U tuyến bã nhờn: Biểu hiện, nguyên nhân và cách điều trị

U tuyến bã nhờn, hay còn gọi là u nang bã nhờn là những khối u lành tính thường xuất hiện dưới da do sự tích tụ của keratin và tế bào chết. Các khối u này thường hay xuất hiện ở các vùng như mặt, cổ, lưng và thân trên. Dù không gây nguy hiểm trong phần lớn trường hợp, nhưng chúng gây ra sự bất tiện cũng như ảnh hưởng đến thẩm mỹ của người mắc phải. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về u tuyến bã nhờn, cũng như hỗ trợ nhận diện sớm và xử lý hiệu quả khi cần thiết.  U tuyến bã nhờn là một tình trạng da khá phổ biến, có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể và không giới hạn ở một độ tuổi cụ thể nào. Dù thường lành tính và không gây nguy hiểm đến tính mạng, các u này vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng như viêm nhiễm hoặc tái phát nếu không được theo dõi đúng cách. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của u tuyến bã nhờn, từ nguyên nhân, biểu hiện đến cách xử lý, nhằm hỗ trợ bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.  U tuyến bã nhờn là gì?  U tuyến bã nhờn là thuật ngữ phổ biến trong cộng đồng để chỉ các khối u nhỏ, lành tính nằm dưới da.  U tuyến bã nhờn là gì?  U tuyến bã nhờn là thuật ngữ phổ biến trong cộng đồng để chỉ các khối u nhỏ, lành tính nằm dưới da. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn các trường hợp được gọi là “u tuyến bã nhờn” thực chất là nang biểu bì (epidermoid cyst) – một loại tổn thương lành tính thường gặp, không có nguồn gốc trực tiếp từ tuyến bã nhờn. Việc sử dụng thuật ngữ "u tuyến bã nhờn" là cách gọi không chính xác về mặt y khoa, nhưng vẫn được chấp nhận trong ngữ cảnh phổ thông để chỉ chung các khối u nhỏ dưới da có đặc điểm điển hình.  Các u này thường xuất hiện ở những vùng da có nhiều tuyến bã như mặt, cổ, lưng, ngực hoặc da đầu. Chúng có dạng tròn hoặc bầu dục, kích thước từ vài milimet đến vài centimet, mềm, di động dưới da và phát triển chậm. U tuyến bã nhờn thường không gây đau, nhưng khi bị viêm hoặc  , chúng có thể sưng đỏ, đau nhức hoặc chảy dịch có mùi khó chịu.  Dù lành tính, u tuyến bã nhờn có thể gây khó chịu hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ, và trong một số trường hợp cần được can thiệp y tế như rạch dẫn lưu hoặc phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn. Việc nhận diện đúng bản chất khối u sẽ giúp người bệnh lựa chọn hướng xử lý phù hợp và tránh biến chứng không mong muốn. Việc nhận diện đúng bản chất khối u sẽ giúp người bệnh lựa chọn hướng xử lý phù hợp và tránh biến chứng không mong muốn.  U tuyến bã nhờn là gì?  Nguyên nhân hình thành u tuyến bã nhờn  Dù được gọi là u tuyến bã nhờn, phần lớn các trường hợp này trên thực tế là nang biểu bì (epidermoid cyst) – một loại u lành tính dưới da, không trực tiếp bắt nguồn từ tuyến bã nhờn. Tuy nhiên, các yếu tố sau có liên quan đến sự hình thành của chúng:  Nguyên nhân chính gây ra tình trạng u nang bã nhờn thường là do tuyến bã nhờn hoặc nang lông bị bít tắc. Khi dầu thừa, bụi bẩn hoặc tế bào chết tích tụ quá mức mà không được làm sạch, chúng sẽ cản trở quá trình thoát bã nhờn ra khỏi da. Khi đó, các chất bã tích tụ lại, dần dần tạo thành u nang. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở những người có làn  hoặc thói quen chăm sóc da chưa đúng cách.  Các tổn thương ngoài da như va đập mạnh, trầy xước hoặc hậu phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến bã. Khi da bị tổn thương, các tuyến này có thể phát triển bất thường hoặc bị tắc nghẽn, từ đó dẫn đến hình thành u tuyến bã nhờn.  Ở một số người, u tuyến bã nhờn xuất hiện do yếu tố di truyền.  Ở một số người, u tuyến bã nhờn xuất hiện do yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình bạn đã từng có người gặp vấn đề tương tự, thì khả năng bạn mắc phải cũng sẽ cao hơn. Di truyền có thể ảnh hưởng đến cách làn da hoạt động hoặc mức độ sản xuất dầu, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành u nang.  U tuyến bã nhờn có thể do nhiều nguyên nhân  Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết  Hình dạng và kích thước: U có hình tròn hoặc bầu dục, kích thước từ vài mm đến vài cm, mềm, di động dưới da, phát triển chậm.  Màu sắc: Thường đồng màu với da, đôi khi có màu vàng nhạt nếu chứa chất bã. Khi viêm, vùng da có thể sưng đỏ.  Điểm đen trung tâm: Một số trường hợp có lỗ nhỏ màu đen ở trung tâm, tương ứng với lỗ thoát của tuyến nang.  Đau và viêm: U thường không đau, trừ khi bị nhiễm trùng. Khi đó, có thể xuất hiện sưng, đỏ, đau, nóng và chảy dịch có mùi hôi nếu vỡ.  Đôi khi u nang bã nhờn có thể gây viêm  Ai dễ mắc u tuyến bã nhờn?  U tuyến bã nhờn có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, nhưng phổ biến nhất ở người trưởng thành từ 20 đến 60 tuổi. Nam giới được nghiên cứu là có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới, điều này có thể liên quan đến sự khác biệt về hoạt động tuyến bã và cấu trúc da. Nam giới được nghiên cứu là có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới, điều này có thể liên quan đến sự khác biệt về hoạt động tuyến bã và cấu trúc da. Những người có làn da dầu, từng bị  hoặc dễ bị trầy xước da do tổn thương cũng nằm trong nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn.  Phương pháp chẩn đoán  Khám lâm sàng: Đầu tiên, bác sĩ sẽ quan sát và sờ nắn vùng da có u để đánh giá kích thước, hình dạng, độ mềm, khả năng di chuyển cũng như xem có dấu hiệu viêm đỏ hay nhiễm trùng không. Đây là bước cơ bản để đưa ra nhận định ban đầu về bản chất khối u.  : Trong một số trường hợp, siêu âm được sử dụng để quan sát cấu trúc bên trong của u nang, giúp phân biệt nó với các loại khối u khác như u mỡ hay hạch bạch huyết.  : Nếu có dấu hiệu nghi ngờ u nang có khả năng ác tính, bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ từ khối u để kiểm tra dưới kính hiển vi. Phân tích mô học giúp xác định rõ tính chất tế bào, loại trừ nguy cơ ung thư da.  Sinh thiết để kiểm tra u nang bất thường  Các phương pháp điều trị  Theo dõi: Nếu u nang nhỏ, không gây triệu chứng hoặc không ảnh hưởng đến thẩm mỹ, bác sĩ có thể khuyên bạn chỉ cần theo dõi định kỳ mà không cần can thiệp ngay.  Phẫu thuật cắt bỏ: Phẫu thuật là phương pháp hiệu quả nhất để loại bỏ hoàn toàn u nang, đặc biệt khi chúng lớn, gây đau, nhiễm trùng tái phát hoặc mất thẩm mỹ. Quy trình này bao gồm cắt bỏ toàn bộ u nang cùng lớp vỏ để ngăn ngừa tái phát.  Chích rạch và dẫn lưu: Trong trường hợp u nang nhiễm trùng hoặc chứa mủ, bác sĩ sẽ chích rạch một vết nhỏ để dẫn lưu chất bên trong, giảm áp lực và kiểm soát viêm. Tuy nhiên, phương pháp này không loại bỏ được lớp vỏ nang, nên u có thể tái phát.  Hy vọng bài viết trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về  . Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm các dấu hiệu và biết cách xử lý đúng sẽ giúp bạn tránh được những phiền toái như viêm nhiễm hoặc tái phát sau điều trị. Nếu bạn nhận thấy vùng da có khối u bất thường, đặc biệt khi có dấu hiệu sưng đỏ, đau hoặc chảy dịch, hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và hướng dẫn xử lý phù hợp.