rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Ocena wartości odżywczej całodziennych racji pokarmowych dzieci uczęszczających do warszawskich szkół podstawowych

Wprowadzenie. Żywienie zbiorowe w szkołach stanowi ważny element prawidłowego sposobu żywienia dzieci i młodzieży.
Cel. Celem badań była ocena wartości odżywczej całodziennych racji pokarmowych uczniów warszawskich szkół podstawowych
spożywających obiady serwowane w szkole w porównaniu do uczniów nie spożywających takich obiadów w szkole.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono na przełomie 2009/2010 roku wśród 380 uczniów w wieku 11-13 lat z klas
V i VI uczęszczających do pięciu, losowo wybranych warszawskich szkół podstawowych. W badaniach wykorzystano
metodę wywiadu o spożyciu z ostatnich 24 godzin poprzedzających badanie.
Wyniki. Regularne spożywanie obiadów w szkole deklarowało 45,5% uczniów. Nie zaobserwowano istotnych różnic
w wartości energetycznej diety oraz w zawartości większości składników odżywczych pomiędzy uczniami korzystającymi
z obiadów w szkole a nie korzystającymi z tych posiłków. Cechą różnicującą obie badane grupy była zawartość sodu i jodu
w dietach. Zawartość sodu w diecie dzieci spożywających obiady w szkole wynosiła odpowiednio 3278±1251 mg, a w diecie
dzieci nie spożywających obiadów w szkole - 2919±863 mg (p<0,001). Spożycie jodu w grupie dzieci spożywających obiady
w szkole wynosiło 136±70,5 μg, a w grupie dzieci nie spożywających tych posiłków w szkole - 102±59 μg (p<0,0001).
Wnioski. Regularne spożywanie obiadów w szkole nie wpływało na poprawę sposobu żywienia badanej grupy dzieci.
W celu poprawy żywienia należałoby wprowadzić obligatoryjne standardy żywieniowe oparte na normach żywienia odnośnie
wartości odżywczej szkolnych posiłków obiadowych.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Wplyw ftalanu di-n-butylu [DBP] na komorki somatyczne myszy laboratoryjnych

Ftalany są powszechnie stosowane przy produkcji tworzyw sztucznych oraz jako rozpuszczalniki w środkach higieny; w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych. Ftalan dibutylu (DBP) stosowany jest jako plastyfikator, a także jako środek do impregnacji tekstyliów i jako rozpuszczalnik w farbach drukarskich. Celem badań była ocena uszkodzeń DNA w komórkach wątroby i szpiku kostnego oraz ocena stężenia DBP w krwi obwodowej w następstwie przedłużonej ekspozycji na ftalan dibutylu. Badania wykonano na samcach myszy Pzh:Sfis. Zwierzęta otrzymywały przez 8 tygodni, 3 razy w tygodniu, per os DBP w postaci zawiesiny w oleju jadalnym w dawkach 500 mg/kg m.c. (1/16 LD50) i 2000 mg/kg m.c. (1/4 LD50). Kolejne grupy myszy zabijano po 4 i 8 tygodniach od rozpoczęcia podawania oraz po 4 tygodniach od jego zakończenia. Wykazano zmniejszenie masy ciała myszy, istotnie statystycznie obniżenie masy wątroby oraz relatywnej masy wątroby w następstwie 8-tygodniowego podawania DBP w dawce 2000 mg/kg m.c. W tym samym czasie notowano większy, choć nieistotny statystycznie poziom uszkodzeń DNA w komórkach wątroby mierzony testem kometowym. DBP nie indukowało zwiększonego powstawania uszkodzeń DNA w komórkach szpiku kostnego. W wyniku 8-tygodniowego podawania DBP w dawce 2000 mg/kg m.c. obserwowano znaczne podwyższenie stężenia DBP we krwi obwodowej utrzymujące się również po 4 tygodniach od zaprzestania podawania związku. Wyniki badań potwierdziły, że DBP jest słabym mutagenem w stosunku do DNA komórek somatycznych. Wydaje się jednak, że związek ten w następstwie przedłużonej ekspozycji może być wolniej metabolizowany i czasowo kumulowany w krwi obwodowej.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Oznaczanie zawartości akryloamidu w produktach ziemniaczanych metodą GC-MS/MS oraz LC-MS/MS

Celem pracy było sprawdzenie przydatności technik GCQ-MS/MS i LC-MS/MS do oznaczania akryloamidu w żywności oraz oznaczenie zawartości akryloamidu w produktach ziemniaczanych, pobranych na terenie całego kraju w latach 2007- 2008. W wyniku przeprowadzonej walidacji stwierdzono, że obydwie stosowane metody charakteryzowały się niską granicą oznaczalności oraz dobrą precyzją i dokładnością. Najwyższą przeciętną zawartość akryloamidu stwierdzono w chipsach ziemniaczanych - 770 µg/kg (113 ÷ 1890 µg/kg), najniższą natomiast frytki smażone pobrane z zakładów gastronomicznych - 401 µg/kg (134 ÷ 679 µg/kg). W roku 2008 oznaczone zawartości akryloamidu w chipsach i frytkach gotowych do spożycia były wyższe w porównaniu z rokiem 2007, jednak różnica ta nie była istotna statystycznie. W przypadku frytek smażonych w laboratorium z mrożonych półproduktów stwierdzono istotne (p < 0,05) obniżenie zawartości akryloamidu w 2008r. w porównaniu z rokiem 2007.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Kurz źródłem narażenia człowieka na polibromowane difenyloetery (PBDE)

Polibromowane difenyloetery (PBDE) zaliczane są do syntetycznych związków opóźniających zapłon, tzw. uniepalniaczy (ang. Flame Retardants). Znalazły one szerokie zastosowanie w produkcji różnego rodzaju polimerów, mebli, dywanów, sprzętu elektronicznego i elektrycznego oraz materiałów biurowych i budowlanych. Człowiek spędzając około 85% swojego życia w pomieszczeniach zamkniętych (mieszkania, miejsca pracy, szkoły) jest praktycznie cały czas otoczony przedmiotami, które mogą emitować do środowiska PBDE. Do niedawna uważano, że głównym źródłem pobrania PBDE przez człowieka jest żywność, głównie pochodzenia zwierzęcego. Obecnie jednak liczne badania wykazują, że niebagatelnym, dodatkowym źródłem pobrania tych związków przez człowieka jest kurz pochodzący z pomieszczeń zamkniętych. Na to źródło narażenia najbardziej narażone są małe dzieci ze względu na ich przyzwyczajenia behawioralne, tj. wkładanie palców, zabawek i innych przedmiotów do ust. W odróżnieniu od żywności, gdzie dominującymi kongenerami są BDE-47 i BDE-99, w przypadku kurzu dominującym kongenerem jest BDE-209. Narażenie człowieka na PBDE i inne polibromowane związki opóźniające zapłon jest powszechne w całym świecie, a jego wielkość jest różna w różnych krajach i zależy od zakresu ich stosowania, produkcji i zapisów w prawodawstwie krajowym, a także od szeroko pojętych zachowań mieszkańców. Generalnie, najwyższe stężenia tych związków stwierdzane są u mieszkańców Ameryki Północnej, a znacznie niższe w Europie i Azji. Spośród krajów europejskich statystycznie istotnie najwyższe narażenie ludzi stwierdzane jest w Wielkiej Brytanii. Szacowana wielkość narażenia, w każdym przypadku, dodatkowo obarczona jest niepewnością wynikającą z osobniczych przyzwyczajeń, preferencji dietetycznych, czasu spędzanego w różnych pomieszczeniach, pojazdach, na świeżym powietrzu. W niektórych przypadkach dla osób dorosłych niebagatelne znaczenie ma również narażenie zawodowe, dotyczy to zwłaszcza załóg samolotów, sprzedawców samochodów i pracowników utylizujących odpady elektroniczne.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Kuchnie gazowe jako zrodlo emisji benzo[a]pirenu

W pracy przedstawiono metodę spektrofluorometrycznego oznaczania benzo(a)pirenu bez wstępnego oddzielenia od innych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. W oparciu o opracowaną metodę określono zawartość tego związku w powietrzu zanieczyszczonym spalinami powstającymi podczas spalania wybranych paliw gazowych. Na podstawie przeprowadzonych badań ustalono, że podczas spalania warszawskiego gazu ziemnego nie powstaje benzo(a)piren. Natomiast spalenie mieszanki propan-butanu może powodować znaczne zanieczyszczenie powietrza omawianą substancją.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Preferencje wyboru przypraw sypkich do potraw przez osoby pracujące zawodowo z uwzględnieniem innowacyjnych zmian w ich produkcji

Przedmiotem badań była ocena preferencji i częstotliwości wyboru przypraw sypkich dostępnych w handlu detalicznym,
stosowanych do potraw przygotowywanych w domu przez osoby pracujące zawodowo oraz czynników decydujących
o akceptacji innowacyjnych zmian w odniesieniu do ilości i rodzaju komponentów użytych do ich produkcji. Wykazano, że
ponad 80% kompozycji przyprawowych zawierało oprócz przypraw roślinnych również inne substancje smakowo-zapachowe,
produkty przyprawowe i dodatki funkcjonalne, a najczęściej glutaminian sodu (MSG) i sól kuchenną (NaCl). Respondenci
najbardziej akceptowali wieloskładnikowe przyprawy sypkie w produkcji których stosowano nowe technologie, umożliwiające
tworzenie oryginalnych smaków, a w następnej kolejności prozdrowotne ich właściwości oraz wygodę użycia, jednak bez
zmiany receptury. Kobiety deklarowały, że do potraw przygotowywanych w domu dodawały przede wszystkim przyprawy
ziołowe. Mężczyźni natomiast najbardziej lubili i często wybierali przyprawy o pikantnym, wyrazistym smaku, a najchętniej
wieloskładnikowe, nadające się do poprawy smakowitości wielu potraw.

Czasopismo: Roczniki Państwowego Zakładu Higieny
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki o zdrowiu
Małe gospodarstwa mleczne : perspektywa dochodów po 2015 r.

Artykuł poświęcony został problematyce dochodowości gospodarstw mlecznych, które zgodnie z klasyfikacją GUS należą do grupy gospodarstw bardzo małych i małych. Analiza ich sytuacji produkcyjno-ekonomicznej obejmowała lata 2015-2020 i uwzględniono w niej zmiany regulacji w zakresie wsparcia bezpośredniego gospodarstw rolnych. W tym celu wykorzystano dane z 94 gospodarstw, charakteryzujących się wysoką specjalizacją w produkcji mleka. W badaniach uwzględniono zmienność cen mleka oraz wydajności mlecznej krów, co w konsekwencji pozwoliło na uzyskanie rozkładu dochodu rolniczego w każdym roku analizy. Wyniki wskazują, że małe gospodarstwa mleczne w nadchodzącym okresie mogą spodziewać się wzrostu dochodu rolniczego, jednak jego poziom nie przekroczy parytetu dochodu w połowie z nich. Ryzyko ujemnego dochodu rolniczego dotyczy niewielkiej liczby gospodarstw a wystąpienie tego zjawiska jest mało prawdopodobne.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zależności między efektywnością wykorzystania zasobów wytwórczych a sytuacją finansową przedsiębiorstw rolniczych

W opracowaniu określono efektywność wykorzystania zasobów wytwórczych oraz dokonano oceny zależności między czynnikami efektywności a sytuacją finansową przedsiębiorstw rolniczych. W latach 2005-2013 efektywność wykorzystania zasobów wytwórczych w przedsiębiorstwach rolniczych kształtowała się na niskim poziomie, o czym świadczyła niewystarczająca zdolność do generowania zysku. Ponadprzeciętne zwiększenie nakładów inwestycyjnych nie przyczyniło się do znacznej poprawy rentowności kapitału. Stwierdzono, że największy wpływ na kształtowanie się sytuacji finansowej przedsiębiorstw wywierały nakłady zasobów pracy, natomiast czynniki kapitału i ziemi miały mniejsze znaczenie. Efektywność wykorzystania kapitału była w największym stopniu związana z sytuacją majątkową przedsiębiorstw, a zasoby pracy i ziemi wykazywały silniejsze powiązania z przychodami ze sprzedaży i zyskiem z działalności operacyjnej.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Rola zarządzania jakością w kontekście transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP): przypadek polskiego sektora rolo-spożywczego

Od 2013 roku Unia Europejska (UE) prowadzi negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki (USA) w sprawie umowy o wolnym handlu (FTA): transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne (TTIP). Kontrowersyjnym tematem w negocjacjach są odmienne standardy jakości w sektorach rolno-spożywczych obu partnerów negocjacyjnych. W celu wprowadzenia w życie umowy o wolnym handlu wszystkie państwa członkowskie UE muszą wyrazić zgodę na wdrożenie tej umowy. Polska jest pełnoprawnym państwem członkowskim UE od 1 maja 2004 roku i zdobyła silną pozycję w UE. W związku z tym Polska jako członek Unii ma ogromne znaczenie dla polityki handlowej UE. Głównym celem tego artykułu jest analiza polskiej pozycji handlowej i jej interesów krajowych. Analiza miała na celu przede wszystkim zbadanie świadomości na temat TTIP w sektorze rolno-spożywczym, ze szczególnym uwzględnieniem standardów jakości w tej branży. Nie przeprowadzono jeszcze dogłębnej dyskusji na temat tego delikatnego zagadnienia w polskich przedsiębiorstwach tego sektora rolno-spożywczego. W szczególności określono niepewność dotyczącą stosowania i interpretacji międzynarodowych norm w transgranicznych relacjach klient-dostawca łańcuchów dostaw żywności. Z tego powodu zaleca się zdefiniowanie tych niepewności i opracowanie wniosków dotyczących harmonizacji i wykorzystania synergii. Podsumowując, wyniki są istotne dla sektora.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Ekonomiczna efektywność gospodarowania - dzierżawca czy właściciel (próba oceny)

W artykule przedstawiono rolę i znaczenie dzierżawy ziemi w przemianach strukturalnych w rolnictwie i jej związek z efektywnością gospodarowania. Wykazano, że dzierżawa ziemi była skuteczniejszym i tańszym sposobem zwiększania powierzchni gospodarstw (skali produkcji) niż zakup ziemi. Badania przeprowadzono na wybranych grupach spółek z o.o. użytkujących grunty dzierżawione (I grupa) i własne (II grupa), biorących udział w Rankingu 300 prowadzonym przez IERiGŻ-PIB w latach 2009-2014.
Wyniki badań wskazały, że gospodarstwa prowadzone przez dzierżawców osiągały wyższą rentowność kapitałów własnych i indeksu tworzenia wartości. Różnice nie zostały jednak potwierdzone statystycznie, co oznacza, że nie były istotne. Natomiast gospodarstwa użytkujące grunty własne wykazały się wyższym poziomem bezpieczeństwa finansowego, o czym świadczą wyższe wartości wskaźników płynności (bieżącej i szybkiej) i wskaźnika pokrycia zobowiązań nadwyżką finansową. Nie została w pełni potwierdzona hipoteza, że „dzierżawca gospodaruje efektywniej niż właściciel”.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Skutki dywersyfikacji produkcji w specjalistycznych gospodarstwach mlecznych - studium przypadku

Procesy specjalizacji i koncentracji zachodzące w produkcji mleka powodują duże uzależnienie gospodarstw od sytuacji cenowej na rynku. Jednym z działań, jakie mogą podjąć rolnicy w celu ograniczenia zmienności dochodów, przy jednoczesnym utrzymaniu stopnia profesjonalizacji, jest zróżnicowanie produkcji rolniczej i osiąganie dochodów z różnych działalności w gospodarstwie. W badaniach oceniono skutki dywersyfikacji poziomej modelowych gospodarstw mlecznych. Pod uwagę wzięto dwa sposoby prowadzenia produkcji żywca wołowego w gospodarstwie: utrzymywanie stada mlecznego wraz z opasaniem własnych cieląt oraz zakup zwierząt przeznaczonych do opasania. Obie strategie zakładały ograniczenie produkcji mleka w gospodarstwach przy jednoczesnym wprowadzeniu opasu bydła. W badaniach uwzględniono dwa scenariusze warunków otoczenia. Pierwszy zakładał stałe warunki działania gospodarstw z 2013 r. (poza płatnościami bezpośrednimi). Drugi scenariusz opierał się na prognozach zmian cen środków produkcji oraz wytwarzanych produktów. Wyniki wskazują, że różnicowanie produkcji przyniesie niższy dochód z rodzinnego gospodarstwa rolnego oraz dochód z tytułu zarządzania niż w przypadku utrzymania wysokiej specjalizacji w produkcji mleka. Uzyskane wyniki oznaczają ponadto, że wyższa dochodowość w sytuacji różnicowania produkcji może wystąpić w strategii opasania bydła pochodzącego z własnej produkcji.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Konsument wobec opakowań aktywnych i inteligentnych na rynku produktów spożywczych

W artykule zaprezentowano wyniki badań, których celem było określenie wiedzy i stosunku konsumentów do aktywnych oraz inteligentnych opakowań w branży spożywczej. Stosowanie tego rodzaju opakowań związane jest ze wzrostem zainteresowania wśród konsumentów wysokiej jakości żywnością oraz ich nowymi preferencjami, które wpływają na zmiany w podejściu do pakowania żywności. Badaniami ankietowymi objęto 372 dorosłych mieszkańców województwa lubuskiego, dokonujących zakupów produktów żywnościowych. Analiza wyników badań ankietowych wykazały, że stan wiedzy na temat opakowań aktywnych i inteligentnych wśród Lubuszan jest niewystarczający. Decydujący dla rozwoju opakowań aktywnych i inteligentnych jest pozytywny stosunek respondentów do dalszego rozwoju tych rozwiązań.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Biogospodarka - koncepcja, zastosowanie i perspektywy

Celem pracy jest zaprezentowanie koncepcji biogospodarki od strony teoretycznej i praktycznej. Przedstawiono sposoby definiowania pojęcia, istotę biogospodarki, przesłanki jej rozwoju, teoretyczne i praktyczne korzenie biogospodarki, rozwój historyczny w Europie, w Stanach Zjednoczonych, rozmiary wyrażone w wielkości produkcji i zatrudnieniu. 
Omówiono powiązanie biogospodarki z koncepcjami teoretycznymi agrobiznesu, gospodarki żywnościowej, dyfuzji innowacji i teorią rozwoju zrównoważonego. Wykazano także jej powiązanie z treściami rozwoju regionalnego. Z drugiej strony, wykazano powiązanie koncepcji z praktyką programowania strategii rozwojowych oraz realizacją polityk branżowych w Unii Europejskiej. Zaprezentowano zarys europejskiej strategii rozwoju biogospodarki, jej filary oraz plan działań na rzecz biogospodarki. W zakończeniu wskazano na kierunki i znaczenie biogospodarki dla rozwoju sektorów gospodarczych, rozwoju regionalnego i badań naukowych.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Transmisja cen na rynku mleka w Polsce w latach 2004-2017

Polskie mleczarstwo dostosowało się do warunków członkowska w UE, gdzie rynek mleka należy do najbardziej uregulowanych rynków żywnościowych. Pomimo rozbudowanych regulacji rynkowych ceny mleka surowego i produktów mleczarskich w Polsce charakteryzowały się dużą zmiennością. W szczególności dotyczy to cen skupu i cen zbytu. Na rynku mleka występuje nadwyżka podaży, która jest eksportowana. W związku z tym sytuacja cenowa w kraju jest silnie uzależniona od koniunktury na rynkach światowych. Ceny skupu i zbytu wykazują analogiczne kierunki zmian jak ceny światowe. Zmienność cen występuje także w krajowym łańcuchu marketingowym, gdyż ceny na jego poszczególnych etapach charakteryzują się bardzo zróżnicowaną dynamiką. Proces transmisji cen w łańcuchu dostaw krajowego mleczarstwa wykazuje znaczną asymetrię. W związku z tym zasadne są instrumenty polityki rynkowej, które ograniczają ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej oraz wzmacniają pozycję rolników w relacjach z przemysłem mleczarskim i handlem detalicznym.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Wyposażenie w siłę pociągową a wydajność pracy w polskim rolnictwie

W artykule przedstawiono analizę współzależności między stanem siły pociągowej a wydajnością pracy w rolnictwie. W latach 1950-2010 zasoby siły pociągowej (żywej i mechanicznej) w rolnictwie polskim zwiększyły się o 365,7%, w tym mechanicznej 65-krotnie. W tym samym czasie liczba pracujących w rolnictwie polskim zmniejszyła się o ponad 37%, zwiększyła się natomiast wartość produkcji rolniczej w cenach stałych, w tym: globalnej o 98%, końcowej – o 156%, a towarowej – o 280%. Wydajność pracy w rolnictwie, mierzona wartością produkcji w cenach stałych w przeliczeniu na osobę pracującą, zwiększyła się w przypadku przyjęcia za miernik tej produkcji: produkcji globalnej – o 216%, produkcji końcowej – o 305%, a produkcji towarowej – o 506%. Stwierdzono silnie zaznaczoną dodatnią współzależność między wyposażeniem w siłę pociągową a wydajnością pracy w rolnictwie. Siła tej współzależności słabnie w miarę zwiększania stanu wyposażenia rolnictwa w siłę pociągową.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Koszty jednostkowe i dochody wybranych produktów w 2016 roku - wyniki badań w systemie AGROKOSZTY

Celem artykułu jest prezentacja wyników ekonomicznych pszenicy ozimej, żyta ozimego, rzepaku ozimego, łubinu słodkiego, grochu pastewnego i żywca wieprzowego w 2016 roku w gospodarstwach o różnej skali ich produkcji. Badania przeprowadzono w gospodarstwach towarowych, czyli takich, które swoją produkcję przeznaczają na sprzedaż. Jednostki te mają charakter przedsiębiorstw. Na wyniki badanych produktów wpływ miał potencjał produkcyjny gospodarstw, czyli zasoby ziemi, pracy i kapitału, ich jakość oraz sposób wykorzystania, ale były także uzależnione od warunków zewnętrznych (np. rynkowych, pogodowych). Następstwem zróżnicowania kosztów bezpośrednich i pośrednich oraz kosztu własnych czynników wytwórczych jest zróżnicowanie kosztów ekonomicznych. Z badań wynika, że najwyższe odnotowano w przypadku produkcji na skalę dużą – pszenicy ozimej, rzepaku ozimego i grochu pastewnego, na skalę średnią – żyta i łubinu słodkiego, a na małą – żywca wieprzowego. Dochód z zarządzania zapewniły wszystkie badane działalności produkcji roślinnej. Natomiast produkcja żywca wieprzowego nie pozwoliła na uzyskanie dochodu z zarządzania. Korzystny efekt skali produkcji jest jednak widoczny, strata producentów przy dużej skali – w porównaniu do małej – była prawie 5-krotnie mniejsza. Wyniki badań wskazują na przewagę dużej skali, chociaż ujawniała się ona na różnych poziomach rachunku ekonomicznego.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Zwrot z inwestycji farmy fotowoltaicznej w ramach zmieniających się przepisów

Produkcja energii odnawialnej rośnie w Polsce zgodnie z mandatem UE. Wykorzystanie energii słonecznej jest w szczególności uzależnione od przepisów i związanego z nimi mechanizmu subsydiowania. Celem prezentowanego badania jest analiza pięciu scenariuszy z wykorzystaniem danych finansowych i operacyjnych udostępnionych przez istniejącą elektrownię fotowoltaiczną w Jadownikach. Dwa scenariusze dotyczą założeń działających w ramach mechanizmu wsparcia stosowanego przed 1 lipca 2016 r., natomiast trzy scenariusze dotyczą założeń działających w ramach systemu aukcyjnego, który stał się mechanizmem wsparcia dla producentów energii odnawialnej od 1 lipca 2016 roku. Scenariusze I i II generują dodatnią wartość NPV oraz IRR w założonych warunkach, w tym z wykorzystaniem zielonych certyfikatów. W przypadku elektrowni PV działających od 1 lipca 2016 r. scenariusze III i IV pokazują, że zwrot zależy od ceny aukcji, a wielkość NPV i IRR zniechęca do inwestycji. Scenariusz V zakłada brak wsparcia w postaci zielonych certyfikatów lub systemów aukcyjnych i generuje straty. Ciągłe zmiany w regulacji wytwarzania energii z odnawialnych źródeł, w tym energii słonecznej, stwarzają niepewność, która może zniechęcić do inwestowania w duże komercyjne elektrownie PV w Polsce.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo
Nakłady inwestycyjne w rolnictwie polskim

Na podstawie danych GUS oszacowano wartości nakładów inwestycyjnych w zakresie budynków i budowli, maszyn, narzędzi i urządzeń oraz środków transportu w rolnictwie w latach 1995-2013. Przedstawiono metodę przeliczania wartości tych nakładów w cenach bieżących na wyrażone w cenach stałych 1995 r. W 2013 r. wartość nakładów inwestycyjnych w rolnictwie polskim w cenach stałych była w przypadku budynków i budowli o 107,9%, maszyn, narzędzi i urządzeń – o 100,5%, a środków transportu o 98,3% większa niż w 1995 r. Łączna wartość inwestycji na środki techniczne (budownictwa, mechanizacji i transportu) w rolnictwie zwiększyła się w tym czasie o 103,0%. Opisano współzależności między poziomem tych nakładów a produkcją globalną, wartością dodaną brutto oraz produkcją końcową i towarową polskiego rolnictwa.

Czasopismo: Zagadnienia Ekonomiki Rolnej
Dziedziny: nauki rolnicze
Dyscypliny: rolnictwo i ogrodnictwo