rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Fanatyzm jako problem wychowawczy

Wychowanie jest takim wprowadzaniem w wartości, dzięki któremu stają się one stałym punktem odniesienia w działaniu, a nawyk odnoszenia się do norm przez te wartości wskazywanych i ich stosowanie był utrwalony. Jednakże bezwarunkowe, bezwzględne i żarliwe stosowanie się do norm jest przejawem fanatyzmu. Artykuł, odnosząc się do dwóch koncepcji filozoficznych, próbuje odpowiedzieć na pytanie, jak można wychowywać do opowiadania się po stronie wartości, unikając jednocześnie kształtowania w osobie wychowywanej postawy fanatycznej. Analizowane jest podejście L. Kołakowskiego i R. Rorty’ego kładące nacisk na zasadę niekonsekwencji oraz podejście A. MacIntyre wskazujące na etykę cnoty.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pamięć przeszłości w działaniach towarzystw mniejszości narodowych i etnicznych województwa śląskiego (na wybranych przykładach)

Organizacje mniejszości narodowych i etnicznych są przedmiotem analiz badawczych. Omawia się je w wielu kontekstach, ale brakuje opracowań poświęconych aspektom pamięciotwórczym. Celem badań było ukazanie aktywności tego typu towarzystw na terenie województwa śląskiego. Zaprezentowano ich działania zmierzające do utrwalenia pamięci o pokoleniach, pokazując inicjatywy o charakterze materialnym i duchowym.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Melchior Grodziecki jako współczesny wzorzec edukacji dla pokoju w zróżnicowanym kulturowo Cieszynie

Celem tego opracowania jest przedstawienie postaci św. Melchiora Grodzieckiego w kontekście problematyki edukacji dla pokoju jako fundamentalnej zasady wychowania i wzorców osobowych we współczesnym świecie, z uwzględnieniem aspektu adoracji Świętego w zróżnicowanym kulturowo Cieszynie. Artykuł prezentuje biogram Świętego na tle epoki, w której żył. Ważnym obszarem rozważań staje się problematyka edukacji dla pokoju i poszukiwanie wzorców osobowych znaczących w życiu współczesnego człowieka. Autorka zwraca uwagę na rewerencję św. Melchiora Grodzieckiego w zróżnicowanym kulturowo Cieszynie, ze szczególnym uwzględnieniem roku 2019 ogłoszonego w województwie śląskim Rokiem Melchiora Grodzieckiego. Święty jest ważnym wzorem dla mieszkańców Cieszyna. To pogranicze kultur, zróżnicowanie religijne, gdzie ewangelicy i katolicy współdziałają dziś dla wspólnego dobra, upoważnia społeczność lokalną do poszukiwania wzorców osobowych, które łączą, a nie dzielą i wzmacniają pokojowe współistnienie.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
(Nie)inni? – autostereotyp osób o orientacji homoseksualnej

Celem artykułu jest przybliżenie autostereotypu osób o orientacji homoseksualnej. W tym celu w badaniu wykorzystany został Twenty Statements Test, opracowany przez Manforda Kuhna, służący do opisu samego siebie, postrzegania siebie. Podstawę teoretyczną rozważań stanowi teoria dwukulturowości, w odniesieniu do nabywania tożsamości przez grupę mniejszościową. Ukazuje ona proces nabywania „dwukulturowości” przez osoby o orientacji homoseksualnej, który przebiega w odwrotnym kierunku niż u grup etnicznych. W badaniu uczestniczyło 90 osób o orientacji homoseksualnej. Materiał badawczy zebrany został za pomocą metody kuli śnieżnej. Respondenci opisywali siebie przede wszystkim w odniesieniu do grup i kategorii, a wyniki badań wskazują na trzy filary ich tożsamości: orientację seksualną, płeć, poczucie bycia człowiekiem. Wypowiedzi badanych eksponują również trudności, z jakimi muszą się mierzyć ze względu na swoją orientację seksualną – stereotypy, dyskryminację, wykluczenie społeczne. Artykuł ukazuje osoby homoseksualne jako dostrzegające swoją „inność”, jednocześnie wskazując na ich szerokie zainteresowania, pasje, pozytywne cechy charakteru, a także negatywne postawy społeczeństwa wobec tej grupy i ich możliwe konsekwencje.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Praca poza granicami kraju w doświadczeniach edukacyjno-zawodowych jednostki (na przykładzie polskich całodobowych opiekunek/opiekunów osób starszych w Niemczech). Wybrane wyniki badań sondażowych

Przykładem zatrudnienia wymagającego mobilności na rynku, rodzącego się z aktualnych potrzeb społecznych, jest praca w charakterze całodobowego opiekuna osób starszych w ich rodzinach. To efekt rosnącego zapotrzebowania na opiekę nad seniorami, co podyktowane jest zmianami demograficznymi i starzeniem się społeczeństw wysoko rozwiniętych. To praca, której szczególnie często podejmują się na terenie Niemiec obcokrajowcy, w tym Polacy. Niemcy jako państwo sąsiadujące, funkcjonujące w ramach tego samego kręgu kulturowego, staje się dla wielu Polaków potencjalnym rynkiem pracy, a tym samym terenem rozwoju edukacyjno-zawodowego. W ramach bilateralnych badań sondażowych poszukiwano odpowiedzi na pytania o doświadczenia respondentów zatrudnionych w charakterze całodobowych opiekunów osób starszych w rodzinach niemieckich, o ich dotychczasową drogę edukacyjno-zawodową, motywacje, opinie, oceny i nastawienia z nią związane. Próba badawcza liczyła 119 osób. Wyniki badań wskazują, że praca opiekuna jest dla badanych przede wszystkim z jednej strony – źródłem dochodu i ucieczką przed niekorzystną sytuacją materialną w kraju, z drugiej zaś – wyzwaniem, dzięki któremu mogą udowodnić swoją wartość i zaspokoić potrzebę bycia użytecznym. Jej wykonywanie uczy i rozwija kompetencje interpersonalne (relacje z różnymi osobami, cierpliwość, pokora) i intrapsychiczne (refleksja nad przemijaniem, starością, radzenie sobie ze śmiercią innych), a najbardziej dokuczliwa jest dla badanych rozłąka z rodziną.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Obcy (nadal?) w domu. Internetowe wpisy Magdaleny Ogórek i Rafała Ziemkiewicza przykładem mowy nienawiści i strategii wykluczania

Artykuł poświęcony jest zagadnieniu obecności mowy nienawiści w polskim dyskursie publicznym, związanym z tzw. kulturą obrażania oraz przejawami antysemityzmu. Jednym ze sposobów uświadamiania negatywnego charakteru zjawiska może być edukacja międzykulturowa. Przyjętą metodą badawczą jest case study, oparte na analizie dwóch wpisów umieszczonych w mediach społecznościowych. W 2018 roku Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie zorganizowało wystawę „Obcy w domu”, poświęconą wydarzeniom Marca 68 roku. Obok pamiątek związanych z wyjazdami z kraju Polaków pochodzenia żydowskiego znalazły się także zapisy współczesnych przejawów hejtu i mowy nienawiści, zestawione z przykładami pochodzącymi z 1968 roku. Wśród nich znalazły się internetowe wpisy dziennikarki Magdaleny Ogórek oraz publicysty Rafała Ziemkiewicza mające charakter współczesnego przejawu antysemityzmu.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, nauki socjologiczne
Dehumanizacja Obcego. Rola sztuki popularnej w uświadamianiu problemu na przykładzie Men Against Fire (2016)

Dehumanizacja to – w najbardziej ogólnym sensie – proces zanegowania człowieczeństwa drugiej osoby. Problem ten, rozpatrywany przede wszystkim na gruncie psychologii społecznej, posiada silne konotacje pedagogiczne. Celem artykułu jest ukazanie potencjalnego znaczenia sztuki popularnej dla edukacji międzykulturowej, a dokładnie ukazanie roli, jaką sztuka ta może pełnić w uświadamianiu problemu dehumanizacji Obcego. Aby osiągnąć zamierzony cel, w tekście wskazano na zasadność obecności sztuki popularnej w edukacji, przedstawiono pojęcie Obcego, czyli osoby znajdującej się poza horyzontem doświadczenia danego człowieka, poza daną społecznością, poznawczo niebezpiecznego, oraz zarysowano zagadnienie dehumanizacji. Egzemplifikację przeprowadzono na przykładzie piątego odcinka trzeciej serii brytyjskiego serialu science fiction Black Mirror – Men Against Fire (2016). Rozważania prowadzone są z perspektywy nowocześnie rozumianej edukacji estetycznej, nawiązującej koncepcyjnie do polskiej teorii wychowania estetycznego. Zorientowana humanistycznie, nowoczesna edukacja estetyczna musi być realizowana w duchu pluralizmu i międzykulturowości; powinna także przyczyniać się do rozwijania całokształtu osobowości człowieka: od jego wrażliwości estetycznej i orientacji moralnej, po zdolność krytycznego myślenia i kreatywność. Artykuł wskazuje na możliwości wykorzystania sztuki popularnej w edukacji poprzez budowanie teoretycznych kontekstów interpretacyjnych.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
O tym, jak płeć oraz pochodzenie kulturowe różnicują proces diagnozy osób z ADHD

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy płeć i pochodzenie kulturowe różnicują proces diagnozy w kierunku ADHD? Inspiracją do powstania niniejszego tekstu był fakt niedostatecznej identyfikacji zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dziewcząt i kobiet oraz u mniejszości kulturowych, etnicznych i rasowych. Analizując szczegółowo przebieg procesu diagnostycznego w kierunku zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), autorka wskazuje na te jego składowe, które mogą być odpowiedzialne za błędy diagnostyczne prowadzące do braku lub błędnego rozpoznania ADHD u osób z obu wspomnianych grup. Na pierwszy plan wybijają się takie zagadnienia jak: uprzedzenia diagnosty, kompetencje kulturowe diagnosty, kulturowe skrzywienie narzędzi diagnostycznych, obawy i uprzedzenia rodziców, które wpływają na końcowy efekt diagnozy osób w kierunku ADHD. Autorka w swym artykule odwołała się do współczesnej wiedzy na temat: zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), jego objawów i przyczyn, prawidłowości badań psychologiczno-pedagogicznych oraz najnowszych wyników badań naukowych w przedstawianym temacie.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
eTwinning – narzędzie do budowania społeczeństwa transkulturowego

Znaczące zmiany w edukacji, jakie nastąpiły w wyniku pandemii COVID-19 zwłaszcza w zakresie organizacyjnym, w postaci przejścia na kształcenie zdalne, zdecydowanie zwiększyły zainteresowanie nauczycieli i szkół do wykorzystania międzynarodowej platformy eTwinning, której zadaniem jest zachęcenie do wymiany międzynarodowej, budowania sieci współpracy i interakcji pomiędzy uczniami i nauczycielami z różnych krajów europejskich. To z kolei, zdaniem autorki, stanowi sposób na budowanie społeczeństwa transkulturowego. Wychodząc poza dotychczasowe rozumienie kultury jako tworu jednorodnego, autorka wykorzystuje koncepcję transkulturowości W. Welscha oraz Wittgensteinowskie rozumienie kultury jako sposobu bycia i rezultatu interakcji międzykulturowych. W związku z powyższym artykuł poświęcony jest tematyce wykorzystania narzędzia eTwinning w procesie kształtowania społeczeństwa transkulturowego. W artykule zaprezentowane zostały przykładowe projekty międzynarodowe w ramach programu eTwinning, które zostały już zakończone, i takie w trakcie realizacji, których celem bezpośrednim jest zdobywanie kompetencji międzykulturowych przez wszystkich jego uczestników oraz takich, dla których stanowi to cel pośredni, realizowany w trakcie wykonywania innych wyznaczonych zadań.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Retoryczny model nauczania debaty – perspektywa gatunkowa

Debata to gatunek, który wciąż zyskuje na popularności jako narzędzie dydaktyczne na różnych etapach edukacji. Kluczową korzyścią z wykorzystania debaty w procesie edukacyjnym jest fakt, że przygotowuje ona do partycypacji w debacie publicznej, poza środowiskiem szkolnej klasy czy uczelnianej auli. Dotychczasowe modele nauczania debaty opierały się na regułach, czyli kładzeniu nacisku na zasadach zachowania obowiązujących w debacie oraz na strategiach argumentacyjnych, czyli właściwym balansowaniu między argumentacją afirmatywną i refutacją oraz poprawnej konstrukcji argumentów. W tym artykule przedstawiamy nowy, gatunko-centryczny model nauczania debaty, oparty na wskazywaniu sieci wzajemnych powiązań pomiędzy gatunkami składającymi się na przebieg debaty. Na przykładzie popularnego w Europie Środkowo-Wschodniej formatu debaty Karla Poppera opisujemy cztery gatunki funkcjonujące w debacie: mowę afirmatywną, refutacyjną, rekapitulacyjną i cross-examination (sekcję pytań i odpowiedzi) oraz wskazujemy na bogatą sieć zależności i oddziaływań międzygatunkowych, które budują ekosystem debaty w jej szkoleniowej odsłonie. Wykorzystanie w nauczaniu debaty modelu opartego na nauczaniu gatunków i relacji pomiędzy nimi umożliwi adeptom debatowania przejście na wyższy poziom rozumienia przebiegu debaty i tego, jak duże znaczenie odgrywają podjęte przez nich w debacie działania.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Oswajanie Inności przez teatr – na przykładzie projektu „NIEW(INNY)”

Celem artykułu jest ukazanie potencjału sztuki teatralnej w edukacji międzykulturowej, a dokładnie w procesie oswajania szeroko rozumianej Inności. W pierwszej części opracowania przybliżono kategorie pojęciowe: Inny i Obcy w perspektywie edukacji międzykulturowej. Scharakteryzowano również międzykulturowe intencje sztuki, ze szczególnym uwzględnieniem teatru, podkreślając rolę działań teatralnych w rozwijaniu postaw tolerancji wobec kulturowej odmienności. Wskazano najważniejsze cechy teatru (takie jak: synkretyzm, wielozmysłowość, symbolika, dialogiczność i dyskursywność) pozwalające ujmować teatr jako efektywne i atrakcyjne narzędzie edukacji międzykulturowej. Druga część opracowania wpisuje się w obszar praktyki edukacyjnej, ponieważ stanowi zapis autorskiego projektu teatralnego adresowanego do uczniów szkół podstawowych, mającego na celu uwrażliwienie na odmienność kulturową. W ramach projektu zrealizowany został spektakl podejmujący problematykę różnych wymiarów Obcości/Inności (biologicznej, ekonomicznej, kulturowej, geofizycznej, psychicznej), akcentujący ich względność oraz kontekstualność. Przeprowadzone zostały również warsztaty teatralno-międzykulturowe nawiązujące do spektaklu i rozwijające postawę tolerancji przy pomocy takich technik teatralnych, jak: zabawy ruchowe, drama, improwizacja teatralna, zabawy głosowe z intencją teatralną.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Muzyczne języki bajek Walta Disneya w procesie edukacji międzykulturowej

Muzyka z bajek wytwórni Walta Disneya jest elementem popkultury. Nie jest to jednak świat ograniczony do muzyki popularnej, ale tworzący przestrzeń mariażu muzyki etnicznej z nowymi brzmieniami. Świat muzyki współczesnej wchodzi w dialog z muzyką źródeł, stając się jej nowym tłumaczem. Wielokulturowa edukacja muzyczna dzięki produkcjom filmowym Walta Disneya otwiera się na nowy wymiar, w którym globalizacja staje się sprzymierzeńcem kultury lokalnej. W artykule omówiono, w jaki sposób zarówno dźwięk, jak i słowo wykorzystane są w celu prezentowania odmiennej kultury. W przywołanych przykładach język wraz ze swoją rytmiką i melodyką potraktowany jest jako interesujące tworzywo muzyczne. Analizie poddano wybrane filmy Walta Disneya – powstałe do nich ścieżki dźwiękowe, jak również artykuły i recenzje, blogi dotyczące muzycznych produkcji wytwórni. W rozważaniach wiele miejsca poświęcono piosence, która jest nośnikiem głównych treści filmu i najczęściej odtwarzanym elementem obrazu filmowego, starano się wskazać na jej funkcje w edukacji międzykulturowej, ale także sposoby jej wykorzystania w edukacji dziecka.

Czasopismo: Edukacja Międzykulturowa
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Technika LC-MS/MS jako metoda oznaczania izoprostanów: krótki przegląd literatury

Izoprostany to duża grupa związków, które budową przypominają prostaglandyny. Powstają jako produkty wolnorodnikowej reakcji utleniania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i występują powszechnie we wszystkich tkankach oraz płynach biologicznych ciała w możliwym do oznaczenia stężeniu. Od 2018 r. oznaczanie izoprostanów techniką wysokosprawnej chromatografii cieczowej lub gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas jest uznawane za złoty standard wśród oznaczeń markerów stresu oksydacyjnego w kontekście oksydacyjnych uszkodzeń lipidów. Publikacja jest syntetycznym przeglądem najnowszej literatury dotyczącej wykorzystania izoprostanów jako markera peroksydacji lipidów z użyciem techniki wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas. Przedstawiono w niej wyniki badań wykorzystujące oznaczanie izoprostanów w pracy klinicystów i wskazano potencjał zastosowania tych oznaczeń do monitoringu osób pracujących w narażeniu na szkodliwe substancje oraz ich przydatność w badaniach dotyczących stylu życia. Med. Pr. 2023;74(2)

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki medyczne
Ocena narażenia zawodowego na węgiel elementarny w zakładach stosujących maszyny i urządzenia z silnikami wysokoprężnymi

Wstęp
W artykule przedstawiono i omówiono wyniki oznaczania węgla elementarnego (elemental carbon – EC) emitowanego w spalinach silników Diesla (SSD) do powietrza stanowisk pracy, na których były wykorzystywane maszyny i urządzenia z takimi silnikami. Narażenie zawodowe na EC jako marker SSD oceniono, obejmując pomiarami 51 naziemnych stanowisk pracy z obsługą lub konserwacją silników Diesla. Przeprowadzono również pomiary na 9 stanowiskach pracy w kopalniach niewęglowych.
Materiał i metody
Do pobierania próbek powietrza na stanowiskach pracy maszyn i urządzeń emitujących SSD zlokalizowanych na powierzchni do oznaczania EC wykorzystano próbnik kasetowy bez impaktora z filtrem kwarcowym, a w przypadku pomiarów w kopalniach niewęglowych – próbnik do frakcji respirabilnej typu Higgins-Dewell Cyclone FH022. Do oznaczania EC zastosowano metodę analizy termo-optycznej węgla z wykorzystaniem detektora płomieniowo-jonizacyjnego.
Wyniki
Analiza wyników pomiarów na stanowiskach pracy zlokalizowanych na powierzchni, tj. w warsztatach samochodowych i hucie stali, wykazała, że największe stężenia EC występowały na stanowiskach pracy związanych z obsługą starych wózków widłowych. Oznaczone tam stężenia EC wynosiły, odpowiednio, 353 μg/m³ i 78 μg/m³. W kopalniach niewęglowych stężenie EC wynosiło natomiast 7,5–50 μg/m³.
Wnioski
Ocena narażenia na badanych stanowiskach w hucie stali wykazała największe, 7-krotne, przekroczenie najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) na stanowisku operatora spalinowego wózka widłowego. Na pozostałych badanych stanowiskach pracy w warsztatach samochodowych oznaczone stężenia wynosiły 0,1–0,5 NDS lub <0,1 NDS. W kopalniach niewęglowych oznaczone stężenia odpowiadały natomiast 0,12–1 krotności NDS. Med. Pr. 2023;74(2)

Czasopismo: Medycyna Pracy
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Charakterystyka wietnamskiego przedsiębiorcy w Polsce – analiza metafor

Artykuł opisuje wyniki badania jakościowego polegającego na przeprowadzeniu wywiadów pogłębionych na 20 wietnamskich przedsiębiorcach funkcjonujących w Polsce. Celem badania było scharakteryzowanie środowiska przedsiębiorców wietnamskich w Polsce. Aby zrealizować cel i pogłębić dyskusję, podczas rozmowy posłużono się metaforą zwierzęcia. Badani proszeni byli o porównanie przedsiębiorców wietnamskich do zwierzęcia i uzasadnienie przypisanym im cech. Część badanych zauważyła, że pokolenie pierwsze i drugie imigrantów różni się od siebie pod względem pracowitości, czasu wolnego i podejścia do pieniędzy. Dla części Wietnamczyków społeczność była homogeniczna niezależnie od tego, czy to było pierwsze czy drugie pokolenie. Mimo przedstawiania różnych zwierząt, opisywane przez nich cechy są spójne. Badanie pokazuje w jaki sposób przedsiębiorcy wietnamscy postrzegają swoją społeczność.

Czasopismo: Studia i Materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Zmiany w podatku VAT w kontekście przeciwdziałania zjawisku unikania i uchylania się od opodatkowania w latach 2016–2018

Przedmiotem artykułu są normatywne zmiany w podatku VAT wprowadzone w latach 2016–2018, mające na celu przeciwdziałanie zjawisku unikania i uchylania się od tego podatku. Celem opracowania jest określenie przyczyn oraz sposobów wprowadzania tych zmian, a także skutków ich wprowadzenia. Dla realizacji celu jako metody badawcze wykorzystano przegląd wybranej literatury, aktów prawnych i danych statystycznych dotyczących unikania i uchylania się od opodatkowania. Za wynik tej analizy należy przyjąć potwierdzenie następujących hipotez: zwiększenie dochodów budżetowych poprzez zmniejszanie luki podatkowej można osiągnąć, głównie uszczelniając system poboru podatku VAT; zmiany w podatku VAT prowadzą do zmniejszenia skali unikania i uchylania się od tego podatku, jednocześnie znacznie komplikują stosowanie i rozliczanie tego podatku; negatywne skutki wprowadzonych zmian dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.

Czasopismo: Studia i Materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Wejścia na rynek nowych firm a konkurencyjność przedsiębiorstw istniejących

Modele teoretycznie nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, na ile rosnąca presja rynkowa wynikająca z coraz większego nasilenia procesów przedsiębiorczych wpływa na konkurencyjność firm już istniejących. Można znaleźć argumenty zarówno za pozytywnym, jak i negatywnym oddziaływaniem nowych wejść na już istniejące firmy. Można spotkać się z opinią, że to sukces lub porażka istniejących firm przyciąga na rynek nowe firmy. Celem artykułu jest weryfikacja relacji między konkurencyjnością nowych przedsiębiorstw a procesem wejścia na rynek nowych. Aby zweryfikować tę kwestię, przeprowadzono badania ekonometryczne na podstawie danych dotyczących konkurencyjności firm i stopy tworzenia nowych dla polskich województw w latach 2005–2016. Wyniki badań wskazują raczej na niezależność relacji pomiędzy konkurencyjnością nowych przedsiębiorstw a procesem wejścia na rynek nowych. Parametry funkcji regresji okazały się być nieistotne ze statystycznego punktu widzenia. Otrzymane wyniki sugerują, iż procesy tworzenia nowych firm i kształtowania pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw istniejących kształtują się oddzielnie od siebie, podlegając niezależnym od siebie wpływom. Przekonanie o znaczeniu przedsiębiorczości dla rozwoju gospodarczego powoduje, że rośnie zainteresowanie narzędziami polityki gospodarczej, zachęcającymi do tworzenia nowych firm. Wyniki badań pozwalają podejrzewać, że polityka wspierania procesu tworzenia nowych firm nie powinna negatywnie oddziaływać na przedsiębiorstwa istniejące poprzez zwiększenie presji konkurencyjnej.

Czasopismo: Studia i Materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości
Optymalne obciążenia poznawcze pracownika

Celem artykułu jest próba syntezy wiedzy dotyczącej przeciążenia/niedociążenia poznawczego pracowników, które ma wymierne konsekwencje dla efektów ich pracy. Tok wywodu zorganizowano w postaci 4 tez. (1) Efektywność wykonywania zadań zależy krzywoliniowo od PAO (poziomu aktywacji organizmu) pracownika (Yerkes i Dodson, 1908). Zależność ta jest efektem wpływu PAO na wielkość aktualnie dostępnych zasobów poznawczych. Wpływ emocji na poziom pobudzenia organizmu zależy od ich typu. (2) Wielkość pobudzenia tonicznego wyznaczają przede wszystkim cechy temperamentalne. Moderatorem związku PAO z temperamentem mogą być zarówno stałe cechy osobowościowe czy sytuacja socjodemograficzna, jak i cechy zmienne, takie jak poziom zmęczenia (niewyspanie, przeziębienie…). (3) Pobudzenie fazowe pracownika zależy nie tylko od obiektywnej sytuacji bodźcowej i wykonywanej aktywności, ale jest także moderowane przez automatycznie działające filtry percepcyjne, schematy poznawcze i celową aktywność poznawczą przypisującą znaczenie bodźcom. (4) Pracownik zazwyczaj aktywnie wpływa na PAO podejmując działania o określonej wartości stymulacyjnej. Widoczne są duże różnice w preferencjach co do typu stymulacji (intelektualna, fizyczna, społeczna…).

Czasopismo: Studia i Materiały
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse, nauki o zarządzaniu i jakości