rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Suwerenność jako kategoria etyczna: potrzeba uwzględnienia metafizyki i historii

Artykuł próbuje ukazać konieczność uwzględnienia metafizyki i historii dla właściwego ujęcia pojęcia suwerenności jako kategorii etycznej. Zaczyna od zwrócenia uwagi na obecność jakichś założeń metafizycznych w każdej koncepcji etycznej. Następnie wskazuje na fakt, iż uchwycenie owych założeń metafizycznych wymaga odwołania się do historii. Owo podejście historyczne nie jest jedynie ukazaniem historycznego kontekstu i przebiegu rozwoju danego pojęcia, ale wynika z samej natury pojęć etycznych. Na taki stan rzeczy wskazują rozważania Alasdaira McIntyre’a zawarte w Dziedzictwie cnoty, w którym uprawia on coś, co sam określił jako filozoficzna historia. Podobne, choć o wiele bardziej wyartykułowane podejście stosuje Charles Taylor, rozwijając swoją koncepcję źródeł moralności. Najbardziej systematyczne ujęcie podejścia historycznego prezentuje jednak Hans Joas, opracowując metodę afirmatywnej genealogii, którą stosuje do koncepcji praw człowieka. W podsumowaniu artykułu zostaje pokazane, w jaki sposób koncepcja źródeł moralności Taylora może zostać zastosowana do ukazania zmian w rozumieniu suwerenności jako kategorii etycznej.
        The article is an attempt to show the relevance of metaphysics and history to gain a proper understanding of the notion of sovereignty as an ethical category. It begins by pointing at the presence of certain metaphysical assumptions in each ethical theory. It further demonstrates the fact that the mere grasping of those metaphysical assumptions requires a reference to historical narrative. The historical approach does not consist in mere presentation of the historical context and the development of a given notion, but it is a consequence of the very nature of ethical notions. An adequate account of this fact gives Alasdair McIntyre in his After Virtue, in which he gives an example of what he calls philosophical history. A very similar, even though much more articulated, approach is adopted by Charles Taylor in his notion of moral sources. Although the most systematically elaborated conception of the historical approach is presented by Hans Joas in his affirmative genealogy, a method applied by him is the concept of human rights. In the concluding section, the article sketches how the Taylor's notion of moral sources can be applied to demonstrate the evolution of the understanding of sovereignty as an ethical category.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Polityka historyczna czy historyczna świadomość? Działalność Instytutu Pamięci Narodowej

W latach 2000-2011 Instytut Pamięci Narodowej realizował przede wszystkim misję poszerzania społecznej świadomości historycznej, której podstawowym elementem było z jednej strony „odzyskanie” pamięci wydarzeniach ocenzurowanych i usuniętych z dziejów w konsekwencji celowych działań reżimu. Z drugiej natomiast strony dekonstruowanie reżimowej propagandy historycznej. Zarazem od 2006 roku realizował politykę historyczną (politykę pamięci) – rozumianą jako promowanie tematów wybranych ze znacznie szerszej palety przedsięwzięć edukacyjnych realizowanych przez IPN czy wyników prowadzonych przez jego historyków badań naukowych. Dynamika tych działań wyraźnie załamała się po 10 kwietnia 2010 roku.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Polityka 2.0

Artykuł podejmuje temat rosnącego znaczenia Internetu w komunikacji politycznej. Przedstawiono w nim najlepsze wzorce reprezentowane przez urzędy prezydentów Stanów Zjednoczonych i Francji oraz odniesiono je do praktyki polskiej sceny politycznej. W materiale opisano także narzędzia komunikacji Web 2.0, a szczególnie amplifying i shilling.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Zarządzanie migracjami jako dobro publiczne: rola Międzynarodowej Organizacji do Spraw Migracji

CEL NAUKOWY: Podstawowym celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jaką rolę odgrywa Międzynarodowa Organizacja do spraw Migracji (IOM) w zakresie zarządzania międzynarodowymi migracjami.
        PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł ten wykorzystuje koncepcje globalnych dóbr publicznych w celu weryfikacji, w jakim aspekcie zarządzanie migracjami i zapewnianie usług z nimi powiązanych może stanowić dobro publiczne w skali międzynarodowej. Autor posługuje się analizą studium przypadku, przedstawiając historię i ewolucję działalności IOM oraz sposób, w jaki organizacja usiłuje w swojej bieżącej aktywności pogodzić rozbieżne interesy państw przyjmujących, wysyłających, tranzytowych, a także samych osób migrujących, zgodnie ze swoją maksymą: „zarządzanie migracjami dla dobra wszystkich”.
        PROCES WYWODU: Artykuł złożony jest z trzech części. W pierwszej wprowadzono koncepcję globalnych dóbr publicznych, wiążąc ją z problematyką zarządzania migracjami w skali międzynarodowej. W drugiej części opisano historię IOM, analizując ewolucję organizacji i jej działalności. Trzecia część przedstawia wybrane przykłady najnowszych aktywności IOM w zakresie zarządzania migracjami, wskazując na próby godzenia często przeciwstawnych interesów uczestników tego procesu.
        WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Doświadczenia IOM wskazują, że tworzenie globalnego dobra publicznego w przypadku usług zarządzania migracjami jest zadaniem bardzo trudnym, ale jednak możliwym. Mimo pewnych kontrowersji powiązanych z działalnością IOM i podnoszonych przez niektórych jej krytyków organizacja ta – biorąc pod uwagę realne możliwości finansowe i polityczne – realizuje swoje zadania, próbując uwzględnić potrzeby zarówno osób migrujących, jak i państw uwikłanych w ten proces.
        WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Zarzuty stawiane IOM wydają się zadziwiająco podobne do krytyki pod adresem ONZ. W obu jednak przypadkach nie bierze się pod uwagę konkretnych możliwości realizowania zadań, które postawiono przed tymi organizacjami. W obliczu narastającej presji demograficznej na kontynencie afrykańskim i częściowo w Azji oraz w związku z powiązanymi z nią natężeniami fal migracyjnych już w nieodległej przyszłości wystąpi naturalna konieczność wzmocnienia finansowego obu tych organizacji.
         

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Robert Schütze, From Dual to Cooperative Federalism. The Changing Structure of European Law, Oxford University Press, Oxford 2009, ss. xxxvi + 391.

Autor przedstawianej pracy, Robert Schütze, jest prawnikiem, od2005 roku wykładającym europejskie prawo konstytucyjne orazeuro pejskie prawo konkurencji w Szkole Prawa angielskiego DurhamUniversity. Recenzowana praca opublikowana została przezOxford University Press w 2009 roku w serii Oxford Studies in EuropeanLaw. Jej podstawę stanowi – w dużej mierze zmieniona – rozprawadoktorska Schützego, obroniona w 2005 roku we florenckimEuropejskim Instytucie Uniwersyteckim. Jak zaznaczono, od ukazaniasię niniejszej pozycji upłynęło już nieco czasu.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
The Oxford Movement’s Arguments for the Union of Church and State

The nineteenth century Oxford Movement, formed mostly by Anglican clergymen, is known to have produced the Anglo-Catholic wing in the Church of England; nonetheless, it also had an important political dimension, ignored by scholars for a long time. One of its core political ideas was a conviction about the necessity of a certain type of union of Church and State. I shall focus on seven of the arguments that the Oxford Movement presented for such a model, which have been reconstructed after examining its writings. The first argument shows the Movement’s adherence to historical English patterns of the union of Church and State. The second presents some of the criticism of a model of separation. The third and fourth outline two important theories of the Oxford Movement: the incorporation of the Church into the State and the theological superiority of the Church over the State. The fifth is in fact a set of arguments for assessing various historical political models and events. The next argument refers to Richard Hooker’s conditions for the union of Church and State, while the last reconstructs the Oxford Movement’s way of thinking on relations between morality, religion and politics, and therefore the philosophical justification of their political idea.
         
        Ruch oksfordzki, utworzony w XIX wieku głównie przez anglikańskich duchownych, zaowocował nie tylko powstaniem w Kościele anglikańskim stronnictwa anglokatolickiego, ale i, czego niemal nie dostrzegają jego badacze, interesującą spuścizną w zakresie idei politycznych. W centrum namysłu politycznego członków ruchu znajdowała się refleksja nad określeniem właściwego modelu związku państwa z Kościołem, związku będącego, ich zdaniem, koniecznym. W niniejszym artykule rekonstruuję siedem argumentów stosowanych przez ruch oksfordzki dla wykazania tej konieczności. Pierwszy odwołuje się do historycznych, angielskich wzorców związku Kościoła i państwa. Drugi zarysowuje krytykę modelu rozdziału Kościoła od państwa. Trzeci i czwarty to prezentacja teorii inkorporacji państwa do Kościoła i teologicznej supremacji Kościoła nad państwem. Argument piąty to zbiór odwołań do historycznych modeli relacji Kościół – państwo i ich ocen. Argument szósty powołuje się na przemyślenia Richarda Hookera dotyczące relacji Kościół – państwo, a siódmy rekonstruuje relacje między moralnością, religią a polityką stanowiące również uzasadnienie dla proponowanego przez ruch oksfordzki modelu.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
The Grey Economy of Post- Communist New EU Member States: Case of Bulgaria

The grey economy relates to activities that are not declared to the authorities for tax, social security or labour law purposes and have been widely recognised to have negative effects on society and the functioning of the market economy. In the light of persisting high unemployment and the economic recession across Europe, the grey economy has come under intense scrutiny as national governments try to balance budgets while avoiding increases in taxes and benefit cuts. On average across Europe, the shadow economy is as large as 18.5% of economic activity. In Eastern European nations such as Bulgaria, Croatia, Lithuania, and Estonia, the shadow economy is almost 30% of the size of the official economy. Bulgaria, the focus of this report, is increasingly included in international and European studies on the size and nature of the undeclared economy. Bulgaria joined the European Union in 2007 and ranks as the EU member state with the largest undeclared economy, estimated at 31% of GDP in 2013 [Schneider 2013]. Despite intensified repressive and control efforts on the part of the Bulgarian authorities, the high level of the grey economy signals deficiencies in the functioning of the public institutions and the rule of law, and continues to be a major obstacle to economic development.
         
        Szara strefa ekonomiczna dotyczy wszelkiej działalności gospodarczej, która nie jest deklarowana właściwym urzędom skarbowym w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uniknięcia płacenia podatku, uzyskania zasiłku lub ominięcia przepisów prawa. Jest ona szeroko uznawana za sferę mającą negatywny wpływ na społeczeństwo i funkcjonowanie gospodarki rynkowej. W warunkach utrzymującego się wysokiego bezrobocia i recesji w szeregu krajów europejskich szara gospodarka znalazła się w centrum uwagi rządów starających się zbilansować swoje budżety, unikając przy tym podnoszenia podatków i cięć wydatków na cele publiczne. Szara strefa ekonomiczna stanowi średnio aż 18,5% całej gospodarki w Europie, natomiast w takich krajach wschodnioeuropejskich jak Bułgaria, Chorwacja, Litwa i Estonia sięga ona prawie 30%. Obecna analiza koncentruje się na Bułgarii budzącej rosnące zainteresowanie w kontekście międzynarodowych, w tym europejskich, badań nad rozmiarami oraz charakterem tego rodzaju negatywnych zjawisk ekonomicznych. Bułgaria przystąpiła do Unii Europejskiej w 2007 roku i jest uważana za kraj o najwyższej niedeklarowanej działalności gospodarczej wśród państw unijnych, ocenianej na 31% PNB w 2013 roku [Schneider 2013]. Pomimo wzmożonej kontroli i karalności ze strony władz bułgarskich utrzymujący się wciąż wysoki poziom szarej strefy w ekonomii świadczy o brakach w funkcjonowaniu instytucji publicznych i regulacji prawnych oraz stanowi poważną przeszkodę rozwoju ekonomii w tym kraju.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Demystifying Deconstruction – Deconstruction as a Tool for Analysis of IR Theory

The aim of this article is to present deconstruction as an important tool for analysis of international relations theory. The usage of deconstruction by representatives of postmodern approaches is introduced. The author argues that, despite the fact that deconstruction is presented by mainstream international relations scholars as a flawed method that is improper from the viewpointof the discipline’s development, deconstruction properly explicated and operationalised could be a successful strategy for critique and interpretation of international relations theory. The next step taken by the author is an analysis of the term itself and the textual phenomena that stem from it, which enables him to present a deconstructionist framework useful for theory interpretation and critique. The article concludes by arguing that the use of deconstruction does not necessarily mean that its results will be much different than the mainstream critiques.
         
        Celem niniejszego artykułu jest wskazanie na dekonstrukcję jako istotne narzędzie analizy teorii stosunków międzynarodowych. Przedstawione jest użycie tego narzędzia przez przedstawicieli tzw. podejść postmodernistycznych. Autor stawia tezę, że choć dekonstrukcja jest traktowana przez przedstawicieli głównego nurtu stosunków międzynarodowych jako metoda nieskuteczna i niewłaściwa ze względu na rozwój dyscypliny, to właściwie pojmowana może służyć jako skuteczne narzędzie krytyki i interpretacji teorii stosunków międzynarodowych. Kolejnym krokiem jest analiza pojęcia dekonstrukcji i składających się na nią terminów oraz wskazanie, w jaki sposób mogą one zostać wykorzystane w analizie i krytyce tekstów z zakresu stosunków międzynarodowych. Konkluzją artykułu jest stwierdzenie, że użycie dekonstrukcji wcale nie musi przynosić skutków różnych od krytyki przedstawicieli tzw. głównego nurtu.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Kategoria "suwerenność" w analizie światosystemowej (komunikat o badaniach w toku, 15.12.2014)

W komunikacie zostały zawarte niektóre z tymczasowych ustaleń dokonanych na kolejnym etapie moich badań mających na celu uwspółcześnienie pojmowania kategorii „suwerenność” i jej pomocnicze zastosowanie do określania statusu państwa w światosystemie współczesnym. Zawiera on także rozważania o przypadku specjalnym: statusie państwa członkowskiego w UE. Pokazuje nadto, w jaki sposób „suwerenność” może zostać zgodnie powiązana z kategoriami: „ustrój państwa” i „struktura światosystemu”. W tekście znajduje się sugestia co do precyzyjnych kryteriów klasyfikowania państw zależnie od tego, czy dane państwo jest suwerenne, czy nie jest, albo  czy jego suwerenność jest ograniczona (albo skrajnie, albo względnie słabiej). Omówiona została również teza o niepodzielności suwerenności państwa członkowskiego UE, z uwzględnieniem zasady przekazywania kompetencji oraz funkcjonowania instytucji notyfikacji. W uwagach końcowych zawarte zostały sugestie co do dalszych badań. 
        The article reports some preliminary findings of my ongoing research project aimed at updating our understanding of ‘sovereignty’ in order that it can help define the status of the State in the contemporary world system. It also considers the special case of the status of a member-state in the EU. It further investigates how ‘sovereignty’ fits together with the categories of the (state) political system and the structure of the world system. The article suggests the precise criteria for a classification of a State according to whether it enjoys sovereignty, lacks sovereignty, or enjoys curtailed sovereignty (either radically or in relative terms). It analyses the thesis of the indivisibility of sovereignty of an EU member-state, taking into account the principle of conferral and the institution of notification. The closing remarks offer some suggestions for further research.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Suwerenność. W poszukiwaniu (problematycznych) źródeł koncepcji

W poszukiwaniu źródeł suwerenności czerpiemy z refleksji XI wieku, by zbadać, czy w projekcie papieża Grzegorza VII spełnione są dwa konieczne warunki zaistnienia suwerenności wskazane przez Hinslaya w jego, klasycznym już, dziele dotyczącym tejże koncepcji. W tej średniowiecznej refleksji, jak wskazuje choćby Berman, odnaleźć można uzasadnienie dla panowania czy sprawowania rządów za pośrednictwem prawa, a nawet dla „rządów prawa”, a zatem związania władzy prawem; prawem, które gwarantowało jedność scentralizowanej struktury i pochodziło od władcy sprawującego swój urząd na mocy prawa i niezależnego od swoich poddanych. Po Grzegorzu VII hierarchiczny Kościół miał się stać suwerenną strukturą, odrębną od społeczeństwa świeckiego, z monopolem na stanowienie norm prawnych.
        When searching for the sources of sovereignty derived from the reflections of the eleventh century, and to the conception of Pope St. Gregory VII, in an attempt to see whether the two conditions presented by Hinsley in his classical book on sovereignty exist. We see that in this medieval conception, presented by, for example, Berman, we can find the justification for power or authority by law and even the “rule of law,” for the restriction of power by the law; the law guaranteed unity of the centralized structure and was the source of legitimation for the ruler, who was independent of his subjects. After Gregory VII the hierarchical Church was a sovereign structure, distinct from secular society with a monopoly to constitute legal norms.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Edytorial: Suwerenność

Na przestrzeni wieków rozwijano pojęcie suwerenności w teorii polityki, teorii prawa, historii myśli politycznej, prawie konstytucyjnym, prawie międzynarodowym, teorii stosunków międzynarodowych, filozofii i etyce. Coraz dalej idąca specjalizacja poszczególnych dyscyplin sprawiła, że początkowo wspólne rozumienie sensu kategorii rozbite zostało na różne rozumienia sensu w obrębie coraz bardziej oddalających się od siebie obszarów badawczych. Jak dziś kategoria suwerenności ujmowana jest na gruncie różnych dyscyplin?

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Suwerenność: krytyka kategorii w paradygmacie komunikacyjnym i personalistycznym

Wizja odpersonalizowanej „suwerenności jako takiej” wiązana z wystąpieniem Hobbesa spotyka się współcześnie z zasadniczą krytyką z dwóch przeciwstawnych kierunków. Pierwszym z nich jest komunikacyjny paradygmat analizy władzy nastawiony na ostateczne „rozpuszczenie” suwerenności w demokratycznych procedurach gwarantujących rozumność wypracowywanych rozstrzygnięć. Drugi, wiązany ze stanowiskami personalistycznymi, zmierza do tego, by suwerenność przypisać w pierwszym rzędzie realnemu bytowi osobowemu, podporządkowując państwo realizacji celów osobowych. Oba kierunki łączy wyraźna niechęć i obawa przed zdepersonalizowanym państwem będącym zasadą jednoczącą zbiorowość monadycznie ujmowanych, wsobnych jednostek niezdolnych do stworzenia samorządnej wspólnoty. Celem artykułu jest analiza suwerenności zdepersonalizowanej, wpisanych w nią problemów oraz możliwych odpowiedzi krytycznych pochodzących z jednej strony od koncepcji suwerenności „zdesubstancjalizowanej” Arendt i Habermasa, z drugiej, od personalistycznej myśli Maritaina.
        The depersonalization of the concept of sovereignty that is present in Hobbes attracts criticism from two different directions. The first one comes from a communicative paradigm of power analyses which aims to “dissolve” sovereignty in democratic procedures guarantying the reasonableness of political outcomes. The second way of criticism is connected with the personalism aims at attributing the sovereignty in the first place to a real, personal being and at subordinating the state to the realization of personal aims. Both strands of criticism are concerned about the depersonalized state understood as the principle unifying the gathering of monadic individuals unable to create a self-governing community. The aim of the article is to analyze the depersonalized concept of sovereignty, its inherent problems and possible critical responses found in the concept of “desubstantialized” sovereignty which is present in the work of Arendt and Habermas, and in the personalistic thought of Maritain.

Czasopismo: Horyzonty Polityki
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: filozofia, ekonomia i finanse, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne