rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Wsparcie społeczne, zdrowie i zachowania zdrowotne nastoletnich dzieci rodziców pracujących za granicą

Migracja zarobkowa Polaków w XXI wieku stanowi znaczący problem społeczny. W dyskusjach na temat konsekwencji migracji rodzicielskich dla dzieci można wskazać dwa dominujące nurty: pierwszy traktuje tę sytuację jako bliską lub równą patologii ze względu na ryzyko rozpadu rodziny, zaburzenia więzi rodzinnej oraz wystąpienia problemów psychologiczno-pedagogicznych u dzieci; w drugim zakłada się, że skutki wyjazdów zależą od splotu czynników ryzyka i zasobów środowiskowych. Celem przedstawionej pracy była analiza zarówno wskaźników wsparcia społecznego (ze strony rodziny i szkoły), jak też zdrowia, zadowolenia z życia oraz zachowań prozdrowotnych i ryzykownych nastoletnich dzieci rodziców pracujących za granicą. Przeprowadzone w roku szkolnym 2013/2014 badania ankietowe stanowiły część międzynarodowych badań zachowań zdrowotnych dzieci i młodzieży HBSC (Health Behaviour in School-aged Children). Dane dotyczące emigracji zarobkowej rodziców uzyskano od 1 515 uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Wykazano, że 18,1% badanej młodzieży doświadczyło wyjazdu rodziców za granicę w ciągu dwóch lat poprzedzających badanie. Młodzież z tych rodzin spostrzegała mniejsze wsparcie rodzinne, jednak jakość komunikacji w rodzinie nie różniła się od pozostałych nastolatków. W rodzinach używających programów typu SKYPE nie wystąpił efekt niższego poziomu wsparcia rodziny. Wykazano, że spostrzegany poziom wsparcia od nauczycieli był niższy w grupie nastolatków z rodzin migracyjnych, ale poziom wsparcia od innych uczniów w klasie nie różnił się. Młodzież z rodzin migracyjnych była bardziej aktywna fizycznie od swoich rówieśników, ale rzadziej jadła śniadania. Młodzież gimnazjalna z rodzin migracyjnych częściej niż rówieśnicy sięgała po papierosy i marihu anę, częściej też upijała się i podejmowała aktywność seksualną. Nie stwierdzono róż nic pomiędzy analizowanymi grupami młodzieży w zakresie zdrowia i zadowolenia z życia. Badanie wskazało rodzinę jako kluczowe źródło wsparcia dla młodzieży i potwierdziło pozytywną rolę nowoczesnych mediów elektronicznych. Prowadzenie systematycznych badań i wdrażanie na ich podstawie programów promocji zdrowia dzieci i młodzieży z rodzin migracyjnych powinno na stałe zagościć we współczesnej polityce zdrowotnej.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: pedagogika, nauki socjologiczne, historia
„Rodzina miejscem czy nie-miejscem”? Perspektywa systemowo-antropologiczna w analizie problemów akulturacyjnych rodzin emigracyjnych

Wykorzystując konstrukt antropologiczny relacji z miejscem pobytu na osi „miejsce – nie-miejsce” autorstwa M. Auge oraz podejście systemowe S. Minuchina zbadano podstawowe wymiary, istotne z punktu widzenia charakteru i efektywności stosowanej strategii akulturacyjnej: bliskość rodzinną i wzorce kontaktów zewnętrznych (będące funkcją granic systemowych), do których dodano rodzaj relacji z miejscem pobytu, porównując po 30 kobiet i mężczyzn, żyjących na emigracji z osobami przebywającymi na stałe w Polsce. Do badań wykorzystano Dyferencjał Semantyczny Do Badania Struktury Rodziny własnego autorstwa, skonstruowany zgodnie z zasadami metodologicznymi dla konstrukcji narzędzi tego typu. Uzyskane wyniki wskazują, że rodziny emigracyjne to systemy dążące do bardziej zacieśnionych, a nawet niekiedy splątanych relacji wewnętrznych (fuzja bądź triangulacja) oraz jasno zdefiniowanych kontaktów zewnętrznych jako nie do końca bezpiecznych, potrzebnych czy użytecznych (continuum Minuchinowskiej hipoindywiduacji), co odróżnia je od rodzin nieemigracyjnych. O fakcie, iż kraj aktualnego pobytu nie stał się dla emigrantów „miejscem” świadczy, oprócz tendencji do spędzania czasu w ro dzinie jako środowisku podstawowym, zjawisko stosunkowo niskiego przywiązania współczesnych emigrantów do miejsca aktualnego zamieszkania. Fakty te wskazują na lokowanie się raczej w obszarze separacji i relatywizmu miejsca, aniżeli integracji przez badane rodziny emigracyjne, co stanowi nieefektywną strategię akulturacyjną.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki społeczne
Dyscypliny: historia, pedagogika, nauki socjologiczne
Społeczno-wychowawcze skutki eurosieroctwa (na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów szkoły podstawowej)

Zjawisko eurosieroctwa to bardzo ważny problem społeczny, dotykający tysiące polskich rodzin. Nasilił się on po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej (2004 rok), wtedy to pojawiła się perspektywa wyjazdu i podjęcia pracy poza granicami kraju. Skorzystało z niej wielu(e) ojców/matek z rodzin wychowujących dzieci, często wyjechali obydwoje. Wpłynęło to niekorzystnie na sytuację rodzinną, wychowawczą i edukacyjną dzieci, które pozostały tylko z jednym z rodziców, lub z dziadkami bądź innymi krewnymi. W artykule, w części teoretycznej, wyjaśnione zostało pojęcie eurosieroctwa, opisana została jego skala i rozmiary w Polsce, przyczyny tego zjawiska oraz jego negatywne skutki dla dzieci. W części badawczej przedstawione zostały wyniki badań przeprowadzonych wśród jednej ze szkół podstawowych w woj. świętokrzyskim, dotyczące społecznych i wychowawczych skutków migracji zarobkowej rodziców. Szczegółowej analizie poddano sytuację rodzinną/domową badanych uczniów (m.in. relacje z rodzicami pracującymi poza granicami kraju, wsparcie rodziców, odczuwanie braku rodzica) a także sytuację szkolną (m.in. osiągnięcia dzieci, zachowanie, problemy wychowawcze). Badania zostały przeprowadzone z wykorzystaniem metody sondażu diagnostycznego wśród uczniów klas IV–VI szkoły podstawowej. Na końcu sformułowane zostały wnioski pedagogiczne o charakterze teoretycznym (rekomendacje) oraz praktycznym.

Czasopismo: Wychowanie w Rodzinie
Dziedziny: nauki społeczne, nauki humanistyczne
Dyscypliny: nauki socjologiczne, pedagogika, historia
Siemion Frank o źródłach rosyjskiej rewolucji

W artykule scharakteryzowano podstawowe źródła rosyjskiej rewolucji 1917
roku, na które wskazywał w swoich pracach Siemion Frank. Jednym z takich
źródeł jest duchowa historia Europy, w której począwszy od epoki renesansu
trwa zacięta walka między wiarą w Boga a wiarą w człowieka i w jego
możliwości samodzielnego budowania własnego życia i życia społeczeństwa.
Drugim źródłem jest duchowa historia narodowa samych Rosjan, w tym nieodłączny
dla rosyjskiego ducha nihilizm. Zdaniem Franka, początki tego procesu
sięgają reform Piotra I, których nieorganiczny charakter spowodował rozłam
w kulturze rosyjskiej. Połączenie zachodnioeuropejskich i rosyjskich źródeł
doprowadziło do pojawienia się specyficznej rewolucyjności, która wywołała
wydarzenia 1917 roku. Sama zachodnioeuropejska idea rewolucji i socjalizmu
nie mogła zostać urzeczywistniona na Zachodzie, ale ze względu na specyfikę
narodowego ducha rosyjskiego znalazła swoją realizację właśnie w Rosji.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
O relacjach w kręgu funktorów wiedzy i stwierdzania

Autor przedstawia zbiór relacji logicznych między głównymi funktorami wiedzy
i stwierdzania w języku naturalnym. Wynikająca z tych relacji hierarchia
jednoznacznie przesądza nadrzędny status funktorów ‘wie, że’ i ‘mówi, że’
oraz, odpowiednio do tego, podporządkowany status funktorów ‘wie, czy’ 
i ‘mówi, czy’. Następny krok w wywodach autora stanowi krytyczna analiza
tezy Rafała Palczewskiego o postulowanym przez niego semantycznym
priorytecie członów z czy w kręgu podstawowych funktorów epistemicznych.
Autor odrzuca „kontekstualistyczną” ideę dwóch szczebli przypisywania wiedzy
podmiotom epistemicznym. Niezależnie od aprobaty dla Palczewskiego
negacji w odniesieniu do sceptycyzmu autor broni pewnej strony doktryny
sceptyckiej: wiedza nie może być dowodzona w trybie formalnym. Wynika to
ze statusu własności elementarnej / niedefiniowalnej, jaki przysługuje pojęciu
‘wie, że’ (zgodnie z tezą autora).

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Spory wokół epistemicznego statusu intuicji filozoficznej

Jedną z najgoręcej dyskutowanych obecnie kwestii metafilozoficznych w obrębie
filozofii analitycznej jest epistemiczny status intuicji filozoficznej. Popularnie
przyjmuje się, że w argumentacji filozofowie często odwołują się do
intuicji. Czy intuicja jest jednak dobrym źródłem uzasadnienia przekonań?
Zdaniem racjonalistów (m.in. G. Bealer, L. BonJour, K. Ludwig) intuicja ma
charakter a priori, a odwołania do niej stanowią wyraz kompetencji pojęciowej.
Inaczej sądzą naturaliści (m.in. A. Goldman, H. Kornblith, M. Devitt), zdaniem
których intuicja nie ma apriorycznego charakteru, lecz wypływa z naturalnych
zdolności kognitywnych człowieka. Jak uważają jednak niektórzy filozofowie
(np. R. Cummins), problem wartości epistemicznej intuicji pojawia się
w momencie konfliktu intuicji, nie dysponujemy bowiem dobrym sposobem
„kalibracji” intuicji. Zdaniem zaś filozofów eksperymentalnych, permanentny
wpływ nieistotnych czynników na intuicje filozoficzne stawia ich wiarygodność
pod znakiem zapytania.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Udział Siemiona Franka w II Polskim Zjeździe Filozoficznym

W artykule zostały przedstawione okoliczności uczestnictwa Siemiona Franka
w II Polskim Zjeździe Filozoficznym. Najpierw nakreślono prehistorię zjazdu
i pomysł zaproszenia na niego myślicieli z krajów słowiańskich, w tym rosyjskich
filozofów emigracyjnych. W dalszej części, bazując na listach Franka do
żony, ukazano niektóre mało znane szczegóły dotyczące pobytu rosyjskiego
filozofa w stolicy Polski, jak też plany jego zatrudnienia w Warszawie, do
których realizacji nie doszło. Zaprezentowano też najważniejsze tezy warszawskiego
referatu Franka pt. Zagadnienie rzeczywistości.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pascal jako prekursor filozofii egzystencjalnej

Celem artykułu jest wydobycie tych wątków filozofii Pascala, które pozwalają
uznać go za prekursora XX-wiecznej filozofii egzystencjalnej, nadając tym
samym jego refleksji nieprzemijającą aktualność. Najważniejsze zagadnienia
Pascalowskiej antropologii pozostają charakterystyczne dla egzystencjalizmu:
zwrot ku poznaniu intuicyjnemu („porządek serca”) oraz związany z tym
irracjonalizm i subiektywizm, problem ukrytego i milczącego Boga (Deus
absconditus) oraz – co wydaje się szczególnie ważne – zagubienie człowieka
w świecie, zawieszenie bytu ludzkiego pomiędzy dwiema nieskończonościami
czy też „otchłaniami” (skończonością i nieskończonością, bytem i nicością),
które konstytuują ludzką kondycję – z jednej strony tragiczną, bo marną i znikomą
wobec wszechświata, z drugiej zaś potężną, bo w pełni świadomą swej
nędzy i umiejącą ją transcendować.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Ontologizm miłości w filozofii Maxa Schelera

Filozofia Maxa Schelera jest formą ontologizmu – ontologizmem miłości.
Ontologizm to pogląd zakładający, że zarówno byt, istnienie człowieka, jak
i możliwość poznania wywodzą się z tego samego źródła. Scheler twierdził,
że taką wspólną, a zarazem jedyną podstawą bytu i wiedzy jest wartość „tego,
co święte” – wartość absolutna. Zdaniem Schelera, wartość absolutna stanowi
pierwszy obiekt ludzkiego poznania, jego przyczynę i zarazem cel. Absolut
stanowi pierwotnie daną rzeczywistość, którą człowiek postrzega w sposób
intuicyjny i przedintelektualny. Relacja z wartością absolutną ustanawia fundamenty
intelektualnego i duchowego rozwoju człowieka. Aby zaprezentować
strukturę argumentu Schelera, omawiam kolejno: jego teorię poznania, teorię
wartości, teorię aktu religijnego, wreszcie ideę ordo amoris.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czy istnieje etyka nihilistyczna? Interpretacja fenomenunihilizmu we współczesnej filozofii włoskiej

Celem artykułu jest ukazanie specyfiki diagnozy nihilizmu we współczesnej
filozofii włoskiej oraz krytyczna analiza modeli etycznych Gianniego Vattima,
Massima Cacciariego i Emanuela Severina, które zostały wypracowane przez
tych autorów w dialogu z myślą nihilistyczną. Etyka nihilistyczna jest typową
etyką postmetafizyczną – nie posiada trwałego fundamentu, z którego można
by wyprowadzać zasady i zobowiązania o charakterze uniwersalnym. Vattimo,
Cacciari i Severino, prezentując różne podejścia do zjawiska nihilizmu, proponują
zbliżone do siebie koncepcje etyczne o charakterze postmetafizycznym.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Don Kichote i szaleństwo

Artykuł analizuje literacką postać Don Kichota pod kątem jej związków
z rzeczywistym szaleństwem lub psychozą. Figura Don Kichota ukazuje
ambiwalentną pozycję społeczną osoby chorej psychicznie – szaleniec jest
społecznym odmieńcem, choć budzi też fascynację. Don Kichot – tak jak
wielu psychotyków – jest niezdolny do swobodnego przechodzenia między
różnymi nastawieniami wobec rzeczywistości i posługuje się tylko jednym kluczem
interpretacyjnym, zaczerpniętym z rycerskich romansów. Doświadczenie
Don Kichota (i psychotyka) jest jednak pod pewnym względem bogatsze niż
doświadczenie człowieka zdrowego, nie ma w nim bowiem wydarzeń błahych,
a wszystko ma swoje głębsze znaczenie. W ostatniej części artykułu przedstawione
zostają podobieństwa między psychotycznym sposobem myślenia
Don Kichota a kartezjańską koncepcją podmiotowości – ta ostatnia zawiera
„szalony” aspekt w postaci możliwości solipsyzmu.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wątpienie Kartezjusza a szaleństwo

Praca analizuje wątpienie Kartezjusza, wykorzystując dwie interpretacje, które
łączą je w sposób odmienny z doświadczeniem szaleństwa. M. Foucault widzi
w nim wykluczenie szaleństwa poza dyskurs rozsądnej refleksji, natomiast
J. Derrida dostrzega dopuszczenie ryzyka szaleństwa do samych podstaw
refleksji i rozumu. Następnie staram się porównać kartezjańskie wątpienie
z przypadkami zaburzeń psychotycznych, których artykulacje można znaleźć
w psychiatrii. Po dokładniejszym przeanalizowaniu oraz przywołaniu kontekstu
współczesnych dyskusji na temat zaburzeń psychotycznych te dwie różne
interpretacje mogą okazać się wzajemnie uzupełniające i jednocześnie pobudzać
do głębszej analizy samych Medytacji, w szczególności dwóch istotnych
momentów wątpienia: poczucia realności własnego ciała oraz spotkania ze
złośliwym duchem.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Levinas: filozofia opętania?

W artykule ukazana została ewolucja stanowiska Emmanuela Levinasa: od
postulatu wyjścia poza ontologię w poszukiwaniu źródeł sensu w niesymetrycznej
relacji etycznej, poprzez uznanie etyki za „filozofię pierwszą”, aż po
opis bezwarunkowego poświęcenia się za bliźniego w cierpiętniczej figurze
macierzyństwa. Autor przekonuje, że na każdym z tych etapów motywy kierujące
Levinasowymi ujęciami mają ogólnie racjonalny charakter – wbrew
możliwym podejrzeniom o irracjonalizm.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Adoksografia

Autor uważa, że trudno wyznaczyć granicę między naiwnym zachwytem nad
pewnymi teoriami i skrytym ich ośmieszaniem. Krytyka literacka jest często
prowadzona w sposób dwuznaczny lub nawet perfidny. Erazm z Rotterdamu
był przekonany, że celowe wypaczanie prezentowanego stanowiska zdarza się
szczególnie w prawie, filozofii i teologii. Nie starał się wyjaśnić, dlaczego tak
jest. Ukazał jednak wyraźnie, że umiejętność odróżnienia pastiszu od pochwały
znacznie się poprawia, gdy pod uwagę bierze się tradycję adoksograficzną,
choć w jego czasach ten termin nie istniał.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czas i śmierć w psychopatologii fenomenologicznej EugeniuszaMinkowskiego

Eugeniusz Minkowski jest twórcą i jednym z najwybitniejszych fenomenologów
na polu psychopatologii. Formułując swą psychopatologię zakładał
zastosowanie ejdetycznej metody Husserla w badaniach. Minkowski używa
jako przykładu przebiegu depresji. Z tego punktu widzenia Minkowski traktuje
fenomeny jako symptomy zaburzeń. Teoria Minkowskiego dostarcza pojęć
użytecznych do konstruowania teorii psychologicznej.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Doświadczenie schizofrenii – doświadczenie ludzkie

Główny cel artykułu to zwrócenie uwagi na nieostrość granicy pomiędzy
chorobą psychiczną a zdrowiem psychicznym. Autor stara się przedstawić
tę nieostrość na przykładzie schizofrenii. Wskazuje, iż w obrębie psychiatrii
istnieje wielość określeń schizofrenii oraz że cechy schizofrenii są obecne również
w doświadczeniu ludzi zdrowych. W opinii autora całkowita rezygnacja
z rozróżnienia zdrowia psychicznego i choroby psychicznej nie jest właściwym
rozwiązaniem, choćby ze względu na konieczność organizacji pomocy
lekarskiej. Jednak pytanie o rozgraniczenie zakresów zdrowia psychicznego
i choroby psychicznej oraz leżącego pomiędzy nimi wciąż niezdefiniowanego
obszaru pozostaje pytaniem otwartym.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Pomiędzy doświadczeniem zależności a psychozą.Problem podmiotu w fenomenologii J.-L. Mariona

Wychodząc od kategorii kontr-doświadczenia, autor analizuje konsekwencje,
jakie ma ona dla rozumienia skończoności człowieka w perspektywie fenomenologii
donacji, uprawianej przez J.-L. Mariona. Skończoność wyraża się
tu w nierzadko bolesnym zderzeniu z nadmiarem tego, co się udziela, i wiąże
z koniecznością nieustannie ponawianego wysiłku dania świadectwa temu
doświadczeniu, nieustannego poszukiwania nowych, zawsze jedynie cząstkowych,
a więc z konieczności nieadekwatnych, form jego artykulacji. Punktem
dojścia jest próba wskazania możliwych implikacji, jakie koncepcja ta nasuwa
dla opisu i rozumienia doświadczenia psychotycznego.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Filozofia szaleństwa – szaleństwo filozofii. Lwa Szestowa„prawdziwa filozofia” a schizofrenia

W artykule zestawiam ze sobą to, co Lew Szestow nazywa prawdziwą filozofią,
z doświadczeniem schizofrenicznym. Okazuje się, że doświadczenie,
które w filozofii Szestowa nosi wszelkie miano przeżycia mistycznego, jest
zadziwiająco zbliżone do opisywanego przez Antoniego Kępińskiego doświadczenia
psychotycznego, dzielą one bowiem ten sam, dość jasny schemat.
Droga, którą kroczy Szestowowski filozof, jest tą samą drogą, którą podąża
schizofrenik, choć słownictwo, jakiego używa się do ich opisania, należy do
różnych porządków.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
„Choroba psychiczna” – ontologiczny fundament czy fatamorganapsychiatrii?

Od dwustu lat fenomen szaleństwa pozostaje w domenie psychiatrii, dziedziny
medycyny, powoli formując swój zakres pojęciowy – początkowo jako „choroba
psychiczna”, współcześnie jako „zaburzenie psychiczne” lub „psychotyczne”.
Głównie „choroba psychiczna” podyktowała dzisiejszy status fenomenu,
a wraz z nim – stygmatyzujący klimat wokół dotkniętych osób. Medyczne
ujmowanie fenomenu szaleństwa jako „choroby” czy „zaburzenia” raczej jednak
nie wyczerpuje jego znaczenia. Poza „zaburzeniem” może się on odsłaniać
na wiele innych, niezależnych od siebie sposobów, np. jako podmiotowe
„doświadczenie”, egzystencjalny „kryzys”, społeczne „piętno” czy osobowe
„cierpienie”. Wielość i wieloznaczność odsłon fenomenu szaleństwa mogą
wzbogacać perspektywę poznawczą i psychiatrii, i filozofii, a tym samym
zmieniać społeczny klimat wokół ogarniętych nim osób.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Śladami przodków Romana Ingardena. Transkulturowa odysejapo ziemiach Europy Środkowej

Dzięki Romanowi Ingardenowi (1893–1970) fenomenologia trafiła pod polskie
niebo, inspirując następnie sporą grupę rodzimych badaczy. Jednakże
nadmierna koncentracja na tematach ściśle filozoficznych pozostawiła braki
w kontekście biograficznym, szczególnie w odniesieniu do przodków filozofa.
Zachowane źródła, głównie tradycja rodzinna, wskazują na szwedzkie
pochodzenie, następnie madziaryzację, germanizację, ostatecznie polonizację
familii Ingardenów. Artykuł umieszcza posiadane informacje biograficzne na tle
szerszej panoramy stosunków szwedzkich, austriackich (niemieckich), węgierskich
i polskich, również w kontekście trans kulturowych zjawisk zachodzących
w obrębie Europy Środkowej.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Wszyscy jesteśmy uchodźcami, wszyscy jesteśmy buddami

Artykuł łączy filozofię starożytną (głównie buddyjską) z niektórymi odkryciami
biologii, biochemii, epigenetyki i paleoantropologii. Pokazuje, że kultury ani
religie „czyste” nie istnieją, gdyż wszystkie one są konglomeratami tradycji
i wierzeń zaczerpniętych od innych, czyli „obcych”. Pojęcie tożsamości
(biologicznej, osobowej, narodowej, społecznej itp.) jest fikcją. Tożsamość
nie istnieje nie tylko na poziomie kulturowym czy religijnym, ale nawet na
poziomie biologicznym. Biologiczne „ja” człowieka jest wymieszane z komórkami
„obcymi”, nienależącymi do jego DNA. Starożytna idea tożsamości
mikro- i makrokosmosu oraz zdjęcia holograficzne uświadamiają nam, że część
całości sama jest całością. Między zjawiskami nie ma granic, gdyż wzajemnie
się one przenikają. Historycznie rzecz ujmując, wszyscy jesteśmy uchodźcami
i przybyszami. Potomkowie starych emigrantów winni aktywnie współczuć
nowym emigrantom, tak jak buddyści współczują wszystkim istotom, gdyż
inni są nami samymi.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Czy kobieta to niewydarzony mężczyzna?Metafizyka płci z perspektywy Tomasza z Akwinu i dzisiejszej biologii

Odnosząc się do poglądu Arystotelesa, jakoby kobieta była „niewydarzonym
mężczyzną”, Tomasz z Akwinu rozróżnia perspektywę ogólnoprzyrodniczą
oraz perspektywę embriologiczną. W ramach tej drugiej przyjmuje za Stagirytą,
że aby powstał osobnik płci żeńskiej, musi nastąpić pewne odchylenie
od normy. Według dzisiejszej wiedzy biologicznej, u ssaków, aby powstał
płodny osobnik płci męskiej, potrzebny jest gen Sry, znajdujący się tylko na
chromosomie Y, choć najnowsze doniesienia komplikują ten obraz, wskazując,
że gen ten nie jest niezbędny. Zarówno z teorii Arystotelesa i Akwinaty, jak
i z doniesień dzisiejszej biologii wyłania się wspólny model metafizyczny
dotyczący płci i jej zróżnicowania: osobniki rodzaju żeńskiego i osobniki
rodzaju męskiego to dwa rodzaje kompletnych bytów; żaden z nich nie jest
pochodną lub zdeformowaną postacią drugiego; na początku swego istnienia
każdy taki byt potencjalnie jest bytem jednego i drugiego rodzaju; płeć to
cecha będąca uogólnieniem szczegółowych cech, która różnicuje te dwa rodzaje
metafizycznie równoważnych i kompletnych bytów.

Czasopismo: Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: filozofia
Brasília: Ilha da Fantasia. Krótki szkic o mieście

Brasília, fantastyczna wyspa - to jedno z najbardziej niezwykłych miast na świecie, które zostały zaprojektowane od początku i w miejscu starannie wybranym do tego celu. Stolica największego kraju Ameryki Południowej, przestrzeń „oswojona”, która nie istniała jeszcze na początku XX wieku, stanowi kwintesencję myśli modernistycznej przeniesionej na grunt latynoamerykański. Utopijna Brasília miała być miastem marzeń, zdekolonizowaną potęgą, realizacją socjalistycznej ideologii, opus magnum Kubitschka i Costy. Bez slumsów i kolonialnej, historyzującej zabudowy. I choć powstała w latach 60. ubiegłego wieku, nadal budzi skrajne emocje. Jak dziś rozwija się owo urbanistyczne arcydzieło i symbol brazylijskiego modernizmu? Co zostało z wyobrażeń i założeń funkcjonalistów?

Czasopismo: Środowisko Mieszkaniowe
Dziedziny: nauki inżynieryjno-techniczne
Dyscypliny: architektura i urbanistyka