Bệnh Lupus ban đỏ và tế bào gốc

Hiện nay, điều trị Lupus ban đỏ bằng tế bào gốc tạo máu hoặc tế bào gốc trung mô đang là phương pháp được một số quốc gia trên thế giới áp dụng khi các biện pháp khác không đáp ứng điều trị thuốc. Cho đến nay, phương pháp ghép tế bào gốc đang được thử nghiệm và cho thấy nhiều kết quả tích cực trong điều trị Lupus ban đỏ. Bài viết này được viết dưới sự hướng dẫn chuyên môn của TS.BS Nguyễn Thanh Liêm - Viện trưởng Viện nghiên cứu Tế bào gốc và công nghệ gen Vinmec; Trưởng Khoa Y học tái tạo và trị liệu tế bào – Bệnh viện ĐKQT Vinmec Times City. 1. Điều trị lupus ban đỏ bằng tế bào gốc Bệnhlupus ban đỏlà một bệnh lý tự miễn mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng viêm cấp hoặc viêm mạn tính các mô gây tổn thương ở nhiều bộ phận khác nhau của cơ thể. Phương pháp điều trị lupus ban đỏ hiện nay chủ yếu là dùng thuốc ức chế miễn dịch, giảm đau và ghép thận nếu bị suy thận giai đoạn cuối. Nhờ các phương pháp này, tỷ lệ tử vong đã giảm nhưng vẫn còn nhiều người bệnh không đáp ứng với điều trị thuốc. Nhờ các phương pháp này, tỷ lệ tử vong đã giảm nhưng vẫn còn nhiều người bệnh không đáp ứng với điều trị thuốc. Tuy nhiên, dù đang trong giai đoạn thử nghiệm nhưng phương pháp ghép tế bào gốc đã cho thấy những kết quả khả quan, bao gồm: 1.1 Ghép tế bào gốc tạo máu Máu ngoại vi của người bệnh được lấy để thu thập tế bào gốc tạo máu. Tiếp theo, hệ miễn dịch cũng sẽ bị ức chế hoàn toàn bằng thuốc để không còn khả năng tạo ra các kháng thể gây hại. Cuối cùng, tế bào gốc đã lưu trữ được truyền trở lại, di cư đến tủy xương để tái tạo hệ miễn dịch mới. Kết quả của một số nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ tử vong là 2% và 84% người bệnh sống sót sau 5 năm, trong đó 50% không còn biểu hiện bệnh. Tuy phương pháp này có tỉ lệ thành công cao nhưng chi phí đắt và rủi ro cũng khá cao do có giai đoạn cơ thể không còn sức đề kháng.(Hematopoietic Stem Cell Transplantation for Severe and Refractory Lupus. Analysis After Five Years and Fifteen Patients. Arthritis Rheum, 46 (11), 2917-23 Nov 2002). 1.2 Ghép tế bào gốc trung mô đồng loại Từ ngân hàng, tế bào gốc trung mô từ dây rốn hoặc các nguồn khác được truyền cho người bệnh. 1.2 Ghép tế bào gốc trung mô đồng loại Từ ngân hàng, tế bào gốc trung mô từ dây rốn hoặc các nguồn khác được truyền cho người bệnh. Mặc dù tỷ lệ thành công của phương pháp này thấp hơn nhưng hầu như không có rủi ro. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống sau 5 năm là 84%, trong đó 7% có biểu hiện lui bệnh bán phần và 27% không còn biểu hiện bệnh.(A Long-Term Follow-Up Study of Allogeneic Mesenchymal Stem/Stromal Cell Transplantation in Patients With Drug-Resistant Systemic Lupus Erythematosus. Stem Cell Reports, 10 (3), 933-941, 2018). 2. Ưu điểm của phương pháp điều trị Với những người bệnh có sẵn tế bào gốc, phương pháp sử dụng tế bào gốc để điều trị lupus ban đỏ sẽ được tiến hành nhanh chóng mà không cần phải chờ người phù hợp hiến tặng. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp giảm triệu chứng và ngăn ngừa bệnh tái phát (cần nghiên cứu thêm). Tại Việt Nam hiện nay, cả hai phương pháp ghép tế bào gốc đều có thể thực hiện. Sau khi thành công với các ca ghép tế bào gốc đầu tiên điều trị bệnh xơ cứng rải rác - một căn bệnh tự miễn, Vinmec đang tiếp tục nghiên cứu để áp dụng phương pháp này cho bệnh Lupus ban đỏ trong tương lai.