rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nowe techniki w badaniach morskich ekosystemów polarnych

Ogrom i wielowymiarowość oceanów sprawiają, iż dokładne i bezpośrednie ich obserwacje są wielkim wyzwaniem naukowym. Jednakże dynamiczny rozwój współczesnej oceanografii, dzięki ciągle rozwijającej się technice i jej nowych zastosowaniach, otwiera nowe możliwości i perspektywy poznania. W ostatnich dekadach oczy całego świata skierowane są ku strefom podbiegunowym, gdzie globalne zmiany zachodzą najintensywniej. Wyprawa polarna to olbrzymie i skomplikowane przedsięwzięcie stwarzające szereg wyzwań, poczynając od trudności z dostępem do miejsca badań jak i związanych z tym wysokich kosztów logistycznych. Podjęcie takiego wyzwania daje jednak ogromną dozę satysfakcji, ponieważ niemal wszystko, co wiąże się z tego typu badaniami nosi znamię odkrycia. Nowe techniki obserwacyjne znacznie przyspieszają dotychczasową, czasochłonną pracę naukowców. Umożliwiają dokładne zbadanie nawet najdrobniejszych organizmów, a także oszacowanie zasobów życia morskiego dzięki zastosowaniu metod akustycznych i optycznych oraz rozpoznanie tysięcy gatunków, także z wykorzystaniem metod molekularnych. Coraz dłużej i głębiej udaje się nurkom penetrować akweny morskie. Możemy także zajrzeć w miejsca do tej pory niedostępne dla człowieka dzięki najnowszym osiągnięciom techniki, takim jak specjalistyczne kamery i roboty podwodne. Ponadto zastosowanie obserwacji satelitarnych umożliwia śledzenie migracji zwierząt oraz obserwację wielkoskalowych procesów na powierzchni morza. Dynamika oceanu, na którą składa się ogromna ilość procesów, sprawiły, iż interdyscyplinarność to hasło przewodnie dla przyszłości badań oceanograficznych. Od naukowców prowadzących badania w rejonach polarnych oczekuje się aby przedstawili pełny obraz stanu oraz zmian tamtejszych ekosystemów. Dzięki szerokiemu stosowaniu nowych technik obserwacyjnych są oni coraz bliżej wypełnienia tego zadania.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Nowe zadania nauczyciela wychowania przedszkolnego  we współczesnej polityce oświatowej państwa polskiego

W niniejszym artykule przedstawione zostały zadania, jakie ma do zrealizowania po zmianach przepisów prawa od roku szkolnego 2018/2019 nauczyciel wychowania przedszkolnego. Autorka ukazuje konkretne zadania i obowiązki nauczycieli, które wynikają z obowiązujących przepisów prawa oświatowego w Polsce. Niezmiernie istotnym elementem jest odwoływanie się do konkretnych zapisów zawartych w ustawach i rozporządzeniach, które nakładają na nauczyciela określone zadania wynikające z polityki oświatowej państwa.

Czasopismo: Facta Simonidis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Zmiany środowiskowe i biotyczne na pograniczu paleozoiku i mezozoiku południowego Spitsbergenu

Obserwowany na pograniczu permu i triasu globalny kryzys ekologiczny doprowadził do całkowitej przebudowy biosfery, co znajduje swoje odzwierciedlenie w zapisie kopalnym. Przeprowadzone badania pozwoliły lepiej zrozumieć warunki i przebieg sedymentacji w oparciu o analizę paleoekologiczną skamieniałości oraz analizę wybranych aspektów geochemii permo-triasowych utworów na południowym Spitsbergenie. Zespoły skamieniałości, a także porównanie zapisu izotopowego w zachowanych okazach kopalnej fauny pozwoliło stwierdzić, że w badanych odsłonięciach obserwujemy tendencję zmian od stosunkowo ciepłego, niezbyt głębokiego morza szelfowego, do wyraźnie chłodniejszego zbiornika o charakterze pełnomorskim, co było połączone ze zmianą pozycji paleogeograficznej badanego obszaru w kierunku coraz wyższych północnych paleoszerokości. Zbadanie zmian składu izotopowego tlenu i węgla wapiennych muszli ramienionogów z permu pozwoliło zaobserwować sezonowość zmian środowiskowych, potwierdzających położenie archipelagu Svalbard w strefie umiarkowanych paleoszerokości, a więc w obrębie platformy węglanowej u północnych wybrzeży superkontynentu Pangea. Warunki paleośrodowiskowe po wielkim wymieraniu, które odbyło się w późnym permie, zostały zinterpretowane dzięki analizie składu izotopowego fosforanowych zębów ryb z wczesnego triasu. Prowadzone na Spitsbergenie badania stanowią znaczący wkład w zrozumienie historii Ziemi w okresie największego kryzysu biotycznego na pograniczu er paleozoicznej i mezozoicznej.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Архіви української політичної еміграції в Польщі

Artykuł jest analizą zawartości i losów archiwalnych zbiorów ukraińskiej emigracji politycznej w Polsce w okresie międzywojennym. W tracie badań ustalono, że po walkach o niepodległość Ukrainy w latach 1917–1921 cenne archiwa polityczne i wojskowe zostały przewiezione do Polski, gdzie były przechowywane w ośrodkach utworzonych przez Rząd Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie: w Tarnowie, Częstochowie oraz częściowo w Warszawie. W czasie okupacji hitlerowskiej archiwum Ukraińskiej Republiki Ludowej zostało przeniesione do Krakowa, a później przejęte przez tajne służby radzieckie i wywiezione do ZSRR, gdzie zostały opracowane i są przechowywane w archiwach służb specjalnych. Jednocześnie cenne dokumenty dotyczące działalności ukraińskiej emigracji politycznej i stosunków polsko-ukraińskich, w szczególności relacji S. Petlury z J. Piłsudskim, są przechowywane w polskich instytucjach, przede wszystkim – Archiwum Akt Nowych, Centralnym Archiwum Wojskowym, Bibliotece Narodowej w Warszawie, Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Na Ukrainie największy segment zbiorów emigracyjnych Ukraińskiej Republiki Ludowej jest obecnie przechowywany w Centralnym Archiwum Państwowym Ukrainy w Kijowie. Wszystkie zachowane dokumenty mają istotny potencjał źródłowy do badań procesów formacji państwa ukraińskiego, walki o niepodległość, a także dogłębnej analizy relacji polsko-ukraińskich w okresie międzywojennym. Autor podkreśla jednocześnie pilną potrzebę digitalizacji tak rejestru jak i zbiorów archiwalnych emigracji ukraińskiej, z podaniem informacji dotyczących charakteru zbiorów, miejsc ich powstania, zmian ich lokalizacji. Autor podkreśla również, że ich digitalizacja ułatwi prowadzenie badań oraz obieg naukowy bardzo ciekawych dokumentów.

Czasopismo: Facta Simonidis
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Wojska Obrony Terytorialnej i Narodowe Siły  Rezerwowe w systemie obrony Rzeczypospolitej Polskiej

Po zniesieniu powszechnego poboru do wojska i uzawodowieniu armii podjęta została w Polsce decyzja o uzupełnieniu powstałej luki w zasobach osobowych sił zbrojnych. Zdając sobie sprawę, że kurczyć się będą stany żołnierzy rezerwy, którzy odbyli służbę wojskową w pełnym wymiarze przed 2011 rokiem, remedium na rozwiązanie tego problemu miały stać się Narodowe Siły Rezerwowe (NSR). Ta nowa formacja nie posiada żadnych struktur, nie tworzy jednostek wojskowych, stanowi jedynie ich uzupełnienie. Inny charakter mają Wojska Obrony Terytorialnej (WOT), które są piątym rodzajem sił zbrojnych, posiadają typową dla nich strukturę, dowództwo, system szkolenia, wyraźnie określone zadania. Mogą one realizować zadania samodzielnie lub we współdziałaniu z wojskami operacyjnymi. Artykuł jest próbą przedstawienia zadań i specyfiki WOT i NSR, ich roli w systemie obronnym państwa oraz perspektyw rozwoju. Autor stawia tezę, iż utworzenie sił rezerwowych było zabiegiem politycznym mającym na celu ukrycie faktycznego stanu Wojska Polskiego, w tym drastycznej redukcji stanu ilościowego sił zbrojnych w okresie pokoju.

Czasopismo: Facta Simonidis
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie
Krzemowiciowce (Silicoflagellata) - mikroorganizmy mniej znane

Krzemowiciowce (łac. Silicoflagellata), to grupa jednokomórkowych, morskich glonów żyjących w toni wodnej. Ich charakterystyczne krzemionkowe szkielety stanowią pospolity składnik kenozoicznych osadów morskich, szczególnie w wyższych szerokościach geograficznych obu półkul. Badania nad żyjącymi oraz kopalnymi zespołami krzemowiciowców są rzadko podejmowane przez polskich naukowców, przez co grupa ta zasługuje na przypomnienie. Historia grupy liczy przynajmniej 115 mln lat i sięga wczesnej kredy. Wczesne etapy jej ewolucji znane są wyłącznie ze stanowisk położonych w obszarach podbiegunowych: z Morza Weddella u wybrzeży Antarktydy oraz z kanadyjskiej Wyspy Devon. Kenozoiczny zapis kopalny krzemowiciowców, szczególnie z basenu Oceanu Południowego, jest bardzo bogaty i pozwala na zastosowanie tej grupy w charakterze wskaźnika zmienności warunków środowiskowych. Dodatkowo zaś, ze względu na swój prosty, geometryczny charakter, szkielety krzemowiciowców stanowią doskonały przedmiot modelowania matematycznego. Dostarczają one wyjątkowej możliwości ścisłego określenia reguł rządzących konstrukcją szkieletu organizmu. Interpretowanie zapisu kopalnego krzemowiciowców nie jest proste, jednak uwzględnienie tej grupy, oprócz częściej wykorzystywanych okrzemek oraz promienic, w badaniach geologicznych przynosi wiele korzyści. Na przykład pozwala w większym stopniu zrozumieć zmiany produktywności zachodzące w oceanach wskutek długookresowych wahań temperatury. Kopalne krzemowiciowce występują w dużych ilościach nie tylko w osadach regionów polarnych, ale znane są również z wielu stanowisk w Polsce, na przykład w Zagłębiu Górnośląskim. Bez względu na pochodzenie, mikroorganizmy te stanowią niezwykle interesujący materiał badawczy, zaś ich status marginalnej grupy skamieniałości jest całkowicie niezasłużony.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Alczyk - sztandarowy gatunek Arktyki

Arktyka charakteryzuje się niezwykłą prostotą sieci troficznej, w których nieliczne gatunki roślin i zwierząt odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu całego ekosystemu. Jednym z takich gatunków jest alczyk (Alle alle) - niewielki ptak gniazdujący kolonijnie wyłącznie w obszarze wyspowym Arktyki Wysokiej. Alczyk, jako ptak żerujący w wodzie i gniazdujący na lądzie, wynosi corocznie olbrzymie ilości materii organicznej z morza na ubogi w substancje biogenne i sole mineralne ląd. Stanowi to podstawę dla rozwoju ornitokoprofilnej tundry. Całkowitą liczebność alczyka ocenia się na ponad 37 mln par, jest więc prawdopodobnie najliczniejszym ptakiem morskim na świecie. Nie stwierdza się przy tym wyraźnej odrębności genetycznej poszczególnych kolonii. Występowanie alczyka jest silnie związane z rozmieszczeniem zimnych wód oceanicznych niosących preferowany przez niego wysokoenergetyczny pokarm (zooplankton arktyczny, głównie widłonogi). W sytuacji zachodzących obecnie zmian klimatycznych, przejawiających się coraz większym napływem ciepłych wód oceanicznych w obszar Arktyki, żerowanie alczyka może być utrudnione. Badania pokazują, że rzeczywiście, wysiłek ptaków gniazdujących/żerujących w gorszych warunkach troficznych jest zwiększony, choć jak dotąd gorsze warunki troficzne nie przekładają się negatywnie na sukces reprodukcyjny ptaków. Niemniej, dalsze zmiany środowiska w Arktyce mogą skutkować obniżeniem sukcesu reprodukcyjnego alczyka.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Presja gatunków obcych na lądowe ekosystemy Morskiej Antarktyki

Ze względu na geograficzną i historyczną izolację kontynentu antarktycznego odnotowano do tej pory jedynie sporadyczne pojawianie się na nim gatunków obcych. Jednak rosnąca antropopresja i gwałtowne ocieplanie się niektórych rejonów Antarktyki powodują, że ryzyko introdukcji gatunków obcych znacząco rośnie. Wraz z zaopatrzeniem stacji wiele propagul dociera do Antarktyki w dobrej kondycji. Agresywne, plastyczne organizmy, o dużym potencjale adaptacyjnym mogą szybko przystosować się do zmieniających się warunków klimatycznych, rozpoczynając kolonizację ocieplającej się Antarktyki. Wpływ takich organizmów na ekosystemy polarne jest w zasadzie niemożliwy do przewidzenia.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Porosty antarktyczne - sposoby przetrwania w skrajnie nieprzyjaznym środowisku

Porosty, czyli grzyby zlichenizowane, znakomicie znoszą ekstremalne warunki środowiska antarktycznego. Dzięki specjalnym adaptacjom rosną najdalej na południu Ziemi, spotkać je można nawet w odległości 300 km od Bieguna Południowego, gdzie stwierdzono cztery gatunki. W Antarktyce Morskiej podawanych jest ponad 400 gatunków i stanowią one główny składnik tundry, podczas gdy rośliny naczyniowe reprezentowane są zaledwie przez dwa rodzime gatunki. Lichenizacja jest bardzo skutecznym wypełnieniem przez grzyba jego zaopatrzenia w glukozę, gdyż ok. 18% gatunków grzybów podjęło tę strategię przetrwania. Przewaga nad roślinami naczyniowymi przy zasiedlaniu środowisk o skrajnie trudnych warunkach klimatycznych wynika z tego, że porosty potrafią przetrwać skrajną dehydratację oraz ekstremalnie niskie temperatury. Wiele gatunków wytrzymuje oziębienie do temperatury ciekłego azotu, a nawet ekspozycję do przestrzeni kosmicznej. Potrafią pobierać wodę wprost ze śniegu do poziomu wystarczającego do uruchomienia reakcji fotosyntezy. Molekularne mechanizmy przetrwania skrajnie niskiej temperatury oraz drastycznego odwodnienia nie zostały dotąd w pełni poznane i stanowią cel intensywnych badań prowadzonych przez nasz zespół łączący zarówno specjalistów z botaniki, biofizyki jak i fizyki. Wykorzystując metody magnetycznego rezonansu jądrowego (MRJ) oraz kalorymetrii różnicowej udało nam się zaobserwować proces przemiany frakcji wody luźno związanej w plesze porostu do frakcji wody ściśle związanej, niezamarzającej. Lepsze zrozumienie molekularnych mechanizmów odporności organizmu/tkanki na przemarzanie może mieć w przyszłości ważne zastosowania praktyczne, jak choćby dla zwiększenia czasu przechowywania organów przeznaczonych do przeszczepów.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Pancerzowce (Malacostraca) Zatoki Admiralicji (Wyspa King George) i ich rola w ekosystemie antarktycznego fiordu

Zatoka Admiralicji jest jednym z najlepiej poznanych regionów Oceanu Południowego. Jest ona zatem reprezentatywnym akwenem dla antarktycznych fiordów (zatok). Pancerzowce (Malacostraca), to skorupiaki należące do najbogatszych w gatunki grup zwierząt bezkręgowych występujących w Oceanie Południowym. W Zatoce Admiralicji stwierdzono blisko 300 gatunków pancerzowców. Poszczególne rzędy tych skorupiaków są tam reprezentowane przez następujące liczby gatunków: Amphipoda (obunogi) - 182, Isopoda (równonogi) - 63, Cumacea (pośródki) - 15, Tanaidacea (kleszczugi) - 14, Mysidacea (lasonogi) - 14, Euphausiacea (eufauzje) - 5, Decapoda (Dziesięcionogi) - 2, Leptostraca - 1>. Ze względu na tę różnorodność gatunkową i znaczący udział w biomasie bentosu, hyperbentosu i planktonu Malacostraca pełnią bardzo ważną rolę w morskim ekosystemie Antarktyki. W niniejszym artykule omówiono skład kilku wyróżnionych zgrupowań pancerzowców z różnych zkresów głębokości i z rozmaicie usytuowanych regionów Zatoki pod względem odległości od lodowców.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Polarne ekosystemy lądowe w kontekście zmian klimatycznych

Gwałtowne zmiany klimatyczne ostatnich dekad, które szczególnie mocno zaznaczają się w rejonach polarnych Ziemi, wpływają, w sposób bezpośredni bądź pośredni, na funkcjonowanie ekosystemów lądowych. Topnienie lodowców powoduje odsłanianie się nowych terenów, które są zasiedlane w procesie sukcesji pierwotnej. Zmienia się skład gatunkowy zbiorowisk tundrowych, wkraczają nowe, obce gatunki. Wykrywanie i śledzenie kierunków oraz tempa zachodzących przemian możliwe jest dzięki długoterminowym programom badawczym. Artykuł prezentuje wyniki oryginalnych badań prowadzonych przez polskie zespoły w Arktyce oraz w morskiej Antarktyce, które dokumentują główne kierunki przemian zachodzących w ostatnich latach w roślinności tundrowej.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Zastosowanie mikroskopii konfokalnej w diagnostyce chorób nowotworowych

Polepszenie warunków bytowych a także rozwoju powszechnej opieki medycznej miały znaczący wpływ na wzrost średniej długość życia powodując jednocześnie zwiększenie prawdopodobieństwa nagromadzenia mutacji onkogennych w komórkach, a także powstanie zmian prowadzących do procesu nowotworowego. Ponadto zaobserwowano, że częstotliwość występowania chorób nowotworowych jest istotnie związana z obecnością szkodliwych substancje kancerogennych, zarówno w otoczeniu, jak i codziennej diecie. Tak więc, choroby o podłożu onkologicznym stały się globalnym problemem dotyczącym wszystkich rozwiniętych społeczeństw. Powszechność występowania, stopień zróżnicowania, a także skala problemu zmuszają środowiska naukowe do tworzenia coraz bardziej zaawansowanych metod diagnostycznych, które pozwalały by na dokładną, szybką i możliwie najtańszą weryfikację zmian w tkankach. To głównie od trafności wstępnej diagnostyki medycznej zależy szybkość rozpoczęcia terapii i możliwość uniknięcia etapu przerzutowania guza. Współczesne metody diagnostyczne w onkologii składają się z 3 główne typów: diagnostyki laboratoryjnej (opartej na biochemicznych testach aktywności specyficznych enzymów i markerów nowotworowych), patomorfologicznej (histopatologiczna ocena wycinków tkankowych lub cytologiczna ocena rozmazów) i obrazowej (RTG, USG, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa). Rozwój mikroskopii konfokalnej, techniki, która pozwala na analizę oddziaływania pojedynczych cząsteczek powiązanej z wykorzystaniem najnowocześniejszych kamer CCD i komputerów o ogromnej mocy obliczeniowej stanowi narzędzie o ogromnym potencjale diagnostycznym. Z powodu wysokiej rozdzielczości obrazów, nieinwazyjnego podejścia do pacjenta oraz szybkości uzyskiwania wyników mikroskopia konfokalna może już wkrótce stać się nieocenionym narzędziem w diagnostyce nowotworów. Z tego względu stanowi poważną konkurencję dla tradycyjnych badań histopatologicznych wymagających precyzyjnego usunięcia tkanki oraz czasochłonnego przygotowania i analizy pozyskanego materiału biologicznego. W tym artykule przedstawimy różne sposoby wykorzystania mikroskopii konfokalnej stosowane w już obecnie w diagnostyce nowotworowej, jak i te, będące na etapie badań na modelach zwierzęcych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Przegląd potencjalnych śladów życia pozaziemskiego w meteorytach

Początki naukowego udowodnienia hipotezy panspermii sięgają końca XIX wieku. W latach 70 i 80tych XX wieku wysunięto twierdzenie jakoby komety były nośnikiem życia w przestrzeni kosmicznej. Spadki meteorytów: Murchinson, Orgueil czy Nakhla skierowały wzrok badaczy ku Marsowi, jako potencjalnie zasiedlonej przez mikroorganizmy planecie. W ciągu wielu lat badań chondrytów węglistych zaobserwowano wiele struktur, które swą morfologią i wielkością przypominają ziemskie bakterie. Pomimo tego nie znaleziono jednak niepodważalnych dowodów na istnienie pozaziemskiego życia.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Roślinne efektory cyklicznych nukleotydów

Mechanizmy, za pomocą których sygnały wewnątrz- i zewnątrzkomórkowe wywołują specyficzną odpowiedź biologiczną są istotne dla regulacji funkcji komórek, procesów wzrostu i rozwoju oraz odpowiedzi na zmiany środowiska. W ostatnich latach dokonał się ogromny postęp w badaniu elementów zaangażowanych w regulację procesów zachodzących w komórkach roślinnych o czym świadczy olbrzymia ilość publikacji poruszających problem sygnalizacji komórkowej. Cykliczne nukleotydy (cNMP) są cząsteczkami sygnalnymi, których obecność i zaangażowanie w szereg procesów w komórkach roślinnych nie budzą już wątpliwości. Z fizjologicznego punktu widzenia, stężenie cNMP w miejscu ich działania nie może być ani za wysokie ani za niskie, a jest to normowane przez odpowiednie układy generujące i inaktywujące cykliczne nukleotydy. Ponadto na końcowy efekt biologiczny ma wpływ sprawność systemów efektorowych wrażliwych na zmiany stężenia cyklicznych nukleotydów takich jak fosfodiesterazy, kinazy regulowane lub zależne od cNMP i kanały bramkowane cyklicznymi nukleotydami. W pracy tej podsumowano aktualną wiedzę dotyczącą efektorów cyklicznych nukleotydów, skupiając się zarówno na ich budowie, jak i aspekcie ich funkcjonowania w komórkach roślinnych.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Genomika adaptacji

Genomika adaptacji to multidyscyplinarny projektem badawczy, którego celem jest zidentyfikowanie wzorców genomowych związanych z procesem adaptacji. W poniższym artykule staram się zapoznać czytelników z podstawowymi pojęciami związanymi z zagadnieniem genomiki adaptacji. Badania w tym obszarze można podzielić na trzy grupy: laboratoryjne eksperymenty naśladujące naturalne procesy ewolucyjne, badania nad konwergencją i paralelizmem oraz badania prowadzone na całych genomach poszukujące związku alleli z wybranymi cechami. Różne podejścia badawcze wiążą się z koniecznością zróżnicowanej interpretacji uzyskiwanych wyników. W poniższym artykule omawiam szczegółowo te trzy podejścia oraz podaję przykłady prac związanych z konkretną strategią badawczą. Następnie uogólniam uzyskane wyniki, czego wynikiem jest obraz adaptacji jako skomplikowanego na poziomie molekularnym procesu. Powtarzalność adaptacji można zaobserwować na poziomie szlaków metabolicznych; liczba fragmentów genomu ewoluująca pod wpływem działania doboru pozytywnego jest większa niż sądzono wcześniej; niestety inne problemy pozostają jednak wciąż bez satysfakcjonującej odpowiedzi.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku
Globalne zmiany klimatu - spojrzenie po 25 latach prac IPCC

W 2013 roku będziemy obchodzić 25 rocznicę powstania Międzyrządowego Panelu do spraw Zmian Klimatu IPCC. W artykule dokonano przeglądu najważniejszych osiągnięć i porażek tej międzynarodowej organizacji. Badania stymulowane przez IPCC wniosły istotny wkład do naszej wiedzy o klimacie globalnym. IPCC zainspirował liczne badania, w tym także mające na celu doskonalenie narzędzia jakim są modele klimatyczne. Dzięki publikowanym Raportom IPCC wzrosła świadomość możliwych skutków działalności człowieka w zakresie zmian klimatu w skali globalnej, regionalnej i lokalnej, a także problemów ekologicznych i społeczno-gospodarczych jakie zmiany te mogą spowodować. Jednak główne zadanie IPCC wciąż czeka na realizację. Ze względu na polityczną i ekonomiczną różnorodność opinii, a także toczącą się w tle szeroką i wciąż otwartą dyskusję naukową, dotyczącą przyczyn i uwarunkowań zmian klimatycznych, nowa konwencja w sprawie zmian klimatu nie została podpisana. W ramach corocznych Konferencji Stron ONZ nie znaleziono akceptowalnych rozwiązań i narzędzi w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Globalne społeczeństwo musi zintensyfikować wysiłki na rzecz wypracowania kompromisu w tym ważnym problemie dla współczesnego świata.

Czasopismo: Kosmos
Dziedziny: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyscypliny: nauki biologiczne, nauki o ziemi i środowisku