rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
"Społeczeństwo w społeczeństwie". Socjologiczna koncepcja konstytucjonalizmu po komunizmie

Czy pokomunistyczne konstytucje wyrażają teorię społeczeństwa, która prowadziłaby do konsolidacji nowych demokracji wokół jasnych znaczeń i symboli, do wytworzenia się społecznego consensusu konstytucyjnego? Na dokonywanie wyborów spośród wielu możliwych opcji dalszego rozwoju? Taką teorią w postaci konstytucjonalizmu stalinowskiego dysponował poprzedni system. Jej fundament stanowiła marksistowska teoria rozwoju społecznego oraz jasna zasada odróżniania się konstytucjonalizmu stalinowskiego od konstytucjonalizmu demokraty'czno-liberalnego. Korelatem społecznym konstytucjonalizmu stalinowskiego, zwanego również konstytucjonalizmem hipokrytycznym, był negatywny consensus konstytucyjny. Obecne trudności w  procesie konsolidacji demokracji i budowaniu pozytywnego consensusu konstytucyjnego związane są ze szczególnym charakterem legitymizacji przemian, w postaci koncepcji rewolucji legalnych, a także brakiem mocnych i bezdyskusyjnych podstaw dla koncepcji praw człowieka, jako podstawowego czynnika odróżniania się konstytucjonalizmu pokomunistycznego od konstytucjonalizmu stalinowskiego. W konsekwencji rysuje się hipotetyczna możliwość konstytucjonalizmu eklektycznego, którego powodzenie zależy od tego, czy odzwierciedla on lokalne tradycje demokratyczne i aspiracje społeczne.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Stereotypowe obrazy przedstawicieli chrześcijaństwa, islamu i buddyzmu z perspektywy użytkowników języka polskiego. Badanie psychosemantyczne

Niniejszy artykuł na celu ma zbadanie obecnych wśród użytkowników języka polskiego stereotypów chrześcijanina, muzułmanina oraz buddysty. Dane zostały zebrane przeprowadzając autorskie badanie psychosemantyczne wśród 60 studentów Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Za pomocą techniki skojarzeń kierowanych i przy użyciu kwestionariusza ankietowego odtworzono stereotypowy wizerunek przedstawicieli trzech najbardziej rozpowszechnionych w Polsce religii. W pracy zawarto liczbową oraz semantyczną analizę wyników, porównano wyobrażenia na temat wyznawców chrześcijaństwa, islamu i buddyzmu, sprawdzono wpływ wyznania badanych na ich odpowiedzi oraz zaproponowano sposoby przeprowadzenia dalszych badań.

Czasopismo: Investigationes Linguisticae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Homogamia edukacyjna małżonków w krajach europejskich

Homogamia edukacyjna małżonków zawsze przyciągała uwagę badaczy jako wskaźnik barier i dystansów społecznych. Przedstawiamy tu wyniki analiz przeprowadzonych na danych, pochodzących z badania European Social Survey, zrealizowanego w 21 krajach. Przedmiotem analizy jest homogamia definiowana w terminach stopnia zbieżności między poziomami wykształcenia mężów i żon. Analizując ją pod kątem ustalenia generalnych prawidłowości wykazujemy, że: (i) we wszystkich krajach występuje wyraźna tendencja do homogamii edukacyjnej małżonków, (ii) tendencja ta daje o sobie znać w postaci skokowego wzrostu szans na zawarcie związku w miarę zmniejszania się różnic między poziomami wykształcenia partnerów; (iii) dominującym wzorem jest małżeństwo między reprezentantami z tego samego "poziomu" edukacji, przy czym najsilniejsza jest homogamia między małżonkami z  wykształceniem niepełnym podstawowym i podstawowym, (iv) wreszcie, dla większości krajów potwierdza się, uchwycony we wcześniejszych analizach tzw. "efekt asymetrii" - więcej jest małżeństw, w których wyższe wykształcenie ma mąż. Jednak nie jest to uniwersalna prawidłowość, czego świadectwem jest występowanie aż w siedmiu społeczeństwach asymetrii "korzystnej" dla kobiet, co obejmuje i Polskę.

Czasopismo: Studia Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, nauki o kulturze i religii
Analfabetyzm matematyczny – znaczenie społeczne

Artykuł prezentuje problem występowania we współczesnych społeczeństwach analfabetyzmu matematycznego. Punktem wyjścia do rozważań jest zaznaczenie istnienia ograniczeń poznawczych i heurystyk poznawczych stosowanych w procesach decyzyjnych. Autor przedstawił przyczyny i konsekwencje tego powszechnego problemu.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zderzenie ideologii i utopii. Jakobińskie ruchy społeczne XXI w. w świeckiej odsłonie

W artykule punktem wyjściowym uczyniono teoretyczną analizę zjawiska ideologii i utopii na podstawie klasycznego dzieła socjologicznego Karola Mannheima, które skonfrontowano następnie z koncepcją Szemuela N. Eisenstadta przedstawioną w eseju O jakobińskim komponencie ruchów fundamentalistycznych. Powstała w ten sposób synteza stanowi model teoretyczny przydatny do prześledzenia owego „elementu jakobińskiego” występującego w niektórych ruchach społecznych. Zaproponowano badanie świeckich ruchów społecznych z pominięciem ruchów religijnych. W ramach analizy nurtów świeckich uwzględniono ruchy anarchistyczne oraz feministyczne. W konkluzji wskazano, że po pierwsze, zarówno wątki ideologiczne, jak też utopijne nie są obce różnym strukturom wiedzy i działaniom społecznym, procesom intelektualnym oraz społecznym, po drugie, wiedza społeczna generowana, dystrybuowana i umacniana w rozmaitych i różniących się od siebie środowiskach społecznych ma w gruncie rzeczy podobne źródła, struktury i genezę.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Współczesne koncepcje cyklicznej zmiany społecznej

Przedmiotem artykułu jest zagadnienie cyklicznej zmiany społecznej zawartej w koncepcjach dwudziestowiecznych badaczy. Zmiana społeczna może być ujęta w formie powtarzającego się cyklu lub w sposób linearny. W pierwszym przypadku przebiega ona w taki sposób, że bieg wydarzeń powraca po jakimś czasie do punktu początkowego. Koncepcja cyklicznej zmiany społecznej ma długie tradycje sięgające antyku, jednak na przestrzeni stuleci podejście to nie znalazło wielu kontynuatorów. Celem niniejszej pracy jest nie tylko zaprezentowanie współczesnych teorii cyklicznych, ale także analiza mechanizmów podziału cykli. Zostaną w niej zbadane teorie Oswalda Spenglera oraz Arnolda Toynbee opisujące mechanizmy zmiany w odniesieniu do cyklu rozwoju oraz upadku cywilizacji oraz najbardziej uznane socjologiczne koncepcje cykliczne autorstwa Vilfredo Pareto oraz Pitirima Sorokina. W artykule zostaną także przeanalizowane dwie teorie cykliczne z przełomu XX i XX I w. Koncepcja cyklu pokoleniowego Neila Howe’a i Williama Straussa oraz koncepcja cykli sekularnych Piotra Turchina. Istotne jest także porównanie wskazanych teorii z dwudziestowiecznymi uznanymi w socjologii koncepcjami cyklicznymi.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Pickup artists jako subkultura ponowoczesnego ryzyka

Celem artykułu jest przybliżenie zjawiska subkultury uwodzicieli – pickup artists (PUA), których działalność rozpoczęła się w Stanach Zjednoczonych i głównie dzięki Internetowi pojawiła się na całym świecie, także w Polsce. Obecność subkultury uwodzicieli jest wynikiem przemian, które zaszły w czasach ponowoczesności, i wpisuje się w koncepcję społeczeństwa ryzyka Ulricha Becka. W artykule scharakteryzowano główne cechy społeczności PUA, która posiada własny sposób opisu (języka) oraz świat wartości, co pozwala ją ujmować jako rodzaj subkultury, a także współczesnego ruchu maskulinistycznego wychodzącego naprzeciw pewnym oczekiwaniom mężczyzn w sferze budowania intymnych relacji z kobietami. Przedstawiona została również historia rozwoju zjawiska pickup artists oraz kontrowersje związane z działalnością społeczności uwodzicieli. Sam wzór procesu uwodzenia, zaczerpnięty z jednego z podręczników uwodzenia, opisano przy użyciu koncepcji dramaturgicznej interakcjonisty Ervinga Goffmana, która przedstawia uwodziciela jako aktora, a sam proces uwodzenia określa występem teatralnym.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Stylowa święta – meksykański kult Santa Muerte (Święta Śmierć) a moda

Celem artykułu jest analiza związków pomiędzy kultem meksykańskiej świętej ludowej Santa Muerte (Święta Śmierć), a szeroko pojmowaną modą. Zarys źródeł kultu i jego historii przybliża specyfikę tego fenomenu religijnego, którego popularność w ostatnich dekadach gwałtownie wzrosła. Postać Świętej Śmierci wciąż jednak pozostaje niedostatecznie zbadana, co więcej, otaczają ją liczne kontrowersje i nieścisłości, bezpośrednio wiążące jej wyznawców ze światem przestępczym, a samą patronkę określające jako narkoświętą. Wśród poruszanych w artykule zagadnień znalazła się praktyka dekorowania ołtarzy poświęconych patronce oraz zwyczaj przebierania figury w specjalnie przygotowane szaty. Podjęta została również próba interpretacji poszczególnych elementów otaczających figurę oraz modyfikacji, którym jest ona poddawana, w celu zaprezentowania relacji pomiędzy wizerunkiem świętej a intencjami modlących się. W dalszej części artykułu uwzględniony został wpływ wizerunku świętej śmierci na fashion industry oraz jego obecność na odzieży, gadżetach i w tekstach (pop)kultury. Tematem rozważań były też trendy panujące wśród wyznawców Świętej Śmierci oraz ich oddziaływanie na rozwój przemysłu ezoterycznego. Artykuł poddawał również analizie rolę portali społecznościowych w przeobrażeniach zachodzących w wizualnym aspekcie tego kultu.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Altruizm w kontekście ekonomicznym – analiza wybranych modeli i badań ekonomii behawioralnej

Celem artykułu jest zarysowanie teorii, a także kierunku i wyników badań dotyczących altruizmu oraz zachowań prospołecznych w ekonomii. W tekście zostały przedstawione podstawowe założenia ekonomii neoklasycznej, według której decydenci są samolubni i racjonalni oraz maksymalizują własną użyteczność, a następnie ekonomii behawioralnej, będącej alternatywnym spojrzeniem na racjonalność jednostek w obliczu wyborów ekonomicznych. Następnie została omówiona metodologia i wyniki badań nad altruizmem w ekonomii eksperymentalnej z użyciem gry ultimatum, gry dyktator oraz gry o dobro publiczne. W końcowej części pracy opisano wybrane postacie funkcji użyteczności proponowane przez ekonomię behawioralną, uwzględniające, że na użyteczność decydentów ekonomicznych nie wpływa wyłącznie ich własne dobro lub majątek, ale także sytuacja i dobrobyt innych.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zainteresowania poznawcze i osiągnięcia w nauce młodzieży szkół średnich – uzupełnienie ustaleń badawczych Janusza Mariańskiego i porównanie z danymi dotyczącymi młodzieży akademickiej

Tematem niniejszego komunikatu badawczego są archiwalne już dane uzyskane w 2017 r. z ogólnopolskich badań socjologicznych młodzieży szkół średnich (nazywanych również w kontekście reformy systemu edukacji z 1999 r. ponadgimnazjalnymi) i młodzieży akademickiej, zatytułowanych Młodzież a wartości. Dotyczą one pola zainteresowań oraz osiągnięć w nauce młodzieży szkół średnich. Warto dodać, że badania z 2017 r. były kontynuacją serii analiz socjoreligijnych przeprowadzanych w latach 1988, 1998 oraz 2005. Badania z 2017 r. zaowocowały wydaniem dwóch niezależnych publikacji – autorskiej monografii Janusza Mariańskiego pt. Kondycja religijna i moralna młodzieży szkół średnich w latach 1988–1998–2005–2017 (2018) oraz pracy pod redakcją naukową Sławomira H. Zaręby i Marcina Zarzeckiego, zatytułowanej Między konstrukcją a dekonstrukcją uniwersum znaczeń. Badania religijności młodzieży akademickiej w latach 1988–1998–2005–2017 (2018). W pierwszej wymienionej pracy nie omówiono jednak danych dotyczących zainteresowań oraz osiągnięć w nauce młodzieży szkolnej, stąd też prezentowane są one zbiorczo po raz pierwszy w niniejszym tekście. Warto zauważyć, że zainteresowania młodzieży są dość spójne (preferencja muzyki i popularnej kultury medialnej, mniejsze zainteresowanie kulturą wysoką, elitarną), zmieniają się natomiast formy uczestnictwa i idei zainteresowań (przede wszystkim wirtualizacja).

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Zachowania suicydalne w opinii młodzieży licealnej (wybrane aspekty). Sprawozdanie z badań empirycznych

Współcześnie żyjemy w warunkach określanych mianem społeczeństwa ryzyka, w których obok rozmaitych udogodnień nasza codzienność i związane z nią postawy i zachowania narażone są na coraz większą niepewność oraz kryzysy – w tym zachowania samobójcze. Temat poruszany w niniejszym opracowaniu sytuuje się w kontekście zagubienia współczesnej młodzieży i dotyczy suicydalności młodych jako jednego z przejawów dezintegracji społecznej i tożsamościowej oraz załamania kontroli społecznej. W opracowaniu podsumowano rezultaty jednego z etapów badań autorskich o charakterze ankietowym. Ukazano opinie młodzieży licealnej na temat samobójstwa, w tym jego uwarunkowań, konsekwencji, zasięgu oddziaływania na środowisko młodzieżowe oraz działań postwencyjnych.

Czasopismo: Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Nauki o wychowaniu a pedagogika

Punktem odniesienia do analizy relacji między naukami o wychowaniu a pedagogiką jest niemiecka pedagogika, gdyż to w tym kraju nauki o wychowaniu stanowią odrębną dziedzinę badań. Odwołuję się do genezy powstania nauki o wychowaniu w krajach niemieckojęzycznych, ale ukazuję ich rozwój i status w Polsce. Proponuję trzy perspektywy poznawcze w polskim podejściu do nauk o wychowaniu, gdzie można je rozwijać w roli: 1) pedagogiki jako nauki o wychowaniu, której przedmiotem badań jest wychowanie człowieka; 2) nauki o wychowaniu, czyli pedagogicznej metanauki albo metateorii wychowania i 3) nauki nauk o wychowaniu, a więc nauki integrującej wyniki badań dyscyplin z różnych obszarów i dziedzin nauki, które czynią przedmiotem swoich badań wychowanie.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nauka o wychowaniu w Niemczech — esej krytyczny

Tekst stanowi analizę aktualnego stanu i rozwoju nauki o wychowaniu w Niemczech, która zdaniem autora traci swą tożsamość, by zostać przejęta przez inne dyscypliny, takie jak socjologia, czy przede wszystkim psychologia, lub też rozpada się na subdyscypliny rezygnujące z pedagogicznego sedna nauki o wychowaniu. Przedstawia argumenty tej tezy, odnosząc się do rozwoju pedagogiki i nauki o wychowaniu, jej podstaw filozoficznych, w których od 1800 roku kategorią wiodącą było „Bildung”. Te aspekty (humanistyczne) nauki o wychowaniu zostały porzucone na rzecz nowych paradygmatów w naukach o wychowaniu rozwijanych w XX wieku. Szczególnie chodzi tu o dominację podejść empirycznych oraz wpływ metod psychologicznych na badania w naukach społecznych. Na tym tle autor stawia pytanie o to, jak w przyszłości będzie wyglądał w Niemczech dyscyplinarny profil nauki o wychowaniu i pojmowanie przez nią samej siebie. Wraz z zawieszeniem znaczenia pedagogiki humanistycznej zarzucono także wyobrażenie, że w pedagogice mogłyby istnieć stany rzeczy dające się ująć pojęciowo jako wychowanie, nauczanie czy kształtowanie oraz możliwość identyfikowania ich w rzeczywistości.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Nowe wyzwania dla badań w naukach o wychowaniu: perspektywa działania/aktywności

W tekście przyjmuje się przypuszczenie, że w związku ze zmianami ekonomicznymi i społecznymi zarówno edukacja, jak też kształcenie, ujmowane jako aktywności profesjonalne, podobnie jak inne pola oddziaływania na Innego (zarządzanie, doradztwo, opieka, praca socjalna, komunikacja), znajdują się obecnie w fazie wewnętrznej rekompozycji i transformacji swojej roli społecznej. Wobec tego dążą do organizowania się nie tylko jako pola praktyki, które mogą być wzbogacane przez podejścia dyscyplinarne wyznaczające przedmiot badań, ale także do organizowania się w obrębie pola badawczego. Transformacji tej towarzyszy wiele orientacji epistemologicznych, teoretycznych i metodologicznych, które wymagają sprecyzowania. Celem tego tekstu jest dokonanie przeglądu tych orientacji i szczególne skupienie się z jednej strony na relacjach między kształceniem a działalnością profesjonalną, z drugiej na teoretycznej problematyce działania/aktywności. Tekst zorganizowany jest wokół hipotezy wyjściowej, że rozwój pól badawczych odpowiada polom praktyki. Ich analiza wymaga posłużenia się aparatem pojęciowym, który mógłby precyzyjnie połączyć konstruowanie aktywności z kształtowaniem podmiotów indywidualnych i zbiorowych.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pojęcie resocjalizacji (treatment, social rehabilitation) w perspektywie międzynarodowej i interdyscyplinarnej

Artykuł podejmuje problematykę przekładalności pojęć i międzynarodowej kompatybilności terminów związanych z obszarem badań nad przestępczością oraz procesami resocjalizacji (zdefiniowano terminy: niedostosowanie społeczne, zaburzenia w zachowaniu, resocjalizacja, resocjalizator). Intencją autora jest określenie miejsca pedagogiki resocjalizacyjnej w obszarze subdyscyplin pedagogicznych.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne
Autoformacja w procesie profesjonalizacji nauczycieli — funkcja, sens i znaczenie

Tekst jest refleksją na temat warunków tworzenia sytuacji przygotowania profesjonalnego w kontekście kształcenia ustawicznego. Analizujemy w nim i charakteryzujemy zagadnienie samokształtowania w procesie przygotowania profesjonalnego nauczycieli czynnych zawodowo, w specyficznym kontekście kształcenia ustawicznego.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Zdolność komunikowania się ludzi z logicznej i psychologicznej perspektywy

W pracy znaczenie wypowiedzi jest rozważane z dwóch punktów widzenia: logicznego i psychologicznego. Podejście logiczne uwzględnia szereg czynników wpływających na finalne znaczenie wypowiedzianych słów. Należą do nich między innymi: tolerancyjność wyrażenia, jego nieostrość, ogólność, akcent, mowa nie wprost i kontekstualność. Czynniki te są rozpoznawane intuicyjnie, zarówno przez nadawcę komunikatu, jak i odbiorcę. W przeciwnym razie nie mogłoby dojść do porozumienia. Okazuje się, że problem ten jest rozważany nie tylko w logice, ale również na gruncie psychologii. Różnym poziomom empatii odpowiada różny poziom umiejętności rozpoznawania znaczenia wypowiedzi, a więc różny poziom zdolności komunikacyjnej. Wydaje się, że logiczna (nie psychologiczna) intuicja, jak i psychologiczna empatia są zdolnościami, między którymi zachodzi bardzo daleka zbieżność. Celem pracy nie jest pokazanie, iż rozważana w tekście intuicja oraz empatia są tym samym, lecz że w różnych naukach rozważa się pokrewne kwestie, co oznacza, że wysiłki badaczy powinny być łączone. Innymi słowy, praca ta jest swoistą zachętą do podejmowania badań o charakterze interdyscyplinarnym. O ile to możliwe, działania takie winny zastąpić wysiłki podejmowane w izolacji od innych dyscyplin.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, językoznawstwo
Pedagogika transcendentalna. Kanta filozofia umysłu oraz jego filozofia filozofii jako projekt wychowawczy

Filozofia umysłu, w tym przede wszystkim sama filozofia krytyczna (transcendentalna krytyka rozumu), oraz filozofia filozofii Kanta przedstawione tu zostają jako jedyne w swoim rodzaju przedsięwzięcie wychowawcze. Tytułowa pedagogika transcendentalna (termin zaproponowany przeze mnie na użytek tego tekstu) nie stanowi teorii wychowania, lecz jego praktykę. Realizuje się ona na dwu płaszczyznach — (samo)wychowanie i (samo)kształcenie rozumu w krytyce oraz (samo) wychowanie i (samo)kształcenie człowieka w filozofii. Jest ona transcendentalna, tzn. nieempiryczna, ponieważ stanowi pewien system przekształceń mentalnych dokonywanych in abstracto w, jeśli wolno tak się wyrazić, mentalnej przestrzeni ludzkiej samoświadomości za pomocą narzędzi najzupełniej dyskursywnych i spekulatywnych. Krytyka rozumu oraz Kantowska filozofia filozofii ujęte zostają tutaj nie tylko jako narzędzia i metody tego swoistego procesu wychowawczego, lecz także, a właściwie przede wszystkim, jako transformacyjna praktyka intelektualna. Pojęcia wychowania, wychowanka i wychowawcy z płaszczyzny stricte pedagogicznej zostaną tu przeniesione w dziedzinę interpretacji Kanta koncepcji filozofii (w tym transcendentalnej krytyki rozumu), która zaprezentowana zostanie jako narzędzie kształtowania umysłu najprzód własnego, w dalszej zaś kolejności cudzego. Tekst podzielony jest na dwie podstawowe części: pierwsza poświęcona jest krytyce rozumu ujętej jako tegoż rozumu dyscyplinowanie i kształcenie, druga traktuje o filozofii jako narzędziu wychowania człowieka.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika
Paradygmat dwoistości jako perspektywa widzenia świata i człowieka

Celem szkicu jest charakterystyka paradygmatu dwoistości, stanowiącego „nowego typu złożoność, obecną w konkretnych tekstach ważnych dla teorii i praktyki społecznej” (Witkowski 2013: 44) o źródłach głównie socjologicznych (Merton, Elias). Lech Witkowski stawia tezę, iż pedagogika dzięki temu paradygmatowi „osiągnęła możliwość bycia dyscypliną dojrzałą, która będzie mogła sprostać możliwości dyskursu i badań” (tamże: 64) i ilustruje jego przydatność w pedagogice analizami dorobku ważnych międzywojennych polskich pedagogów. Paradygmat dwoistości nie jest tożsamy z postmodernistycznym relatywizmem moralnym i nie deprecjonuje świata wartości. Może nawet być podstawą etyczności tam, gdzie „istnieje pole oscylacji między wartościami przeciwstawnymi, a mimo to obligującymi (Maliszewski 2013: 41). Szczególnie przydatna może być ta perspektywa w pedeutologii i dydaktyce szkoły wyższej, dzięki wyposażeniu studentów w zdolność dostrzegania i akceptowania ambiwalencji ich przyszłych ról zawodowych jako cechy sytuacji wychowawczych oraz składnika ich kultury intelektualnej.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
O badaniach „pedagogizacji życia społecznego” kilka słów z poznawczej perspektywy pedagogiki ogólnej

Niniejszy esej jest głosem w dyskusji o pojęciu i badaniach zjawiska pedagogizacji. Zasadnicza część rozważań odnosi się do analiz pedagogizacji życia społecznego prowadzonych w optyce (post)foucaultowskiej. Autorka podkreśla znaczenie tematycznego numeru czasopisma „Societas/Communitas” dla wprowadzenia tej perspektywy badawczej na grunt rodzimych nauk społecznych. Artykuł kończy propozycja definicji pedagogizacji życia społecznego, która uwzględniałaby szersze zastosowanie pojęć pokrewnych — pedagogizmu i pedagogii.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Pedagogizacja życia społecznego — spojrzenie z oddalenia

Tekst stanowi sproblematyzowaną odpowiedź na niektóre uwagi zawarte w eseju recenzyjnym Heleny Ostrowickiej. Stanowi także ponowne spojrzenie na zagadnienia pedagogizacji życia społecznego, które było przedmiotem analizy zespołu autorów. Nawiązuje także do zagadnień hermeneutyki siebie i znaczenia tej koncepcji dla pedagogiki społecznej.

Czasopismo: Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika