rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Inicjatywa ustawodawcza jako konstytucyjna kompetencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

W artykule przeprowadzono analizę realizacji inicjatywy ustawodawczej przez Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej (RP) w latach 1990–2019. W publikacji przedstawione zostały podstawy prawne obowiązujące w poszczególnych ustawach konstytucyjnych z lat 1989–1992 oraz w obecnej Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r., na mocy których Prezydenci RP korzystali z konstytucyjnych prerogatyw, wśród których jest inicjatywa ustawodawcza. W artykule poddano analizie wykonywanie tej kompetencji przez poszczególnych Prezydentów RP. Celem artykułu jest przedstawienie realizacji inicjatywy ustawodawczej Prezydentów w Trzeciej Rzeczypospolitej z uwzględnieniem zadań Kancelarii Prezydenta jako organu pomocniczego. Celowo pominięto zapowiedzi programowe kandydatów ubiegających się o urząd prezydenta, stanowiące realną realizację inicjatywy ustawodawczej w przypadku objęcia urzędu prezydenta, w tym także okresu kohabitacji, ponieważ kwestie te wymagają podjęcia odrębnych badań i analiz. W zakończeniu niniejszego artykułu dokonano podsumowania realizacji inicjatywy ustawodawczej przez poszczególnych Prezydentów RP z uwzględnieniem ich aktywności na przestrzeni ostatnich 29 lat.

Czasopismo: Przegląd Politologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Rola opiekuna w działalności rad młodzieżowych – wyniki badań empirycznych

Rady młodzieżowe są podmiotami, które funkcjonują przy jednostkach samorządu terytorialnego. Stanowią reprezentację młodzieży dla danej społeczności lokalnej, a także tworzą forum dla współdziałania i współrządzenia pomiędzy władzami lokalnymi a młodzieżą. Celem artykułu jest przedstawienie relacji zachodzących pomiędzy opiekunem rady młodzieżowej a radą oraz wskazanie potencjalnych ról, które mogą być przez niego realizowane. Wyniki przedstawione w artykule są częścią badań empirycznych dotyczących działalności rad młodzieżowych oraz ich znaczenia dla lokalnej wspólnoty samorządowej.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Działalność Straży Miejskiej Miasta Poznania w latach 2015–2019

Istotnym elementem modelu samorządowego w Polsce jest niewątpliwie funkcjonująca od początku jego restytucji w Polsce straż gminna. Obchodzona w tym roku okrągła rocznica przywrócenia w Polsce samorządu terytorialnego jest okazją do wielu podsumowań i wyciągania wniosków na przyszłość. O ile w przypadku dyskusji na temat funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce próżno poszukiwać głosów, które mówiłyby o próbie wycofania się z reformy samorządowej, o tyle w dyskusji publicznej coraz częściej pojawia się postulat likwidacji straży gminnych z polskiego systemu bezpieczeństwa publicznego. Warto jednak, dyskutując na temat zasadności funkcjonowania straży gminnych, oprzeć się na materiale źródłowym, który w jasny i klarowny sposób obrazuje zakres jej działań i tym samym opisuje pełnioną rolę w systemie bezpieczeństwa publicznego na poziomie lokalnym. Celem niniejszego opracowania jest przede wszystkim scharakteryzowanie działań jednostki we wskazanych latach, które świadczą o zasadności jej istnienia w mieście wojewódzkim, jakim jest Poznań.

Czasopismo: Przegląd Politologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o bezpieczeństwie, nauki o polityce i administracji
Władza lokalna nie dla partii? Przypadek Pawła Adamowicza w rywalizacji 2018 roku

Przedmiotem badań podjętych w artykule jest rywalizacja o władzę lokalną w Gdańsku w 2018 r. Cztery wcześniejsze elekcje lat 2002–2014 w rywalizacji o prezydenturę miasta wygrywał Paweł Adamowicz, który zawsze oficjalnie reprezentował bardzo popularną w Gdańsku partię polityczną – PO. W 2018 r. Adamowicz wystartował jednak z własnego komitetu (KWW Pawła Adamowicza Wszystko dla Gdańska) i konkurował o fotel prezydenta miasta zarówno z kandydatem PO (Jarosław Wałęsa), jak i pretendentem PiS (Kacper Płażyński). Wybory z 2018 r. w Gdańsku były zatem interesującym casusem: do walki przystąpił „ten sam” Paweł Adamowicz, ale już jako reprezentant własnego, pozapartyjnego komitetu wyborczego, co więcej, wystąpił przeciwko partii, którą dotychczas zawsze reprezentował. Był to więc ciekawy przypadek do poszukiwania odpowiedzi na pytanie co w tej rywalizacji stanie się elementem przeważającym: jej upartyjnienie czy personalizacja? Po drugie frapujące było sprawdzenie czy przenoszenie dominującego podziału ogólnopolskiego (dawny podział my–oni, a w wersji z 2018 r.: anty-PiS vs. PiS) przynosi partiom politycznym efektywność w rywalizacji o władzę lokalną? Poczyniono następujące założenia: a) opcja personalna jest ważniejsza w rywalizacji o władzę lokalną od sympatii partyjnych; b) nowa wersja podziału „my–oni” (PiS–antyPiS) nie przynosi efektywności w walce o władzę na miejskiej scenie politycznej. Wartością badań jest wykorzystanie w nich nie tylko źródeł publikowanych, ale również niepublikowanych badań jakościowych – anonimowych wywiadów z lokalnymi politykami.

Czasopismo: Przegląd Politologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Granice deliktu dyscyplinarnego sędziego

Przedmiotem artykułu jest ukazanie węzłowych zagadnień związanych z odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziów, wśród których autor poddaje analizie pojęcie deliktu dyscyplinarnego i odnoszących się do niego odpowiednio stosowanych instytucji prawa karnego materialnego, w tym zawinienia, stopnia społecznej szkodliwości, form stadialnych i zjawiskowych. W opracowaniu podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o zasadność wyodrębnienia pojęcia szkodliwości korporacyjnej w odniesieniu do zasad funkcjonowania środowiska zawodowego sędziów. Artykuł zawiera również rozważania dotyczące przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów z uwzględnieniem swoistych odrębności przewidzianych przez ustawodawcę dla poszczególnych kategorii sądów, a także kierunków wykładni przesłanki oczywistego i rażącego naruszenia przepisów prawa oraz przesłanki uchybienia godności urzędu w odniesieniu do zakresu pojęcia niezawisłości sędziowskiej.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Biblijna koncepcja wahań koniunkturalnych w gospodarce człowieka

Przyczyny wahań koniunkturalnych w gospodarce mają charakter duchowy. Bóg pozwala człowiekowi czynić niegodziwość do czasu, jednak później nadchodzi moment, gdy Bóg poskramia bieg człowieka. Zatrzymanie wzrostu gospodarki pożądanej przez człowieka, a następnie jej recesja następuje z woli Bożej, która ratuje człowieka przed samozniszczeniem.

Czasopismo: ELPIS
Dziedziny: nauki teologiczne
Dyscypliny: nauki teologiczne
Kształtowanie systemu prawnego na tle kryzysu migracyjnego z 2015 roku

Niniejsza praca koncentruje się na prawnych aspektach kryzysu migracyjnego. Aby zrozumieć specyfikę zagadnienia, należy pamiętać, że migranci przesiedlają się nie tylko w celu poprawy sytuacji życiowej czy z powodu braku poczucia bezpieczeństwa w swym państwie. Przyczyny migracji to zagadnienie wielopłaszczyznowe. Osoby decydujące się na ucieczkę z własnego kraju często ryzykują utratę życia, chcąc wyrwać się spod politycznego ucisku, w którym nie są w stanie żyć w zgodzie z własnymi przekonaniami. Emigranci opuszczają ojczyznę również z powodów ekonomicznych, chcąc poprawić byt materialny bądź widząc perspektywę samorozwoju. Wędrówki te można podzielić na dokonywane zgodnie z obowiązującymi normami prawa, określonymi dla danego regionu, często reprezentowanego przez podmiot międzynarodowy, jak np. Unia Europejska, czy normami krajowymi oraz na takie, które są dokonywane wbrew przepisom prawa, a więc nielegalnie. Pamiętać należy, że za każdym imigrant stoi osobna, często bardzo złożona i dramatyczna historia.
Dla zabezpieczenia podstawowych praw człowieka, w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych 10 grudnia 1948 roku została przyjęta Powszechna deklaracja praw człowieka, która gwarantuje każdemu prawo do swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania w granicach każdego państwa oraz prawo do posiadania obywatelstwa. W dobie zmian społecznych, globalizacji, rewolucji cyfrowej i kilku kryzysów migracyjnych ostatnich lat, w ramach ONZ 19 grudnia 2018 roku powstał Światowy Pakt ws. Migracji, który zawiera szereg zasad służących zwiększeniu bezpieczeństwa.
Kryzys migracyjny, nazywany również uchodźczym, który swoje apogeum miał w 2015 roku, uznany został za największe tego typu zjawisko po II wojnie światowej i wstrząsnął opinią publiczną na całym świecie. Odpowiedzią organów Unii Europejskiej na ten problem był 10-punktowy plan natychmiastowych działań. Szacuje się, że do Europy emigrowało w tym czasie około 2 milionów osób, a na szlakach lądowych i morskich życie straciło co najmniej 20 tysięcy migrantów. W celu zagwarantowania bezpieczeństwa granic Unii oraz wsparcia dla osób potrzebujących pomocy humanitarnej podjęto szereg działań, takich jak stworzenie planu relokacji osób ubiegających się o azyl w Europie wśród już przebywających na kontynencie oraz zorganizowanie powrotu osób, które nie spełniały warunków azylowych.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Europejskie dylematy na XXI wiek: między chaosem a ładem międzynarodowym

Autorka tekstu koncentruje, zwraca uwagę Czytelnika na problemie fundamentalnym dla kondycji Europy i stanu bezpieczeństwa świata XXI wieku, w którym mechanizmy – do niedawna stabilizujące relacje międzynarodowe na różnych poziomach systemu międzynarodowego – zostały rozregulowane. Swoista „apolarność” systemu międzynarodowego z jakim jesteśmy konfrontowani niepokoi, rodzi pytania i dylematy co do przyszłości, kierunków zmian i mechanizmów potrzebnych do „poradzenia” sobie z rzeczywistością radykalnie różną od tej w jakiej przynajmniej od półwiecza – z lepszym lub gorszym bilansem strat i zysków – zwykliśmy funkcjonować.
Wysoki stopień niepewności co do kierunków zmian, zasad jakie w tej niepewnej i niedookreślonej rzeczywistości zdominują myślenie o bezpieczeństwie i stabilizacji, o ładzie międzynarodowym wymusza pytania o kształt ładu światowego, jego możliwe projekcje oraz dylematy z jakimi trzeba się zmierzyć, aby jego ostateczny kształt stanowił silne „oparcie” dla bezpieczeństwa europejskiego. Na dzisiaj takiego projektu nie ma, podobnie jak uderzający jest brak wizji ładu, który odzwierciedlałby „adekwatne” oczekiwania, marzenia i racje Europy oraz innych regionów świata, ich mieszkańców, elit politycznych.
Przyjmuję hipotetycznie, iż „ład”/„porządek” europejski w jakim tkwi kontynent jawi się bardziej jako oksymoron, w rodzaju „nieuporządkowanego” porządku europejskiego, „chaotycznego ładu” lub – co wydaje się brzmieć nieco optymistyczniej – „stan” przed uporządkowaniem elementów świata. Jest to jednak wciąż nośnik rozwiązań bardziej zorientowanych do wnętrza kontynentu i jego „wątpliwej” spójności aniżeli do systemu międzynarodowego. Co więcej proponowane rozwiązania zdają się trwać „…w zawieszeniu między przeszłością, którą pragnie przezwyciężyć, a przyszłością której jeszcze nie zdefiniowała” (Kissinger, 2016, s. 95).
Przekroczenie tego progu jest niezbędne. Wymaga jednak, aby Europejczycy odpowiedzieli sobie na ponadczasowe pytanie: „ile jedności jest potrzebne i jak dużą różnorodność kulturowo-cywilizacyjną jest w stanie zaakceptować (tolerować) społeczność międzynarodowa (i rządy), aby porozumienie zapewniające pokój na kolejne stulecia przestało być efemerydą” (Kissinger, 2016, s. 95).
Elementem ważnym w zaprezentowanej narracji jest próba uporządkowania istoty i sensu pojęciowego takich konstrukcji jak „ład”, „porządek”, „chaos”, semiotycznie nieostrych a przez to wieloznacznych. To istotny zabieg analityczny. Czytelne i kluczowe dla wywodu pojęcia konkretyzują przedmiot badań, treść badanych zjawisk i procesów oraz ich funkcje, a przez to umożliwiają budowanie rozwiązań, które łączą różne racje, interesy, oczekiwania.

Czasopismo: Przegląd Politologiczny
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji
Realizacja volonté générale w systemie demokracji przedstawicielskiej - perspektywa rozważań Raymonda Carré de Malberga

Artykuł jest próbą zestawienia sformułownej przez J.J. Rousseau idei volonté générale z rozwiązaniami ustrojowymi zaproponowanymi przez R.C. Malberga. Strasburski konstytucjonalista dostrzegał niedomagania systemu politycznego III Republiki związane ówczesną nieefektywnością władzy wykonawczej, połączonej z supremacją parlamentu. Zdaniem uczonego w realiach demokracji przedstawicielskiej głosowania często zdominowane są dyscypliną partyjną oraz kryteriami ilościowymi. Ten typ podejścia może sprzyjać opacznemu rozumieniu volonté générale, którą należy traktować jako kategorię jakościową ukierunkowaną na realizację dobra wspólnego. Zaproponowane przez Malberga rozwiązania zmierzały do wzmocnienia instytucji referendum najpełniej wyrażającej suwerenność narodu oraz tworzącej podstawy legitymizacji systemu polityczno-prawnego.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Psychospołeczne uwarunkowania ucieczek z domu w grupie młodzieży objętej opiniowaniem sądowo-psychologicznym

Artykuł poświęcony jest analizie funkcjonowania społecznego i psychologicznego młodzieży dokonującej ucieczek z domu, której celem było głębsze zrozumienie tego zjawiska w warunkach polskich w odniesieniu do grupy młodzieży objętej postępowaniem sądowym. Ucieczki z domu są wymieniane wśród czynników zwiększających ryzyko utrwalenia zaburzeń zachowania, a ich konsekwencje obejmują negatywne doświadczenia emocjonalne, zaburzenia rozwoju osobowościowego, kontakt ze środowiskiem osób niedostosowanych społecznie, popadanie w uzależnienia od środków psychoaktywnych, narażenie na przemoc itp. Badaniu poddano grupę 151 młodych ludzi opiniowanych sądowo-psychologicznie w wieku od 11 do 18 lat (M = 15,42, SD = 1,36), w której dziewczęta stanowiły 62,3% (n = 94), a chłopcy 37,7% (n = 57). Analizę psychospołecznych uwarunkowań ucieczek z domu prowadzono z uwzględnieniem płci i wieku badanych w obszarze przejawów niedostosowania społecznego, relacji społecznych, charakterystyki środowiska rodzinnego, w tym narażenia na przemoc. Wyniki wskazują na istnienie szeregu intersujących zależności i wieloczynnikowe uwarunkowanie ucieczek z domu. Czynniki kontrolowane w badaniu mogą stanowić podstawę formułowania programów prewencyjnych ukierunkowanych na młodzież szczególnie zagrożoną ucieczkami.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Język jako medium poznawcze – edukacja językowa

W artykule zadaję pytanie o miejsce edukacji językowej w skomplikowanych procesach dochodzenia jednostki do rozumienia świata. Odpowiedź wymaga integracji wiedzy z różnych dziedzin nauki. Odwołuję się m.in. do teorii lingwistycznych, psycholingwistycznych, socjologicznych, psychologicznych, chociaż opisuję je z perspektywy pedagogicznej. Prezentuję rodzaj modelu w opisie językowego funkcjonowania człowieka, ukazując poszczególne sfery poznawcze we wzajemnych zależnościach. Dla przejrzystości opisu sprowadzam te relacje do trzech sfer, które zostały wyodrębnione przez Jürgena Habermasa – świata przedmiotowego, podmiotowego i sfery intersubiektywnej. Na tym tle przyglądam się wczesnej edukacji językowej. Zwracam uwagę na znaczenie sfery intersubiektywnej dla kształtowania się obrazu świata w edukacji języka ojczystego oraz języka obcego.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Druga poprawka do konstytucji USA. Rys historyczny, cele i założenia

Autor spróbuje prześledzić genezę Drugiej Poprawki w kontekście procesu tworzenia amerykańskiej konstytucji oraz wpływy innych aktów prawnych na ostateczną treść omawianego przepisu, jak również idee, które towarzyszyły Ojcom Założycielom, i które doprowadziły do wytworzenia jedynej w swoim rodzaju ustawy zasadniczej. Autor przeanalizuje cele, jakie miała spełniać Druga Poprawka oraz założenia ideowe, które legły u jej podstaw, w tym kwestię umożliwienia obywatelom obrony osobistej oraz obrony prywatnej własności, jak też kwestię zagwarantowania obywatelom skutecznej możliwości oporu wobec aparatu państwowego, jako gwarancji wolności obywateli, a tym samym narzędzia do zapobiegnięcia ewentualnej tyranii. Na końcu autor odniesie się do zagadnienia kultury posiadania broni w USA i w Polsce.

Czasopismo: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki prawne
Ochotnicze Hufce Pracy jako instytucje rynku pracy na Warmii i Mazurach

Ochotnicze Hufce Pracy są jedną z kluczowych państwowych placówek skupiających się na organizacji systemowego wsparcia dla młodzieży w obszarze jej aktywizacji społecznej i zawodowej, tzn. wychowania, kształcenia, szkoleń, doradztwa oraz zatrudnienia. Jako instytucje budżetowe mają powierzoną odpowiedzialność zwłaszcza za młodzież trudną, wywodzącą się ze środowisk społecznie zaniedbanych, zagrożonych marginalizacją i wykluczeniem społecznym. Na przestrzeni ostatnich lat instytucje te w sposób elastyczny dostosowały charakter swojej działalności oraz pełnione funkcje do wciąż zmieniającej się rzeczywistości społeczno-gospodarczej.Celem artykułu jest przedstawienie działalności Ochotniczych Hufów Pracy na Warmii i Mazurach w zakresie przeciwdziałania marginalizacji i wykluczenia społecznego, uzupełnienia wykształcenia i przygotowania zawodowego młodzieży i bezrobotnych do 25. r.ż. W pracy zastosowana została analiza dokumentów normatywnych tzn. statutów, regulaminów i programów wychowawczo-edukacyjnych poszczególnych jednostek OHP oraz indywidualne wywiady pogłębione przeprowadzone z przedstawicielami OHP w regionie. Materiał badawczy niezbędny do wyciągnięcia wniosków zebrano w OHP działających na terenie Warmii i Mazur oraz rekomendacjami niezbędnymi do doskonalenia czy optymalizacji działalności pedagogicznej.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
Między etatem a freelance – adaptacja zawodowa Maritime Security Operatives – osób pracujących w krajach wysokiego ryzyka

Artykuł opisuje etapy i uwarunkowania procesu adaptacji zawodowej byłych pracowników służb mundurowych w kontekście przejścia z formacji mundurowej do prywatnego rynku usług. Omawia specyfikę rozwijających się usług Maritime Security Operatives (MSO) i charakteryzuje wymagania stawiane pracownikom tej branży. Problematykę osadza w kontekście koncepcji uczenia się przez całe życie, wskazując, że znalezienie zatrudnienia oraz sprawna adaptacja w nowym miejscu pracy jest uzależnione od poziomu inwestycji jednostki szukającej pracy we własny rozwój. Zwrócono także uwagę, że proces adaptacja w tym szczególnym zawodzie bazuje w dużej mierze na nieformalnym uczeniu się zintegrowanym z procesem wykonywania pracy w zupełnie nowych warunkach. Adaptacja do pracy analizowana jest w odniesieniu do jednej z nowych form organizacji pracy – freelance. Jej szybki w ostatnich latach rozwój warunkują zarówno trendy ekonomiczne związane z internacjonalizacją i globalizacją pracy oraz jej przeobrażeniami w charakter usługowy (co widoczne jest w przypadku zawodów takich jak MSO), jak i z subiektywizacją postrzegania pracy przez niektórych byłych żołnierzy.

Czasopismo: Colloquium
Dziedziny: nauki społeczne
Dyscypliny: nauki o polityce i administracji, nauki socjologiczne
„Martwe czarownice”. Procesy i egzekucje zmarłych oskarżonych o magię pośmiertną w dobrach zakonu krzyżackiego na Śląsku i Morawach w XVII i XVIII wieku

W dobrach przyległych do Bruntál (niem. Freudenthal) i Sovinec (niem. Eulenburg), czyli w majątkach należących do zakonu krzyżackiego odnajdziemy świadectwa wielu procesów osób oskarżonych o praktyki magiczne. Wśród tych wierzeń szczególne miejsce zajmuje tzw. magia posthuma, związana z osobami, które po swojej śmierci za sprawą zawartego jeszcze za życia paktu z diabłem nie mogli zaznać w grobie spokoju i nadal nękali żywych. Jedne z pierwszych udokumentowanych przypadków wierzeń w magię pośmiertną na pograniczu śląsko-morawskim znamy z ostatnich lat XVI w. Pod koniec XVII stulecia rozwinęły się wierzenia w to, że osoba zmarła posądzona o ten rodzaj magii może „infekować” kolejnych zmarłych, których zgon nastąpił tuż po niej. „Martwe czarownice”, bo tak można je nazwać, które jeszcze za swojego życia miały się oddać służbie diabłu, a aż do swojej śmierci nie zostały ujawnione, mogły zostać wykorzystane przez niego po swoim zgonie. W „tropienie” zmarłych angażowano lokalnych duchownych i władze zwierzchnie. Prześladowania zmarłych na podstawie powyższych wierzeń udokumentowano w dobrach krzyżackich, głównie w ośrodkach: Arnoltice (niem. Arnsdorf ), Břidličná (dawniej Frýdlant), Světlá (niem. Lichtewerden), Václavov u Bruntálu (niem. Wildgrub). Na podstawie zebranych przykładów z dóbr krzyżackich można stwierdzić, że najczęstszym sposobem trwałego unieszkodliwienie osoby posądzonej o magię pośmiertną było spalenie jej zwłok, względnie pogrzebanie na granicy miejscowości.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Miejsca sabatów czarownic w epoce wczesnonowożytnej – ich znaczenie i topografia. Przyczynek do badań nad procesami o czary na Śląsku i Morawach

W wyobraźni społeczeństwa funkcjonuje wiele stereotypów związanych z czarownicami, jak i z procesami o czary. Jednym z popularnych elementów związanych z tym zagadnieniem jest kwestia sabatu czarownic, na który owe uczęszczały. Sam sabat jest zbiorem fantazji późnośredniowiecznego i wczesnonowożytnego społeczeństwa, o specyficznych cechach, zależnych od regionu. Badacze wychodzą z założenia, że źródłem spotkań, które później zyskały miano sabatu, były te przypisywane heretykom, którzy podczas nich czcili diabła. Spotkanie to cechował pewien porządek rytuałów i obyczajów. Odbywać się one mogły nie tylko w takie charakterystyczne dni jak 30 kwietnia, lecz także w tygodniu, nawet do trzech razy. Według zeznań czarownice przylatywały na sabat na miotłach lub widłach, a podczas spotkania nierzadko miało dochodzić do orgii. Do spotkań tych dochodziło w szczególnych miejscach, przede wszystkim na różnego rodzaju wzniesieniach. Do najbardziej znanych gór, gdzie odbywały się sabaty, należą Blocksberg w Górach Harzu, Łysa Góra, a jeśli chodzi o pograniczne śląsko-morawskie – Petrovy Kameny, które licznie pojawiają się w zeznaniach osób oskarżonych o czary na tym obszarze. Miejsce to, które znajduje się na dawnym pograniczu dóbr, uchodziło za pełne sił ciemności, stąd też w 1682 r. zdecydowano się je poświęcić. Bardzo często konkretne obszary czy regiony „miały” własną górę, gdzie dochodziło do spotkań czarownic. Sabaty mogły się także odbywać w mniej oczywistych miejscach, np. na polanach, drzewach, rozgałęzieniach dróg czy w pobliżu szubienicy. W niektórych przypadkach na pamiątkę takich spotkań pozostały charakterystyczne nazwy, takie jak: Hexenplan czy Hexenplatz, które nie tylko można znaleźć na starych mapach, lecz także funkcjonują one do dzisiaj na wyznaczonych terenach.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia
Procesy o czary we wsi Mnichowo. Przyczynek do dziejów społecznych wsi wielkopolskiej w drugiej połowie XVII wieku

Procesy o czary w czasach wczesnonowożytnych dotyczyły przede wszystkim mieszkańców wsi i miasteczek. W historiografii zachodniej od początku lat siedemdziesiątych XX w. procesy te badane były jako istotny element życia codziennego mieszkańców wsi. W polskiej historiografii problem ten pozostaje na marginesie badań. W artykule autor, bazując na materiale źródłowym, analizuje przebieg procesów w wielkopolskiej wsi Mnichowo w XVII w. Analiza potwierdza wpływ wiary w funkcjonowanie czarownic i czarowników na życie codzienne chłopów, w tym na relacje międzysąsiedzkie.

Czasopismo: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica
Dziedziny: nauki humanistyczne
Dyscypliny: historia