WHO báo động về tình trạng nhiễm trùng viêm gan do virus cướp đi sinh mạng của 3500 người mỗi ngày

Theo Báo cáo Viêm gan toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2024, số người mất mạng do viêm gan virus đang tăng lên. Bệnh này là nguyên nhân nhiễm trùng gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu - với 1,3 triệu người chết mỗi năm, tương đương với lao, một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do nhiễm trùng.  Dữ liệu mới từ 187 quốc gia cho thấy số người mất mạng do viêm gan virus tăng từ 1,1 triệu vào năm 2019 lên 1,3 triệu vào năm 2022. Trong số này, 83% do viêm gan B gây ra, và 17% do viêm gan C. Mỗi ngày, có 3500 người chết trên toàn cầu do nhiễm viêm gan B và C.  “Báo cáo này vẽ ra một bức tranh đáng lo ngại: Mặc dù có tiến triển trên toàn cầu trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng viêm gan, số người chết đang tăng lên vì quá ít người mắc viêm gan được chẩn đoán và điều trị,” ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, Giám đốc Tổng WHO, nói. "WHO cam kết hỗ trợ các quốc gia sử dụng tất cả các công cụ có sẵn - với giá cả phải chăng - để cứu sống và thay đổi xu hướng này."  Ước tính WHO cập nhật cho thấy có 254 triệu người sống với viêm gan B và 50 triệu người sống với  vào năm 2022. Một nửa gánh nặng của các nhiễm viêm gan B và C mãn tính nằm trong nhóm người 30 - 54 tuổi, với 12% ở trẻ em dưới 18 tuổi. Nam giới chiếm 58% trong số các trường hợp.  Ước lượng lây nhiễm mới cho thấy sự giảm nhẹ so với năm 2019, nhưng tổng lượng lây nhiễm  vẫn cao. Trong năm 2022, có 2,2 triệu trường hợp lây nhiễm mới, giảm so với 2,5 triệu vào năm 2019.  Điều này bao gồm 1,2 triệu trường hợp lây nhiễm mới viêm gan B và gần 1 triệu trường hợp lây nhiễm mới viêm gan C. Hơn 6000 người mới nhiễm viêm gan virus mỗi ngày.  Các ước lượng sửa đổi được dẫn xuất từ dữ liệu cải thiện từ các cuộc khảo sát phổ biến quốc gia. Họ cũng cho thấy các biện pháp phòng ngừa như tiêm vắc xin và tiêm an toàn, cùng với việc mở rộng điều trị viêm gan C, đã góp phần giảm tỷ lệ lây nhiễm.  Tiến triển toàn cầu và khoảng cách trong việc chẩn đoán và điều trị  Ở tất cả các khu vực, chỉ có 13% người mắc nhiễm viêm gan hoại tử mãn tính đã được chẩn đoán và khoảng 3% (7 triệu người) đã nhận điều trị chống virus tại cuối năm 2022. Liên quan đến viêm gan C, 36% đã được chẩn đoán và 20% (12,5 triệu người) đã nhận điều trị chữa khỏi. Liên quan đến viêm gan C, 36% đã được chẩn đoán và 20% (12,5 triệu người) đã nhận điều trị chữa khỏi.  Chẩn đoán và điều trị viêm gan sớm giúp giảm tỉ lệ tử vong  Kết quả này thấp hơn nhiều so với mục tiêu toàn cầu là điều trị 80% người mắc viêm gan B và C mãn tính bới năm 2030. Tuy nhiên, chúng chỉ ra sự cải thiện nhẹ nhàng nhưng liên tục trong việc chẩn đoán và phủ sóng điều trị kể từ các ước lượng báo cáo cuối cùng vào năm 2019. Cụ thể, tỷ lệ chẩn đoán viêm gan B tăng từ 10% lên 13% và tỷ lệ điều trị từ 2% lên 3%, và tỷ lệ chẩn đoán viêm gan C từ 21% lên 36% và tỷ lệ điều trị từ 13% lên 20%.  Gánh nặng của viêm gan do virus dao động theo khu vực. Khu vực Châu Phi của Tổ chức Y tế Thế giới chịu 63% số ca nhiễm viêm gan B mới, tuy nhiên mặc cho gánh nặng này, chỉ có 18% trẻ sơ sinh tại khu vực này được tiêm chủng phòng bệnh viêm gan B sau khi sinh. Ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, chiếm 47% số ca tử vong do viêm gan B, phủ sóng điều trị đứng tại 23% trong số những người đã được chẩn đoán, mức độ này quá thấp để giảm tỷ lệ tử vong.  Bangladesh, Trung Quốc, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Nigeria, Pakistan, Philippines, Liên bang Nga và Việt Nam, tổng cộng chịu gánh nặng của hầu hết hai phần ba số người mắc viêm gan B và C trên thế giới. Đạt được tiếp cận phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị toàn cầu tại các quốc gia này bởi năm 2025, cùng với nỗ lực tăng cường tại khu vực Châu Phi, là điều cần thiết để đưa phản ứng toàn cầu trở lại đúng đường để đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững.  Mất cân đối trong giá cả và việc cung cấp dịch vụ  Mặc dù có sẵn các loại thuốc viêm gan virus với chi phí thấp, nhưng nhiều quốc gia không mua chúng với giá thấp này.  Sự chênh lệch về giá vẫn tồn tại cả giữa các khu vực WHO, với nhiều quốc gia phải trả giá cao hơn so với tiêu chuẩn toàn cầu, ngay cả với các loại thuốc không còn bản quyền hoặc được bao gồm trong các thỏa thuận cấp phép tự nguyện. Ví dụ, mặc dù  để điều trị viêm gan B không còn bản quyền và có giá tiêu chuẩn toàn cầu là 2,4 đô la Mỹ mỗi tháng, chỉ có 7 trong số 26 quốc gia báo cáo trả giá theo hoặc thấp hơn tiêu chuẩn.  Thuốc điều trị viêm gan B theo chi phí thỏa thuận  Tương tự, một liệu pháp 12 tuần với Sofosbuvir/Daclatasvir phổ quát để điều trị viêm gan C có giá tiêu chuẩn toàn cầu là 60 đô la Mỹ, nhưng chỉ có 4 trong số 24 quốc gia báo cáo trả giá theo hoặc thấp hơn tiêu chuẩn.  Dịch vụ vẫn được cung cấp tập trung và dọc đứng, và nhiều nhóm dân số bị ảnh hưởng vẫn phải chi tiền mặt cho dịch vụ viêm gan virus.  Chỉ có 60% số quốc gia báo cáo cung cấp các dịch vụ kiểm tra và điều trị viêm gan virus miễn phí, hoàn toàn hoặc một phần, trong lĩnh vực công. Bảo vệ tài chính thấp hơn ở Vùng Châu Phi, nơi chỉ khoảng một phần ba số quốc gia báo cáo cung cấp các dịch vụ này miễn phí.  Đề xuất để thúc đẩy việc loại bỏ viêm gan  Báo cáo chỉ ra một loạt các biện pháp để thúc đẩy một phương pháp y tế công cộng với viêm gan virus, nhằm thúc đẩy tiến triển để kết thúc dịch bệnh vào năm 2030. Những biện pháp này bao gồm:  Mở rộng việc tiếp cận kiểm tra và chẩn đoán.  Chuyển từ chính sách sang thi hành để điều trị công bằng.  Tăng cường nỗ lực phòng ngừa chăm sóc sức khỏe cấp dưới.  Đơn giản hóa việc cung cấp dịch vụ, tối ưu hóa quy định và cung cấp sản phẩm.  Tăng cường nỗ lực phòng ngừa chăm sóc sức khỏe cấp dưới.  Đơn giản hóa việc cung cấp dịch vụ, tối ưu hóa quy định và cung cấp sản phẩm.  Phát triển các trường hợp đầu tư tại các quốc gia ưu tiên.  Kích thích tài chính.  Sử dụng dữ liệu cải thiện cho hành động.  Tham gia cộng đồng bị ảnh hưởng và xã hội dân sự và tiến xa trong nghiên cứu cho chẩn đoán cải thiện và tiềm năng chữa trị viêm gan B.  Đề xuất để thúc đẩy việc loại bỏ viêm gan  Vấn đề về tài chính vẫn là một thách thức  Tài trợ cho viêm gan virus ở cả trên cấp độ toàn cầu hoặc trong ngân sách y tế của các quốc gia, vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu. Điều này bắt nguồn từ sự kết hợp của các yếu tố, bao gồm ý thức hạn chế về các biện pháp và công cụ tiết kiệm chi phí, cũng như các ưu tiên cạnh tranh trong nghị ngời của sức khỏe toàn cầu.