rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wartości i antywartości w osiemnastowiecznych przysłowiach

Niniejszy artykuł jest próbą lingwistycznego opisu wartości występujących w osiemnastowiecznych przysłowiach, wyekscerpowanych z Nowego dykcjonarza Michała Abrahama Trotza. Autorka omawia preferencje aksjologiczne, odzwierciedlone w paremiach, ukazuje, które kategorie i jak licznie eksponowane są w prowerbiach, jakie środki językowe i stylistyczne służą wyrażaniu wartości i ich waloryzowaniu, a także jakie aspekty wartości uobecnione są w planie semantycznym przysłów.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Modlitewnik jako lekarstwo. Analiza genologiczna

Artykuł jest poświęcony analizie innowacyjnej formy modlitewnika. Nadano mu bowiem formę artefaktu podobnego do leku. W ten sposób nawiązano do metafory modlitewnik to lekarstwo.
Całość jest w analizach potraktowana jako kolekcja gatunków o niezwykłych konturach.
Charakterystyka genologiczna obejmuje następujące typy wypowiedzi: zbiór tekstów na opakowaniu, ulotkę dla pacjenta, właściwy modlitewnik. Dwa pierwsze typy stanowią kontaminację gatunków użytkowych prezentujących lekarstwo i gatunków katechetycznych lub kultowych. Modlitewnik zaś nawiązuje do zmodernizowanych wersji gatunku.
Całość (kolekcję komunikatów) autorka traktuje jako przekaz wystylizowany na reklamę, lecz w sensie komunikacyjnym nie gatunkowym. Zbiór różnorodnych komunikatów jest (jak reklama): atrakcyjny, sugestywny, zrozumiały i łatwy do zapamiętania.
Postrzeganie modlitewnika w kategoriach leku i nadanie mu zewnętrznej formy medykamentu owocuje powstaniem nowej formuły gatunkowej. Kod gatunkowy modlitewnika został poszerzony i uzupełniony o nowe wyznaczniki. Dyskurs katechetyczny (obejmujący katechezę integralną) zyskał nowe nośniki perswazyjności przez odwołanie do dyskursu reklamowego.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Boże Narodzenie na sprzedaż? O desakralizacji języka religijnego w reklamie

Symbolika religijna ma bogatą treść, wiele powiązań intertekstualnych i mocno zakodowana jest w świadomości wielu odbiorców. We współczesnej reklamie nawiązania do religii pełnią przede wszystkim funkcję perswazyjną, zachęcają odbiorcę do nabycia określonych towarów lub skorzystania z oferowanych usług. Sacrum w reklamie świątecznej występuje jednak coraz rzadziej, jego miejsce zajmują odwołania do zwyczajów wigilijnych, regionalnych tradycji. Przekazy reklamowe ulegają procesom unifikacji i globalizacji, dzięki czemu są znane i zrozumiałe prawie przez wszystkich. Wykorzystywane w spotach reklamowych elementy ze sfery sacrum wchodzą do sfery profanum pod wpływem szeroko rozumianego kontekstu, najczęściej podlegają wtedy reinterpretacji i laicyzacji. Tylko pojedyncze przykłady pokazują, że proces ten może ulec odwróceniu i coś, co wydawało się już wyłącznie świeckie, komercyjne może powrócić do sfery sacrum.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Jakim językiem mówią głusi? – język migowy i polszczyzna w wypowiedziach głuchych

Niniejszy artykuł omawia problem różnych sposobów komunikacji osób głuchych w Polsce. Celem tekstu jest jednak nie tyle zaprezentowanie różnych sposobów komunikacji, ile ukazanie sposobów wartościowania tych systemów komunikacyjnych przez ich użytkowników – osoby niesłyszące i niedosłyszące. Zebrane do analizy opinie pochodzą z forum deaf.pl, a także czasopisma „Świat Ciszy” oraz innych tekstów pisanych przez głuchych. Przeprowadzone analizy pokazują, iż głusi w swoich wypowiedziach odnoszą się do trzech sposobów komunikacji – polszczyzny, polskiego języka migowego PJM, a także systemu językowo-migowego stanowiącego subkod języka polskiego. Wartościowanie tych systemów jest w zgromadzonym materiale niezwykle czytelne. Głusi bowiem bezspornie pozytywnie aksjologizują PJM jako własny język, a zarazem symbol przynależności do społeczności głuchych, natomiast polszczyznę, a także jej wizualny subkod SJM postrzegają negatywnie jako język obcy, trudny, narzucony przez większość. Tak wyraźna negatywna ocena polszczyzny i SJM wpływa także na trudności w pozytywnym postrzeganiu zjawiska dwujęzyczności i dwukulturowości głuchych w Polsce.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Co razi studentów polonistyki w językowych zachowaniach grzecznościowych Polaków?

Artykuł dotyczy świadomości językowej i komunikacyjnej młodego pokolenia Polaków w zakresie językowej etykiety. Autorki analizują wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród 100 studentów filologii polskiej. Okazuje się, że doceniają oni wagę grzeczności językowej. Razi ich zarówno jej brak, jak i nadmiar. Zwracają też uwagę na niewłaściwą leksykę w komunikacji językowej, czyli słownictwo nieadekwatne do sytuacji oraz wulgaryzmy i przekleństwa. Brak grzeczności zauważają w różnych sytuacjach – codziennych oraz oficjalnych (w mediach), nie tylko u rówieśników, ale i u osób starszych.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O dyskursie reklamowym samochodów

Przedmiotem badań autorki było 5 mechanizmów językowo-semantycznych i kulturowych wykorzystywanych do impresji, czyli pierwszego wrażenia, w reklamach samochodu. Autorka ustaliła, że te zabiegi impresyjne to: nagłówki, nietypowe gatunki mowy, umieszczanie produktu w bardzo korzystnym otoczeniu kulturowym, gromadzenie (kumulowanie) wypowiedzeń waloryzujących i reklama negatywna.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Manipulizm a wpływ czytelników na polskie tłumaczenie Harry’ego Pottera

Artykuł przynosi interesujące obserwacje o uwikłaniach przekładu literackiego w rozmaite ideologie. Analizując pracę tłumacza nad tekstem polskim Harrego Pottera (na podstawie danych internetowych), autorka pokazuje wpływ czytelników na ostateczny kształt tego przekładu. Czasem tłumaczymy tak, jak chcą tego czytelnicy czy inne ośrodki nacisku. Autorka odwołuje się do propozycji koncepcyjnych André Lefevere’a, a przede wszystkim pojęć takich jak refrakcja, intertekstualność, sytuacyjność (kontekst „polityczny” w kulturoznawczym rozumieniu tegoż pojęcia).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Akt znania – dawny gatunek urzędowy jako świadectwo porządku prawnego

Akt znania jako gatunek stylu urzędowego o charakterze dokumentacyjnym został w artykule uznany za dawny z tego względu, że jego kształtowanie było niedługim procesem, trwającym w polszczyźnie od początku XIX, kiedy został wprowadzony wraz z uregulowaniami prawnymi Kodeksu Napoleona, do 1945 roku. Jest to jeden z aktów stanu cywilnego, który był sporządzany w związku z nowożytnym procesem formalizacji małżeństwa, stanowiący świadectwo dawnego porządku prawno-społecznego oraz oddziaływania kultury francuskiej. Formalnie pełnił funkcję aktu urodzenia i z tej racji podlegał zasadom substytucji tekstowej o funkcji pragmatycznej, a nawiązania do prototekstu stały się istotnym składnikiem tekstowym analizowanych aktów.
Prezentowany w artykule wzorzec tekstowy dziewiętnastowiecznego aktu znania kształtował się nie tylko na bazie relacji międzytekstowej z aktem urodzenia, lecz także wskutek oddziaływania architektoniki dawnych aktów urzędowych, formowanej przez wieki. Adaptował również specyficzne dla gatunku segmenty strukturalne, z których najistotniejszym było zeznanie świadków na temat osoby występującej o akt znania. Okoliczności powstania i funkcjonowania gatunku spowodowały, że realizacje tekstowe cechowały się pewną dowolnością w stosunku do zrekonstruowanego w pracy wzorca tekstowego, niemniej jednak standaryzacja tekstu postępowała wraz z upływem czasu.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Leksyka anatomiczna w przezwiskach dwuczłonowych zachowanych w nazwiskach z końca XX wieku

Przedmiotem omówienia autorki są występujące wśród współczesnych nazwisk Polaków antroponimy pochodzące od przezwisk złożonych, inaczej dwuczłonowych. Najpopularniejszym typem formalnym tych przezwisk jest compositum składające się z przymiotnika i rzeczownika, liczne są także złożenia czasownika i rzeczownika. Artykuł dotyczy nazw zawierających leksykę anatomiczną (np. bok, brew, broda, brzuch). Przezwiska te najczęściej odnoszą się do wyglądu człowieka (Białobroda, Grzebinoga), ale także do charakteru, zachowania (Bolibrzuch, Chwaligłówka), zawodu (Golibroda). Przezwiska dwuczłonowe mają charakter żartobliwy, często oceniający. Autorka zwraca także uwagę na proces zanikania nazwisk od dwuczłonowych przezwisk, szczególnie tych nacechowanych zdecydowanie negatywnie, wulgarnych. Związane jest to z czytelnością ich pierwotnego znaczenia, a w związku z tym niechętnym stosunkiem nosicieli do własnego miana.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Konsekwencje zaniku liczby podwójnej w języku łacińskim. Głos w sprawie dualnej genezy piątej deklinacji łacińskiej

Zanik liczby podwójnej we wczesnej, przedliterackiej fazie rozwoju języka łacińskiego wywołał gruntowne zmiany w obrębie deklinacji łacińskiej. Formy dualne o osnowie konsonantycznej, które w zakresie rzeczowników żywotnych (później rzeczowników rodzaju męskiego i żeńskiego) charakteryzowały się prawdopodobnie końcówką *-ē, gen. du. *-ēs (< pie. nom. du. *-eh1, gen. du. *-eh1s), ulegały zazwyczaj pluralizacji (stąd wtórna łacińska końcówka pluralna -ēs < nom. du. *-ē), a niekiedy także kolektywizacji lub syngularyzacji (nom. sg. -ēs < nom. du. *-ē). Ten drugi proces spowodował powstanie piątej deklinacji łacińskiej z cechą -ē-, w obrębie której występują bardzo liczne rzeczowniki pozbawione form liczby mnogiej. Również dawne łacińskie formy dualne zakończone na *-ī (< ie. *-ih1) typu viginti ‘dwadzieścia’ (odnoszące się pierwotnie do grupy rzeczowników nieżywotnych, później do rzeczowników rodzaju nijakiego) zostały przekształcone na skutek regularnych procesów morfologicznych w łacińskie formacje syngulatywne na -iēs, -iēi, które trafiły do piątej deklinacji. Na bazie tych obserwacji autor stawia hipotezę badawczą, że piąta deklinacja łacińska, pojawiła się już okresie przedliterackim jako rezultat zaniku dawnej odmiany dualnej.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Angielskie dublety leksykalne w polskiej prasie kobiecej – kilka uwag o ocenie innowacji językowych

W artykule podjęto próbę oceny występujących w polskiej współczesnej prasie kobiecej angielskich dubletów leksykalnych przez pryzmat kryteriów oceny innowacji językowych (kryterium wystarczalności, ekonomiczności języka oraz estetyczne). Analiza wyodrębnionych anglicyzmów pozwoliła na konstatację, iż większość tychże dubletów to słownictwo zbędne w leksykalnym zasobie polszczyzny. Ekspansywna amerykanizacja kultury polskiej oraz języka polskiego przyczynia się jednak do coraz większej frekwencji owych dubletów w tekstach prasowych, choć, zważywszy na ich częstą niejasność znaczeniową oraz zakłócenia komunikacyjne, których są przyczyną, należy stwierdzić, że użycie tego typu elementów językowych powinno zostać w znacznym stopniu ograniczone.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Mały słownik języka chachłackiego Edy Ostrowskiej

Mały słownik języka chachłackiego Edy Ostrowskiej to artykuł, który rękopiśmienne materiały przekazane przez autorkę Bibliotece Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego prezentuje w formie uporządkowanej wraz z komentarzem językoznawczym. Najliczniejszą grupę w słowniku stanowią rzeczowniki, a wśród nich określenia osób, nazwy potraw, ubrań, części ciała, roślin i zwierząt. Kolejny znaczny zbiór przedstawiają czasowniki, inne części mowy, znacznie mniej jest zwrotów, powiedzeń, przekleństw i specyficznych zdań zasłyszanych. Zaprezentowany materiał zebrany przez niespecjalistę, wybierany subiektywnie charakteryzuje duży ładunek emocjonalny. Z zebranego materiału wyłania się specyficzny dla obszaru pogranicza językowy obraz świata.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Obszary wiedzy specjalistycznej i socjokulturowej w nauczaniu rosyjskiej komunikacji biznesowej

Obecnie nauczanie języków specjalistycznych jest połączeniem obszarów wiedzy lingwistycznej, fachowej oraz socjokulturowej. Cele i treści nauczania są ukierunkowane na potrzeby uczących się i rozwój zawodowej kompetencji komunikacyjnej. W artykule rozpatrywana jest efektywność nauczania i uczenia się języków specjalistycznych. Skuteczność w tym zakresie umożliwia sprecyzowanie nie tylko językowych, ale także zawodowych i socjokulturowych treści nauczania oraz dobór adekwatnych i różnorodnych materiałów dydaktycznych.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, pedagogika
Gramatyczna stylistyka porównawcza jako podstawa metodologiczna w nauczaniu przekładu tekstów specjalistycznych

W artykule omawiana jest kwestia stylu i gramatyki jako istotnych składników, zapewniających naturalność brzmienia tłumaczonego tekstu specjalistycznego. Kwestie stylistyczno-gramatyczne w ujęciu tekstowym (dla różnych typów tekstów) mogłyby stać się podstawą do stworzenia gramatycznej stylistyki porównawczej dwóch języków w jej aspekcie translatorycznym. W tym układzie jednostką przekładu specjalistycznego byłaby kategoria tekstowa. W artykule przedstawiona została historia rozwoju pojęcia oraz metodologia analizy kategorii tekstowych na przykładzie kategorii inpersonalności w językach polskim i rosyjskim.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Z problemów akwizycji języka trzeciego u neofilologów. Uwagi wstępne

Zjawisko wielojęzyczności i związane z nim procesy akwizycji są obecne w filologicznym nauczaniu akademickim. Takie procesy zaobserwowano wśród studentów pochodzenia polskiego, studiujących filologię rosyjską na zajęciach z praktycznej nauki języka ukraińskiego.
W artykule dokonano próby opisu czynników warunkujących przyswajanie kolejnego języka obcego w warunkach akademickich. W przeprowadzonej wśród studentów rusycystów ankiecie zwrócono uwagę na wiele czynników indywidualnych i społecznych, między innymi na wiek, płeć, wiek pierwszego kontaktu z językami, konteksty i sposoby nabywania poszczególnych języków, nastawienie wobec każdego z języków czy motywacja, które mogą wstępnie wskazać kierunki i drogi kształtujące te procesy.
Przyswajanie kolejnego języka obcego, dodatkowo blisko spokrewnionego, powoduje pojawienie się w języku docelowym wpływów międzyjęzykowych. Przykłady wpływów zaobserwowano na podstawie wybranych podsystemów językowych (fonetyka, morfologia, leksyka).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wiedza profesjonalna jako atrybut tłumacza: implikacje dla edukacji translatorycznej

We współczesnym świecie od tłumacza oczekuje się posługiwania się autentycznym językiem, takim, jaki obowiązuje w obszarze społeczno-ekonomiczno-politycznym, dla którego zamówiono usługi tłumaczeniowe. Celem tego artykułu jest podkreślenie znaczenia kształcenia w zakresie języka specjalistycznego na kierunkach translatorskich, tak by bardziej odpowiadały potrzebom rynku. Ponadto zakładając, że język specjalistyczny charakteryzuje się różnicami konceptualnymi, podkreślamy potrzebę rozwijania kompetencji przedmiotowych jako niezbędnego warunku gwarantującego dobrą jakość tłumaczenia. Dlatego też przewidujemy, iż przyszli tłumacze kształceni będą w obszarze wąskich specjalizacji, np. dokumentów państwowych, tekstów medycznych, itp.  Zakładana hipoteza jest weryfikowana badaniem ankietowym, w którym studenci i praktycy werbalizują mankamenty własnej edukacji oraz artykułują swoje oczekiwania względem kształcenia translatorskiego.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
O nauczaniu języka francuskiego dla potrzeb zawodowych, czyli jak przygotować studentów europeistyki do odbycia stażu w Parlamencie Europejskim

Niniejszy artykuł opisuje zmieniające się na przestrzeni lat potrzeby osób uczących się języków obcych. Dawniej nauczyciele mieli za zadanie nauczyć słownictwa ogólnego czy mówienia w języku obcym, dziś z powodów zawodowych część z uczniów zmuszona jest do posługiwania się konkretnym językiem specjalistycznym, i to często już na etapie studiów.
Mamy tu na myśli na przykład studentów europeistyki, odbywających praktyki w biurze europosłów w instytucjach unijnych, którzy powinni posługiwać się językiem obcym w konkretnych sytuacjach zawodowych. W związku z tym lektoraty na tym kierunku nie powinny ograniczać się jedynie do poznania języka ogólnego, lecz zawierać moduł poświęcony słownictwu, strukturom pojawiającym się w języku Unii Europejskiej oraz dawać możliwość zapoznania się z przykładowymi tekstami pisanymi tą odmianą języka.
Artykuł przedstawia koncepcję takiego modułu, cele, jakie zostaną zrealizowane za jego pomocą oraz przykładowe ćwiczenia, które wchodzą w jego skład.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, językoznawstwo
Postrzeganie przez uczących się języka obcego na poziomie zaawansowanym subiektywnych informacji w tekście specjalistycznym napisanym we włoskim języku prawniczym

Artykuł ma na celu przedstawienie sposobów analizy tekstów oraz procesów zachodzących w procesie czytania. Szczególną uwagę zwraca się na subiektywne, emocjonalne i wartościujące elementy dyskursu naukowego i ich interpretację dokonaną przez odbiorców.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Rozwijanie kompetencji medialnej w podejściu uczenia się przez całe życie

W przedstawianym badaniu zakładamy, że odwołania do wyznaczników kompetencji medialnej sprzyjają modelowaniu rozwoju indywidualnej kompetencji komunikacyjnej zgodnemu z wymaganiami formalnymi proponowanymi dla poziomu zaawansowanego.
Artykuł przedstawia wybrane wnioski z przeprowadzonego badania w działaniu, którego celem było wyodrębnienie i opisanie skutecznych działań doboru oraz interpretacji francuskojęzycznych zasobów medialnych. Umiejętności te, właściwe dla kompetencji medialnej i niezbędne dla rozwijania autonomii uczeniowej, rozwijane były w zadaniach dyskusja online, zorientowanych zarówno na doskonalenie sprawności komunikacyjnych, jak i na realizację złożonych celów poznawczych, powiązanych z konstruowaniem wiedzy.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Konfucjuszowskie doświadczenie sacrum – analiza wybranych pojęć w tekście Analektów

Artykuł zawiera analizę wybranych pojęć Analektów Konfucjusza w kontekście zachodniego pojęcia sacrum. Pomimo różnic kulturowych i pozornie świeckiego charakteru filozofii Konfucjusza, pojęcia Analektów takie jak: niebo (tian), mandat nieba (tianming), to, co pod niebem (tianxia), los (ming), naturalny porządk (dao) and rytuał (li) można zinterpretować jako tworzące sferę oraz doświadczenie sacrum. Ludzie żyjący w ówczesnym chińskim świecie (tianxia) starali się odwzorowywać porządek nieba (tian) na ziemi. Sferę sacrum, w rozumieniu konfucjuszowskim, stanowił, odtwarzany przez ludzi w społeczeństwie, naturalny ład dao. Człowiek mógł doświadczyć sacrum poprzez udział w rytuałach li.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Junzi 君子 jako wzór osobowy przedstawiony w Analektach i etos z tym wzorem związany

Artykuł zawiera omówienie przedstawionego w Analektach Konfucjusza wzoru osobowego junzi oraz związanego z tym wzorem etosu. Wzór osobowy junzi w Analektach to człowiek, który jest odpowiedzialny za utrzymywanie naturalnego porządku dao w rodzinie, klanie oraz państwie poprzez praktykowanie właściwych relacji ren z innymi ludźmi. Pierwsza część artykułu to krótka analiza pojęcia ren oraz związanych z tym pojęciem miękkich cech społecznych, druga zaś to charakterystyka cech junzi oraz przeciwieństwa junzi – prostaka (xiao ren).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Opieka nad osobami starszymi w Chinach w kontekście solidarności międzypokoleniowej

Celem artykułu jest wskazanie problemu odpowiedzialności za opiekę nad osobami starszymi w Chinach w kontekście kulturowych aspektów solidarności międzypokoleniowej. Wzrost udziału osób w wieku 65 lat i powyżej w populacji Chin sprawił, że przed rządem i społeczeństwem chińskim stoi wyzwanie sprostania problemom starzejącego się społeczeństwa. Problemy te są związane również z szeroko rozumianą opieką nad osobami starszymi, która w Chinach ma silne podłoże kulturowe, wyrażające się chociażby w „cnocie synowskiej nabożności”. Sprostanie wspomnianym problemom bądź złagodzenie skutków braku wystarczająco skutecznych rozwiązań wiąże się ze wspieraniem solidarności międzypokoleniowej.
 

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii
Interpretacja pojęcia munus w Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium

Celem artykułu jest interpretacja pojęcia munus w Konstytucji Lumen gentium i dołączonej do tego dokumentu wstępnej Nocie wyjaśniającej.
Łaciński rzeczownik munus jest wyrazem wieloznacznym. W nauczaniu Soboru Watykańskiego II słowo to występuje aż 255 razy, z czego 55 razy w Konstytucji Lumen gentium. Ojcowie soborowi używali tego terminu w znaczeniu „urzędu”, „funkcji”, „misji”, „służby”, „zadania”, „obowiązku”, „posługi”. W wielu miejscach tłumaczenia Konstytucji z języka łacińskiego na język polski w 1968 r. i 2002 r. są różne. Może to powodować nie tylko problemy interpretacyjne, ale także doktrynalne.
L’interprétation de la notion munus dans la Constitution dogmatique sur l’Église Lumen gentiumL’objectif de cet article est de présenter l’interprétation de la notion munus dans la Constitution dogmatique sur l’Église Lumen gentium et dans la Note introductive explicative qui y est jointe.Le substantif latin munus est un mot polysémique. Dans l’enseignement du Concile Vatican II, il apparaît 255 fois, dont 55 fois dans la constitution. Les pères du Concile ont employé ce terme au sens ‘office’ (pol. ‘urząd’), ‘fonction’ (pol. ‘funkcja’), ‘mission’ (pol. ‘misja’), ‘ministère’ (pol. ‘służba’), ‘tâche’ (pol. ‘zadanie’), devoir’ (pol. ‘obowiązek’), ‘service’ (pol. ‘posługa’). Dans plusieurs endroits, les traductions de la constitution du latin en polonais datant de 1968 et de 2002 sont différentes. Ces différences peuvent causer non seulement des problèmes d’interprétation mais aussi des problèmes doctrinaux.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Analogiczna teoria znaczenia terminów językowych. Elementy metafizyki języka

Analogia na terenie filozofii realistycznej jest podstawowym sposobem poznania bogactwa świata osób i rzeczy i chroni ludzkie poznanie przed redukcjonizmem. Poznanie analogiczne jest ugruntowane na analogicznym sposobie istnienia bytów, a zatem jest genetycznie i strukturalnie związane z rzeczą. Analogia pozwala ogarnąć poznawczo tak poszczególne jednostkowe rzeczy, jak i całość oraz złożoność świata natury i kultury, nie tracąc równocześnie z pola widzenia zróżnicowania istniejących w nim bytów. Nabudowana na analogii teoria znaczenia terminów językowych daje podstawę ujęcia w znaczeniu danej nazwy najgłębszej struktury rzeczy, gdyż wskazuje na koniecznościowy układ treści znaczonej rzeczy, a co stanowi o właściwym i adekwatnym rozumieniu oznaczanej przez nazwę rzeczy.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia