rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Prawo do godnej przyszłości oraz prawo do życia w czystym powietrzu w świetle wartości i zasad konstytucyjnych

W artykule poruszona została kwestia prawa do godnej przyszłości i prawa do czystego środowiska. Ochrona środowiska jest jednym z elementów bezpieczeństwa ekologicznego. Działania służące zapewnieniu bezpieczeństwa ekologicznego oraz ochronie środowiska naturalnego mają charakter wielowymiarowy. Dotyczą nie tylko obowiązków władz publicznych, ale również silnie oddziałują na sferę praw i wolności jednostki. Prawo człowieka do środowiska o odpowiedniej jakości jest podstawowym prawem człowieka. Władze publiczne powinny dążyć do poprawy aktualnego stanu środowiska i programować jego dalszy rozwój tak, aby obecne i przyszłe pokolenia mogły wieść godne życie. Prawo do czystego powietrza należałoby interpretować jako dobro osobiste człowieka wynikające z wartości i zasad konstytucyjnych.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Gospodarstwo rodzinne jako podstawa ustroju rolnego państwa a dziedziczenie gospodarstw rolnych. Założenia konstytucyjne a ustawodawstwo

Artykuł dotyczy relacji dwóch konstytucyjnie chronionych instytucji – gospodarstwa rodzinnego i prawa dziedziczenia. Przeanalizowano pojęcie gospodarstwa rodzinnego i prześledzono ograniczenia, jakim w celu jego ochrony poddane zostało prawo dziedziczenia. Zweryfikowano tezę o braku w obowiązującym ustawodawstwie przepisów skutecznie godzących ze sobą te konstytucyjne wartości. Zwrócono uwagę zarówno na regulację historyczną, jak i aktualnie obowiązujące prawo w przedmiotowym zakresie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Rola regionalnych izb obrachunkowych w zakresie nadzoru i kontroli spraw finansowych jednostek samorządu terytorialnego

Rozważania zawarte w artykule poświęcono problematyce nadzoru i kontroli sprawowanej przez regionalne izby obrachunkowe w stosunku do realizacji spraw finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Rolą nadzoru jest wyznaczenie prawnych granic w zakresie możliwości ingerowania państwa na poziomie gmin, powiatów i województw w działalność tych jednostek. Fundamenty nadzoru i kontroli są efektem przyjęcia konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady decentralizacji. Celem opracowania jest dokonanie analizy normatywnej pozycji prawnej regionalnych izb obrachunkowych w aspekcie sprawowania nadzoru i kontroli nad działalnością finansową prowadzoną przez jednostki samorządu terytorialnego z uwzględnieniem zasady samodzielności. Regionalne izby obrachunkowe stanowią konstytucyjne, kolegialne organy państwa o szczególnym charakterze, wyposażone w kompetencje nadzorczo – kontrolne, co czyni z nich gwaranta samodzielności jednostek samorządu terytorialnego w zakresie gromadzenia i wydatkowania środków publicznych z wykorzystaniem kryterium legalności.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Udział samorządu terytorialnego w ochronie praw człowieka

Jednostki samorządu terytorialnego realizują szereg zadań, które w konsekwencji mają wpływ na jakość życia społeczności lokalnej. Co istotne, zadania które realizuje samorząd bardzo często pozostają ze sobą w ścisłym związku, bowiem prawidłowa realizacja jednego zadania może być powiązana z realizacją innych zadań własnych. Taka sytuacja ma też miejsce w realizowaniu przez samorządy terytorialnego obowiązków pozytywnych i negatywnych w zakresie ochrony praw człowieka.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Kontrola społeczna w jednostkach samorządu terytorialnego

Samorząd terytorialny jest ważnym elementem systemu politycznego państw demokratycznych. Zaspokaja liczne potrzeby zbiorowe, uczestniczy również w wykonywaniu władzy publicznej. Powoduje to konieczność sprawowania kontroli nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, która może być kontrolą państwową (publiczną), jak również społeczną. W artykule podjęto problematykę kontroli prowadzonej przez członków wspólnot lokalnych i regionalnych, skoncentrowano się na konsekwencjach jej instytucjonalizacji prawnej. Posłużono się przykładem nowej formy kontroli, jaką jest debata nad raportem o stanie jednostki samorządu terytorialnego. Stosując metody analizy instytucjonalno-prawnej i porównawczej zweryfikowano tezę: prawna instytucjonalizacja kontroli społecznej ułatwia obywatelom jej podejmowanie, stwarza lepsze warunki kontrolowania poczynań władz lokalnych i regionalnych, a zalety instytucjonalizacji kontroli przeważają nad jej pewnymi mankamentami.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Kilka uwag o ustawowej marginalizacji samorządu sędziowskiego w kontekście jego istoty (na przykładzie sądów powszechnych)

Samorząd sędziowski (zgromadzenia ogólne sędziów danego sądu) winien pełnić istotną rolę, gdyż jest jednym z elementów gwarantujących niezawisłość sędziów i niezależność sądów. Artykuł traktuje o istocie samorządu sędziowskiego w sądach powszechnych oraz ustawowym ograniczeniu roli tej instytucji w ostatnich latach. Kierunek tych nowelizacji należy ocenić krytycznie, ponieważ w obecnym stanie prawnym ustawowe kompetencje samorządu sędziowskiego zostały nadmiernie zwężone. Towarzyszy temu restrykcyjna praktyka funkcjonowania samorządów w niektórych sądach, utwierdzona działaniami prezesów tych sądów. Taki stan prawny i faktyczny zdaje się potwierdzać przypuszczenia o zamiarze wyłączenia samorządów sędziowskich z udziału w sprawach dotyczących sędziów. Niemniej, to Konstytucja przyznaje i gwarantuje samorządom (także sędziowskim) sprawowanie pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Naruszenia konstytucyjnych praw mniejszości węgierskiej w Republice Słowackiej w latach 1994-1998

Republika Słowacka jest państwem, w którym znaczny odsetek populacji stanowią osoby narodowości węgierskiej. Celem artykułu jest analiza przypadków naruszeń konstytucyjnych praw i wolności mniejszości węgierskiej w latach 1994–1998. Zarówno uchwalona w 1992 r. Konstytucja Republiki Słowackiej, jak i akty prawa międzynarodowego, którego Słowacja jest stroną, gwarantują mniejszościom narodowym i grupom etnicznym prawa i wolności. W latach 1994–1998 w Słowacji władzę sprawował koalicyjny rząd z premierem Vladimírem Mečiarem, którego polityka doprowadziła do izolacji Słowacji na arenie międzynarodowej. W okresie tym polityka rządu słowackiego miała na celu z jednej strony całkowitą marginalizację opozycji a z drugiej ograniczanie praw słowackich Węgrów. W opracowaniu wykorzystano metodę studium przypadku i analizę instytucjonalno-prawną.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Godność człowieka jako wartość chroniona konstytucyjnie

Artykuł porusza kwestię nadania godności ludzkiej statusu najwyższej wartości w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co więcej, wyjaśnia podstawy regulacji art. 30 Konstytucji RP. Dodatkowo wskazuje na godność jako podstawę porządku prawnego. Zatem de facto każda norma prawna, która funkcjonuje w naszym systemie prawnym powinna być w zgodzie z tą regulacją. W artykule zwrócono uwagę na niebezpieczeństwo potencjalnych nadużyć, wskazując na niektóre praktyki, które mogą w przyszłości naruszać godność człowieka.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Bezpieczeństwo jako dobro publiczne w świetle prawa konstytucyjnego

Opracowanie jest głosem w dyskusji: bezpieczeństwo jako dobro. W świetle konstytucyjnej zasady dobra wspólnego zaproponowano redefinicję bezpieczeństwa jako sumy warunków życia społecznego umożliwiających i ułatwiających integralny rozwój wszystkich członków wspólnoty. Dobro wspólne jak i publiczne są produktami wytwarzanymi przez struktury państwowe oraz ich członków. Dla minimalizowania postaw „wspólne – niczyje” i free-riderów, w celu stworzenia zależności, odpowiedzialności dbania o dobro, poruszono wątek teorii solidarności grupowej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Obraz zarazy w świetle traktatu medycznego Piotra Umiastowskiego pt. Nauka o morowym powietrzu na czwory księgi przełożona (1591)

Celem artykułu jest ukazanie obrazu zarazy wykreowanego przez Piotra Umiastowskiego w traktacie medycznym pt. Nauka o morowym powietrzu na czwory księgi przełożona (1591). W tym celu omawia się synonimię związaną z nazwami choroby, cechy i atrybuty zarazy oraz towarzyszących jej objawów, genezę epidemii, a także ukazuje metaforyczne sposoby postrzegania choroby. Analizy zmierzają do odtworzenia dawnego sposobu konceptualizowania choroby, który warunkowany jest z jednej strony ówczesnym poziomem sztuki medycznej, z drugiej zaś utrwalonym w języku potocznym wyobrażeniem choroby. W toku analiz uwagę zwraca się także na wybrane zabiegi językowe, kształtujące obraz choroby, zwłaszcza udział leksyki wartościującej oraz wybrane środki stylistyczne, związane z funkcją artystyczną (porównania, przenośnie, epitety).

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Zaraza nadchodzi i odchodzi – myślenie o chorobach epidemicznych utrwalone w języku

W artykule przedstawiono wybrane aspekty językowego obrazu zarazy (przede wszystkim nazwy i ich etymologię, przyczyny choroby, wyobrażenia/postacie, środki zaradcze). Autorka bazuje głównie na materiałach związanych z polską kulturą ludową, odwołując się jednak do kontekstów współczesnych, by pokazać pewną trwałość sądów dotyczących chorób epidemicznych. Przyjmuje pojęcie językowo-kulturowy obraz świata rozumiane jako potoczna interpretacja rzeczywistości, która daje się wyeksplikować przede wszystkim z danych werbalnych, ale także niewerbalnych utrwalonych w spetryfikowanych tekstach kultury. W rozważaniach odwołuje się do tzw. definicji kognitywnej. Bazę materiałową przedstawianej analizy, zgodnie z koncepcją Jerzego Bartmińskiego, tworzą dane leksykalne i tekstowe: nazwy (potwierdzające „perspektywę oglądu rzeczywistości”), informacje przekazywane przez podstawę onomazjologiczną, ujawnione w toku dociekań etymologiczno-słowotwórczych (tzw. „wewnętrzna forma słowa”), znaczenia podawane w definicjach w słownikach języka polskiego i słownikach gwarowych, derywaty słowotwórcze, rozszerzenia metaforyczne, frazeologizmy, utarte kolokacje (frazemy), przysłowia, formuły lecznicze itd. W polskiej kulturze ludowej zarazę wyobrażano sobie jako żywą istotę (kobietę), która mogła się przemieszczać (przychodzić i odchodzić), przychodzić do wsi, rozmawiać z ludźmi, uśmiercać ich lub ocalać wybranych. Te wyobrażenia zarazy sprawiły, że chłop starał się w odpowiedni sposób zabezpieczyć przestrzeń i za pomocą różnych zabiegów magicznych stworzyć strefę bezpieczną dla siebie i swojej wspólnoty.

Czasopismo: Roczniki Humanistyczne
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Prawa językowe w Federacji Rosyjskiej: commùne bònum czy bonorum privata? Język v. konstytucja

W artykule zaprezentowano występujące w literaturze przedmiotu podejścia do ochrony praw językowych jednostki, a następnie sposób jej realizacji w ustawodawstwie Federacji Rosyjskiej. Prowadzone badania pozwoliły na zidentyfikowanie dwóch sposobów kwalifikowania praw lingwistycznych jednostki jako praw człowieka. Pierwsze z nich opiera się na rozumieniu ich jako jednego z praw mniejszości narodowych, a drugie jako kategorii dóbr osobistych. Niewątpliwie oba podejścia w pewnym zakresie wzajemnie się przenikają, bowiem ojczysty język jednostki jest z jednej strony wyrazem tożsamości narodowej, a z drugiej dobrem osobistym, za pomocą którego wyraża siebie. Analiza przepisów Konstytucji Rosji prowadzi do wniosku, że państwo to nie tylko nie udziela gwarancji prawom językowym, ale wręcz że mogą być one naruszane. Ustrojodawca w ostatniej noweli do ustawy zasadniczej stworzył bowiem warunki do godzenia w tę kategorię praw wbrew zobowiązaniom międzynarodowym. Wg Jerzego Zajadły obserwowany w tym zakresie w Rosji swoisty proces samowykluczania się ze społeczności międzynarodowej można nazwać kontrkulturą prawną.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Realizacja zasady równości w zakresie dostępu do dóbr kultury narodowej

Celem niniejszego tekstu jest udowodnienie, że art. 6 ust. 1 jest przepisem wskazującym na szczegółową dziedzinę, w której zastosowanie ma zasada równości wyrażona w treści art. 32 i 33 Konstytucji RP. Aby tego dowieźć, wyjaśniono, jak równość odnosi się do zakresu podmiotów uprawnionych do tego, aby im upowszechniać i udostępniać dobra kultury narodowej. Udowodnione zostało również, że odniesienie równości do upowszechniania i udostępniania dóbr kultury narodowej wymaga zastosowania uprzywilejowania wyrównawczego wynikającego z przesłanek faktycznych, a nie tylko prawnych. Przy okazji tak zakrojonych badań wykazane zostało również, że art. 6 ust. 1 jest także konkretyzacją art. 5 in fine oraz, że zawiera on w sobie prawo podmiotowe.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Stosunki pomiędzy państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi w Polsce

Wolność sumienia i religii jest podstawą nowoczesnej koncepcji demokratycznego państwa rządzonego prawem. Koncepcja ta stanowi jednocześnie źródło ograniczeń tej wolności. Wolność sumienia i religii nie może być rozpatrywana wyłącznie w sferze psychiki i w sferze prywatności. Wręcz przeciwnie, ma on ważny wymiar prawa publicznego. Autorzy przedstawiają i analizują regulację konstytucyjną na tle zasad określających pozycję kościołów i związków wyznaniowych w państwie oraz ich stosunki z państwem.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Ochrona przyszłych pokoleń w procesie dążenia do neutralności klimatycznej w orzecznictwie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w Niemczech

W ramach badań dokonano próby zweryfikowania, w jakim zakresie obecne rozwiązania ustawowe w Niemczech w zakresie osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oddziałują na realizację wolności i praw przyszłych pokoleń. Punktem wyjścia do podjęcia analizy jest wyrok Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z 24 marca 2021 r. dot. zobowiązań władz publicznych do zapewnienia sprawiedliwości międzypokoleniowej w dziedzinie ochrony środowiska. W niniejszej pracy zbadano również, w jakim zakresie neutralność klimatyczna może stać się w niemieckim porządku prawnym nową, konstytucyjnie chronioną wartością.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Istota i status konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju (według orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego)

Określenie „zrównoważony rozwój” jest w Polsce pojęciem „konstytucyjnym” – w tym znaczeniu, że Konstytucja go używa, jednak go nie definiuje. Na gruncie polskiego języka prawnego, jest to pojęcie stosunkowo nowe, ukształtowane na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. Rezygnując z wprowadzenia do Konstytucji RP definicji „zrównoważonego rozwoju”, ustrojodawca pozostawił praktyce stosowania prawa dość szeroką przestrzeń interpretacyjną dla zabiegów dookreślających istotę tego pojęcia. Przedmiotem prezentowanej publikacji jest analiza orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w zakresie, w jakim wywody w nim zawarte były ukierunkowane na dookreślenie istoty pojęcia „zrównoważony rozwój” – i na rozstrzygnięcie o tym, czy zasada zrównoważonego rozwoju na gruncie konstytucyjnoprawnym ma walor zasady autonomicznej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Istota wolności i praw w wybranym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym prawa własności

Koncepcja istoty wolności i praw kształtuje wraz z zasadą proporcjonalności, zakres dopuszczalnych ingerencji w tę sferę. Przedmiotem artykułu jest analiza wybranych wyroków TK dotyczących rozumienia koncepcji istoty praw i wolności. Artykuł porusza problem możliwości nabycia ograniczonego prawa rzeczowego w drodze zasiedzenia, zgodnie z kodeksem cywilnym, jako możliwej ingerencji w prawo własności oraz relacji art. 31 ust. 3 do art. 64. 3 Konstytucji i ewentualnych różnic w poziomie ochrony, jaką one dają, w kontekście zachowania istoty prawa własności.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Skarga konstytucyjna a zarzuty dotyczące uchybień postępowania legislacyjnego

Opowiadam się za możliwością kwestionowania przebiegu procesu legislacyjnego w skardze konstytucyjnej. Zarzut mógłby dotyczyć jedynie procedury przyjmowania aktu normatywnego, w którym zawiera się przepis stanowiący podstawę prawną aktu stosowania prawa. Akt stosowania prawa musi dotyczyć konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego. Przy obecnej regulacji procesowej, uważam, że istnieje obowiązek badania tej kwestii przez Trybunał Konstytucyjny z urzędu. Praktyka pokazuje, że Trybunał nie bada prawidłowości przebiegu procesu legislacyjnego, w postępowaniu zainicjowanym skargą, ani na zarzut skarżącego, ani z urzędu.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Egzegeza zakresu przedmiotowego skargi konstytucyjnej - główne problemy

Jedną z przesłanek charakteryzujących instytucję skargi konstytucyjnej jest jej zakres przedmiotowy. Przepisy Konstytucji definiujące skargę konstytucyjną w polskim porządku prawnym dają podstawy do rozbieżnych interpretacji, a szczególnie rozumienie sformułowania „inny akt normatywny”. W artykule Autor odnosi się do najistotniejszych problemów wynikających z interpretacji przedmiotowego wyrażenia, które pojawiły się w praktyce orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Mowa nienawiści w stosunku do mniejszości rasowych, narodowych i etnicznych jako granica wolności wypowiedzi. Uwagi na tle wybranych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Mowa nienawiści w stosunku do mniejszości rasowych, narodowych i etnicznych jest zjawiskiem powszechnym, coraz częściej występującym w przestrzeni publicznej i przybierającym różne formy, w zależności od stopnia jej nasilenia. Między mową nienawiści a wolnością wypowiedzi i wyrażania opinii i poglądów istnieje bardzo cienka granica. W konfrontacji z szeroko rozumianą wolnością wypowiedzi i wyrażania swoich poglądów mowa nienawiści wymaga podejmowania zdecydowanych kroków zarówno przez organy krajowe, jak i międzynarodowe. Europejski Trybunał Praw Człowieka badając skargi o naruszenie wolności wypowiedzi bada, czy jej ograniczenia znalazły podstawy w obowiązującym prawie. Dotychczasowe orzecznictwo Trybunału daje jasne wskazówki co do tego, kiedy kończy się wolność wyrażania opinii, a zaczyna mowa nienawiści zwłaszcza, gdy obraźliwe treści są formułowane w środkach masowego przekazu, np. w Internecie.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Członkostwo Polski w Unii Europejskiej jako przesłanka możliwych zmian w Konstytucji RP

W analizie podjęty jest problem, w jakim zakresie konsekwencje członkostwa Polski w Unii Europejskiej powinny być odzwierciedlone w Konstytucji RP. Polska ustawa zasadnicza, w art. 90, antycypowała członkostwo RP w UE. Pomimo jednak podejmowanych prób, nie udało się – poza konstytucjonalizacją Europejskiego Nakazu Aresztowania – dokonać zmian w konstytucji, wynikających z członkostwa w UE. Występuje tu szereg luk regulacyjnych, które zasługują na wypełnienie nawet wówczas, gdyby nie udało się osiągnąć porozumienia na poziomie 2/3 poparcia w Sejmie w kwestii kompleksowej „klauzuli europejskiej”. Działalność orzecznicza Trybunału Konstytucyjnego nie powinna zastępować ustrojodawcy. Jest to niezbędne, by konstytucja mogła realizować założoną funkcję prawną, a także polityczną i wychowawczą.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Konstytucyjna zasada wolności gospodarczej a COVID-19 - interwencjonizm państwowy w warunkach pandemii

Celem artykułu jest analiza kategorii wolności gospodarczej jako zasady konstytucyjnej w Polsce w kontekście pandemii COVID-19 oraz syntetyczna ocena działań interwencyjnych państwa w obszarze gospodarczym, podjętych w związku z pandemią – ich charakteru i zasięgu. Zastosowano metodę analizy opisowej oraz analizy danych statystycznych dotyczących ekonomicznych skutków pandemii. Prace badawcze wskazują na nasilenie interwencjonizmu państwowego przy jednoczesnym ograniczaniu wolności gospodarczej. Zjawisko to, pozornie negatywne, należy oceniać pozytywnie, gdyż działania podejmowane przez państwo realnie ograniczają wielowymiarowe konsekwencje pandemii COVID-19.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Wolność działalności gospodarczej a pandemia COVID-19. Uwagi w kontekście konstytucyjnego zakazu naruszania istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP)

Skutkiem pandemii COVID-19 w 2020 i 2021 r. było wprowadzenie przez ustawodawcę szeregu regulacji prawnych skutkujących ograniczeniem niektórych wolności i praw konstytucyjnych, w tym wolności działalności gospodarczej, o której mowa w art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ograniczenia te, przybierające niekiedy postać całkowitego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej danego rodzaju, budzą istotne wątpliwości natury konstytucyjnej. Dotyczą one nie tylko trybu ich wprowadzenia, ale również ich zgodności z konstytucyjnym zakazem naruszania istoty wolności i praw. Zdaniem autora, istnieje wiele argumentów przemawiających za tym, że ten ostatni zakaz – znajdujący swój normatywny wyraz w art. 31 ust. 3 zdanie 2 Konstytucji RP – został naruszony.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne
Zakaz zgromadzeń w Polsce w okresie stanu epidemii a odpowiedzialność karna

Na przestrzeni 16 miesięcy stanu zagrożenia epidemicznego, a następnie stanu epidemii władza wykonawcza wprowadzała restrykcyjne ograniczenia w sferze wolności zgromadzeń, okresowo całkowicie ich zakazując. Niezależnie od wprowadzanych zakazów we wskazanym okresie dochodziło do licznych protestów i demonstracji wywoływanych lockdownem, polityką władzy, czy wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie czy wprowadzane przez władzę wykonawczą zakazy i ograniczenia w zakresie organizowania lub udziału w zgromadzeniach spełniały standard konstytucyjny, a jeśli nie, to czy zachowania organizatorów lub uczestników zgromadzeń stanowiące realizację ich konstytucyjnych wolności mogły wypełniać znamiona określonych wykroczeń lub przestępstw. W tym celu Autorka analizuje m.in. orzeczenia sądów powszechnych, a także wyrok Sądu Najwyższego z 1 lipca 2021 r.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki prawne