Viêm hồi tràng ngược dòng ở bệnh nhân viêm loét đại tràng

Mặc dù xét nghiệm mô bệnh học đóng vai trò chính trong chẩn đoán và quản lý bệnh nhân viêm loét đại tràng (UC), nhưng nó luôn phải được diễn giải trong bối cảnh các phát hiện lâm sàng, nội soi và X quang. Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park Tổng quát Mặc dù xét nghiệm mô bệnh học đóng vai trò chính trong chẩn đoán và quản lý bệnh nhânviêm loét đại tràng(UC), nhưng nó luôn phải được diễn giải trong bối cảnh các phát hiện lâm sàng, nội soi vàX quang. Chẩn đoán chính xác đòi hỏi phải có kiến thức về các đặc điểm hình thái cổ điển củaviêm loét đại tràng, cũng như một số biểu hiện bệnh lý không điển hình có thể gây ra phân loại sai quá trình bệnh, trong các mẫu cắt bỏ hoặc sinh thiết. Bệnh nhân bịviêm loét đại tràngcó nguy cơ phát triển loạn sản vàung thư; kết quả tối ưu trong các chương trình giám sátviêm loét đại tràngđòi hỏi phải quen thuộc với các tiêu chuẩn chẩn đoán và các thách thức liên quan đến loạn sản và ác tính liên quan đến UC. Sinh thiết đại tràng từ bệnh nhânviêm loét đại tràngluôn phải được đánh giá về loạn sản dựa trên các bất thường về tế bào học và cấu trúc. Các tổn thương loạn sản dạngpolypriêng lẻ được coi là u tuyến lẻ tẻ nếu xuất hiện bên ngoài các khu vực viêm đại tràng đã được chứng minh về mặt mô học hoặc loạn sản giống u tuyến nếu xuất hiện ở đoạn bị bệnh. Viêm hồi tràng ngược dòng ở bệnh nhân viêm loét đại tràng Viêm hồi tràng tận (lên đến vài cm) được báo cáo xảy ra ở khoảng 17% bệnh nhânviêm loét đại tràng. Tuy nhiên, không có tiêu chuẩn chẩn đoán nào được chấp nhận rộng rãi cho viêm hồi tràng ngược. Nghiên cứu mô học chi tiết về phẫu thuật cắt bỏ đại tràng từ bệnh nhânviêm loét đại tràngcho thấy hầu hết các trường hợp viêm hồi tràng ngược cũng có hoạt động viêm nghiêm trọng ở đại tràng (65%) và/hoặcviêm toàn bộ đại tràng(94%), cho thấy rằng viêm hồi tràng nhẹ có thể là do tình trạng viêm gây ra tình trạng mất khả năng của giá trị hồi manh tràng với dòng chảy ngược của các chất chứa trong đại tràng vào hồi tràng xa (do đó là 'viêm hồi tràng ngược dòng'), ứ trệ do tình trạng giảm nhu động đại tràng do viêm hoặc tình trạng viêm kéo dài liên tục từ đại tràng. Viêm hồi tràng trongviêm loét đại tràngthường nhẹ và bao gồm tình trạng viêmbạch cầutrung tính ở lớp niêm mạc , viêm hốc/áp xehốc khu trú và ít gặp hơn là tình trạng xói mòn niêm mạc nông. Một số trường hợp chỉ có thể biểu hiện các đặc điểm tinh tế của tổn thương niêm mạc, chẳng hạn như sự cùn nhung mao và những thay đổi biểu mô tái tạo. Sự hiện diện của viêm hồi tràng ngược trong mẫu cắt bỏ đại tràng không ảnh hưởng đến tỷ lệ biến chứng túi. Mặc dù có ít thông tin về viêm hồi tràng ngược dòng trong các sinh thiết nội soi ban đầu, một nghiên cứu đã phát hiện ra rằng 6% bệnh nhân được chẩn đoán cuối cùng là UC toàn đại tràng có viêm hồi tràng ngược dòng trong các sinh thiết ban đầu của họ, tất cả những bệnh nhân này đều có UC mạn tính ở manh tràng hoạt động từ trung bình đến rõ rệt. Theo các tác giả, trong vật liệu sinh thiết, có thể chấp nhận tình trạng viêm hồi tràng nhẹ là viêm hồi tràng ngược, với điều kiện có tình trạng viêm manh tràng hoạt động đáng kể và không có các đặc điểm mô học nào khác gợi ý về bệnh Crohn. U hạt U hạt chủ yếu được hình thành bởi các tế bào biểu mô, có hoặc không có các loại tế bào khác, bao gồm tế bào lympho hoặc tế bào khổng lồ đa nhân. Điều quan trọng là phải nhận ra rằng không phải tất cả các u hạt đều chỉ rabệnh Crohnhoặcviêm loét đại tràng. Đặc biệt, các vi hạt hình thành lỏng lẻo, bao gồm cáctế bào biểu môvà các tế bào khổng lồ với tế bào chất bọt nhạt, có thể được nhìn thấy ở gần hốc bị tổn thương hoặc bề mặt bị xói mòn; điều này nên được coi là phản ứng của tế bào mô đối với chất nhầy hoặc vật liệu phân thoát mạch, do tổn thương hốc hoặc xói mòn bề mặt. Thỉnh thoảng, u hạt có thể ở gần—nhưng rõ ràng không liên quan đến—hốc bị vỡ trên các lát cắt ban đầu, nhưng việc kiểm tra các lát cắt bổ sung có thể xác nhận mối liên quan. Các khối u hạt biểu mô hình thành tốt hoặc các tế bào khổng lồ biệt lập trong lớp niêm mạc, tránh xa tổn thương biểu mô, có thể hỗ trợ chẩn đoán bệnh Crohn nếu liên quan đến các đặc điểm mô học của viêm đại tràng mãn tính và nếu có thể loại trừ các nguyên nhân khác gây ra khối u hạt.  Tài liệu tham khảo 1. Satsangi J; silverberg et al. The Montreal classification of inflammatory bowel disease: controversies, consensus, and implication. Gut 2006, vol. 55 (pg. 749-53)2. Gupta RB,  Harpaz N,  Itzkowitz S, et al. Gut 2006, vol. 55 (pg. 749-53)2. Gupta RB,  Harpaz N,  Itzkowitz S, et al. Histologic inflammation is a risk factor for progression to colorectal neoplasia in ulcerative colitis: a cohort study, Gastroenterology, 2007, vol. 133 (pg. 1099-105).3. Tom C. DeRoche, Shu-Yuan Xiao, Xiuli Liu. Histological evaluation in ulcerative colitis. Gastroenterology Report, Volume 2, Issue 3, August 2014, Pages 178–192.