolność zapisywać w pamięci cierpienia fizyczne i duchowe, trudne do akceptacji. Natomiast hierarchia wartości jest dla człowieka elementem formacji intelektualno-moralnej. Człowiek wobec licznych niepokojów musi znaleźć odpowiedź, gdyż natura jego jest celowościowa. W człowieku istnieje nieodparte dążenie do ulepszania świata. Czuje się on samowystarczalny, mimo wielu zależności od innych. Lęk przed losem, przed pustką, bezsensem, przed śmiercią paraliżuje jednak nasz życiowy dynamizm i ogranicza naszą wolność. Cierpienia fizyczne i duchowe przynoszą człowiekowi poczucie życiowej niedoskonałości i bezradności. Choroba natomiast powoduje poczucie osamotnienia. Śmierć zaś jest dla człowieka głębokim doświadczeniem jego niewystarczalności.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Kanoniczne środki zapobiegawcze w przypadku oskarżeń o czyny contra sextum Decalogi praeceptum z osobami małoletnimi

Postawa władzy kościelnej wobec przestępstw contra sextum popełnianych przez duchownych wobec dzieci i młodzieży, powinna charakteryzować się wiernym realizowaniem norm kanonicznych, wskazanych zarówno przez prawodawcę powszechnego, jak i partykularnego. Do przewidzianych przez prawo kanoniczne sposobów reagowania na oskarżenia o czyny nierządne z osobami małoletnimi, należy zaliczyć również środki zapobiegawcze. Nie są one karą w ścisłym tego słowa znaczeniu, bowiem mogą być stosowane na różnych etapach postępowania wobec oskarżonego. Należą do nich przede wszystkim: oddalenie od posługi, zadań i urzędów kościelnych, nakaz lub zakaz przebywania na jakimś miejscu lub terytorium oraz zakaz publicznego uczestnictwa w Eucharystii. Ich celem jest zapobieżenie zgorszeniu, ochrona wolności świadków i zagwarantowanie sprawiedliwości. Powinny być nakładane w formie pisemnego nakazu. Ich dysponentem jest ordynariusz. Mogą być zmieniane w trakcie trwania postępowania, należy je odwołać, gdy ustanie przyczyna ich nałożenia, zawsze natomiast ustają wraz z zakończeniem procesu karnego lub postępowania karnoadministracyjnego. Przy ich stosowaniu przełożony kościelny musi mieć na uwadze zarówno dobro domniemanych ofiar i ich bliskich, jak i prawa oskarżonego.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Penuria sacerdotum a powołanie diakona stałego. O pewnej fałszywej argumentacji

Niniejszy artykuł stanowi głos w dyskusji na temat zasadności wprowadzenia w Polsce diakonatu stałego. Posługa diakonów permanentnych została przywrócona w Kościele rzymskim po ponad dziesięciu wiekach. Była to decyzja podjęta podczas obrad Soboru Watykańskiego II, który wskazał na diakonat stały jako na właściwy i trwały stopień hierarchiczny Kościoła. W Europie Środkowo-Wschodniej – w tym i w Polsce – przez długi czas posługa diakonów stałych była prawie w ogóle nieznana. Dopiero decyzja Konferencji Episkopatu Polski z 2001 r. umożliwiła wprowadzenie tego rodzaju posługi na terytorium Polski. Kilkunastoletnia obecność diakonów stałych naznaczona jest także dyskusją o potrzebie wprowadzenia w Kościele w Polsce urzędu diakona stałego. W debacie na ten temat nierzadko przywoływane są argumenty, które błędnie ujmują istotę oraz charakter posługi diakonów stałych. Łączą się one jedynie z kontekstem braku powołań kapłańskich lub ich wystarczającej liczby. Perspektywa ta charakteryzuje się ujęciem pragmatyczno-funkcjonalnym, a pomija aspekt teologiczny, który powinien być na pierwszym miejscu.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zasady wspierania rodzin w posynodalnej adhortacji Amoris laetitia papieża Franciszka

Celem opracowania było przedstawienie sposobu, w jaki przesłanie adhortacji Amoris laetitia pomaga towarzyszyć rodzinie na drodze realizowania jej powołania. Refleksja ta obejmowała trzy zagadnienia. Po pierwsze, zostało przeanalizowane zjawisko kryzysu związane z fazami rozwoju więzi małżeńskiej, kryzysami osobistymi, kryzysami natury zewnętrznej i tzw. kryzysami niepokonalnej niesakramentalności – zagadnieniem szeroko dyskutowanym w adhortacji papieża Franciszka. Po drugie, omówiliśmy zasady wspierania rodzin obciążonych kryzysem, wypływające wprost z tekstu adhortacji. Do najważniejszych zaliczyliśmy: zajmowanie centralnego miejsca przez sakramenty, wrażliwość i szacunek, akceptację cierpienia, szacunek dla Bożej autonomii, samodzielność i upodmiotowienie, świadomość dynamiki zła oraz zasadę pokornego wydobywania z ludzi tego, co Bóg w nich zdeponował. Wszystkie ww. zasady uświadamiają wielokształtność i złożoność szeroko pojętych problemów życia małżeńskiego. Po trzecie, naświetliliśmy rolę trzech grup, które są wezwane do towarzyszenia rodzinom w „oswajaniu ich kryzysu”, a są nimi: duszpasterze, specjaliści oraz inni doświadczeni małżonkowie. Ich zadanie polega głównie na udzielaniu duszpasterskiej i specjalistycznej pomocy w dojrzewaniu w wierze. Wymaga to od nich nade wszystko umiejętnego rozeznawania, słuchania i ukazania, że to, co spotyka rodziny w kryzysie, jest okazją do bardziej świadomego i dojrzalszego życia małżeńskiego. Ci, którzy podejmują się towarzyszenia, starają się przede wszystkim doprowadzić osoby przeżywające trudności i kryzysy do pojednania: z sobą samym, ze swoimi bliskimi oraz z Bogiem.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Ten krzyż reprezentuje nas wszystkich”. Wolność i solidarność według Natalii Ginzburg

W 1988 roku na łamach lewicowego dziennika „L’Unità” pisarka Natalia Ginzburg, ateistka żydowskiego pochodzenia, zaangażowana po stronie włoskiej lewicy, zabiera głos w obronie krzyża zawieszonego w szkolnych klasach. W eseju zatytułowanym Non togliete questa croce: è il segno del dolore umano (Nie zdejmujecie tego krzyża: jest symbolem ludzkiego cierpienia) odnosi się do ponadreligijnego i ponadideologicznego znaczenia tego symbolu. Przypomina, że to właśnie rewolucji chrześcijańskiej ludzkość zawdzięcza idee równości i solidarności, wcześniej nieobecne. Przywołuje katalog wartości, takich jak między innymi tolerancja i szczodrość polegająca na pozostawieniu drugiemu człowiekowi wolności w poszukiwaniach odpowiedzi na fundamentalne pytania. Jakie przesłanki zadecydowały o tym, że pisarka postanowiła interweniować w sprawie krzyża? W jaki sposób obrona chrześcijańskiego symbolu w publicznej przestrzeni wpisuje się w intelektualny projekt, który konsekwentnie rozwijała od momentu literackiego debiutu? Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na te dwa zasadnicze pytania. Ponadto proponuje polskie tłumaczenie jednego ze słynnych tekstów Ginzburg, której doskonała eseistyka pozostaje w Polsce praktycznie nieznana

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Pytanie o Boga w „Pasażerce” Zofii Posmysz. Od powieści do inscenizacji operowej

W artykule porównane zostały, pod kątem fabuły i narracji, powieść Pasażerka Zofii Posmysz i tekst libretta napisany przez Aleksandra Miedwiediewa. Omówione zostały podobieństwa i różnice zachodzące pomiędzy pierwowzorem (powieścią) i jego tekstową adaptacją (librettem). Ponadto podjęta została również próba analizy zabiegów adaptacyjnych dokonanych przez autora libretta, kompozytora i dwóch reżyserów opery. Istotna okazała się także interpretacja motywu modlitwy obozowej oraz tematu różnorodności narodowej i religijnej, zagadnień podjętych przez autora libretta oraz zobrazowanych przez reżyserów dwu inscenizacji operowych (warszawskiej i jekaterynburskiej). W artykule podjęto również kwestie związane z pytaniami dotyczącymi obecności Boga w Auschwitz oraz dylematami moralnymi związanymi z winą i karą za popełnione zło. To przypomnienie o istnieniu religijności w ekstremalnych warunkach i praktykowaniu wiary w obozie koncentracyjnym. Analiza porównawcza i interpretacja obu dzieł pozwala na odkrywanie zawartych w utworach znaczeń i uniwersalnego przesłania tekstów.

Czasopismo: Studia Paradyskie
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo