rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Historyczne uwarunkowania Soboru Stu Rozdziałów

Artykuł podejmuje historyczne uwarunkowania jednego z ważniejszych soborów, który odbył się w ruskiej cerkwi. Został zwołany przez cara Iwana IV, na początku 1551 r. w Moskwie i przeszedł do historii pod nazwą Sobór Stu Rozdziałów. Nazwa soboru wynika z jego postanowień – dokumentu końcowego, który zawierał sto artykułów (rozdziałów). Niniejszy artykuł ma za zadanie ukazać zawiłości historyczne jakie były obecne w cerkwi na Rusi w XVI w., z których wynikała potrzeba zwołania soboru. Druga część artykułu przedstawia okoliczności otwarcia oraz przebieg obrad soborowych.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Trójca Święta w refleksji teologicznej  Włodzimierza Łosskiego

Włodzimierz Łosski (1903-1958) był jednym z najwybitniejszych teologów prawosławnych XX wieku. Czerpiąc z mądrości Greckich Ojców Kościoła starał się pomóc w rozumieniu dogmatu trynitarnego. Za niezbędne w refleksji teologicznej nad Trójcą Przenajświętszą uważał korzystanie z apofatycznego i katafatycznego orzekania o Bogu. Misterium Boga, Który zarazem jest Trójcą i jednością stanowi nierozwiązywalną trudność (gr. aporia) dla ludzkiego rozumu. W przedstawieniu prawdy o Bogu należy unikać niebezpieczeństwa modalizmu oraz niebezpieczeństwa tryteizmu. Bazując na nauczaniu patrystycznym Łosski ukazywał Boga Ojca jako jedyną podstawę (gr. arche), jedynę źródło (gr. pege) oraz jedyną zasadę (gr. aitia) Trójcy Świętej. Charakterystyczne dla jego teologii jest wyróżnienie dwóch ekonomii zbawczych, a mianowicie: ekononii Syna i ekonomii Ducha, których celem jest urzeczywistnianie zbawczego dzieła w Kościele.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Cerkiew prawosławna na Podlasiu  do końca XVI wieku

Artykuł przedstawia zarys historii Cerkwi Prawosławnej na terenach Podlasia do końca XVI wieku. Przeanalizowano przynależność jurysdykcyjną podlaskich prawosławnych parafii , założycieli oraz liczebność cerkwi.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Średniowieczna architektura Gruzji

Od wieków życie sakralne odgrywało kluczową rolę w rozwoju kultury Gruzji. Rozmaite budowle sakralne, wyróżniające się indywidualnością oraz cechami takimi jak konstrukcje świątyń trójkościelnych, które nie występują w żadnym innym regionie świata, stanowiły istotny element życia społecznego i politycznego, szerzenia wiary, jak również stanowiły o rozwoju wyodrębnionego gruzińskiego nurtu architektonicznego. Powstanie usystematyzowanej chrześcijańskiej sztuki sakralnej w Gruzji przypada w przybliżeniu na V-VI wieku n.e. czego przykładem jest istniejąca po dziś Katedra Sioni w Bolnisi. Złoty okres rozwoju budownictwa sakralnego na terenie Gruzji przypada na X-XIII wiek, kiedy to powstaje wiele znaczących, monumentalnych i ekspresywnych budowli sakralnych. Gruziński postęp osiągnięty w czasach późnego średniowiecza wyhamował jednak w XIV wieku poprzez ciągłe niepokoje spowodowane niszczącymi kraj oraz godzącymi w jego suwerenność zbrojnymi agresjami krajów sąsiednich.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wiele desygnatów, jedna (specjalistyczna) funkcja?  W sprawie terminów i znaków  bizantyjskiej notacji ekfonetycznej

Niniejszy artykuł jest poświęcony kwestii wielo- i jednoznaczności. O wieloznaczności mówimy zarówno w odniesieniu do recepcji wyrazu, jak i do mentalnego umocowania leksemu w tak zwanej kognitywnej domenie lub ramie. Leksem nie tylko się w tej ramie konstytuuje, lecz ją także aktywuje. W perspektywie aktywacji leksemu do pamięci operacyjnej, które ma charakter zdarzeniowy – jest on bowiem w (swej) istocie ciągiem neuronowych błysków –, powinniśmy utożsamiać jego znaczenie ze zdarzeniową funkcją (specjalistyczną), w jakiej został aktywowany. Na konstytuowanie się tej funkcji mają wpływ akty poznawcze, które realizuje konkretny poznający podmiot ze względu na zdefiniowane wcześniej cele. Kluczowe są te akty, które prowadzą do konsolidacji tej funkcji w pamięci długotrwałej tegoż podmiotu. Akty poznawcze mogą być przy tym realizowane nie tylko w wyniku akwizycji wiedzy, mogą się one dokonywać także na bazie wiedzy już skonsolidowanej i zmierzać w związku z tym do wytworzenia nowej wiedzy – a więc wiedzy, której w przestrzeni mentalnej podmiotu do chwili zakończenia danego ciągu tych aktów jeszcze nie było. W obu przypadkach (specjalistyczna) funkcja (leksemu), a więc konkretny poznawczy wynik poznawczych aktów, będzie jednorazowa. Tę kwestię przedstawiam na przykładzie identyfikacji, interpretacji i konstrukcji polskich leksemów specjalistycznych z zakresu notacji ekfonetycznej, będącej częścią tradycji muzyki i hymnografii bizantyjskiej.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ideał życia monastycznego w Pouczeniach  wielebnym mniszkom o tym, czego od nich wymaga życie monastyczne św. Teofana Pustelnika

Pouczenia wielebnym mniszkom o tym, czego od nich wymaga życie monastyczne to zbiór 20 kazań prawosławnego biskupa oraz archimandryty – św. Teofana Pustelnika (1815-1894). Wygłosił je w latach 1859-1864 do mniszek z różnych pustelni Diecezji Tambowskiej oraz Włodzimierskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Przewodnim tematem Pouczeń jest ukazanie celu i sensu życia monastycznego, zwłaszcza w jego wymiarze wspólnotowym. Pouczenia zawierają wiele odniesień do duchowości hezychastycznej, którą Teofan nie tylko sam praktykował, ale i wprowadzał w jej arkana swoje córki duchowe.W perspektywie zaleceń hezychastycznych w artykule została przedstawiona charakterystyka wewnętrznego i zewnętrznego życia mnichów i mniszek oraz pojmowanie wspólnoty monastycznej jako ikony Kościoła.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Modlitwa Pańska i jej miejsce w życiu  liturgicznym prawosławia

Ojcze nasz” to nie tylko jedna z najważniejszych wezwań Kościoła. To dany przez Samego Stwórcę wzór upodobanych przez Boga słów skierowanych „pod Jego adresem”. Już ponad dwa tysiące lat Modlitwa Pańska jest nieustannie powtarzana zarówno w domach, jak i świątyniach chrześcijańskich. To ponadto, najczęściej pierwsze modlitewne wezwanie, którego rodzice uczą swoje małe dzieci. Nie istnieje lepszy sposób zrozumienia istoty wiary i życia duchowego, jak wgłębienie się w jego proste i zarazem bogate w treści przesłanie. „Ojcze nasz” zdecydowanie wyróżnia się na tle innych modlitw Kościoła, a jej miejsce w nabożeństwach nigdy nie było przypadkowe.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Ekumenizm a realizacja misyjnego posłannictwa  Kościoła w kontekście dokumentów  Wszechprawosławnego Synodu na Krecie

Uchwały Wszechprawosławnego Synodu kładą podwaliny pod dialog ekumeniczny, podkreślając potrzebę dialogu przede wszystkim ze względu na głoszenie światu „prawosławnego świadectwa” wśród innych Kościołów chrześcijańskich i wyznań. Wypracowano stanowisko Kościoła prawosławnego odnośnie zasad i form uczestnictwa w dialogach teologicznych i w ruchu ekumenicznym oraz przyjęto nowe uchwały, potwierdzające wszechprawosławne stanowisko. Dialog w Kościele prawosławnym zawsze był i pozostaje istotnym i niezbywalnym elementem jego misji soteriologicznej. Przyświeca Jemu chwalebny cel powrotu skruszonych na Jego łono, jak również duszpasterskiej odpowiedzialności, gdyż niezachwianie wyznaje i głosi iż w swej samoświadomości Kościół prawosławny stanowi miarodajną kontynuacje Jednego, Świętego, Powszechnego i Apostolskiego Kościoła oraz arkę zbawienia dla tych w pobliżu i tych z oddala.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Zwyczaj w prawie kanonicznym i w prawie polskim

W niniejszym artykule autor porusza problematykę zwyczajów w prawie kanonicznym oraz prawie polskim. We wstępie przedstawiono ogólne cechy zwyczajów i ich znaczenie we współczesnych systemach prawnych. Kolejna część artykułu traktuje o zwyczajach prawnych występujących na gruncie prawa kanonicznego, a także dokonuje interpretacji kan. 23-28 Kodeksu Prawa Kanonicznego, kluczowych do omówienia tej problematyki. . W następnej kolejności autor charakteryzuje zwyczaje w systemie prawa polskiego oraz analizuje obowiązujące przepisy prawa cywilnego pod kątem prawa zwyczajowego.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Wybrane aspekty posłannictwa wiernych świeckich według Kodeksu Prawa Kanonicznego

Wierny to ten, który przez chrzest został włączony do wspólnoty Kościoła. W aspekcie prawnym chrzest oznacza nabycie praw i zaciągnięcie zobowiązań właściwych chrześcijanom. Prawa te i obowiązki zostały określone w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. Osobowości prawnej nabytej w Kościele, ze względu na jej charakter sakramentalny, nie można utracić ani jej znieść. Świeccy, odznaczający się odpowiednią wiedzą i nieposzlakowaną opinią mogą być dopuszczeni do pełnienia niektórych urzędów i zadań kościelnych. Na tego rodzaju udział Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 r. nie zezwalał, rezerwując całą władzę jurysdykcji dla duchownych. Wpływ na dopuszczenie wiernych świeckich do kościelnej władzy jurysdykcyjnej miały postanowienia Soboru Watykańskiego II wyrażone przede wszystkim w Konstytucji dogmatycznej o Kościele Lumen gentium oraz Dekrecie o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem. Przepisy zezwalają wiernym świeckim – zarówno mężczyznom, jak i kobietom – na pełnienie wielu funkcji sądowych. Ponadto katolicy świeccy wchodzą w skład rad duszpasterskich (diecezjalnych i parafialnych), mogą brać udział w synodach diecezjalnych. Z powodu braku duszpasterzy, jeśli tego domaga się konieczność, również wierni świeccy mogą przewodniczyć modlitwom liturgicznym, udzielać sakramentu chrztu św. i Komunii św. Obserwuje się współcześnie rozwój ruchów i stowarzyszeń o charakterze religijnym, które realizują wiele inicjatyw w społeczności lokalnej. Coraz częściej misja świeckich w Kościele jest dostrzegana i uznawana.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Zarys historii Parafii Prawosławnej  Zwiastowania NMP i św. Jana Teologa w Supraślu

Parafia Prawosławna w Supraślu istnieje przy Supraskim Monasterze i jest z nim nierozłącznie związana. Choć historia Monasteru sięga lat 90-tych XV wieku, parafię utworzono w 1800 r. W 1839 roku wspólnota monasterska powróciła do Prawosławia, po dwustu latach przebywania pod „okupacją” unii. Wybuch I Wojny Światowej spowodował ewakuację mnichów w głąb Rosji. W 1918 r. polski rząd przejął mienie cerkiewne. Parafianom pozwolono na użytkowanie jedynie małej cmentarnej świątyni – opiekę nad wiernymi sprawowała wasilkowska parafia, z której w 1931 r. wydzielono filialną supraską parafię. Podczas II Wojny Światowej hitlerowskie wojska wysadziły w powietrze główną monasterską cerkiew. Okres powojenny to czas walk o odzyskanie cerkwi i budynków, a także ciągłe rozwijanie życia parafialnego. Na początku lat 80-tych nowy ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej biskup Sawa zaczął czynić starania o odrodzenie Monasteru. W 1984 r. do Supraśla trafił o. Miron, który został proboszczem parafii i przełożonym Monasteru. Zaczęło się rozwijać życie monastyczne, a wraz z nim pogłębiło się duchowe życie parafian. W 1993 r. państwo ostatecznie przekazało Monaster Kościołowi Prawosławnemu. Obecnie supraska parafia prowadzi swoją aktywną działalność także poza murami Monasteru, czego ważnym dowodem było poświęcenie cerkwi ku czci św. Łukasza Chirurga we wsi Łaźnie w 2019 r.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Władza nadzorowania zarządzaniem dobrami kościelnymi (kan. 1276 § 1-2)

Władza nadzorcza w odniesieniu do dóbr kościelnych umocowana jest w munus regendi biskupa diecezjalnego, którego jednym z celów jest troska, aby do dyscypliny kościelnej nie wkradły się nadużycia. Celem artykuły było przedstawienie zadań nadzorowania ordynariusza w zakresie zarządzania dobrami kościelnymi. Istotną treścią nadzorowania jest nie tyle kontrola, ile czuwanie; za taką eksplikacją przemawia użycie kan. 1276 § 1 i z kan. 392 § 2 łacińskiego czasownika advigilare – ‘czuwać’, ‘troszczyć się’. Przedstawiona analiza KPK/83 wskazuje, że ordynariusz władzę nadzoru wykonuje w dwojaki sposób: przed dokonaniem aktu prawnego oraz po jego dokonaniu. Do zakresu władzy nadzorczej ordynariusza należy:
a) wydanie szczegółowych instrukcji dotyczących zarządu dóbr kościelnych;
b) wydanie stosownych zezwoleń aktów związanych z zarządem dobrami kościelnymi;
c) ingerowanie w przypadku zaniedbań zarządcy.
W zakresie wykonywania władzy nadzorczej prawodawca wprowadził dwa ograniczenia; dotyczą one publicznych osób prawnych podlegających jego władzy oraz  zachowania prawnych tytułów przyznających większe uprawnienia.
Autor wnioskuje, że przepisy prawne dotyczące nadzoru są narzędziem ochrony dóbr kościelnych, aby te były wydatkowane zgodnie z celami dóbr kościelnych. Zachowanie prawa nadzoru ma przyczynić się do podjęcia większej odpowiedzialności za dobra kościelne i zbudowania większego zaufania wobec osób, które zarządzają dobrami kościelnymi. 

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Istota eklezjologii pierwszego tysiąclecia w ujęciu  prawosławnym i rzymskokatolickim w świetle dokumentu: „Synodalność i prymat w pierwszym Tysiącleciu:  Ku wspólnemu rozumieniu w służbie jedności Kościoła”, Chieti 2016

Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej przedstawione zostały rezultaty osiągnięć dialogu katolicko-prawosławnego, który rozpoczął się w 1982 r. Drugą część stanowi tłumaczenie na j. polski dokumentu, który został przyjęty na 14-tej sesji plenarnej dialogu katolicko-prawosławnego w Chieti w 2016 r. Pierwsza faza dialogu, która przebiegała w latach 1982-2000 poruszała zagadnienia, które w swojej istocie zarówno dla Kościoła prawosławnego jak też dla Kościoła rzymskokatolickiego są wspólne i w wielu punktach zbieżne. Począwszy od 2006 r. Komisja zajęła się tematem zależności synodalności i prymatu w Kościele. Dokument z Chieti porusza zagadnienie rozumienia prymatu w pierwszym tysiącleciu niepodzielonego Kościoła. Historia tego okresu, jak wskazują autorzy dokumentu powinna stanowić punkt odniesienia względem szukania dróg jedności Kościoła w przyszłości.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kompetencje kanclerza kurii diecezjalnej dotyczące archiwum według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku

Jedną z wielu kompetencji kanclerza kurii diecezjalnej wskazaną w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r. jest strzeżenie dokumentów w archiwum kurii. Obowiązek ten obejmuje zarówno troskę o same akta kurialne, aby były odpowiednio przechowywane, jak i troskę o samo archiwum, aby było miejscem odpowiednio przystosowanym do właściwego przechowywania dokumentów. Ponadto kanclerz kurii ma klucz do archiwum diecezjalnego, jednak bez zezwolenia biskupa lub moderatora kurii i kanclerza równocześnie nikomu nie wolno wchodzić do archiwum. Podobnie z archiwum nie wolno zabierać dokumentów, chyba że tylko na krótki czas i za zgodą biskupa albo moderatora kurii i kanclerza równocześnie. Jeśli chodzi o tajne archiwum kurialne, kanclerz powinien pilnować, aby były przestrzegane wszystkie procedury określone w prawie, jednak sam, bez specjalnego upoważnienia od kompetentnej władzy, nie może wchodzić do tajnego archiwum.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Polemika pomiędzy Piotrem Mohyłą  a Kasjanem Sakowiczem wokół sprawowania  sakramentu  spowiedzi w cerkwi ruskiej (i unickiej)  na podstawie utworów polemicznych ich autorstwa

Artykuł podejmuje argumenty teologiczno-pastoralnej polemiki wokół sprawowania sakramentu spowiedzi w prawosławnej słowiańskiej tradycji XVII wieku na podstawie dzieł: „Lithos…” metropolity Piotra Mohyły oraz „Perspectiwy…” księdza Kasjana Sakowicza.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Wpływ epilepsji na ważność małżeństwa kanonicznego

W niniejszym tekście przedstawiona została problematyka z zakresu prawa małżeńskiego odnosząca się do skutków epilepsji w kontekście ważności małżeństwa. Wykorzystana została literatura z zakresu neurologii, psychiatrii oraz kanonistyki. Rozważania zostały podzielone na trzy części. Pierwsza z nich ukazuje definicję omawianej choroby. W tejże części wskazane zostały także rodzaje epilepsji oraz przyczyny jej występowania. Następnie przedstawiono, jakie zaburzenia psychiczne mogą towarzyszyć lub być konsekwencją tej choroby. Ostatnia część zawiera analizę przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego, dotyczących niezdolności konsensualnej do zawarcia małżeństwa. Wskazane zostały przesłanki powodujące niezdolność do ważnego wyrażenia zgody małżeńskiej.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Prawne aspekty przejścia zakonnika z jednego instytutu zakonnego do innego

Zgodnie z ogólną zasadą, zakonnik po ślubach wieczystych nie może przejść z własnego instytutu do innego. Jednakże, prawodawca dopuszcza trzy wyjątki od tej reguły. Artykuł traktuje o jednej z nich. Jest to przejście z jednego instytutu zakonnego do innego instytutu zakonnego. Aby to zrobić, zakonnik musi mieć pozwolenie najwyższych przełożonych obydwu instytutów, którzy powinni uzyskać zgodę własnych rad. Po odbyciu przynajmniej trzyletniej próby, zakonnik może być dopuszczony do profesji wieczystej w nowym instytucie. Jeśli zaś nie chce złożyć profesji lub nie został do niej dopuszczony przez kompetentnych przełożonych, powinien wrócić do dawnego instytutu, chyba że otrzymałby indult sekularyzacyjny. Do momentu złożenia profesji w nowym instytucie, mimo pozostawania w mocy ślubów, zostają zawieszone uprawnienia i obowiązki, jakie miał zakonnik w poprzednim instytucie, jednakże od chwili rozpoczęcia próby obowiązany jest on do przestrzegania prawa własnego nowego instytutu. Przez złożenie profesji w nowym instytucie następuje włączenie do niego tego członka, równocześnie wygasają poprzednie śluby, uprawnienia i obowiązki.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Znaczenie okresu propedeutycznego w formacji kandydatów do kapłaństwa

Celem artykułu jest ukazanie roli okresu propedeutycznego w Kościele partykularnym, w formacji kandydatów do kapłaństwa. Okres propedeutyczny jest odpowiedzią na postanowienie ojców soborowych aby formację seminaryjną dostosować do potrzeb Kościołów partykularnych. Pastores dabo vobis pokazuje konieczność wprowadzenia takiego okresu. Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego wydaje dokument informacyjny w celu pokazania istniejących modeli i zainspirowania do nowych badań. Głównym zadaniem okresu propedeutycznego jest uzupełnienie braków w aspekcie formacji duchowej, ludzkiej i intelektualnej. W związku z różnorodnością potrzeb duchowych i psychicznych w poszczególnych Kościołach prawodawca pozostawia biskupowi diecezjalnemu swobodę w zorganizowaniu tego okresu. Konferencja Episkopatu Polski uznała konieczność wprowadzenia tego okresu we wszystkich polskich diecezjach i określiła podstawowe jego zadania pozostawiając biskupowi diecezjalnemu sposób realizacji.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Wymiar kary przy zbiegu przestępstw w prawie karnym kanonicznym i kara łączna w polskim prawie karnym

Zbieg przestępstw w prawie karnym kanonicznym  oraz polskim prawie karnym traktowany jest w sposób równoważny. Wymiar kary przy zbiegu przestępstw w prawie karnym kanonicznym opiera się na zasadzie kumulacji kar za przestępstwa, od której możliwe jest fakultatywne złagodzenie sumy kar ze względu na ich wielkość. Możliwość zmniejszania skumulowanych kar jest wyłącznie w zakresie ferendae sententiae. Polskie prawo karne wymiar kary przy zbiegu przestępstw określa mianem kary łącznej. Jest ona syntezą wszystkich kar za przestępstwa pozostające w zbiegu i wymierzeniem jednolitej kary łącznej w ramach przewidzianych przez ustawodawcę.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Kanoniczna odpowiedzialność za dokonanie przestępstwa aborcji (kan. 1398) w kontekście przesłanek dopuszczalności przerywania ciąży w prawie polskim

Nauka Kościoła katolickiego wskazuje na bezwzględną ochronę życia poczętego. W artykule omówiono zagadnienia związane z karą ekskomuniki za dokonanie aborcji oraz relacja norm prawa kościelnego do przepisów obowiązujących w Polsce. Wskazano kwestie związane z możliwością dokonania aborcji wobec bezwzględnego zakazu jej dokonania na gruncie prawa kościelnego. Ponadto poruszono również kwestię obowiązków lekarza wobec zaistnienia przesłanek do przeprowadzenia legalnej aborcji oraz wskazanie na prawa, jakie mu w związku z tym przysługują.

Czasopismo: Kościół i Prawo
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: prawo kanoniczne
Czy można ulepszyć metody wyceny własności intelektualnej?

Metodologia/podejście: Badanie to wykorzystuje jakościowe metody badawcze, takie jak analiza orzecznictwa oraz badania porównawcze standardów i podejść księgowych. Wyniki: Dowody z niniejszego badania wskazują, że sprawozdania finansowe odzwierciedlają obecnie jedynie historyczny rejestr zdarzeń ekonomicznych danego przedsiębiorstwa, głęboko zniekształcony przez konserwatywną perspektywę aktywów materialnych. Główną tezą tego badania jest to, że racjonalne jest przyjęcie kompleksowej strategii wyceny własności intelektualnej w celu ustalenia konkretnej wartości aktywów niematerialnych, ponieważ kompleksowe zastosowanie modeli wyceny prawdopodobnie przyniesie lepsze wyniki niż stosowanie ich oddzielnie. Ograniczenia badawcze/implikacje: Chociaż proponowane podejście ma na celu zapewnienie większej zrozumiałości procesu wyceny przy jednoczesnym uproszczeniu wyceny aktywów własności intelektualnej, jego skuteczność jest uzależniona od zwiększonej przejrzystości, dojrzewającego rynku własności intelektualnej oraz wiarygodnej dostępności danych. Oryginalność/wartość: Niniejsze opracowanie wnosi cenny wkład do badań nad metodami ułatwiającymi trafną wycenę własności intelektualnej, oferując jednocześnie alternatywny model wyceny, który łączy w sobie mocne strony poszczególnych modeli wyceny.

Czasopismo: Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse
Wpływ przypomnienia normy na decyzje niezgodne z zasadami rachunkowości w zakresie odpisów aktualizujących. Różnice między kobietami i mężczyznami w badaniu eksperymentalnym

Cel: W artykule zbadano wpływ przypomnienia normy rachunkowości na decyzję o odpisie trwałej utraty wartości dla dwóch grup aktywów: należności oraz zapasów. W badaniu opisuje się też etyczną ocenę decyzji niezgodnej z zasadami rachunkowości. Metodyka: Badanie miało formę eksperymentu laboratoryjnego. Wyniki: Istotny wpływ przypomnienia normy na decyzję niezgodną z zasadami rachunkowości stwierdzono w grupach kobiet i mężczyzn. Skłonność mężczyzn do decyzji niezgodnej z zasadami rachunkowości była wyższa, niezależnie od grupy aktywów, co sugeruje, że nieprecyzyjne regulacje rachunkowości mogą stanowić czynnik umożliwiający manipulacje. Po przypomnieniu normy, skłonność kobiet do podejmowania decyzji niezgodnej z zasadami była różna w zależności od rodzaju aktywów. Na etyczną ocenę decyzji wpływ miała płeć: kobiety decyzję niezgodną z normą oceniały odmiennie, w zależności od grupy aktywów. Ograniczenia: Badanie zostało przeprowadzone w jednym kraju i wśród studentów studiów II stopnia na kierunku rachunkowość. Liczba mężczyzn uczestniczących w badaniu była stosunkowo niewielka. Praktyczne implikacje: Wyniki badania mogą zainteresować naukowców zajmujących się badaniami behawioralnymi, nauczycieli akademickich oraz regulatora tworzącego i udoskonalającego polskie standardy rachunkowości. Oryginalność: Badanie wskazuje, że interakcja przypomnienia normy i rodzaj aktywów, jak też płeć osoby przygotowującej sprawozdanie finansowe wpływają na decyzję o odstąpieniu od dokonania odpisów aktualizujących.

Czasopismo: Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: ekonomia i finanse