rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Polityka kredytowa banków wobec przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych w kontekście rekomendacji Komisji Nadzoru Finansowego

Sektor finansowy w Polsce w okresie kryzysu finansowego wykazał się wysoką
stabilnością pomimo odpływu kapitału, spadków na giełdzie, niższego eksportu
oraz tempa wzrostu gospodarczego. Wyraźne oddzielenie działalności
depozytowo-kredytowej banków od spekulacyjnej oraz sprawny system regulacyjno-
nadzorczy ochroniły polski rynek finansowy przed destabilizacją. Oczywiście
wstrząsy kryzysowe uwypukliły słabości sektora finansowego, naprzeciw
którym wyszła Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), która w ramach sprawowanego
nadzoru nad polskim sektorem finansowym poleciła zastosowanie się
banków do opracowanych rekomendacji. Komisja uznała, że najbardziej zagrożona
pozostaje działalność kredytowa banków ze względu na ich nadmiernie
poluzowaną akcję kredytową. Celem artykułu jest analiza zmian w polityce kredytowej
banków wobec przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych w kontekście
wprowadzonych w okresie kryzysu finansowego rekomendacji KNF.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Miejsce przedmiotów: planowanie i prognozowanie handlu zagranicznego oraz metody analizy rynków zagranicznych w programie studiów

W niżej przedstawionym artykule autorka ustosunkowuje się do
bardzo ważnego (dla procesu dydaktycznego) problemu uaktualniania
programu studiów. Przekazane uwagi zostały oparte na wieloletnim
doświadczeniu wynikającym z funkcjonowania kierunku ekonomiki
i organizacji handlu zagranicznego przy Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym.
Przy czym za ważny (ze względu na kształcenie przyszłego
pracownika przedsiębiorstwa handlu zagranicznego) uznała
autorka problem .usytuowania w programie studiów grupy przedmiotów:
planowanie i prognozowanie handlu zagranicznego oraz metody analizy
rynków zagranicznych. Należy wyjaśnić, iż do grupy przedmiotów
wymienionych w tytule zaliczono także przedmiot: koniunktura
gospodarcza, bowiem zdaniem autorki, dopiero to wszystkie
trzy przedmioty łącznie tworzą jednolitą całość.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Ekonometria a analiza rynków zagranicznych i prognozowanie handlu zagranicznego

Celem artykułu jest ukazanie wzajemnych związków, jakie występują
między trzema naukami podanymi w tytule. Związki te rozpatrywane
będą z punktu widzenia cech wspólnych i różnic występujących
w zadaniach stawianych przed wspomnianymi naukami, гакгезет
badań w ramach tych nauk oraz metod badań w nich stosowanych.
Punktem wyjścia rozważań autora są definicje omawianych nauk.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Przykłady prognozowania cen za pomocą wybranych metod ekonometrycznych

Niniejszy artykuł jest ilustracją (na podstawie konkretnych
przykładów liczbowych) niektórych metod prognozowania cen, przedstawionych
w artykule D. Rosatiego "Wybrano metody prognozowania
cen w handlu zagranicznym".
W pierwszej części artykułu przedstawiony jest przykład na
zastosowanie modeli szeregów czasowych: w tym modeli autoregresyjnych
(AR), modeli średniej ruchomej (MA) oraz modeli mieszanych,
stanowiących połączenie dwu poprzednich (AIWA). Część druga
artykułu zawiera przykłady na zastosowanie modeli PROBIT i
LOBIT w prognozowaniu cen.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Niedeterministyczne metody optymalizacji portfela inwestycyjnego

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na problemy optymalizacji portfela
inwestycyjnego, podejmowanej w warunkach niepewności i/lub formułowania ograniczeń
z użyciem warunków logicznych. Pokazano użyteczność metod optymalizacji stochastycznej
i/lub algorytmów ewolucyjnych we wskazanych sytuacjach. Rozważania teoretyczne zilustrowano
przykładami empirycznymi dotyczącymi polskiego rynku papierów wartościowych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
O wyznaczaniu linii i miary ubóstwa

Jednym ze sposobów pomiaru nierówności dochodowych jest metoda oparta
na wykorzystaniu linii ubóstwa z. W artykule omawia się różne miary ubóstwa dla populacji.
Rozważa się przypadek ciągły, przyjmując, że rozklad dochodów w populacji jest określony
za pomocą dystrybuanty rozkładu logarytmiczno-normalnego. Miary ubóstwa dla populacji
określa się po przyjęciu indywidualnych miar ubóstwa i linii ubóstwa oraz dystrybuanty
rozkładu dochodów w populacji. Rozważa się szybkość reakcji łącznej miary ubóstwa dla
populacji na zmianę linii ubóstwa z, miernik ten jest określony jako warunkowa wartość
oczekiwana.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Teorie parytetu siły nabywczej PPP i parytetu stóp procentowych UIP w modelu kursu walutowego

W artykule podjęliśmy próbę empirycznej weryfikacji modelu kursu walutowego
stanowiącego połączenie teorii parytetu siły nabywczej PPP i parytetu stóp procentowych
UIP. Badaniem objęliśmy kursy dwustronne PLN/USD i PLN/EUR w okresie
1995-2002 dla danych kwartalnych. Model stanowi zmodyfikowaną i rozszerzoną wersję
podejścia kapitałowego do modelowania kursów walutowych (CHEER), zapoczątkowanego
w pracach takich ekonomistów, jak: Juselius (1991) oraz Johansen i Juselius (1992).
Z przeprowadzonych badań wynika wniosek o niepełnej indeksacji analizowanych nominalnych
kursów walutowych względem jednostkowych kosztów pracy oraz realnej wydajności
pracy.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Teorie zachowań firm: część 3: teorie W. S. Jevonsa, L. Walrasa, A. Marshalla i C. Mengera

Celem artykułu jest zwięzłe omówienie neoklasyczych teorii zachowań firm,
według W. S. Jevonsa, L. Walrasa, A. Marshalla i C. Mengera, z perspektywy rachunku
prognoz i ekonomii matematycznej. W prezentowanym tekście wskazujemy na bariery procesu
modelowania zachowań firm oraz możliwości falsyfikacji omawianych teorii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zredukowany model rynku finansowego - symulacje

W prezentowanym artykule przedstawiony zostanie ekonometryczny, kwartalny,
wielorównaniowy minimodel sektora finansowego połączonego ze sferą realnej gospodarki.
Celem budowy modelu jest zbadanie siły oraz istoty wpływu impulsów pochodzących zarówno
z rynku finansowego, jak i niefinansowego, na sferę gospodarki realnej, m.in. na produkt
krajowy i na możliwe jego fluktuacje. W niniejszym opracowaniu zaprezentowano kilka
założonych scenariuszy sytuacji gospodarczej.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Teorie zachowań firm: część 2: teorie J. B. Saya, H. Gossena, J. H. von Thünena i A. Cournota

W artykule prezentujemy rekonstrukcję teorii zachowań firm. Elementy tych
teorii można znaleźć w pracach J. B. Saya, H. Gossena, J. H. von Thünena i A. Cournota.
Dokonana rekonstrukcja pozwala na formułowanie modeli ekonometrycznych, które powinny
stać się podstawą weryfikacji empirycznej niniejszych teorii oraz prognozowania. W artykule
próbujemy przybliżyć czytelnikowi prawdopodobne formy elementów tych modeli oraz warunki
i bariery prognozowalności według wspomnianych teorii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Nowe mierniki podaży pieniądza

W artykule tym przedstawimy agregaty pieniężne Divisia oraz ich wykorzystanie
do prognozowania zjawisk pieniężnych w Polsce. Agregaty pieniężne Divisia różnią się tym
od klasycznych agregatów pieniężnych, że uwzględniają płynność poszczególnych komponentów
wchodzących w skład danego agregatu. Zatem są to agregaty ważone, a nie agregaty prostych
sum. Na początku artykułu zostaną ukazane podstawowe różnice w konstruowaniu klasycznych
agregatów pieniężnych oraz agregatów ważonych. Potem przedstawimy kształtowanie agregatów
Divisia na tle klasycznych agregatów pieniężnych. Na koniec zostanie zaprezentowane zastosowanie
agregatów Divisia do prognozowania zjawisk pieniężnych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Czy dynamikę IS - LM - PC potwierdzają kwartalne dane o polskiej gospodarce?

Prezentowany artykuł ma na celu zademonstrowanie przykładu rachunków
stabilności modeli ekonomicznych. Rozważane jest, czy model Dornbuscha i Fischera krótkookresowych
efektów szoków popytowych i dostosowania stopy NAIRU może mieć empiryczne
zastosowanie w gospodarce Polski.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Empiryczne modele kursów walutowych: ocena trafności prognoz

W prezentowanym tekście podjęliśmy tematykę modelowania kursów walutowych.
Część teoretyczna artykułu została poświęcona teorii parytetu siły nabywczej PPP oraz
modelowi monetarnemu wraz z przeglądem literatury, wskazującym na genezę modelowania
nominalnych i realnych kursów walutowych. W części empirycznej dokonaliśmy oszacowania
kwartalnych modeli kursów walutowych PLN/USD i PLN/EUR w okresie 1990-2002. Badaniem
objęliśmy teorię parytetu PPP dla dwóch indeksów cen, tj. indeksu cen towarów i usług
konsumpcyjnych (CPI) oraz indeksu cen produkcji sprzedanej przemysłu (PPI), oraz modelu
monetarnego z uwzględnieniem stóp procentowych. Dokonaliśmy ponadto oceny jakości
prognoz generowanych przez obie klasy modeli w oparciu o ideę łączenia prognoz według
podejścia Faira-Shillera (1990). Na podstawie przeprowadzonego badania można wnioskować,
że w analizowanym okresie nie udało się potwierdzić związków teoretycznych pomiędzy kursem
walutowym a zmiennymi o charakterze fundamentalnym w kontekście wartości ocen parametrów.
Modele monetarne okazały się lepsze od modeli parytetu siły nabywczej z prognostycznego
punktu widzenia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Empiryczna stabilność modelu wzrostu Solowa

Stabilność jest zjawiskiem wpływającym na modelowanie ekonomiczne.
W artykule rozważamy stabilność jednego ze szczególnych przypadków ogólnego modelu
Solowa. Dokonana jest również prezentacja wyników oszacowań bazujących na danych
dotyczących gospodarki Polski.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Stabilność w procesach ekonomicznych

Stabilność to zjawisko mające wpływ na modelowanie ekonomiczne. W artykule
przedstawiony jest ów problem, podane są jego przyczyny oraz skutki. Artykuł zawiera też
przykład analizy stabilności.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Popyt banków komercyjnych na obligacje a wzrost gospodarczy

W prezentowanym artykule podjęto próbę analizy wpływu struktury popytu
na obligacje Skarbu Państwa na wzrost gospodarczy. Badania empiryczne wykonano na
podstawie obserwacji rynku finansowego w Polsce w latach 1997-2003. Szczególnie zwrócono
uwagę na zależność między stopami procentowymi NBP i stopami oprocentowania kredytów
i depozytów w bankach komercyjnych a popytem na obligacje ze strony banków, osób
fizycznych i podmiotów gospodarczych. Duża rozpiętość między stopami oprocentowania
depozytów i kredytów w bankach komercyjnych, przy szybko malejącej inflacji, wpłynęła na
spowolnienie wzrostu gospodarczego w Polsce. Konsekwencją zaistniałej sytuacji był spadek
wielkości udzielanych kredytów przez banki, które uznały za atrakcyjne inwestowanie w relatywnie
wysoko oprocentowane papiery skarbowe, zwłaszcza obligacje.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Klasyczne metody testowania hipotezy o konwergencji

Niniejsze opracowanie jest próbą usystematyzowanego przeglądu podejścia do
testowania konwergencji gospodarczej za pomocą klasycznych metod z nurtu tradycyjnej
ekonometrii. Opisano w nim dwie najpopularniejsze metody weryfikacji hipotez ekonomicznych
oraz ich historię, powiązania i znaczenie. Zaprezentowana krytyka i zastrzeżenia do wykorzystania
metod testowania β-konwergencji i σ-konwergencji w badaniach empirycznych nie skłaniają do
odrzucenia tych metod. Bogata literatura teoretyczna i empiryczna wskazuje, że ostrożne
podejście do zakresu porównań, doboru próby i technik estymacji pozwala na przeprowadzenie
analiz użytecznych, gdy testujemy rozwijające się i „wschodzące” gospodarki, położone daleko
od swoich długookresowych i trwałych ścieżek wzrostu.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wartość narażona na ryzyko a efekty fuzji i przejęć w systemie bankowym

Instytucje finansowe w swojej działalności stykają się z różnymi rodzajami
ryzyka, które muszą być systematycznie kontrolowane, w przeciwnym razie może to niekorzystnie
wpływać na ich wyniki finansowe. Jedną z miar ryzyka jest tzw. wartość narażona na ryzyko,
czyli Value-at-Risk (VaR).
VaR w swojej definicji pozwala na zidentyfikowanie przyczyn ryzyka, a w dalszej
kolejności na wskazanie metod, które mogą je ograniczyć. W interpretacji ekonomicznej jest
statystyczną miarą ryzyka, która wyraża maksymalną stratę na portfelu, z założonym z góry
prawdopodobieństwem. W interpretacji ekonomicznej wyznacza kwotę, jaka może być stracona
w ściśle określonym czasie. Poza opisem teoretycznym tej miary ryzyka, a także przedstawieniem jej wad i zalet
problemów rachunkowych, w artykule zawarto też przykład empiryczny dla polskiego sektora
bankowego pod kątem sprawdzenia, czy stosowane w tym sektorze w ostatnich latach fuzje
i przejęcia prowadzą do zmniejszenia ryzyka z punktu widzenia inwestora. Niestety, w świetle
badań empirycznych odpowiedź na to pytanie nie jest twierdząca. Po fuzjach w niektórych
badanych przypadkach poziom ryzyka zmieniał się nieistotnie statystycznie (niekoniecznie
spadał), ale też zdarzały się banki, w których połączenie się banków prowadziło do wzrostu
ryzyka.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wpływ agregacji danych na wartości współczynnika Giniego

Artykuł dotyczy badania wpływu stopnia agregacji danych statystycznych na
wielkość i poziom miar oraz wskaźników ubóstwa. Przeprowadzono eksperymenty numeryczne,
których celem była analiza wartości współczynnika Giniego przed i po agregacji danych.
Przygotowanie eksperymentu wymagało prześledzenia wyników różnych prac empirycznych.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Teorie zachowań firm - część 1: teorie klasyczne A. Smitha, D. Ricarda i J. S. Milla

Teorie zachowań firm opisują przyczyny powstawania, rozwoju i upadku
firm, formy zachowań firm w zależności od fazy cykli gospodarczych (krajowych i zagranicznych
gospodarek), środki i cele funkcjonowania firm. Ponieważ każda z teorii powstaje
w określonych historycznie warunkach rozwoju gospodarki, toteż przy ich omawianiu
należy uwzględnić ówczesny stan wiedzy, kultury oraz światopogląd i interesy osobiste
autora teorii. W artykule zarysy teorii zachowań firm wynikają z mniej lub bardziej spójnych
i wyraźnych uwag A. Smitha, D. Ricarda, J. S. Milla o zachowaniu producentów
i handlowców.
Wskażemy problemy weryfikowalności empirycznej i prognozowalności według tych teorii.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Odnowa miast w kontekście starzenia się społeczeństwa na przykładzie wybranych miast europejskich XXI wieku

Niniejszy artykuł porusza problematykę odnowy miejskiej w kontekście postępującego procesu starzenia się społeczeństwa w XXI wieku. W 2007 roku Światowa Organizacja
 Zdrowia (WHO) wydała publikację „Global Age-Friendly Cities: A guide”, w której określiła
 wizję współczesnych miast – dostosowanych do potrzeb wszystkich mieszkańców, niezależnie od
 wieku, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób starszych. W artykule na przykładzie wybranych,
 starzejących się miast europejskich oraz zasad określonych przez program Age Friendly
 Cities autorka pokazuje działania jakie są realizowane w celu odnowy tych miast.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Jakość środowiska mieszkalnego osób starszych w śląskich przedwojennych zespołach mieszkaniowych

Artykuł ma na celu zwrócenie uwagi na trudną sytuację życiową osób starszych
– mieszkańców przedwojennych śląskich zespołów zabudowy mieszkaniowej. Prezentuje obraz
warunków życia w środowisku mieszkaniowym oraz stawia pytania o podstawowe możliwości
i metody ich poprawy. Struktura własnościowa tych zespołów, niedoinwestowanie techniczne
i infrastrukturalne, a także sytuacja społeczno-ekonomiczna mieszkańców generuje ryzyko ich
dalszej marginalizacji, szczególnie najstarszej grupy mieszkaców. Analiza zjawiska została oparta
na badaniach prowadzonych w latach 2005–2007 w wybranych zespołach przedwojennej zabudowy
mieszkaniowej. Przyjęte kryteria oceny odwołują się do badań zdrowotnej jakości środowiska
mieszkaniowego prowadzonych w ramach programów badawczych Światowej Organizacji Zdrowia.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Aktywizacja osób starszych poprzez modernizację ich miejsc zamieszkania - na przykładzie zabudowy wielorodzinnej z terenu Katowic

Budynki mieszkaniowe, wielorodzinne, mające 30, 40 lat, wymagać będą
w najbliższej przyszłości kapitalnych remontów. Wraz z remontem konieczna jest również modernizacja
mieszkań. Jest to okazja do dostosowania ich dla potrzeb osób starszych. Jako podstawowy
kierunek działania przyjęto konieczność przeprowadzenia badań istniejącej przestrzeni mieszkaniowej,
w celu określenia uwarunkowań przestrzennych decydujących o integracji ze środowiskiem
oraz przeanalizowanie technicznych możliwoci adaptacji.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Miejsca aktywnego wypoczynku cennym środowiskiem podtrzymywania sprawności fizycznej i intelektualnej osób starszych

Potrzeba prowadzenia przez całe życie aktywnego trybu życia, w tym rekreacyjne
uprawianie sportu, mające zasadniczy wpływ na naszą fizyczną i intelektualną sprawność
powinna być w dzisiejszych czasach sprawą oczywistą. Najnowsze badania społeczeństwa polskiego
wskazują jednak na bierność obywateli w tym temacie zgodnie z zasadą: im człowiek
starszy, tym mniej ćwiczy. Zasadne wydaje się zatem pytanie, dlaczego tak się dzieje? Czy jest to
kwestia złych nawyków? A może bardziej naszej mentalności? Czy może wreszcie braku warunków
przestrzennych do uprawiania sportu w późniejszym wieku?
W artykule skoncentrowano się na problematyce ujętej w ostatnim pytaniu. Poszukiwanie
odpowiedzi na nie prowadzono w oparciu o analizę genezy terenów / obiektów aktywnego wypoczynku
dla osób starszych oraz współczesnych społeczno – przestrzennych uwarunkowań dla
istnienia tych miejsc. W dalszej części opracowania zaprezentowano opis zauważalnych tendencji
ku przyszłości, występujących w środowisku aktywnych seniorów XXI wieku. W podsumowaniu
określono kierunki badań, mogących pozytywnie wpłynąć na rozwój, przyjaznej osobom starszym
infrastruktury sportowo – rekreacyjnej w środowisku zbudowanym.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Przemoc wobec ludzi starych na wsi. Na przykładzie badań w środowiskach wiejskich województwa podlaskiego

Starość powszechnie kojarzona bywa z czasem odpoczynku i życiowym doświadczeniem.
Niestety jak wynika z coraz częściej prowadzonych badań oraz raportów życie
osób starszych nie zawsze bywa pełne spokoju i zrozumienia. Problemem, z którym boryka się
niemały odsetek seniorów jest przemoc, która okazuje się być jedną z najważniejszych kwestii
społecznych dzisiejszego świata. Zainteresowanie zjawiskiem agresji wobec osób starszych pojawiło
się jednak dopiero pod koniec lat 70-tych i z początkiem lat 80-tych XX wieku, kiedy to po
raz pierwszy rozpoznano ją, jako problem zdrowotny i społeczny. Sytuacja ta była efektem wzrastającej
roli polityki społecznej i rosnącego zainteresowania przemocą domową.
Niniejsze opracowanie stanowi prezentację zjawiska przemocy wobec osób starszych zamieszkujących
województwo podlaskie. W oparciu o zebrany materiał empiryczny przedstawione
zostaną przejawy przemocy wobec osób starszych oraz jej sprawcy.
Badania prowadzone w trzech wybranych środowiskach wiejskich województwa podlaskiego
ukazały, iż osoby starsze doznawały najczęściej nadużyć, zaniedbań oraz zachowań agresywnych
w postaci kłótni, znieważania i wyzwisk oraz zabierania pieniędzy. Sprawcami przemocy wobec
osób starszych były zaś najczęściej osoby najbliższe, czyli współmałżonek oraz dzieci. Uwagę
zwraca także, iż aktów agresji wobec seniorów dopuszczały się osoby obce – głównie sąsiedzi i
młodzież.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Umieralność w starszych grupach wieku – ujęcie chorologiczne

Celem analizy było poszerzenie i zaktualizowanie wiedzy na temat zjawiska
umieralności wśród seniorów w Polsce. W pracy prześledzono zmienność współczynnika umieralności
w wybranych grupach wieku w układzie terytorialnym oraz określono główne przyczyny
zgonów. Potwierdzono, że przestrzenny rozkład natężenia umieralności w poszczególnych grupach
wieku ludności zmienia się wraz ze specyfiką danego obszaru w zakresie ogólnej umieralności.
Tam, gdzie jest ona wyższa, pojawia się większa umieralność w niższych badanych przedziałach
wieku i odwrotnie, tam, gdzie czas trwania życia ludności Polski jest najdłuższy, współczynnik
najsilniej zaznacza się w najstarszych grupach wieku.
Udowodniono także, że wraz z wiekiem istotnej modyfikacji podlegają przyczyny zgonów,
przechodząc od większego udziału umieralności związanej z chorobami nowotworowymi ku
zgonom wywołanym przez choroby układu krążenia. Stwierdzone terytorialne prawidłowości
wskazują, iż północną część Polski można kojarzyć z większym natężeniem umieralności na skutek
chorób nowotworowych a południową z istotniejszym wpływem na zgony chorób układu
krążenia, jednak zidentyfikowano regiony, w których udział zgonów zmieniał się od relatywnie
wysokiego do relatywnie niskiego.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości