rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Zróżnicowanie warunków siedliskowych i zbiorowisk roślinnych w dolinie Iny w okolicach Sowna. Cz. II. Właściwości mechaniczne gleb i zawartość makroskładników w runi łąkowej

Badaniami objęto teren i roślinność łąkową doliny rzeki Ina w pobliżu miejscowości Sowno. Warunki geomorfologiczne i hydrologiczne, a także cechy morfologiczne występujących tam gleb (mady próchniczne, mady brunatne i gleby torfowo-murszowe) omówiono w pierwszej części opracowania. Badania wykazały, że gleby doliny Iny, mimo różnej przynależności typologicznej, miały odczyn od kwaśnego do lekko kwaśnego oraz dużą pojemność sorpcyjną. Stopień wysycenia gleb kationami zasadowymi w badanych madach był korzystniejszy niż w glebach torfowo-murszowych. Powierzchniowe poziomy mad zawierały znaczne ilości węgla organicznego (mady próchniczne średnio 35,4, a brunatne - 30,9 g.kg-1), stosunek C:N był w nich korzystny i wynosił średnio 10,3:1,0. W poziomie murszowym gleb organicznych stosunek ten, przy dużych wahaniach, wynosił średnio 14,9:1,0. Badane gleby charakteryzowały się małą bądź bardzo małą zasobnością w przyswajalny potas i fosfor i korzystną zasobnością w przyswajalny magnez. Taka zasobność gleby wpływała na skład chemiczny runi łąkowej, w której - zwłaszcza na madach - zanotowano niedobory potasu, wapnia i sodu. Jedynie zawartość magnezu w roślinności spełniała zalecane normy.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ intensywności użytkowania łąki na glebie torfowo-murszowej na wielkość strumieni CO<sub>2</sub> i jego bilans w warunkach doświadczenia lizymetrycznego 2013

Celem prowadzonych badań było określenie wpływu intensywności użytkowania łąki na glebie torfowo-murszowej na wartość strumieni CO<sub>2</sub> oraz jego bilans. Badania prowadzono w latach 2010–2013 na stacji lizymetrycznej w dolinie Noteci. Strumienie CO<sub>2</sub> były określane metodą komorową. Największą aktywność respiracyjną stwierdzono w ekosystemie łąkowym nieużytkowanym – średnio 2,57 g·m<sup>-2 </sup>·h<sup>-1</sup>, następnie w ekosystemie użytkowanym intensywnie – 2,05 g·m<sup>-2</sup>·h<sup>-1</sup>, a najmniejszą w ekosystemie użytkowanym ekstensywnie – 1,85 g·m<sup>-2 </sup>·h<sup>-1</sup> CO<sub>2</sub>. Stwierdzono, że intensywne użytkowanie łąki na glebie torfowo-murszowej powodowało ograniczenie strat CO<sub>2</sub> w porównaniu ze stratami z łąki użytkowanej ekstensywnie i nieużytkowanej. Ekstensywny sposób użytkowania łąki prowadził do degradacji runi łąkowej, z kolej całkowity brak użytkowania łąkowego – do zwiększenia strat CO<sub>2</sub> w ekosystemie w stosunku do ekosystemu użytkowanego intensywnie. Średnie straty CO<sub>2</sub> w ekosystemie nieużytkowanym były o 32,5% większe, a w czwartym roku badań o 158,1% większe niż straty z łąki użytkowanej intensywnie.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Efektywność oczyszczania ścieków w przydomowej hybrydowej oczyszczalni hydrofitowo-biologicznej

W artykule przedstawiono wyniki badań nad skutecznością usuwania zanieczyszczeń w przydomowej oczyszczalni ścieków komunalnych firmy Enko, zainstalowanej przy Urzędzie Gminy w Zawoi. Badaniom poddano ścieki surowe, ścieki po wstępnym oczyszczeniu i ścieki oczyszczone. Próbki pobierano co miesiąc, w okresie od listopada 2010 r. do czerwca 2011 r. Przeanalizowano zdolność usuwania w oczyszczalni Enkosystem substancji rozpuszczonych w postaci jonów (przewodność elektryczna właściwa), zawiesiny ogólnej, ogólnego węgla organicznego, BZT<sub>5</sub>, azotu ogólnego i fosforu ogólnego. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono dużą, dochodzącą aż do 99%, skuteczność usuwania związków organicznych podatnych na biochemiczny rozkład (BZT<sub>5</sub>). Również dużą skuteczność usuwania zanieczyszczeń zaobserwowano dla zawiesiny ogólnej - od 74 do 95%. Ogólny węgiel organiczny również był usuwany ze stosunkowo dużą skutecznością (30-81%). Średnia skuteczność usuwania substancji rozpuszczonych w postaci jonów (mierzonych jako przewodność elektryczna właściwa) wynosiła 28%, natomiast fosforu ogólnego 41%. Najgorzej oczyszczalnia Enkosystem usuwała związki azotu - średnio o 27%. Oczyszczalnia Enkosystem pracowała prawidłowo, a wartości badanych wskaźników w zasadzie nie przekraczały wartości dopuszczalnych, zdefiniowanych w polskich przepisach prawnych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Bilans wybranych makroskładników łąki trwałej nawożonej nawozami mineralnymi i naturalnymi

Badania prowadzono w latach 2006-2009 w Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego w Falentach, na doświadczeniu łanowym na łące trwałej, w warunkach grądu właściwego na czarnej ziemi zdegradowanej o składzie granulometrycznym gliny lekkiej pylastej. W prowadzonych badaniach porównywano efekty nawożenia nawozami mineralnymi na dwóch poziomach - 60 kg N·ha-¹ (N/60) i 90 kg N·ha-¹ (N/90) oraz obornikiem i gnojówką na tych samych poziomach nawożenia. Najmniejsze roczne plony suchej masy, wśród porównywanych, uzyskiwano na obu poziomach na obiekcie nawożonym wyłącznie obornikiem. Największe roczne plony suchej masy w kolejnych latach uzyskiwano na obiekcie nawożonym nawozami mineralnymi na drugim poziomie (NPK/90) oraz na tym samym poziomie, stosując gnojówkę (G/90). Bilans azotu wykazał duże ujemne salda na wszystkich badanych obiektach, niezależnie od sposobu nawożenia. Najmniejsze sumaryczne saldo fosforu, wynoszące 6,4 kg P·ha-¹ w czteroletnim okresie, stwierdzono na obiekcie nawożonym obornikiem na pierwszym poziomie (O/90). Największe wartości sald fosforu, stanowiące ok. 69,8 kg P·ha-¹ odnotowano na obu sposobach nawożenia nawozami naturalnymi na drugim ich poziomie, czego negatywnym skutkiem było wprowadzanie do gleby nadmiernych ilości fosforu i jego rozpraszanie do środowiska, grożące eutrofizacją wód. Salda bilansu potasu wykazywały wysoce ujemne wartości na wszystkich badanych obiektach. Na obiektach nawożonych obornikiem wnoszono wraz z nim duże ilości wapnia, uzyskując dodatnie jego salda bilansowe. Nawożenie gnojówką na obu poziomach znacznie poprawiło salda bilansu wapnia w porównaniu z nawożeniem mineralnym, lecz ich wartości pozostały ujemne. Stosowanie nawozów naturalnych, jak wynika z bilansu wapnia i magnezu, poprawia ich salda i uzupełnia niedobór w glebach oraz w runi łąkowej nawożonej nawozami mineralnymi.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Powoływanie lokalnych form ochrony przyrody przez samorządy gmin wiejskich

W Polsce istnieje dziesięć prawnych form ochrony przyrody. Cztery spośród nich, tj. pomniki przyrody, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe i stanowiska dokumentacyjne, od 2009 r. mogą by ustanawiane wyłącznie na podstawie uchwał rad gmin. Celem niniejszej pracy była ocena aktywności gmin wiejskich województwa łódzkiego w tworzeniu tych form. Pracę oparto na szczegółowej analizie rejestru form ochrony przyrody, prowadzonego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Łodzi. Przedmiotem badań były 133 gminy wiejskie. Wykazano, że większość wymienionych w rejestrze form ochrony przyrody obiektów zatwierdzono jeszcze przed 2009 r. rozporządzeniami wojewodów. Po 2009 r. aktywność gmin na polu prawnej ochrony przyrody jeszcze bardziej zmalała, ponieważ kompetencje do zatwierdzania form ochrony indywidualnej przekazano wyłącznie gminom, co może skutkować poważnymi konsekwencjami w konserwatorskiej ochronie przyrody na szczeblu lokalnym. Niezbędne jest zatem monitorowanie i wspieranie działań gmin w realizacji ustawy o ochronie przyrody.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Roślinność skarp Kanału Grodziskiego w pierwszym roku po wykonanych pracach konserwacyjnych 2013

Celem badań była analiza roślinności skarp i koron Kanału Grodziskiego oraz określenie wpływu terenów przylegających na jej kształtowanie się w pierwszym roku po wykonanych pracach konserwacyjnych. Badania prowadzono w 2012 r., podczas których wykonano 80 zdjęć fitosocjologicznych metodą Brauna-Blanqueta, w dwóch terminach na dziesięciu wyznaczonych transektach. Materiał oceniono pod względem: spektrum geograficzno-historycznego, form życiowych, przynależności fitosocjologicznej. Ponadto, dokonano oceny warunków siedliskowych metodą fitoindykacji na podstawie wskaźników Ellenberga (L – światło, F – uwilgotnienie, N – zasobność gleby w azot). Roślinność skarp jest zróżnicowana po wykonanych pracach konserwacyjnych. Zależy to od położenia, warunków siedliskowych, wkraczania gatunków z użytkowanych rolniczo terenów sąsiadujących, „banku nasion” pozostawionych w wierzchniej warstwie gleby oraz zastosowania w podsiewie mieszanki traw. Większe zróżnicowanie roślinności stwierdzono na koronach skarp, czego wyrazem jest wyróżnienie 12 zbiorowisk o różnej randze syntaksonomicznej, reprezentujących pięć klas fitosocjologicznych. Skład gatunkowy fitocenoz ulegał zmianom w kolejnych miesiącach po przeprowadzonej konserwacji zarówno na skarpach, jak i na koronach skarp. Na skarpach zmniejszał się udział terofitów, a zwiększał hydrofitów i helofitów, natomiast na koronach terofity ustępowały na korzyść udziału hemikryptofitów i geofitów. W okresie wegetacyjnym zauważono na skarpach zwiększenie udziału gatunków z klasy Phragmitetea i Artemisietea vulgaris, a na koronach skarp gatunków z klasy Molinio-Arrhenatheretea. Skład florystyczny fitocenoz ukształtował się po wysiewie mieszanki traw. Obecnie zachodzące w nich zmiany wynikają z wypierania z runi gatunków wysianych przez rozkrzewiające się byliny.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Połowy ryb w śródpolnych oczkach wodnych w gminie Stare czarnowo na tle warunków tlenowych

Celem prezentowanych w pracy badań było określenie składu ichtiofauny w dwóch śródpolnych oczkach wodnych w gminie Stare Czarnowo w latach 2010-2011 oraz analiza nasycenia wody tlenem w okresie od kwietnia do października. Odłowy kontrole prowadzono za pomocą selektywnego zestawu wontonowego, a w 2011 r. dodatkowo zastosowano klasyczny zestaw do elektropołowów typu IUP. Ryby oznaczano wg gatunków i wieku, liczono, a także wykonywano pomiary długości i masy ciała. Badania natlenienia wody oraz jej temperatury mierzono za pomocą wieloparametrowego miernika Multi 3400, wyposażonego w sondę tlenową. W wyniku przeprowadzonych odłowów w oczkach wodnych uzyskano łącznie 108 ryb o masie 15 622 g. Oba oczka różniły się nie tylko pod względem składu gatunkowego ryb, ale również ich liczby, biomasy oraz wieku. W Starym Czarnowie łącznie odłowiono 48 ryb o biomasie 3 225 g. Wśród pozyskanych gatunków były osobniki karasia srebrzystego (Carassius auratus gibelio Bloch) oraz karasia pospolitego (Carassius carassius L.). W oczku wodnym Żelisławiec odłowiono łącznie 60 ryb o biomasie 12 397 g. Oprócz dominujących karasi, odłowiono osobniki lina (Tinca tinca L.), szczupaka (Esox lucius L.), płoci (Rutilus rutilus L.) oraz okonia (Perca fluviatilis L.). W oczku wodnym Stare Czarnowo średnie stężenie tlenu było mniejsze niż w Żelisławcu. W okresie letnim, gdy temperatura była wysoka, tlenu było bardzo mało i dlatego w Starym Czarnowie przeżywały tylko osobniki karasia, który jest wytrzymały na duże deficyty tlenu w wodzie.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Ocena bodźcowości i odczuć termicznych na obszarze województwa lubuskiego

Celem pracy jest charakterystyka odczuć termicznych na obszarze województwa lubuskiego, określona na podstawie średniej dobowej temperatury powietrza oraz ocena bodźcowości termicznej, przedstawiona za pomocą międzydobowej zmienności temperatury powietrza. Do analizy wykorzystano dobowe wartości temperatury powietrza ze stacji Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra z lat 1973–2010. Wieloletnią zmienność zarówno odczuć, jak i bodźców termicznych opisano trendem liniowym i współczynnikiem korelacji trendu liniowego (r). Stwierdzono, że na terenie województwa lubuskiego najczęściej występują dni z temperaturą powietrza wynoszącą od 0,1 do 10 &#176C, określane jako „łagodnie zimne”, a udział dni „bardzo ciepłych” i „gorących” jest większy w Zielonej Górze niż w Gorzowie Wielkopolskim. Międzydobowe zmiany temperatury powietrza najczęściej mieściły się w granicach zmian „obojętnych” 0–2 &#176C (64%), zmiany „ostre”, powyżej 6 &#176C, stanowiły tylko 2%. Największa częstość występowania zmian „znacznych” i „ostrych” uwidoczniła się w miesiącach zimowych (grudzień, styczeń) oraz w maju w Zielonej Górze. W latach 1973–2010 w województwie lubuskim stwierdzono istotny statystycznie dodatni trend liczby dni „gorących” i „bardzo ciepłych” oraz ujemny „łagodnie zimnych”. Statystycznie istotny trend liczby dni ze zmianami „ostrymi” udało się udowodnić tylko w Zielonej Górze.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Uwarunkowania obiegu i retencjonowania wody w Rezerwacie Przyrody „Stawy Raszyńskie”

W pracy przedstawiono wybrane środowiskowe i techniczne uwarunkowania obiegu i retencjonowania wody w stawach rybnych, należących do Rezerwatu Przyrody „Stawy Raszyńskie”. Szczególnie istotną pozycję wśród uwarunkowań stanowi wielkość alimentacji wodnej lub drenażu obszaru przyległego do stawu. Wielkość tę można określić na podstawie równania bilansu wodnego. Przykładowy bilans przedstawiono w pracy dla Stawów: Parkowego Górnego i Dolnego.
Badania wykazały, że na wymianę wody między stawami a przyległym do nich terenem może mieć wpływ: stan wody w stawach, rowach odwadniających, doprowadzalnikach wody i na terenie przyległym. Przypuszcza się, że w latach mokrych stawy przyjmowały wodę z terenów przyległych, zaś w latach suchych woda podziemna z terenu przyległego była drenowana przez stawy. Dlatego składnik S bilansu wodnego (alimentacja lub drenaż obiektów przyległych do stawu) często przyjmuje wartości znacznie różne od zera. Może to być również spowodowane błędami oszacowania pozostałych składników bilansu.
Stwierdzono, że natężenie przepływu wody w dolnym biegu Cieku Wschodnim spod Laszczek jest prawie dwa razy mniejsze niż w Cieku Zachodnim spod Laszczek.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Typ cyrkulacji atmosfery w regionie bydgosko-toruńskim podczas długotrwałej suszy meteorologicznej w latach 1989-1998

W pracy przeanalizowano rozkład typów cyrkulacji atmosfery w regionie bydgosko-toruńskim, w czasie występowania długotrwałej suszy meteorologicznej, w okresie od VIII 1989 r. do IX 1998 r. Termin wystąpienia suszy określono na podstawie miesięcznych wartości standaryzowanego wskaźnika opadów SPI-48, obliczonych na podstawie znormalizowanych 48-miesięcznych sum opadów zmierzonych w Bydgoszczy w latach 1896-2000. Typy cyrkulacji dla regionu bydgosko-toruńskiego zdefiniowano na podstawie katalogu 21 typów sytuacji synoptycznych, według klasyfikacji Niedźwiedzia. Częstość poszczególnych typów cyrkulacji powietrza w okresie badanej suszy meteorologicznej, określono na podstawie kalendarza typów cyrkulacji, sporządzonego na podstawie codziennych dolnych map synoptycznych, publikowanych przez niemiecką służbę meteorologiczną Deutscher Wetterdienst. Klasyfikacje typów cyrkulacji dla poszczególnych dób dokonano na podstawie kierunku adwekcji, rodzaju układu barycznego i kształtu linii izobarycznych. Dla każdego miesiąca w okresie VII 1989-IX 1998 określono sumaryczny rozkład częstości poszczególnych typów cyrkulacji, który obejmował bieżący miesiąc suszy i 47 poprzedzających miesięcy.  Stwierdzono, że średnia wartość SPI-48 w okresie VIII 1989-IX 1998 wynosiła -1,5 i była to najbardziej intensywna susza meteorologiczna w XX w. Wydzielono w niej trzy wielomiesięczne okresy najbardziej intensywnej suszy: ekstremalnej i silnej. W czasie trwania suszy najczęściej występowały typy cyrkulacji powietrza: Ka (klin antycyklonalny, rozmyty obszar podwyższonego ciśnienia, oś wału wysokiego ciśnienia) - 18%, Bc (bruzda cyklonalna, rozmyty obszar niskiego ciśnienia lub oś bruzdy niżowej) - 15% i Wc (cyklonalne sytuacje z adwekcją powietrza z zachodu) - 12%. Najrzadziej (w ok. 1%) występowały cyrkulacje z adwekcją powietrza ze wschodu. Stwierdzono istotną zależność między wartościami wskaźnika SPI-48 i wskaźnikami cyrkulacji strefowej W (r = -0,71), cyrkulacji południkowej S (r = 0,79) oraz między SPI-48 i wskaźnikiem cykloniczności C (r = 0,68).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Określenie strat gleby na terenie RZD Puczniew w warunkach różnych prawdopodobieństw występowania deszczów erozyjnych

W pracy wyliczono masę erodowanej gleby dla warunków Puczniewa (woj. łódzkie). Do obliczeń wykorzystano roczne maksymalne dobowe sumy opadów z lat 1972-2002. Wykonano test Kołmogorowa- Smirnowa, aby ocenić zgodność danej cechy z rozkładem normalnym, następnie opracowano dystrybuantę rozkładu prawdopodobieństwa. Dla prawdopodobieństwa 1, 20 i 50% wyliczono erozyjność opadów i straty gleby za pomocą opracowanego przez Wischmeiera i Smitha równania strat glebowych - USLE. Przyjęto następujące warianty: stoki o spadkach 5%, 10%; zagospodarowanie: użytki zielone i grunty orne; założono użytkowanie płużne - uprawa w poprzek stoku i wzdłuż. Straty gleby są ponad 10-krotnie mniejsze w przypadku użytków zielonych niż gruntów ornych.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Wpływ zakwaszonej gnojowicy na skład chemiczny gleby trwałych użytków zielonych

Przedstawiono wpływ stosowania gnojowicy zakwaszonej na skład chemiczny gleby trwałych użytków zielonych. Próby gleby pobierano zgodnie z polską normą z głębokości 0–30 cm, czyli z całego profilu glebowego. Wykorzystanie stężonego kwasu siarkowego do zmniejszania pH gnojowicy, a tym samym zatrzymywania azotu w glebie i w dalszej kolejności wykorzystywania go przez rośliny uprawne daje podwójną korzyść – ogranicza straty azotu i obniża koszty nawozów mineralnych, które należałoby zakupić. Aplikowanie surowej gnojowicy pod powierzchnię gleby przynosi korzyści w postaci ograniczenia emisji amoniaku, ale nie ma wpływu na stosowanie nawozów z dodatkiem siarki, przeciwnie niż stosowanie gnojowicy zakwaszonej. Ograniczenie emisji amoniaku do otoczenia w przypadku, gdy w pobliżu pól uprawnych nawożonych gnojowicą znajdują się osiedla mieszkaniowe, wywiera pozytywny wpływ na mieszkańców, ponieważ ograniczony jest przykry odór gnojowicy.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Nowe dane o rozmieszczeniu i warunkach siedliskowych ramienic (Characeae) Polski (2010–2012) z uwzględnieniem terenów chronionych i objętych programem rolnośrodowiskowym

W artykule przedstawiono wyniki badań rozmieszczenia ramienic, prowadzonych w różnych regionach kraju w latach 2010–2012. Szczegółowo przedstawiono warunki siedliskowe 52 stanowisk, na których występowało 15 gatunków z rodzajów: Chara (12), Nitella (2) i Nitellopsis (1). W analizowanej grupie stanowisk najczęściej notowano Chara vulgaris, Ch. contraria, Ch. globularis i Ch. virgata. W trakcie badań odnaleziono liczne stanowiska gatunków zagrożonych wymarciem w Polsce, takich jak: Ch. aspera, Ch. filiformis, Ch. hispida, Ch. intermedia, Ch. polyacantha, Ch. rudis i Nitella mucronata. Gatunkiem uznawanym za zanikły w kraju jest odnaleziona Ch. connivens. Ramienice zasiedlały głównie wody płytkie i bardzo płytkie (młaki, torfowiska, potorfia, przybrzeżne strefy akwenów), choć w niektórych rozległych zalanych piaskowniach i kamieniołomach występowały także na znacznych głębokościach (do 8,7 m). Ramienice występowały także na obszarach monitorowanych użytków rolnych, objętych programem rolnośrodowiskowym (Chara vulgaris, Ch. globularis, Ch. virgata, Ch. tomentosa, Ch. hispida). W takich miejscach najczęściej występowała Ch. vulgaris var. longibracteata. Na uwagę zasługuje stwierdzenie zdecydowanej większości stanowisk ramienic poza jeziorami polodowcowymi, w Polsce uznawanymi za ich główne siedlisko. Większość danych z Wyżyny Śląsko-Krakowskiej z lat 2010–2012 omówiono w osobnych pracach, niemniej wykorzystano je w zestawieniach, analizach i wnioskach niniejszej pracy, obejmujących łącznie 22 gatunki na 108 stanowiskach (230 notowań).

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Oczyszczanie ścieków z małych przetwórni owocowo-warzywnych w oczyszczalniach hydrofitowych

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące oczyszczania ścieków z małych przetwórni owocowo-warzywnych w 4 oczyszczalniach hydrofitowych. W ściekach tych, ubogich w azot i fosfor, głównym zanieczyszczeniem była substancja organiczna – BZT<sub>5</sub> tych ścieków wynosiło od 1 100 do 7 100 g O<sub>2</sub>&#183m-&#179, zaś ChZT<sub>Cr,</sub> - od 1400 do 10 200 g O<sub>2</sub>&#183m-&#179. Średnia skuteczność usuwania substancji organicznej ze ścieków oczyszczanych na złożach hydrofitowych z podpowierzchniowym poziomym przepływem, wyrażona zmniejszeniem BZT<sub>5</sub>, wynosiła od 34 do 67%, a zmniejszeniem ChZT<sub>Cr</sub> - od 31 do 71%, w zależności od obciążenia tych złóż ściekami. Lepsze, lecz jeszcze dalece niewystarczające rezultaty, uzyskano w złożu z przepływem pionowym. Średnie zmniejszenie wartości wskaźnika BZT<sub>5</sub> sięgało tam 86,9%, a ChZT<sub>Cr</sub> - 82,6%.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Zróżnicowanie przestrzenne działalności pozarolniczej na obszarach wiejskich

W pracy przedstawiono wyniki badań charakteryzujące strukturalne i przestrzenne uwarunkowania rozwoju gospodarczego obszarów wiejskich. Omówiono wyniki analizy korelacyjnej między terytorialnym zróżnicowaniem poziomu rozwoju ekonomicznego i struktury sektorowej gospodarki w ujęciu regionalnym i na tym tle znaczenie działalności pozarolniczej w rozwoju systemów przestrzennych. Korzystając z komputerowego Banku Danych Lokalnych (BDL) GUS oraz techniki GIS przeprowadzono analizę wybranych czynników (pracujących w działalności pozarolniczej, zakładów osób fizycznych rejestrowanych w systemie REGON, dochodów budżetów gmin z tytułu udziału w podatku dochodowym) charakteryzujących pośrednio zróżnicowanie poziomu rozwoju działalności pozarolniczej w przekroju regionów i mikroregionów, z wyodrębnieniem obszarów wiejskich i miast. Przedstawiono wnioski wynikające z analizy strukturalnych i przestrzennych uwarunkowań rozwoju obszarów wiejskich.

Czasopismo: Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka