rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Przemoc w rodzinie a ofiara i zabezpieczenie jej praw w świetle procedury „Niebieskiej Karty” i cywilnego „nakazu opuszczenia lokalu” ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Problematyka przemocy i przemocy w rodzinie ma charakter interdyscyplinarny. Podobnie interpretacja terminologiczna tego pojęcia różni się odpowiednio do dyscypliny nauki. W tym aspekcie szczególnie ważne jest znaczenie, jakie zostało nadane temu zjawisku na gruncie szeroko rozumianego prawa karnego. W pierwszej części artykułu autorka analizuje problem terminologiczny dotyczący pojęć „przemocy” i „przestępstwa z użyciem przemocy”. Część druga została poświęcona zagadnieniu procedury „Niebieskiej Karty” oraz instytucji uregulowanej w ustawie i kodeksie cywilnym dotyczącej nakazu opuszczenia lokalu przez sprawcę.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dbałość o dobro zakładu pracy jako źródło obowiązku lojalności pracownika wobec pracodawcy

Obowiązek lojalności pracownika wobec pracodawcy, choć niewyrażony wprost w Kodeksie pracy, stanowi jedną z powinności pracowniczych. Jej źródła poszukiwać należy w obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy, przewidzianym przez art. 100 § 2 pkt 4 k.p. Dbałość o dobro zakładu pracy może być wyrażona przez różnego rodzaju zachowania pracownika, podejmowane na rzecz i w interesie pracodawcy, w tym poprzez powstrzymanie się od czynienia wszystkiego, co bezpośrednio lub pośrednio zagrażałoby jego interesom. To w szczególności w tego rodzaju zachowaniach wyraża się pracowniczy obowiązek lojalności. Należy podkreślić również to, że obowiązek ten jest konsekwencją szczególnego charakteru stosunku pracy. Jego treścią nie jest bowiem wyłącznie wymiana przez strony wzajemnych świadczeń, lecz także specyficzna więź o charakterze osobistym, zakładająca zaufanie do drugiej strony tego stosunku prawnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zasada sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej

Niniejszy artykuł jest poświęcony analizie zasady sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Na zasadę sprawiedliwości proceduralnej składa się szereg gwarancji procesowych przyznanych funkcjonariuszom w celu ochrony ich wolności i praw w postępowaniu dyscyplinarnym, w szczególności: prawo do obrony, zapewnienie szybkiego przebiegu postępowania, zagwarantowanie możliwości odwołania się od orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w I instancji oraz ich zaskarżania do sądu, zakaz reformationis in peius, zasada domniemania niewinności, a także zasada in dubio pro reo.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Konstytucyjny obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku przez władze publiczne

Obowiązująca Konstytucja RP nakłada na władze publiczne obowiązki w zakresie ochrony zdrowia. Najważniejszym z nich jest konieczność zapewnienia obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Innym obowiązkiem władz publicznych w zakresie ochrony zdrowia jest zapewnienie szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom w ciąży, osobom niepełnosprawnym oraz osobom starszym, a także zwalczanie chorób epidemicznych i zapobieganie negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Ponadto państwo powinno wspierać rozwój kultury fizycznej, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Rozważania podjęte w artykule dotyczą głównie realizacji obowiązku zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom w ciąży, osobom niepełnosprawnym i osobom starszym. Niestety, analiza obowiązujących aktów normatywnych, aktualnych programów zdrowotnych oraz sprawozdań Rzecznika Praw Pacjenta prowadzi do wniosku, że państwo nie wywiązuje się z niego w sposób zadowalający.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Z badań nad istotą powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w prawie rzymskim. Wybrane problemy badawcze

W artykule nie zamieszczono abstraktu

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Dobre obyczaje w polskim prawie kontraktowym – wybrane zagadnienia

Artykuł zawiera przegląd dobrych obyczajów w polskim prawie kontraktowym. Przegląd ten skłania do wniosku o narastającej potrzebie rychłego zastąpienia bazujących na ustawodawstwie PRL klauzul „zasad współżycia społecznego” oraz „społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa” – klauzulą dobrych obyczajów. Stanowi to konieczną przesłankę pełnej i rzetelnej europeizacji polskiego prawa cywilnego. W doktrynie prawnej krajów członkowskich UE, które nie wchodziły do bloku państw satelickich ZSRR, klauzule zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa jawią się jako zupełnie obce pojęcia i kategorie prawne, które nie mają żadnych odpowiedników w klasycznej, europejskiej cywilistyce. Powrót do „dobrych obyczajów” na gruncie polskiego prawa kontraktowego pozwoli na pełniejsze wykorzystanie dorobku doktryny i orzecznictwa powstałego zarówno w okresie II RP, jak i w krajach zachodniej Europy po II wojnie światowej, co niewątpliwie głębiej zakotwiczy instytucje polskiego prawa umów w systemie prawa UE.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Podstawy ładu bankowego w polskim prawie konstytucyjnym i administracyjnym

Ład bankowy jest częścią ładu publicznego w państwie. Procesy globalizacji i internacjonalizacji rynków finansowych mają jednak obecnie ogromny wpływ na postrzeganie ładu bankowego szerzej – zjawiska te powodują, że problem ten zyskuje wyraźnie ponadnarodowy charakter. Pomimo tego to państwo jest nadal podstawowym układem normatywno-ekonomicznym, w którym podstawy tego ładu są tworzone, realizowane i rozpatrywane. System prawny państwa, w którym podstawy tego ładu są kreowane i w którym ten ład funkcjonuje, może zostać poddany analizie w wielu płaszczyznach, m.in. z punktu widzenia ustrojowych podstaw ładu bankowego, materialnoprawnych podstaw ładu bankowego oraz ze względu na organizacyjnoprawne elementy tego ładu. W ramach niniejszego opracowania uwaga została zwrócona w szczególności na ustrojowe podstawy ładu bankowego w Polsce, mające swoje źródło w przepisach Konstytucji RP, które stanowią fundament politycznego, społecznego i gospodarczego (w tym bankowego) ładu w Polsce, a które są rozwijane – w ramach zakreślonych przez ustawę zasadniczą – w drodze ustawodawstwa zwykłego (w szczególności zaliczanego do publicznego prawa gospodarczego, w tym do kompleksowego działu prawa bankowego).

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Zjawisko krytyki w stosunkach pracy – wybrane aspekty

Artykuł został poświęcony zjawisku krytyki w stosunkach pracy, które z uwagi na zobowiązaniowy, podporządkowany i ciągły charakter pracowniczego zatrudnienia odczuwa zarówno pracownik, jak i pracodawca. W treści dokonano rozróżnienia krytyki uzasadnionej od nieuzasadnionej, wraz z odwołaniem się do najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego. W zakończeniu podkreślono, że obowiązek dbałości o środowisko pracy wolne od nieuzasadnionej krytyki przekłada się na stabilizację zatrudnienia oraz w dużej mierze decyduje o przebiegu pracy zespołowej, co oznacza, że staje się on obowiązkiem powszechnym, a nie prywatnym konkretnego człowieka.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wykonywanie zawodu lekarza a ochrona praw pacjenta i odpowiedzialność lekarza w świetle uregulowań w prawie polskim

Wykonywanie zawodu lekarza wiąże się z ochroną życia i zdrowia, dlatego od wieków wyznaczane są zasady, których powinien przestrzegać lekarz, ujmowano je w uregulowania o charakterze zarówno etycznym, jak i prawnym. Fundamentalne prawo człowieka do ochrony życia i zdrowia jest zagwarantowane w Konstytucji RP i stanowi przedmiot regulacji aktów prawnych niższego rzędu. Podczas wykonywania zawodu lekarz może ponosić odpowiedzialność cywilną, karną oraz zawodową. Odpowiedzialność cywilna wiąże się z doznaną szkodą, powstałą w adekwatnym związku przyczynowo-skutkowym. Karnoprawna ochrona życia i zdrowia jest szczegółowo uregulowana w Kodeksie karnym. Odpowiedzialność zawodowa jest odpowiedzialnością lekarza przed organami samorządu lekarskiego. Przepisy prawa stanowionego szczegółowo regulują kwestie odpowiedzialności lekarza oraz prawa pacjenta. Istnieją jednak nowe obszary w medycynie, które wymagają de lege ferenda nowych rozwiązań.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Równość i sprawiedliwość w dostępie do zatrudnienia

Opracowanie dotyczy równości i sprawiedliwości w dostępie do zatrudnienia. Zasadnicza część zawartych w nim rozważań odnosi się do równego traktowania bezrobotnych korzystających z pośrednictwa pracy, a także osób uczestniczących w procedurach rekrutacji do pracy. Przedstawione zostały regulacje prawne, których celem jest przeciwdziałanie dyskryminacji na etapie poprzedzającym zatrudnienie. Wskazano na znaczenie akcji wyrównujących szanse jako instrumentu służącego osiągnięciu rzeczywistej równości w dostępie do zatrudnienia. Odnosząc się do płci jako kryterium dyskryminacji, zwrócono uwagę na niezgodność ze standardami unijnymi polskich regulacji przewidujących powszechny zakaz zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przyczynek do dyskusji nad faszystowskim prawem gospodarczym

Włoski faszyzm nie ograniczał się tylko do postulatów politycznych, lecz także podejmował ważne problemy społeczno-gospodarcze. Elementem konstytutywnym włoskiej doktryny był korporacjonizm, który miał decydujący wpływ na kształt włoskiego ustawodawstwa dotyczącego prawa konstytucyjnego, administracyjnego, podatkowego, gospodarczego, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Korporacyjne rozwiązania kreowały stosunek jednostki wobec narodu, obywatela wobec państwa. Faszystowski program gospodarczo-społeczny stanowił z jednej strony zaprzeczenie liberalnej gospodarki wolnorynkowej, a z drugiej przeciwwagę dla zdobywającej poklask społeczny ideologii walki klas głoszonej przez socjalistów i komunistów. Idea faszystowskiego korporacjonizmu we Włoszech dawała wizję pokoju społecznego i perspektywę usprawnienia państwa przez podporządkowanie związków zawodowych państwu oraz tłumiła podziały społeczne na linii pracodawca – pracownik. Przedmiotem artykułu było przedstawienie faszystowskiego ustawodawstwa gospodarczego i jego znaczenia dla polityki ekonomicznej państwa Mussoliniego. Przeanalizowano podstawowe akty prawne z lat 1922–1939 dotyczące faszystowskiej gospodarki.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Społeczna szkodliwość czynu jako klauzula generalna w prawie karnym

Prawo karne jest gałęzią prawa, w której generalne klauzule odsyłające są z samej swej natury podejrzane. Są one jednak na jego gruncie stosowane nie tylko wówczas, kiedy ustawa staje się nieadekwatna do zmieniających się stosunków politycznych, społecznych czy ekonomicznych. Ich celem jest zapewnienie luzu decyzyjnego i korekty zbyt niekiedy sztywnych przepisów. Jedną z nielicznych znanych w prawie karnym klauzul generalnych jest klauzula społecznej szkodliwości czynu. Pojęcie to pojawiło się w k.k. z 1997 r. Nie ma definicji legalnej, lecz należy do ustawowej definicji przestępstwa. Przepis art. 115 § 2 k.k. stanowi, że na jej poziom wpływają zarówno elementy obiektywne, jak i subiektywne. Społeczna szkodliwość pełni różne role: jest zasadą prawa karnego, podstawą odpowiedzialności (znamieniem przestępstwa) i zasadą wymiaru kary. Przy jej ocenie należy brać pod uwagę różne elementy, które często pełnią odmienne role w prawie karnym (motywacja, zamiar, reguły bezpieczeństwa). To czyni ją uniwersalnym narzędziem prawa karnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rozważania nad istnieniem i istotą wolności zabudowy – głos w dyskusji

Klasyczna koncepcja wolności budowlanej ujmuje tę wartość jako pochodną prawa własności nieruchomości, a jej gwarancji upatruje w przepisach Konstytucji. W polskiej doktrynie i orzecznictwie sądowym z zakresu prawa administracyjnego wolność ta występuje tradycyjnie w dwóch aspektach: przedmiotowym (jako zasada prawa) oraz podmiotowym (jako publiczne prawo podmiotowe). Współczesny rozbudowany system reglamentacji w prawie budowlanym, w którym centralną instytucją nadal pozostaje pozwolenie na budowę, skłania do refleksji nad istnieniem i istotą wolności budowlanej, w tym jej rolą w procesie stanowienia i stosowania prawa, a także sądowej kontroli administracji publicznej. Problem ten jest ukazany z perspektywy szerszego zagadnienia, jakim jest relacja pomiędzy wolnością jednostki a prawem.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Przedsiębiorca w dobie przemian związanych z nowymi uregulowaniami prawnymi ochrony danych osobowych w świetle nowelizacji ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Celem artykułu była analiza prawnych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstw w związku ze zmianami w prawie pracy, które zostały wprowadzone w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia ogólnego o ochronie danych osobowych (RODO). Realizacja nowych uregulowań prawnych wiąże się z koniecznością zmiany procedur rekrutacji nowych pracowników. Uporządkowany został także obszar przetwarzania danych osobowych osób już zatrudnionych w przedsiębiorstwach. Zagadnienie to ma istotne znaczenie z uwagi na szerokie spektrum zagrożeń dla funkcjonowania firm w przypadku niestosowania w praktyce nowych przepisów. Wśród nich wskazać należy m.in. kary finansowe, które może nałożyć Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Glosa do wyroku SA w Lublinie z dnia 30 listopada 2016 r., II AKa 242/16, LEX nr 2188879

Wyrok sądu dotyczy ustalenia postaci strony podmiotowej. Autorka glosy krytycznie odnosi się do tezy, że wystarczy tu samo ustalenie stanu świadomości oskarżonego. Przypisanie sprawcy zamiaru wymaga również poczynienia odpowiednich stwierdzeń co do sfery wolicjonalnej. Wyrok odnosi się także do możliwości skorzystania z tzw. instytucji czynnego żalu, błędnie uzależniając ją od stopnia zaawansowania usiłowania (usiłowanie ukończone – usiłowanie nieukończone).

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Klauzula generalna nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę w kodeksie pracy – zarys problematyki

Klauzula generalna nieuzasadnionego wypowiedzenia jest pojęciem niedookreślonym, mającym najszersze zastosowanie w stosunkach pracy. Klauzula ta stanowi alternatywę wobec zamkniętego katalogu przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę, umożliwiając sądom pracy wydawanie rozstrzygnięć uwzględniających okoliczności konkretnych stanów faktycznych. Elastyczność klauzul generalnych pozwala na zmianę sposobu ich rozumienia w zmieniających się warunkach zewnętrznych, ustrojowych, a nawet przy okazji zmian w systemie wartości. Jednocześnie wymóg uzasadnionego wypowiedzenia, dla uznania zgodności z prawem tej czynności, podlega kontroli nie tylko z punktu widzenia art. 45 k.p., ale także zasad współżycia społecznego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Prawo i racjonalizm

Artykuł jest próbą analizy szczególnych relacji łączących prawo i racjonalizm. W powszechnym odczuciu prawo jest naturalną pochodną rozumu i takie postrzeganie ma bardzo silne oparcie w historii idei (Cyceron, św. Tomasz z Akwinu i inni). Jednakże dziejący się na naszych oczach krach oświeceniowego projektu każe przewartościować wiele sądów. Okazuje się bowiem, że rozum i jego władza w sprawach społecznych są kwestią umowy, konwencji i niekoniecznie przypominają równanie matematyczne. Autor wyraża pogląd, że wiele z fundamentów współczesnych demokracji, również tych wyrażanych przez instytucje prawne, jest jakąś formą nowożytnego mitu, iluzji, przybierającą kształt pozornie rozumowy.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Lojalność a klauzula sumienia

Uchybienia ustalone przez Europejski Komitet Praw Społecznych rozpatrujący skargę zbiorową w sprawie CGIL przeciwko Republice Włoch, związane z pogorszeniem usług medycznych w sprawach dotyczących przerwania ciąży z powodu odmowy wykonywania tego zabiegu przez część lekarzy i pozostałego personelu medycznego (pielęgniarek i położnych), nie zostały przez władze publiczne załatwione bez straty dla pacjentek zdecydowanych na dokonanie zgodnej z prawem aborcji. EKPS rozpoznający powyższą skargę zbiorową orzekł, że władze państwowe nie podjęły skutecznych działań zabezpieczających prawo do ochrony zdrowia kobiet oraz klauzuli sumienia lekarzy i pozostałego personelu medycznego. Z uwagi na ryzyko zagrożenia zdrowia pacjentek EKPS orzekł, że zostały naruszone przepisy Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Wznowienie i organizacja sądownictwa polskiego w Zamościu w latach 1918–1919

W czasie I wojny światowej, w lipcu 1915 r. po ewakuacji władz rosyjskich, w Zamościu i jego okolicach z inicjatywy miejscowych prawników powstało sądownictwo obywatelskie. Funkcjonowało krótko, zostało rozwiązane przez austriackie władze okupacyjne. Utrzymano jednak sądy najniższej instancji, wiążąc je instancyjnie z organami administracji okupacyjnej i sądami wojskowymi. W Zamościu funkcjonował sąd pokoju i wojskowy sąd obwodowy (powiatowy). Po wydaniu przez władców Niemiec i Austro-Węgier aktu 5 listopada z 1916 r. zgodnie z zawartą w nim zapowiedzią przystąpiono do prac mających na celu przekazanie w polskie ręce wymiaru sprawiedliwości na okupowanych terenach Królestwa Polskiego. W dniu 1 września 1917 r. otwarto sądy królewsko-polskie, a wśród nich sąd pokoju w Zamościu. W wyniku inicjatywy władz miejskich Zamościa i lokalnych organizacji społecznych Rada Regencyjna Królestwa Polskiego podjęła decyzję o utworzeniu królewsko-polskiego Sądu Okręgowego w Zamościu. Został on uroczyście otwarty w dniu 1 czerwca 1918 r., a jego prezesem mianowano dotychczasowego zamojskiego sędziego pokoju Romualda Jaśkiewicza. W skład sądu weszło czterech sędziów okręgowych, czterech sędziów śledczych, a także prokurator okręgowy i trzech podprokuratorów. Stanowiska te objęli adwokaci, prawnicy pochodzący z Galicji oraz polscy prawnicy powracający z ogarniętej wojną domową Rosji. Niższe stanowiska (np. sędziów śledczych) obsadzane były również przez pierwszych aplikantów sądowych. W latach 1918–1919 można zaobserwować spory ruch kadrowy na tych stanowiskach. Okręg zamojski obejmował cztery powiaty: zamojski, biłgorajski, hrubieszowski i tomaszowski, z działającymi na ich obszarze 19 sądami pokoju. Wśród nich były dwa sądy pokoju w Zamościu, obejmujące tzw. okręg miejski i okręg wiejski. Na ich czele stali Zygmunt Kostkiewicz i Adam Sajkiewicz. W listopadzie 1918 r. sądy zamojskie zaczęły wydawać wyroki „w imieniu Republiki Polskiej”, a niedługo potem ich siedzibą stał się wyremontowany dla tych celów pałac Zamoyskich.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Cecha jednolitości systemu prawa w warunkach multicentryzmu

Jednym z aspektów rozważań dotyczących systemu prawnego są cechy tego systemu. Celem artykułu było podjęcie teoretycznej refleksji i udzielenie odpowiedzi na podstawowe pytanie, mianowicie czy polski system prawny można uznać za jednolity w kontekście wielości centrów decyzyjnych. Obecnie cecha jednorodności systemu prawnego jest jedną z najbardziej problematycznych. Zgodnie z typowym rozumieniem system prawny jest jednolity, jeśli akty normatywne pochodzą od władz państwowych. Jednak procesy integracyjne, w których uczestniczy państwo, powodują powstawanie struktur ponadnarodowych z własnymi systemami prawnymi. W europejskiej przestrzeni prawnej obejmują one Radę Europy i Unię Europejską. Systemy prawne tych organizacji są połączone formalnymi relacjami z systemami prawnymi państw członkowskich. W rezultacie systemy prawne państw europejskich ewoluują, przestają być monocentryczne i stają się multicentryczne. W takiej sytuacji na terytorium państwa zaczynają obowiązywać akty normatywne struktur ponadnarodowych. Rodzi to teoretyczne pytanie o możliwości i być może zakres uznania jednolitości systemu prawnego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Fundamentalne zasady instytucjonalnych relacji państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w świetle art. 25 Konstytucji RP z 1997 r.

Podstawowe zasady relacji między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi zostały wpisane do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. w art. 25. Obejmują one: 1) zasadę równouprawnienia związków wyznaniowych, 2) zasadę bezstronności organów władzy publicznej wobec przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych przy jednoczesnym zapewnieniu swobody ich uzewnętrzniania w życiu publicznym, 3) zasadę poszanowania autonomii i niezależności państwa i związków wyznaniowych, każdego w swoim zakresie, oraz ich współdziałania dla dobra wspólnego i dobra człowieka, 4) zasadę regulacji stosunków między państwem a Kościołem katolickim w formie umowy międzynarodowej ze Stolicą Apostolską (konkordat), natomiast między państwem a innymi związkami wyznaniowymi w formie ustaw uchwalonych na podstawie umów wynegocjowanych przez rząd z przedstawicielami tych związków. Analiza przepisów regulujących materię wyznaniową – zarówno tych zawartych w ustawie zasadniczej, jak i w aktach rangi ustawowej – prowadzi do wniosku, iż w Polsce mamy do czynienia z rozdziałem państwa od kościoła w formie tzw. separacji przyjaznej (skoordynowanej), zgodnie z którą kościoły i inne związki wyznaniowe są niezależnymi podmiotami uczestniczącymi w życiu społeczeństwa obywatelskiego.

Czasopismo: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne