rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Pyły drewna – frakcja wdychana. Dokumentacja proponowanych dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

Drewno jest surowcem przemysłu drzewnego. Narażenie na pyły drzew liściastych (drewno twarde) lub w mieszaninie z gatunkami iglastymi (drewno miękkie) jest skorelowane z wystąpieniem gruczolakoraka nosa. Astma zawodowa jest najczęściej wynikiem działania biologicznie aktywnych związków chemicznych obecnych w drewnie drzew liściastych i iglastych. Pyły drewna twardego i miękkiego mogą upośledzać drożność dróg oddechowych, wywołując przewlekłe choroby płuc. Biorąc pod uwagę skutki zdrowotne oraz uwzględniając przedstawione przez Komisję Europejską uwarunkowania socjoekonomiczne przedsiębiorstw, zmniejszono dotychczasową wartość NDS z 3 mg/m³ do 2 mg/m³ dla frakcji wdychalnej pyłów drewna z przypisem, że wartość NDS dotyczy wszystkich rodzajów pyłów drewna. Proponowana wartość jest na poziomie proponowanej przez Komisję Europejską wartości wiążącej dla frakcji wdychalnej pyłów drewna twardego i będzie obowiązywać w Polsce i w innych państwach Unii Europejskiej od 18 stycznia 2023 r. Do 17 stycznia 2023 r., w okresie przejściowym, dla pyłów drewna twardego obowiązuje wartość wiążąca 3 mg/m³ . Komisja UE zaliczyła prace związane z narażeniem na pyły drewna twardego i mieszanego do procesów technologicznych klasyfikowanych jako rakotwórcze dla ludzi (wg dyrektywy 2017/2398/WE). Ze względu na fakt, że pyły drewna wykazują działanie: rakotwórcze, mutagenne i pylicotwórcze, ustalenie wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) jest nieuzasadnione. Pyły drewna oznakowano jako substancję rakotwórczą zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia oraz – ze względu na możliwe działanie uczulające – literą „A”. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Ocena wpływu nanocząstek na aktywność membran biomimetycznych

W artykule przedstawiono podstawowe informacje dotyczące budowy i funkcji błon biologicznych. Omówiono rodzaje membran biomimetycznych modelujących właściwości błon biologicznych. Opisano metodę badania właściwości powierzchniowych monowarstwy lipidowej stanowiącej podstawowy rodzaj membran biomimetycznych. Przedstawiono metodę umożliwiającą przeprowadzenie oceny wpływu nanocząstek na aktywność powierzchniową membran biomimetycznych opartą na wyznaczaniu wskaźnika powierzchni MA. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Benzydyna : metoda oznaczania w powietrzu na stanowiskach pracy

Benzydyna to białe krystaliczne ciało stałe stosowane dawniej do produkcji barwników, a obecnie w analizie chemicznej. Benzydyna może powodować nowotwory pęcherza moczowego u ludzi. Celem prac badawczych było opracowanie metody oznaczania benzydyny w powietrzu na stanowiskach pracy, która umożliwi oznaczanie jej stężeń na jak najniższym poziomie. Metoda polega na: chemisorpcji benzydyny na filtrze z włókna szklanego z naniesionym kwasem siarkowym(VI), ekstrakcji disiarczanu benzydyny wodą i roztworem wodorotlenku sodu, a po ekstrakcji do fazy stałej (SPE) eluowaniu benzydyny z kolumienki do SPE przy użyciu 1 ml metanolu. Otrzymany roztwór jest analizowany chromatograficznie. Badania wykonano z zastosowaniem chromatografu cieczowego (HPLC) serii 1200 firmy Agilent Technologies z detektorem fluorescencyjnym (FLD). Oznaczenia prowadzono z zastosowaniem kolumny Ultra C18 (250 × 4,6 mm, o uziarnieniu 5 μm). Walidację metody przeprowadzono zgodnie z wymaganiami zawartymi w normie europejskiej PN-EN 482. Metoda umożliwia oznaczanie benzydyny w powietrzu środowiska pracy w zakresie stężeń 0,1 ÷ 2 μg/m³. Granica oznaczalności LOQ wynosi 0,25 ng/m³. Całkowita precyzja badania wyniosła 5,36%, a niepewność rozszerzona metody 23%. Opisywana metoda umożliwia selektywne oznaczanie benzydyny w powietrzu na stanowiskach pracy, w obecności większości substancji, które nie wykazują zjawiska fluorescencji, a także w obecności: bifenylo-4-aminy, 1-naftyloaminy i 2-naftyloaminy. Metoda oznaczania benzydyny została przedstawiona w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Dinitrotoluen : metoda oznaczania w powietrzu na stanowiskach pracy

Dinitrotoluen (DNT) to żółte, krystaliczne ciało stałe o charakterystycznym zapachu. Może składać się z sześciu izomerów, ale tylko dwa (2,4-DNT i 2,6-DNT) mają znaczenie przemysłowe. Dinitrotoluen może powodować nowotwory. Celem prac badawczych było opracowanie metody oznaczania mieszaniny izomerów dinitrotoluenu w powietrzu na stanowiskach pracy, która umożliwi oznaczanie jego stężeń na poziomie 0,033 mg/m³. Opracowana metoda polega na: zatrzymaniu zawartej w powietrzu mieszaniny izomerów dinitrotoluenu na włóknie szklanym i żelu krzemionkowym, ekstrakcji metanolem i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Badania wykonano z zastosowaniem chro-matografu cieczowego (HPLC) serii 1200 firmy Agilent Technologies z detektorem diodowym (DAD). Walidację metody przeprowadzono zgodnie z wymaganiami zawartymi w normie europejskiej PN-EN 482. Metoda umożliwia oznaczanie mieszaniny izomerów dinitrotoluenu w powietrzu środowiska pracy w zakresie stężeń 0,033 ÷ 0,66 mg/m³. Opisywana metoda analityczna umożliwia oznaczanie mieszaniny izomerów dinitrotoluenu w powietrzu na stanowiskach pracy, w obecności: tolueno-2,4-diaminy, tolueno-2,6-diaminy, diizocyjanianu tolueno-2,4-diylu, diizocyjanianu tolueno-2,6 -diylu i toluenu. Opracowana metoda oznaczania mieszaniny izomerów dinitrotoluenu w powietrzu na stanowiskach pracy została zapisana w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Ocena obciążenia cieplnego człowieka w środowisku gorącym poprzez wskaźnik WBGTeff wg zapisów normy PN-EN ISO 7243:2018-01

Ocena najwyższego dopuszczalnego obciążenia cieplnego organizmu w środowisku gorącym wyznaczana jest za pomocą wskaźnika WBGT. Nazwa wskaźnika WBGT pochodzi od nazw czujników wykorzystywanych do pomiarów przesiewowych parametrów środowiska: do pomiaru temperatury w stanie wilgotnym (temperatura wilgotnego termometru – Wet Bulb) oraz pomiaru temperatury poczernionej kuli (Globe Temperature). WBGT jako wskaźnik używany do oceny obciążenia cieplnego organizmu do 2017 r. był powiązany z wydatkiem energetycznym i przedstawiony w postaci tabel w polskim wydaniu normy PN-EN 27243:2005 (oraz PN-EN 27243:2005P). W 2017 r. normę zastąpiono dokumentem EN ISO 7243:2017, a w styczniu 2018 r. zostało zatwierdzone polskie tłumaczenie normy PN-EN ISO 7243:2018-01. W artykule zamieszczono opis metodyki prowadzenia badań wskaźnika WBGT zgodnie z zapisami PN-EN ISO 7243:2018-01. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
N-Metyloformamid : dokumentacja proponowanych dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

N-Metyloformamid to bezbarwna ciecz o amoniakalnym zapachu stosowana jako rozpuszczalnik i półprodukt do reakcji chemicznych. Nie ma danych o narażeniu ludzi w warunkach zawodowych w Polsce.N-Metyloformamid bardzo dobrze wchłania się do organizmu człowieka. Wartości LD50 dla N-metyloformamidu podanego zwierzętom różnymi drogami są zbliżone (2 600 ÷ 4 000 mg/kg mc.). Po jednorazowym lub krótkoterminowym podawaniu związku w dawkach 100 ÷ 1 200 mg/kg mc. obserwowano nasilające się objawy uszkodzenia wątroby. Największe stężenie nie powodujące skutków szkodliwych (NOAEC) wynosiło 120 mg/m³ (dwutygodniowe inhalacyjne narażenie szczurów). Przy stężeniach 320 mg/m³ oraz 980 mg/m³ obserwowano nasilające się skutki działania hepatotoksycznegoN-metyloformamidu. Działanie toksyczne na wątrobę przyjęto za skutek krytyczny. Brakuje danych o działaniu podprzewlekłym, przewlekłym oraz rakotwórczym związku na zwierzęta laboratoryjne.N-Metyloformamid nie działał mutagennie i genotoksycznie, ale powodował skutki embriotoksyczne i teratogenne. Za podstawę do wyznaczenia wartości NDS dla N-metyloformamidu przyjęto wartość NOAEC (120 mg/m³), a wartość NDSN-metyloformamidu wyliczono na poziomie 3,3 mg/m³. Nie ma podstaw do wyznaczenia wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) oraz dopuszczalnego stę¬żenia w materiale biologicznym (DSB). Zaproponowano oznakowanie związku jako „Ft” (substancja o działaniu szko¬dliwym na rozrodczość) oraz „skóra” (wchłanianie substancji przez skórę może być tak samo istotne, jak przy narażeniu drogą oddechową). Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Żelazowanad : metoda oznaczania w powietrzu na stanowiskach pracy

Żelazowanad należy do grupy żelazostopów stosowanych do produkcji stali węglowej, stali stopowej o wysokiej wytrzymałości, odpornej na temperaturę i skręcanie. Żelazowanad w postaci pyłu jest łagodnym środkiem drażniącym dla skóry i dróg oddechowych człowieka. Jednak wśród pracowników narażonych na żelazowanad stwierdzono zmiany patologiczne w układzie oddechowym. Wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) na stanowiskach pracy dla frakcji wdychalnej żelazowanadu wynosi 1 mg/m³, wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia chwilowego (NDSCh) wynosi 3 mg/m³. Przedstawiono metodę oznaczania żelazowanadu do oceny narażenia zawodowego na tę substancję w zakresie 1/10 ÷ 2 wartości NDS. Metoda polega na: pobraniu żelazowanadu zawartego w powietrzu na filtr, mineralizacji filtra w stężonym kwasie azotowym i chlorowodorowym oraz oznaczaniu żelaza i wanadu metodą płomieniową absorpcyjnej spektrometrii atomowej (AAS). Metoda umożliwia oznaczenie żelazowanadu zawartego w powietrzu na stanowiskach pracy we frakcji wdychalnej w zakresie stężeń 0,073 ÷ 2,06 mg/m³ (dla próbki powietrza o objętości 720 l). Uzyskana względna niepewność rozszerzona pomiaru żelazowanadu spełnia wymagania zawarte w normie europejskiej PN-EN 482 dla procedur stosowanych do oznaczania czynników chemicznych. Opracowana metoda umożliwia wykonywanie pomiarów zgodnie z zasadami dozymetrii indywidualnej. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Czasopismo: Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości
Warunki termodynamiczne podczas spawania elementów wagonów ze stali S355J+

Celem pracy jest analiza właściwości mechanicznych konstrukcji wagonów ze stali niskostopowej S355J+N, spawanej metodą MAG. Do budowy wagonów używa się często grubościennych konstrukcji, co może stanowić problem spawalniczy. Trudności te związane są ze składem chemicznym stali i drutów elektrodowych, stanem naprężenia, warunkami termodynamicznymi (na które składają się temperatura podgrzewania wstępnego i temperatura międzyściegowa). W niniejszym artykule przedstawiono właściwości konstrukcji ze stali niskostopowej S355J+N po spawaniu metodą MAG różnymi parametrami procesu. Wykonano badania nieniszczące oraz przeanalizowano strukturę metalograficzną i wytrzymałość na rozciąganie złączy spawanych. Jako gazu osłonowego użyto różnych osłonowych mieszanin gazowych argonu z tlenem i dwutlenkiem węgla, ustalono też sposób ukosowania blach przed spawaniem. Zmieniano prędkość spawania nie stosując podgrzewania wstępnego. Temperatura międzyściegowa została poddana kontroli, tak aby nie przekraczała 250°C.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Zużycie techniczne i wybrane wady w budynkach wielkopłytowych

W artykule przedstawiono zagadnienie technologii budownictwa wielkopłytowego w Polsce od drugiej połowy XX. wieku do czasów współczesnych. Dodatkowo w artykule zawarto genezę budownictwa wielkopłytowego, jego udział w poszczególnych metodach wznoszenia obiektów budowlanych na przestrzeni dwóch dekad, jak również jego charakterystykę przy uwzględnieniu odmiennych systemów wielkopłytowych. Artykuł zawiera także szczegółowy wykaz procentowy poszczególnych systemów w technologii wielkopłytowej, użytych do wznoszenia obiektów budowlanych w latach 1970-1985 oraz typowe wady występujące w tego rodzaju konstrukcjach, uzupełnione o opis przyczyn ich powstawania. W dalszej części artykułu zawarto opis czterech metod, służących m. in. do oceny stopnia zużycia budynków wielkopłytowych w zależności od jakości prowadzonej eksploatacji i konserwacji. Różnice w stopniu zużycia technicznego na przestrzeni 125 lat spodziewanej trwałości obiektu budowlanego wielkopłytowego zobrazowane zostały w tabeli oraz na wykresie.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Rola robotyzacji w podwyższaniu jakości pieczywa w branży piekarniczej

Celem artykułu jest przedstawienie roli robotyzacji w podwyższaniu jakości pieczywa. Ma ona ścisły związek z niezawodnością pracy maszyn i warunkami higieniczno-sanitarnymi, maszyny do produkcji pieczywa powinny być bowiem utrzymywane w pełnej sprawności technicznej i niezawodnościowej, co także wpływa zasadniczo na jakość wypieków. Autor, uczestnicząc w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój 2014-2020 w jednej z piekarń wyodrębnił czynniki, które mają wpływ na jakość pieczywa w branży piekarniczej w kontekście robotyzacji linii produkcyjnej i dokonał ich podziału na trzy grupy funkcjonujące w procesie wytwórczym, tj. czynniki surowcowe, czynniki związane z procesem technologicznym oraz czynniki organizacyjno-techniczne.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Analiza trwałości elementów roboczych młyna wirnikowego przy mikronizacji okrywy nasiennej ziarna owsa

W pracy przedstawiono wyniki badań eksploatacyjnych dotyczących trwałości elementów roboczych młyna wirnikowego. Jego tarcza i bijaki zostały wykonane ze stali 40HM ulepszanej cieplnie. Materiałem poddanym mikronizacji była okrywa nasienna ziarna owsa o wilgotności nie przekraczającej 8%. Jako parametr określający zużycie przyjęto wydajność procesu mikronizacji. Jego spadek o 30% przyjęto za granicę opłacalności procesu i moment, w którym należy wymienić elementy robocze w postaci bijaków. Na podstawie badań wyznaczono czas pracy bijaków nie powodujący istotnego zmniejszenia wydajności, który wynosi dla badanych parametrów i materiałów 50 h.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Obliczeniowa ocena nośności płyt żelbetowych w strefie przęsłowej w warunkach działania pożaru

W pracy obliczono nośność pożarową płyt żelbetowych o grubościach nie mniejszych niż 15 cm. Przyjęto standardową krzywą pożarową. Obliczenia wykonano przy pomocy metody Izoterma 500. Wyznaczono krzywe równowagi pomocne do wyznaczenia nośności ogniowej analizowanych płyt. Jako pomoc dla projektantów wyniki zebrano w formie tabelarycznej.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Model funkcjonalny wpływu czynników na jakość produktu w branży piekarniczej

W artykule zostały przedstawione czynniki, które mają wpływ na jakość produktu w branży piekarniczej. Tym produktem jest pieczywo, a w szczególności chleb, który stanowi od 80% do 90% jego ogólnej produkcji. Autor wyodrębnił czynniki wpływające na jakość produktu i usystematyzował je, a następnie opisał. Podzielone one zostały na 3 grupy funkcjonujące w procesie produkcyjnym, a następnie na podgrupy. Podstawowe grupy czynników, które mają wpływ na jakość produktu to: czynniki surowcowe, czynniki technologiczne i czynniki organizacyjno-techniczne. Podsumowaniem całości opracowania jest opisowy model funkcjonalny wpływu czynników na jakość produktu w branży piekarniczej.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Obliczeniowa ocena nośności płyt żelbetowych w strefie przypodporowej w warunkach działania pożaru

W pracy obliczono nośność płyt żelbetowych w warunkach działania pożaru o grubościach nie mniejszych niż 15cm. Przyjęto standardową krzywą pożarową. Obliczenia wykonano uproszczoną metodą Izoterma 500. Wyznaczono krzywe równowagi pomocne do wyznaczenia nośności ogniowej analizowanych płyt. Jako pomoc dla projektantów wyniki zebrano tabelarycznie.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Właściwości struktury oraz analiza porównawcza mikrotwardości przylgni zaworu wydechowego wzmacnianej stellitem oraz fazą międzymetaliczną Fe3Al

W silnikach, w których stosuje się zasilanie sprężonym gazem ziemnym, LPG oraz innymi paliwami gazowymi, obserwuje się konieczność częstszej wymiany zaworów wydechowych. Zawory te w silnikach spalinowych mogą być eksploatowane przez krótszy czas niż ich odpowiedniki w silnikach zasilanych benzyną i olejem napędowym. Najbardziej narażona na degradację jest przylgnia zaworu wydechowego. Wynika to z temperatury spalania gazu ziemnego w komorze spalania oraz temperatury spalin mających kontakt z zaworem. W pracy przedstawiono porównawczy rozkład mikrotwardości w zaworach wydechowych napawanych fazą międzymetaliczną Fe3Al oraz stellitem.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Zagrożenia występujące na stanowisku pracy kierowcy pojazdu przewożącego materiały niebezpieczne

W artykule przeanalizowano warunki pracy kierowcy oraz występujące zagrożenia. Zagrożeniom nadano wagi dotyczące prawdopodobieństwa ich wystąpienia oraz potencjalnych skutków.

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Koncepcja "potencjału edukacyjnego" studenta i jej metryzowalność w uczelniach

Praca zawiera metryzowalną propozycję systemowej oceny stanu wykształcenia, reprezentującej pojęcie potencjału edukacyjnego studenta w uczelniach dowolnego typu. Potencjał edukacyjny studenta opisuje wektor, którego składowe stanowią dominujące czynniki w procesie edukacji. Są to: standardy akademickie, efektywność ekonomiczna i przydatność zatrudnienia. Praca zawiera metodologiczne wskazówki konstruowania algorytmów obliczeń parametrów wektora potencjału. Pokazana nowa metryzowalna propozycja oceny zasobu efektów kształcenia i wychowania sprzyja nowym wyzwaniom w zmiennym świecie gospodarki.  

Czasopismo: Aparatura Badawcza i Dydaktyczna
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Polityka w zakresie środowiska Unii Europejskiej i Polski w świetle koncepcj i zrównoważonego rozwoju

Rozważania w artykule skupione są  wokół istoty gospodarczej, środowiskowej oraz społecznej koncepcji zrównoważonego rozwoju .Autorzy dowodzą, że implementacja celów klimatycznych odbywa się przede wszystkim przez osiąganie przez państwa członkowskie celów wskaźnikowe w zakresie redukcji emisji zanieczyszczeń, efektywności energetycznej i udziału źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym. Analiza przeprowadzona w artykule wykazała, że tak prowadzona polityka zapewniła w UE poprawę stanu środowiska naturalnego mierzoną spadkiem poziomu śladu ekologicznego. Pozytywnie na tle UE wypadła Polska, w której była obserwowana znaczna dynamika wzrostu produkcji przy jednoczesnym spadku emisji zanieczyszczeń, co korzystnie wpłynęło na środowisko naturalne i jakość życia społeczeństwa.

Czasopismo: Ekonomia i Środowisko
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wielkość szkód wyrządzanych przez bobry na Podkarpaciu w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku

Celem pracy była analiza wielkości szkód wyrządzanych przez bobry w ujęciu strat materialnych oraz ujęciu ekonomicznym znajdującym odzwierciedlenie w kwotach wypłacanych odszkodowań z tytułu szkód. Badania prowadzono od 2003 do 2012 roku na Podkarpaciu. W podsumowaniu stwierdzono, że w obecnych uwarunkowaniach ekonomiczno-prawnych, najbardziej skutecznym rozwiązaniem wzrastającej problematyki szkód wyrządzanych przez bobry, a tym samym i potencjalnie rodzących się konfliktów społecznych na tym tle, wydaje się być zrównoważony poziom redukcji liczebności populacji w miejscach o wysokich wskaźnikach zagęszczeń poprzez odłów lub ewentualnie w drodze odstrzału.

Czasopismo: Ekonomia i Środowisko
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Koncepcja foresight w kontekście zrównoważonego rozwoju

Celem artykułu było wykazanie zgodności podstawowych założeń koncepcji foresight z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz przedstawienie statystyki projektów foresight realizowanych w Polsce w odniesieniu do zgodności z założeniami zrównoważonego rozwoju. W artykule przeprowadzona została analiza 23 projektów foresight zrealizowanych w Polsce.

Czasopismo: Ekonomia i Środowisko
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Rewitalizacja miast w Polsce: wczoraj, dziś i być może jutro

Jednym z problemów polskich miast, które czeka od wielu lat na sensowne rozwiązanie, jest podjęcie na szerszą skalę ich rewitalizacji. Jest to paląca kwestia, substancja materialna polskich miast ulega bowiem ciągłej degradacji. W szerokim rozumieniu rewitalizacją miast jest także proces ich odbudowy po zniszczeniach wojennych, co oznacza pewną tradycję działań w tym zakresie w miastach polskich, choć pojęcie rewitalizacji funkcjonuje od około 20 lat. W niniejszym artykule przedstawione zostanie rozumienie rewitalizacji miast, wskazane będą jej podstawowe aspekty i problemy, opisany charakter powadzonych w Polsce procesów rewitalizacyjnych od powojennej odbudowy miast aż do chwili obecnej (w nowych warunkach ustrojowych) oraz wskazane zostaną nadzieje, obawy i problemy, jakie wiązać należy z przyszłością rewitalizacji miast, szczególnie w nawiązaniu do ich sytuacji ekonomicznej oraz założeń ustawy o rewitalizacji. Rozważania umiejscowione zostaną w kontekście polskiej rzeczywistości społeczno-gospodarczej, w tym także w nawiązaniu do nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej (do 2020 r.).
 

Czasopismo: Studia Miejskie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna