rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Analizy krajobrazowe w diagnostyce przestrzenina potrzeby rewitalizacji

Współczesne metody diagnozowania przestrzeni wymagają interdyscyplinarnego podejścia. Poza podstawowymi analizami inwentaryzacyjnymi zawierającymi rozpoznanie konkretnych elementów, konieczna jest cała gama dodatkowych badań pozwalających określić ich wzajemne relacje, ich proporcje i rolę, jaką odgrywają na terenie opracowania. Ustawa o rewitalizacji wyraźnie określa potrzebę dokładnego rozpoznania terenu przyszłych opracowań również pod kątem przestrzennym. W przypadku badania fi zjonomii przydatne są analizy oparte na łączeniu metod urbanistycznych i krajobrazowych. Pozwalają one określić, jaka dana przestrzeń jest w kontekście potrzeb widokowych oraz w proporcjach gabarytowych odnoszących się do człowieka i ludzkiej percepcji. Dodatkowo niezwykle istotnym aspektem jest lokalizacja i wieloplanowy kontekst, który dany obszar otacza oraz jego społeczny wymiar znaczeniowy. Opisane niżej analizy wpisują się w strategię rewitalizacji związanej z diagnozą degradacji przestrzeni na poziomie formalnym [Jarczewski 2010].

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Urban Mentoring jako nowa technika współpracy w procesie planowania partycypacyjnego

Planowanie partycypacyjne uznaje się, zgodnie ze współczesnym paradygmatem rozwoju miast europejskich, za istotne narzędzie zarządzania, którego głównym celem jest generowanie endogenicznych potencjałów wzrostu społeczno-gospodarczego. Temat poprawy jakości przestrzeni publicznej w czterech dzielnicach Gdańska, posłużył jako wyzwanie dla próby przełamania nieefektywnej, polskiej praktyki w partycypacyjnym planowaniu miejskim. Uczestnictwo w dialogu publicznym upoważnia osoby do podjęcia pozytywnej i konstruktywnej postawy w planowaniu. Wskutek luk komunikacyjnych, wynikających z asymetrii wiedzy i doświadczenia, dochodzi często do konfl iktów, utraty porozumienia, manipulacji [Carmona et al. 2010]. Tej problematyce, wsparcia procesu niwelowania barier komunikacyjnych w realizacji partycypacyjnego modelu planowania miast, poświęcony został zrealizowany w latach 2014-15 projekt badawczo- -wdrożeniowy (QV) Quo vadis Gdańsku? Mieszkańcy planują swoje miasto. W pracy opisano mentoring urbanistyczny (MU) – innowacyjną technikę uspołecznienia planowania miejskiego. Nowy model pracy ze społecznością dzielnic miejskich, opracowany został z myślą o wzmocnieniu ich kompetencji niezbędnych do partnerskiego udziału w publicznej debacie nad miastem. W tekście zawarto odniesienia do uwarunkowań i wyzwań polskiej rzeczywistości planistycznej z odwołaniem do znanej zagranicznej praktyki. Zastosowanie modelu zilustrowano na przykładzie wyników uzyskanych w czterech dzielnicach Gdańska. Podsumowanie zawiera refl eksję na temat możliwości szerszych zastosowań.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Potencjał kognitywno-kulturowy dzielnicy a innowacyjne strategie rehabilitacji w kontekście społecznej indywidualizacji. Studium przypadku: Mouraria, Lizbona

Celem opracowania jest przedyskutowanie możliwości wykorzystania potencjału kognitywno-kulturowego dzielnicy w procesach rehabilitacji przestrzeni publicznej w zdegradowanych obszarach miejskich. Istotne jest aby omówić, co oznacza pojęcie innowacyjności we współczesnych strategiach rehabilitacyjnych, w jaki sposób zmienia się dynamika między państwem a społeczeństwem obywatelskim oraz gdzie jest miejsce kultury i tożsamości w innowacyjnych procesach rehabilitacji struktur miejskich. Celowe jest również przeanalizowanie, w jaki sposób trend społecznej indywidualizacji może wpływać na zmiany w przestrzeni publicznej oraz w jaki sposób można go wykorzystać do poprawy jakości tej przestrzeni. Teoria Złożoności Miast (CTC – complexity theories of cities) Petera Alena [Allen, Sanglier 1981] opisuje miasto jako otwarty, złożony system bottom-up, który jest w stanie funkcjonować w chaosie, a późniejsze stwierdzenie Portugaliego dodaje, że miasto to system podwójnie złożony (dual compex system), składający się z elementów, z których każdy jest systemem złożonym, indywidualnym i nieprzewidywalnym. Bazując na powyższej teorii, w opracowaniu sygnalizowana jest potrzeba uznania indywidualności, różnorodności i nieprzewidywalności, jako niezbędnych elementów składowych współczesnych strategii rehabilitacyjnych. W pracy zostanie przeanalizowane studium przypadku strategii rehabilitacyjnej w kulturowo zróżnicowanej dzielnicy i postawione zostaną pytania dotyczące wymagań wobec tworzenia innowacyjnych strategii rehabilitacyjnych w świetle potencjału kognitywno-kulturowego zindywidualizowanego społeczeństwa. Zastosowana metodologia polegała na dogłębnej analizie literatury przedmiotu, analizie oficjalnych dokumentów dotyczących planu rehabilitacji QREN MOURARIA, przeprowadzeniu wywiadu pogłębionego z koordynatorem dzielnicy Mouraria, analizie danych statystycznych INE (Instituto Nacional de Estatistica), przeprowadzeniu ankiety środowiskowej na grupie 49 mieszkańców dzielnicy oraz zgromadzeniu dokumentacji fotograficznej.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rewitalizacja Berlina i Lipska jako źródło inspiracji dla polskich praktyk rewitalizacyjnych

Zintegrowane planowanie, opierające się na licznych narzędziach urbanistyki operacyjnej, charakteryzuje od lat 80. zeszłego stulecia niemiecką praktykę rewitalizacyjną, czyniąc z tego kraju głównego lidera kształtowania europejskiej polityki miejskiej. Niemcy podobnie do pozostałych krajów strefy competitiveness, w znacznym stopniu zakończyły procesy rewitalizacji historycznych dzielnic miejskich oraz cennego dziedzictwa poprzemysłowego. Można stwierdzić, że Berlin, Hamburg a nawet Lipsk, są miastami postrewitalizacyjnej fazy rozwojowej, przygotowanymi w pełni do realizacji kolejnych celów polityki unijnej, określonych w European Urban Agenda – Pact of Amsterdam 2016. Opracowanie zawiera wybrane przykłady rewitalizacji zrealizowane w Berlinie i Lipsku, w celu zilustrowania zasady działania zintegrowanego planowania w procesach odnowy struktur miejskich. W opisanych projektach zastosowano akupunkturę urbanistyczną. Przez kompleksowo zaprojektowane działanie punktowe uzyskano wzmocniony efekt synergii w realizacji złożonych celów rewitalizacyjnych. Wymiarem łączącym przykłady jest kwestia wykorzystania inwestycji publicznych do poprawy jakości przestrzeni publicznej i wzmocnienia tożsamości lokalnej odnawianych dzielnic.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Partycypacja społeczna i elementy współzarządzania publicznego w Ustawie o rewitalizacji

Wielokrotnie wskazywano już przy różnych okazjach ułomności obecnego systemu gospodarki przestrzennej. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego okazują się nieskuteczne w ramach ochrony ładu przestrzennego i łagodzenia konfl iktów przestrzennych, ale decyzje o warunkach zabudowy mogą być raczej traktowane jak narzędzie destrukcji przestrzennej, niż związane z ochroną ładu przestrzennego. Również z tych powodów bardzo pozytywnie należy ocenić wszelkie działania ustawodawcy, mające na celu poszukiwanie nowych rozwiązań i nowych możliwości organizacyjnych dla władz publicznych. W takim kontekście oceniać należy znaczną część regulacji zawartych w Ustawie z 3 listopada 2015 r. o rewitalizacji. Można bowiem zauważyć, że zarówno rozwiązania związane z partycypacją społeczną, jak również miejscowym planem rewitalizacji uwzględniają znaczną część zgłaszanych przez środowiska naukowe postulatów, w tym zwłaszcza tych powiązanych z koncepcją współzarządzania publicznego. Celem opracowania jest ocena wprowadzanych rozwiązań i instytucji, przede wszystkim na podstawie kryteriów związanych z zastosowaniem koncepcji współzarządzania publicznego.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Organizacja procesu rewitalizacji z użyciem metody Placemakingu na przykładzie projektu społecznej rewitalizacji Parku Świętopełka w Gdańsku

Opracowanie służy prezentacji przebiegu oraz wniosków wyciągniętych z realizacji projektu badawczo-wdrożeniowego: Społeczna rewitalizacja przestrzeni z wykorzystaniem strategii Placemakingu. Projekt realizowany był w 2015 r. przez Stowarzyszenie Inicjatywa Miasto w ramach programu Obywatele dla Demokracji, fi nansowanego z Funduszy EOG. Realizację projektu poprzedzały działania inicjujące, trwające od 2013 r. Celem strategicznym projektu było przeprowadzenie konsultacji społecznych, mających na celu opracowanie strategii przekształceń fragmentu przestrzeni publicznej niewielkiej wielkości (ok. 5000 m²) na terenie Gdańska. Postawioną hipotezą badawczą projektu było sprawdzenie skuteczności metody Placemakingu w polskich, trójmiejskich realiach społecznych. Dotyczyło to przede wszystkim: opracowania metod partycypacji publicznej, skutecznej identyfi kacji aktorów procesu partycypacji oraz sprawdzenie poziomu kompetencji społecznej mieszkańców do udziału w procesie partycypacji. Obszar problemowy wybrany do projektu to kwartał ulic mieszczący niewielki skwer miejski nazwany przez autorów projektu Parkiem Świętopełka. Teren ten mieści się w otoczeniu o istotnym znaczeniu kulturowym, znajduje się bowiem w centralnej części Głównego Miasta w Gdańsku. Metoda Placemakingu, której skuteczność miał sprawdzić projekt, znajduje coraz większe uznanie jako strategia przekształcania elementów przestrzeni publicznej. Wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych i czerpie z dorobku teoretycznego Jacobs oraz Whyte’a – działających w Nowym Jorku w drugiej połowie XX w. [Jacobs 2014; Whyte 1980]. Różnica w gęstości zdarzeń zachodzących w przestrzeni miejskiej Nowego Jorku, jak i wielu innych wielomilionowych miast, w których rozwija się Placemaking, charakteryzujące się znaczną liczbą użytkowników oraz różnice kulturowe między społecznością amerykańską a polską wymagają od polskich działaczy społecznych, projektantów i samorządów ostrożności w bezpośrednim kopiowaniu strategii Placemakingu bez dostosowania jej do lokalnych uwarunkowań. Dlatego zasadne zdaje się przeprowadzenie oceny skuteczności stosowania tej metody i określenie ram jej stosowania. W pracy skrótowo zostanie zaprezentowana idea Placemakingu jako metoda rewitalizacji przestrzeni (1), analiza przebiegu procesu rewitalizacji w Parku Świętopełka (2) oraz ocena skuteczności przyjętej strategii (3).

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Transformacja tożsamości miejsca jako efektinterwencji artystycznych w przestrzeni publicznej

Z pojęciem miasta łączy się nieodłącznie pojecie rewitalizacji, która w obecnym czasie staje się szansą na jego rozwój. Z tego powodu współczesne miasta poszukują wciąż nowych i skutecznych narzędzi rewitalizacji dzielnic zdegradowanych. Jednym z takich narzędzi jest sztuka, która traktowana jest również, jako czynnik kształtujący nową tożsamość przestrzeni, a w wielu przypadkach przybiera formę kreatywnego tworzenia miejsca. W trakcie tych procesów sztuka może zostać wykorzystana jako narzędzie rewitalizacji rozpoczynające, stymulujące i podtrzymujące procesy zmian na obszarach kryzysowych.Działania artystyczne w projektach rewitalizacji przynoszą nową perspektywę (nie tylko estetyczną) pobudzając zaangażowanie społeczne, wpływając na witalność miejsca. Według Markusen kreatywne tworzenie miejsca (creative placemaking) to zastosowanie sztuki i kultury przez różnorodnych partnerów, by w sposób strategiczny kształtować przestrzenny i społeczny charakter miejsca w celu pobudzenia gospodarczego, wspierania stałej zmiany społecznej oraz poprawy środowiska zbudowanego [Markusen, Gadwa 2010]. Obecnie na świecie powstaje wiele dobrych projektów rewitalizacyjnych z udziałem sztuki, takich jak: w Filadelfi i (Mural Arts Program Filadelfi a), Bostonie (Public Art on Greenway), ale również w Kopenhadze (projekt Superkilen), Folkstone (Other People’s Photographs), Bilbao. Również powszechnie znane przykłady dzielnic artystycznych (South Houston – Soho w Nowym Yorku, Marais w Paryżu, El Raval w Barcelonie i inne) świadczą o tym, jak duże znaczenie może odegrać nasycenie sztuką zdegradowanej przestrzeni miejskiej. Dzielnice te przyciągają bohemę artystyczną, marszandów sztuki, architektów, designerów. Zdegradowana zabudowa, po przekształceniu jej np. w pracownie artystów, mansardy, galerie czy muzea nabiera nowej wartości i znaczenia [Rembeza 2007]. Również w Polsce, możemy odnaleźć przykłady rewitalizacji przez sztukę, gdzie stanowi ona koło zamachowe całego procesu (Galeria Zewnętrzna w Gdańsku, Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu i inne). Sztuka i strategie artystyczne w procesach rewitalizacji wprowadzają nową perspektywę związaną z partycypacją społeczną oraz wpływają na tzw. żywotność przestrzeni. Kreatywne tworzenie miejsca łączy się z rewitalizacją przez twórcze inicjatywy, które animują miejsca i są iskrą potencjalnego rozwoju gospodarczego.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rola inicjatyw społecznych w ochronie dziedzictwa kulturowego na przykładzie mozaiki Anny Fiszer na ścianie kina Neptun w Gdańsku

Żyjemy w epoce „płynnej nowoczesności”, w której coraz częściej wartość dzieł sztuki i kultury materialnej mierzona jest siłą nowości. „Artyści, których przodkowie utożsamiali wartość dzieła z wiecznością jego trwania, a przeto zabiegali jak mogli o jego niezniszczalność i nieskazitelną doskonałość (…), teraz popisują się instalacjami do rozmontowywania po zamknięciu wystawy, happeningami kończącymi się w chwili, gdy uwaga ich aktorów uleci ku innym sprawom, owijaniem mostów w płachty plastikowe do chwili wznowienia ruchu kołowego” [Bauman 2010, s. 16]. Sztuka, o której wspomina Bauman, jej ulotność, tymczasowość, czasami wręcz powierzchowność, jest odzwierciedleniem współczesności, a pojęcia takie jak, piękno czy wartość dzieła sztuki, nadal są poddawane wiarygodnej i przekonującej próbie czasu. W Polsce po 1989 r., tj. w okresie transformacji ustrojowej, ulegając zachłyśnięciu się nowością, skutecznie wyeliminowano wiele wartościowych obiektów architektury i sztuki, niektóre przez zwykłe zaniedbanie, inne z powodu ich proweniencji. Jest to spowodowane brakiem świadomości co do wartości obiektów kultury materialnej przez co z pejzażu polskich miast zniknęło bezpowrotnie wiele pereł powojennej architektury modernistycznej. „Choroba braku ciągłości tocząca polską politykę (na szczeblu centralnym i samorządowym każda ekipa musi zaczynać wszystko od nowa) znalazła (…) architektoniczny ekwiwalent. To co nowe jest z zasady lepsze od tego, co było, przez sam fakt, że jest nowe. Na żadną głębszą refl eksję nie ma tu miejsca” [Springer 2016]. Razem z budynkami znikają towarzyszące im, często wybitne, dekoracje ścienne, będące świadectwem minionych czasów. „W Polsce epoki komunizmu od końca lat 50. do 80. powstały monumentalne kompozycje ścienne wykonywane w technikach malarstwa, mozaiki i sgraffi ta. Część z nich była propagandą systemu politycznego – zarówno w formie obrazów i haseł propagandowych, jak i quasi-reklam ówczesnych instytucji, państwowych zakładów przemysłowych i marek, których produkty z reguły nie były w kraju dostępne [Gralińska-Taborek, Kazimierska-Jerzyk 2014]. Z dzisiejszego punktu widzenia – odrzucając wszelkie negatywne konteksty – wiele z nich odznaczało się wysokim poziomem artystycznym. Niejednokrotnie zamawiano je u renomowanych artystów. Do dzisiaj przetrwały te, które wykonano w klasycznych, trwałych technikach, (takich jak sgraffi to czy mozaika) i nie padły ofi arą niszczenia „reliktów z minionej epoki”.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Sztuka jako wartość w procesie rewitalizacji przestrzeni miejskiej na przykładzie wybranych elewacji Drogi Królewskiej w Gdańsku

Rewitalizacja to pojęcie odnoszące się do kompleksowych akcji podejmowanych w obszarach miast, w szczególności w dzielnicach starych i na obszarach wybranych [Lorens 2010]. Taką też miała rolę (z obecnego punktu widzenia) podczas odbudowy Gdańska po zniszczeniach II wojny ś wiatowej. W wyniku wielu dyskusji, polemik dotyczących rewitalizacji zniszczonych obszarów zabytkowych Głównego Miasta w Gdańsku, powstała nowa koncepcja odbudowy. Była opisywana wielokrotnie i przez różnych autorów. Była wychwalana, była też krytykowana. Rozbierana na różne czynniki w kontekstach ekonomicznych, politycznych, historycznych itd. Przypisano jej różne oceny, nawet te skrajne. Autorzy, zwykle fachowcy w swych dziedzinach, przeważnie ograniczali się w opisach do warstwy znaczeniowej, która była najbliższa ich zainteresowań i wykształcenia. Najpełniejsze wydaje się być opracowanie Jacka Friedricha Odbudowa Głównego Miasta w Gdańsku w latach 1945-1960. W bardzo obszernej bibliografi i odbudowy Gdańska ciągle jeszcze brakuje pozycji, która uchwyciłaby w sposób wyważony i bezstronny wszystkie warstwy tego złożonego tematu. W grudniu 1952 r. miało miejsce ważne spotkanie Związku Polskich Artystów Plastyków ZPAP i Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Zapadło wiele ważnych decyzji dla odbudowy Gdańska. 11.12.1952 r. głównym projektantem Drogi Królewskiej został mgr inż. arch. Lech Kadłubowski. Na podstawie wspólnych ustaleń, w latach 1953-1954 działały grupy tematyczne odtwarzające ciąg Drogi Królewskiej. Architekturą zajmował się wspomniany już L. Kadłubowski, malarstwem i plastyką J. Żuławski, artystów rzeźbiarzy reprezentował S. Horno-Popławski, kamieniarzy St. Bromke, grupę metaloplastyków prowadził M. Ogorzeja. Nad jakością wykonania czuwała rada techniczna pod przewodnictwem M. Osińskiego.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Opowiadacze Historii – społeczna ochrona dziedzictwa kulturowego w procesie rewitalizacji Dolnego Miasta w Gdańsku

W wielu miejscach na świecie, w tym także w Polsce, w celu zachowania dziedzictwa materialnego i duchowego oraz pobudzenia rozwoju i zmian jakościowych zdegradowanych obszarów miejskich stymuluje się, zarządza i realizuje kompleksowe działania rewitalizacyjne. Jak pokazuje praktyka, przedsięwzięcia tego typu mogą być i są prowadzone na wiele sposobów, choć dotyczą najczęściej śródmieść miast historycznych, w obrębie których zjawiska kryzysowe występują w największym nasileniu [Muzioł-Węcławowicz 2009, s. 85]. Te z działań rewitalizacyjnych, które koncentrują się na aktywizacji ekonomicznej i gospodarczej wybranego fragmentu miasta polegają głównie na realizacji zadań inwestycyjnych, mniej lub bardziej wpisujących się w krajobraz kulturowy. W takich przypadkach istniejące w obrębie przekształcanego fragmentu miasta problemy społeczne rozwiązywane są najczęściej w sposób radykalny, stanowiąc bezpośrednią przyczynę postępującej i niekontrolowanej gentryfi kacji [Beaugard 1986; Jadach-Sepioło 2009]. Odnowę zdegradowanych obszarów miast można jednak prowadzić w sposób nowoczesny zgodny z obowiązującym europejskim paradygmatem rewitalizacji, którego jednym z podstawowych celów jest przechodzenie od projektów odtworzeniowych do programów uruchamiających endogeniczne czynniki rozwoju lokalnego oraz kreujących podmiotowość i współodpowiedzialność poszczególnych grup interesariuszy [Bryx et al. 2010, s. 36-37]. Rewitalizacja staje się wówczas nie tyko mechanizmem uzyskiwania krótkoterminowej przewagi konkurencyjnej, ale i kompleksowym procesem, obejmującym długofalowe przekształcenia przestrzenne i gospodarcze oraz przede wszystkim równolegle realizowane przemiany społeczne w celu wykorzystania i trwałego wzmocnienia lokalnego kapitału kulturowego i społecznego. Takiego procesu nie da się jednak realizować bez odpowiedniej analizy i rozpoznania zasobów obszaru objętego programem rewitalizacji [w celu przeglądu danych statystycznych i jakościowych wykorzystywanych w gdańskim programie rewitalizacji patrz Barański, Chełstowska 2012], ochrony jego wartościowych elementów, a przede wszystkim bez aktywnej współpracy instytucji publicznych z lokalnymi partnerami oraz bez wychodzenia naprzeciw oczekiwaniom i możliwościom tych ostatnich. Celem opracowania jest krótka charakterystyka wybranych działań podejmowanych w latach 2010-2015 w ramach projektu Opowiadacze Historii dedykowanego Dolnemu Miastu w Gdańsku. Projekt ten stanowił ważny element miejskiego programu rewitalizacji „Dolne Miasto Otwarte” i narzędzie zwiększania nie tylko poziomu wiedzy historycznej wśród mieszkańców oraz stopnia ochrony dziedzictwa kulturowego dzielnicy, ale także budowy kapitału społecznego i wzmacniania lokalnej tożsamości. W efekcie tych działań powołano lokalne stowarzyszenie „Opowiadacze Historii Dolnego Miasta w Gdańsku”, które obecnie kontynuuje pracę na rzecz rewitalizacji tej części miasta.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Rewitalizacja dróg wodnych Delty Wisły jako podstawanowej perspektywy osiedleńczej

Dzięki osadnictwu oraz polderyzacji terenów Delty Wisły powstał unikatowy krajobraz otwarty. W celu zrozumienia procesów wpływających na dzisiejszy krajobraz kulturowy i funkcjonowanie obszaru, należy dobrze zrozumieć czynniki, które wpłynęły na tożsamość regionalną istniejącej na tym terenie cywilizacji hydraulicznej. Pośród licznych uwarunkowań na szczególną uwagę zasługuje wątek transportowy, w tym rola dróg wodnych na przestrzeni dziejów w kształtowaniu procesów osadniczych. Współcześnie zauważalny zanik tożsamości regionu związany jest z niekorzystnymi procesami rozwoju przestrzennego: brakiem spójnej polityki przestrzennej oraz niedostateczną świadomością odrębności i niepowtarzalnego charakteru obszaru. W związku z tym zadano pytanie badawcze: w jaki sposób przeprowadzić rewitalizację techniczną i kulturową regionu, świadectwa genialnej myśli inżynierskiej, aby możliwe było wykształcenie współczesnej tożsamości. Podjęto próbę określenia, jakie znaczenie w kształtowaniu nowego wizerunku obszaru ma układ hydrografi czny, czy możliwe jest tworzenie osadnictwa, wykorzystującego atrakcyjność żywiołu, z jednoczesnym zachowaniem kompleksowej ochrony przeciwpowodziowej na terenach wiejskich i mniej licznych zurbanizowanych. Podjęto próbę odpowiedzi na zadane pytanie, jaki jest możliwy kierunek rozwoju osadnictwa Delty Wisły zakładając, że kluczowym zagadnieniem, stanowiącym wspólną koncepcję rewitalizacji1 stanowi odbudowa dróg wodnych regionu. Rewitalizacja dróg wodnych wpłynie bowiem na rozwój przestrzenny oraz artykulację struktur architektonicznych związanych z wodą. Zauważalny zanik tożsamości regionalnej może zostać zatrzymany, a nową tendencją będzie powstanie społeczności koegzystującej z wodnym żywiołem.

Czasopismo: Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna