Viêm gan C: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Phương pháp chẩn đoán & điều trị  Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa  Phương pháp chẩn đoán & điều trị  Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa  Đã kiểm duyệt nội dung  Tốt nghiệp Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, từng có thời gian công tác tại khoa Khám bệnh - Trung tâm Y tế quận Tân Phú Thành phố Hồ Chí Minh. Hiện là bác sĩ tại Trung tâm tiêm chủng Long Châu.  Viêm gan C là một bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Bệnh có thể dẫn đến viêm, tổn thương gan và độc tính gan. Viêm gan C lây truyền qua đường máu, thường do dùng chung kim tiêm hoặc tiếp xúc với máu nhiễm virus. Nếu không điều trị, bệnh có thể gây xơ gan hoặc ung thư gan. Đáng chú ý, viêm gan C thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến 90% người bệnh không biết mình mắc bệnh.  Phương pháp chẩn đoán & điều trị  Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa  Phương pháp chẩn đoán & điều trị  Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa  Viêm gan C là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Bệnh này lây truyền qua tiếp xúc với máu nhiễm virus, thường qua dùng chung kim tiêm, truyền máu không an toàn. Viêm gan C có thể dẫn đến viêm gan mãn tính, xơ gan, hoặc ung thư gan nếu không được điều trị kịp thời. Viêm gan C có thể dẫn đến viêm gan mãn tính, xơ gan, hoặc ung thư gan nếu không được điều trị kịp thời.  Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các ca nhiễm viêm gan C cấp tính thường không có triệu chứng và phần lớn không dẫn đến các bệnh đe dọa tính mạng. Khoảng 30% (15-45%) người bị nhiễm viêm gan C có thể tự loại bỏ virus trong vòng 6 tháng mà không cần điều trị  Viêm gan C cấp tính và viêm gan C mãn tính là hai giai đoạn khác nhau của bệnh viêm gan C, một nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra:  Đây là giai đoạn đầu của bệnh, xảy ra ngay sau khi nhiễm virus. Phần lớn các ca nhiễm trong giai đoạn này không biểu hiện triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ có các triệu chứng nhẹ giống như cảm lạnh, bao gồm sốt nhẹ và mệt mỏi. Do đó, nhiều người có thể không biết mình đã nhiễm bệnh. Một số ít bệnh nhân có thể tự khỏi mà không cần điều trị trong vòng vài tháng sau khi nhiễm virus.  Khoảng 70-85% người nhiễm viêm gan C cấp tính sẽ chuyển sang giai đoạn mãn tính, nơi virus tồn tại trong cơ thể lâu dài. Giai đoạn này có thể không có triệu chứng trong nhiều năm, nhưng dần dần có thể gây ra tổn thương nghiêm trọng cho gan, bao gồm xơ gan và ung thư gan. Điều trị hiệu quả cho viêm gan C mãn tính bao gồm việc sử dụng các loại thuốc kháng virus trực tiếp (DAA) để loại bỏ virus khỏi cơ thể, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.  Viêm gan B và viêm gan C khác nhau chỗ nào?  Những triệu chứng của bệnh viêm gan C  Các triệu chứng viêm gan C phát triển có thể khác nhau, tùy thuộc vào việc bạn mắc bệnh cấp tính hay mạn tính.  Triệu chứng của bệnh viêm gan C cấp tính bao gồm:  Cảm giác nóng bức, thường xuyên là một trong những dấu hiệu sớm của nhiều loại nhiễm trùng, bao gồm viêm gan C.  Đặc biệt là đau vùng bụng phía trên bên phải, nơi gan nằm.  Cảm giác mệt mỏi không giải thích được, thường xuyên có thể là dấu hiệu của viêm gan C cấp tính.  Mất cảm giác ngon miệng là một triệu chứng phổ biến khác của viêm gan C.  Các triệu chứng tiêu hóa này có thể xuất hiện do gan bị ảnh hưởng.  Đây là dấu hiệu của vàng da, một tình trạng mà trong đó da và màng nhầy của mắt chuyển sang màu vàng, thường là do sự tích tụ của bilirubin trong máu.  Các triệu chứng này thường xuất hiện từ 2 đến 12 tuần sau khi nhiễm virus và có thể kéo dài từ 2 đến 3 tháng.  Các triệu chứng này thường xuất hiện từ 2 đến 12 tuần sau khi nhiễm virus và có thể kéo dài từ 2 đến 3 tháng. Các triệu chứng của viêm gan C cấp tính có thể nhẹ và thường được nhầm lẫn với bệnh cúm hoặc các bệnh thông thường khác.  Viêm gan C là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan C (HCV) gây ra  Nếu cơ thể bạn không loại bỏ được virus viêm gan C, bệnh viêm gan C cấp tính sẽ trở thành mạn tính. Dạng viêm gan C mạn tính không tự khỏi và nếu không điều trị, các triệu chứng của bạn có thể trở nên tồi tệ hơn. Những triệu chứng này có thể gây ra hậu quả lâu dài cho sức khỏe. Chúng cũng có thể dẫn đến tổn thương gan vĩnh viễn và ung thư gan.  Các dấu hiệu của bệnh viêm gan C mạn tính bao gồm:  Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến bạn hầu hết thời gian hoặc chúng có thể cải thiện trong một thời gian và sau đó lại trở nên tồi tệ hơn.  Với bệnh viêm gan C mạn tính, bạn cũng có thể nhận thấy một số triệu chứng của sẹo gan và bệnh gan, bao gồm:  Sưng ở bàn chân và chân của bạn;  Giảm trí nhớ và sự tập trung.  Giống như viêm gan C cấp tính, dạng mạn tính của bệnh không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng dễ nhận biết.  Giống như viêm gan C cấp tính, dạng mạn tính của bệnh không phải lúc nào cũng gây ra các triệu chứng dễ nhận biết.  Nếu bạn nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào ở trên và tin rằng bạn đã tiếp xúc với virus, bạn sẽ muốn đi kiểm tra càng sớm càng tốt.  Nhận biết sớm triệu chứng viêm gan C để ngừa biến chứng hiệu quả  Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm gan C  Nếu không được điều trị, viêm gan C có thể dẫn đến xơ gan,  , và ung thư gan. Chẩn đoán và điều trị sớm viêm gan C có thể ngăn ngừa những biến chứng này.  Khi nào cần gặp bác sĩ?  Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.  Nguyên nhân bệnh viêm gan C là do nhiễm  (HCV). Đây là một virus RNA sợi đơn, thuộc họ Flaviviridae, có lớp vỏ lipid bao quanh. HCV có khả năng biến đổi di truyền nhanh chóng, tạo ra nhiều biến chủng (genotype), làm tăng nguy cơ nhiễm mạn tính và kháng thuốc. Virus xâm nhập vào tế bào gan thông qua các thụ thể bề mặt như CD81 và CLDN1, sau đó nhân lên trong bào tương.  HCV gây tổn thương gan chủ yếu qua cơ chế miễn dịch.  HCV gây tổn thương gan chủ yếu qua cơ chế miễn dịch. Khi cơ thể nhận diện tế bào gan nhiễm virus, hệ miễn dịch sẽ tấn công và tiêu diệt các tế bào này, dẫn đến viêm gan. Quá trình viêm kéo dài có thể tiến triển thành viêm gan mạn, xơ gan, và ung thư gan nếu không được điều trị kịp thời.  Virus viêm gan C có nhiều kiểu gen (genotype), ảnh hưởng đến lâm sàng và điều trị. HCV được phân loại thành ít nhất 7 kiểu gen chính (từ 1 đến 7) và hơn 67 phân nhóm phụ (subtype như 1a, 1b, 3a...). Các genotype này phân bố khác nhau theo khu vực địa lý: Genotype 1 phổ biến ở Bắc Mỹ và châu Âu; genotype 3 thường gặp ở châu Á; trong khi genotype 4 phổ biến tại Trung Đông và châu Phi.  Tại Việt Nam, kiểu gen 6 (genotype 6) là kiểu gen viêm gan C phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ đáng kể trong các nghiên cứu dịch tễ học. Một nghiên cứu lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy genotype 6 chiếm khoảng 55,4% trong số các mẫu HCV RNA dương tính, tiếp theo là genotype 1 (28,5%), genotype 2 (15,6%) và genotype 3 (0,5%) .  Kiểu gen ảnh hưởng đến đáp ứng điều trị và tiên lượng. Genotype 1, đặc biệt là 1a và 1b, có xu hướng kháng điều trị hơn so với genotype 2 và 3 khi dùng các phác đồ truyền thống. Genotype 1, đặc biệt là 1a và 1b, có xu hướng kháng điều trị hơn so với genotype 2 và 3 khi dùng các phác đồ truyền thống. Tuy nhiên, với thuốc kháng virus trực tiếp (DAAs) thế hệ mới, hiệu quả điều trị đã được cải thiện rõ rệt ở tất cả các genotype.