rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Obserwacja poprawy funkcji umysłowych metodą Mini-Mental u chorych Oddziału Geriatrycznego po zaprotezowaniu niedosłuchu

Utrata funkcji poznawczych jest obok zmian fizjologicznych głównym schorzeniem pacjentów oddziałów geriatrycznych. Istnieje wiele czynników wpływających na zdolności kognitywne pacjentów w podeszłym wieku. Niewątpliwie jednym z nich jest fizjologiczny proces starzenia się narządu słuchu. Jedną z metod oceny funkcjonowania poznawczego jest Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego (Mini-Mental Sade Examinotion – MMSE). W pracy przedstawiono ocenę wpływu zaprotezowania słuchu aparatami słuchowymi u pacjentów z niedosłuchem na wynik oceny czynności poznawczych w teście MMSE. Analiza wyników przeprowadzonych badań dostarcza odpowiedzi na pytania dotyczące poprawy funkcji umysłowych u pacjentów geriatrycznych z niedosłuchem, ocenianych metodą MMSE po zaprotezowaniu słuchu aparatami słuchowymi.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Strategie radzenia sobie ze stresem u osób z głuchotą prelingwalną, korzystających z implantu ślimakowego od okresu dorosłości

W S T Ę P Strategie radzenia sobie ze stresem u osób z głuchotą prelingwalną nie były, jak dotąd, przedmiotem badań psychologicznych. Ocena skuteczności radzenia sobie w konfrontacji ze stresem nie tylko odgrywa ważną rolę w przypadku osób z niepełnosprawnością, jaką jest głuchota prelingwalna, ale także pozwala zaproponować adekwatną ofertę w zakresie rehabilitacji słuchu i mowy, w tym interwencji psychologicznej. Celem badań jest porównanie osób dorosłych prelingwalnie ogłuchłych z implantem ślimakowym (cochlear implant – CI) z osobami słyszącymi w zakresie strategii radzenia sobie ze stresem (coping), z uwzględnieniem czasu korzystania z CI, znajomości języka migowego oraz zmiennych socjodemograficznych. M A T E R I A Ł I M E T O D Y Badania przeprowadzono drogą pocztową, objęto nimi 79 osób z głuchotą prelingwalną w wieku 19–62 lat z CI wszczepionym po 18 r.ż. oraz osoby słyszące. Wskaźnik odpowiedzi zwrotnych wynosi 63,3%. Wykorzystano ankietę informacyjną i kwestionariusz Mini COPE. WYNIKI Osoby z głuchotą prelingwalną z CI stosują aktywne radzenie sobie ze stresem rzadziej niż osoby słyszące, rzadziej także sięgają po substancje psychoaktywne, częściej natomiast zaprzestają działań. Płeć, wiek, status małżeński (partnerski) oraz praca (nauka) odgrywają istotną rolę w obszarze wykorzystywanych strategii coping. Dłuższy czas korzystania z CI wiąże się z rzadszym obwinianiem siebie i zwracaniem się ku religii. Znajomość języka migowego sprzyja istotnie rzadszemu posługiwaniu się strategią wyładowania w konfrontacji ze stresem. WNIOSKI Strategie radzenia sobie ze stresem, jakimi posługują się osoby prelingwalnie ogłuchłe z CI, znacząco odróżniają je od osób słyszących, ale także i od postlingwalnie ogłuchłych z CI. Nie jest zatem wskazane traktowanie osób z CI jako jednorodnej grupy z pominięciem etiologii głuchoty, zarówno w planowaniu działań rehabilitacyjnych, jak i badawczych.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Realizacja wytycznych podaży witamin D i K w populacji niemowląt mieszkających w środowisku miejskim na Górnym Śląsku, w różnym czasie od ich wprowadzenia

WSTĘP Suplementację niektórych witamin określają szczegółowe wytyczne, w tym podaż witaminy D (wit. D) od okresu noworodkowego do starości (2009 r.) oraz podaż witaminy K (wit. K) noworodkom i niemowlętom (2007 r.). Celem pracy jest ocena realizacji tych wytycznych u niemowląt mieszkających w aglomeracji miejskiej na Górnym Śląsku, w różnym czasie od ich wprowadzenia. MATERIAŁ I METODY Badaniem ankietowym objęto matki 6–12-miesięcznych niemowląt, mieszkające w Bytomiu (80,5%), Radzionkowie i Piekarach Śląskich. Uczestniczyło w nim 149 matek – 100 w latach 2009/2010 (grupa I) i 49 w 2013 r. (grupa II). U niemowląt nie występowały choroby wymagające modyfikacji podaży witamin. Indywidualnie oceniano podaż tych witamin w każdym miesiącu życia niemowlęcia, w odniesieniu do rodzaju żywienia (naturalnego lub sztucznego) oraz do rekomendacji podaży wit. D (2009) i wit. K (2007). Wyniki porównano statystycznie (test niezależności chi2 Pearsona oraz dwustronny test dokładny Fishera). WYNIKI Stwierdzono lepszą realizację zaleceń podaży wit. D w grupie II – zarówno u niemowląt karmionych piersią, jak i żywionych sztucznie. Właściwa podaż wit. K niemowlętom karmionym piersią była znamiennie częstsza także w grupie II. Jednocześnie znamiennie częstsze było też podawanie wit. K niemowlętom karmionym sztucznie. WNIOSKI 1. Mimo upływu kilku lat od wprowadzenia obowiązkowych zaleceń podaży wit. D i K, część niemowląt w środowisku miejskim na Górnym Śląsku nie otrzymuje ich zgodnie z zaleceniami. Dłuższy okres obowiązywania zaleceń skutkuje poprawą ich przestrzegania. 2. Ze względu na duże znaczenie prozdrowotne wit. D i K, ich suplementacja u niemowląt powinna być dokładnie monitorowana przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Kto podróżuje w tym przedziale? Pomijane składniki żywności

Rośliny, włączając w nie zboża, warzywa, owoce i rośliny lekarskie, są konglo-meratami współtworzonymi z mikroorganizmami (fitosfera) oraz mikro- i mezo-fauną, a typowy opis żywności nie odzwierciedla tej złożoności. Obligatoryjni „pasażerowie” wpływają na życie roślin, współdecydując o ich wzroście, oporności na stres, szkodniki itd. Endobionty, wraz z żyjącymi w i na roślinach bezkręgowcami, stają się częścią produktu spożywczego. Typowy zabieg mycia warzyw i owoców nie usuwa niczego ze środka, pozostawiając także wiele bezkręgowców na powierzchni. Jedząc, zjadamy cały konglomerat organizmów. Wszyscy jesteśmy obligatoryjnymi bakterio- i grzybożercami. W naszej diecie są też bezkręgowce. Witarianie zjadają wszystko to na surowo, a weganie tą drogą, mimo że w mikroskali, przyjmują także pokarm zwierzęcy.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Rola ośrodkowego układu serotoninergicznego w mechanizmach przeciwbólowego działania morfiny u szczurów

WPROWADZENIE Ośrodkowy układ serotoninergiczny jest odpowiedzialny za regulację nastroju, procesów emocjonalnych, poznawczych, kontrolę apetytu, temperatury ciała oraz modulację doznań bólowych. W tym ostatnim przypadku jego rolę należy rozpatrywać w kontekście interakcji z układem opioidergicznym, na który składają się endogenne peptydy opioidowe, tj. endorfiny, enkefaliny i dynorfiny, wraz ze specyficznymi receptorami syntetyzowanymi w różnych częściach mózgu. Głównym celem pracy było zbadanie, jak zniszczenie ośrodkowego układu serotoninergicznego we wczesnym okresie życia pozapłodowego u szczurów wpływa na przeciwbólowe działanie morfiny oceniane u dorosłych zwierząt. METODY Lezję ośrodkowego układu serotoninergicznego wykonano u 3-dniowych noworodków szczurzych, stosując dokomorowo 5,7-dihydroksytryptaminę (5,7-DHT) w dawce 70 μg/10 μl. Właściwe testy behawioralne i biochemiczne wykonano po osiągnięciu przez zwierzęta 8–10 tygodnia życia. W ocenie działania przeciwbólowego morfiny (2,5 mg/kg) posłużono się testami gorącej płytki, immersji ogona, wycofania łapy, formalinowym oraz wicia. Ponadto zbadano wpływ lezji układu serotoninergicznego na zawartość i metabolizm serotoniny w korze mózgowej czołowej. WYNIKI Stwierdzono, że lezja ośrodkowego układu serotoninergicznego osłabia przeciwbólowe działanie morfiny w testach gorącej płytki, wicia oraz wycofania łapy, natomiast pozostaje bez wpływu w testach immersji ogona oraz formalinowym. Morfina nasilała metabolizm serotoniny w korze czołowej u szczurów kontrolnych oraz z lezją. WNIOSEK Dysfunkcja ośrodkowego układu serotoninergicznego może prowadzić do zmienionej reakcji biologicznej na leki przeciwbólowe (morfinę).

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Ocena stanu czynnościowego chorych geriatrycznych zakwalifikowanych do programu aktywności fizycznej

WSTĘP Nawet bardzo dokładne badania kliniczne nie pozwalają w pełni zobrazować stanu funkcjonalnego pacjenta w podeszłym wieku. W jego ocenie zastosowanie znajduje wiele prostych i złożonych testów czynnościowych. Celem pracy jest ocena stanu czynnościowego osób zakwalifikowanych do programu aktywności fizycznej chorych geriatrycznych, kierowanych do leczenia szpitalnego, na podstawie wybranych wskaźników badania funkcjonalnego, przeprowadzonego na etapie zerowym badania oraz po 6 miesiącach programu rehabilitacyjnego. MATERIAŁ I METODY Grupę badaną stanowiło 30 pacjentów (18 kobiet oraz 12 mężczyzn) w wieku 61–81 lat (śr. 72  5,3 roku), spełniających kryteria włączenia (rokowanie przeżycia ≥ 3 lata, możliwość wykonania testów czynnościowych przewidzianych w programie). Większość badanych mieszkała razem z rodziną. Wszyscy uczestnicy badania określili swoje możliwości w zakresie lokomocji jako dobre. U 13 stwierdzono cukrzycę, u 10 niewydolność serca (w tym u 2 NYHA I oraz u 8 NYHA II), u 4 osteoporozę, u 24 chorobę zwyrodnieniową układu kostno-stawowego, u 2 astmę, u 2 przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, u 1 padaczkę, u 3 depresję oraz u 1 łagodne otępienie w chorobie Alzheimera. W analizie stanu czynnościowego grupy badanej zastosowano elementy testów: Takata, Fullerton Fitness Test oraz Tinetti. WYNIKI Aż 16 osób (53%) uzyskało maksymalną wartość w ocenie całościowej testu Tinetti. Próby wstań–siądź nie wykonała tylko jedna kobieta. Stanie na jednej nodze było czynnością, której nie potrafiły wykonać 2 osoby (6,6%). Siła mięśniowa oceniana na podstawie badania dynamometrycznego ściskania ręki była większa u mężczyzn. Największa poprawa stanu czynnościowego, zwłaszcza w zakresie testu Fullerton, po 6-miesięcznym okresie rehabilitacyjnym była obserwowana w grupie aktywnej badanych. WNIOSKI Zastosowane testy oceny czynnościowej na etapie zerowym badania są przydatne w planowaniu rehabilitacji geriatrycznej. Stan czynnościowy badanych najbardziej efektywnie poprawia rehabilitacja prowadzona regularnie pod nadzorem specjalisty.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Społeczne i ekonomiczne uwarunkowania trwania życia w Polsce

WSTĘP Zmienność i dynamika czynników społecznych, środowiskowych oraz ekonomicznych, z którą mamy obecnie do czynienia, sprawia, że pytanie o rzeczywisty ich wpływ na stan zdrowia populacji pozostaje wciąż bez satysfakcjonującej odpowiedzi. Celem badania jest identyfikacja i kwantyfikacja wpływu tych czynników na stan zdrowia populacji. MATERIAŁ I METODY W badaniu zastosowano dane zagregowane na poziomie 66 podregionów Polski (2010 r.). Zastosowano mierniki trwania życia, osobno dla populacji kobiet i mężczyzn w wieku 0, 15, 30, 45, 60 i 65 lat. Zbadano wpływ na trwanie życia następujących czynników: opieka zdrowotna, wynagrodzenia, inwestycje w kształcenie, dostępność oczyszczalni ścieków, stopa rozwodów, zanieczyszczenie powietrza. Podstawę analityczną badania stanowi funkcja produkcji zdrowia, w szacowaniu której zastosowano analizę regresji. Oszacowano 12 modeli. WYNIKI Czynnikiem oddziałującym najsilniej na trwanie życia obu płci są inwestycje w kształcenie. Znaczenie opieki zdrowotnej w kształtowaniu trwania życia jest czynnikiem istotnym w przypadku kobiet niemal w każdym wieku, natomiast w przypadku mężczyzn istotność tego czynnika dotyczy tylko mężczyzn starszych. Trwanie życia kobiet nie jest uwarunkowane wysokością dochodów, natomiast mężczyzn tak. Wpływ rozwodów na trwanie życia jest zdecydowanie silniejszy w przypadku mężczyzn. WNIOSKI 1. Czynniki determinujące trwanie życia zależą od wieku i płci. 2. Działania mające na celu wydłużanie trwania życia powinny opierać się – obok opieki zdrowotnej – na narzędziach z zakresu różnych polityk, w tym: dochodowej, ochrony środowiska czy oświatowej.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Ocena wiedzy i postaw personelu medycznego Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im. Prof. Orłowskiego w Warszawie wobec praw pacjenta

WSTĘP I CEL PRACY Respektowanie praw pacjenta przez personel medyczny jest podstawą prawidłowo funkcjonującej służby zdrowia. Celem pracy była analiza wiedzy i postaw personelu medycznego wobec praw przysługujących pacjentom. MATERIAŁ I METODY W badaniu uczestniczyło 100 lekarzy (40% specjalistów) i 100 pielęgniarek (30% z wykształceniem średnim, 25% z licencjackim). Średnia wieku: 40 lat (min. 24, maks. 64, SD: 9), średni staż pracy: 15 lat (min. 1, max. 44, SD: 10; mediana: 13). W pracy zastosowano takie metody, jak: sondaż diagnostyczny, dobrowolne, anonimowe badania ankietowe, samodzielnie skonstruowany kwestionariusz, 46 pytań. Analizę ilościową i jakościową przeprowadzono za pomocą programu Statsoft STATISTICA 10.0 oraz testu U Manna-Whitneya, p < 0,05. WYNIKI Swoją wiedzę na temat praw pacjenta bardzo dobrze oceniło 19% lekarzy i 7% pielęgniarek, zaś dobrze: 34% lekarzy i pielęgniarek (p < 0,011). Prawo do informacji, wglądu w dokumentację medyczną oraz prawo do świadczeń zdrowotnych znało 85% badanych (p = NS). Z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta zapoznało się 78% badanych, 64% potwierdziło, że było świadkiem łamania praw pacjenta w miejscu pracy. WNIOSKI 1. Wiedza badanych na temat praw pacjenta była niewystarczająca, dlatego należy opracować i wdrożyć system szkoleń dla personelu medycznego w tym zakresie. 2. Rola personelu medycznego w przekazywaniu informacji o przysługujących pacjentom prawach jest znikoma, dlatego należy umożliwić personelowi nabywanie wiedzy, umiejętności i kompetencji w tym zakresie. 3. Większość badanych była świadkami łamania praw pacjenta, dlatego należy monitorować respektowanie praw pacjenta przez personel medyczny i pociągać do odpowiedzialności zawodowej tych, którzy ich nie przestrzegają.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Czyn i osoba w akcie normatywnym, czyli co znaczy zwrot ma prawo w Konstytucji III Rzeczypospolitej

Problem badawczy sformułowany w temacie artykułu dotyczy związków między treścią zawartą w przepisach a formą wypowiedzi. Przedmiotem analizy jest semantyka czasownika modalnego w zdaniach normatywnych. W artykule przedstawiono, jak w struktury języka aktu ustawodawczego są wpisane filozofia prawa, ideologiczne założenia ustawodawcze i tradycja polskiego języka prawnego.

Czasopismo: Investigationes Linguisticae
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: językoznawstwo
Częstość występowania reakcji niepożądanych po użyciu kosmetyków wśród studentek Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

WSTĘP Celem pracy było określenie częstości występowania reakcji niepożądanych po użyciu kosmetyków wśród studentek Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach (SUM) oraz ustalenie rodzaju występujących zaburzeń i preparatów kosmetycznych najczęściej wywołujących problemy skórne. MATERIAŁ I METODY W badaniu ankietowym uczestniczyły 184 studentki Wydziału Farmaceutyczne-go z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej SUM. Ankieta zawierała pytania dotyczące wystąpienia objawów niepożądanych po użyciu kosmetyku, rodzaju preparatów kosmetycznych wywołujących takie działania, rodzaju reakcji niepo-żądanej oraz czasu jej wystąpienia. Studentki zapytano również o zgłaszanie lekarzowi wystąpienia reakcji niepożądanej po użyciu kosmetyku oraz wiedzę na temat takiej możliwości. WYNIKI Częstość reakcji niepożądanych po użyciu kosmetyku w badanej grupie studentek wynosiła 39,1%. Przeważnie były to reakcje podrażnieniowe, wywołane kremem do twarzy. Zmiany obejmowały całą twarz, a dominującym objawem było zaczerwienienie. WNIOSKI Badania wykazały, że studentki stosunkowo często doświadczały reakcji niepożądanych po użyciu kosmetyku (39,1% wszystkich badanych osób). Stwierdzono również, że bardzo mało studentek wiedziało o możliwości zgłaszania przypadków działania niepożądanego wywołanego przez kosmetyki.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Budowanie wizerunku gabinetów stomatologicznych za pośrednictwem narzędzi public relations

WSTĘP Wzrost świadomości pacjentów, postęp technologiczny, konkurencja, która pojawiła się na rynku usług medycznych, doprowadziły do konieczności zadbania o dobry wizerunek placówek ochrony zdrowia. Promocyjne działania marketingowe, a szczególnie narzędzia public relations (PR) wdrażane w sposób zaplanowany, świadomy i systematyczny pozwalają na kreowanie pozytywnego wizerunku jednostek działalności leczniczej. Za pośrednictwem PR możliwe jest budowanie przez jednostkę medyczną wzajemnych, pozytywnych relacji z jej otoczeniem. Głównym celem pracy jest ukazanie metod i zakresu posługiwania się narzędziami PR w procesie budowania wizerunku w wybranych gabinetach stomatologicznych. MATERIAŁ I METODY W pracy zastosowano metodę kwestionariuszową i wywiad pogłębiony. Badanie miało charakter jakościowy. Przebadano 31 gabinetów stomatologicznych z miasta Bytomia. Wyniki opracowano statystycznie. WYNIKI Trzy czwarte badanych gabinetów stomatologicznych w sposób świadomy wykorzystuje różnorodne narzędzia PR w procesie kreowania swojego wizerunku. Stosują one szeroki wachlarz technik i sposobów komunikowania się z otoczeniem. Jedna czwarta przebadanych gabinetów nie podejmuje takich działań świadomie. WNIOSKI Badane gabinety stomatologiczne organizują dla pacjentów różnorodne działania z zakresu PR oraz współpracują z wieloma podmiotami z otoczenia zewnętrzne-go, jednak zarządzanie PR jest jeszcze słabo zorganizowane i minimalnie ukształtowane. Gabinety stomatologiczne korzystają z licznych form komunikacji. Najpopularniejszym medium i zarazem kanałem komunikacji wykorzystywanym przez gabinety stomatologiczne jest Internet.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Udział układu histaminergicznego w działaniu resuscytacyjnym wywołanym pobudzeniem ośrodkowych receptorów melanokortynowych typu 4 u szczurów we wstrząsie krwotocznym

WSTĘP Ośrodkowa regulacja układu krążenia we wstrząsie krwotocznym podlega wpływom wielu układów neuronalnych, w tym melanokortynergicznego i histaminergicznego. Celem pracy było zbadanie udziału układu histaminergicznego w efekcie resuscytacyjnym wywoływanym przez agonistę receptorów melano-kortynowych typu 4 (MC4) Ro 27-3225. MATERIAŁ I METODY Badania zostały przeprowadzone u szczurów samców szczepu Wistar, z wykorzystaniem modelu nieodwracalnego wstrząsu krwotocznego, polegającego na wywołaniu kontrolowanego krwawienia, aż do stabilizacji średniego ciśnienia tętniczego (mean arterial pressure – MAP) na poziomie 20–25 mmHg. W 5 min krytycznej hipotensji do komory bocznej mózgu (icv) podawano Ro 27-3225 bądź 0,9% roztwór NaCl (grupa kontrolna). WYNIKI Hipowolemii towarzyszyło zmniejszenie ciśnienia tętna (pulse pressure – PP), częstości rytmu serca (heart rate – HR) oraz nerkowego przepływu krwi (renal blood flow – RBF). W grupie kontrolnej nie stwierdzono wzrostów wartości badanych parametrów, a wskaźnik przeżycia 2 h wynosił 0%. Ro 27-3225 (10 nmol, icv) wywoływał długotrwały wzrost MAP, PP i RBF, a także zwięk-szenie do 100% wskaźnika przeżycia 2 h. Premedykacja antagonistą receptorów histaminowych H1, chlorfenyraminą (50 nmol, icv), hamowała wzrosty MAP, PP i RBF wywoływane przez Ro 27-3225, nie wpływała natomiast na HR i wskaźnik przeżycia 2 h (100%). Antagoniści receptorów histaminowych H2 i H3/4 – ranitydyna (50 nmol, icv) i tioperamid (25 nmol, icv) nie mieli wpływu na efekty działania Ro 27-3225. W grupach kontrolnych antagoniści receptorów histaminowych podawani oddzielnie nie wpływali na badane parametry układu krążenia w porównaniu z grupą kontrolną. WNIOSKI Układ histaminergiczny uczestniczy w działaniu resuscytacyjnym wynikającym z pobudzenia ośrodkowych receptorów MC4 u szczurów we wstrząsie krwotocznym, co związane jest z aktywacją receptorów histaminowych H1.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Związek stresu oksydacyjnego z jaskrą

Do niedawna jaskra była uważana za schorzenie wyłącznie okulistyczne. Dzisiaj wiadomo, że jest ona oczną manifestacją ogólnoustrojowych zaburzeń. Patomechanizmy występujące w jaskrze wydają się podobne do obserwowanych w pozostałych chorobach neurodegeneracyjnych, takich jak np. choroba Alzheimera, gdzie obserwuje się śmierć komórek nerwowych, uszkodzenia związane z szokiem tlenowym, azotowym i odpowiedzią zapalną. Jedyny znany i potwierdzony czynnik ryzyka jaskry – podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (CWG) nie jest ani wystarczający, ani konieczny do rozwoju i progresji jaskry. Normalizacja CWG często nie zapobiega postępowi choroby. Obserwacje związku stresu oksydacyjnego z jaskra zdają się nie tylko nie zaprzeczać innym teoriom rozwoju jaskry (mechanicznym, naczyniopochodnym, genetycznym i immunologicznym), ale je uzupełniać. Celem pracy jest zestawienie najnowszych wyników badań nad rolą stresu oksydacyjnego w patogenezie jaskry.

Czasopismo: Annales Academiae Medicae Silesiensis
Dziedziny: nauki medyczne i o zdrowiu
Dyscypliny: nauki farmaceutyczne, nauki medyczne
Teksty liturgiczne w wielogłosowych mszach żałobnych ze zbioru rękopisów Biblioteki Ojców Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie

Europejska tradycja muzyczna przekazuje w zachowanych zbiorach pokaźną liczbę wielogłosowych opracowań Missa pro defunctis (np. benedyktyni w Kremsmünster, Einsiedeln, Lambach, cystersi w Stams, Heiligenkreuz, kapucyni w Pradze, urszulanki w Bratysławie). Również w repertuarze kapel muzycznych funkcjonujących przy kościołach w dawnej Rzeczpospolitej (XVII i XVIII w., w okresie zaborów w XIX w.) znajdowały się wielogłosowe kompozycje do tekstu mszy żałobnej. Requiem wykonywały zespoły działające przy kościołach klasztornych (cystersów, dominikanów, pijarów, jezuitów) oraz diecezjalnych. Były to utwory kompozytorów polskich oraz zagranicznych.
            W tę tradycję wpisuje się również działalność muzycznej kapeli jasnogórskiej w Częstochowie, której zachowany repertuar zawiera ponad 40 kompozycji rekwialnych pochodzących z drugiej połowy XVIII i XIX w. Są to dzieła muzyków działających przy zespole paulińskim (L. Maader, F. Gotschalk) oraz innych twórców polskich (np. M. Zwierzchowski, J. Engel, J. Elsner) i zagranicznych (m.in. W.A. Mozart, E. Pausch, J. Gotsche, J.M. Dreyer).
Celem artykułu jest zaprezentowanie utworów requiem zachowanych w zbiorach Biblioteki Klasztoru oo. Paulinów na Jasnej Górze oraz ich recepcji w innych ośrodkach Polski oraz Europy. Zostanie przedstawione wykorzystanie tekstu liturgicznego mszy żałobnej oraz jego tłumaczenie i interpolacje zastosowane przez twórców, a także wskazanie funkcjonowania kompozycji Missa pro defunctis na Jasnej Górze.

Czasopismo: Liturgia Sacra. Liturgia - Musica - Ars
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki o kulturze i religii, nauki o sztuce