rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Kulturowe dylematy polskiej transformacji: między adaptacją a odrzuceniem

Współczesny świat uwikłany jest w procesy o znaczeniu globalnym. Najważniejsze to globalizacja i metropolizacja, których rezultaty zmieniają polski system ekonomiczny, polityczny i kulturowy. Głównym celem artykułu jest pokazanie zmian, jakie zaszły w polskiej kulturze po 1989 r. Po pierwsze, Polska stała się społeczeństwem zróżnicowanym kulturowo, gdyż żyją tutaj mniejszości etniczne, narodowe czy religijne. Po drugie, do Polski docierają elementy innych kultur, ale także elementy polskiej kultury stały się uniwersalne. To wszystko się dzieje, gdyż Polska została włączona w system światowy.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Moralna przestrzeń pracy – wiodące przewartościowania

Wiodącym celem rozważań zawartych w tym opracowaniu jest próba ukazania przyczyn i konsekwencji zawężania moralnej przestrzeni współczesnej pracy. Przestrzeń ta rozumiana jest tutaj jako moralny wymiar stosunków pracy w podmiocie gospodarującym, bazujący na sumieniu. Ogólną ramą interpretacyjną prowadzonych rozważań jest koncepcja godności ludzkiej, zawarta w katolickiej nauce społecznej w odniesieniu do porządku moralnego związanego z pracą. Za wiodącą przyczynę zawężania moralnej przestrzeni współczesnej pracy uznano proces wykorzeniania z pracy, rozumiany dwojako. Zarówno jako odchodzenie od wspólnotowego, społecznego rozumienia pracy i jej etycznego kontekstu w kierunku indywidualizacji pracy, jak i poszukiwanie innych, alternatywnych sposobów budowania własnej tożsamości, w których praca nie stanowi już punktu odniesienia. W odniesieniu do indywidualizacji pracy wskazano na jej dwie dominujące przesłanki: na filozoficzne i etyczne koncepcje dotyczące indywidualizmu jednostki, jej podmiotowości i zindywidualizowanej odpowiedzialności oraz na przemiany dotyczące treści pracy, form pracy i form zatrudnienia. Wskazano również na konsekwencje przewartościowań odnoszących się do pracy i jej indywidualistycznego rysu w odniesieniu do kultury zarządzania.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Tożsamość pogranicza jako kategoria socjologii pogranicza. Próba reinterpretacji

Celem artykułu jest próba reinterpretacji pojęcia tożsamości pogranicza jako kategorii socjologii pogranicza. Przedstawiona koncepcja, w nawiązaniu do istoty tożsamości oraz pogranicza, uwzględnia łącznie zarówno tożsamość większości, jak i mniejszości kulturowych zamieszkujących na pograniczach. Została tak przedstawiona, aby mogła mieć zastosowanie do realizacji badań empirycznych. W zakończeniu Autor wyróżnił trzy typy tożsamości zbiorowych, określanych jako tożsamości pogranicza: tożsamość wiążącą, tożsamość pograniczną oraz tożsamość intergraniczną.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Od sekularyzacji do powrotu religii na scenę publiczną: trendy rozwojowe światowej socjologii religii z uwzględnieniem dorobku lubelskiej szkoły socjologii religii w Polsce

Artykuł przedstawia kluczowe etapy rozwoju socjologii religii, a na tym tle prezentowane jest znaczenie badań naukowych w tym zakresie, prowadzonych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pierwszą fazę rozwoju prezentują klasycy socjologii religii, Emilé Durkheim i Max Weber, których zręby rozumienia religii są wkomponowane w całościowe wizje społeczeństwa. Oni też w swoich teoriach zawarli przesłanki dla rozumienia sekularyzacji, które były rozwijane przez następne pokolenia socjologów religii. Autorka stawia tezę, że teorie sekularyzacji i dyskusje wokół niej były ważnym elementem powstania nowych teorii, w tym ważnej koncepcji religii publicznej José Casanovy.
Na tle światowych trendów w rozwoju socjologii religii zaprezentowane są osiągnięcia socjologów pracujących na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, których dorobek badawczy i publikacyjny zyskał miano lubelskiej szkoły socjologii religii. Wśród nich szczególnie zasłużyli się ks. Franciszek Mirek, ks. Józef Majka, ks. Władysław Piwowarski i ks. Janusz Mariański, których najważniejsze zasługi są w artykule omówione, na tle rozwoju dyscypliny w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Nowe ruchy religijne i misje ewangelizacyjne. Odwieczne tęsknoty w nowych narracjach

Każda religia ma własną wizję Boga/bogów i oryginalną wykładnię prawd wiary, która odróżnia ją od innych systemów religijnych czy konkretnych wyznań. Religijna panorama to kalejdoskop zmieniających się form, które dzielą się, łączą, przekształcają i pojawiają ponownie, nieustannie ze sobą konkurując. W XXI wieku wbrew dziewiętnastowiecznemu przeświadczeniu, że wraz z postępem nauki i rozwojem świeckich ideologii religia zaniknie, ona nadal trwa i przeżywa swoisty renesans. W różnych częściach świata powstają nowe ruchy religijnych innowacji. W Polsce wymiernym świadectwem sukcesywnie powiększającej się sceny religijnej jest wydłużający się z roku na rok rejestr Kościołów i innych związków wyznaniowych. Stare i nowe odsłony religii i duchowości, trudne do zliczenia i imiennego nazwania, dowodzą niezmienności natury ludzkiej w dążeniu do rozpoznania i zaspokojenia duchowej wrażliwości.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Od rodziny nuklearnej Talcotta Parsonsa do wielości form życia rodzinnego współcześnie

Rodzina nuklearna wspierana akceptacją społeczną długo była uznawana za obowiązujący model. Zachodzące procesy przemian demograficznych, społecznych, ekonomicznych zrobiły istotny wyłom w tym tradycyjnym podejściu. Współcześnie normą stało się współwystępowanie różnych form bliskich związków. Nasuwają się pytania: Jakie są konsekwencje tych zmian? Co oznacza to dla samego pojęcia „rodzina” ? Czy sama rodzina traci na wartości? Czy jest przyszłość dla rodziny? Nie ma jednak jednoznacznej odpowiedzi, gdyż poglądy badaczy są zróżnicowane. Życie społeczne jest jednak nieprzewidywalne. A rodzina musi się adaptować.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Zagraniczne migracje kobiet a problem rodziny i małżeństwa

W artykule na podstawie badań jakościowych (wywiady, listy) i ilościowych przedstawiono refleksje i wspomnienia kobiet migrantek dotyczące ich rodzin i małżeństwa. Podejmując się analizy teoretycznej tych badań, wzięto pod uwagę teorię roli jako narzędzie do wyjaśniania zjawisk. Teoria ta została zmodyfikowana poprzez dodanie innych, pozaludzkich (non-human) partnerów roli, wobec których rola migrantki jest konstruowana i odgrywana. Wyjazd za granicę nie rozwiązuje konfliktu między rolami rodzinnymi, małżeńskimi a zawodowymi, może go jedynie nasilać.

Czasopismo: Roczniki Nauk Społecznych
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, psychologia, nauki socjologiczne
Piętno rodzimego krajobrazu w twórczości malarskiej Józefa Szermentowskiego

Praca jest analizą biografii oraz twórczości Józefa Szermentowskiego pod kątem piętna, jakie odcisnął na nich krajobraz kielecki. Autorka zastanawia się nad samym pojęciem piętna jako niezbywalnego śladu (na ciele, w pamięci, w twórczości artystycznej) oraz nad istotnymi w kontekście omawianej twórczości pojęciami aury i regionalizmu. W tekście przybliżone zostają najważniejsze z perspektywy badaczki aspekty biografii artysty i na ich podstawie przeprowadzona zostaje analiza wybranych, reprezentatywnych dla badanego problemu prac malarskich.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Współczesne warunki funkcjonowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego w miastach na Białorusi

Autorka artykułu opisuje specyfikę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w miastach na Białorusi. Omawia elementy dziedzictwa miejskiego wpisane na Krajową listę dziedzictwa historyczno-kulturowego Republiki Białorusi, analizuje wybrane tendencje rozwojowe, uwzględniając zarówno ich aspekty pozytywne, jak i negatywne. Do pozytywnych aspektów zalicza: włączenie niematerialnego dziedzictwa do lokalnych planów rozwoju, ochrona w ramach Krajowej listy, rosnące zainteresowanie dziedzictwem wśród ludności miejskiej i partycypacyjne praktyki jego ochrony; do negatywnych: uwarunkowania ekonomiczne, globalizację kulturową, zmiany demograficzne, dekontekstualizację oraz komercjalizację.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Dusze na pokucie. O ludowym pochodzeniu martwicy z "To lubię" i jej pokrewieństwie z marą pcimską

Nie udało się dotychczas ustalić, czy wiejska pieśń, na którą Adam Mickiewicz powołuje się w przypisie do ballady To lubię, rzeczywiście istniała. Lista bajek ludowych (opowieści wierzeniowych) rozważanych jako pokrewne jest za to dość długa. Podobieństwo pomiędzy poszczególnymi utworami oralnymi a balladą wykazywano na podstawie występowania tych samych wątków, a szczególnie motywu kary za nieczułość i odrzucanie miłości. Żadna z bajek nie okazała się jednak na tyle podobna do To lubię, by rozwiać wątpliwości badaczy, skłaniających się do wniosku, że Mickiewicz pomysł zaczerpnął z tradycji literackiej, a przypis zmistyfikował. Przyjęcie innych kryteriów podobieństwa umożliwi sięgnięcie do bardzo popularnej i rozbudowanej grupy bajkowej — dusze na pokucie. Zespół ten łączy stały schemat morfologiczny, w którym największej wariantywności podlega typ grzechu. Do grupy dołączyć powinna bajka zanotowana w Pcimiu (woj. małopolskie) w 2019 r. W wersji tej pokuta polega na straszeniu kichaniem do momentu, gdy ktoś odpowie pożyczeniem zdrowia. To lubię i bajkę z Pcimia łączy podobieństwo na tle morfologicznym — taka sama sekwencja wątków, ułożonych w identycznej kolejności, oraz zastosowanie retrospekcji. Kierunek pokrewieństwa nie jest jednak jasny. Mickiewicz pomysł na To lubię mógł zaczerpnąć z folkloru lub ballada ta już po powstaniu zbłądziła pod strzechy i na nowo zainspirowała kulturę ludową.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
„Trzy damy przodujące godom”. Kreacje kobiecości w "Barwinkowym wianku" Stanisława Vincenza

Artykuł jest próbą analizy i interpretacji kreacji postaci kobiecych w Barwinkowym wianku Stanisława Vincenza. Zaobserwowano, że autor posłużył się tradycyjnym repertuarem kreowania postaci kobiecych, czerpiąc z konwencji romantycznych i modernistycznych. Znalazły się tu obrazy mityczno-archetypowe, biblijne, wzorce i fantazmaty kulturowe. Role społeczne babek, matek, żon, panienek, nianiek i służących zostały osadzone w realiach właściwych dla każdej z opisywanych kultur. Deskrypcje ciała kobiet zmierzają ku „odcieleśnieniu” postaci.


W Barwinkowym wianku wizerunki kobiet oscylują między uduchowieniem („anioł”, „królowa”, „księżniczka”, „kobieta-dusza”, Bóg-Matka, matka karmicielka) infantylizacją („kobieta-dziecko”), a obrazami społecznej opresji (moda, konwenans, przemoc). Jednak większość obrazów prezentuje bohaterki w sytuacjach uroczystych, idealnych. Znaczenia postaci bohaterek zostały rozważone z perspektywy symboliki liczb oraz archetypowej kobiecości (Wielka Matka, jasne i ciemne oblicze Szechiny).

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Literatura dla dzieci i młodzieży wczoraj, dziś i jutro

Recenzja książki:


„Stare” i „nowe”. Literatura dla dzieci i młodzieży w kontekstach kulturowych, pod red. Bożeny Olszewskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2019, ss. 137.

Czasopismo: Literatura Ludowa
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Elementy retoryki greckiej obecne w opisie grobu Jezusa w J 19,41

Artykuł poddaje analizie krótki tekst J 19,41. Owocem badań – po określeniu kontekstu tego wersetu (punkt 1) – jest zidentyfikowanie w nim takich figur retorycznych, jak: conexio, inclusio, amplificatio per incrementum i recapitulatio (punkt 2) oraz allitteratio (punkt 3). Ostatnia z nich, oparta na syntagmie οὐδέπω οὐδείς („nigdy nikt”), stanowi hapax legomenon w całym greckim Starym i Nowym Testamencie oraz podkreśla czystość rytualną miejsca pochówku Jezusa, a tym samym (pośrednio) potwierdza godność Ciała Chrystusa oraz Jego świętość. Pozostałe figury retoryczne uwypuklają wagę miejsca, w którym odbył się pogrzeb Jezusa, służąc potwierdzeniu Jego królewskiej tożsamości. Wykazany retoryczny kunszt czwartego ewangelisty zaprzecza twierdzeniu, jakoby „Jan nie znał wielu technik retorycznych, opisanych przez Arystotelesa, Cycerona czy innych późniejszych retorów” (P.F. Ellis).

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Bóg jako źródło moralności. Intuicje św. Augustyna w "Wyznaniach" 7.10–11 w kontekście dyskusji z tradycją starożytną

W artykule przedstawiam relacje Boga/bogów wobec moralności zarówno w greckiej religii i filozofii, jak i w poglądach św. Augustyna na podstawie rozróżnień uczynionych przez Johna Hare’a. Twierdzę, że intuicje Augustyna istotnie dopełniają koncepcję Boga jako źródła moralności obecną zarówno w starożytnej tradycji filozoficznej, jak i religijnej. W pierwszej części artykułu ukazuję relację bogów greckiej religii ludowej do moralności i stwierdzam, że bycie gwarantem moralności nie wymagało od nich posiadania wzorcowego charakteru moralnego. Następnie pokazuję, że zmiana tego zjawiska miała miejsce w epoce sokratejskiej. Bóg/bogowie Sokratesa, Platona czy Arystotelesa nabierają cech doskonałościowych i to sankcjonuje ich moc kształtowania moralności. W ramach tych koncepcji zrodziła się idea upodobnienia się do Boga/bogów i naśladowania wzorca charakterologicznego poprzez wykonywanie działań, które wykonuje Bóg (poznawanie, doskonałość moralna). Bóg, zwłaszcza rozumiany filozoficznie, był traktowany również jako cel oraz przedmiot uszczęśliwiający. W ostatniej części artykułu analizuję koncepcję św. Augustyna. Pokazuję, że oprócz tego, że Bóg jest prawodawcą oraz uszczęśliwiającym celem ostatecznym z tego powodu, że stwarza istoty do Niego podobne, jest źródłem moralności nie tylko jako wzorzec charakterologiczny, ale przede wszystkim jako istota stwórcza. Ukazuję, że zło moralne jest odwróceniem się sprawcy od Boga i załamaniem ontologicznego porządku. W artykule przedstawiam możliwe interpretacje wyrażenia regio dissimilitudinis oraz tekstualne źródła tego pojęcia. Ukazuję również te aspekty poglądów Augustyna, które istotnie uzupełniają i przekraczają model neoplatoński w Wyznaniach 7.10–11.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Polemiczny charakter wykorzystania greckiego słownictwa misteryjnego przez tłumaczy Septuaginty

Celem artykułu jest analiza występowania słownictwa misteryjnego obecnego w tłumaczeniu Septuaginty. W czasie, kiedy to tłumaczenie powstawało, greckie kulty misteryjne były bardzo popularne. Pewna ich część pozostawała tajemnicą, ale słownictwo, symbolika i część ich ideologii były szeroko znane, także izraelskiej wspólnocie żyjącej w diasporze aleksandryjskiej. Nie jest zatem niczym dziwnym, że w tekście LXX spotykamy słowa związane z kultami misteryjnymi. Tym, co jest zaskakujące i co zachęca do podjęcia badań nad tym zagadnieniem jest to, że w LXX są miejsca, gdzie greckie słowa związane z kultami misteryjnymi tłumaczą słowa hebrajskie w sposób niewłaściwy oraz zmieniają znaczenie i wymowę tłumaczonego tekstu. Z taką sytuacją mamy do czynienia np. w księdze Ozeasza, gdzie spotykamy misteryjne słowa „światło” i „wiedza”, podczas gdy tekst hebrajski przedstawia obrazy rolnicze, oraz w księdze Zachariasza, gdzie hebrajskie słowo „mirt” jest tłumaczone jako „góra”, a słowo „bocian” jako „dudek”. Artykuł podejmuje analizę takiego postępowania tłumaczy LXX oraz motywów ich działania. Możemy tu zaobserwować polemikę z kultami misteryjnymi, prowadzona na dwa sposoby: 1) przez prezentowanie kultów misteryjnych i ich uczestników w złym świetle; 2) przez unikanie możliwych skojarzeń kultu prawdziwego Boga z symboliką misteryjną.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
"Enneady" Plotyna inspiracją dla św. Jana od Krzyża w nauce o drodze do kontemplacji?

Uwzględniając wpływ neoplatonizmu na chrześcijaństwo w starożytności i w średniowieczu, autor pyta o możliwość wpływu Ennead Plotyna na naukę o drodze do kontemplacji św. Jana od Krzyża. Przybliża najpierw plotyńską wizję rzeczywistości, według której z jednej zasady, z Jednego, w procesie emanacji, wyłoniły się byty: umysł, dusza jednostkowa i dusza świata. Następnie ukazuje człowieka i jego powrót do Absolutu poprzez ascezę, kontemplację i ekstazę plotyńską. Analizując Enneady Plotyna i ich interpretację w zakresie doktryny duchowej u znanych komentatorów (A. Bord, J. Baruzi, M. de la Corte, B. Salmona, L. Bouyer), dokonuje porównania opisów wybranych momentów drogi duchowej do kontemplacji i ekstazy u dwóch mistrzów duchowych i interpretuje je z uwzględnieniem różnic doktrynalnych i duchowych pomiędzy neoplatonizmem i chrześcijaństwem. Identyfikując w opisach nieliczne podobieństwa dotyczące zwłaszcza drogi oczyszczenia i uwzględniając zasadnicze i bardziej szczegółowe różnice, przychyla się za Bordem do przyjęcia możliwej inspiracji Ennead Plotyna jedynie w pewnych aspektach opisu doświadczenia duchowego mistyka Karmelu.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wyobraźnia eschatologiczna. Dialog z antyczną tradycją w I księdze poematu "Crisias" Hilariona z Werony

W artykule podjęto próbę filologicznej analizy i interpretacji I księgi eposu Crisias Hilariona z Werony. Wskazano liczne antyczne źródła zarówno z mitologii, jak i historii, które zostały wykorzystane przez pisarza w tworzeniu eschatologicznego imaginarium. Postawiono tezę o zamierzonym przez Hilariona z Werony intertekstualnym charakterze eposu jako swojego rodzaju wyzwaniu dla odbiorcy – kardynała Bessariona. Hilarion z Werony jest mało znanym pisarzem włoskiego quattrocenta, dlatego też w artykule przybliżono środowisko intelektualne, w którym tworzył autor Krysiady. Epos jest zupełnie nieznany w Polsce, prezentowany artykuł może stanowić prolegomena do jego lektury.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
„Τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα” (1 Tes 5,23). Stoickie źródła rozumienia ducha w Pierwszym Liście do Tesaloniczan

Przedmiotem artykułu jest interpretacja 1 Tes 5,23 z perspektywy filozofii stoickiej. Ta interpretacja chce dać odpowiedź na dwa następujące pytania: Po pierwsze, dlaczego Paweł z Tarsu odnosi się do trialistycznej konstytucji ludzkiego bytu złożonego z ducha, duszy i ciała, zamiast do dualistycznej konstytucji opartej o złożenie z duszy i z ciała. Po drugie, jakie jest znaczenie terminu „duch” (πνεῦμα) zastosowanego w 1 Tes 5,23. Dotychczasowa egzegeza tego fragmentu wyjaśnia ten termin przede wszystkim w odniesieniu do teologicznego opisu Ducha Świętego, który odzwierciedla hebrajski termin ruah. Taka egzegeza 1 Tes 5,23 wydaje się stać w konflikcie z dualistyczną antropologią (Platon, Arystoteles) stosowaną zwykle przez Pawła w jego listach (napięcie między duchem i ciałem). Ponadto taka interpretacja może być rozumiana jako panteistyczne i monistyczne wyjaśnienie ludzkiego bytu. Zaproponowana w tym artykule odpowiedź jest zakorzeniona w interpretacji terminu πνεῦμα w jego filozoficznych źródłach stoickich. Paweł z Tarsu był bowiem ukształtowany w hellenistycznym Tarsie i mógł mieć kontakt ze stoicką filozofią, która była tradycyjnie nauczana w tym mieście. Taka interpretacja wyjaśnia w wystarczający sposób sens formuły „duch wasz (τὸ πνεῦμα), dusza (ἡ ψυχὴ) i ciało (τὸ σῶμα)”, co jednak nie oznacza, że jej autor rozumiał ludzki byt w świetle materialistycznej interpretacji ducha i duszy filozofii stoickiej. Oznacza jedynie zastosowanie stoickiej formuły antropologicznej dla wyrażenia totalności ludzkiego bytu, która była Pawłowi potrzebna w teologicznym opisie końca (παρουσία) w Pierwszym Liście do Tesaloniczan.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Lista czystych przeżuwaczy w Pwt 14,5 w przekładzie Septuaginty

W artykule zostaje poruszona kwestia przekładu w Septuagincie listy zwierząt czystych, dziko żyjących kopytnych przeżuwaczy, zamieszczonej w Pwt 14,5. Zauważalny jest fakt, że tłumacze, podając ekwiwalenty dla hebrajskich nazw roślinożerców występujących w Palestynie, posłużyli się tak egzotycznymi przedstawicielami fauny jak żyrafa. W związku z tym nasuwa się pytanie, czym kierowali się aleksandryjscy tłumacze, wprowadzając do swego przekładu słabo bądź w ogóle nieidentyfikowalne w egipskim środowisku zwierzęta. W artykule podjęto próbę wyjaśnienia tego zamierzenia. Na podstawie przekładu listy czystych przeżuwaczy poruszono także kwestie związane ze starożytną tradycją datacji powstania Septuaginty.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Literatura mądrościowa a Boecjuszowe "O pocieszeniu jakie daje filozofia"

W tym artykule starałam się zarysować liczne analogie pomiędzy myślą Boecjusza a tym, co zawiera Księga Mądrości. Punktem wyjścia tych rozważań jest fakt, że w Boecjuszowym O pocieszeniu, jakie daje filozofia znajduje się bezpośredni cytat z Księgi Mądrości (8,1). Wydobywane w toku analiz podobieństwa i analogie dotyczą przede wszystkim kwestii etycznych: problemu relacji człowieka do Boga, ludzkiego cierpienia oraz kwestii zła. W kontekście najbardziej palących zagadnień, jakie jawią się w studiach nad myślą Boecjusza, jak kwestia jego chrystianizmu czy miejsca jego edukacji, być może, na bazie tych analogii, będzie można przybliżyć się nieco do rozwiązania tych problemów.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Dlaczego Mojżesz, Homer i Platon nie pisali wprost? Strategia interpretacji tekstów kanonicznych u Filona, Maksyma z Tyru i Numeniusza z Apamei

Interpretacja alegoryczna była narzędziem hermeneutycznym często stosowanym w pismach myślicieli z kręgu medioplatonizmu. Pierwotnie powstała w dyskusjach nad spuścizną Homera alegoreza była wykorzystywana także przez interpretatorów Biblii oraz pism filozoficznych. Alegoreci, dostrzegający w interpretowanych tekstach wyrażenia figuratywne, byli świadomi, że przy ich dosłownym odczytaniu, są one niejasne, a czasami nawet nieprawdziwe. Celem artykułu jest analiza strategii obrony wyrażeń figuratywnych (głównie antropomorfizmów i alegorii), podjętej w utworach wybranych myślicieli medioplatońskich: Filona z Aleksandrii (Quod Deus immutabilis sit, De somniis oraz De sacrificiis Abeli et Caini), Maksyma z Tyru (Mowa IV, XVII i XXVI) oraz Numeniusza z Apamei (Fragment 23 i 24). Historyczno-filozoficzna analiza poszczególnych utworów, zawierających interpretacje pism Mojżesza, Homera i Platona, dowodzi, że obrona pism uznawanych za kanoniczne stanowiła ważny element interpretacji przeprowadzanej przez medioplatoników. Zastosowanie metody porównawczej pozwala zaś na dostrzeżenie w argumentacji medioplatońskich interpretatorów zarówno cech specyficznych dla każdego z nich, jak i elementów wspólnych, takich jak sceptyczne podejście do kompetencji intelektualnych i filozoficznych większości ludzi w poszczególnych społeczeństwach oraz przekonanie o pedagogicznej wartości języka figuratywnego i konieczności jego stosowania w komunikacji.

Czasopismo: Verbum Vitae
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne