rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czym jest kulturologia?

Kulturologia jako odrębna refleksja o kulturze pojawiła się w drugiej połowie XX wieku, a bodźcem dla jej rozwoju stał się tak zwany zwrot kulturowy w naukach humanistycznych, który uświadomił ich kulturowe zaplecze i podstawy. Niniejszy artykuł stara się sprecyzować, czym zajmuje się współczesna kulturologia, jaki jest przedmiot jej badań, jakie założenia teoretyczne przyjmuje ona w stosunku do niego oraz jakie cele poznawcze stawia przed sobą. Jedno z kluczowych pytań, na które kulturologia stara się odpowiedzieć, dotyczy tego, czym jest kultura, jakie są jej granice, czym jej formy różnią między sobą w czasie i przestrzeni oraz czy lub w jakiej mierze tworzą one mimo różnic wspólnotę, jedność i całość. Artykuł wskazuje z jednej strony na dynamiczny, procesualny i kreatywny charakter kultury, z drugiej zaś – na jej otwartość, a w konsekwencji na utopijność dążeń, które pragnęłyby raz na zawsze ustalić niezmienną „istotę” kultury oraz jej ponadczasowe wyznaczniki i ramy systemowe. Artykuł składa się z trzech części: 1) Kontekst, przedmiot i właściwości kulturologii, 2) Delimitacje kultury, 3) Akceleracja, piśmienność, wielokulturowość, kulturalizm.

Czasopismo: Załącznik Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Polska! Biało-czerwoni!

Artykuł stanowi próbę analizy widowisk sportowych jako przestrzeni i narzędzia wytwarzania i ustanawiania tożsamości narodowej. Pod tym kątem analizowane i interpretowane są performanse kibiców polskiej reprezentacji w piłce siatkowej widziane jako skuteczne kreacje otwartego i radosnego patriotyzmu, zdecydowanie różniącego się od politycznych demonstracji poważnego, ofiarniczego i zabarwionego nacjonalizmem patriotyzmu wyrastającego z pararytualnych tradycji postromantycznych.

Czasopismo: Załącznik Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
O „małym Polaczku” Stefana Żeromskiego i „prawdziwej Polsce” Karola Irzykowskiego – prywatny wymiar polskości w obliczu Wielkiej Wojny

W artykule zestawiono i porównano dwa teksty autobiograficzne pisarzy, których zarówno w wymiarze estetycznym, jak i polityczno-ideowym trudno porównywać – fragmenty dzienników Karola Irzykowskiego poświęcone chorobie, śmierci i wspominaniu córki Basi oraz biograficzne wspomnienie Stefana Żeromskiego o zmarłym na gruźlicę synu Adamie. Perspektywę porównawczą obu narracji o utracie stanowi obecna w nich refleksja na temat polskości, nasilona w okolicznościach I wojny światowej. 
Z przeprowadzonej analizy i interpretacji wynika, że dawanie świadectwa tak trudnemu osobistemu doświadczeniu egzystencjalnemu paradoksalnie wiąże się koniecznością ponownego usytuowania się w i wobec polskości. Wspomnienie o Adamie Żeromskim jest podporządkowane perspektywie społecznej, ramie collective memory, co czyni zrozumiałym, dlaczego jest on w opowieści Żeromskiego „małym Polaczkiem”, a Basia jest przedmiotem pamięci psychicznej i indywidualnej, collected memory, dlatego może być nazwana wielką Polską. W tym sensie oba teksty stanowią media kultury pamięci, które w sposób nieodłączny dookreśla i determinuje doświadczenie Wielkiej Wojny, co zdaje się potwierdzać rozpoznania badaczy o przełomowym, również w perspektywie tożsamości polskiej, charakterze lat 1914-1918.

Czasopismo: Załącznik Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Trwanie rzeczy i trwanie kultury

Artykuł omawia związek pomiędzy trwaniem rzeczy fizycznych i trwaniem kultury niematerialnej. Materialne i niematerialne aspekty kultury cechuje odrębny stosunek do czasu. Zgodnie z ontologiczną koncepcją Karla R. Poppera sensy, znaczenia, idee należą do dziedziny quasi-czasowej − powstają w pewnej chwili czasowej, lecz ich dalsze, potencjalnie nieskończone trwanie w czasie nie polega na opieraniu się czasowi ani na utrzymywaniu równowagi pomiędzy zmianą i tożsamością. Można powiedzieć, że nie mają wewnętrznych własności czasowych. Jednak ich bezczasowe trwanie zależy ściśle od czasowego trwania rzeczy fizycznych. Te ostatnie przenoszą idee, sensy i znaczenia nie tylko na mocy konwencji, lecz niejako w ich własnym trwaniu i wewnętrznej strukturze, materialnie połączone z materialną strukturą czujących inteligentnych podmiotów. Szczególne miejsce przypada tu książce, której materialna warstwa jest na tyle subtelnie spleciona z ich treścią, że próby redukcji książki do samej treści (przechowywanie jej tylko w postaci elektronicznego zapisu) byłyby zubożeniem kultury. W nawiązaniu do wczesnej publicystyki Zbigniewa Herberta rozróżnione zostały trzy funkcje odkrywania i zachowania artefaktów: odtwarzanie, konserwowanie i poznawanie przeszłości. W obcowaniu w przedmiotami z przeszłości istotne są trzy cele: poszukiwanie oryginału, wrażliwość na zmieniającą się tożsamość, ujawnianie ich źródła. W artykule nawiązuje się do dyskusji, jaka toczy się w prasie kulturoznawczej na temat wartości oryginału w epoce powszechnego kopiowania i powielania. Na koniec przeprowadzona została dyskusja z poglądami Michela Foucault, który, kwestionując wartość ludzkiego podmiotu, postulował kształtowanie samego siebie w bogatym nawiązaniu do świata kulturowych artefaktów. Przedstawiono zalety idei Foucault − docenienie decorum w kształtowaniu samego siebie.

Czasopismo: Załącznik Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
Metalepsa jako strategia narracyjna w dziełach literackich i filmowych (analiza zjawiska na wybranych przykładach)

Przedmiot niniejszej rozprawy stanowią strategie narracyjne powiązane z metalepsją: logicznie zakazane przejścia, niemożliwe transgresje, postacie fikcyjne przemierzające granice pomiędzy poziomami (nie)rzeczywistości, gry z „ramą” artystycznej prezentacji. Pojęcie metalepsy wywodzi się z retoryki, a na pole narratologii zostało zaanektowane w latach 70. przez Gérarda Genette’a, autora Figures III. Rozprawa francuskiego teoretyka stała się punktem wyjścia dla kolejnych badań skupiających się wokół zagadnienia metalepsy, które szczególną popularność zdobyły na zachodzie Europy. Jak zauważono, metalepsa charakteryzuje się potencjałem komicznym (czego doskonały przykład stanowi film Purpurowa Róża z Kairu Woody’ego Allena), jednak jej funkcje wydają się o wiele bardziej złożone. Analizowane przykłady wykorzystania metalepsy jako strategii narracyjnej (m.in. proza Julia Cortázara) uwydatniły specyfikę oddziaływania owej figury na odbiorcę. Korespondując z takimi zjawiskami, jak „mise en abyme” czy „tekst w tekście”, metalepsa kieruje uwagę na postać samego odbiorcy, czytelnika lub widza, naznacza poniekąd i jego egzystencję ontologiczną niepewnością…

Czasopismo: Załącznik Kulturoznawczy
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia, literaturoznawstwo, nauki o kulturze i religii
STOSUNKI ARGENTYŃSKO-BRYTYJSKIE W KONTEKŚCIE SPORU FALKLANDZKIEGO PO ROKU 1982

Celem artykułu jest analiza stosunków argentyńskobrytyjskich
w kontekście sporu Falklandzkiego po 1982
roku. W tym roku bowiem doszło między stronami do
wojny, będącej przełomowym wydarzeniem w trwającym
od 1833 roku sporze o przynależność państwową
położonego na południowym Atlantyku archipelagu. W
pierwszej części przedstawione zostaną brytyjskie działania
podjęte w latach osiemdziesiątych, mające na celu
zwiększenie obecności Wielkiej Brytanii na południowym
Atlantyku, oraz reakcja Argentyny na owe działania.
Druga część artykułu dotyczyć będzie końca lat
osiemdziesiątych i okresu lat dziewięćdziesiątych, pokrywającego
się z prezydenturą Carlosa Saula Menema
w Argentynie (1989-1999). W trzeciej części kwestia
falklandzka przedstawiona zostanie w kontekście wydarzeń
po roku 2000, a więc w momencie, gdy władzę
w Argentynie przejęli kolejno Néstor Kirchner (2003-
2007) i Cristina Fernández de Kirchner (2007-2015)

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
KRONIKA WYDARZEŃ

Kronika wydarzeń polityczno-społecznych  w Ameryce Łacińskiej, za okres lipiec - grudzień 2015

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Rozwój nauki, technologii i innowacji w Ameryce Łacińskiej w perspektywie historycznej

Przed rządami państw latynoamerykańskich stoi niezwykle
trudne zadanie wypracowania modelu takiego
oddziaływania na naukę, który w sposób optymalny
przyczyni się do wzrostu gospodarczego i rozwoju
społecznego, przy jak najlepszym wykorzystaniu niedostatecznych
środków na badania naukowe, jednocześnie
mając na uwadze specyfikę problemów niedorozwoju
społecznego i ekonomicznego poszczególnych
krajów. Dla zrozumienia dzisiejszych wyzwań rozwoju
gospodarczego i społecznego ważne jest prześledzenie
rozwoju nauki i technologii w perspektywie historycznej.
W artykule przedstawiono rozwój polityki naukowej
oraz polityki technologii i innowacji do końca
ubiegłego stulecia, ze szczególnym uwzględnieniem
drugiej połowy XX wieku, kiedy intensywnie rozwijano
myśl naukową, nawet jeśli nie wszystkie plany jej
wdrożenia mogły zostać zrealizowane. Zwłaszcza wydarzenia
ostatnich dwóch dekad ubiegłego stulecia:
kryzys zadłużeniowy i w jego następstwie przyjęcie
neoliberalizmu miały zasadnicze znaczenie dla dalszego
rozwoju polityki naukowej. Analizując latynoamerykańską
myśl dotyczącą nauki, technologii i innowacji,
prześledzono prace najważniejszych badaczy wywodzących
się z regionu oraz określono wpływ organizacji
międzynarodowych oraz instytucji krajowych
na kształtowanie endogenicznej polityki naukowej.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Matki z Placu Majowego – czterdzieści lat w ruchu

Powstały w czasach argentyńskiej dyktatury wojskowej
i stający w obronie praw człowieka społeczny ruch
Matek z Placu Majowego obchodzi w tym roku 40 lat
czynnej działalności aktywistycznej. Z tej okazji niniejszy
artykuł zawiera zwięzły przegląd poszczególnych
etapów rozwoju rzeczonej organizacji począwszy
od kontekstu historycznego prowadzącego do jej narodzin,
poprzez analizę transformacji ideologicznej, do
wyjaśnienia jej pozycji w czasach obecnych. Autorka
proponuje także refleksję nad funkcją Matek w kształtowaniu
tożsamości argentyńskich kobiet poprzez
podważenie tradycyjnego podziału ról społecznych ze
względu na płeć oraz zadaje pytanie o zasadność
uwzględnienia Matek w gronie społecznych ruchów
kobiet.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
INTEGRACJA KRAJÓW NAFTA A GLOBALNY KRYZYS GOSPODARCZY

Proces integracji gospodarczej USA, Kanady i Meksyku nabrał przyspieszenia wraz z wejściem w życie 1 stycznia 1994 roku porozumienia o wol-nym handlu NAFTA. Był to jeden z pierwszych projektów regionalnej integracji w erze globaliza-cji. Zakładano, że kraj rozwijający się, jakim był Meksyk, może odnieść korzyści przez otwarcie rynku, zniesienie barier w handlu, przepływy kapi-tału, integrację z dwoma wysoko rozwiniętymi krajami takimi jak USA i Kanada. Podpisując po-rozumienie NAFTA ówczesny prezydent Meksyku Carlos Salinas mówił, że dzięki wolnemu handlo-wi i napływowi zagranicznych inwestycji bezpo-średnich Meksyk będzie się dynamicznie rozwijał i wkrótce dołączy do „pierwszego świata” – „Mek-syk będzie eksportował towary, a nie ludzi”.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Wyzwania i uwarunkowania stabilności geopolitycznej Ameryki Łacińskiej

Ameryka Łacińska cechuje się względnie dużą stabilnością geopolityczną, szczególnie wyraźnie widoczną na tle innych regionów świata niezachodniego. Wyjaśnienie tego fenomenu można osiągnąć poprzez porównanie współczesnych zagrożeń, potencjalnie destabilizujących ład międzynarodowy, do aktualnej sytuacji w Ameryce Łacińskiej. Subiektywna hierarchia takich zagrożeń obejmuje występowanie „państw zbójeckich”, spory ideologiczne i nacjonalizmy, spory graniczne i terytorialne, geopolityczną i ekonomiczną rywalizację mocarstw ponadregionalnych lub światowych oraz zagrożenia wynikające
ze słabości państw. Natomiast do czynników wpływających na stabilność ładu międzynarodowego w Ameryce Łacińskiej zaliczam peryferializację, instytucjonalizację, homogenizację i hegemonizację tego regionu.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
WPŁYW POPULIZMU NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ POLITYKI SPOŁECZNEJ W AMERYCE ŁACIŃSKIEJ: PRZYPADEK WENEZUELI

Populizm od dekad stanowi jeden z niemal stałych
elementów latynoamerykańskiego krajobrazu politycznego.
Przywódcy określani mianem populistycznych
bardzo często w centrum swojej agendy
politycznej stawiają kwestie społeczne, w tym walkę
z ubóstwem. Stąd pojawia się pytanie, czy populizm
może mieć wpływ na kształtowanie się określonej
polityki społecznej, a jeżeli tak to jaki? Niniejszy
artykuł analizuje relacje pomiędzy zjawiskiem
populizmu a strategiami prowadzenia polityki
społecznej w Ameryce Łacińskiej na przykładzie
wenezuelskich programów społecznych, Misiones,
implementowanych podczas rządów Hugo Chaveza

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
BRAZYLIA: SYSTEM FINANSOWY VERSUS ROZWÓJ GOSPODARCZY KRAJU

Nierówności gwałtownie rosną. Oxfam ten fakt nagłaśnia i podaje dane liczbowe, Crédit Suisse ukazuje w czyich rękach kumuluje się bogactwo, Thomas Piketty
tłumaczy działanie tego mechanizmu w krajach rozwiniętych. Skąd pochodzą te pieniądze? Niniejsze opracowanie próbuje odpowiedzieć na to pytanie poprzez prezentację brazylijskiego wariantu ogólnej finansjalizacji systemu. Duży wysiłek rządów Luli i Dilmy na rzecz promowania inkluzji, zwiększania miejsc pracy oraz przekazywania bezzwrotnych transferów pieniężnych dla biednych dał znakomite rezultaty. Jednak system finansowy, możliwiający przepływ dochodu
i koncentrację dobrobytu, zniwelował efekty
tych programów i hamuje brazylijską gospodarkę –
główną przyczyną są wysokie stopy procentowe nakładane
na konsumentów, inwestorów oraz dług publiczny.
Poniższa krótka analiza ukazuje działanie tego mechanizmu
oraz prezentuje dane liczbowe wraz z odniesieniem
do łatwo dostępnych źródeł.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
PYTANIE DO KUBAŃSKICH SOCJALISTÓW

Warto zadać sobie pytanie, co zdaniem inte-lektualnych i politycznych elit kubańskich kryje się pod terminem socjalizm. Jeśli mamy na myśli system sprawowania władzy – socjalizm oznacza lojalność obywateli wobec przywódców i określo-nej spuścizny politycznej. Z ideologicznego pun-ktu widzenia bycie socjalistą oznacza wiarę w "wyższość" tego systemu, zwłaszcza w zakresie sprawiedliwości społecznej, nad konkurencyjnymi ideologiami - kapitalizmem i demokracją. Konstytucja kubańska z 1992 roku, z po-prawkami z 2002 r., stanowi, że "socjalizm jest nieodwołalny", ale nigdzie nie definiuje tego poję-cia. Biorąc pod uwagę strukturę konstytucyjną ustroju, można sądzić, że socjalizm oznacza sys-tem monopartyjny, gospodarkę centralnie stero-waną oraz ideologię marksistowsko-leninowsko-martiańską. Ale te cechy ustroju też nie wyczerpu-ją znaczenia terminu, jako że, z teoretycznego punktu widzenia, można by nazwać socjalistami również i tych, którzy akceptują, w niewielkim za-kresie, prywatyzację gospodarki czy też tych, któ-rzy wyznają inny rodzaj marksizmu niż ten nieja-sno zdefiniowany w konstytucji. Ze wszech miar konieczne staje się zatem staranne zdefiniowanie pojęcia socjalizmu.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
AMERYKA WE WSZYSTKICH SWOICH CZĘŚCIACH WIĘKSZYCH I MNIEJSZYCH: POLSKIE LEKSYKONY GEOGRAFICZNE XVIII WIEKU. ZESTAWIENIE ŹRÓDŁOWE

Celem artykuł jest przedstawienie obrazu Ameryki
w publikacjach, które ukazywały się w Polsce
w XVIII wieku. Stanowiły one polski wkład
w proces poznawania Nowego Świat i kształtowania się w Polsce wyobrażenia o Ameryce. Na publikacje te składały się przede wszystkim kompilacje, podręczniki i leksykony wydawane
w dużych nakładach.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
KRONIKA WYDARZEŃ (KWIECIEŃ – CZERWIEC 2012 R.)

Zawira skrót wydarzeń polityczno-społecznych w Ameryce Łacińskiej za okres kwiecień-czerwiec 2012

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
MIGRACJE I DIASPORY WSPÓŁCZESNEJ AMERYKI ŁACIŃSKIEJ (Kraków, 8-9 kwietnia 2016)

Zakład Ameryki Łacińskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego od kilku lat regularnie organizuje Krakowską Konferencję latynoamerykanistyczną. Inicjatywa ta ma na
celu spotkanie specjalistów z zakresu badań nad regionem Ameryki Łacińskiej i Karaibów,
prezentację badań oraz forum dyskusji i nawiązania kontaktów. Pierwsze dwie
edycje konferencji miały charakter krajowy i ograniczały się do uczestnictwa w nich
polskich badaczy-latynoamerykanistów. Od 2013 roku Krakowskie Konferencje Latynoamerykanistyczne
wyszły poza granice Polski, otwierając się na uczestników z innych
krajów i tym samym poszerzając perspektywę spojrzenia na najnowsze badania
poświęcone regionowi. Kontynuując ten trend, w dniach 8-9 kwietnia 2016 roku odbyła
się IV Krakowska Konferencja Latynoamerykanistyczna. Jej tematem przewodnim była
problematyka związana z migracjami i diasporami współczesnej Ameryki Łacińskiej.
Tematyka migracji, jako kluczowy temat tegorocznej konferencji, budziła pewne obawy
organizatorów. Jakkolwiek decyzja o jego wyborze zapadła znacznie wcześniej, to jednak
konferencja zbiegła się w czasie z kryzysem migracyjnym w Europie i gorącą debatą,
jaka toczy się na ten temat. Z jednej strony, konferencja wpisywała się problematykę
niezwykle aktualną, z drugiej natomiast, podejmowała temat, który budzi wiele emocji
i kontrowersji. Latynoamerykanie nie wpisują się w falę uchodźców, jaka dotarła do Europy,
jednak stanowią oni niewątpliwie istotną grupę migrantów, a latynoamerykańska
diaspora w Europie i innych regionach świata jest bardzo liczna.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
WIKARIUSZE CHRYSTUSA W TROPIKACH: BIEŻĄCE NOTATKI

Aby uniknąć politycznej fikcji, próba jakiegokolwiek przybliżenia wizyty Benedykta XVI na Kubę, wymaga zastosowania analizy porównawczej, w której obecna będzie również historia z metaopowiadaniem. Punktem odniesienia w takiej analizie jest
oczywiście wizyta Jana Pawła II na tej karaibskiej wyspie (21-25 stycznia 1998 r.) i jej wpływ na klimat polityczny i religijny tego kraju – ostatniego chyba, w którym przez prawie dwie dekady (lata 1976-1992), mieliśmy do czynienia z tzw. wojującym ateizmem, zalegalizowanym i traktowanym jako racja stanu w ramach obowiązującej konstytucji.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
CAIO PRADO JÚNIOR I INTERPRETACJA BRAZYLIJSKIEJ HISTORII

Wydana w 1942 roku Formação do Brasil Contemporâneo
(„Formowanie się współczesnej Brazylii”) Caio Prado Juniora to jedna z najważniejszych brazylijskich książek historycznych XX wieku. Autor przedstawia w niej oryginalną interpretację procesów społeczno- ekonomicznych okresu kolonialnego oraz ich konsekwencje dla brazylijskiej współczesności.
W artykule omówiona została koncepcja Caio Prado Juniora oraz jej znaczenie w dziejach myśli brazylijskiej.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
PEDRO CALMON I ROMANTYCZNA INTERPRETACJA BRAZYLIJSKIEJ CYWILIZACJI

Artykuł omawia życie i myśl brazylijskiego intelektualisty
Pedro Calmona. Bardziej szczegółowo zostało
przeanalizowane jego dzieło pt. História da civilização
brasileira z 1933 roku, w którym autor zawarł pozytywną
interpretację brazylijskiej historii. Dodatkową
ilustracją kontekstową podjętej problematyki jest przybliżenie
historii i znaczenia Brazylijskiego Instytutu
Historyczno-Geograficznego (IHGB), którego Calmon
był wieloletnim prezesem i jednym z bardziej charyzmatycznych
reprezentantów.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
CHOROBY I ICH LECZENIE W KULTURZE MAJÓW W EPOCE PREKOLUMBIJSKIEJ I KOLONIALNEJ

Artykuł omawia problematykę chorób, na które zapadali Majowie w okresie prehiszpańskim i prezentuje ówczesne sposoby leczenia różnych schorzeń. Praca podzielona została na sześć części i wstęp; ponadto dołączona została tabela roślin leczniczych używanych przez Majów do dziś. W pierwszych trzech częściach, dzięki zachowanym współczesnym źródłom, prezentowane są osiągnięcia medycyny ludowej Mezoameryki. Źródła archeologiczne dostarczają ważnych informacji na temat
chorób, nękających Majów w okresie przed hiszpańskim podbojem, zwłaszcza w okresie klasycznym (250-900 r. n.e.). Niestety, hiszpańska konkwista przyniosła regres w osiągnięciach medycyny Majów. Ostatnia część artykułu
próbuje zrekonstruować sposoby leczenia Majów na podstawie
kuracji aplikowanych przez Ah-Meno’ob.

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
REFLEKSJE NA TEMAT PRZEMIAN RELIGIJNYCH WE WSPÓŁCZESNEJ BRAZYLII

Religia, przejawiająca się na różne sposoby i w rozmaitych formach (niekoniecznie zinstytu-cjonalizowanych), jest jednym z głównych zjawisk kulturowych, dostarczając ludziom nie tylko wzor-ców postępowania i norm moralnych, ale również pomagając szukać w życiu wartości i sensu oraz będąc jednym z konstytutywnych składników „sty-lu życia”. Poglądy na sposób badania i interpreto-wania zjawisk religijnych w celu uchwycenia ich natury, różnorodności, dynamiki zmian oraz funk-cji są jednak w nauce nadal niesprecyzowane, a i same podstawowe pojęcia religii i religijności mo-gą sprawiać kłopot – dotychczas nie istnieje prze-cież żadna ich uniwersalna definicja, która byłaby powszechnie akceptowana, a pytanie czym jest re-ligia (tak jak i czym jest kultura, której religia jest ważnym składnikiem)1 należy do jednego z naj-trudniejszych w naukach humanistycznych (Szy-jewski 2001: 37). Trudności te wiążą się przede wszystkim z wielostronnym powiązaniem religii i religijności z całością kultury oraz specyfiką da-nego społeczeństwa, a jak pisze Kołakowski (2010: 6), w wypadku zjawisk religijnych „nieobecność ostro zarysowanych granic pojęciowych wynika nie tyle z naszej nieudolności logicznej, ile z samej natury badanej rzeczywistości”

Czasopismo: Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne