rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Szkolenia dla studentów Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie w czasie trwania pandemii w roku akademickim 2020/2021

W artykule przedstawiono zmiany, jakie zaszły w sposobie prowadzenia szkoleń bibliotecznych podczas pandemii Covid-19. Zajęcia prowadzone dotychczas w formie blended learning, a więc częściowo na miejscu w Bibliotece Głównej, częściowo na platformie Moodle, przybrały w roku akademickim 2020/2021 wyłącznie formę kształcenia zdalnego. Omówienie zawiera analizę zarówno wszystkich elementów kursu, jak i kształconych w jego trakcie kompetencji.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Biblioteka Politechniki Poznańskiej w czasie pandemii

W artykule omówiono funkcjonowanie Biblioteki Politechniki Poznańskiej w okresie nadzwyczajnym i niespotykanym w stuletniej historii tej placówki, tj. okresie pandemii Covid-19 i restrykcji z tym związanych. Zaprezentowano sposoby przeorganizowania dotychczasowych zadań, omówiono nowe rozwiązania zastosowane w świadczonych zwykle usługach oraz opisano zupełnie nowe pomysły w tym zakresie. Zwrócono uwagę na wielką mobilność i kreatywność pracowników biblioteki oraz chęć pomocy użytkownikom, którzy z dnia na dzień zostali pozbawieni dostępu do zbiorów, usług i przede wszystkim przestrzeni, z której dotąd tak chętnie korzystali.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki o komunikacji społecznej i mediach
Biblioteka 2020. Zderzenie wizji z rzeczywistością

Artykuł podzielony jest na dwie części, z których pierwsza przedstawia wizje i przepowiednie jaki będzie świat bibliotek w roku 2020 (na podstawie wydanej w 2013 r. publikacji Josepha Janesa Library 2020: Today's Leading Visionaries Describe Tomorrow's Library). Z kolei zderzenie wyobrażeń z rzeczywistością 2020 r., roku globalnej pandemii, poznamy dzięki opisom działalności bibliotek we Włoszech, Irlandii, Argentynie, Stanach Zjednoczonych Ameryki i Chinach.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika
Oddział Informacji Naukowej w Bibliotece Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego: przeszło pół wieku doświadczeń

Inspiracją do napisania artykułu było obchodzone w 2019 r. 50-lecie bydgoskiej Uczelni. Od przeszło pół wieku bibliotekarze Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego wspierają swoich użytkowników w docieraniu do wartościowych publikacji, prowadzą działalność edukacyjną, dokumentują dorobek naukowy pracowników Uczelni i kształtują pozytywny wizerunek biblioteki w jej otoczeniu.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Imprezy kulturalne realizowane w ramach Nocy Bibliotek jako przykład formy promocji biblioteki

W artykule zaprezentowano przebieg Nocy Bibliotek - inicjatywy mającej na celu promocję instytucji bibliotecznych. Zwrócono uwagę na zasięg i potencjał nocnych imprez kulturalnych, omówiono założenia i cele akcji, wskazano jej funkcje integracyjne, kulturotwórcze, edukacyjne oraz rozrywkowe. Zaprezentowano ponadto bogatą ofertę biblioteczną Nocy Bibliotek, wskazując na nietypowe, ciekawe inicjatywy podejmowane podczas wydarzenia.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Niezwykłe biblioteki na świecie - inspiracje dla przyszłych projektów budynków bibliotecznych w Polsce

W artykule zaprezentowano, powstałe w większości w XXI w., najbardziej interesujące budynki bibliotek uniwersyteckich i publicznych ze wszystkich kontynentów świata.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Biblioteki uniwersyteckie w Niemczech w czasie pandemii

Wiosną 2021 r. minął rok od rozpoczęcia pandemii, w czasie której już kilkakrotnie zamykano lub znacznie ograniczano działalność bibliotek uniwersyteckich. W artykule przedstawiono zalecenia władz poszczególnych krajów związkowych, rekomendacje Niemieckiego Stowarzyszenia Bibliotekarzy (Deutscher Bibliotheksverband), Zjednoczenia Związków Zawodowych (Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft), Minister Stanu ds. Kultury i Mediów oraz rozporządzenia Ministerstwa Nauki, Badań i Kultury dotyczące funkcjonowania bibliotek i pracy bibliotekarzy. Przeanalizowano także sposoby zapewnienia bezpiecznej działalności niemieckich bibliotek uniwersyteckich w czasie pandemii. Biblioteki, chcąc pomóc czytelnikom w dostępie do swoich zbiorów, szybko uruchomiły serwis digitalizacji na życzenie oraz szkolenia online, podcasty i filmy instruktażowe dla użytkowników. Opisując działalność bibliotek autorki skupiają się na wiośnie 2021 r., kiedy tak w Niemczech, jak i w Polsce przechodziliśmy trzecią falę zachorowalności na COVID-19. Artykuł powstał w oparciu o analizę dokumentów oraz materiałów zamieszczanych na stronach internetowych poszczególnych bibliotek.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Tériade Museum Library – (nie)zwykła biblioteka jako pomnik (nie)zwykłego człowieka

Wyjazdy turystyczne wiążą się często z ciekawymi odkryciami bibliofilskimi. Takim nietypowym odkryciem jest kompleks muzealno-biblioteczny, znajdujący się w pobliżu Mytilini, stolicy niewielkiej greckiej wyspy Lesbos. Niniejsza praca przedstawia biografię Stratisa Eleftheriadisa - Tériade'a. Opisuje też niezwykły pomnik wydawcy, jakim jest znajdujący się na Lesbos kompleks muzealno-biblioteczny, składający się z Muzeum Teofilosa i Tériade Museum Library.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Biblioteki w Mjanmie

Artykuł przedstawia zabytki piśmiennictwa Mjanmy zapisane w formie rękopisów na liściach palmowych, składanych papierowych książkach oraz największej na świecie kamiennej księdze. Opisano Bibliotekę Narodową, Bibliotekę Uniwersytecką w Rangunie oraz Bibliotekę U Pho Thi w klasztorze Sadhammajotika w Thaton. Natomiast wyniki badań dotyczących bibliotek publicznych opublikowane przez The Asia Foundation, Myanmar Book Aid oraz Preservation Foundation w 2014 r. posłużyły do nakreślenia sytuacji bibliotek w tym kraju.

Czasopismo: Biblioteka i Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Kobiety na górniczym Śląsku. W stronę demistyfikacji

Nasze uniwersum symboliczne tworzy siatka sensów odpowiedzialna za wielość i konfigurację znaczeń. Gdy w dyskursie publicznym, ale także potocznym, podejmujemy problematykę górnictwa, węgla i kopalń, wówczas już na poziomie denotacji pojawia się województwo śląskie (a może nawet Górny Śląsk). Odwrotnego procesu można się spodziewać, gdy uruchomimy asocjacje związane ze śląskością – być może w tym wypadku najpierw pomyślimy Szczepan Twardoch, Kazimierz Kutz i Spodek, ale któraś z kolejnych konotacji zaprowadzi nas do węgla, kopalni i  górników.  Korzystając z  tych  zasobów  kulturowych  i badań socjologicznych skupionych na doświadczeniach restrukturyzowanego regionu śląskiego przefiltrowanych przez kategorię płci, chciałabym w tej siatce sensów zaproponować kilka rekonfiguracji znaczeń, czerpiąc z „wiedzy umiejscowionej” w kobiecym podmiocie. Teoretyczną podstawą jest ekofeministyczna krytyka petrokultury, empiryczną inspiracją zaś są wybrane badania nad doświadczeniami kobiet w restrukturyzowanym regionie.

Czasopismo: Kwartalnik Trzeci Sektor
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Fenomen warsztatów liturgiczno-muzycznych w świetle formacji muzyków kościelnych na Warmii po 2004 r.

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie Warsztatów Liturgiczno-Muzycznych jako wydarzenia, które w ostatnich kilkunastu latach w polskim Kościele włączyło się w bardzo ważny element formacji chrześcijańskiej muzyków kościelnych i osób, które dzięki doświadczeniu udziału w warsztatach kreują muzykę w czasie liturgii w swoich wspólnotach parafialnych. W kontekście Adhortacji apostolskiej o katechizacji w naszych czasach św. Jana Pawła II Catechesi tradendae i rocznicy jej opublikowania, co skłania do powrotu ważnych treści nauczania głowy Kościoła, widzimy w fenomenie warsztatów odpowiedź na wezwania Świętego Papieża Polaka; wezwania do formacji i ewangelizacji, stawania się świadomym uczestnikiem liturgii i kształtowania przez nią świadectwa swojego życia.  Kilkadziesiąt sesji warsztatowych na Warmii, w Gietrzwałdzie i Świętej Lipce, dało rozkwit zespołów śpiewaczych, chórów parafialnych i kształtowania posługi organistów w archidiecezji warmińskiej. Obecność warsztatów w dwóch najważniejszych sanktuariach maryjnych na Warmii jest znaczące, a w perspektywie ostatnich lat jest wręcz połączeniem dwóch miejsc, by zaznaczyć istotną rolę Świętej Bożej Rodzicielki Maryi w życiu Kościoła warmińskiego, oraz odpowiedzi współczesnego człowieka wiary na orędzie Matki Bożej z objawień w Gietrzwałdzie w 1877 r.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
„Melodieen zu dem Oppelner katholischen Gesangbuche”  Bernharda Kothego (1821–1897). Dzieje i repertuar

Muzyka kościelna na przełomie XVIII i XIX wieku przeżywała kryzys. Pozycja organisty w społeczeństwie uległa dewaluacji, a za kontuarem zasiedli przypadkowi ludzie. Niezwykle potrzebne w tym momencie okazały się wszelkie materiały przybliżające rolę muzyki w kościele, ale także takie, dzięki którym znający nuty kandydat mógł od razu rozpocząć posługę organisty. Pragnienie zapełnienia tej luki towarzyszyło Bernhardowi Kothemu, dyrektorowi muzycznemu kościoła św. Krzyża w Opolu, w 1865 roku, podczas komponowania zbioru towarzyszeń organowych Melodieen zu dem Oppelner katholischen Gesangbuche.
Niniejszy artykuł dzieli się na trzy części. W pierwszej przybliżona zostanie postać Bernharda Kothego, jego biografia oraz działalność. Dwie kolejne będą dotyczyć omawianego zbioru towarzyszeń organowych. Najpierw przedstawione zostaną idee towarzyszące wydaniu pozycji oraz doboru pieśni. Natomiast w ostatniej części znajdzie się analiza zawartości zbioru oraz akompaniamentów zaproponowanych przez B. Kothego.
Przyglądając się omawianemu zbiorowi towarzyszeń organowych należy zwrócić uwagę na troskę, którą wydawca przy pomocy swojego dzieła objął kilka rzeczywistości. Pierwszą z nich jest liturgia kościoła katolickiego. Idee cecylianizmu były mu szczególnie bliskie, wszak założył oddział towarzystwa cecyliańskiego w Opolu. Pracował jako organista i nauczyciel muzyki, co pozwoliło mu zadbać również o potrzeby posługujących, wiernych, a w szczególności młodzieży. 
Dzięki swoim staraniom B. Kothe stworzył dzieło dziewięciokrotnie wznawiane, które szybko zyskało popularność. Zaszczepione w Melodieen idee wzbudziły szeroki rezonans w świecie niemiecko- i polskojęzycznym. B. Kothe zdobył także naśladowców, czego dowodem są żarliwe podziękowania w chorale Richarda Gillara.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Dwie wielkie inicjatywy w historii muzyki kościelnej  w I połowie XX wieku

W pierwszej połowie XX w. w dwóch krajach pojawiła się inicjatywa opublikowania akompaniamentu organowego do melodii kościelnych zawartych w Liber Usualis. Pomysł ten, wpisujący się doskonale w nurt ruchu cecyliańskiego, zrealizowali niezależnie od siebie dwaj księża: Jules Van  Nuffel (Belg) oraz Henryk Nowacki (Polak). O ile praca J. Van Nuffela została opublikowana pod tytułem Nova Organi Harmonia, o tyle przedsięwzięcie H. Nowackiego nie doczekało się wydania drukiem. Pozostało w rękopisie, który pieczołowicie przepisała s. Margarita Romanowicz z Niegowa nieopodal Warszawy, gdzie autor pracował duszpastersko. Oba ogromne dzieła nie odegrały już, niestety, znaczącej roli w historii muzyki kościelnej z tego powodu, że powstały zbyt późno: reforma liturgiczna Soboru Watykańskiego II znacznie ograniczyła obecność chorału gregoriańskiego w liturgii.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Kilka refleksji o miejscu wykonywania śpiewu po czytaniu, wymienności tekstów i o formach

Przepisy liturgiczne dotyczące wykonawstwa śpiewu po czytaniu wskazują jednoznacznie na ambonę, dopuszczając jednak inne miejsce, które w przypadku braku ambony powinno być zawsze w prezbiterium. Sugerowana przez Lekcjonarz mszalny wymienność tekstu po czytaniu w celu ułatwienia śpiewu nie dotyczy obszaru polskiego ‒ z racji ustandaryzowanego tekstu refrenu. W przypadku melodii jednowersowych refren psalmu responsoryjnego można powtarzać co wers.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Twórczość  kompozytorska w kwartalniku „Muzyka w Liturgii”  w latach 1998–2019

W niniejszym artykule przedstawiona została skrótowo historia powstania czasopisma i ogólny zarys twórczości kompozytorskiej publikowany w kwartalniku „Muzyka w Liturgii” w latach 1998–2019. Opis obejmuje numery od 6 do 94, w których zaprezentowano łącznie 954 utwory i opracowania 169 twórców. Na łamach pisma bogactwo muzyki liturgicznej bardzo często przedstawiane jest w ujęciu syntetycznym zarówno według kryteriów historycznych, jak też indywidualnych i monograficznych. Artykuł zawiera dokładniejsze biogramy czterech kompozytorów, którzy w ciągu tego okresu bezpośrednio współpracowali z „Muzyką w Liturgii” lub których utworów opublikowano najwięcej. Są to: Józef Furmanik, Antoni Zoła, Andrzej Nikodemowicz i Stanisław Kwiatkowski.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Muzyczna działalność zakonników ze zgromadzenia Redemptorystów (Congregatio Sanctissimi Redemptoris) w Polsce

W niniejszym artykule przedstawiono postaci polskich redemptorystów, którzy w swej posłudze kapłańsko-misyjnej w sposób znaczący oddziaływali na wiernych przez muzykę, o co troszczył się ich założyciel, o. Alfons de Liguori, beatyfikowany przez papieża Piusa VII w 1816 r., a kanonizowany przez Grzegorza XVI w 1839 r. (w 1871 r. papież Pius IX ogłosił go doktorem Kościoła). Ich zainteresowania, od amatorskich począwszy po uwieńczone studiami, przyczyniały się do rozwoju formacji duchowej alumnów również przez muzykę w tuchowskim WSD Redemptorystów oraz ukazywały piękno liturgii wiernym gromadzącym się na jej sprawowaniu w Sanktuarium Matki Bożej, Pani Ziemi Tarnowskiej w Tuchowie. Nie bez znaczenia pozostawał fakt angażowania do pracy w świątyni organistów profesjonalnie przygotowanych do tej funkcji, którzy wspierali muzyczne działania utalentowanych ojców misjonarzy zarówno w parafii, jak i diecezji, a nawet szerzej ‒ w innych regionach Polski.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Ks. Franciszek Walczyński (1852–1937) – tarnowski działacz muzyczny

Ks. Franciszek Walczyński zapisał się na trwałe w historii diecezji tarnowskiej jako gorliwy kapłan, sumienny nauczyciel i wychowawca, muzyk, kompozytor oraz niezmordowany działacz na polu religijnej muzyki. Wydawał książki i artykuły ascetyczno-homiletyczne, śpiewniki dla młodzieży, organizował zespoły śpiewacze, orkiestry, dyrygował nimi w katedrze i w innych świątyniach Tarnowa z okazji uroczystości religijnych i patriotycznych. Zainicjował powstanie Towarzystwa św. Wojciecha w Tarnowie, w jego ramach Studium organistowskie oraz warsztaty dla doskonalenia muzyków kościelnych z całej diecezji. Organizował koncerty charytatywne, a przy okazji wiele dzieł charytatywnych. Był prezesem Stowarzyszenia św. Filomeny i Domu dla Nieuleczalnie Chorych w Tarnowie.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o sztuce
Ks. Józef Łaś SJ (1907–1990) – pisarz i kompozytor

Ks. Józef Łaś urodził się 19 marca 1907 r. w Starym Sączu. Wstąpił do jezuitów w 1922 r. Studia muzyczne odbył we Lwowie na Wydziale Pedagogicznym przy Konserwatorium Polskiego Towarzystwa Muzycznego w latach 1933–1935. Większą część życia spędził w Krakowie jako kapelan kilku klinik oraz nauczyciel śpiewu w Kolegium Księży Jezuitów przy ul. Kopernika 26. Owocem studium nad chorałem gregoriańskim była jego książka pt. Tonalność melodii gregoriańskich – teoria a rzeczywistość, wydana przez Wydawnictwo WAM w Krakowie w 1965 r. Praca ta zawiera krytykę średniowiecznej teorii modalności oraz teorii heksachordalnej Guidona z Arezzo. Ks. J. Łaś stwierdził, że około 1000 melodii gregoriańskich posiada nieścisłe oznaczenie tonalności w Liber usualis Missae et Officii, polegające na braku bemola przy kluczu; że dźwięk b-molle, pisany przygodnie, ma znaczenie stopnia diatonicznego w skali transponowanej; że wachlarz modulacyjny melodii gregoriańskich wykazuje przynależność do czterech skal tonalnych: od skali z jednym krzyżykiem aż do skali z dwoma bemolami.
Po Soborze Watykańskim II ks. J. Łaś włączył się w dyskusję nad kształtem polskiej muzyki liturgicznej, publikując szereg artykułów w „Ruchu Biblijnym i Liturgicznym”. W 1978 r. wraz z autorem niniejszego artykułu wydał obszerny (189 stron w formacie B4) śpiewnik dla organistów pt. Wysławiajmy Pana. Zbiór nowszych pieśni kościelnych z towarzyszeniem organów. Śpiewnik ten spotkał się z krytyką ze strony ks. prof. J. Pikulika z Warszawy. Autorzy śpiewnika odpowiedzieli na tę krytykę w artykule pt. W sprawie współczesnej pieśni kościelnej. Własnych pieśni skomponował ks. J. Łaś ok. 60. W swej twórczości kompozytorskiej skupił się przede wszystkim na harmonizacji. Pośmiertnie została wydana broszurka pt. Harmonizacja melodii modalnych (red. S. Ziemiański), będąca streszczeniem  jego głównego dzieła (Kraków 2002). Ks. J. Łaś zmarł w Krakowie 25 lipca 1990 r., do końca poświęcając się muzyce kościelnej.

Czasopismo: Musica Ecclesiastica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o sztuce, historia
O pięknie w pracy prawnika

Artykuł dotyczy relacji pomiędzy pięknem i pracą zawodową prawnika. Podejmuję mianowicie próbę: a) wyszukania aktywności, które są specyficzne dla tego rodzaju pracy i zarazem pozostają zdeterminowane przez piękno; b) scharakteryzowania tego, jak piękno określa te aktywności; oraz c) wskazania podstawowych przyczyn bytowych tego określania. Dociekania nie obejmują wszystkich aktywności prawniczych, lecz jedynie te, w toku których podejmowane są decyzję. Piękno określa bowiem pracę prawnika poprzez proces podejmowania decyzji; a jeżeli decyzja stanowi akt współpracy intelektu i woli, to zależność decyzji od piękna jest trojaka. Otóż, przede wszystkim, piękno stanowi warunek konieczny wynajdywania okoliczności, w których decyzja jest podejmowana. Ponadto, piękno pozostaje czynnikiem sugerującym decydującemu opcje jako optymalne środki do celu, jak również wpływającym na akceptację podjętej już decyzji.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki prawne
Relacja prawa i moralności z prawnego punktu widzenia. Moralność partykularna a moralność kooperatywna

Artykuł omawia relację prawa i moralności w rozwiązywaniu problemów prawnych. Przedmiotem zainteresowania nie jest wyłącznie sytuacja konfliktu między prawem i moralnością, oraz konieczność dania pierwszeństwa prawu bądź moralności. Moralne treści prawa czynią odwołania do moralności nie tylko możliwymi, ale koniecznymi. Ograniczeniem dla takich odwołań jest zachowanie równości wobec prawa. Rozważane są również wewnętrzne zróżnicowania moralności, według których jakaś jej część domaga się intensywnej ochrony przez prawo bez szkody dla spójności społeczeństwa i poszczególnych osób: odróżnienie moralności publicznej i moralności prywatnej, a następnie moralnego minimum i moralnego maksimum – koncepcji zaproponowanej przez Michaela Walzera. Powiązanie tej koncepcji z prawnym punktem widzenia prowadzi do odróżnienia moralności partykularnej i moralności kooperatywnej, które wydaje się w tej perspektywie lepiej uzasadnione.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, nauki prawne
Na marginesie koncepcji języka norm prawnych

W artykule przedstawiono próbę alternatywnego ujęcia modelu wykładni doktrynalnej w którym wypowiedzi w języku norm zastąpiono wypowiedziami w języku prawniczym. W proponowanym ujęciu rezultatem interpretacji tekstu prawnego jest zbiór zdań języka prawniczego stwierdzających, iż określona generalna norma prawna obowiązuje w momencie interpretacyjnym ze względu na ważność relewantnego fragmentu tekstu prawnego. Tworzący całość (kompletny) zbiór wypowiedzi w języku prawniczym stwierdzających obowiązywanie norm prawnych jest traktowany przez prawników jako opis systemu prawa.

Stwierdzono, iż zarówno judykatura, jak i doktryna rozpatrując prawo jako system w praktyce nie odnosi się do języka norm, a odwołuje się do wyników wykładni opisanych w języku prawniczym. Natomiast paradygmat wykładni doktrynalnej z wykorzystaniem pojęcia języka norm ma swoje niewątpliwe walory teoretyczne i jest przydatny w celach dydaktycznych.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Odwołania do szkół filozoficzno-prawnych w uzasadnieniach orzeczeń polskich sądów

W artykule zaprezentowano rezultaty kwantytatywno-kwalitatywnego studium orzecznictwa polskiego pod kątem obecności w uzasadnieniach orzeczeń bezpośrednich odwołań do szkół filozoficzno-prawnych. Jakkolwiek odwołania tego typu są nieliczne, to jednocześnie w ostatniej dekadzie można zaobserwować ich intensyfikację. W uzasadnieniach orzeczeń rozpoznano nawiązania do zaledwie kilku kierunków filozoficzno-prawnych. Większość odniesień dotyczy jusnaturalizmu i pozytywizmu prawniczego. Sądy charakteryzują szkoły filozoficzno-prawne w sposób uproszczony, a niekiedy również przejaskrawiony i merytorycznie wadliwy. Judykatura zwykle abstrahuje od wersji autorskich poszczególnych kierunków filozoficzno-prawnych, sięgając do właściwych dla tych kierunków założeń w ich „uśrednionej” postaci. W ocenie Autora argumentacja filozoficzno-prawna posiada utylitarny potencjał dla sądów, zwłaszcza w hard cases. Argumenty te mogą pomóc sędziom w realizacji funkcji eksplanacyjnej i perswazyjnej uzasadnienia. Warunkiem tego jest, aby nawiązania do założeń konkretnych kierunków filozoficzno-prawnych nie były jedynie powierzchownego czy hasłowego charakteru. Wówczas bowiem pełnią rolę ornamentacyjną a nie argumentacyjną.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Korpusy językowe jako narzędzie interpretacji prawa. Amerykańska teoria i praktyka

W amerykańskiej praktyce orzeczniczej i teorii interpretacji dużą wagę przywiązuje się do pojęcia zwykłego znaczenia (ordinary meaning) tekstu prawnego. W celu ustalenia zwykłego znaczenia sędziowie odwołują się najczęściej do własnej intuicji lub do słowników – obie te metody nasuwają szereg zastrzeżeń, które od lat wyrażane były w literaturze. W ostatnich kilku latach sądy zaczęły w tym celu wykorzystywać również korpusy językowe. Korpusy językowe to elektroniczne zbiory autentycznych tekstów danego języka, które można analizować za pomocą narzędzi informatycznych (m. in. wyszukiwania, list frekwencyjnych, konkordancji, kolokacji). Badania korpusowe wymagają sporej wiedzy lingwistycznej i umiejętności technicznych, w zamian zaś oferują dane statystyczne, które mogą wiele powiedzieć m. in. na temat warstwy semantycznej języka. Użycie korpusów przez sędziów – najpierw sądów stanowych, później również federalnego Sądu Najwyższego – wywołało ożywioną dyskusję akademicką. W polskiej literaturze zagadnienie to nie było dotąd podejmowane, dlatego artykuł ma zasadniczo charakter sprawozdawczy. W pierwszej kolejności przedstawiony zostaje zarys językoznawstwa korpusowego. Następnie odtworzona jest historia wykorzystania korpusów przez amerykańskie sądy. Wreszcie, zreferowana zostaje amerykańska dyskusja na temat korpusów, ze szczególnym uwzględnieniem głosów aprobujących ich wykorzystanie i głosów krytycznych.

Czasopismo: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne