rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Incognito ergo sum. O wytwarzaniu obojętności

Incognito ergo sum: on indifference The present article is an analysis of various types of indifference of non-Jewish inhabitants of Warsaw to the plight of Jewish Poles. The words of Krzysztof Dunin-Wąsowicz, a historian and “Żegota” activist, provide the vantage point for the analysis: Dunin-Wąsowicz claimed that around 75 per cent of the inhabitants of Warsaw “were indifferent to what was taking place behind the Ghetto wall”. Thomas Kuhne hypothesised that it was Germans’ indifference to the Jewish – not hatred – that legitimised the Nazi racial policies of the 1930s. This statement might also apply to the “75 per cent of the inhabitants of Warsaw”. The article is mainly based on articles published by ZWZ-AK, in particular Biuletyn Informacyjny. Incognito ergo sum. O wytwarzaniu obojętnościAutorka analizuje różne odcienie obojętności nieżydowskich mieszkańców Warszawy w latach czterdziestych wobec losu żydowskich Polaków. Punktem wyjścia jest zdanie Krzysztofa Dunin-Wąsowicza, historyka i działacza „Żegoty”, który stwierdził, że dla około 75 procent mieszkańców Warszawy „obojętne było to, co działo się poza murem getta”. Powołując się na tezę Thomasa Kuhnego, że to właśnie obojętność Niemców wobec Żydów – a nie nienawiść w stosunku do nich – „spowodowała masowe poparcie nazistowskiej polityki rasowej w latach trzydziestych”, autorka zastanawia się, czy „podobnej opinii nie można by sformułować pod adresem” 75 procent mieszkańców Warszawy. Materiał do analizy stanowią w znacznej mierze publikacje prasy ZWZ-AK, w tym przede wszystkim „Biuletyn Informacyjny”.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Zdzieranie masek. Sposoby pisania o żydowskich komunistach

Tearing Off the Masks: Narratives on Jewish CommunistsThe paper presents an analysis of the contemporary Polish debate on Jewish communists. The analysis was performed in the framework of colonialist theories. I deconstructed narrations about Jewish communists, which belong in the Polish political mainstream, and are regarded as moderate, objective and devoid of any ideology. The tropes shared by the colonialist discourse and the debate on Jewish communists are: orientalisation, eroticisation, infantilisation, presenting the object of research outside the historical context, abolishing the context of social and political inequalities, and declaring the victims guilty of the violence they experience. Zdzieranie masek. Sposoby pisania o żydowskich komunistachNiniejszy tekst jest próbą analizy współczesnego polskiego dyskursu o żydowskich komunistach za pomocą narzędzi wypracowanych przez badaczki i badaczy dyskursów kolonialnych. Dekonstruowane tutaj narracje o żydowskich komunistach przynależą do głównego nurtu polskiej sfery publicznej i postrzegane są w jego obrębie jako eksperckie, wyważone, niepodporządkowane żadnej ideologii. Tropami, które łączą dyskurs kolonialny i dyskurs o żydowskich komunistach, są między innymi: orientalizacja, erotyzacja, infantylizacja, prezentacja przedmiotu badań poza kontekstem historycznym, unieważnienie kontekstu politycznych i społecznych nierówności, wreszcie obarczenie opisywanych winą za przemoc, której doświadczają.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wiersze

PoemsKwiatkowski’s poems resemble the spirit of The Spoon River Anthology by Edgar Lee Masters, The Chronicles of the Town of Pornic by Czesław Miłosz, and uprising poems by Anna Świrszczyńska. The author is interested in the mask lyric and attempts to lead his poetry in to the domain of fact, while neither leaving the sphere of poetry nor entering the sphere of journalism. WierszePoezja utrzymana w duchu Umarłych ze Spoon River Edgara Lee Mastersa, Kronik miasta Pornic Czesława Miłosza i wierszy powstańczych Anny Świrszczyńskiej. Autora interesuje liryka maski i próba wyprowadzenia poezji na teren faktu przy jednoczesnym niewychodzeniu poza sferę poezji i niewchodzeniu w sferę publicystyki.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Socjologiczne życiorysy pewnego dzieła: Trajektorie, produkcje i recepcje Abdelmaleka Sayada (1960–2000)

The sociological lives of a work: The trajectories, productions and receptions of Abdelmalek Sayad (1960–2000)Taking as his point of departure the sociological-analytical tools applied by the immigration scholar Abdelmayek Sayad, the author of this article investigates the biographical facts that influenced Sayad’s works and practice. The first part is devoted to Sayad’s Algerian biography, that is his life before arriving in France in 1963. The most important point here is the meeting, during the Algerian War (1958), of young Pierre Bourdieu, then an assistant at the University of Algiers and the turn they both made to social science. The second part of the text is devoted to the life of Abdelmalek Sayad on different stages of the creation and reception of his scholarly work. The author aims to study the ways in which the sociologist took into consideration the reception of his work: how reception reflexively influenced Sayad’s sociology. Socjologiczne życiorysy pewnego dzieła: Trajektorie, produkcje i recepcje Abdelmaleka Sayada (1960–2000)Wychodząc od narzędzi socjologiczno-analitycznych wykorzystywanych przez badacza imigracji Abdelmaleka Sayada, autor bada fakty biograficzne, które wpłynęły na socjologiczną twórczość i praktykę Sayada. W pierwszej części tekstu autor przygląda się biografii algierskiej Sayada, czyli jego losom przed przybyciem do Francji w 1963 roku. Najważniejszym punktem będzie tu spotkanie w czasie wojny algierskiej z młodym Pierre’em Bourdieu, wówczas asystentem na uniwersytecie w Algierze (1958), i zwrot ich obu ku naukom społecznym. Druga część tekstu poświęcona jest drodze życiowej Abdelmaleka Sayada na różnych etapach powstawania i odbioru jego twórczości naukowej. Celem autora jest zbadanie, w jaki sposób socjolog uwzględnił recepcję swojego dzieła, a zatem to, jak recepcja ta zwrotnie wpływała na sposób uprawiania przez niego nauki.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
"Double absence": Sayad–Bourdieu – case study współpracy naukowej

Double absence: Sayad–Bourdieu – a case study in academic collaborationThe text discusses successive stages in the academic careers of Pierre Bourdieu and Abdelmalek Sayad, approached and analysed in terms of careers coupling, as well as of Abdelmalek Sayad’s category of double absence. Referring to the biographies of both sociologists, the author argues that it was Pierre Bourdieu who was the principal beneficiary of his collaboration with Abdelmalek Sayad; this is also to say – beneficiary of the exclusive mechanism of double absence to which, according to Sayad, immigrants are doomed to be subjected. The text demonstrates that Sayad’s academic career was determined by non-meritocratic factors: ethnicity, past colonial dependencies and national affiliation, and ventures to answer the question about Pierre Bourdieu’s complicity in reinforcing these determinants. Double absence: Sayad–Bourdieu – case study współpracy naukowejTekst poświęcony jest kolejnym etapom karier Pierre’a Bourdieu i Abdelmaleka Sayada, ujętym i analizowanym pod kątem sprzężenia karier, a także przy użyciu wypracowanej przez Abdelmaleka Sayada kategorii podwójnej nieobecności. Przywołując biografię obu socjologów, autorka dowodzi, że Pierre Bourdieu był głównym beneficjentem współpracy z Abdelmalekiem Sayadem, a tym samym wykluczającego mechanizmu podwójnej nieobecności, na którego działanie, jak dowodził Sayad, skazani są imigranci. Tekst unaocznia, że karierę naukową Sayada zdeterminowały czynniki pozamerytoryczne: etniczność, przeszłe zależności kolonialne i przynależność narodowa, a także próbuje odpowiedzieć na pytanie o udział Pierre’a Bourdieu we wzmacnianiu tych determinant.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Klasa, etniczność i państwo w procesie tworzenia marginalności: Ponowne spojrzenie na obszary miejskiej relegacji

Class, ethnicity, and state in the making of marginality: Revisiting territories of urban relegationIn the postindustrial city, relegation takes the form of real or imaginary consignment to distinctive sociospatial formations variously and vaguely referred to as “inner cities,” “ghettos,” “enclaves,” “no-go areas,” “problem districts,” or simply “rough neighborhoods.” How are we characterize and differentiate these spaces, what determines their trajectory (birth, growth, decay and death), whence comes the intense stigma attached to them, and what constellations of class, ethnicity and state do they both materialize and signify? These are the questions I pursued in my book “Urban outcasts” (2008) through a methodical comparison of the trajectories of the black American ghetto and the European working-class peripheries in the era of neoliberal ascendancy. In this article, I revisit this cross-continental sociology of “advanced marginality” to tease out its broader lessons for our understanding of the tangled nexus of symbolic, social and physical space in the polarizing metropolis at century’s threshold in particular, and for bringing the core principles of Bourdieu’s sociology to bear on comparative urban studies in general. Klasa, etniczność i państwo w procesie tworzenia marginalności: Ponowne spojrzenie na obszary miejskiej relegacjiW mieście epoki postprzemysłowej relegacja przybiera formę realnego lub wyobrażonego przypisania do odrębnych formacji społeczno-przestrzennych, na różne sposoby i niezbyt precyzyjnie określanych jako „śródmieścia” (inner cities), „getta”, „enklawy”, „rejony niebezpieczne” (no-go areas), „dzielnice stwarzające problemy” (problem districts) czy po prostu „nieprzyjemne dzielnice” (rough neighborhoods). W jaki sposób opisujemy i odróżniamy owe przestrzenie, co określa ich trajektorię (powstanie, rozwój, upadek i zanik), skąd wzięło się silne symboliczne piętno nadane im na przełomie stuleci, a także jakiego rodzaju powiązania między klasowością, etnicznością i państwem znajdują w nich materialny oraz znaczeniowy wyraz? Kwestie te podejmuję w książce "Urban outcasts" [Miejscy wyrzutkowie] (2008), w której metodycznie porównuję trajektorie amerykańskiego czarnego getta i europejskich peryferii robotniczych w czasach panowania neoliberalizmu. W niniejszym artykule powracam do tej międzykontynentalnej socjologii „zaawansowanej marginalności”, mając na celu odsłonięcie płynących z niej wniosków dla lepszego zrozumienia skomplikowanych powiązań przestrzeni symbolicznej, społecznej i fizycznej w obrębie polaryzującej metropolii na przełomie stuleci oraz, ogólniej, zastosowanie podstawowych zasad socjologii Pierre’a Bourdieu do badań porównawczych nad obszarami miejskimi.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Rozmowa z Nadą Prlją

An interview with Nada Prlja Nada Prlja is an artist who works in the public space and tackles the issues of social inequalities and exclusion. During the 7th Berlin Biennale for Contemporary Art, she built a Peace Wall across Friedrichstrasse and thus she blocked the passage between the northern part of the street, which is a tourist attraction, and where expensive shops and restaurants are located; and its southern part, which is inhabited mainly by immigrants, who live in council flats. Nada Prjla tried to visualise the symbolic divide between the rich and the poor part of the street by putting the wall up, whose name alludes to the peace walls that split Protestants and Catholics in Northern Ireland. Rozmowa z Nadą PrljąNada Prlja to artystka działająca w przestrzeni publicznej, podejmująca kwestie nierówności społecznych i wykluczenia. W ramach 7. Berlińskiego Biennale Sztuki Współczesnej w 2012 roku Prlja zbudowała Peace Wall (‘Mur Pokoju’) w poprzek jezdni na Friedrichstrasse w Berlinie. Zablokowała w ten sposób ruch między turystyczną, północną częścią tej ulicy z eleganckimi restauracjami i sklepami a jej południową częścią, gdzie znajduje się zamieszkane głównie przez imigrantów osiedle budynków socjalnych. Nada Prlja postanowiła uwidocznić tę symboliczną granicę między bogatą a biedną częścią ulicy i ustawiła tam mur. Jego nazwa nawiązuje do „murów pokoju” (peace walls) oddzielających od siebie protestantów i katolików w Irlandii Północnej.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wprowadzenie

IntroductionThe text introduces the collection of articles devoted to modern reflection on Pierre Bourdieu’s theory, entitled Traces of Bourdieu: Inspirations, continuations, revisions (Ślady Bourdieu: Inspiracje, kontynuacje, rewizje), originally presented at the eponymous conference held in 2013 in Warsaw. The conference was coorganised by the Centre for French Culture, Faculty of Philosophy and Sociology (University of Warsaw), the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences and the UW–EHESS Interdisciplinary Cooperation Group. WprowadzenieTekst stanowi wprowadzenie do zbioru artykułów poświęconych współczesnej refleksji nad teorią Pierre’a Bourdieu, zatytułowanego Ślady Bourdieu: Inspiracje, kontynuacje, rewizje (Traces of Bourdieu: Inspirations, continuations, revisions). Na zbiór ten składają się teksty referatów wygłoszonych podczas konferencji pod tym samym tytułem, która odbyła się w Warszawie w 2013 roku. Organizatorami konferencji były następujące instytucje: Ośrodek Kultury Francuskiej, Wydział Filozofii i Socjologii (Uniwersytet Warszawski), Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz Interdyscyplinarny Zespół Współpracy UW–EHESS.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Fantazmat klasistowski

The classist phantasmThe aim of this article is to trace to process of dehierarchisation of modern societies as a “mission” undertaken by the middle class. Hierarchy is an element of the social unconscious, it is also what constitutes the conditions of establishing new relations. The study of sociogenesis postulated by Bourdieu is not about reconstructing a historical process but about discovering how specific historical conditions determine the present forms and practices creating representations of, in this instance, equality and brotherhood. The sociogenesis of Western European brotherhood allows for an insight into how hierarchy gets reproduced in equality and what “intensities” are hidden behind it. Fantazmat klasistowskiCelem artykułu jest prześledzenie procesu dehierarchizacji nowoczesnych społeczeństw jako „misji”, jaką wzięła na siebie klasa średnia. Hierarchia jest elementem nieświadomości społecznej oraz tym, co tworzy warunki ustanawiania nowych relacji. W zalecanym przez Bourdieu badaniu socjogenezy nie chodzi o rekonstrukcję procesu historycznego, ale o odkrycie, jak określone warunki historyczne determinują aktualne formy i praktyki, w tym wypadku wytwarzania przedstawień równości i braterstwa. Socjogeneza zachodnioeuropejskiego braterstwa pozwala zatem odpowiedzieć na pytanie, jak w równości reprodukuje się hierarchia i jakie kryją się za nią „intensywności”.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Pomiędzy fascynacją a potępieniem. Żydzi i judaizm w pismach oraz biografii ks. prof. Józefa Kruszyńskiego (1877–1953) – przedwojennego rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego [Between Fascination and Reproach: Jews and Judaism in the Writings of Rev. Prof. Józef Kruszyński (1877–1953), Pre-war Rector of the Catholic University of Lublin]

Between Fascination and Reproach. Jews and Judaism in the Writings of Rev. Prof.  Józef Kruszyński (1877–1953), Pre-war Rector of the Catholic University of LublinIn the first part of the essay, the author presents a sketch of the life and works of Rev. Józef Kruszyński, the Rector of the Catholic University of Lublin. In the second part she analyzes Kruszyński’s anti-Jewish writings, collected in the series "From the Field of Jew Studies", setting them against the backdrop of his broad literary and academic work, most of which was made up by his original translations (including his translation of books of the Old Testament from Hebrew into Polish) and publications focused on the study of the Bible. Finally, the author retraces and examines the emergence of Kruszyński’s anti-Jewish views.Pomiędzy fascynacją a potępieniem. Żydzi i judaizm w pismach oraz biografii ks. prof. Józefa Kruszyńskiego (1877–1953) – przedwojennego rektora Katolickiego Uniwersytetu LubelskiegoW pierwszej części artykułu autorka przedstawia życie i działalność księdza Józefa Kruszyńskiego, rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Druga część zawiera analizę publicystyki antyżydowskiej publikowanej w serii „Z Dziedziny Żydoznawstwa” na tle ogólnej, bogatej twórczości Kruszyńskiego, której większość stanowią prace biblistyczne oraz translatorskie (tłumaczenie z hebrajskiego na polski ksiąg Starego Testamentu). W końcowej części autorka śledzi początki i źródła antyżydowskich poglądów Kruszyńskiego.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wybawca Wittgenstein? Problem reguł w teorii praktyki Pierre'a Bourdieu

Wittgenstein the saviour? The problem of rules in Pierre Bourdieu’s theory of practiceThe text constitutes a thorough and exhaustive analysis of the impact of Ludwig Wittgenstein’s philosophy on Pierre Bourdieu’s theory of practice and especially on his notions of practical sense and logic of practice. The author first considers both philosophers’ attitude to objectivism. Then she proposes a reading of Wittgenstein’s theory that might prove useful and inspiring in the sociological field. In the final section, the author analyses the other, partly oppositional in relation to Bourdieu’s, theories of practice, proposed by Anthony Giddens and Michel de Certeau, putting them in the light of Wittgenstein’s analyses. Wybawca Wittgenstein? Problem reguł w teorii praktyki Pierre’a BourdieuTekst stanowi dociekliwą i wyczerpującą analizę wpływu filozofii Ludwiga Wittgensteina na teorię praktyki Pierre’a Bourdieu, a zwłaszcza na wypracowane przez Bourdieu pojęcia zmysłu praktycznego i logiki praktycznej. Autorka rozważa stosunek do obiektywizmu obu filozofów. Następnie proponuje takie odczytanie teorii Wittgensteina, które mogłoby okazać się pożyteczne i inspirujące w polu socjologicznym. W ostatniej części artykułu autorka analizuje inne, po części opozycyjne wobec teorii Pierre’a Bourdieu teorie praktyki, zaproponowane przez Anthony’ego Giddensa i Michela de Certeau i stawia je w świetle analiz Wittgensteina.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Niezapomniany rok 1942

The unforgotten 1942 Ewa Weinberg relates her story of the deportations of Polish citizens to the USSR in the summer of 1940 and their life in 1942. After the Sikorski-Majski Pact had been signed and Anders‘s Army established, the deportees tried to leave Siberia for Samarkand, Uzbekistan. In Samarkand, it turned out that the category of citizenship is no more valid for the deportees: anti-Semitic acts were very common, but the persecutions were also applied to non-Roman Catholic Christians. Such behaviour was legitimate from the point of view of the majority and their model of society. When trying to get onto the train to Tehran, Weinberg’s friends and relatives (members of the Polish intelligentsia) heard a question: “You’re a nation of merchants and you do not even have a golden ring?”. In consequence, some of the cars left empty, having left stranded some Polish citizens categorised as gudłaje i kacapy (contemptuously: Jews and Russians). Niezapomniany rok 1942Świadectwo Ewy Weinberg dotyczy wywózki obywateli polskich do ZSRR latem 1940 roku i przeżyć roku 1942. Po zawarciu paktu Sikorski-Majski 31 lipca 1941 roku, na wieść o tworzeniu armii gen. Władysława Andersa deportowani przedostają się z Syberii do Samarkandy w Uzbekistanie (ZSRR). Na miejscu okazuje się, że we wspólnocie uchodźców nie obowiązuje kategoria obywatelstwa. Autorka opisuje praktyki antysemickie, a także dyskryminację chrześcijan innych niż rzymscy katolicy, jako zjawisko systemowe i prawomocne z punktu widzenia większościowego modelu kultury polskiej. Bliscy i znajomi autorki, inteligencja polska, przy próbie zajęcia miejsca w pociągu do Teheranu słyszą pytanie: „Taki naród handlowy, a nie ma bodaj obrączek?”. W efekcie część wagonów odjeżdża pusta, pozostawiając na pastwę klimatu, głodu, chorób i terroru stalinowskiego obywateli polskich zakwalifikowanych jako „gudłaje i kacapy”.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo
Wywiad z Ewą Gąsowską

An interview with Ewa GąsowskaIn the interview, Ewa Gąsowska described her ten-year-long struggle with the Polish legal system. Gąsowska’s objective has been to reinstate the good name of her grandfather, Jan Rybak, who was murdered in 1945. According to Gąsowska, the reason for her grandfather’s death was his political activity in PPR (Polish Labourers’ Party) and his post-war commitment to the reconstruction of People’s Poland (Polska Rzeczpospolita Ludowa). Gąsowska claims that he was murdered by members of Narodowe Siły Zbrojne (National Armed Forces).Almost 60 years after the death of Jan Rybak, a book was published which presents his activity and death in a different light. The book had been written by one of those regarded by Rybak’s family as his murderers. This “courtroom drama” is situated in the context of the relations between the Rybak family and the local community (the place where Jan Rybak, and most likely also his murderers, were born), as well as the socio-political transformations in the contemporary Poland. Wywiad z Ewą GąsowskąEwa Gąsowska opowiada historię swoich dziesięcioletnich zmagań z wymiarem sprawiedliwości. Jej celem jest rehabilitacja dobrego imienia dziadka, Jana Rybaka, który został zamordowany w 1945 roku. Zdaniem Ewy Gąsowskiej, powodem zabójstwa była partyjna aktywność jej dziadka (PPR) i jego powojenne zaangażowanie w odbudowę Polski Ludowej, a jego mordercami byli członkowie Narodowych Sił Zbrojnych.Prawie 60 lat później ukazała się książka wspomnieniowa, która inaczej przedstawia działalność i okoliczności śmierci Jana Rybaka. Jej autorem jest osoba, którą rodzina uważa za mordercę. Ważny kontekst tego „serialu sądowego” stanowią relacje rodziny Rybaka z lokalną społecznością, z której się wywodzi on i – prawdopodobnie – jego zabójcy, jak też przemiany społeczno-polityczne we współczesnej Polsce.

Czasopismo: Studia Litteraria et Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo