Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi: Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi là một tình trạng nghiêm trọng, có khả năng chuyển biến xấu nhanh chóng. Bệnh không chỉ gây ra nhiều di chứng vĩnh viễn, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và trí tuệ của trẻ trong tương lai, mà còn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng nếu không có can thiệp kịp thời.  Theo một số thống kê tỷ lệ tử vong do  do vi khuẩn dao động từ 5 đến 10%, và các vấn đề liên quan đến thần kinh như mất thính giác thần kinh, khiếm khuyết trí tuệ, co cứng và liệt, động kinh xuất hiện ở mức 15 đến 25%.  Nguyên nhân viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ sơ sinh  Nguyên nhân và tỷ lệ mắc viêm màng não do vi khuẩn có mối liên quan mật thiết đến độ tuổi và việc trẻ sơ sinh đã được tiêm chủng định kỳ bằng vaccine liên hợp chống Haemophilus influenzae type b và Vắc xin phế cầu liên hợp hay chưa.  Đối với trẻ nhũ nhi chưa được tiêm chủng định kỳ, viêm màng não do vi khuẩn thường do các nguyên nhân sau đây:  S. Phế cầu (đặc biệt là ở trẻ nhũ nhi không được tiêm chủng vaccine liên hợp S. pneumoniae).  Neisseria meningitidis (đặc biệt là nhóm B, và đôi khi là nhóm A, C, Y, hoặc W135).  H. pneumoniae).  Neisseria meningitidis (đặc biệt là nhóm B, và đôi khi là nhóm A, C, Y, hoặc W135).  H. influenzae type b (đặc biệt là ở trẻ nhũ nhi không có thông tin về việc tiêm chủng vaccine  bệnh viêm màng não do Haemophilus  Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi liên quan phần lớn đến việc chưa tiêm vacxin  Các nguyên nhân khác của viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi được báo cáo nhưng rất hiếm. Listeria monocytogenes, Streptococcus agalactiae và Escherichia coli thường gây bệnh cho trẻ nhỏ dưới 3 tháng tuổi. Tuy nhiên, chúng hiếm khi là nguyên nhân sau khi trẻ vượt qua độ tuổi này. Viêm màng não do Staphylococcus aureus có thể xuất hiện ở trẻ sơ sinh có antecedents về chấn thương hoặc phẫu thuật thần kinh.  Dấu hiệu của viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi  Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi có thể biểu hiện ban đầu dưới dạng sốt cao cấp tính, kèm theo các triệu chứng hô hấp hoặc tiêu hoá, sau đó mới xuất hiện các biểu hiện bệnh nặng. Khoảng 33 - 50% trẻ sơ sinh có thể thể hiện sự có thóp trước phồng, tuy nhiên, hiếm khi có gáy cứng hoặc các  dấu hiệu viêm màng não ở trẻ sơ sinh  khác (dấu hiệu Kernig hoặc dấu hiệu Brudzinski), thường thấy ở trẻ lớn hơn. Đối với trẻ dưới 12 tháng tuổi, việc không có dấu hiệu gáy cứng không nên coi là một dấu hiệu loại trừ viêm màng não.  Khi viêm màng não do vi khuẩn tiến triển, các biểu hiện của hệ thần kinh trung ương xuất hiện ở trẻ em, đôi khi diễn biến rất nhanh chóng.  Mức độ rối loạn của hệ thần kinh trung ương có thể thay đổi trẻ từ quấy khóc đến tình trạng hôn mê.  Đến thời điểm nhập viện, khoảng 15% trẻ em bị viêm màng não do vi khuẩn có thể ở tình trạng hôn mê hoặc bán mê.  Động kinh có thể xảy ra trong trường hợp viêm màng não do vi khuẩn, nhưng chỉ khoảng 20% trẻ em, đặc biệt là những người đã nhiễm độc, có rối loạn tri giác hoặc ở trạng thái hôn mê.  Trẻ nhũ nhi thường duy trì tình trạng tỉnh táo và biểu hiện bình thường sau cơn co giật ngắn, và không có khu trú nếu bị sốt, đặc biệt là ở những trường hợp không có khả năng bị viêm màng não do vi khuẩn.  Hôn mê hoặc bán mê là biểu hiện của viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi  Phù gai thị là hiện tượng rất hiếm gặp ở trẻ em mọi độ tuổi khi mắc viêm màng não do vi khuẩn. Khi phù gai thị xuất hiện, cần xem xét các nguyên nhân khác của tình trạng này; thường thì viêm màng não do vi khuẩn phát triển rất nhanh, không đủ thời gian để phù gai thị phát triển.  Liệu pháp kháng khuẩn điều trị viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi  Để điều trị viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi, ngay sau khi chẩn đoán viêm màng não do vi khuẩn (thực tế hoặc giả thiết), cần thiết lập đường truyền tĩnh mạch và sử dụng thuốc kháng sinh thích hợp (và có thể bao gồm corticosteroid).  Liệu pháp này được thiết kế để đối phó với các mầm bệnh phổ biến như phế cầu, màng não cầu và H. influenzae týp b. Một phác đồ điển hình bao gồm:  Ceftriaxone hoặc cefotaxime: Đây là các kháng sinh hiệu quả chống lại các sinh vật thường gây viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi. Sự khác biệt chính giữa chúng là thời gian bán thải huyết thanh của ceftriaxone dài hơn nhiều so với cefotaxime. Sự khác biệt chính giữa chúng là thời gian bán thải huyết thanh của ceftriaxone dài hơn nhiều so với cefotaxime.  Vancomycin: Được thêm vào khi có một số chủng phế cầu không nhạy với cephalosporin thế hệ 3. Tùy thuộc vào khu vực và các chủng phế cầu cụ thể, có thể cần tham vấn với chuyên gia về bệnh truyền nhiễm để xác định xem vancomycin có cần thiết hay không.  Cần thiết lập đường truyền tĩnh mạch trong điều trị viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi  Một khi nguyên nhân gây bệnh được xác định, có thể sử dụng các loại thuốc đặc hiệu hơn, và trong một số trường hợp, vancomycin có thể không còn cần thiết.  Tiêm chủng phòng bệnh viêm màng não cho trẻ  Mặc dù viêm màng não là một bệnh lý cực kỳ nguy hiểm, tuy nhiên, ở Việt Nam, may mắn là hiện đã có sẵn các vắc xin phòng ngừa viêm màng não do  , phế cầu khuẩn, và não mô cầu khuẩn.  Tiêm chủng cho mẹ bầu  Trước khi quyết định mang thai, mẹ bầu cần được tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin phòng viêm màng não được khuyến cáo. Đồng thời, việc thực hiện các biện pháp an toàn là quan trọng, đặc biệt nếu người mẹ có tiền sử hoặc đang mắc các bệnh lý có nguy cơ lây nhiễm, nhằm đảm bảo rằng em bé không mắc bệnh từ mẹ.  Tiêm chủng cho trẻ sơ sinh  Để đẩy lùi nguy cơ mắc viêm màng não, trẻ sơ sinh cần được tiêm chủng với các loại vắc xin sau đây:  Vắc xin Meningococcal BC (VA-Mengoc-BC)-CuBa.  Vắc xin Synflorix-Bỉ.  Vắc xin Prevenar 13-Bỉ.  Vắc xin phòng viêm màng não Hib - Vắc xin 6 trong 1: Infanrix Hexa (Bỉ) hoặc Hexaxim (Pháp).  Chú ý tiêm phòng bệnh viêm màng não cho trẻ  Những biện pháp tiêm chủng này không chỉ bảo vệ sức khỏe của mẹ và trẻ mà còn đóng góp vào việc kiểm soát và ngăn chặn sự lan truyền của bệnh lý nguy hiểm này trong cộng đồng.  Trung tâm tiêm chủng Long Châu  Viêm màng não nhiễm khuẩn ở trẻ sơ sinh trên 3 tháng tuổi  ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và quá trình phát triển của trẻ.