Mối liên quan giữa mô mỡ mạc treo ruột (MAT) và bệnh Crohn

Bệnh viêm ruột(IBD) chủ yếu bao gồmbệnh Crohn(CD) và viêm loét đại tràng (UC). Bênh Crohn, lần đầu tiên được xác định là một thực thể bệnh lý riêng biệt vào năm 1932, được đặc trưng bởi tình trạng viêm mãn tính của đường tiêu hóa. Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park. Tỷ lệ mắc và tỷ lệ lưu hành của IBD đã tăng trên toàn thế giới, trong đó bệnh Crohn góp phần đáng kể vào những xu hướng này. Các yếu tố góp phần vào quá trình sinh bệnh của CD bao gồm khuynh hướng di truyền, tác nhân gây bệnh từ môi trường và hệ vi khuẩn đường ruột. Mặc dù tình trạng loạn khuẩn đường ruột đã được phát hiện ở nhiều bệnh nhân mắc bệnh Crohn, nhưng vai trò của hệ vi khuẩn đường ruột và các rối loạn chuyển hóa trong quá trình sinh bệnh của nó vẫn chưa rõ ràng. Việc không có các phương pháp chẩn đoán và điều trị nhắm vào hệ vi khuẩn đường ruột đã được phát hiện là ảnh hưởng đáng kể đến tiên lượng và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Do đó, các nghiên cứu đánh giá vai trò của hệ vi khuẩn đường ruột trong quá trình sinh bệnh và tiến triển củabệnh Crohncó thể xác định các phương pháp điều trị mới. Mối liên quan giữa mỡ tích tụ và mô mỡ mạc treo (MAT) và bệnh Crohn Mỡtích tụ ( đúng như tên gọi của nó, xảy ra khi mô mỡ ở bụng, được gọi là mô mỡ mạc treo, di chuyển về phía ruột và bao quanh các phần bị viêm) và mô mỡ mạc treo (MAT) có liên quan đến quá trình sinh bệnh của bệnh Crohn, với tỷ lệ mỡ trong ổ bụng so với tổng lượng mỡ bụng cao hơn ở những bệnh nhân mắc bệnh Crohn  so với những người bình thường. Hơn nữa, tỷ lệ mỡ nội tạng cao hơn có liên quan đến tỷ lệ tái phát bệnh sau phẫu thuật cao hơn. Mỡ bị biến đổi về mặt bệnh lý này, được gọi là "mỡ tích tụ", thường được tìm thấy xung quanh các vùng ruột bị viêm và góp phần làm tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh. Nghiên cứu quá trình viêm của mô mỡ mạc treo ở những bệnh nhân mắc bệnh Crohn bao gồm nồng độ cytokine tăng cao, chẳng hạn như yếu tố hoại tử khối u alpha (TNF-α), interleukin (IL)-1β và IL-6, và adipokine, chẳng hạn như leptin, resistin, chemerin và visfatin. Những sự gia tăng này góp phần gây viêm đường ruột, trong khi việc điều hòa giảm lợi íchadipokine adiponectin chính thức góp phần vào quá trình sinh bệnh của bệnh Crohn. Mỡ tích tụ có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm kích thước lớn hơn và thâm nhiễm tế bào miễn dịch nhiều hơn, phân biệt với mỡ mạc treo bình thường. Hơn nữa, sự mở rộng có chọn lọc của các kho mỡ xung quanh các vùng bị bệnh ở bệnh nhân bệnh Crohn  chỉ ra mối tương quan nhân quả giữa MAT và các biến đổi niêm mạc. Mỡ mạc treo cũng là nguồn protein C-reactive và là mục tiêu của quá trình chuyển vị vi khuẩn, cung cấp thêm bằng chứng về sự tương tác phức tạp giữa các mô mỡ và phản ứng viêm trong bệnh Crohn. Việc xác định mối quan hệ đa diện này đã mở rộng hiểu biết về quá trình sinh bệnh củabệnh Crohn, làm nổi bật tầm quan trọng của mỡ mạc treo và mỡ tích tụ trong tình trạng viêm, phản ứng miễn dịch và tiến triển của bệnh. Cơ chế bệnh sinh Các mối quan hệ phức tạp liên quan đến MAT, mỡ tích tụ, tình trạng viêm vàhệ vi khuẩn đường ruộtở bệnhbệnh Crohnlà những chủ đề ngày càng được quan tâm. Hệ vi khuẩn đường ruột đã được chứng minh là có liên quan đến nhiều quá trình sinh lý, bao gồm cân bằng năng lượng, chuyển hóa, sửa chữa biểu mô ruột, hoạt động miễn dịch và phát triển hành vi thần kinh. Một số loại hệ vi khuẩn đường ruột đã được phát hiện có vai trò quan trọng trong các quá trình bệnh lý ở người. Vì những thay đổi trong hệ vi khuẩn đường ruột ở những bệnh nhân bệnh Crohn có tổn thương ở các vị trí khác nhau là không nhất quán nên cơ chế cơ bản của chúng vẫn chưa rõ ràng. Người ta không chắc chắn liệu những thay đổi bệnh lý được quan sát thấy ở những bệnh nhân bệnh Crohn, chẳng hạn như xơ hóa ruột và chức năng hàng rào ruột bị thu hẹp và suy yếu, có dẫn đến những thay đổi đáng kể trong quần thể hệ vi khuẩn đường ruột hay những thay đổi này trong quần thể hệ vi khuẩn đường ruột diễn ra trước những thay đổi bệnh lý này hay không. Mặt khác, những thay đổi trong quần thể hệ vi khuẩn đường ruột và những thay đổi về mặt mô bệnh học ở bệnh bệnh Crohn  có thể thúc đẩy lẫn nhau, tạo thành một hệ thống phản hồi tích cực thúc đẩy sự tiến triển của bệnh bệnh Crohn. Hơn nữa, người ta không rõ liệu những thay đổi trong hệ vi khuẩn đường ruột có phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh CD hay không. Nghiên cứu hiện tại khám phá mối quan hệ giữa hệ vi khuẩn đường ruột, tăng sản và phì đại MAT, và xơ hóa ruột thông qua FMT, cung cấp những hiểu biết mới để đánh giá cơ chế sinh bệnh của CD và phương pháp điều trị. Thay đổi mô học xảy ra ở mô mỡ tích tụ và mô ruột của bệnh nhân bệnh Crohn Nhiều nghiên cứu cho thấy những thay đổi bệnh lý mô học đáng kể đã xảy ra ở mô mỡ tích tụ và mô ruột của bệnh nhân CD, bao gồm mất tổ chức cấu trúc, thâm nhiễm viêm và thay đổi xơ hóa. Hơn nữa, mức độ biểu hiện của các cytokine tiền viêm, chẳng hạn như TNF-α, IL-1β, MCP-1 và IL-6, và adipokine, chẳng hạn như leptin và adiponectin, tăng cao đáng kể trong mô mỡ tích tụ, cho thấy mạc treo đại tràng tại chỗ của bệnh nhânbệnh Crohnchịu ảnh hưởng của một yếu tố gây bệnh có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc miễn dịch. Các vi sinh vật có trong mô Mỡ tích tụ của bệnh nhân bệnh Crohn  có thể có nguồn gốc từ hệ vi sinh vật đường ruột. Các vi sinh vật có trong mô Mỡ tích tụ của bệnh nhân bệnh Crohn  có thể có nguồn gốc từ hệ vi sinh vật đường ruột. So với các môđại tràngkhông bị ảnh hưởng bởi CD, các mô đại tràng bị ảnh hưởng bởi bệnh Crohn cho thấy mức độ xơ hóa cao hơn đáng kể, cùng với biểu hiện cao hơn đáng kể của dấu hiệu xơ hóa α-SMA. Mô Mỡ tích tụ và hẹp ruột ở bệnh nhân bệnh Crohn  thường xảy ra đồng thời ở cùng một đoạn ruột. Hơn nữa, các đoạn ruột bị tắc nghẽn thường đi kèm với MAT phì đại đáng kể. Những phát hiện này cho thấy hệ vi khuẩn đường ruột, phì đại MAT và xơ hóa ruột có thể thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình sinh bệnh của CD. Tuy nhiên, mối quan hệ ngược dòng-hạ lưu giữa ba yếu tố này trong quá trình sinh bệnh của bệnh Crohn vẫn chưa được xác định. Những nghiên cứu trên động vật Mối quan hệ giữa hệ vi khuẩn đường ruột, tăng sản MAT và xơ hóa ruột trong quá trình sinh bệnh của CD đã được nghiên cứu bằng cách sử dụng mô hình chuột mắc CD do TNBS. FMT từ những người hiến tặng khỏe mạnh về mặt lâm sàng có tác dụng có lợi đối với trọng lượng cơ thể, chiều dài đại tràng và các biến đổi mô bệnh học ở những con chuột được điều trị bằng TNBS, trong khi FMT từ những bệnh nhân CD có tác dụng ngược lại. Hơn nữa, FMT từ những người hiến tặng khỏe mạnh về mặt lâm sàng cải thiện một phần, trong khi FMT từ những bệnh nhân CD làm trầm trọng thêm tính thấm ruột, chức năng hàng rào và nồng độ cytokine và adipokine trong huyết thanh, cho thấy hệ vi khuẩn đường ruột có thể làm trung gian cho tác động của MAT và Mỡ tích tụ lên sự tiến triển của CD. Những phát hiện này cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn nhắm vào MAT và Mỡ tích tụ, vì chúng có thể cung cấp một con đường đầy hứa hẹn để can thiệp điều trị ở những bệnh nhân mắc CD. Kết luận MAT và Mỡ tích tụ có thể đóng vai trò tiềm tàng trong quá trình tiến triển của bệnhbệnh Crohn, mang lại những hiểu biết mới và những con đường đầy hứa hẹn cho các can thiệp điều trị. Tài liệu tham khảo 1.    Crohn BB, Ginzburg L, Oppenheimer GD. Regional ileitis: a pathologic and clinical entity. 1932. Mt Sinai J Med. 2000;67:263-268. 2.     Molodecky NA, Soon IS, Rabi DM, Ghali WA, Ferris M, Chernoff G, Benchimol EI, Panaccione R, Ghosh S, Barkema HW, Kaplan GG. Increasing incidence and prevalence of the inflammatory bowel diseases with time, based on systematic review. Gastroenterology. 2012;142:46-54. Increasing incidence and prevalence of the inflammatory bowel diseases with time, based on systematic review. Gastroenterology. 2012;142:46-54. 3.    Wu Q, Yuan LW, Yang LC, Zhang YW, Yao HC, Peng LX, Yao BJ, Jiang ZX. Role of gut microbiota in Crohn’s disease pathogenesis: Insights from fecal microbiota transplantation in mouse model. World J Gastroenterol 2024; 30(31): 3689-3704