rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
ZASTOSOWANIE ANALIZY KONOTACYJNEJ ERNESTA BOESCHA DO INTERPRETACJI OBRAZU RAFAELA SANTI „ADAMA I EWA - GRZECH PIERWORODNY"

Stworzona przez szwajcarskiego psychologa teoria działania symbolicznego, z zawartą w niej nieznaną szerzej metodą Analizy Konotacyjnej (AK), w tym oryginalną koncepcją „konspiracji”/interrelacji mitów i fantazmatów, umożliwia interpretację duchowości konkretnej osoby. Boesch zakłada bowiem, że mity, będące powszechnie przyjętymi symbolami, są interpretowane przez ludzi jako indywidualne fantazmaty, nawiązujące do ich systemu wartości i wiary. Związek mitu z fantazmatem zostanie przedstawiony na przykładzie postaci i dzieła Rafaela Santiego. Celem pracy jest zbadanie wybranego dzieła malarza, wykorzystując możliwości płynące z AK. Zakłada ona, że przez przełożenie mitów kulturowych oraz symboliki zawartej w dziele (obrazie Santiego: „Adam i Ewa-Grzech pierworodny”) na indywidualne fantazmaty autora, możemy dotrzeć do sfery duchowej wyrażonej w obrazie i jednocześnie tożsamości jego twórcy. Metoda Boescha pozwala przeanalizować bogatą symbolikę religijną obrazu w kontekście biografii twórcy.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Bariery w komunikacji interpersonalnej – wprowadzenie

Fragment Wprowadzenia:
Sprawna komunikacja interpersonalna to warunek dobrego funkcjonowania w wymiarze jednostkowym i społecznym. Trudności, bariery, błędy i przerwanie komunikacji między ludźmi to przyczyny wielu konfliktów, porażek i zaburzeń w losach osobistych i życiu społecznym. Nie bez powodu, niniejszy numer Studia Psychologica jest poświęcony uwarunkowaniom i barierom w komunikacji interpersonalnej.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
CZY POLSKA PSYCHOLOGIA MA SWOJĄ HISTORIĘ? RÓŻNE OBLICZA HISTORII PSYCHOLOGII

Uzasadnieniem dla pytania w tytule artykułu jest to, że w okresie I wojny światowej, Polska nie posiadała samodzielnej państwowości. Tym samym, polska psychologia nie mogła brać udziału w działaniach militarnych. Pomimo to, mogła w dwóch uniwersytetach (Kraków oraz Lwów) rozwijać się jako dyscyplina akademicka. Natomiast w zaborze rosyjskim rozpoczął się rozwój psychologii jako dyscypliny praktycznej (organizacja psychologów – PTP, troska o dzieci „specjalnej” troski – Szyc, Grzegorzewska). Już na początku XX wieku, na terenach, które niebawem miały się stać ponownie polskie, rozwój psychologii odbywał się w języku polskim i służył pokojowym celom (wychowanie, produkcja) przyszłego, samodzielnego Państwa. A to znaczy, że przed, w trakcie i po zakończeniu I wojny światowej, w odróżnieniu od innych „psychologii europejskich”, psychologia polska istniała i rozwijała się w celach wyłącznie pokojowych.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
RELIGIJNY SYSTEM ZNACZEŃ I POCZUCIE SENSU ŻYCIA JAKO PREDYKTORY EUDAJMONISTYCZNEGO DOBROSTANU PSYCHICZNEGO U OSÓB CHORYCH NA NOWOTWÓR

Celem artykułu było zbadanie predykcyjnej wartości religijnego systemu znaczeń i poczucia sensu życia dla eudajmonistycznego dobrostanu psychicznego wśród osób chorych na nowotwory. Wcześniejsze badania sugerują, że religijność i poczucie sensu życia mogą odgrywać rolę w ocenach dotyczących satysfakcji i zadowolenia z życia. W badaniu, które miało określić charakter i stopień powiązań między wymienionymi czynnikami, wzięło udział  135 osób chorych na nowotwory narządów wewnętrznych (71 kobiet i 64 mężczyzn). Wyniki pokazały, że religijny system znaczeń dodatnio wiązał się z dobrostanem eudajmonistycznym, przy czym wymiar sensu charakteryzował się silniejszymi związkami niż wymiar orientacji. Dodatnie zależności wystąpiły także między poczuciem sensu życia i dobrostanem. Obecność sensu odgrywała jednak ważniejszą rolę w dobrostanie eudajmonistycznym chorych niż poszukiwanie sensu. Najsilniejsze związki w ramach poczucia sensu życia i dobrostanu wystąpiły dla osobistego profilu sensu, który reprezentuje egzystencjalną naturę poczucia sensu życia.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
SKUTECZNOŚĆ TRENINGÓW POZNAWCZYCH W GRUPIE OSÓB STARSZYCH – PRZEGLĄD BADAŃ

Z wiekiem pogorszeniu ulega szereg procesów poznawczych, takich jak pamięć, uwaga, szybkość przetwarzania informacji czy kontrola poznawcza. Jednocześnie na świecie wzrasta stopniowo liczba osób, które dożywają sędziwego wieku. Z tego względu środowiska naukowe, polityczne czy nawet komercyjne firmy starają się stworzyć programy usprawniające zdolności intelektualne w tej grupie.Jednym z szeroko dyskutowanych podejść jest wspomaganie funkcjonowania osób starszych z użyciem treningów poznawczych. Powstałe reżimy treningowe są przez część badaczy uznawane za skuteczne, przez innych zaś systematycznie krytykowane. Spowodowane jest to różnorodnością podejść zarówno do samej konstrukcji treningu, sposobu jego aplikacji jak i metodologii badań. Natomiast, z punktu widzenia ich użyteczności kluczowe jest rozstrzygnięcie, jakiego rodzaju interwencji są najbardziej skuteczne, jak duży mają wpływ, i w jakim stopniu przekładają się na realne korzyści dla osób biorących w nich udział. Profitem powinna być przede wszystkim namacalna poprawa jakości codziennego życia. Z tego względu niniejszy artykuł ma na celu, nie tylko systematyzację doniesień z dziedziny usprawniania funkcjonowania poznawczego osób starszych, ale przede wszystkim zwrócenie uwagi na coraz bardziej odczuwalny problem weryfikacji efektów treningowych seniorów. Pragniemy także podkreślić potrzebę wprowadzenia silniejszej unifikacji metodologicznej badań treningów poznawczych w celu umożliwienia rzetelnej oceny ich wpływu na jakość życia badanych seniorów. Na podstawie dokonanego przeglądu formułujemy również wioski jakiego rodzaju elementy powinny w tego typu działaniach być uwzględnione.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Theo Herrmann – In Memoriam

Fragment mowy pogrzebowej:
Theo Herrmann, który dla wielu niemieckich psychologów był autorytetem, już nie żyje. Trudno jest z
tym się pogodzić. Smutek przeplata się z żalem, że już nie usłyszymy jego głosu pełnego życia i
entuzjazmu, że nie będziemy uczestniczyć w jego wykładach, zaś na kongresach słuchać argumentów
i zastrzeżeń; nie wrócą jego opowieści, ani uśmiech. Tego wszystkiego będzie nam brakować.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
ZADOWOLENIE ZE STUDIÓW U OSÓB Z RÓŻNYM NASILENIEM ORIENTACJI SPOŁECZNYCH JA. ROLA DOŚWIADCZENIA ZDOBYWANEGO NA STUDIACH

Badania przeprowadzone w grupie studentów pierwszych lat studiów (N = 302) dotyczyły znaczenia orientacji społecznych Ja (według koncepcji Singelisa, Triandisa i współpracowników) oraz doświadczenia nabywanego na studiach w obszarach odpowiadających tym orientacjom dla zadowolenia ze studiów. W badanej grupie orientacje horyzontalne dominowały nad wertykalnymi. Istotnymi wyznacznikami zadowolenia ze studiów było doświadczenie w sferze horyzontalnego kolektywizmu (równościowe relacje koleżeńskie) oraz horyzontalnego indywidualizmu (autonomia), jednak orientacje te same w sobie nie decydowały o poziomie zadowolenia. W grupie kobiet orientacje wertykalne oraz doświadczenie z nimi związane nie wpływały na zadowolenie, a w grupie mężczyzn wertykalny indywidualizm obniżał (w niewielkim stopniu) poziom zadowolenia ze studiów.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
EMPATYZOWANIE – SYSTEMATYZOWANIE. TEORIA SIMONA BARONA COHENA

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie podstawowych założeń teorii empatyzowania – systematyzowania Simona Barona-Cohena (empathizing – systemizing theory). Jest to jedna z nowych teorii, która opisuje i wyjaśnia różnice międzypłciowe. Wywodzi się ona z psychologii ewolucyjnej, rozwojowej, a także z psychopatologii. W niniejszej publikacji zostaną ponadto przedstawione najistotniejsze badania potwierdzające jej założenia.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
SYNERGICZNA AKTUALIZACJA SIEBIE A PRZEŻYWANE RELACJE DO BOGA WŚRÓD MATURZYSTÓW

Problematyka artykułu koncentruje się wokół związków zachodzących u młodzieży maturalnej między przeżywanymi relacjami do Boga oraz sposobem kształtowania własnego życia przez wchodzenie w relacje międzyludzkie. Przeprowadzono badania na grupie 172 maturzystów (88 kobiet, 84 mężczyzn) z różnych szkół, wykorzystując Kwestionariusz stylów aktualizacji siebie (KSAS) Uchnasta, a także Skalę relacji religijnych – przeżywane relacje do Boga (SRR) autorstwa Hutsebauta. Wyniki badań w większości potwierdziły postawione hipotezy badawcze. W badanej grupie różne style aktualizacji siebie wiążą się z przeżywanymi poszczególnymi relacjami do Boga, przy czym w zdecydowanej większości przypadków relacje zaklasyfikowane jako dojrzałe mają związki odmienne niż relacje określone jako niedojrzałe.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zdolności emocjonalne kobiet i mężczyzn a stosowane strategie radzenia sobie ze stresem

W niniejszym badaniu poszukiwano związku między dwiema zdolnościami emocjonalnymi
(rozpoznawaniem i rozumieniem emocji) a strategiami radzenia sobie ze stresem, stosowanymi
przez kobiety i mężczyzn. Analizy przeprowadzono na grupie 228 osób dorosłych (109 kobiet
i 119 mężczyzn) w wieku 18–58 lat (Mwieku = 27,46 lat). Strategie radzenia sobie ze stresem mierzono
kwestionariuszem COPE, do pomiaru zdolności emocjonalnych wykorzystano natomiast testy
SIE-T i TRE. Uzyskane wyniki wskazały na istnienie różnic międzypłciowych w zakresie zdolno-
ści rozumienia emocji i niektórych strategii radzenia sobie ze stresem. Zaobserwowano również
różnice międzypłciowe w zakresie związków między zdolnościami emocjonalnymi a strategiami
radzenia sobie ze stresem. Wynik ten może sugerować, że zdolności emocjonalne odgrywają
odmienną rolę w radzeniu sobie ze stresem przez kobiety i mężczyzn.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
FRANCISZKI BAUMGARTEN EMPIRYCZNE BADANIE KŁAMSTWA U DZIECI I MŁODZIEŻY

Na przełomie wieków XIX i XX rozwój psychologii ograniczały w sposób ewidentny zarówno bariery polityczne, jak i wpływy ideologiczne. Pozytywnie wspomagały jej rozwój, prowadzone przez nią samą, badania empiryczne. Było to szczególnie ważne ze względu na rozwijanie w każdym z nowo powstałych krajów własnej terminologii psychologicznej. Badania i publikacje Franciszki Baumgarten, o których będzie mowa w tym artykule, wykonane w języku polskim w roku 1914, a opublikowane w tymże języku dopiero po 13 latach pokazują jeden z bardziej interesujących i szczególnie wartościowy przykład rozwoju metodologii badań empirycznych oraz są dowodem intensywnego rozwoju i specjalizacji języka polskiej psychologii.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Zachowania autoagresywne a obraz własnego ciała u kobiet z zaburzeniami odżywiania

Celem artykułu jest przybliżenie zjawiska zaburzeń odżywiania się, obrazu własnego ciała i zachowań
autoagresywnych, a także próba przedstawienia zależności między tymi zmiennymi
u kobiet z zaburzeniami ożywiania się. Grupę badawczą (kliniczną) w projekcje stanowiło 25 kobiet
ze zdiagnozowaną anoreksją lub bulimią, grupę kontrolną zaś – 30 kobiet zdrowych. Do
badań wykorzystano Kwestionariusz Ja cielesnego (Skala J-C) Beaty Miruckiej oraz Inwentarz
psychologicznego syndromu agresji (IPSA-II) Zbigniewa B. Gasia. Analiza uzyskanych wyników
pokazuje, że kobiety z anoreksją i bulimią, w porównaniu do kobiet zdrowych, przejawiają większe
tendencje autoagresywne. Ponadto w grupie badawczej niewłaściwy wizerunek ciała istotnie koreluje
z nasileniem autoagresji. Uzyskane rezultaty przedyskutowano w świetle dotychczasowych
wyników badań i teorii.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
STEFAN BŁACHOWSKI WŚRÓD ZAWIERUCHY WIELKIEJ WOJNY

Treścią artykułu jest życie i początek działalności naukowej Stefana Błachowskiego (1889–1962), ważnej postaci w historii polskiej psychologii w mrocznych latach Wielkiej Wojny, a także opis przeszkód, jakie musiał pokonać na drodze do doktoratu u Georga Müllera w Getyndze. Akademicką pracę naukową Błachowskiego dwukrotnie przerywał obowiązek służby wojskowej. Omówiona szczegółowo w artykule główna rozprawa naukowa Błachowskiego na temat nastawień i spostrzeżeń, choć napisana w niesprzyjających warunkach wojennych, nie straciła na aktualności.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
ZRÓŻNICOWANIE NARCYZMU I MAKIAWELIZMU U OSÓB UZDOLNIONYCH PLASTYCZNIE I OSÓB O UZDOLNIENIACH PRZECIĘTNYCH

Narcyzm i makiawelizm to dwie z trzech składowych Ciemnej Triady Osobowości, opisanej po raz pierwszy przez Paulhusa i Williamsa. Konstrukt ten charakteryzuje się wysokim nasileniem pewnych cech, m.in. egoizmem i tendencją do manipulowania innymi ludźmi. Przeprowadzone badania miały na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy osoby uzdolnione plastycznie różnią się od osób o przeciętnych uzdolnieniach pod względem nasilenia cech narcystycznych i makiawelistycznych.

W badaniach wzięło udział 141 osób. Spośród nich 74 były studentami Akademii Sztuk Pięknych, 67 było studentami innych uczelni, niezwiązanych z dziedzinami artystycznymi. Badania przeprowadzono, wykorzystując Kwestionariusz Narcyzmu NPI Ruskina i Halla w polskiej adaptacji Bazińskiej i Drat-Ruszczak oraz skalę Mach IV Christiego i Geis, badającą postawę makiawelistyczną.

Uzyskane wyniki pokazują, iż uzdolnienia plastyczne są czynnikiem istotnie różnicującym poziom badanych cech. Osoby uzdolnione plastycznie charakteryzują się wyższym poziomem makiawelizmu oraz narcyzmu w pewnym zakresie w porównaniu do osób o uzdolnieniach przeciętnych. Ponadto wyniki pokazały, iż znaczenie ma nie tylko fakt posiadania uzdolnień, lecz także przekonanie o własnym artyzmie.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
O PSYCHOLOGICZNEJ I WOJENNEJ MISJI TWÓRCY SZKOŁY LWOWSKO-WARSZAWSKIEJ

W artykule omówiono podwójną misję, która została idealnie spełniona przez Kazimierza Twardowskiego, założyciela Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Swoją misję psychologiczną Twardowski realizował przez całe życie, podczas gdy misja wojenna trwała trzy lata (1914–1917), kiedy to pełnił on funkcję rektora Uniwersytetu Lwowskiego. Opisy obu misji poprzedza krótki rys biograficzny Kazimierza Twardowskiego.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
UWARUNKOWANIA ATRAKCYJNOŚCI DZIECKA WŚRÓD RÓWIEŚNIKÓW

Celem badań było uchwycenie czynników różnicujących atrakcyjność dziecka wśród rówieśników. Oczekiwano, że cechy związane z dzieckiem i z rodziną będą różnicować zarówno jego wybory pozytywne, jak i negatywne przez rówieśników oraz rodzaje jego atrakcyjności w grupie. Przebadano 192 uczniów w wieku 11–13 lat przy zastosowaniu socjometrycznego testu Morena. Wyniki pokazały, że sytuacja materialna rodziny wiąże się z atrakcyjnością dziecka w grupie. Dzieci bardziej interesują się tymi rówieśnikami, którzy są lepiej sytuowani materialnie. Gorsza sytuacja materialna rodziny istotnie wiąże się z niekompletną rodziną oraz z płcią dziecka. Uzyskane wyniki można ujmować w szerszym kontekście zjawisk społecznych, wywoływanych zróżnicowaniem wysokości dochodów w rodzinach. Efekty sugerują, że dzieci z rodzin zamożnych nie tylko cieszą się większą popularnością wśród rówieśników, lecz także mają lepszą sytuację edukacyjną i łatwiejszą drogę do osiągania zaplanowanych celów.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Wzorce funkcjonowania rodziny pochodzenia a inteligencja emocjonalna młodych dorosłych

W artykule opisano badania dotyczące związku między poziomem ogólnej inteligencji emocjonalnej
oraz poszczególnych jej składników u młodych dorosłych a wzorcami ich funkcjonowania
w rodzinach pochodzenia. Analizą metodologiczną objęto wyniki uzyskane od 121 osób (72 kobiet
i 49 mężczyzn) w wieku 21–26 lat. Dla potrzeb niniejszej pracy rodzina rozumiana jest zgodnie z uję-
ciem systemowym, inteligencja emocjonalna zaś zgodnie z modelem zdolnościowym. W związku
z tym w badaniu wykorzystano następujące metody badawcze: Skale oceny rodziny (SOR), Popularny
kwestionariusz inteligencji emocjonalnej (PKIE) oraz ankietę własną. Jak pokazały wyniki, istnieją
zależności między określonymi wzorcami funkcjonowania rodziny pochodzenia młodych dorosłych
a ich ogólnym poziomem inteligencji emocjonalnej oraz jej poszczególnymi zdolnościami.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Pomiar stylu analitycznego przetwarzania informacji. Wstępna weryfikacja narzędzi: testu Cognitive Reflection Test (CRT) i zadań Base-Rate Tasks (BRT)

Artykuł prezentuje wstępną weryfikację dwóch narzędzi do mierzenia stylu analitycznego
przetwarzania informacji: testu Cognitive Reflection Test (CRT) Fredericka i zadań
Base-Rate Tasks (BRT) Kahnemana i Tversky’ego. Przeprowadzono analizę rzetelności
testów, wstępnie sprawdzono trafność, szukając korelacji wyników z wynikami innych
narzędzi do pomiaru indywidualnych właściwości funkcjonowania poznawczego,
a także różnic między płciami i różnic związanych z kierunkiem studiów. W badaniach
wzięło udział 374 studentów, w tym 174 mężczyzn i 200 kobiet reprezentujących
różne kierunki studiów. Uzyskane wyniki potwierdziły rzetelność narzędzi (CRT:
α-Cronbacha = 0,74; BRT: α-Cronbacha = 0,80). Związek wyników z wynikami innego
narzędzia mierzącego styl analityczny – kwestionariusza Intuicyjność–Racjonalność –
okazał się słaby. Uzyskane dane okazały się podobne do tych z badań Pennycooka,
Cheyne’a, Seliego, Koehlera, Fugelsanga (2012), co przemawia za poprawnością adaptacji
testów. Na podstawie przeprowadzonych analiz wykazano różnice między płciami
(większe nasilenie stylu analitycznego u mężczyzn), a także różnice związane z wyborem
studiów (większe nasilenie stylu analitycznego u studentów nauk technicznych
i kierunku psychologia).

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Psychoza a medytacja

Celem artykułu jest prezentacja literatury dotyczącej możliwości, warunków oraz
efektywności stosowania nowych strategii terapeutycznych opartych na uważności
(Terapia poznawcza oparta na uważności oraz Terapia akceptacji i zaangażowania,
a także ich modyfikacje) w stosunku do pacjentów psychotycznych. Podstawowym atutem
decydującym o wartości zaprezentowanych strategii jest kładzenie akcentu raczej
na zmianę nastawienia pacjenta w stosunku do symptomów psychotycznych niż na ich
modyfikację czy kontrolę (w tradycyjnych strategiach podkreślano znaczenie redukcji
oraz kontroli symptomów). Z wielu przeprowadzonych badań wynika, że stosowanie
takich niedyrektywnych strategii wobec pacjentów psychotycznych (oraz pacjentów
z wieloma innymi zaburzeniami) okazuje się szczególnie efektywne i prowadzi do
wielu pozytywnych zmian (wzrost świadomości własnych doświadczeń psychotycznych,
pozwalanie na pojawianie się symptomów psychotycznych i ich zanikanie bez
potrzeby ich kontrolowania, stopniowa dezidentyfikacja od symptomów, wzmacnianie
samoświadomości przez akceptację i unikanie osądzania). Jednak – jak wykazują
wyniki paru badań jakościowych – stosowanie tych interwencji wymaga zachowania
pewnej dozy ostrożności, gdyż w niektórych przypadkach może nasilać symptomy
psychotyczne. We wnioskach przedstawiono ograniczenia dotyczące stosowania interwencji
opartych na uważności (historia, stadium, nasilenie objawów chorobowych,
czas trwania i charakterystyka treningów) oraz warunki efektywnego ich stosowania
(obecność doświadczonego klinicysty podczas treningów, zwłaszcza w początkowych
fazach, modyfikacja technik, niedyrektywny charakter terapii).

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
METODY PSYCHOLOGII DZIECKA I ICH PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIA W ODRODZONEJ POLSCE W UJĘCIU ANIELI SZYCÓWNY

Celem tego krótkiego artykułu jest przedstawienie twórczości Anieli Szycówny, wybitnej badaczki psychiki dziecięcej. Zostaną w nim opisane wykorzystywane przez nią metody psychologii dziecka oraz ich praktyczne zastosowania. Szycówna należy do pionierów polskiej psychologii rozwojowej i pedagogiki empirycznej, opartej na badaniach rozwoju dziecka. Jej zainteresowanie problematyką rozwoju dziecka i wychowania oraz pracą nauczyciela zaowocowało znaczącym dorobkiem, wpływającym na sposób myślenia całego pokolenia nauczycieli pracujących w odrodzonej Polsce.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
WALIDACJA SKALI ŚWIADOMEJ OBECNOŚCI

Celem artykułu jest walidacja polskiej adaptacji Mindful Attention Awareness Scale (MAAS – Brown, Ryan, 2003), który służy do pomiaru cechy uważności (specyficzny stan uwagi, będący wynikiem ciągłego kierowania jej na to, co się dzieje w chwili obecnej w sposób nieoceniający i nieosądzający). W części teoretycznej odwołano się do nowych trendów występujących w badaniach nad specyficzną zdolnością uwagi, która ma korzystne oddziaływanie na różne sfery ludzkiego funkcjonowania. Następnie podjęto się procedury walidacyjnej Skali świadomej obecności (analiza rzetelności, konfirmacyjna analiza czynnikowa, analiza korelacji z innymi testami mierzącymi neurotyzm, niestabilność emocjonalną, poziom ruminacji, zaburzenia osobowości, integrację osobowości, otwartość na doświadczenia, refleksyjność i ekstrawersję). W badaniach wzięło udział 410 osób: 128 uczniów Zespołu Państwowych Szkół Plastycznych w Krakowie w wieku od 15 do 19 lat oraz 282 studentów Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w wieku od 20 do 50 lat. Uzyskane rezultaty w dużym stopniu potwierdziły rzetelność (Alfa-Cronbacha = 0,81-0,85; stabilność r = 0,81-0,91) i trafność stosowania stworzonej metody badawczej oraz założeń teoretycznych uważności: model 2-czynnikowy dla osób w wieku od 15 do 19 lat (χ2 = 1,25; GFI = 0,93; AGFI = 0,89; CFI = 0,91; RMSEA = 0,04 [0,02-0,06]; PCLOSE = 0,88) oraz 1-czynnikowy dla osób w wieku 20 do 50 lat (χ2 = 1,31; GFI = 0,91; AGFI = 0,89; CFI = 0,92; RMSEA = 0,05 [0,02-0,07]; PCLOSE = 0,49). Wskazana jest dalsza walidacja na próbkach klinicznych oraz z kontrolowanym poziomem doświadczenia w medytacji.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
SKALE WOLNOŚCI OSOBISTEJ TEORETYCZNE PODSTAWY ORAZ KONSTRUKCJA I WSTĘPNA WALIDACJA KWESTIONARIUSZA PKW

Badania empiryczne nad zjawiskiem wolności w psychologii mają skomplikowaną historię. Wolność jest pojęciem trudnym do zdefiniowania w psychologii, a proces operacjonalizacji pojęcia napotyka sporo problemów. Artykuł prezentuje narzędzie do badania zjawiska wolności: kwestionariusz Prywatnych koncepcji wolności. Inspiracją teoretyczną dla narzędzia jest podejście fenomenologiczno-kontekstowe Mudynia i Westcotta. Skonstruowany kwestionariusz PKW, który jest pierwszym tak obszernym narzędziem eksplorującym przestrzeń zjawiska wolności, charakteryzuje się dobrymi właściwościami psychometrycznymi, zarówno w zakresie rzetelności, jak i trafności.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
RELIGIJNOŚĆ I OSOBOWOŚĆ U UCZESTNIKÓW OŚMIODNIOWYCH REKOLEKCJI IGNACJAŃSKICH

Głównym celem badań empirycznych było uzyskanie odpowiedzi na zasadnicze pytanie: czy zmienia się, a jeżeli tak, to w jakim kierunku religijność personalna i cechy osobowości u osób poddawanych oddziaływaniu formacji ośmiodniowych rekolekcji ignacjańskich. Grupę badawczą (N = 203) stanowiły osoby w wieku 25-40 lat, które brały udział w systemie rekolekcji ignacjańskich. W skład grupy wchodziły osoby zaawansowane w rekolekcjach, czyli grupa eksperymentalna (N = 101) oraz osoby niezaawansowane w rekolekcjach, czyli grupa porównawcza (N = 102). Przeprowadzone badania empiryczne zweryfikowały sformułowane hipotezy badawcze, wskazując na występowanie istotnych zmian rozpatrywanych zmiennych w grupie eksperymentalnej.

Czasopismo: Studia Psychologica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia