rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Książka rękopiśmienna w życiu społeczeństwa w Wielkim Księstwie Litewskim w XIV – połowie XVI wieku

Celem artykułu jest analiza znaczenia recepcji książki rękopiśmiennej w Wielkim Księstwie Litewskim. Przedstawiono pogląd społeczeństwa na książkę oraz na zmianę jej znaczenia na podstawie ówczesnych źródeł: rękopiśmiennych książek, dokumentów archiwalnych oraz dzieł sztuki z tego czasu. Badania wykazały, że książka zaczęła zaspokajać potrzeby służbowe, społeczne i osobiste społeczeństwa. W miarę zwiększenia się liczby egzemplarzy oraz zbiorów zmieniało się społeczeństwo WKL oraz jego stosunek do książki. Jeśli w najwcześniejszym analizowanym okresie kodeks był rozumiany jako statyczny, sakralny, jednolity przedmiot, na który człowiek ma mały wpływ, to od XV w. możemy mówić o książce jak o przedmiocie ruchomym, zmiennym i w dużej mierze zależnym od człowieka bezpośrednio związanego z książką. Książki migrowały w przestrzeni geograficznej i mieszkalnej, ich istnienie nabrało wymiaru czasowego. Na początku XVI w. zmienił się stosunek do książki jako do jednostki. Pojęcie kodeksu jako jednostki fizycznie łączącej poszczególne dzieła (książki) zostało zastąpione pojęciem kodeksu jako spójnej jednostki (nowego dzieła) posiadającej wspólne elementy wewnętrzne i zewnętrzne.

Czasopismo: Rocznik Lituanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Aktywność jezuickich kapelanów nadwornych prowincji litewskiej. Między ustawodawstwem zakonnym a praktyką

Niniejszy artykuł dotyczy aktywności kaznodziejów, spowiedników i prywatnych nauczycieli z zakonu jezuitów na dworach królewskich i magnackich w dawnej Rzeczypospolitej. Pierwsza część pracy skupia się na zasadach regulujących działalność kapelanów nadwornych, określonych w II połowie XVI stulecia. Następnie zarysowany jest zbiorowy portret jezuickich kapelanów prowincji litewskiej w XVII i XVIII w. W ramach tych rozważań autor omawia wzajemne oddziaływanie Towarzystwa Jezusowego i jego dobroczyńców, a także próbuje określić, w jakim stopniu prawodawstwo zakonne było przestrzegane w badanym kontekście. Pomimo marginalizacji jezuitów litewskich na dworze królewskim w II połowie XVII w., liczba kapelanów nadwornych pozostała znacząca. Wynikało to z silnej obecności w kręgu najbardziej wpływowych rodów litewskich, takich jak Radziwiłłowie i Sapiehowie. Na stanowisko kapelana nadwornego byli powoływani zazwyczaj księża na początku kariery zakonnej. W większości przypadków urząd ten sprawowano przez stosunkowo krótki okres, co uprawnia do stwierdzenia, że stanowił on odskocznię do późniejszych awansów. O powołaniu na służbę dworską decydowała osobowość kandydata: magnaci oczekiwali bowiem lojalności i roztropności od swoich kapelanów. Pożądana była także znajomość języka francuskiego. Pochodzenie społeczne nie odgrywało natomiast większej roli. Mimo że nie każdy kapelan nadworny wchodził w skład duchownej klienteli magnatów, wielu z nich pełniło zadania niezwiązane ściśle z powołaniem zakonnym. Relacje z patronami miały niekiedy charakter emocjonalny, jak ukazuje się w świetle korespondencji.

Czasopismo: Rocznik Lituanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Udział hetmanów litewskich w przygotowaniu kampanii wojennej na przykładzie zmagań ze Szwecją w roku 1625

Działania wojenne armii litewskiej przeciwko Szwedom w Inflantach w latach 1625–1626 pokazały dobitnie, że bez udziału hetmanów byłyby one bardzo trudne czy wręcz niemożliwe. Wykorzystując własne zasoby: pieniężne, ludzkie czy materiałowe, dowódcy litewscy zdołali wystawić pokaźną armię, która jedynie z powodu decyzji Zygmunta III, sporów pomiędzy Lwem Sapiehą oraz Krzysztofem Radziwiłłem czy błędów w dowodzeniu nie została należycie spożytkowana. Obaj hetmani mieli znaczący wpływ na strukturę armii, skład kadry oficerskiej oraz liczebność poszczególnych jednostek. Zatrzymanie wojska w obozie było możliwe dzięki znacznym pożyczkom z prywatnej kasy hetmanów, dzięki którym wypłacano żołd poszczególnym oddziałom, zaś majętności obu dowódców były wykorzystywane jako źródło dostaw żywności oraz sprzętu wojennego. W gestii hetmanów leżały także zapewnienie dyscypliny w obozie oraz ochrona ludności cywilnej przed maszerującym wojskiem, jednakowoż odnosili oni w tej materii jedynie umiarkowane sukcesy.

Czasopismo: Rocznik Lituanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Zjawiska atmosferyczne, elementy meteorologiczne i klęski żywiołowe na Litwie w latach 1697–1763 w wybranych źródłach narracyjnych

Artykuł omawia problematykę zjawisk meteorologicznych i stanowiących ich konsekwencję zjawisk hydrologicznych oraz klęsk żywiołowych na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1697–1763 przez pryzmat źródeł narracyjnych. Przedstawiona została problematyka życia codziennego w aspekcie zjawisk pogodowych, a także sposoby ich nazewnictwa. Oprócz tego omówiono klęski żywiołowe dotykające Litwę w omawianej epoce: powodzie, głód, pożary, inwazje szarańczy, epidemie chorób zakaźnych. Zwrócono uwagę na postrzeganie niecodziennych zjawisk naturalnych i wiążące się z tym implikacje mentalnościowe. W źródłach odnotowywano wszelkie warunki „niecodzienne” stanowiące przykład „osobliwości” bądź też uznane za anomalie. Przebadane wzmianki dotyczą przede wszystkim spostrzeżeń zarejestrowanych w czasie podroży lub też stanowią doniesienia o warunkach umożliwiających bądź utrudniających przemieszczanie się czy też spędzanie czasu wolnego. Pewna część odnalezionych wzmianek odnosi się również bezpośrednio do problematyki gospodarczej.

Czasopismo: Rocznik Lituanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Mecenat muzyczny Radziwiłłów w XVIII wieku – od Karola Stanisława do Karola Stanisława „Panie Kochanku” Radziwiłła

Wspieranie przez Radziwiłłów muzyki i teatru zasługuje na uwagę ze względu na nowatorskość rozwiązań i niezły poziom artystyczny produkcji muzycznych. Książęta stworzyli w swoich rezydencjach prężne ośrodki kulturowe, które wiodły prym, jeśli chodzi o teatr dworski. W połowie XVIII w. były to dwory, na których najwcześniej powstały sceny teatralne, tu też pojawiły się pierwsze wolno stojące budynki teatralne (Słuck, Biała), a na dworze Karola Stanisława „Panie Kochanku” zaprezentowano jedną z pierwszych polskich oper (1784). W Słucku ponadto wykształcono pierwszą zawodową grupę baletową składającą się wyłącznie z polskich tancerzy (1756). Warto także odnotować, że książęta zgromadzili w swoich pałacach dość dobre i nowoczesne na tamte czasy instrumenty muzyczne. W działaniach książąt widać znaczną dbałość o pozyskanie dobrych i bardzo dobrych wykonawców, chociaż nie zauważono starań o zatrudnienie światowej sławy kompozytorów. Po negatywnej stronie mecenatu radziwiłłowskiego należy odnotować nieznaczne wspieranie kariery artystycznej muzyków, śpiewaków czy tancerzy, a także brak dążeń do stworzenia ekskluzywnej kolekcji muzycznej, która mogłaby zaświadczyć o dobrym smaku muzycznym jej właścicieli. Jednej z najpotężniejszych familii Rzeczypospolitej nie udało się powołać do życia ośrodków muzyczno-teatralnych na miarę swojej wielkości i królewskich ambicji. Mając możliwości finansowe i umiłowanie sztuki dźwięków, Radziwiłłowie stworzyli co prawda istotne ośrodki kulturalne kraju, ale daleko im było do ambitnych przedsięwzięć europejskich. Warto jednak odnotować ciągłość mecenasowskich poczynań Radziwiłłów, bo podobnych przykładów w XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej nie było wiele. Bardzo ciekawe i porównywalnej skali przedsięwzięcia artystyczne na dworach J.K. Branickiego, M.K. Ogińskiego czy A. Tyzenhauza nie miały kontynuatorów, natomiast ciągłość mecenatu muzycznego, który można zauważyć np. na dworze Rzewuskich, Lubomirskich czy Sapiehów, nie była tej skali co poczynania radziwiłłowskie.

Czasopismo: Rocznik Lituanistyczny
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce
Od Redakcji

Siedemdziesiąty czwarty rocznik „Prac Polonistycznych” stanowi realizację międzynarodowego projektu skupionego wokół hasła: Literatura polska XX wieku w świetle mitoanalizy.
         Celem projektu jest włączenie się w światowy nurt badań współczesnej humanistyki poprzez rozwijanie polskich badań antropologicznych nad tekstem literackim w zakresie mitoanalizy. Termin ten wprowadził do dyskursu humanistycznego Gilbert Durand, francuski antropolog wyobraźni, założyciel słynnego Ośrodka Badań nad Wyobraźnią Twórczą (Centre de Recherche sur l’Imaginaire) na Uniwersytecie w Grenoble. Mitoanaliza to wyjątkowo rzadko stosowana w obrębie badań polonistycznych metoda hermeneutyki tekstu. Rewitalizując mit w badaniach humanistycznych, usiłuje ona „rozpoznać wielkie, przewodnie siły, właściwe dziejowym momentom” (G. Durand) poprzez badanie obecności i sensu symbolicznego figur mitycznych właściwych dla danej epoki, często jednak w społeczeństwie utajonych lub rozproszonych w tekstach kultury.
         Przedmiot zainteresowania uczestników projektu stanowi zagadnienie repartycji mitemów w dwudziestowiecznej literaturze polskiej, a sama literatura odczytywana jest jako obszar palingenezy mitu.
         Chcieliśmy, w gronie polonistów, slawistów i komparatystów, poddać mitoanalizie polską literaturę współczesną, wydobyć te mitemy, które ciągle – pomimo upływu czasu – ożywiają wyobraźnię twórców. Istotne wydawało się też pytanie: czy współczesna palingeneza określonych mitów to jedynie świadectwo, zauważonej przez Duranda, antropologicznej ponadkulturowej jedności wyobraźni twórczej, czy też sens symboliczny uniwersalnych figur mitycznych, odradzających się w literaturze polskiej, należy odczytywać raczej jako specyficznie polską narrację tożsamościową – a może jako próbę tworzenia nowych mitów narodowych?
         W tomie opublikowane zostały rozprawy naukowe z dziedziny mitoanalizy poświęcone dwudziestowiecznej, głównie współczesnej, literaturze polskiej oraz teksty podejmujące zagadnienia nowoczesnych teorii mitu.
         Marzena Karwowska

Czasopismo: Prace Polonistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: literaturoznawstwo
Dyslalia obwodowa jako przedmiot kształcenia logopedycznego. Rekonesans zagadnień

Autorka przedstawia rozważania dotyczące kształcenia logopedów w Polsce, biorąc pod uwagę jedno z zaburzeń, a mianowicie dyslalię obwodową. W poszczególnych częściach opracowania prezentuje katalog zagadnień, które powinny znaleźć się – zdaniem autorki – w programach kształcenia. Jednocześnie podejmuje rozważania ukazujące specyfikę ujęcia zaburzeń realizacji fonemów w logopedii w porównaniu z foniatrią. Wskazuje też na oryginalny przedmiot badań i działalności praktycznej w logopedii.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Zmierzch zawodu nauczyciela czy niedookreśloność potrzeb społeczeństwa ponowoczesnego?

Autorka omawia sylwetki czterech polonistek i poddaje krytyce głoszone obecnie twierdzenia o potrzebach zmian w pracy nauczyciela i nauczaniu. Na tej podstawie dowodzi, że wiek XXI nie jest początkiem końca szkoły i zawodu nauczyciela, mimo istnienia alternatywnych form kształcenia. W konkluzji stwierdza, że młodzież nadal potrzebuje mądrego, życzliwego, świadomego swojej roli i dobrze wykształconego przewodnika. Ponowoczesność zaś przestała już niepokoić, choć nadal zaskakuje zmianami. Można więc spokojniej podejść do problemów kształcenia szkolnego, wykorzystać w nim wypracowane osiągnięcia polskiej dydaktyki i bez pośpiechu zastanowić się nad wzorami obcymi.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Emocje negatywne w przekładzie na podstawie Świerszcza za kominem Charlesa Dickensa i jego polskich tłumaczeń

Artykuł jest poświęcony analizie komparatystycznej wybranych przykładów z dwóch polskich przekładów jednego z opowiadań wigilijnych Charlesa Dickensa Świerszcz za kominem (The Cricket on the Hearth). Moim celem jest zbadanie różnic w wyrażaniu uczuć i emocji, które są obecne zarówno w tekście wyjściowym, jak i wersjach docelowych, w przekładach dwóch polskich tłumaczek: M. Feldmanowej-Kreczowskiej i K. Tarnowskiej. Przekłady powstały w różnym czasie, co miało wpływ na ich jakość i poetykę. Opracowanie eksponuje te emocje, które są szczególnie obecne i częste w dzisiejszym świecie, jak lęk, ból, bojaźń czy przygnębienie. Omawiając sceny w przekładach, zamierzam się skupić na uwypukleniu różnic wyrażających emocje negatywne.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Krakowska szkoła językoznawczej logopedii – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość

Tekst stanowi próbę syntetycznego opisu modelu uprawiania nauki o zaburzeniach mowy, który określany jest mianem krakowskiej szkoły językoznawczej logopedii. Położono w nim nacisk na historyczną, metodologiczną i dydaktyczną interpretację modelu, zwracając uwagę na aspekt organizacyjny i personalny. Przedstawiony sposób uprawiania logopedii jako nauki, związany z nieistniejącą już Katedrą Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, jest obecnie rozwijany w dwóch jednostkach naukowych: Zakładzie Neurolingwistyki IFP UP w Krakowie oraz w Zakładzie Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Fakt ten został wykorzystany w części tekstu, która dotyczy teraźniejszości i przyszłości krakowskiej szkoły językoznawczej logopedii.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Literatura jako „głos Innego” w przestrzeni edukacyjnej

Problematyka artykułu nawiązuje do badań nad literaturą i edukacją kulturowo-literacką, które eksponują walory dialogu i interakcji w procesie kształcenia umiejętności lekturowych. Zgodnie z teoretycznymi założeniami znaczącą rolę w tak ujmowanym modelu czytania odgrywa kategoria Innego. Jej stosowanie w odniesieniu do literatury, jako medium otwartego na komunikację i motywującego do wykazywania różnych form aktywności, znajduje potwierdzenie w wielu nurtach współczesnej humanistyki. Sygnalizowana problematyka stanowi źródło inspiracji dla omówionych w tekście przykładów i refleksji edukacyjnych na temat wspierania uczniów – przy udziale tekstów literackich (i innych tekstów kultury) – w zdobywaniu ważnych dla ich rozwoju kompetencji poznawczych, etycznych, narracyjnych, komunikacyjno-informacyjnych itd.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Uczenie się a mechanizmy neuroplastyczności

Pogląd o tym, że człowiek rodzi się z określonym potencjałem biologicznym determinującym jego zdolności poznawcze, który może utracić, lecz nie może go rozwinąć, dawno już został zakwestionowany. Współczesne badania jednoznacznie wykazują, że mózg tworzy się i zmienia w ciągu życia, do późnej starości trwa reorganizacja funkcjonalna i strukturalna synaptycznych połączeń sieci neuronowych warunkowana zarówno czynnikami genetycznymi, jak i środowiskowymi, umożliwiająca nabywanie nowych umiejętności. Plastyczność mózgu ma charakter uniwersalny, co oznacza, że również w przypadku uszkodzenia tkanki mózgowej spontanicznie aktywizują się procesy naprawcze, obejmujące wszystkie poziomy w strukturze i funkcji centralnego układu nerwowego (molekularny, synaptyczny, metaboliczny, morfologiczny, fizjologiczny, funkcjonalny, makrostrukturalny), wpływając tym samym na możliwości poznawcze i zachowania człowieka. Tworzenie właściwych połączeń za pośrednictwem aksonów, wypustek, synaps i przekaźników chemicznych jest procesem niezwykle złożonym, uwarunkowanym – podobnie jak neurodegeneracja – informacjami zapisanymi w DNA. Genetyczne matryce mogą jednak ulegać swoistej modyfikacji w związku z indywidualną aktywnością człowieka.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
O wybranych aspektach (nie)trafności „ewaluacji” reformowanego szkolnictwa wyższego

W opracowaniu podjęto analizę trafności „ewaluacji” reformowanego szkolnictwa wyższego i zgodnie z koncepcją unitarnej trafności Samuela Messicka dokonano jej pod kątem: (A) ugruntowania teoretycznego ewaluacji pracy naukowej i dydaktycznej; (B) stosowności i użyteczności badań ewaluacyjnych; (C) niektórych aksjologicznych aspektów ewaluacji zewnętrznej; (D) społecznych konsekwencji tej ewaluacji. Obranie krytycznej perspektywy prowadzonej analizy ukazało (niektóre) potencjalne skutki wprowadzania na uczelnię pomiaru jakości, takie jak: (a) oddawanie wolności uniwersyteckiego świata nauki w niewolę parametryzacji; (b) instrumentalizacja i dyscyplinowanie naukowców oraz ich uprzedmiotowienie; (c) rozrastanie się przestrzeni uczelnianego pozoru

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
O kształtowaniu umiejętności wartościowania nie tylko w procesie edukacji polonistycznej

W artykule podjęto zagadnienie kształtowania wartościowania w procesie wychowania i kształcenia. Podkreślono rolę empatii w wartościowaniu i ocenianiu oraz uwarunkowań, które sprzyjają jej rozwojowi. W przyjętym przez autorkę rozumieniu empatia tworzy proces emocjonalno-poznawczy, który odgrywa ogromną rolę w edukacji młodego człowieka. Przywołano koncepcję myślenia krytycznego Hannah Arendt, która zwróciła uwagę na to, że warunkiem myślenia jest samoświadomość – w jej przestrzeni dialogujemy nie tylko z innymi ludźmi, lecz również z samym sobą. W skład krytycznego myślenia wchodzi też umiejętna, jasna prezentacja własnego stanowiska. W niniejszym opracowaniu autorka podkreśliła rolę literatury i języka w kształtowaniu umiejętności wartościowania oraz odpowiedzialność polonisty, który otrzymuje do dyspozycji bogaty warsztat metodyczny, a także rolę gier i zabaw w kształtowaniu umiejętności wartościowania. Przygotowanie ucznia na spotkanie z wartościami i kształtowanie umiejętności wartościowania jest zaś postrzegane w szerszej perspektywie aksjologicznej, uwzględniającej wiek ucznia, jego możliwości rozwojowe, wpływ środowiska rodzinnego i edukacji.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Dorobek i perspektywy polskiej surdologopedii

W pracy starano się ukazać zakres prac badawczych i praktyki w zakresie surdologopedii w Polsce. Podkreślono jej znaczenie w poszerzaniu wiedzy z zakresu diagnozy i usprawniania percepcji mowy osób z uszkodzonym narządem słuchu. Ukazano krótki rys historyczny i postulaty w zakresie kształcenia surdologopedów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Miłość po „zmierzchu paradygmatu” – kilka słów o afektach i romantyzmie w Hanemannie Stefana Chwina

Celem artykułu jest ukazanie związków między teorią afektu a romantycznymi koncepcjami uczuciowości na przykładzie Hanemanna S. Chwina. Autorka opracowania analizuje powieść zarówno za pomocą teorii zaczerpniętych z epoki romantyzmu (kategoria miłości romantycznej, melancholii, Kierkegaardowskiego powtórzenia), jak i nowych teorii (zwrotu afektywnego). Hanemann jest przykładem powieści, która pozwala dostrzec aktualność tradycji romantycznej we współczesnej prozie.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Wideoliteratura jako ekspresja pełni emocjonalnego doświadczenia

Kultura XXI wieku eksploatuje emocje w celach marketingowych, edukacyjnych, społecznych i politycznych, a postmodernistyczna estetyka bardziej docenia emocjonalny rezonans dzieła niż jego kompozycję czy przesłanie. Człowiek staje się coraz mniej racjonalnym podmiotem. Dlatego wideoliteratura pełni rolę terapeutyczną – ujawnia i upowszechnia emocje pomijane w kulturze popularnej, represjonowane przez społeczeństwo. Wideopoezja przyjmuje zaś najczęściej postać wizualno-dźwiękowych animacji lub sfilmowanych recytacji wierszy przez poetów. Podejmuje aktualne problemy i silnie angażuje emocjonalnie.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Ocenianie w szkole wyższej w świetle tekstów prawno-administracyjnych

Celem artykułu była odpowiedź na pytanie o miejsce oceny dydaktycznej w systemie edukacji akademickiej (z uwzględnieniem różnych typów dyskursu akademickiego: dydaktycznego i prawno-administracyjnego) oraz o przyczyny trudności związanych z włączeniem nowych praktyk oceniania do dydaktyki akademickiej. Szczegółowa analiza leksykalno-semantyczna i tekstowa dotyczyła trzech terminów specjalistycznych: oceny (wiedzy, umiejętności, kompetencji), weryfikacji (efektów uczenia się), walidacji (kwalifikacji).

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Edukacja regionalna szkołą pozytywnych emocji

Celem artykułu jest przedstawienie roli pozytywnych emocji w wychowaniu i edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości, jakie w tym względzie otwiera przed szkołą edukacja regionalna. W pierwszej części przeanalizowano poglądy wybranych pedagogów pod kątem ich zapatrywań na miejsce emocji w procesie wychowania (J. Locke, J.J. Rousseau, J. Herbart, M. Montessori, różni pedagodzy spod znaku Nowego Wychowania, C. Rogers). Kolejną część poświęcono teorii pozytywnych emocji B. Fredrickson, która wykazała znaczenie takich uczuć, jak zadowolenie, radość, duma, zainteresowanie i miłość w procesie wychowania. Następnie omówiono opracowaną dla regionu Podtatrza merytoryczną podstawę edukacji regionalnej, która zawiera w swej treści cele ogólne i szczegółowe. Całość zamykają refleksje na temat tego, w jaki sposób głębsze zakorzenienie we własnej bliższej ojczyźnie sprzyja generowaniu i utrwalaniu pozytywnych emocji wśród uczniów.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia
Ukryte programy ewaluacji edukacyjnej

W artykule podniesiono kwestię kategorii ukrytego programu, znajdującego zastosowanie w studiach i badaniach pedagogicznych. Ukryty program ewaluacji edukacyjnej jest przedmiotem analiz. Autorka odniosła się w nich do zagadnienia ewaluacji wewnętrznej wprowadzonej w 2009 roku wraz ze zmianą nadzoru pedagogicznego w Polsce.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, literaturoznawstwo, nauki o sztuce, pedagogika, psychologia