rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przegląd narzędzi do badania kontekstu rozwoju dzieci do lat trzech

Artykuł jest syntezą krytycznego przeglądu literatury, którego celem było ustalenie, w jaki sposób badano dotąd warunki do rozwoju autonomii i samokontroli tworzone dzieciom w okresie 2.–3. roku życia wychowującym się w środowisku domowym i instytucjonalnym. Przegląd obejmował głównie druki zwarte i czasopisma naukowe z lat 2000–2014, znajdujące się m.in. na listach czasopism punktowanych MNiSW oraz w bazach Ebsco i Biblioteki Narodowej. W artykule przedstawiono sześć narzędzi: jedno opracowane w Polsce i pięć pochodzących ze Stanów Zjednoczonych. Scharakteryzowano teoretyczne założenia, na podstawie których zostały one zbudowane, badane wymiary i przykładowe wskaźniki oraz wartości psychometryczne skal. Przedstawiono te ich wymiary i wskaźniki, które można wykorzystać do diagnozy warunków rozwoju autonomii i samokontroli tworzonych dzieciom przez dorosłych. Teoretyczną podstawą tej analizy i interpretacji jest społeczna psychologia rozwoju oraz społeczna psychologia środowiskowa.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Samodzielność w świetle koncepcji osobowości autorskiej – perspektywa edukacyjna

W artykule przyjmuję, że samodzielność w aktualnej sytuacji społecznej człowieka staje się coraz bardziej ważną, a wręcz już niezbędną jego cechą. Rozwijanie samodzielności to trudne i całożyciowe zadanie. Ważnym czynnikiem w jego realizacji są procesy edukacji. Jednak analizy i badania praktyk edukacyjnych w tym zakresie wskazują, że często (zbyt często!) działania nauczycieli nie sprzyjają rozwijaniu tej cechy osobowości ucznia, a nawet przeciwdziałają jej ujawnianiu i rozwijaniu, jak też ją blokują, czy wręcz oduczają samodzielności. 
Możliwości i warunków zmiany tej sytuacji upatruję w procesach konstruowania i dekonstruowania świadomości zawodowej nauczycieli, przebiegających pod wpływem refleksyjnego odnoszenia teorii do swoich działań zawodowych. Przyjmuję, że w tym zakresie szczególnie wartościowa może być teoria osobowości autorskiej Kazimierza Obuchowskiego. Znajduję w niej niezwykle wyraźne i mocne uzasadnienie wartości samodzielności, możliwości, mechanizmów i warunków jej rozwijania w procesach edukacji.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wpływ oceny koleżeńskiej na lęk przed pisaniem u studentów

Lęk językowy jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na umiejętność komunikowania się w języku obcym. Poprzez dobór odpowiednich technik i sposobów nauczania nauczyciel może podjąć próbę wyeliminowania lub obniżenia poczucia lęku. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki przeprowadzonego na dwóch grupach studentów quasi-eksperymentu, którego głównym celem było określenie związku między zastosowaniem oceniania koleżeńskiego a poziomem lęku przed pisaniem w języku angielskim. Podstawą pomiaru poziomu lęku przed pisaniem był kwestionariusz składający się z pytań otwartych i zamkniętych. Wyniki badania wykazały, że wprowadzenie oceniania koleżeńskiego na zajęciach przyczyniło się do obniżenia poziomu lęku przed pisaniem. Co więcej, studenci wyrazili pozytywne opinie na temat nowego podejścia do udzielania informacji zwrotnej o swoich pracach pisemnych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Współczesna dronosfera. Socjalizacja i uczenie się w globalnej „kulturze czujników”

W artykule autorzy dokonują analizy współczesnej dronosfery i figury drona w kontekście wyłaniającej się logiki wszechobecnego nadzoru i „kultury czujników”. Argumentacja zaprezentowana w artykule nie dotyczy wyłącznie dronów jako maszyn, ale dronizacji jako procesu rozwoju wszechobecnych, stale czuwających, połączonych siecią, sensorów, zaprojektowanych z myślą o automatycznym gromadzeniu i przetwarzaniu danych oraz generowaniu przez system automatycznych odpowiedzi. Analizujmy społeczne implikacje procesów dronizacji w wielu sferach społecznej praktyki, w sferze codziennych interakcji, w nauczaniu, rozrywce, socjalizacji i kształtowaniu się tożsamości. W artykule podejmowany jest również problem zmilitaryzowanej racjonalności właściwej globalizacji, codzienności i współczesnej kulturze. 
 

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
O granicach andragogiki i granicach w andragogice

Przejście od nauczania do uczenia się w edukacji dorosłych można traktować jako paradygmatyczną zmianę. Jej następstwem jest restrukturyzacja pola badań andragogiki. Uczenie się ludzi dorosłych „wymyka się” z instytucjonalnego układu „nauczyciel–uczeń”, przyjmuje charakter nieformalny i sytuuje się w rozlicznych praktykach kulturowych społeczeństwa wiedzy. Andragodzy amerykańscy nazywają je pedagogią publiczną. Autor artykułu stara się ustalić przyczyny zmian zachodzących w edukacji dorosłych i analizuje ich epistemologiczne konsekwencje dla andragogiki jako dyscypliny naukowej. Szczególną uwagę zwraca na możliwości interdyscyplinarnej kooperacji, jakie na skutek poszerzania się pola badań otwierają się obecnie przed badaczami edukacji dorosłych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Odmowa teraźniejszości, czyli o odobywatelnianiu dzieci i udziecinnianiu obywateli

Celem artykułu jest analiza i krytyka kompetencyjnego modelu edukacji obywatelskiej i społeczeństwa obywatelskiego, w świetle szerszej dekonstrukcji i krytyki paradygmatu rozwojowego, w której model kompetencyjny jest ulokowany. Pokazuję, w jaki sposób i z jakimi konsekwencjami wiąże się przyjmowane w naukowym i potocznym dyskursie założenie, że do życia w społeczeństwie demokratycznym wymagane jest specjalne przygotowanie obywateli. Jednym z jego efektów jest zjawisko, które w oparciu o literaturę przedmiotu nazywam „odmową teraźniejszości”. Oznacza ono odmowę uznania podmiotowości politycznej aktorom społecznym, a więc uznania ich zdolności do aktualnej politycznej partycypacji. Za G. Biestą i J. Rancière’em, pokazuję, że zjawisko to wiąże się z rodzajem pedagogicznej fikcji myślenia rozwojowego, w ramach którego obywatelskość rozumiana jest jako stan lokowany w przyszłości, a więc jako rezultat odpowiedniej i odpowiednio sterowanej ścieżki edukacyjnej. Przy czym zjawisko to odnoszone jest nie tylko do jednostek, które poddane są, z racji wieku, formalnej i obligatoryjnej edukacji obywatelskiej, ale również do szerszego społeczeństwa, które zgodnie z charakterystyczną dla paradygmatu rozwojowego logiką pedagogizacji, podlega znaczeniowemu przemieszczeniu, a tym samym zamieniane jest w rodzaj szkoły, z właściwym jej hierarchicznym podziałem: na uczniów i nauczycieli. W tak ustrukturowanej, symbolicznej konstrukcji paradygmatu rozwojowego dzieci podlegają mechanizmowi odobywatelniania, dorośli natomiast udziecinnianiu i infantylizacji. Charakterystyczne dla perspektywy rozwojowej myślenie o demokracji i społeczeństwie obywatelskim staje się tym samym odmianą elitarystycznej i genetycznie antydemokratycznej racjonalności oraz kolejną formą wytwarzania hierarchicznej społecznej stratyfikacji.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Znaczenie kategorii „zagrożenie stereotypem” dla procesu nauczania i uczenia się

Zagrożenie stereotypem może dotyczyć wszystkich uczniów, którzy należą do stygmatyzowanych grup określanych mianem mało zdolnych. Niepokój związany z perspektywą potwierdzania negatywnego stereotypu jest istotnym czynnikiem pogarszającym wykonanie zadań przez osoby nim objęte. Zjawisko to stanowi szczególne zagrożenie dla dzieci i młodzieży, są one bowiem bardziej podatne na jego wpływ, a ulegając stereotypowi niskich zdolności, osiągają gorsze wyniki w procesie edukacji. W artykule zagrożenie stereotypem zostało przedstawione w kontekście teorii atrybucji B. Weinera. Jego celem jest lepsze zrozumienia możliwych mechanizmów występujących w procesie samooceny jednostki. Przedmiotem rozważań są także czynniki redukujące zagrożenie stereotypem związane ze zmianą postrzegania inteligencji i zdolności jako cech wrodzonych, a także czynniki środowiskowe mogące stanowić źródło dodatkowego wsparcia. Wnioski z dokonanej analizy mogą być pomocne w pracy z uczniami zagrożonymi stereotypem, a tym samym przyczynić się do zwiększania ich szans na sukces szkolny.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Cechy osobowości młodych twórców podejmujących próby literackie

W psychologii prowadzone są nieliczne badania dotyczące twórczości literackiej i osób uzdolnionych w tej dziedzinie. Badania zaprezentowane w niniejszym artykule podejmują to zagadnienie. Celem badań było odnalezienie cech osobowości charakteryzujących młode osoby podejmujące działania twórcze w dziedzinie literatury. Wykorzystano w tym celu metody kwestionariuszowe – Listę Przymiotnikową ACL oraz Kwestionariusz Twórczego Zachowania KANH. Badaniami objęto uczniów klas licealnych z obszaru województwa lubelskiego. Uzyskane dane poddano eksploracyjnej analizie czynnikowej. Przyjętym modelem teoretycznym był trójczynnikowy model osobowości twórczej E. Nęcki. Uzyskane wyniki stanowią empiryczne potwierdzenie jego zasadności. Wykazano, że młodzi twórcy literatury opisują się poprzez cztery czynniki: perfekcjonizm, narcyzm, ekstrawersję oraz zaniżoną samoocenę. W strukturze osobowości grupy porównawczej, którą stanowiła młodzież działająca twórczo w innych dziedzinach artystycznych, wyodrębniono trzy cechy: konformizm towarzyski, tendencję do wywierania wpływu na innych oraz poszukiwanie doznań. Czynnikiem charakterystycznym jedynie dla młodych twórców literatury jest niska samoocena, co znajduje potwierdzenie w badaniach dorosłych pisarzy i poetów.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Kiedy gender straszy? Przedstawianie dziecka podczas aktywności typowych lub nietypowych dla własnej płci a poziom akceptacji edukacji równościowej wśród nauczycielek

Programy edukacji równościowej, których celem jest uwrażliwianie na negatywne konsekwencje stereotypizacji płciowej i przeciwdziałanie im w obszarze edukacji, wydają się budzić wiele kontrowersji. Mogą być one związane z oporem wobec przedstawiania dzieci w nietypowych dla swojej płci rolach i aktywnościach, a także brakiem tolerancji dla przejawiania przez nie zachowań czy preferencji niestereotypowych płciowo. Autorki badania weryfikowały założenia odnośnie do wpływu prezentowanej sylwetki dziecka w typowych lub nietypowych dla swojej płci aktywnościach na poziom akceptacji edukacji równościowej wśród nauczycielek. Rezultaty przeprowadzonego badania wykazały, że poziom akceptacji w grupie przebadanych nauczycielek różnił się w zależności od tego, z jakim materiałem się stykały. Wyniki badania mogą posłużyć jako wskazówka zarówno przy projektowaniu i wdrażaniu programów edukacji równościowej, jak i w kontekście szerzej zakrojonych działań na rzecz oswajania opinii publicznej z problematyką gender i edukacji równościowej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Wartość świata przyrody w opinii młodych mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej

W niniejszym artykule podejmowane są zagadnienia z zakresu ekofilozofii oraz etyki środowiskowej. W pierwszej części pracy dokonano teoretycznej analizy relacji, jaka wiąże człowieka z przyrodą, a także oceny moralnej działań podejmowanych przez członków społeczeństw i ich wpływu na stan środowiska naturalnego. Wyróżnione zostały również główne koncepcje zarówno ekofilozofii (biocentryzm, antropocentryzm i umiarkowany antropocentryzm) jak i etyki środowiskowej (biocentryzm, antropocentryzm i holizm). Druga część artykułu zawiera analizę danych, jakie zostały zebrane podczas badań socjologicznych zrealizowanych w 2015 roku wśród polskich, słowackich i ukraińskich studentów. W wyniku przeprowadzonych badań można stwierdzić, że respondenci na ogół zdawali sobie sprawę z istniejących w ich społeczeństwach „wartości ekologicznych”. Może o tym świadczyć fakt, iż badani opowiadali się za nadaniem przyrodzie statusu moralnego, choć jednocześnie wykazywali oni tendencję do instrumentalnego jej traktowania. Niewątpliwie przeprowadzone badania uświadomiły jednak respondentom istnienie alternatywnego systemu wartości, który z powodzeniem może być również odnoszony do środowiska przyrodniczego.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
O teoretyzowaniu danych biograficznych. Przypadek studentów nietradycyjnych

Artykuł przedstawia metodologię teoretyzowania, tzn. sposób, w jaki możemy zdobyć wiedzę o przeszkodach i kryzysach nietradycyjnych studentów podczas uczenia się i pracy z ich biografiami. Często podpieramy się teorią, stawiając pytania i analizując wyniki naszych badań, ale rzadko wiemy, jak wysnuwać teorie na podstawie naszych własnych danych. Ten artykuł analizuje proces teoretyzowania na podstawie przykładów z naszych badań przeprowadzonych wśród studentów w Szwecji. Zapoznając się z pracą nad biografią, w którą studenci byli zaangażowani, można zrozumieć procesy kształtowania się i transformacji ich tożsamości. Przedstawiamy nasze refleksje nad teoretyzowaniem i budowaniem teorii, a następnie na podstawie przykładu historii studenta kreślimy proces pracy nad własną biografią w celu pokazania etapów analizy, która prowadzi nas do teorii. Wierząc, że każdy może się nauczyć procesu teoretyzowania prezentujemy również sposób, w jaki nasza teoria mogłaby być wykorzystana w dalszych badaniach życia dorosłych.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Metodologiczny Hyde Park i kryzys badacza. Kulisy badań inspirowanych sztuką i performansem

Artykuł podejmuje refleksję nad współczesnymi jakościowymi praktyki badawczymi, które tworzone są w warunkach autonomii, otwartości i różnorodności poznawczej. Wprowadzona metafora „metodologicznego Hyde Parku” oznacza bowiem swobodne i nieograniczone „wyrażanie i poruszanie się” badacza w toku realizowanych badań, prowadzące do tworzenia kreatywnych projektów badawczych. Urzeczywistnianie tego typu projektów wiąże się z powstawaniem nowych i nierozpoznanych dotąd obszarów uczenia się badacza. Refleksja nad tą aktywnością może koncentrować się na następujących pytaniach: Jakie nowe role pełni współczesny badacz? W jakich sytuacjach, okolicznościach uczy się tych ról? Jaka wiedza, umiejętności i doświadczenie wymagane są do realizacji tych ról? Podejmując próbę odpowiedzi na te pytania, skupiłam się na dwóch zrealizowanych projektach badawczych dotyczących tematyki macierzyństwa. Oba zbudowane są na podejściach inspirowanych sztuką, m.in. przez wzgląd na wykorzystanie etiud filmowych jako narzędzia komunikowania wyników z badań. Ważną orientacją badawczą jest także auto/etnografia performatywna.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Specyfika psychologicznej interpretacji tekstu pisanego: przegląd badań

W artykule dokonano przeglądu wybranych badań psychologicznych, w których jako źródło danych wykorzystano teksty pisane, w tym dokumenty osobiste. Scharakteryzowane zostały procedury badawcze i rezultaty w ramach dwóch podejść: ilościowego i jakościowego. Rezultaty badań ilościowych zostały wybrane pod kątem ich przydatności dla interpretacji tekstu (zależności między formą wypowiedzi a stanem psychicznym lub trwałą dyspozycją psychiczną) ukierunkowanej na osobę narratora. W ramach podejścia jakościowego przedstawione zostały badania dotyczące ustalania znaczeń (sensów) podmiotowych konstytuujących tożsamość osobistą (narracyjną lub dialogową) lub sens życia. Punktem wyjścia są klasyczne badania biograficzne Ch. Buehler, następnie omówione są psychologiczne badania dzienników z getta, wybrane strategie i ustalenia w ramach ponad 20-letnich badań nad tożsamością narracyjną w ujęciu D. McAdamsa oraz badanie wykorzystujące teorię dialogowego Ja H. Hermansa w klinicznej psychologii stosowanej.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Współczesny uniwersytet w potocznych doświadczeniach studentów

Współczesny uniwersytet przechodzi głębokie zmiany. Pod wpływem globalnych tendencji zmienia się uniwersyteckie środowisko edukacyjne oraz atmosfera studiowania. Czynniki te wywierają znaczący wpływ na studentów, którzy doświadczają zamierzonych i niezamierzonych ich skutków. Celem artykułu jest pokazanie, jak studenci, którzy są zanurzeni w codzienność akademickiego życia, rozpoznają konsekwencje związane z pobytem na współczesnym uniwersytecie oraz czynniki je generujące. Przedstawione wyniki z analizy ich swobodnych wypowiedzi odnoszą się do trzech wybranych aspektów, tj.: funkcjonowania współczesnego uniwersytetu jako instytucji społecznej, relacji studentów z nauczycielami akademickim i rówieśnikami.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Różnice osiągnięć dziewcząt i chłopców w rozwiązywaniu zadań matematycznych

W dotychczasowych badaniach dotyczących różnic w osiągnięciach dziewcząt i chłopców w te-stach matematycznych w niewielkim stopniu skupiano się na narzędziach badawczych. Wiadomojednak, że typowość zadania, dział matematyki, której ono dotyczy, a także forma jego udostępnienia mogą mieć wpływ na poziom jego rozwiązania. Dlatego postanowiłam sprawdzić, w jakim stopniu uwidaczniają się różnice w osiągnięciach dziewcząt i chłopców w rozwiązywaniu zadań matematycznych udostępnionych im w wersji papierowej i komputerowej. Z przeprowadzonych przeze mniebadań własnych wynika, że: 1) w przypadku zadań w wersji komputerowej chłopcy uzyskali znacznie wyższe wyniki niż dziewczęta, natomiast w przypadku zadań w wersji papierowej różnice te były statystycznie nieistotne; 2) w przypadku zadań w wersji komputerowej, pomimo że dziewczęta czę-ściej niż chłopcy podejmowały próby ich rozwiązywania, to wykazywały się nieco większą bezradnością wobec eksperymentowania na ekranie komputera, obawą przed nim lub nawet niechęcią doniego; 3) różnice między wynikami dziewcząt i chłopców uzależnione są od fabuły zadania i od tego,jakie działania należy podjąć, aby je rozwiązać.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Tendencje nihilistyczne w pedagogice ogólnej

Dominującą metanarracją w obrażonej na wielkie metanarracje kulturze „ponowoczesnej” po-zostaje opowieść o zmęczeniu poszukiwaniem prawdy uniwersalnej, o pogodzeniu się z niewspółmiernością perspektyw i wielością światopoglądów oraz o uznaniu interpretacji jako naszego właściwego sposobu doświadczania rzeczywistości. Któż dziś zechciałby spierać się o wartości – tymbardziej w erze panowania tolerancji i politycznej poprawności, gdy gościnność i „pedagogikę azylu” ogłoszono warunkiem wstępnym i niezbędnym integracji społecznej w nader beztrosko zakładanym modelu „pluralizmu kulturowego”? (zob.: Włodarczyk 2009). Zgoda, właśnie fakty nie istnieją,tylko interpretacje (gerade Thatsachen giebt es nicht, nur Interpretationen) – jak pierwszy powie-dział F. Nietzsche (1995, s. 211; 1988, s. 315). Interpretacja jest naszym sposobem bycia – przypisywaniem sensu temu, co jest. Ale czy oznacza to, że wszystkie interpretacje, tj. wszystkie opisyświata i wszystkie prawdy, wszystkie wyznawane wartości, są sobie równe? Czy nie ma żadnychkryteriów ich oceny? Esej stara się udzielić odpowiedzi na te pytania. Jest też próbą rozliczenia sięz nurtem hermeneutycznym w pedagogice, w którym tendencje sceptyczno-relatywistyczne wychodzą na plan pierwszy i kulminują w postawie zabarwionej nihilizmem.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Krótka historia terminu conscientização i o tym, jak Paulo Freire je porzucił

Artykuł ten koncentruje się na kluczowej dla emancypacyjnej pedagogii P. Freirego kategorii conscientização. Z jednej strony pojęcie to należało do rdzenia Freirowskiej filozofii wychowania, z drugiej zaś zaistniały ważne powody, dla których P. Freire zrezygnował z jego użycia. Zdaniem P. Freirego pojęcie conscientização było nadużywane lub używane w sposób naiwny bądź wręcz reakcyjny. W celu zrekonstruowania powodów rezygnacji P. Freirego z pojęcia conscientização artykuł ten zawiera analizę dwóch jego tekstów wyznaczających granicę użycia omawianego pojęcia. Kontekstem tego artykułu jest neoliberalna hegemonia w dyskursie edukacyjnym, społeczeństwo i gospodarka oparte na wiedzy, a także uznanie warstw ludowych w edukacyjnym procesie emancypacyjnym.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Partycypacyjne badania dzieci jako proces emancypacyjny

Problematyka podjęta w niniejszym tekście skupiona jest na partycypacyjnych badaniach prowadzonych przez dzieci. Zyskują one popularność w ostatnim czasie jako kolejny sposób podejścia do badań dzieciństwa, po badaniach na dzieciach, badaniach nad dziećmi i badaniach z dziećmi. W artykule przedstawiono genezę uczestniczących praktyk badawczych, przybliżono ich specyfikę oraz opisano procedurę badań prowadzonych przez dzieci. Kolejną podjętą kwestią są rozterki etyczne i metodologiczne towarzyszące partycypacyjnym badaniom dzieci. W końcowej części rozważań wskazano na korzyści doświadczane przez dzieci prowadzące badania, składające się na kompetencje sprzyjające partycypacji obywatelskiej młodych badaczy, teraz i w przyszłości.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Protestujące dzieci

Celem tego artykułu jest opisanie składowych normalizacji publicznego sprzeciwu dzieci w kontekście ich udziału w skutecznym proteście przeciwko likwidacji placówki oświatowej. Przyglądanie się temu, jakie zachowania dzieci w relacji z władzą publiczną mają współcześnie miejsce, zaczynamy od pokazania ram prawnych, które legitymizują udział dzieci w polityce. Następnie wskazujemy na szereg historycznych przykładów kolektywnego udziału dzieci w próbach przeprowadzenia zmian społecznych. Wraz z głosami krytyki i dyskusjami teoretyków demokracji i pedagogiki, przypadki te wytyczają pewną granicę pola możliwości przeprowadzenia protestu z udziałem dzieci. Analiza gdańskiego przypadku protestujących dzieci przeprowadzona została na podstawie materiałów wideo i uwzględniła wysiłki dorosłych włożone w uregulowanie przebiegu wydarzeń. W rezultacie dowiadujemy się, że protestującym dzieciom towarzyszyć może pewna emancypacyjna, choć uprzedmiotawiająca je narracja, ale ich osobisty udział w protestach i głos sprzeciwu mają moc delegitymizacji publicznego dialogu.

Czasopismo: Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika