rafalposwiata/plsc huggingface dataset:
Czy mózg się jąka?

Badania nad jąkaniem skoncentrowane wokół patologii układu nerwowego są aktualnie jednymi z najbardziej dynamicznie rozwijających się. U ludzi jąkających się stwierdza się różnego rodzaju nieprawidłowości dotyczące anatomii ośrodków odpowiedzialnych za realizację funkcji językowych, zaburzenia funkcjonalne, nieprawidłową lateralizację funkcji językowych oraz zaburzenia
połączeń między ośrodkami. Wiele badań dowodzi, że u jąkających się występują zaburzenia funkcjonalnej asymetrii mózgu. Lewopółkulowa reprezentacja mowy nie jest tak wyraźnie zaznaczona jak u osób mówiących płynnie. Płynność mówienia możliwa jest dzięki realizacji planu motorycznego, który u jąkających się jest nieprawidłowo zsynchronizowany. Występuje też wadliwa współpraca pomiędzy programem lingwistycznym a jego motorycznym wykonaniem. Dysfunkcje dotyczą nie tylko obszarów ekspresyjnych mowy, ale także ośrodków słuchowych, których prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne dla prawidłowego przebiegu mowy. Badania dowodzą, że słuchowe sterowanie własną mową za pomocą sprzężenia zwrotnego jest u osób jąkających się zaburzone, a jednej z przyczyn upatruje się w nieprawidłowościach anatomicznych i funkcjonalnych obszaru słuchowego. Wyniki badań dotyczące budowy mózgu i jego funkcjonowania u osób jąkających się wskazują na liczne nieprawidłowości. Dotyczą one całego układu funkcjonalnego mowy. Warto podkreślić, że różnice funkcjonalne pojawiają się w sytuacji, kiedy jąkający się mówią lub nawet wtedy, kiedy wyobrażają sobie, że mówią.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Jak pacjenci z chorobą Alzheimera opisują osoby, miejsca i sytuacje? Charakterystyka trudności w zakresie komunikacji językowej w umiarkowanej fazie otępienia

W artykule dokonano charakterystyki trudności w zakresie komunikacji językowej u osób z chorobą Alzheimera (w umiarkowanym stadium otępienia), biorąc za podstawę wyniki badań empirycznych odnoszących się do opisu jako formy wypowiedzi mówionej, zrealizowanych w grupie 60 osób w ramach projektu badawczego pt. „Narracja i jej zaburzenia w przebiegu choroby
Alzheimera. Skala sprawności narracyjnych jako technika diagnostyczna w otępieniu alzheimerowskim” (kierownik projektu: A. Domagała; 39 konkurs projektów badawczych Ministerstwa
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, NN104 155339). W stosunku do ustaleń prezentowanych w całościowym opracowaniu monograficznym poświęconym problematyce narracji (Domagała 2015) w niniejszym artykule porównano możliwości pacjentów z odniesieniem do różnych rodzajów opisu (postaci, wnętrza, sytuacji) w aspekcie makro- i superstruktury tekstu. W aspekcie superstrukturalnym wykazano największe trudności w przypadku opisu miejsca. Jednocześnie w przypadku opisu miejsca badani mieli mniejsze trudności ze wskazaniem tematu wypowiedzi, dokonaniem
generalizacji niż w przypadku opisu osób oraz opisu sytuacji.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Jasnopis a wsparcie osób z zaburzeniami mowy – na przykładzie materiałów ze środowiskowej debaty konsultacyjnej dla słabosłyszących

Mierzenie zrozumiałości tekstu ma długą tradycję w badaniach lingwistycznych. Współcześnie powstają programy komputerowe, mierzące stopień trudności tekstów. Jednym z nich jest Jasnopis. Celem artykułu jest ocena przydatności tego typu aplikacji w komunikowaniu się z osobami z uszkodzeniami słuchu. Materiał badawczy stanowią materiały konsultacji społecznych, zatytułowanych „Wdrażanie konwencji o prawach osób niepełnosprawnych – wspólna sprawa”, które odbyły się w Olsztynie w 2018 roku. W konsultacjach wzięły udział osoby niepełnosprawne z deficytem słuchu mieszkające w województwie warmińsko-mazurskim. Autorki tekstu omawiają problemy związane z komunikacją osób słabosłyszących i ich dostępem do języka polskiego obecnego w komunikacji oficjalnej. Dowodzą, że materiały udostępnione w konsultacjach nie zostały odpowiednio przygotowane pod względem językowym.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Funkcje orofacjalne u dzieci z asymetrią ułożeniową objętych wczesną interwencją terapeutyczną

Zdiagnozowanie asymetrii posturalnej u dzieci nie zawsze stanowi bezpośrednią przyczynę opóźnień w rozwoju mowy, natomiast może doprowadzić do spowolnienia w rozwoju motorycznym. Wyniki przeprowadzonych badań fizjoterapeutycznych oraz logopedycznych wskazują, że u dzieci rehabilitowanych w ramach wczesnej interwencji asymetria ułożeniowa na dalszych etapach rozwoju psychoruchowego nie wpływa negatywnie na funkcje orofacjalne. Warto jednak zaznaczyć, że dzieje się tak u dzieci, u których w wyniku rehabilitacji nie wystąpił opóźniony rozwój motoryczny. U dzieci z asymetrią posturalną podjęcie wczesnej interwencji niweluje zagrożenie dotyczące niewłaściwego oddychania, połykania oraz mówienia. Natomiast u tych pacjentów, u których pomimo systematycznej rehabilitacji posturalnej utrzymały się dysfunkcje w sferze orofacjalnej, istniały jeszcze inne czynniki zakłócające funkcje rozwojowe.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Wpływ skróconego wędzidełka języka na rozwój mowy dziecka. Opis przypadku

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie wpływu skróconego wędzidełka na zmianę w jakości wymowy u dziecka w wieku przedszkolnym. Okres między 4. a 6. rokiem życia przypada na fazę intensywnego wzrostu struktur twarzoczaszki, co skutkuje zmianą wielkość przestrzeni dla ruchów języka. Dziewczynka, której przypadek opisano w niniejszym artykule, w okresie objętym obserwacją w zmieniających się warunkach anatomicznych, nie była w stanie – pomimo wysiłków – utrzymać prawidłowych kontaktów między narządami artykulacyjnymi.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Niepłynność mówienia u osób niepełnosprawnych intelektualnie

Artykuł podejmuje rzadko omawianą w literaturze logopedycznej kwestię występowania niepłynności mówienia u osób niepełnosprawnych intelektualnie. Opis i interpretacja diagnostyczna
występowania zjawiska niepłynności mówienia u osób niepełnosprawnych intelektualnie ma istotną wagę z punktu widzenia teorii i praktyki logopedycznej. Prezentowany artykuł jest raportem na
temat wyników badań w grupie 34 osób, których celem była przede wszystkim próba odpowiedzi na pytania: 1. Jaki jest odsetek osób z patologiczną niepłynnością mówienia wśród młodzieży i dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną? 2. Jakie objawy niepłynności patologicznej pojawiają się u osób niepełnosprawnych intelektualnie najczęściej? 3. Czy u badanych osób wraz z niepłynnością występują inne symptomy towarzyszące, pozwalające na diagnozowanie jednostek zaburzeń mowy i zróżnicowane programowanie terapii? W dyskusji autorzy odnoszą się także do kwestii zależności płci i stopnia niepełnosprawności intelektualnej a nasilenia i typu występujących niepłynności.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Program terapeutyczny usprawniający percepcję prozodii mowy

Zaburzenia prozodyczne, ze względu na liczne funkcje pełnione przez zjawiska prozodyczne w komunikacji, prowadzą do powstawania utrudnień w jej przebiegu. Występują one u osób z różnego typu zaburzeniami mowy, słuchu i głosu. Warunkiem efektywności logopedycznych oddziaływań terapeutycznych w przypadkach dysprozodii jest odpowiedni, dostosowany do potrzeb i możliwości
pacjenta wybór postępowania, umożliwiający mu opanowanie kompetencji i sprawności niezbędnych do rozumienia zjawisk prozodycznych i umiejętnego posługiwania się nimi w komunikacji.
W artykule zaprezentowano autorski program służący usprawnianiu percepcji zjawisk prozodycznych. Klasyfikacji i opisu poszczególnych rodzajów ćwiczeń dokonano na podstawie opublikowanych w literaturze danych dotyczących fonetycznej i fonologicznej charakterystyki zjawisk prozodycznych i pełnionych przez nie funkcji, zaburzeń prozodycznych oraz postępowania terapeutycznego w przypadkach dysprozodii.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Jąkanie a fobia społeczna – główne zagadnienia terapii biologicznej fobii społecznej

Artykuł przedstawia zależności między jąkaniem i fobią społeczną, towarzyszącą często jąkaniu. W pierwszej części przedstawiono wskazówki diagnostyczne dla fobii społecznej i jąkania. W drugiej części zaprezentowano efekty leczenia fobii społecznej przy użyciu leków psychotropowych, głównie z kręgu leków przeciwdepresyjnych, które to efekty przekładają się na redukcję, a w części przypadków nawet na ustąpienie objawów jąkania. Fakt ten nie oznacza ograniczania terapii osób jąkających się z fobią społeczną tylko do podawania leków. Perspektywa zaprzestania leczenia farmakologicznego i utrzymania stanu poprawy funkcjonowania psychicznego i społecznego pacjenta wymaga nawet stosowania równoległej terapii logopedycznej nastawionej na poprawę płynności mówienia.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Ustalenie wzorców grafomotorycznych u dzieci 3–6,5-letnich w ujęciu badań własnych

W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki badań mających na celu ustalenie wzorca grafomotorycznego u dzieci w wieku od 3. do 6,5 roku życia, określenie następstw motorycznych niezbędnych do uzyskania dojrzałego wzorca grafomotorycznego oraz odniesienie uzyskanych wyników do Skali Rozwojowej Programu InSite. Zastosowano metodę obserwacji według przyjętych kryteriów analizy funkcjonalno-motorycznej zarówno kończyny górnej pełniącej funkcję
pisania oraz drugiej-pomocniczej, jak również zależności posturalno-dystalnych. Zauważono, że dotychczasowo przyjęty wskaźnik określający normę w posługiwaniu się chwytem pisarskim, związany z wiekiem dziecka, jest niewystarczający i należałoby go uzupełnić o obserwację następstw motorycznych, które są podstawą do uzyskania prawidłowego wzorca grafomotorycznego, a które
w obecnym postrzeganiu chwytu pisarskiego nie były brane pod uwagę.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
O „czarach i sztuczkach” podczas wywoływania głosek w przypadku dyslalii obwodowej. Wyniki wstępnych badań efektywności terapii za pomocą SMURF

Efektywność terapii logopedycznej z uwzględnieniem np. czasu, metody i ramy wywołanej głoski w przypadku dyslalii obwodowej – anatomicznej i/lub funkcjonalnej – nie były w polskiej logopedii przedmiotem szczegółowych badań naukowych, podobnie jak w literaturze obcojęzycznej. Autorka przedstawia wyniki wstępnych badań dotyczących czasu, metody i ramy wywoływanej głoski u pacjentów poddanych terapii za pomocą Strategicznej metody usprawniania realizacji fonemów (SMURF). W opracowaniu została uwzględniona grupa 30 osób w wieku od 3,5 roku do 40. roku życia.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Zaburzenia neurorozwojowe. Zmiany w podejściu teoretycznym i diagnostycznym

Na potrzeby diagnozy i terapii powstały typologie medyczne o zasięgu ogólnoświatowym. Do najbardziej znanych i powszechnie stosowanych zalicza się ICD (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) – Międzynarodową Statystyczną Klasyfikację Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD oraz DSM (ang. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – Klasyfikację Zaburzeń Psychicznych DSM, których nowe edycje stanowią przedmiot zainteresowań autorek.
W artykule wskazano światowe trendy i kierunki zmian, jakie się dokonują w obszarze terminologii i kategoryzowania zaburzeń rozwoju psychicznego (neurorozwojowych) i związanych z nimi rozwojowych zaburzeń języka (Developmental Language Disorders – DLD). Przedstawiono tu i odniesiono się do propozycji zmian, jakie WHO planuje w najnowszej, 11. edycji międzynarodowej klasyfikacji chorób i zaburzeń psychicznych ICD, która w Polsce zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku. Podjęto też próbę ukazania, jak na przestrzeni 25 lat zmieniała się terminologia i jakie zmiany na tym polu obecnie się dokonują; jak rozwój wiedzy i świadomości społecznej wpływał na rewizję podejścia teoretycznego i nazewnictwa. Umożliwiły to szczegółowa analiza starszych i nowych edycji wzmiankowanych typologii ICD i DSM, tj.: DSM-IV (z 1994 i 2000
roku), DSM-5 (z roku 2013) oraz ICD-10 (rok wydania 1996) i ICD-11 (z 2019 roku). W tabeli zmieszczonej w końcowej części artykułu (zmodyfikowana wersja tabeli autorstwa G. Jastrzębowskiej z 1999 roku, uzupełniona o nowe propozycje zmian WHO i Amerykańskiego Stowarzyszenia Psychiatrów) zaprezentowano, jak ewoluowało podejście teoretyczne w odniesieniu do zaburzeń psychicznych i zachowania i, w konsekwencji, jak zmieniały się nazwy powstających na tym tle zaburzeń rozwoju mowy i języka. W tabeli tej zestawiono rodzimą terminologię z aktualnie obowiązującą w ICD-10 oraz DSM-IV, DSM-5 i odniesiono ją do nazw kategorii oraz jednostek klinicznych, wyróżnionych w nowej, 11. edycji ICD. W celu porównania i właściwej oceny opisywanych zjawisk zestawienie to zostało uzupełnione o szczegółowy opis kryteriów diagnostycznych proponowanych w ICD-11 i DSM-5.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Realizacja fonemowo-sylabowej struktury wyrazów w mowie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną

Problemy w realizacji struktury fonemowej wyrazu (skład i układ tworzących wyraz fonemów), rozpatrywane w odniesieniu do budowy sylabowej wyrazu, zostały zaprezentowane w niniejszym artykule na przykładzie zjawisk w wymowie czworga dzieci z umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną w wieku 8–11 lat (dwojga z mózgowym porażeniem dziecięcym i dwojga z zespołem Downa). U wszystkich dzieci rozpoznano oligofazję, u trojga z nich dysglosję współwystępującą z dysfagią, u dzieci z mpd. także dyzartrię. W wymowie badanych dzieci występowały zaburzenia paradygmatyczne (pod postacią deformacji i substytucji fonemów), którym towarzyszyły zaburzenia syntagmatyczne – zmiany w strukturze wyrazu polegające na odkształceniach ilościowych (przede wszystkim uszczuplenia struktury wyrazu w wyniku redukcji pojedynczych fonemów i grup fonemów; najczęstszym z zanotowanych zjawisk było upraszczanie grup spółgłoskowych) oraz na odkształceniach jakościowych (głównie w formie upodobnień fonemów); stosunkowo obszerną grupę stanowiły wyrazy, których struktura uległa znacznym przekształceniom w wyniku tzw. zmian kombinowanych.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Rola pisarstwa autobiograficznego w kształceniu logopedycznym. Przykłady

Celem artykułu jest wskazanie, jak ważną rolę w praktycznym i pełnym poznaniu najpoważniejszych schorzeń, z którymi spotkają się przyszli logopedzi – zespołu Downa, autyzmu i afazji, pełni pisarstwo autobiograficzne. Wykorzystując swoje immanentne cechy, autentyczność i wiarygodność przekazu, będzie w naturalny sposób wprowadzało w trudne problemy psychiczne, psychologiczne, a nawet medyczne. Dlatego też w kształceniu logopedycznym pisarstwo autobiograficzne dotyczące wymienionych chorób powinno być lekturą obowiązkową.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Logopedia polska w stuleciu Polski Niepodległej. Trzy perspektywy rozwoju dyscypliny

Rozprawa jest próbą ujęcia procesu tworzenia się logopedii jako dyscypliny naukowej:
– od początku XX w. wiedza o zaburzeniach mowy znalazła się za przyczyną W. Ołtuszewskiego w ramach rodzącej się foniatrii. Interpretacji ich dokonał autor w kategoriach czynności biologicznych;
– w 60. latach XX w. L. Kaczmarek, językoznawca, opisał zaburzenia mowy w kategoriach lingwistyki strukturalnej. Zinterpretował także proces zdobywania języka przez dzieci w perspektywie teorii behawioralnej: język – byt, utworzony przez grupę społeczną, jest
efektem doświadczeń dziecka zdobywanych w procesie uczenia się;
– początek XXI w. pozwolił ująć problemy logopedyczne w kategoriach kognitywnych: bytem generującym zachowania językowe stała się kompetencja językowa i komunikacyjna. Jest ona komponentem umysłu i zawiera mentalne wzorce jednostek językowych. Pole badawcze logopedii, oprócz kompetencji językowej i komunikacyjnej, stanowią budowane przez jednostkę wypowiedzi oraz sprawności biologiczne warunkujące proces nabywania kompetencji i wreszcie ustalone tradycją byty konceptualne, kryjące się pod różnymi
nazwami zaburzeń mowy (np. afazja, jąkanie, dyzartria).

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Funkcjonalna diagnoza i terapia autyzmu w oparciu o werbalne zachowania sprawcze

Artykuł oparty jest na przeglądzie werbalnych zachowań sprawczych (verbal operant) według B.F. Skinnera. Werbalne zachowania sprawcze mogą stanowić podstawę do budowania diagnozy
o dużym wymiarze funkcjonalnym. Narzędzie diagnostyczne zbudowane na zasadzie reprezentacji poszczególnych zachowań werbalnych dałoby ocenę poziomu opanowania umiejętności werbalnych niezbędnych w procesie komunikacji. Sporządzony na podstawie badania protokół diagnozy stanowiłby gotowy program terapeutyczny. Obecnie brakuje w Polsce narzędzia diagnostycznego,
które spełniałoby te kryteria i było opracowane na podstawie systemu języka polskiego.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Semantyka znaku językowego w badaniach i postępowaniu logopedycznym

Badanie rozumienia wyrazów to jeden z podstawowych etapów logopedycznej procedury diagnostycznej, której zadaniem jest sprawdzenie, czy badana osoba wie, co wyrazy znaczą. Stosowane w tym celu metody pozwalają na rejestrowanie ograniczonego zakresu struktury semantycznej. W artykule przedstawiono sposoby opisywania znaczenia wyrazów w naukach, które uwzględniają je w obszarze swoich zainteresowań, głównie psychologii i językoznawstwie. Autorka prezentuje zmieniające się poglądy badaczy na temat powstawania struktury semantycznej wyrazów w rozwoju mowy i postuluje konieczność wprowadzenia badań nad znaczeniem podstawowej jednostki języka – wyrazu w badaniach nad rozwojem mowy i jej zaburzeniach oraz w procedurach postępowania logopedycznego.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Logopedyczne aspekty starzenia się osób z niepełnosprawnością intelektualną

Niepełnosprawność intelektualna diagnozowana jest u 1–3% populacji generalnej. Grupa ta postrzegana jest jako odmienna między innymi ze względu na sposób komunikowania się z otoczeniem. Problematyka mowy i jej zaburzeń notowanych u osób z niepełnosprawnością intelektualną nie została jeszcze w pełni opracowana. Jednym z istotnych zagadnień, rzadko poruszanych przez badaczy, są zmiany zachodzące w komunikacji wraz z wiekiem. W grupie osób z niepełnosprawnością intelektualną dostrzegalne są przemiany demograficzne, notowane w populacji ogólnej. Znaczna
ich część dożywa wieku senioralnego, a więc podlega zarówno procesom fizjologicznego starzenia się, jak i zmianom o charakterze patologicznym. Powodują one szereg ograniczeń w komunikowaniu się. Zmiany te powinny stać się istotnym problemem badawczym.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Przebieg rozwoju mowy u dzieci z SLI-PE i LB – analiza porównawcza

W niniejszym artykule prezentujemy fragment szeroko zakrojonych badań poświęconych problematyce dzieci z poważnym opóźnieniem w rozwoju mowy; opóźnieniem, którego nie można wiązać z żadnym uchwytnym czynnikiem etiologicznym (jak w wypadku dzieci z późnym rozkwitem mowy LB – ang. late bloomers, czy dzieci ze specyficznym zaburzeniem językowym – SLI, ang. specific language impairment). Postawienie trafnej diagnozy przed ukończeniem 3. r.ż. dziecka, tj odróżnienie zjawiska late bloomers od late talkers, czyli dzieci później rozkwitających pod względem językowym od później mówiących jest obecnie niemożliwe ze względu na brak doniesień z badań poświęconych dzieciom z LB i analiz porównawczych. Późniejszy rozkwit mowy to zjawisko z pogranicza normy rozwojowej, dlatego nie stanowi ono przedmiotu zainteresowań klinicystów. Jednak po uważnym zapoznaniu się z historią badań nad SLI i licznymi zastrzeżeniami dotyczącymi ich metodologii – naszą uwagę skupiły dzieci z LB, jako znacznie bardziej zbliżone pod względem profilu rozwoju (nie tylko językowego) do SLI-PE (postać ekspresywna tego zaburzenia) niż młodsze, prawidłowo rozwijające się dzieci, które w większości badań prowadzonych na świecie stanowią główną grupę porównawczą dla SLI. Opracowanie szczegółowego profilu rozwojowego dzieci z SLI i LB może przyczynić się do udoskonalenia metod i narzędzi, jakimi dysponujemy i będziemy dysponować w przyszłości dla wcześniejszego rozpoznawania SLI.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia
Charakterystyka artykulacyjna polskich sybilantów retrofleksyjnych. Badanie z wykorzystaniem artykulografii elektromagnetycznej

Retrofleksyjność polskich sybilantów nie jest ich nowo odkrytą cechą, aczkolwiek wciąż zbyt mało popularną w literaturze polskojęzycznej. Celem niniejszego artykułu jest dostarczenie szczegółowych dowodów natury artykulacyjnej, iż polskie spółgłoski [ʂ ʐ ʈ͡ʂ ɖ͡ʐ] są retrofleksami. Nowym aspektem tego ujęcia jest przeprowadzenie badań instrumentalnych z wykorzystaniem artykulografii elektromagnetycznej, którym poddano największą w dotychczasowych badaniach grupę starannie dobranych mówców. Wyróżniono cechy artykulacyjne polskich sybilantów retrofleksyjnych będące zarazem kryteriami klasyfikacyjnymi tej grupy spółgłosek. Przeprowadzona analiza danych artykulograficznych pozwoliła opisać cechy artykulacyjne polskich sybilantów retrofleksyjnych obecne w większości realizacji, takie jak: apikalność, (za)dziąsłowość, obecność jamy podjęzykowej oraz cofnięcie masy języka.

Czasopismo: Logopedia
Dziedziny: nauki humanistyczne, nauki medyczne i o zdrowiu, nauki społeczne
Dyscypliny: językoznawstwo, nauki medyczne, psychologia