rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Samozatrudnienie absolwentów szkół wyższych jako potencjalna miara ich przedsiębiorczości

CEL NAUKOWY: Wcześniejsze badania dotyczące losów absolwentów różnych uczelni opierały się na ankietach. Obecnie po pełnym wdrożeniu (w 2017 r.) systemu wykorzystującego połączone dane POLon i ZUS (dostępne w raportach dotyczących ekonomicznych losów absolwentów dostępnych na stronie www.ela.nauka.gov.pl) możliwe jest pogłębienie i poszerzenie badań. Celem analiz w tym artykule jest weryfikacja hipotezy o związku kształcenia na danym kierunku studiów z przedsiębiorczością absolwentów.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Dla weryfikacji sformułowanej wyżej hipotezy analizie poddano dane dotyczące takich uczelni, których absolwenci roczników 2014 i 2015 byli odnotowani jako samozatrudnieni w ponad 10%. Dla celów analizy sortowano i agregowano dane szczegółowe dotyczące poszczególnych grup absolwentów.PROCES WYWODU: Analiza objęła dane dotyczące roczników 2014 (w dwa lata po uzyskaniu dyplomu) i 2015 (w rok po uzyskaniu dyplomu). Analizowano kierunki, które charakteryzują się najwyższym działem samozatrudnionych i największą bezwzględną liczbą samozatrudnionych. Analizowano także kierunki, których absolwenci są w istotnej części samozatrudnieni, a pojawiają się na wielu uczelniach.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analizy dają podstawę do stwierdzenia, że w przypadku kierunków związanych z obszarem nauk o zdrowiu samozatrudnienie nie ma związku z przedsiębiorczością, lecz wynika ze „zwyczajowych praktyk w dziedzinie” lub nacisku potencjalnych pracodawców. Natomiast w przypadku kierunków związanych z dziedziną nauk ekonomicznych studia kreują postawy przedsiębiorcze, a także zawierają w swej naturze takie efekty kształcenia, które sprzyjają podjęciu decyzji o samozatrudnieniu.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Z analiz wynika, że – w szczególności dla kierunków z obszaru nauk o zdrowiu – właściwe byłoby wprowadzenie do zakładanych efektów kształcenia takich elementów wiedzy i umiejętności, które sprzyjać będą podejmowaniu samozatrudnienia i prowadzeniu działalności gospodarczej.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika
Czy przedsiębiorczy skuteczniej uczą przedsiębiorczości?

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, na ile osobnicze cechy nauczyciela akademickiego i jego praktyczne doświadczenie w działalności gospodarczej są istotne w odbiorze treści programowych związanych z przedsiębiorczością i w jakim stopniu są w stanie wpłynąć na inicjację i rozwój postaw przedsiębiorczych wśród studentów.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł przedstawia wyniki pilotażowego badania ankietowego studentów kierunków ekonomicznych dotyczące postrzegania pożądanego zestawu kompetencji i cech osobowości nauczycieli przedsiębiorczości oraz stopnia ich zbieżności z cechami przedsiębiorcy.PROCES WYWODU: Artykuł rozpoczyna krytyczny przegląd dyskusji naukowej na temat nauczania przedsiębiorczości, w tym metod nauczania, kompetencji i cech osobowości nauczycieli przedsiębiorczości. Następnie omówiono wyniki własnych ilościowych badań empirycznych dotyczących wpływu nauczania, w tym osobowości i doświadczenia biznesowego nauczyciela akademickiego, na rozwój postaw przedsiębiorczych wśród studentów studiów ekonomicznych.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Doświadczenie w biznesie połączone z kreatywnością i umiejętnościami komunikacyjnymi to najważniejsze cechy skutecznego nauczyciela przedsiębiorczości.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Skuteczne nauczanie przedsiębiorczości wymaga od nauczyciela doświadczenia na temat prowadzenia biznesu oraz odpowiedniego nastawienia do słuchaczy i procesu nauczania. Niezbędna jest otwartość i interaktywne prowadzenie zajęć, z dużą dozą pomysłowości i poczucia humoru, angażującego grupę do współpracy i poznawania treści zajęć.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, pedagogika
Ideologia - edukacja – zdrowie. Rozważania o dyskursach zakazanych?

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest próba syntetycznego przedstawienia obszarów problemowych i wskazania zagadnień, jakie pojawiają się na horyzoncie określenia „Ideologia – edukacja – zdrowie”.PROBLEMY I METODY BADAWCZE: Pytanie problemowe sformułowano następująco: jakie zagadnienia powinny być uwzględniane w społecznym (w tym pedagogicznym) namyśle wokół triady ideologia – edukacja – zdrowie? W artykule podjęto próbę określenia ram krytycznych dyskursów o zdrowiu oraz kierunków analiz (kontekstów) teoretycznych i zarysowania praktycznych odniesień we współczesnej problematyce z zakresu edukacji zdrowotnej. Zastosowano metodę analizy literatury oraz selekcji i rekonstrukcji treści w celu uzyskania syntezy omawianych zagadnień.PROCES WYWODU: Realizacja celu i odpowiedzi na pytanie problemowe jest ujęta w procesie wywodu, na który składa się: wprowadzenie w zagadnienie, zaprezentowane analizy i refleksje (ujęte dwubiegunowo) dotyczące istoty, wzajemnych relacji, zależności pomiędzy ideologią, edukacją i zdrowiem (w aspekcie wolności i (do)wolności działań człowieka). Przedstawiono przykłady badań obrazujące niektóre kwestie tytułowego zagadnienia.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Refleksja nad podjętą problematyką wskazuje na wielowymiarowość analizowanego obszaru; prezentowane analizy i refleksje świadczą o zróżnicowaniu w obrębie badanej rzeczywistości, a przedstawione badania sugerują konieczność zmian w niektórych wymiarach/zakresach instytucjonalnej edukacji zdrowotnej.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Istnieje potrzeba przygotowania uniwersalnych opracowań o charakterze dyskursu krytycznego z zakresu ideologii zdrowotnej oraz konieczność projektowania wąskich programów realizowanych w instytucjach edukacyjnych. W obliczu nowych wyzwań (ale i zagrożeń) edukacyjnych, w warunkach ciągłej zmiany społeczno-zdrowotnej należy rozwijać wiedzę, umiejętności i kompetencje przede wszystkim młodego pokolenia w celu skutecznego podejmowania krytycznych dyskursów o przestrzeni ideologiczno-zdrowotnej.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Aktorzy rozwoju gospodarczego jako wytwór odziaływań socjalizacyjnych systemu społecznego

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest określenie społeczno-kulturowych uwarunkowań zaangażowania jednostki w proces rozwoju gospodarczego, wraz z wyeksponowaniem oddziaływań socjalizacyjnych systemu społecznego na aktorów społecznych.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Diagnoza socjalizacyjnych oddziaływań przebiegać będzie w dwóch etapach: konceptualnym i empirycznym. W pierwszym z wymienionych metodą analizy jest dyskusja pojęć i koncepcji, w drugim – studium przypadku (analiza biografii w kontekście historyczno-kulturowym oraz pojęć habitusu i roli społecznej).PROCES WYWODU: Kluczową kategorią w niniejszej analizie jest pojęcie rozwoju gospodarczego, które przedstawione zostanie wielo-paradygmatycznie, zarówno w odniesieniu do koncepcji ewolucyjnych, modernizacyjnych, jak i dialektycznych. „Rozwój gospodarczy” daje się rozpoznać jako proces osadzony w przestrzeni międzyludzkiej, dzieło aktorów społecznych, funkcjonujących w ramach systemu społecznego. Koncepcja na temat mocy socjalizacyjnej systemu przeanalizowana zostaje w odniesieniu do klasycznych już koncepcji Hagena, McClellanda, Kochanowicza, czy Hryniewicza oraz przy w kontekście przywołanej biografii, stanowiącej studium przypadku.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Rozwój gospodarczy daje się ostatecznie poznać jako proces społecznie i aksjologicznie zakorzeniony. Aktorzy procesu to zaś wytwór kultury, historii i relacji społecznych, w których uczestniczą. Konstatacja ta pozwala jednocześnie zadać pytanie o rolę uniwersytetu i szkolnictwa w kształtowaniu postaw przedsiębiorczych.  WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Ostatecznym wnioskiem i rekomendacją jest wyznaczenie doniosłej roli współczesnego uniwersytetu w formowaniu duch gospodarczej inicjatywy. 

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zarządzaniu i jakości, nauki socjologiczne
Indywidualizacja w pedagogice troską o innego

CEL NAUKOWY: Celem opracowania jest przedstawienie teoretycznych i aplikacyjnych założeń na temat indywidualizacji w pedagogice w świetle studiów literatury psychologicznej, pedagogicznej i zmian społeczno‑kulturowych, istotnej z punktu widzenia rozwoju i edukacji dziecka. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Pytanie problemowe sformułowano następująco: jak interpretowana jest indywidualizacja, jakie występują zmiany w jej rozumieniu, jakie aspekty ona obejmuje?W artykule podjęto próbę określenia ram krytycznych dyskursów na temat indywidualizacji oraz konteksty teoretyczne i zarysowania prakseologiczne odniesień we współczesnej pedagogice.Zastosowano metodę analizy literatury oraz selekcji i rekonstrukcji treści w celu uzyskania syntezy omawianych zagadnień.PROCES WYWODU: Realizacja celu i odpowiedzi na pytanie problemowe jest ujęta w procesie wywodu, na który składa się: wprowadzenie w problematykę, przeprowadzenie analizy i refleksji dotyczących  istoty i sensu indywidualizacji oraz typów inteligencji i stylów uczenia, będące podstawą niniejszego.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Refleksja nad podjętą problematyką wskazuje na interdyscyplinarny charakter analizowanego obszaru. Prezentowane analizy i refleksje świadczą o zróżnicowaniu w obrębie interpretowanego obszaru rzeczywistości, co sugeruje konieczność zmian w niektórych strefach edukacji dziecka. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Poszukiwanie współczesnych perspektyw w zakresie indywidualizacji wiąże się z wyrównaniem szans życiowych dzieci, podnoszeniem jakości ich życia. Jest to problem szeroko omawiany w teorii, ale w praktyce często niedoceniany lub uznawany za nowe wyzwanie dla działań w naukach o wychowaniu. Istnieje konieczność projektowania wąskich programów indywidualizacji realizowanych w instytucjach edukacyjnych.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika, psychologia
Reakcje przystosowawcze a wsparcie społeczne osób  z niepełnosprawnością ruchową o różnych typach temporalnej satysfakcji

CEL NAUKOWY: Celem badań jest ocena związków między wsparciem społecznym a reakcjami przystosowawczymi osób z niepełnosprawnością ruchową, w kontekście moderującej roli temporalnej satysfakcji.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowy problem badawczy zawiera się w pytaniu o związki między wsparciem społecznym a reakcjami przystosowawczymi osób z niepełnosprawnością ruchową o różnym typie temporalnej satysfakcji. Rozwiązano go za pomocą metody sondażu diagnostycznego, składającego się następujących narzędzi badawczych: Kwestionariusz Wsparcia Społecznego (KWS) J.S. Norbeck, Kwestionariusz Reakcji Przystosowawczych (KRP) H. Livneha i R.F. Antonaka oraz Skala Temporalnej Satysfakcji z Życia (TSŻ) W. Pavota, E. Dienera i E. Suha. PROCES WYWODU: Teoretyczny model podjętych badań implikuje ich założenia i procedurę. Trzecim elementem wywodu są analizy i interpretacje zgodnie z przyjętym modelem teoretycznym.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: O ile w literaturze przedmiotu dostępne są wyniki badań z zakresu wsparcia społecznego i reakcji przystosowawczych osób z różnymi niepełnosprawnościami, o tyle brakuje takowych wskazujących na istnienie związków pomiędzy tymi zmiennymi w obrębie moderującej roli temporalnej satysfakcji.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Coraz liczniejsze badania nad psychospołecznym funkcjonowaniem osób z niepełnosprawnością ruchową, w tym nad występowaniem związków między wparciem społecznym a przystosowaniem psychospołecznym w tej grupie badanych, sprawiają, iż włączane są w nie kolejne zmienne pośredniczące o charakterze moderującym. Wiedza z tego zakresu jest ważnym warunkiem projektowania działań mających na celu rehabilitację tej grupy osób.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Odpowiedzialność w edukacji versus dylematy etyczne pedagogów w kreowaniu postaw jednostkowych uczniów

CEL NAUKOWY: Celem naukowym podjętej analizy jest uzupełnienie wiedzy z zakresu odpowiedzialności w edukacji realizowanej przez nauczyciela-wychowawcę w procesie opieki i wychowania ucznia w dobie szybko postępujących zmian rzeczywistości.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Sformułowano następujące problemy badawcze:   Jakie są aspekty/ komponenty odpowiedzialności w edukacji? Jakie wynikają z tego konsekwencje – dylematy etyczne nauczyciela w kreowaniu postaw jednostkowych uczniów, wychowanków – podopiecznych systemu edukacji? Refleksja stanowi studium literatury z zakresu filozofii etyki szkoły, pedagogiki opiekuńczej, teorii wychowania oraz doświadczeń poznawczych i praktycznych autorów.Jest dwugłosem doświadczonego pracownika naukowego – pedagoga, specjalisty z zakresu pedagogiki opiekuńczej, rodziny i społecznej oraz doświadczonego nauczyciela, wychowawcy, pedagoga szkolnego i placówki opiekuńczo‑wychowawczej, jednocześnie rozpoczynającego pracę naukową.PROCES WYWODU: Realizacja celu jest ujęta w procesie wywodu, na który składa się wprowadzenie w zagadnienie oraz ukazanie rozumienia zaprezentowanych treści. Następnie przedstawiono przykłady dylematów aksjologicznych, wynikających z rozbieżności pomiędzy postawami nauczyciela a jego odpowiedzialnością za kreowanie postaw jednostkowych wychowanków.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Przedstawiona analiza wskazuje na konieczność zwrócenia uwagi na komponenty odpowiedzialności w edukacji oraz wyznacza dalsze kierunki poznania, a także projekt badań empirycznych z uwzględnieniem odpowiedzialności w dzielonym głównie z rodziną zinstytucjonalizowanym procesie opieki, wychowania i kształcenia. Wskazuje na całościowe ujmowanie zjawiska bez pomijania jego istotnych komponentów.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Należy eksplorować podjęty temat i zaplanować badania naukowe związane z nim. Istnieje również potrzeba uwrażliwiania studentów kierunków pedagogicznych na wskazane w tekście kwestie na podstawie obiektywizmu naukowego. W czasach zmiany społecznej należy wskazywać na dużą rolę odpowiedzialności nauczyciela i realizować w tym zakresie szkolenia i poradnictwo dla szkolnej kadry merytorycznej i zarządzającej.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
„Wychowanie dla pokoju” versus wychowanie do wojny.  Wartości uniwersalne wobec wyzwań globalnych

CEL NAUKOWY: Celem jest przedstawienie prawniczej analizy implementacji wartości uniwersalnych jako instrumentu sprostania zagrożeniom dla pokoju. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problemem jest analiza możliwości implementacji wartości uniwersalnej pokój przy wykorzystaniu instrumentarium wychowania dla pokoju, które państwom i innym aktorom międzynarodowym oferuje System NZ. Wykorzystano prawnicze metody badawcze, przede wszystkim analizę instytucjonalno-funkcjonalną.PROCES WYWODU: Wywód składa się z trzech części. Celem pierwszej jest identyfikacja procesu przypisania prawom człowieka i pokojowi rangi nadrzędnej w uniwersalnym systemie wartości. W kolejnej zidentyfikowane zostały i poddane krytycznej analizie normy i instytucje wyznaczające ramy prawne wychowania dla pokoju i zakazu propagandy prowojennej. Część trzecia jest poświęcona wskazaniu instytucji i norm stanowiących zaporę przed wychowaniem do wojny.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza wskazuje, że na poziomie uniwersalnym instrumentarium prawne wychowania dla pokoju i zapobiegające tworzeniu postaw umożliwiających wojnę jest wystarczające. Bariery efektywności wyznacza stopień internalizacji wartości oraz rywalizacja z postawami i wartościami utożsamianymi z interesem państwa.WNIOSKI, INNOWACJE I REKOMENDACJE: Cel, jakim było uchronienie kolejnych pokoleń od klęski wojny, który wyznaczał aksjologiczną podstawę porządku po II wojnie światowej, nie został zrealizowany. Kolejne konflikty zbrojne poprzedzane są odczłowieczeniem wroga i relatywizacją praw człowieka. Przemawia to na rzecz włączenia do wychowania dla pokoju nowych aktorów i pogłębienia współpracy.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Strategie legitymizacji zmiany oświatowej w dyskursie o sześciolatkach. Casus kampanii promocyjnej MEN

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest próba wykorzystania kategorii legitymizacji do analizy fragmentu dyskursu towarzyszącego próbie wprowadzenia zmiany oświatowej polegającej na obniżeniu wieku skolaryzacji.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Pytanie problemowe zostało sformułowane następująco: jakie strategie legitymizacji zmiany oświatowej można zidentyfikować w analizowanym fragmencie dyskursu o reformie? W artykule podjęto próbę identyfikacji linii argumentacyjnych proponentów zmiany oświatowej. Wykorzystano przy tym koncepcję analizy dyskursu zaproponowaną przez Michaela Schwab-Trappa. PROCES WYWODU: Wywód rozpoczyna refleksja nad potrzebą wykorzystywania w pedagogicznie zorientowanej analizie dyskursu interdyscyplinarnych narzędzi analitycznych. Następnie przedstawiono zróżnicowane sposoby ujmowania kategorii legitymizacji i wyjaśniono, jak kategorią tą posługują się badacze dyskursu, ze szczególnym uwzględnieniem propozycji przedstawionej przez Michaela Schwab-Trappa. W dalszej części przy pomocy tej kategorii dokonano analizy fragmentu dyskursu publicznego, który towarzyszył implementacji reformy obniżającej wiek skolaryzacji uczniów szkoły podstawowej.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W toku analizy dyskursu wyodrębniono cztery różne strategie legitymizacji zmiany oświatowej, a także wskazano na ich możliwe konteksty ideowe.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Wydaje się, że kategoria legitymizacji może stanowić użyteczne narzędzie analizy dyskursów edukacyjnych. W szczególności może być ona przydatna w badaniach strategii uzasadniania reform oświatowych.      

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o komunikacji społecznej i mediach, pedagogika
Uwarunkowania rozwoju kształcenia zawodowego

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest przedstawienie podstawowych rodzajów uwarunkowań rozwoju kształcenia zawodowego – z uwzględnieniem ich roli i wzajemnych powiązań.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Przedstawiony problem badawczy dotyczy odpowiedzi na pytanie: jakie uwarunkowania gospodarczo-społeczne mają decydujący wpływ na rozwój kształcenia zawodowego oraz jakie relacje występują między nimi. Na podstawie literatury przedmiotu zidentyfikowano i pogrupowano realne uwarunkowania w układzie przyczynowo-skutkowym.PROCES WYWODU: Punktem wyjścia uczyniono pojęcie rozwoju kształcenia zawodowego – zarówno formalnego, jak i pozaformalnego i nieformalnego. Wyróżniono rozwój ilościowy i jakościowy oraz liniowy i skokowy. Na tak zarysowanym tle scharakteryzowano te uwarunkowania rozwoju kształcenia zawodowego, które mają swoje źródła w otoczeniu zewnętrznym tego obszaru edukacji.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wnioski z przeprowadzonych analiz wskazują na istotne z perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego relacje między poszczególnymi uwarunkowaniami – traktowanymi jako zmienne niezależne.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Rozwój kształcenia zawodowego zależy w pierwszym rzędzie od sytuacji gospodarczej i będących jej pochodną priorytetów polityki edukacyjnej. Należy brać także pod uwagę uwarunkowania natury społecznej, takie jak: prestiż wykształcenia i zawodów, poziom aspiracji rodziców oraz specyfikę środowiska lokalnego. Rekomendowane jest podjęcie badań pozwalających na określenie siły wpływu poszczególnych uwarunkowań na rozwój kształcenia zawodowego. Ich wyniki pozwoliłyby na opracowanie modelu działań sprzyjających eliminacji czynników utrudniających bądź spowalniających będący przedmiotem analiz rozwój w sferze kształcenia zawodowego.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Marek, Z. (2017). Pedagogika towarzyszenia. Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Kraków: Wydawnictwo Akademii Ignatianum, ss. 332.

W roku 2017 polska literatura pedagogiczna została wzbogacona publikacją Pedagogika towarzyszenia, której tematyka ogniskuje się na styku pedagogiki humanistycznej i pedagogiki transcendentalnej. Refleksji naukowej poddano możliwości, jakie dla integralnego rozwoju osoby mogą wynikać z fuzji/połączenia tradycyjnie rozumianego wychowania, duchowości (ignacjańskiej) i religii (chrześcijańskiej). Jej autor ks. Zbigniew Marek, korzystając z dorobku personalistycznej myśli chrześcijańskiej oraz tradycji ignacjańskiej, podejmuje jeden z ważniejszych wątków, którym zajmuje się pedagogika, a mianowicie towarzyszenie wychowawcze...

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zmiana w edukacji jako wartość instrumentalna

CEL NAUKOWY: Celem publikacji jest problematyzacja zagadnienia zmiany w edukacji oraz systematyczna analiza kryteriów jej rozpatrywania z punktu widzenia wartości samej edukacji.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Podstawowym problemem publikacji jest ujęcie in abstracto wieloaspektowości i wielowymiarowości zagadnienia zmiany w edukacji. Autor odwołuje się w tym względzie do metody analizy fenomenologicznej i analizy egzystencjalnej jako sposobów artykułowania myśli pedagogicznej.PROCES WYWODU: Odróżnienie od siebie problemu wartości zmiany w edukacji oraz problemu wartości samej edukacji jest podstawą ujęcia kryteriów rozpatrywania zmiany w edukacji. W ten sposób określone zostają pożądane własności zmiany, które decydują o tym, że jest to zmiana na rzecz edukacji.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Uporządkowanie kryteriów rozpatrywania zmiany pozwala wskazać dymensje, które mają zasadnicze znaczenie zarówno dla określania konstruktywnych skutków zmian w edukacji, jak i potwierdzania autotelicznej wartości edukacji. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Zmiana w edukacji jako wartość instrumentalna powinna gwarantować realizację intersubiektywnie oczywistego dobra wspólnego w obszarze edukacyjnej praxis. Sformułowane kryteria stanowią refleksyjne instrumentarium dla wieloaspektowego i wielowymiarowego rozpatrywania projektowanych i wdrażanych zmian w edukacji.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Decentracja – rozwój – edukacja

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest spojrzenie z perspektywy rozwojowej na zdolność do decentracji jako jednej z niezbędnych kompetencji we współczesnym świecie.PROBLEM I METODY BADAWCZE: Zdolność do decentracji została scharakteryzowana dla każdego etapu rozwoju self w ujęciu koncepcji rozwoju self R. Kegana. Przedstawiono też implikacje edukacyjne wynikające z takiej charakterystyki.PROCES WYWODU: Funkcjonowanie człowieka w otoczeniu burzliwym oznacza nieustanną gotowość do reagowania na zmiany. Edukacja może być rozumiana jako oswajanie ze zmianą – akceptacja zmiany stanowi warunek wstępny (konieczny!) rozwoju (postępu) człowieka i społeczeństwa. Wśród wielu koncepcji rozwoju przydatna dla naszych rozważań jest koncepcja rozwoju self R. Kegana, w której decentracja jest kluczową kategorią. Na podstawie przeprowadzonych analiz wysunięto implikacje dla edukacji.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Decentracja, czyli umiejętność dystansowania się wobec fragmentów rzeczywistości (odróżniania się i przekraczania), stanowi kluczową kompetencję w dynamicznie zmieniającym (rozwijającym) się świecie. Wykorzystana w artykule koncepcja R. Kegana wskazuje, jak kompetencja ta może być kształtowana w procesie edukacji.WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Postulujemy wspieranie decentracji poprzez edukację dzieci i młodzieży od najwcześniejszych lat. Przydatna w tym względzie jest edukacja integralna, która zakłada wszechstronny rozwój człowieka i jego progresywny rozwój. Równie ważne jest, aby człowiek, który zatrzymał się na danym poziomie rozwoju self, miał szansę dzięki edukacji wspierającej na dalszy rozwój ku wyższym poziomom.

Czasopismo: Horyzonty Wychowania
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika