rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Nastawienia psychologów i ich wpływ na cechy tworzonych diagnoz

Nastawienia psychologów aktywowane podczas diagnozowania pacjentów nie były do tej pory przedmiotem badań empirycznych. Badane były nastawienia psychoterapeutów wobec danej formy leczenia. Celem przeprowadzonego przeze mnie badania było sprawdzenie czy cechy diagnoz zależą od aktywacji nastawienia – kategorialnego lub narracyjnego – w jakim znajdowali się badani psycholodzy. Nastawienia kategorialne i narracyjne badanych psychologów aktywowano za pomocą zadań poznawczych, a cechy formułowanych przez nich diagnoz zostały zbadane przy użyciu metody studium przypadku – symulacji. Badani psycholodzy pod wpływem aktywacji narracyjnego nastawienia uwzględnili większą liczbę przesłanek diagnostycznych przy uzasadnianiu sformułowanych hipotez niż badani w warunkach eksperymentalnych, w których aktywowano kategorialne nastawienie. Jest to możliwe dzięki temu, że aktywacja nastawienia narracyjnego osłabia stereotypowe myślenie. Wykazano różnice w zakresie liczby hipotez o charakterze nozologicznym formułowanych przez badanych pod wpływem aktywacji nastawienia kategorialnego i narracyjnego.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: psychologia
Korzystanie z mediów społecznościowych, a ich wpływ na funkcjonowanie adolescentów i młodych dorosłych – zarys problemu

Celem artykułu było zaprezentowanie wybranych wniosków i zarysu badań dotyczących relacji między mediami społecznościowymi, a adolescentami i młodymi dorosłymi. W pracy skupiono się na trzech aspektach leżących w zainteresowaniach m.in. cyberpsychologii, tj. kwestia różnic płciowych i wieku w sposobie korzystania z mediów społecznościowych, ich wpływu na kształtowanie się tożsamości oraz relacji między użytkownikiem, mediami społecznościowymi, a samooceną. Przytoczone badania pokazują dynamikę zmian w sposobie korzystania z mediów społecznościowych w perspektywie płci, gdzie w początkach kształtowania się internetu to chłopcy korzystali z niego więcej w celu komunikowania się z innymi, a współcześnie relacja ta wygląda inaczej. Badania dotyczące tożsamości skupiają się na możliwości badania jej kształtowania i uwzględnienia pewnych specyficznych jej aspektów. Wnioski z badań dotyczących samooceny są niekonkluzywne i w głównej mierze korelacyjne, przez to konieczne jest dalsze prowadzenie badań w tym obszarze.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, psychologia
Obszar badawczy nauki o stosunkach międzynarodowych

Celem artykułu jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie o zakres i istotę obszaru badawczego nauki o stosunkach międzynarodowych. W naszym przekonaniu jest to problem najważniejszy, stanowiący o jej dyscyplinarności. Artykuł odnosi się do ontologicznych kryteriów wyodrębnienia dyscypliny i w tym sensie jest kontynuacją niektórych wątków zaprezentowanych w artykule pt. Przedmiot, teoria i metodologia nauki o stosunkach międzynarodowych („Stosunki Międzynarodowe – International Relations” 2015, nr 1, t. 51, s. 11–34).
Sformułowane na potrzeby artykułu założenie mówi, że wyodrębnienie obszaru badawczego nauki o stosunkach międzynarodowych dokonuje się w oparciu o założenie ontologiczne. Dopiero na tej podstawie można w dalszej kolejności formułować założenie na poziomie epistemologii (teorii). Innymi słowy pytanie „co badać?” poprzedza kolejne – „jak badać?”.
W artykule proponuje się zastosowanie następujących kryteriów delimitacji obszaru badawczego nauki o stosunkach międzynarodowych: instytucjonalne podstawy dyscypliny, rekonstrukcja pojęcia międzynarodowości, poziomy analizy, subdyscypliny.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wycofanie społeczne w dobie pandemii Covid-19: stary problem – nowe ofiary

Hikikomori, czyli syndrom wycofania społecznego to stary problem, który w obliczu pandemii Covid-19 przybrał na sile. Powszechna izolacja, zdalne nauczanie czy też dystans społeczny to niektóre czynniki zwiększające szansę na rozwój hikikomori. Artykuł opisuje genezę wycofania społecznego, jego możliwe przyczyny, w tym wpływ technologii i relacji rodzinnych na powstawanie hikikomori. Omówione zostanie również badanie lęków społecznych, których koncentracja jest jednym z objawów wycofania społecznego.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o zdrowiu, nauki socjologiczne
Przed maturą – język polski online

Autorka w artykule Przed maturą – język polski online rozważa problemy, jakie napotkali nauczyciele szkół średnich, uczący w klasach maturalnych w nowych warunkach, które stworzyła pandemia Covid-19. Dotyczą one możliwości prowadzenia dialogu edukacyjnego, zachowania podmiotowości partnerów procesu edukacyjnego, środków, po które sięgali poloniści, by umożliwić uczniom nie tylko realizację bieżącego materiału, lecz także przygotowanie się do egzaminu kończącego szkołę średnią. Trudności, które towarzyszyły im w codziennej pracy przezwyciężali podejmując działania, które tworzyły strategie ułatwiające rekapitulację materiału.

Czasopismo: Kultura i Wychowanie
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: pedagogika
Strategie morskie Indii, Chin i USA w regionie Oceanu Indyjskiego: analiza w kategoriach realizmu ofensywnego

Celem artykułu jest analiza zbrojeń morskich w regionie Oceanu Indyjskiego. Objaśnienie i zrozumienie tego przedmiotu wymaga zbadania w pierwszej kolejności deklarowanych oraz realizowanych na tym obszarze strategii morskich Indii, Chin i Stanów Zjednoczonych.
Teoretycznym narzędziem zastosowanym w tym studium przypadku jest realizm ofensywny, który stanowi jedną z najlepiej zidentyfikowanych i ustrukturalizowanych wersji teorii realizmu. O wyborze takiego narzędzia badawczego przesądzają jego założenia z zakresu ontologii i epistemologii. Podkreśla się w nich znaczenie aktywnych strategii międzynarodowych, podejmowanych przez państwa w anarchicznym środowisku międzynarodowym w celu zwiększenia parametrów potęgi, jako warunku przetrwania i zapewnienia bezpieczeństwa.
Artykuł nie służy weryfikacji założeń realizmu ofensywnego poprzez empiryczny test wyprowadzanych z niego hipotez, ale wykorzystanie go jako heurystycznego narzędzia dla zbadania strategii morskich mocarstw w regionie Oceanu Indyjskiego.
 Mając powyższe na uwadze, przyjęto następującą strukturę artykułu. W pierwszej części przedstawiono ogólne założenia metodologiczno-analityczne. W drugiej części omówiono jako studium przypadku – wraz z uzasadnieniem wyboru – region Oceanu Indyjskiego. W trzeciej części przedstawiono analizę aktywności trzech mocarstw na tym obszarze: Indii, Chin i USA, w kategoriach istotnych zmiennych, odnoszących się do czynników materialnych i niematerialnych. W podsumowaniu artykułu zawarto wnioski w formie odpowiedzi na postawione pytania badawcze.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Latynoamerykańska ekonomia polityczna stosunków międzynarodowych – studium endemicznej myśli

Ekonomia polityczna stosunków międzynarodowych jest jedną z najprężniej rozwijających się poddziedzin tej dyscypliny w Ameryce Łacińskiej. Wiąże się to z faktem, że rozwój stanowi podstawowy cel, który kraje regionu starają się zrealizować, wykorzystując zarówno przestrzeń wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Od powstania Komisji Ekonomicznej Narodów Zjednoczonych ds. Ameryki Łacińskiej (CEPAL) kwestia rozwoju jest także przedmiotem namysłu na poziomie regionalnym, zaś powstające tam koncepcje przedstawiają spójne i całościowe podejście do tego problemu. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie ewolucji latynoamerykańskiej ekonomii politycznej stosunków międzynarodowych oraz prezentacja kilku dominujących w niej trendów. Będę starał się wykazać, że częste tarcia między ideami endogennymi a egzogennymi oraz próby narzucenia uniwersalistycznej wizji stymulowały kształtowanie się latynoamerykańskiej ekonomii politycznej stosunków międzynarodowych, zdolnej do oporu wobec presji zewnętrznej.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przegląd technologii druku 3D do wykonywania prototypów małych maszyn elektrycznych

Celem artykułu jest przegląd literatury oraz zebranie najważniejszych osiągnięć druku 3D w dziedzinie maszyn elektrycznych. Technologia druku 3D wykorzystywana jako produkcja addytywna (przyrostowa, dodatkowa) w Przemyśle 4.0 może znacznie ułatwić wykonywanie prototypów nowych, skomplikowanych geometrycznie elementów, skrócić czas ich produkcji, dzięki czemu zmniejszą się nakłady finansowe. Druk 3D umożliwia drukowanie dowolnych geometrii zaprojektowanych w środowisku CAD z materiałów o różnych właściwościach mechanicznych, tak jak i elektrycznych czy magnetycznych, których wykonanie konwencjonalnymi metodami zajęłoby znacznie więcej czasu. W technologii druku 3D należy zwrócić szczególną uwagę podczas obróbki końcowej, czy element nie jest nigdzie zdeformowany lub pęknięty. W przemyśle maszyn elektrycznych w wielu aplikacjach wymagane są skomplikowane struktury, których wykonanie na etapie projektowania jest bardzo kosztowne. Technologia druku 3D może przyspieszyć etap wykonywania prototypów specjalnych maszyn elektrycznych przez wydrukowanie modelu rzeczywistego lub pomniejszonego i sprawdzenie jego parametrów z wykonanymi wcześniej analizami.

Czasopismo: Napędy i Sterowanie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Zwykły DfAM już nie wystarcza, czyli co nowego słychać w designie

Szybkie prototypowanie (ang. rapid prototyping) było pierwszym etapem zastosowań 3DP. Następnym etapem było szybkie oprzyrządowanie (ang. rapid tooling). Obecnie jesteśmy na etapie szybkiego wytwarzania (ang. rapid manufacturing), czyli wprowadzania 3DP do produkcji średnio- i wielkoseryjnej. Nie jest to prosty proces. W najszerszym sensie obejmuje całościowe ujęcie procesu wytwarzania addytywnego od pomysłu, poprzez design, produkcję oraz dystrybucję i opis zachowania wydrukowanych w 3D części w trakcie ich użytkowania wraz ze stworzeniem pakietów oprogramowania uwzględniających wszystkie te etapy. Jednym z nich jest design czyli projektowanie... [wstęp]

Czasopismo: Napędy i Sterowanie
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: inżynieria mechaniczna
Spóźniony (i krótkotrwały) entuzjazm. Polska wobec Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony w latach 2008–2014

Artykuł podejmuje zagadnienie stosunku Polski do europejskiej Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WPBiO) oraz jej wkładu w rozwój tej formy współpracy w ramach Unii Europejskiej (UE). Koncentruje się przy tym na latach po objęciu władzy w Polsce przez koalicję PO–PSL w 2008 r. Przedstawiono w nim pokrótce stosunek Polski (oraz jego ewolucję) do współpracy europejskiej w sprawach bezpieczeństwa i obrony przed tym okresem, od powstania Unii, po czym podjęto próbę ustalenia przyczyn „proeuropejskiego wzmożenia”, począwszy od 2008 r. Podkreśla się przy tym, iż u jego podstaw leżało w większym stopniu rozczarowanie alternatywnymi formami kooperacji międzynarodowej niż wiara w możliwości kryjące się we współpracy państw UE w tym względzie. Artykuł zawiera prezentację i analizę kluczowych inicjatyw podejmowanych przez Polskę za rządów koalicji PO–PSL w zakresie wspólnej polityki bezpieczeństwa, wraz z omówieniem przyczyn ich porażek lub częściowych sukcesów. Opracowanie wieńczy ocena stosunku Polski do przyszłości WPBiO w świetle ustaleń spotkania Rady Europejskiej z grudnia 2013 r. poświęconego sprawom bezpieczeństwa i obrony oraz reakcji UE i innych państw europejskich na kryzys na Ukrainie i konflikt ukraińsko-rosyjski w 2014 r. Wskazano na radykalne osłabienie wiązanych z tą współpracą oczekiwań i nadziei oraz rosnący sceptycyzm w ocenie dalszych szans rozwoju WPBiO w polskich elitach i społeczeństwie.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kwestia walutowa a TTIP w perspektywie międzynarodowej ekonomii politycznej. Rok 2015

Niniejszy artykuł dowodzi, iż jednym z ważnych elementów umowy TTIP mogą być kwestie walutowe. Ocena problemu z perspektywy teorii realizmu politycznego wskazuje, że współczesne porozumienia handlowe obok limitowania ceł obejmują wiele kwestii regulacyjnych, których działanie może być modyfikowane za pomocą instrumentów pozataryfowych. Zalicza się do nich w szczególności instrumenty polityki kursowej. Ergo, wprowadzenie do negocjowanego traktatu kwestii dotyczących polityki pieniężnej i kursowej potencjalnie mogłoby ograniczyć możliwość pojawienia się obszarów spornych na tym tle między partnerami umowy. Analizy wskazują, że pominięcie tego zagadnienia w traktacie może utrudnić oczekiwany proces pogłębiania transatlantyckich relacji handlowych. Ich wprowadzenie do umowy TTIP, przynajmniej w postaci zapisów o szerokim charakterze, może pozytywnie oddziaływać na umacnianie pozycji Zachodu w globalnym systemie gospodarczym.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Uwarunkowania negocjacji rolnych TTIP

Celem opracowania jest analiza uwarunkowań negocjacji rolnych między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi prowadzonych w związku zamiarem ustanowienia Transatlantyckiego Partnerstwa Handlowego i Inwestycyjnego. W szczególności ukazana zostanie rola sektora rolnego w gospodarce Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, skala protekcjonizmu na rynku rolnym uczestników rokowań TTIP oraz główne problemy w stosunkach handlowych w tym obszarze negocjacji.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Znaczenie czynnika energetycznego w stosunkach międzynarodowych: studium przypadku w negocjacjach TTIP

Zagadnienie współpracy w sektorze energetycznym stanowi jeden z najtrudniejszych obszarów negocjacji nad Transatlantyckim Partnerstwem w dziedzinie Handlu i Inwestycji (TTIP). Zapoczątkowana w Stanach Zjednoczonych w połowie pierwszej dekady XXI w. rewolucja energetyczna doprowadziła do wzrostu zainteresowania UE partnerstwem z USA w tej dziedzinie. Sformułowane w obszarze euroatlantyckim normy mogą posłużyć za wzór dla rozwiązań na poziomie globalnym. TTIP przyczyni się również do umocnienia pozycji USA i UE wobec producentów surowców energetycznych oraz innych ich importerów. W pierwszej części artykułu dokonana została charakterystyka rewolucji energetycznej w USA i przedstawiono jej konsekwencje. W części drugiej omówiono wzajemne oczekiwania USA i UE. W części trzeciej analizie poddano ewolucję modelu wyceny gazu ziemnego w Europie.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Kwestie społeczne w negocjacjach nad utworzeniem Transatlantyckiego Partnerstwa w dziedzinie Handlu i Inwestycji

W artykule przedstawione zostały wybrane zagadnienia będące przedmiotem dwustronnych rokowań z punktu widzenia interesów obywateli i konsumentów z UE i USA. Główny nacisk położony został na różnice regulacyjne w obszarze społecznym między rynkiem europejskim i amerykańskim, które dotyczą m.in. standardów bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, praw pracowniczych, standardów ochrony środowiska naturalnego czy przepływu osób.
Szeroko omówiony został problem mechanizmu arbitrażowego między państwem a inwestorem (ISDS), który budzi duże kontrowersje podczas negocjacji, szczególnie po stronie przeciwników podpisania umowy TTIP. Uważają oni bowiem, że instrument ten może stanowić zagrożenie dla funkcjonowania przepisów w dziedzinie usług socjalnych i ochrony zdrowia w Europie, ponieważ Amerykańscy inwestorzy wykazują szczególne zainteresowanie wykorzystaniem wspomnianych procedur do obrony swoich interesów w tych obszarach. Istnieje obawa, że włączenie ISDS do porozumienia TTIP spowoduje ograniczenie swobody stanowienia prawa w zakresie przyjmowania wyższych standardów w sferze ochrony zdrowia, środowiska naturalnego czy praw pracowniczych. Ostatnią z przedstawionych kwestii jest swobodny przepływ osób fizycznych między rynkami UE i USA. Problem ten dotyczy w szczególności niektórych członków UE, takich jak Polska, Bułgaria, Rumunia oraz Cypr, którzy pozostają poza programem wizowym USA „Visa Waiver”. W porozumieniu TTIP proponuje się, aby stosowne regulacje obejmowały przede wszystkim przepływ pracowników w ramach korporacji transnarodowych, a także osoby wykonujące tzw. wolne zawody.
Decydujący wpływ na wynik całych negocjacji mogą mieć właśnie sprawy społeczne. Poczucie zagrożenia oraz wizja braku ochrony praw i przywilejów społecznych może skutecznie zahamować proces akceptacji umowy zarówno w państwach członkowskich UE, jak i USA.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Instytucje oceny skutków regulacji w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej w kontekście negocjacji nad TTIP

Ocena skutków regulacji (OSR) jest metodą analizy polityki publicznej, która ma coraz większe znaczenie w systemach regulacyjnych USA oraz Unii Europejskiej. Metoda ta, opracowana w latach 80. ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych, jest obecnie stosowana przez instytucje rządowe wielu krajów rozwiniętych na całym świecie – przyjęły ją m.in. państwa członkowskie Unii Europejskiej. OSR jest dokumentem wskazującym potencjalne koszty i korzyści projektu regulacji, opracowywanym za pomocą analizy ilościowej oraz jakościowej. Powstała w ten sposób analiza wskazuje, które regulacje przynoszą społeczeństwu i gospodarce więcej korzyści niż koszów. Pozwala więc ona ocenić, czy dane regulacje opłaca się wprowadzać w życie. Artykuł przedstawia ewolucję podejścia do OSR w UE oraz USA, porównując obydwa modele i przyjmując za metodę badawczą analizę historyczno-instytucjonalną. Kwestia ta zostaje rozpatrzona w kontekście transatlantyckiej współpracy między Brukselą a Waszyngtonem nad reformą regulacji oraz rozwojem współpracy handlowej i inwestycyjnej w ramach negocjacji nad Transatlantyckim Partnerstwem w dziedzinie Handlu i Inwestycji (TTIP). Zidentyfikowane są ponadto różnice w podejściu do OSR na obu kontynentach oraz możliwe obszary współpracy na polu regulacji.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Wspólnota Transatlantycka w systemie międzynarodowym

W wyniku zmian w międzynarodowym układzie sił gospodarczych oraz w związku z pojawieniem się globalnych zagrożeń terroryzmem i nasileniem antyzachodniej retoryki w świecie rola i pozycja Wspólnoty Transatlantyckiej (WT) w systemie międzynarodowym uległy transformacji. W okresie zimnej wojny WT definiowano w kontekście podziału Wschód–Zachód, a po jej zakończeniu w układzie Północ–Południe. W ostatnich kilku latach, pod wpływem zmian strukturalnych w systemie międzynarodowym, zaczyna się ją postrzegać w dualistycznym układzie ze Wspólnotą Pacyfiku. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o istotę WT oraz określenie jej miejsca we współczesnym systemie międzynarodowym.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Stosunki polsko-francuskie 1986–1989

Uformowany po zwycięstwie w wyborach parlamentarnych we Francji prawicowej koalicji (w marcu 1986 r.) rząd Jacques’a Chiraca przyjął wobec władz PRL strategię stopniowej normalizacji, ale bez spektakularnych gestów. Wizyty w Polsce złożyli m.in. minister do spraw sportu i młodzieży, Christian Bergelin (w październiku 1986 r.) oraz minister spraw zagranicznych Jean-Bertrand Raimond (w kwietniu 1987 r.). Znakiem czasu i świadectwem intencji utrzymania dialogu z opozycją było to, że szef francuskiej dyplomacji spotkał się również z przedstawicielami polskiej opozycji (w ambasadzie Francji w Warszawie). Pod wpływem zachodzących w Polsce przemian politycznych, w tym przede wszystkim rozmów władz komunistycznych z opozycją, które doprowadziły do Okrągłego Stołu i pierwszych po wojnie częściowo wolnych wyborów parlamentarnych, następował rozwój kontaktów na najwyższym szczeblu. Rangę symbolu przemian miała wizyta Lecha Wałęsy w Paryżu w grudniu 1989 r. i w Polsce prezydenta F. Mitteranda, który przybył do Warszawy 14 czerwca 1989. 
W dziedzinie gospodarczej na relacje dwustronne największy negatywny wpływ wywierało zadłużenie Polski wobec Francji, które pod koniec 1980 r. wynosiło około 2,5 mld USD, a w 1988 – około 3,3 mld USD. Negocjacje na temat spłat tego zadłużenia wobec państw Zachodu odbywały się w ramach Klubu Paryskiego. Spadek polskiego eksportu do Francji, który w stanie wojennym i do 1988 r. nie osiągnął wielkości z 1980 r., wynikał przede wszystkim z drastycznego zmniejszenia sprzedaży polskiego węgla. Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce, represje wobec opozycji politycznej oraz ograniczenia swobód obywatelskich odbiły się również na relacjach naukowych i kulturalnych.
Zmiany na lepsze odnotowano w drugiej połowie lat 80. Wy miana naukowa i kulturalna odbywała się coraz częściej poza centralnie ustalanymi programami. Lata 80. trudno nazwać owocnymi w relacjach między FPK i PZPR. Francuscy komuniści, którzy w okresie wprowadzania stanu wojennego w Polsce byli w koalicji rządowej, nie mogli zająć stanowiska rażąco innego niż ich socjalistyczni współpartnerzy. Sytuacja zmieniła się po ich wyjściu z koalicji rządowej w lipcu 1984 r. Odtąd kontakty były coraz częstsze, ale ich znaczenie coraz mniejsze, wobec słabnięcia pozycji i wpływów ruchu komunistycznego w Europie.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Przedmiot, teoria i metodologia nauki o stosunkach międzynarodowych

Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o teoretyczno-metodologiczną tożsamość nauki o stosunkach międzynarodowych. Nawiązuje ono do pytania postawionego przez wybitnego badacza stosunków międzynarodowych Mortona Kaplana w 1961 r.: czy stosunki międzynarodowe są dyscypliną naukową? Dyskusja na ten temat w Polsce i w świecie rozpoczęła się po drugiej wojnie światowej. Ludwig Ehrlich w 1947 r. pisał, że „nauka o stosunkach międzynarodowych zajmuje się tą najszerszą stroną współżycia ludzi, którą jest współżycie całej ludzkości, »współżycie narodów«”, a Remigiusz Bierzanek w 1971 r. utrzymywał, że ,,dyscyplina naukowa stosunki międzynarodowe powstała nie z podziału istniejącej dotychczas szerszej dyscypliny, ale w sposób syntetyczny”. Był więc pierwszym badaczem w Polsce, który wskazał na wielo- i interdyscyplinarny charakter tej nauki.
Artykuł opiera się na założeniu mówiącym, że na podstawie kryteriów ontologicznych, epistemologicznych i metodologicznych można zidentyfikować cechy dyscyplinarności nauki o stosunkach międzynarodowych. W wymiarze ontologicznym kategorie ,,suwerenności” i ,,międzynarodowości” oraz wydzielenie poziomów analizy umożliwia określenie przedmiotu i zakresu badań nauki o stosunkach międzynarodowych, która w wymiarze epistemologicznym charakteryzuje się posiadaniem własnych teorii i bogatej tradycji teoretyzowania. Nauka o stosunkach międzynarodowych charakteryzuje się specyficzną, przystosowaną do przedmiotu badania metodologią.
Nauka o stosunkach międzynarodowych ma również własną historię i historiografię – to ważne kryteria sprzyjające kształtowaniu się tożsamości dyscypliny i samoświadomości teoretyczno-metodologicznej uczonych prowadzących działalność badawczą w tej dziedzinie.

Czasopismo: Stosunki Międzynarodowe - International Relations
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji