rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Powieści Pantelejmona Kulisza i Waltera Scotta z początkowego okresu ich twórczości: typologia psychologizmu

Artykuł wskazuje na poziom korelacji między poetyką powieści Mykhailo Charnyshenko, or Little Russia Eighty Years Agoautorstwa Pantelejmona Kulisza a powieściami historycznymi Waverley; or, ‘Tis Sixty Years Since, Rob Roy Sir Waltera Scotta. Autor analizuje typologiczne i intertekstualne podobieństwa tekstów, osobliwości historiozoficzne i psychoanalityczne założenia. W artykule argumentowane jest, że powieści P. Kulisha i W. Scotta mają te same podstawy psychologiczne i kluczem są tu biografie obu twórców.

Czasopismo: Zagadnienia Rodzajów Literackich
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Zmieniająca się rodzina w zmieniającym się serialu

Celem artykułu jest przedstawienie, w jaki sposób seriale post-soap (przełamujące schematy gatunkowe, wysokobudżetowe produkcje nowego typu) zmieniają medialny obraz tabuizowanych dotąd tematów, takich jak nienormatywne koncepcje ról społecznych. Na przykładzie obrazu rodziny wykażę, że serialowa rewolucja stara się nadążyć nie tylko za najnowszymi osiągnięciami techniki, ale również za problematyką eksplorowaną przez nauki społeczne.

Czasopismo: InterAlia: Pismo poświęcone studiom queer
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Lesbijki, geje i ich dzieci – różnorodność form rodzinnych

Artykuł dotyczy zagadnień związanych z jednopłciowym rodzicielstwem. Rodziny tworzone przez lesbijki i gejów wychowujących dzieci to wyzwanie dla tradycyjnych socjologicznych definicji rodziny. Autorka przedstawia
najpierw propozycje nowych definicji adekwatnych do współczesności. Następnie przytacza podstawowe dane wynikające z badań rodziców jednopłciowych i ich dzieci. Dodatkowo prezentuje wypowiedzi polskich lesbijek i gejów na temat ich postaw wobec jednopłcio wego rodzicielstwa.

Czasopismo: InterAlia: Pismo poświęcone studiom queer
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Uniwersalizm i partykularyzm w polityce emancypacji – fałszywa alternatywa

Niniejszy artykuł zajmuje się kwestią uniwersalizmu i partykularyzmu oraz ich znaczeniem dla polityki mniejszości. Celem autora jest pokazanie, że jeśli napięcie pomiędzy uniwersalizmem a partykularyzmem nie jest sproblematyzowane w polityce emancypacyjnej, to taka polityka staję się jedynie deklaratywna, a jej potencjał wolnościowy znika. Na początku autor przedstawia krytykę pragmatyzmu Richarda Rortiego, który całkowicie lekceważy element partykularystyczny w każdej polityce mniejszościowej. Następnie analizuje stosunek Judith Butler do problemu uniwersalizmu. Artykuł zamyka teoria agonistycznej demokracji Ernesto Laclau'a, która, zdaniem autora, najlepiej zwraca uwagę na problem uniwersalizmu i partykularyzmu w polityce mniejszości.

Czasopismo: InterAlia: Pismo poświęcone studiom queer
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki socjologiczne
Liczebniki złożone w gwarach polskich a wpływy germańskie

W artykule autor przedstawia swoje poglądy na temat budzącego wątpliwości pochodzenia w polskich gwarach liczebników złożonych (21–99) o strukturze zestawienia z jednostką w prepozycji (typu: pięć dwadzieścia, zam. dwadzieścia pięć). Swoje rozważania opiera głównie na przykładach 
z Podhala i Spiszu. Doceniając rolę wzorców łacińskich, autor opowiada się za hipotezą o niemieckim pochodzeniu tej grupy liczebników. Uzasadnia to faktami historycznojęzykowymi i historycznymi, zwłaszcza intensywnością kontaktów z niemieckojęzyczną, napływową ludnością, zamieszkującą niegdyś licznie obszary występowania polskich gwar góralskich. Świadczą o tym np. germańskiego pochodzenia nazwy wielu wsi spiskich i podhalańskich.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Wpływ korekcji przekładni walcowej o zębach ewolwentowych na zużycie oraz trwałość

W oparciu o autorską metodę oceny zużycia oraz trwałości przekładni walcowych
o zębach ewolwentowych z uwzględnieniem określonych warunków zazębienia
oszacowano wpływ korekcji technologicznej na wytrzymałość kontaktową,
zużycie oraz trwałość uzębienia. Ustalono, że naciski stykowe osiągają
największe wartości na wejściu w zazębienie jednoparowe. Przy zastosowaniu
korekcji uzębienia maksymalne naciski stykowe ulegają obniżeniu nawet
o 14%.
Zużycie dopuszczalne h2* powierzchni zębów koła zębatego występuje
w różnych punktach zarysu zęba: w przypadku przykładni o zębach prostych
niekorygowanych – w punkcie wejścia zębów w zazębienie jednoparowe,
a przy zębach korygowanych i odpowiednio dużym współczynniku korekcji –
na wyjściu z zazębienia jednoparowego. W przekładni walcowej z zębami skośnymi
bez zastosowania korekcji dopuszczalne zużycie  h2* występuje w punkcie
wejścia w zazębienie dwuparowe, a przy zębach korygowanych – na wejściu
w zazębienie dwuparowe lub na wyjścju z zazębienia jednoparowego
w zależności o wartości współczynników korekcji x1=-x2 .
Trwałość przekładni przy optymalnych wartościach x1=-x2 , ustalonych
w wyniku badań, ulega podwyższeniu nawet o 1,66 razy. Wyniki badań przedstawiono
w postaci graficznej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Oszacowanie wpływu owalności elementów łożyska ślizgowego na trwałość według uogólnionego modelu kumulacyjnego zużywania

Przedstawiono wyniki rozwiązania zagadnienia stykowego z zużyciem dla łożyska ślizgowego w przypadku owalności tulei i wału z wykorzystaniem metody ekspresowej procesu obliczeń. Zostały przebadane jednoobszarowy oraz mieszany schematy współdziałania w łożysku. Ustalono prawidłowości wpływu wielkości bloku stałych warunków kontaktu oraz zakresu dyskretyzacji zarysu wału z owalnością na trwałość łożyska. Oprócz tego został przebadany wpływ luzu promieniowego na trwałość łożyska.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badanie modułu sprężystości i mikrotwardości warstw wierzchnich tłoka samochodowego w aspekcie jego zużycia

W pracy przedstawiono wyniki badań mikrotwardości i modułu Younga warstw
 wierzchnich wybranych powierzchni tłoka samochodowego. Pomiarów dokonywano w płaszczu, denku oraz piaście tłoka w aspekcie określenia stopnia zużycia. Przedstawiono metodykę przeprowadzonych badań oraz scharakteryzowano obiekt badawczy w postaci tłoka Φ 80,0 mm, wykonanego ze stopu aluminiowego. Przedstawiono przebiegi czasowe zadawanego obciążenia P oraz wartości zagłębienia h wgłębnika w powierzchnię próbki piasty, płaszcza oraz denka tłoka. Zamieszczono charakterystyki wartości średnich oraz odchyleń standardowych modułu Younga E w funkcji siły obciążającej Pmax dla wybranych warstw wierzchnich. Dokonano analizy uzyskanych wyników badań oraz sformułowano wnioski końcowe.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Identyfikacja parametrów tribologicznych charakteryzujących współpracę elastomerowego pierścienia uszczelniającego z wałem

W opracowaniu przedstawiono propozycję opisu, dotychczas w małym stopniu
rozeznanych, zjawisk tribologicznych występujących przy współpracy elastomerowego
pierścienia uszczelniającego z warstwą wierzchnią wału. Zastosowano metodę analizy wymiarowej, wyróżniając cztery kryteria podobieństwa
modelowego, od których zależy moment oporów ruchu występujący w rozpatrywanym
węźle tribologicznym. Zaproponowano sposób wykorzystania wyników
standardowo przeprowadzanych badań techniczno-wdrożeniowych pierścieni
uszczelniających do wyznaczania wykładników potęgowych występujących
w uzyskanym równaniu kryterialnym. Przedstawiono wstępne rezultaty
identyfikacji parametrów charakteryzujących zależność momentu tarcia od cech
konstrukcyjno-materiałowych pary tribologicznej.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zadania dialektologii w zakresie ochrony ginących gwar

Ginące obecnie gwary stanowią jeden z najważniejszych składników niematerialnego dziedzictwa kulturowego, stąd potrzeba ich ochrony, przez którą rozumiem – zgodnie z Konwencją UNESCO z roku 2003 – „środki mające na celu zapewnienie przetrwania niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w tym jego identyfikację, dokumentację, badanie, zachowanie, zabezpieczenie, promowanie, waloryzację i przekazywanie następnym pokoleniom, w szczególności poprzez edukację formalną i nieformalną oraz przez rewitalizację różnych aspektów tego dziedzictwa.” (art. 2. pkt. 3.). W artykule przedstawiam zadania dialektologii w zakresie ochrony gwar, realizowane we współpracy z wieloma środowiskami, w tym naukowymi i politycznymi oraz ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Przedłużenie żywotności noży do cięcia rur

Badania mają na celu zwiększenie trwałości noży do cięcia rur. Średnia trwałość
pary noży wynosi około dwie zmiany, po czym następują wykruszenia
i zużycie powodujące złą jakość powierzchni cięcia i przestoje linii produkcyjnej.
Obecnie noże te są wykonane ze stali D2 (1,5% C, 12% Cr, 1% V). Stal ta
jest odporna na zużycie, ale krucha i niezbyt sprawdzająca się w warunkach
dynamicznych procesu cięcia. Poszukując poprawy właściwości mechanicznych, a w szczególności lepszej udarności zaproponowano obróbkę kriogeniczną
(podzerową), która powinna zwiększyć odporność na ścieranie stali D2 do
10 razy, zmniejszając również jej kruchość. Obróbka podzerowa prezentuje
również dobre wyniki w przypadku innych badanych materiałów (S7, H13, M2,
Cr8). Dodatkowo dla zwiększenia trwałości noży zastosowano różne pokrycia
PVD, które powodują wielokrotny wzrost odporności na zużycie. Badania tribologiczne
zostały wykonane na maszynie T-05 (blok on ring) zaprojektowanej
i wyprodukowanej w Instytucie Technologii Eksploatacji w Radomiu.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Żelazne łożyska porowate z mikrosegmentami wykonanymi techniką laserową na powierzchni ślizgowej tulei

W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań porowatych tulei ślizgowych nowej generacji spiekanych z proszku żelaza Höganas NC.100.24 z dodatkiem 2,5% mas. miedzi z wykonanymi laserem C02 na ich ślizgowej powierzchni mikrosegmentami (ścieżkami) o zwiększonej twardości i zmniejszonej lokalnie porowatości powierzchniowej. Badania zrealizowano w ramach projektu rozwojowego PBR/15-249/2007/WAT-OR00002904 finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2007-2011 [L. 1]. Uzyskano znaczące zwiększenie nośności porowatych tulei ze ścieżkami w stosunku do takich samych tulei Ø25/Ø35 x 20 mm bez ścieżek. Trwałość tulei była również trochę większa, natomiast w stosunku do tulei z makrosegmentami z materiału litego trwałość łożysk nowej generacji była wielokrotnie większa. Dotychczas w świecie nie są znane tuleje spiekane z proszku żelaza i z wykonanymi na ich powierzchni techniką laserową mikrosegmentami, dzięki czemu ich trwałość i nośność są większe, dlatego postanowiono zgłosić do Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej odpowiednie zastrzeżenie patentowe [L. 2].

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ parametrów obróbki na miejsce powstawania zużycia i intensywność procesu zużywania wierteł

W celu określenia zużycia wierteł podczas ich eksploatacji, przy stałych parametrach
skrawania, w czasie jednego przyjętego okresu trwałości, przeprowadzono
serię badań trwałościowych wierteł wykonanych ze stali szybkotnącej
HS2-5-1. Badania prowadzono podczas obróbki otworów na próbkach z żeliwa sferoidalnego ENGJS-500-7 o twardości 200 HB. Obserwacje zużycia prowadzano
na wszystkich elementach części skrawającej wiertła. Oceny stopnia
zużycia dokonywano na podstawie maksymalnych liniowych wielkości zużycia
na rozpatrywanych powierzchniach. Maksymalne zużycie zaobserwowano na
powierzchni przyłożenia, w miejscu przecięcia jej z powierzchnią łysinek. Zużycie
na powierzchni przyłożenia zmniejsza się w kierunku osi wiertła i ma
kształt trójkąta. Zużycia powierzchni natarcia nie zaobserwowano. Podczas
eksploatacji wierteł z różnymi parametrami skrawania utrata ich skrawności
następuje dla różnych wartościach wskaźników zużycia.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Temperatura warstwy wierzchniej elementów roboczych narzędzi rolniczych przeznaczonych do uprawy gleby. Cz. 2, Pomiary termowizyjne

Za pomocą kamery termowizyjnej ustalono rozkład temperatury warstwy
wierzchniej lemieszy płużnych, dłut głębosza i redlic łap kultywatora podczas
ich użytkowania w warunkach glebowych występujących w czasie prac polowych.
Dla lemieszy płużnych zaobserwowano bardziej zróżnicowany rozkład
temperatury warstwy wierzchniej niż w przypadku dłut głębosza i redlic łap
kultywatora. Części dziobowe lemieszy charakteryzowały się najwyższymi temperaturami
(w szczególności przy uprawie gleby o małej wilgotności ~ 8,4%), co
świadczy o dużym obciążeniu ze strony gleby tego obszaru elementów. Natomiast
temperatura warstwy wierzchniej dłut i redlic była wyrównana, z nieznacznie
większym przyrostem temperatury w okolicy połowy ich długości.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Analiza właściwości mechanicznych układów powłoka-podłoże z użyciem metody indentacji z wykorzystaniem wgłębników o różnej geometrii

W pracy przedstawiono wyniki testów indentacyjnych wykonanych trzema wgłębnikami o różnej geometrii wraz z ich interpretacją dla powłok TiN, CrN i a-C:H nałożonych na miękkim podłożu stalowym. Wyniki badań wskazują, że największe obciążenie do zniszczenia na skutek pękania może przenieść powłoka CrN, a najmniejsze powłoka a-C:H. Natomiast najsztywniejsza powłoka TiN w największym stopniu zabezpiecza podłoże przed odkształceniami plastycznymi, co jest szczególnie widoczne dla kontaktu z wgłębnikiem o najmniejszym promieniu zaokrąglenia. Przedstawiona analiza, oparta na transformacji krzywych indentacyjnych na krzywe naprężenie-odkształcenie, umożliwia tworzenie map deformacji i niszczenia w wyniku kruchego pękania złożonych układów po włoka-podłoże.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Poprawa warunków pracy węzła tarcia poprzez zastosowanie preperatów eksploatacyjnych do oleju smarowego

W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych i weryfikacyjnych na rzeczywistych obiektach technicznych dla oleju smarowego CE/SF SAE 15W/40 i modyfikowanego preparatami eksploatacyjnymi o działaniu chemicznym, na bazie metali miękkich i powodującymi efekt selektywnego przenoszenia. Badania laboratoryjne obejmowały wyznaczenie takich wskaźników charakteryzujących właściwości smarne jak: obciążenie zespawania, obciążenie niezacierające, wskaźnik zużycia pod obciążeniem, obciążenie zacierające oraz wyznaczenie zużycia poprzez pomiar średniej średnicy skaz na nieruchomych kulkach biorących udział przy wyznaczeniu obciążenia zespawania. Po badaniach laboratoryjnych przeprowadzono badania weryfikacyjne na silnikach autobusów po eksploatacji około 20 tys. km. Po procesie eksploatacji silników autobusów wyznaczono właściwości smarne, fizykochemiczne oraz zawartość żelaza w środkach smarowych. Badania wykazały, że preparaty eksploatacyjne wprowadzone do oleju handlowego CE/SF SAE 15W/40 wpłynęły na wzrost własności przeciwzatarciowych i przeciwzużyciowych olejów przed i po procesie eksploatacji silników autobusów około 20 tys. km. Preparaty eksploatacyjne wpłynęły na mniejszy spadek lepkości olejów mierzonych w temperaturze 40°C i 100°C w porównaniu z olejem handlowym, zmniejszyły spadek liczby zasadowej oraz spowodowały mniejszy przyrost zawartości żelaza w olejach.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ temperatury na zjawiska tribologiczne występujące w skojarzeniu grafit ekspandowany–stal

Celem niniejszego opracowania jest ocena wpływu temperatury na właściwości tribologiczne skojarzenia grafit ekspandowany–stalowa tarcza. Badane skojarzenie składa się z próbek wykonanych z grafitu ekspandowanego, które współpracowały z tarczą wykonaną ze stali wysokowęglowej. Próbki wykonano z grafitu ekspandowanego w postaci taśmy, która została sprasowana. Parametry chropowatości tarczy są następujące: Ra = 2,233 μm, Rz = 15,608 μm, Rq = 2,736 μm. Badania wykonywano w różnych temperaturach. Czas trwania testu wynosił odpowiednio 30 i 60 s, a prędkość poślizgu 25 mm/s. Po zakończeniu każdego z etapów próbki ważono. Na podstawie przeprowadzonych testów określano wartości współczynnika tarcia oraz szybkość zużycia masowego próbek. W wyniku współpracy tribologicznej skojarzenia odnotowano spadek współczynnika tarcia wraz ze wzrostem temperatury. Uzyskane wartości współczynnika tarcia dla próbek wykonanych z grafitu ekspandowanego są niższe niż dla grafitu proszkowego. W zakresie stosowanych nacisków wynoszących 50 i 100 N/cm2 nie odnotowano ich wpływu na współczynnik tarcia. Wykonane badania zużycia masowego próbek wskazują na potrzebę wydłużenia czasu badania. Odnotowania wymaga również fakt powstającej na powierzchni stalowej skojarzenia warstewki, która jest charakterystyczna dla współpracy stali z grafitem.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zjawisko przenoszenia materiału w skojarzeniu grafit ekspandowany–stal

Celem artykułu jest identyfikacja zjawiska przenoszenia materiału w skojarzeniu pary tribologicznej grafit ekspandowany–stal w wybranych warunkach. Badanie skojarzenia materiałowego wykonano na stanowisku kulka–pierścień. Stalowa kulka poruszała się ruchem posuwisto-zwrotnym po powierzchni próbki (pierścień) z grafitu ekspandowanego. Próby wykonano na sucho oraz mokro (całkowite zanurzenie skojarzenia w wodzie). Ocenę powierzchni kulki oraz pierścienia prowadzono z wykorzystaniem metalograficznego mikroskopu op-tycznego firmy ZAISS. Stwierdzono, że na powierzchni kulki, zarówno podczas pracy na sucho jak i po zanurzeniu skojarzenia w wodzie powstaje warstwa grafitu. Wygląd tworzonej warstwy zależy od warunków pracy skojarzenia–warstewka utworzona w wodzie jest cieńsza niż warstwa utworzona podczas pracy na sucho. Utworzona warstwa ma wyraźną strefową budowę warstwy. Na powierzchni bocznej kulki powstają zarysowania, których mechanizm powstawania wymaga wyjaśnienia. Należy poznać mechanizm powstawania warstwy oraz warunki kształtowania tej warstewki o optymalnych właściwościach.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Badanie mikrotwardości warstwy wierzchniej cylindra w aspekcie odporności na zacieranie

W artykule przedstawiono wyniki badań tulei silnika tłokowego w aspekcie odporności na zacieranie. Jako parametry porównawcze dla początkowego procesu tarcia tłoka i cylindra oraz powierzchni zatartej przyjęto mikrotwardość i moduł Younga. Scharakteryzowano metodę badawczą oraz obiekt badań. Przedstawiono charakterystykę przebiegów czasowych zadawanego obciążenia próbki cylindra oraz wartości zagłębienia. Sporządzono wykres zarejestrowanej krzywej wgłębnikowania dla gładkiej i zatartej powierzchni cylindra przy nominalnej sile obciążającej 50 mN. Z przeprowadzonych badań sformułowano wnioski końcowe.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Tribologiczne aspekty bioniki

Bionika jest nauką wskazującą zasady działania systemów technicznych, których charakterystyka jest zbliżona do charakterystyki żywych organizmów. Niniejsza praca przedstawia tribologiczne aspekty bioniki. Uzasadnienie niniejszych rozważań bierze podstawę z następujących stwierdzeń: – świat biologii jest częścią świata fizyki, dlatego prawa mechaniki oraz tribologii mogą być także stosowane w systemach żywych organizmów. – w procesie ewolucji, żywe systemy znajdujące się w ruchu wykształciły narządy uzyskujące minimalną albo maksymalną wartość siły tarcia. W technice mamy łożyska (wymagana minimalna wartość siły tarcia) oraz sprzęgła, hamulce (pożądana maksymalna siła tarcia). • znajdujemy różnorodne powiązania budowy zespołu tkanek u zwierząt i roślin z jednej strony oraz technicznych urządzeń z drugiej strony do dyczących między innymi zawieszeń, podparć, spoin i tym podobnych.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Wpływ modyfikacji oleju nanocząsteczkami miedzi na jego efektywność smarowania

W pracy przedstawiono wpływ nanocząstek miedzi na efektywność smarowania
oleju. Jako bazowy przyjęto olej parafinowy AP/E Core 600. Olej bazowy zmodyfikowano,
tworząc kompozycje smarowe zawierające dodatek 0,02%Cu lub
0,25%Cu granulacji 40 nm oraz dodatek 0,02%Cu/CuO lub 0,25%Cu/CuO
granulacji 100 nm. Do realizacji założonego celu przyjęto następujący program
badań: 1) Ocena skuteczności działania olejów według dwóch kryteriów: obciążenia
zespawania Fz i charakterystyki zużycia w funkcji obciążenia nadanego d = f(F), 2) Ocena skuteczności działania dodatków smarnościowych zawartych
w oleju na podstawie granicznego obciążenia zużycia Goz/40. Wszystkie badania
prowadzone były na standardowym aparacie czterokulowym. Etap pierwszy
zrealizowany został z zastosowaniem wytycznych normy PN-76/C-04147 „Badania
własności smarnych olejów i smarów”. Na etapie drugim określono graniczne
obciążenie zużycia Goz/40, zgodnie z metodyką opisaną w WTWT-
94/MPS-025. Przyjęto obciążenie 40 daN, czas biegu 3600 s i prędkość obrotową
kulki górnej n = 500 obr./min. Im wyższa wartość wskaźnika Goz/40, tym
lepsza jest skuteczność badanego środka smarnego w zmniejszaniu zużycia.
Testy na każdym etapie i dla każdego punktu pomiarowego były zawsze powtarzane
minimum pięciokrotnie. Wyniki opracowano statystycznie przy poziomie
ufności 95%, stosując test t-Studenta.

Czasopismo: Tribologia
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Funkcjonowanie germanizmów leksykalnych w listach chłopa wielkopolskiego (1914–1920)

W artykule zostały omówione – głównie pod kątem niemieckich zapożyczeń leksykalnych – materiały rękopiśmienne z okresu I wojny światowej. Germanizmy zawarte w listach Stanisława Dudzińskiego (chłopa wielkopolskiego) wyraźnie dzielą się na dwie grupy ze względu na sposób zapożyczenia: nabytych drogą oficjalną (obcy język urzędowy), przeniesionych poprzez naturalne kontakty społeczne. Analizowane germanizmy często dostosowywane są przez autora listów do polskiego systemu językowego. Wyraźnie uwidacznia się problem interferencji językowej – w badanych materiałach mamy przykład przemieszania języka polskiego (odmiana regionalna – mówiona w formie zapisanej) z językiem niemieckim (odmiana oficjalna).

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Niemieckie pożyczki leksykalne w dziewiętnastowiecznych materiałach Georga Wenkera z obszaru Warmii i Mazur

Przedstawione niemieckie pożyczki leksykalne występują w ankietach zbieranych do Niemieckiego atlasu językowego, które wypełniono na obszarze Prus Wschodnich (ponad 500 miejscowości) w latach 80. XIX w. Część z nich stanowi zbiór wyrazów znanych polszczyźnie ogólnej. Pewne nazwy zostały zapożyczone i poddane różnym procesom adaptacyjnym (fonetycznym i ortograficznym) do systemu polskiego i charakteryzują dość duży obszar gwar północnopolskich (np. wurst, gbur, klejdy). Kilka z tych pożyczek to okazjonalizmy, zapisane na użytek kwestionariusza, będące interesującym przykładem dostosowywania wyrazów obcych do innego systemu językowego. Omawiany rejestr nazw pokazuje stosunkowo nieliczne pożyczki leksykalne pochodzenia niemieckiego, które przeniknęły do gwar mazurskich.

Czasopismo: Gwary Dziś
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo