rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przebudzenie pragnienia - fantazmatyczny wymiar aksjologii pedagogicznej

Droga do wartości kultury i sztuki wiedzie przez animację pragnień. Edukacja to w dużej mierze przemieszczanie pragnień i wartości, zarażanie uczniów zachwytami, brakami i errotycznymi pytaniami i dlatego musi umieć konfrontować się
z fantazmatycznie podwojoną rzeczywistością. Artykuł zawiera charakterystykę pragnienia, jego źródeł i wariantów (od bieguna traumy do bieguna aksjologicznego). Stanowi także próbę rozwinięcia projektu krytyki fantazmatycznej Marii Janion
z wykorzystaniem kategorii dwoistości. Tekst przedstawia również uwagi dotyczące animacji pragnień w edukacji. To oznacza przejście do etyki hermeneutycznej jako tej perspektywy, która łączy dziedzictwo kulturowe, kształcenie (Bildung), jakość
życia społecznego i uwodzącą moc wartości. Bez pragnień aksjologicznych edukacja zostaje zredukowana do nierzeczywistej socjalizacji.

Czasopismo: Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Geniusz. Tradycja i wyzwania współczesności

Tradycja optymalnego rozwoju człowieka sięga czasów Heraklita,
który jako pierwszy wskazał na konieczność wydobycia tego, co potencjalne w każdym, czyli boskiego logosu, zatem rozwój indywidualności wymaga walki ze stereotypami, a jednocześnie walki z samym sobą. Od dawna u podstaw rozwoju zdolności, talentu, a nawet geniuszu stoi wzajemne powiązanie kodu genetycznego i kodu kulturowego, gdzie jeden nie góruje nad drugim, a także gdzie nie tworzą zwykłej sumy zjawisk i procesów rozwojowych, lecz są funkcjonalną i dynamiczną całością. Rozwój potencjału człowieka musi zderzyć się z przemiennym przeżywaniem sukcesów i porażek, który odbywa się w strukturalnie złożonym procesie rozwoju synchronicznego i diachronicznego. Dużą rolę w tym rozwoju odgrywa odkryta przez fizjologów i psychologów mapa mózgu, zwłaszcza czterech przeciwstawnych domen zajmujących się rozpoznawaniem
znaków-słów, znaków-obrazów, znaków-sygnałów i znaków-symboli, które zawsze ujmowane są synchronicznie, a to jest niemal niemożliwe w tradycyjnym sposobie nauczania dzieci, w związku z tym trzeba odkrycia własnego rytmu rozwojowego, chociażby poprzez formy i metody sugestopedii.

Czasopismo: Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Sztuka przyjazna człowiekowi. Świat sztuki współczesnej - świat odbiorcy. Próba porozumienia

Tematem artykułu jest problem odrzucania sztuki współczesnej przez odbiorcę nieprofesjonalnego oraz związane z tym trudności z wykorzystaniem współczesnych projektów artystycznych w działaniach pedagogicznych. Autorka poszukuje przyczyn widocznego dziś rozdźwięku między światem sztuki współczesnej
a światem odbiorcy, wykorzystując filozofię sztuki Arthura C. Danto oraz estetykę relacyjną Nicolasa Bourriauda. Współczesny odbiorca czuje się niekomfortowo w świecie sztuki, gdyż odbiega ona znacznie od potocznego rozumienia tego, czym jest sztuka „prawdziwa”. W artykule analizie poddano kilka wybranych projektów artystycznych mogących budować nić porozumienia między odbiorcą, a „sztuką po końcu sztuki”. Autorka poszukuje także miejsca dla pedagoga sztuki w relacji sztuka współczesna – odbiorca, zachęcając do spojrzenia na dzisiejsze działania
artystyczne z perspektywy pedagogiki krytycznej.

Czasopismo: Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Ambiwalencje wstrętu. O nienasyceniu wymiotu w dwubiegunowych inkluzjach J. Kristevej i J.P. Sartere'a dla pedagogiki

Artykuł wprowadza w rozwinięcia wskazujące na ambiwalencje nienasycenia wstrętu w pracach Kristevej, Lacana i Sartre’a z próbą podsumowań dotyczących kontekstów interesujących pedagogikę i psychopedagogikę. Dokonuje się to w następujących krokach, wyrażanych nazwami poszczególnych paragrafów: (1) Wstręt, czyli o rzeczy nienasyconej a nieswoiście Realnej, bo „...jak się zdaje, nadchodzi z zewnątrz lub rozsadza od wewnątrz” i „właściwie nie ma określonego przedmiotu”; (2) Abiektywna matka. Granica i tabu „rzeczy macierzyńskiej”; (3) Nienasycenie wymiotu; (4) Wstręt jako „gwałtowny i mroczny bunt bytu”; (5) Mdłości jako nie dająca się nasycić odmowa bycia. Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni; (6) Niechciana bliskość, natarczywa obecność, nieakceptowana inność... O symbolicznej autokastracji w nienasyconym kole transformacji materii; (7) Nieznośna lepkość bytu. Uścisk, który dopada; (8) Ambiwalencja „okrutnej rozkoszy” wstrętu. Nasycenie jako paradygmat psychopedagogiki wstrętu w dziesięciu otwarciach
pedagogicznych (zakończenie).

Czasopismo: Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
SZLACHECKO-INTELIGENCKI PUNKT WIDZENIA NA POLSKĄ EMIGRACJĘ. PRZYPADEK „KULTURY” PARYSKIEJ

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników badań nad tym, jak szlacheckointeligencki
punkt widzenia przejawia się w definicjach, klasyfikacjach i ocenach emigracji,
tworzonych na łamach paryskiej „Kultury” (1947–2000). Na początku zrekonstruowano na
podstawie literatury historycznej i socjologicznej szlachecko-inteligencki punkt widzenia
przejawiający się m.in. w stawianiu wartości duchowych ponad materialne, poczuciu misji,
postrzeganiu siebie jako odmiennej grupy w ramach szerszego społeczeństwa. Następnie
przedstawiono wybrane elementy szlachecko-inteligenckiego punktu widzenia na emigrację
w tekstach o migracji opublikowanych w paryskiej „Kulturze”. Jest to między innymi:
określanie przynależności do emigracji za pomocą wybranych kategorii pokrewieństwa,
uznaniowość włączenia / wyłączenia pewnych grup na emigracji, postrzeganie emigracji
właściwej (szlachecko-inteligenckiej) jako reprezentantki całej emigracji (całego narodu),
podkreślanie misji i wysokiego kapitału kulturowego jako wyznaczników przynależności do
emigracji właściwej, a także postrzegania wartości materialnych jako przyziemnych i bogacenia
się jako nagannego. W końcowej części artykułu, odwołując się do wyników badań nad
dyskursem migracyjnym prowadzonych przez innych analityków, pokazano, na ile punkt
widzenia inteligencko-szlachecki jest wciąż obecny w dyskursie publicznym o polskiej migracji.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
DZIECKO JAKO PROTAGONISTA MIGRACJI. PRZYKŁAD KRAJU BASKÓW

Przedmiotem artykułu jest analiza sytuacji migracyjnych dzieci w Baskijskiej Wspólnocie
Autonomicznej w odniesieniu do trzech wyodrębnionych grup (dzieci imigrantów
mieszkające w BWA, dzieci imigrantów, które pozostały w kraju pochodzenia, oraz nieletni
migranci bez opieki osób dorosłych). Zarysowana została specyfika relacji poszczególnych
zbiorowości imigranckich ze społeczeństwem przyjmującym a także kondycja języka
baskijskiego i wpływ, jaki ma na nią imigracja.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
CZY ISTNIEJE ZJAWISKO LIFESTYLE MIGRATION DO POLSKI? O BADANIU PRZYCZYN MOBILNOŚCI MIGRANTÓW WEWNĄTRZUNIJNYCH MIESZKAJĄCYCH W RP

Artykuł analizuje zyskującą coraz większą popularność w migrantologii koncepcję
lifestyle migration, czyli migracji jako stylu życia, przedstawiając jej główne założenia
oraz cechy charakterystyczne. Głównym empirycznym celem pracy jest sprawdzenie
użyteczności tej perspektywy teoretycznej do badania mobilności migrantów z państw
UE-15 mieszkających w Polsce. Podstawową metodą badawczą jest analiza pogłębionych
wywiadów z imigrantami z Włoch, Hiszpanii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Austrii
oraz Finlandii pod kątem motywacji przyjazdu i trajektorii migracyjnej. Wyróżnione zostają
cztery główne typy motywacji migracyjnych w badanej grupie. Pierwsza kategoria to
studenci polskich uczelni, drugi typ motywacji to przyjazdy do pracy: najczęstsze przypadki
to ekspaci delegowani do Polski, pracujący w międzynarodowych korporacjach, kolejna
kategoria to migranci mieszkający tu ze względu na małżeństwo i założenie rodziny.
Ostatnia grupa to osoby, w przypadku których mobilność wiąże się przede wszystkim
z dążeniem do samorealizacji, pragnieniem poznania odmiennej kultury lub chęcią odkrycia
kraju przodków, poszukiwaniem ciekawszego i bardziej wartościowego życia. Jednocześnie
jednak wielu migrantów wykracza poza ścisłe kategorie mobilności ekonomicznej, w ramach
łączenia rodzin, edukacyjnej czy mobilności typu lifestyle. W życiu respondentów pojawiały
się okresy, kiedy ich pobyt był motywowany głównie chęcią przygody i wprowadzenia
radykalnej zmiany, ale ci sami rozmówcy w innym okresie życia decydowali się pozostać
w Polsce z przyczyn finansowych lub rodzinnych. Wewnętrzne motywacje do przyjazdu
bądź pozostania w kraju przyjmującym charakteryzują się znaczną dynamiką.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„SPECYFICZNY POLAK W NORMALNEJ FRANCJI”. O POLSKIEJ IMIGRACJI W TEKSTACH FRANCUSKICH BADACZY

W obliczu coraz bardziej komplikującej się sytuacji imigracyjnej we Francji, zwłaszcza
w odniesieniu do ludności wyznania islamskiego, warto postawić pytanie o Polaków
przybywających w zauważalny sposób do tego kraju przynajmniej od XIX wieku.
W powszechnym odczuciu stanowią tam mało wyróżniającą się grupę imigrantów, co
więcej – od wielu lat wpisującą się w model francuskiej integracji. Jednakże tego typu
wyobrażenie nie koresponduje z obrazem imigracji polskiej, który wyłania się z publikacji
naukowych, stanowiących przedmiot dyskusji w artykule. Jak się okazuje, Polacy jawią
się w nich jako grupa nadal „obca”. Dlaczego?
W odpowiedzi zostaną rozwinięte trzy myśli. Po pierwsze teksty francuskich badaczy
poświęcone polskiej migracji ujawniają żywotność francuskiej dominacji politycznej, która
w postkolonialnym kontekście polega na stanowieniu standardów światopoglądowych
wolnych „od hermetycznych ideologii i wszelkich fundamentalizmów”. Po drugie, Polacy od
wieków wpisują się w stereotyp „ubogiego, ale obcego kulturowo sojusznika” politycznego
Francji. Po trzecie, przybysze z Polski zawsze byli klasyfikowani jako wyrazisty przypadek
biednej imigracji zarobkowej.
Artykuł podejmuje zatem refleksję nad zjawiskiem imigracji w kontekście relacji
dominacji polityczno-kulturowej Francji w Europie i na świecie, ale także w odniesieniu
do materii tekstu pisanego naukowego, jako kulturowego i zarazem politycznego narzędzia
konstruowania Innego/Obcego.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
TRZY WYMIARY POLITYKI AZYLOWEJ I BURDEN-SHARING: MIĘDZY OBOWIĄZKIEM A INTERESEM

Polityka azylowa jest kontrowersyjnym tematem, o którym dyskutuje się od ponad
dekady. Rosnąca liczba wniosków o azyl nasuwa pytania dotyczące podziału obowiązków
wobec migrantów, zwanego burden-sharing. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie
trójwymiarowego charakteru polityki azylowej: wymiar polityczny, humanitarny i społecznoekonomiczny.
Ostatni wymiar związany jest z narodowymi programami dotyczącymi
przesiedleń. Opierając się na przykładzie siedmiu państw, autorka ukazuje pewne zmiany
w działaniu państw na podstawie narodowych programów przesiedlania uchodźców. Badanie
pokazuje, iż choć zastosowanie mechanizmu burden-sharing stanowi przykład czystego
dobra społecznego, ponieważ jest efektem wspólnego wysiłku, kolektywnego działania,
którego celem jest ochrona uchodźców i opieka nad nimi, to jednak państwa zrezygnowały
z działania opartego na wspólnej odpowiedzialności, nawet w regionach dotkniętych wojną,
aby działać indywidualnie, kierując się narodowym interesem.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Z FRANCUSKIEJ PERSPEKTYWY – O ZSYŁCE NA SYBERIĘ RUFINA PIOTROWSKIEGO I JEJ EMIGRACYJNYM WYMIARZE

Artykuł ukazuje znaczenie pamiętników Rufina Piotrowskiego w budowaniu emigracyjnej
świadomości II poł. XIX w. na temat prześladowań i zsyłek Polaków na Sybir. Na podstawie
relacji prasowych oraz kolejnych wydań pamiętników próbowano odtworzyć atmosferę
zainteresowania, podniecenia, a nawet skandalu politycznego, do jakiego przyczynił się
ich autor, publikując swoje wspomnienia. Z drugiej strony przeanalizowana została rola
informacyjno-edukacyjna wspomnień, a samego autora próbowano przedstawić jako
nauczyciela nie tylko wychodźczej młodzieży, ale w pewnym sensie – całej Wielkiej
Emigracji. Ukazano znaczenie jego pamiętników w tworzeniu polskiej świadomości
narodowej i budowaniu postaw patriotycznych w drugim pokoleniu emigrantów – uczniów
szkoły polskiej w Paryżu, w większości urodzonych we Francji. Ich autor, wieloletni
profesor słynnej Szkoły Batignolskiej był jednym z największych autorytetów dla uczących
się tam uczniów. Jego wspomnienia wywierały na nich wyjątkowy wpływ: począwszy od
budowania mesjanistycznego obrazu zniewolonej Polski, aż do podejmowania ostatecznych
decyzji o walce z bronią w ręku za jej wolność.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
New Sanctuary Movement – historia i współczesność

Artykuł stanowi wprowadzenie do tematyki związanej z religijno-społecznym ruchem New Sanctuary Movement, który pomaga nieudokumentowanym imigrantom w USA uniknąć deportacji. Chociaż swoją działalność opiera na biblijnym prawie do schronienia na terenie świątyni, to nie wszyscy
chrześcijanie popierają jego istnienie. Tematyka ta jest szczególnie aktualna w czasie prezydentury
Donalda Trumpa, ponieważ ograniczenie dotacji ze środków federalnych na tzw. sanctuary cities,
czyli stany, hrabstwa lub miasta należące do New Sanctuary Movement było kluczowym punktem
jego programu wyborczego „Make America Great Again”. Działalność New Sanctuary Movement
została analizowana w kontekście koncepcji obywatelskiego nieposłuszeństwa.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Mobilność międzynarodowa Polek na przestrzeni wieków. W odkrywaniu sprawstwa

Artykuł stanowi przegląd zagadnień badawczych w obszarze studiów nad migracjami kobiet ze
szczególnym uwzględnieniem mobilności Polek. Charakteryzujemy stopniową zmianę paradygmatu, która doprowadziła do zaobserwowania odmienności migracji kobiet i mężczyzn oraz uznania
w związku z tym, że płeć jest niezwykle ważną zmienną niezbędną przy ich analizowaniu i wyjaśnianiu. Naszym celem jest również przedstawienie mobilności Polek w perspektywie historycznej, jak
i zarysowanie współczesnych trendów w polskich studiach migracyjnych. Poszukujemy siły i sprawczości migrantek, ich determinacji w zmianie życia nie tylko dla siebie, ale i rodzin, uwzględniając
złożony ekonomiczno-społeczny kontekst globalny i krajowy. Inspiracją do przygotowania tekstu
w takiej perspektywie, jak i całego tomu była 100. rocznica uzyskania przez Polki praw wyborczych.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Migracje wielokrotne w Europie: polscy migranci w Wielkiej Brytanii, Holandii, Irlandii i Niemczech

Tradycyjnie badania nad migracjami dotyczyły jednokierunkowych przepływów ludności z kraju pochodzenia do poszczególnych krajów pobytu. Niewiele badań wybiegało poza te ramy, głównie
z powodu ograniczonego dostępu do danych. Celem tego artykułu jest szersza analiza, odnosząca
się do migracji wielokrotnych, to jest sekwencji migracji, powrotów i powtórnej migracji, w szczególności do kolejnych krajów docelowych. Jest to możliwe na podstawie danych pochodzących
z sondażu Narodowego Banku Polskiego na temat polskich migrantów mieszkających w Wielkiej
Brytanii, Holandii, Irlandii oraz Niemczech w 2016 roku. Analizując wyniki tego sondażu szacujemy,
że migranci wielokrotni stanowią około 11% wszystkich polskich migrantów. Porównujemy profil
polskich migrantów wielokrotnych z profilem pozostałych migrantów oraz dokonujemy porównań
wewnątrz grupy migrantów wielokrotnych. Odnajdujemy pewne podobieństwa pomiędzy profilami migrantów wielokrotnych w czterech krajach. Równocześnie wskazujemy jednak, że nie jest togrupa jednorodna, prawdopodobnie ze względu na zróżnicowane mechanizmy selekcji do różnych
krajów docelowych. Ponadto przedstawiamy kierunki geograficzne migracji wielokrotnych Polaków
oraz wskazujemy na dominującą rolę krajów Unii Europejskiej dla tych migracji.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
OSIADŁY TADŻYK VS. KOCZOWNICZY UZBEK. OSIADŁOŚĆ JAKO WARTOŚĆ W TADŻYCKIEJ IDEOLOGII NARODOWEJ

We współczesnym Tadżykistanie, który jako państwo jest kontynuatorem Tadżyckiej
Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, osiadłość stała się naczelną wartością i głównym
elementem tadżyckości. Tadżyccy politycy, zarówno z partii rządzącej, jak i związani
z opozycją, a także tadżyccy historycy i publicyści starają się stworzyć wrażenie, że
Tadżycy są jedynym narodem Azji Środkowej o tradycjach wyłącznie osiadłych, co ma
jednocześnie wykazać, że ich przodkowie pojawili się w regionie znacznie wcześniej niż
przodkowie mieszkańców sąsiednich państw, w szczególności Uzbecy. Przypisanie Uzbekom
domniemanej koczowniczej przeszłości ma zdyskredytować ich dorobek kulturowy przez
ukazanie, że w istocie wszystko, co wartościowe we współczesnej kulturze Uzbekistanu,
pochodzi od etnicznych Tadżyków, mieszkających – dziś i w przeszłości – na terytorium
obejmującym obszar dzisiejszego państwa uzbeckiego. Omawiając kategorię osiadłości,
autorka pokazuje, jak współczesna polityka narodotwórcza w Tadżykistanie odwołuje się do
odziedziczonych po czasach radzieckich esencjalistycznych schematów rozumienia narodu.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
EKSPATRIACJA T RADYCYJNA I SAMOINICJOWANA JAKO FORMY MIGRACJI TRANSNARODOWEJ

Artykuł traktuje o interdyscyplinarnym podejściu do analizy migracji, by na tle różnych
koncepcji i modeli podejmowanych w studiach migracyjnych umiejscowić problematykę
ekspatriacji tradycyjnej i samoinicjowanej, która jest przedmiotem badań nauk o zarządzaniu.
Różnorodność perspektyw badawczych, dotyczących przemieszczeń międzynarodowych
podejmowanych w dziedzinie nauk społecznych (np. demografia, nauki polityczne,
socjologia) oraz w dziedzinie nauk ekonomicznych (np. nauki o zarządzaniu, subdyscyplina:
międzynarodowe zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie międzykulturowe) skłania
do podejmowania wspólnych przedsięwzięć naukowo-badawczych przez naukowców
reprezentujących obie dziedziny obszaru nauk społecznych. Celem tego artykułu jest
zaprezentowanie rożnych podejść do definiowania migranta, ekspatrianta tradycyjnego
i samoinicjowanego w naukach społecznych i ekonomicznych, by na tym tle zainicjować
interdyscyplinarną współpracę w zakresie terminologii, teorii i koncepcji międzynarodowych
przemieszczeń pracowników.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kanada – nowy kierunek emigracji Portugalczyków w II połowie XX wieku

W 2011 roku w Kanadzie mieszkało około 250 tysięcy osób czysto portugalskiego pochodzenia
i prawie 180 tysięcy o korzeniach częściowo portugalskich. Pierwsza grupa emigrantów
portugalskich dotarła do Kanady w 1953 roku, początkując tym samym niemal pół wieku dość
licznego osadnictwa Portugalczyków w tym kraju. W ciągu kolejnych dekad Portugalczycy migrowali
do Kanady w ponad 95% w ramach sponsoringu rodzinnego, sąsiedzkiego czy udzielanego
bliższym i dalszym znajomym. W efekcie kolejne grupy emigrantów portugalskich miały
bardzo zbliżone do siebie charakterystyki: niemal zupełny brak wykształcenia, brak jakiegokolwiek
przygotowania zawodowego, znajomość jedynie rodzimego języka. Diaspora portugalska
w Kanadzie wywodzi się przede wszystkim z Azorów. Do dziś ponad 65% portugalskiej grupy
etnicznej to pierwsze lub kolejne pokolenia emigrantów z tych wysp. Portugalska grupa etniczna
jest zaliczana przez badaczy do grup w trakcie przekształceń, choć niemal wszyscy przyznają,
że są to procesy spóźnione w stosunku do innych zbiorowości etnicznych. Powodów takiego
stanu jest wiele, wśród nich najważniejsze to: dominacja pierwszej generacji, która de facto nie
posiada żadnego wykształcenia i dodatkowo nie ma nawyków edukacyjnych; socjalizacja większości
emigrantów w czasach reżimu Salazara, skutkująca między innymi brakiem samodzielności;
wewnętrzne rozbicie grupy jako efekt relacji wywiezionych z Europy, w tym poczucie
marginalizowania pochodzącej z Azorów większości przez grupę z Portugalii kontynentalnej.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Pierogi z fiżonem. Praktyki jedzeniowe i tożsamość Brazylijczyków polskiego pochodzenia w południowobrazylijskiej wsi

Celem tego artykułu jest analiza codziennych i świątecznych praktyk jedzeniowych
potomków imigrantów polskich w Brazylii w kontekście ich tożsamości zbiorowych
i indywidualnych. Badania były prowadzone metodą obserwacji uczestniczącej, autorka prowadziła
również wywiady formalne i nieformalne, a także obserwowała aktywność Brazylijczyków
polskiego pochodzenia w internecie (Facebook, blogosfera). Autorka skupia uwagę przede
wszystkim na jednym produkcie: pierogach, które są uważane za „typowe jedzenie” potomków
Polaków. Pokazuje, jak pierogi, jako danie łatwe do przygotowania, pożywne i tanie, są reprodukowane
w społeczności polonijnej w przestrzeni domowej i publicznej, stając się częścią programu
kulturowego diaspory podczas różnego rodzaju świąt i festiwali.
Argumentuje, że pierogi, podobnie jak inne produkty uważane za „typowe”, są podatne na
patrymonializację, ponieważ stoją w centrum tożsamości diaspory. Jednocześnie proponuje wyjście
poza perspektywę etniczną i narodową i pokazanie, że zwyczaje jedzeniowe stanowią element
tożsamości wiejskiej, środkowo-europejskiej, wspólnej z potomkami Ukraińców czy emigrantów
z Pomorza Zachodniego, związanej z podobnym trybem życia i sposobem gospodarowania.

Czasopismo: Studia Migracyjne - Przegląd Polonijny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o kulturze i religii, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne