qanastek/EMEA-V3 huggingface dataset:
Normal saline is given to minimise the potential for kidney damage.
Sól fizjologiczną podaje się w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia uszkodzenia nerek.
You should receive a total of one litre of 0.9% (normal) saline solution intravenously with each infusion of VISTIDE.
Z każdym wlewem leku VISTIDE pacjent powinien otrzymać łącznie 1 litr soli fizjologicznej dożylnie.
The saline solution should be infused over a 1 hour period immediately before the VISTIDE infusion.
Sól fizjologiczna powinna być podana we wlewie w ciągu 1 godziny tuż przed wlewem leku VISTIDE.
If you can tolerate the additional fluid load, your doctor may administer a second litre of fluid.
Jeśli pacjent toleruje dodatkowe obciążenie płynami, lekarz może zdecydować o przetoczeniu drugiego litra płynu.
If administered, the second litre of saline should be initiated either at the start of the VISTIDE infusion or immediately afterwards, and infused over a 1 to 3 hour period.
Podawanie drugiego litra soli fizjologicznej powinno się wówczas rozpocząć na początku wlewu leku VISTIDE lub tuż po jego zakończeniu i trwać od 1 do 3 godzin.
Your doctor may also instruct you to drink plenty of fluids.
Lekarz może także zalecić pacjentowi wypicie dużej ilości płynów.
If you have any further questions on the use of this product, ask your doctor or pharmacist.
22 W razie wątpliwości związanych ze stosowaniem leku należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.
Like all medicines, VISTIDE can cause side effects, although not everybody gets them.
Jak każdy lek, VISTIDE może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
For this purpose, the following frequency categories and denominations have been used:
W rozdziale tym przedstawiono działania niepożądane zgodnie z częstością ich występowania, stosując poniższe kategorie i określenia:
Very common: side effects which may occur in more than 1 in 10 patients.
Bardzo często: działania niepożądane, które mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 pacjentów.
Common: side effects which may occur in 1 to 10 out of 100 patients.
Częste: działania niepożądane, które mogą wystąpić u 1 do 10 na 100 pacjentów.
Uncommon: side effects which may occur in 1 to 10 out of 1000 patients.
Niezbyt często: działania niepożądane, które mogą wystąpić u 1 do 10 na 1000 pacjentów.
23 Rare: side effects which may occur in 1 to 10 out of 10 000 patients.
Rzadko: działania niepożądane, które mogą wystąpić u 1 do 10 na 10 000 pacjentów.
Very rare: side effects which may occur in less than 1 out of 10 000 patients.
Bardzo rzadko: działania niepożądane, które mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów.
The most common side effect observed with VISTIDE has been damage to the kidneys.
Podczas stosowania leku VISTIDE najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym było uszkodzenie nerek.
Very common side effects are: low white blood cell counts, headache, nausea, vomiting, protein in the urine, increase in blood creatinine (a measure of kidney function), hair loss, rash, weakness/ fatigue and fever.
Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi są: zmniejszenie liczby białych krwinek, ból głowy, nudności, wymioty, białko w moczu, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi (wskaźnika czynności nerek), wysypka, wypadanie włosów, osłabienie (zmęczenie) i gorączka.
Common side effects are: inflammation of the eye, reduced pressure in the eyes, difficult or laboured breathing, shortness of breath and chills.
Częstymi działaniami niepożądanymi są: zapalenie oka, zmniejszenie ciśnienia w oku, utrudnione oddychanie lub ciężki oddech, skrócenie oddechu i dreszcze.
Any pain, redness or itching of the eye or changes in your vision should be promptly reported to your doctor so that your treatment can be reviewed.
Należy natychmiast poinformować lekarza, jeśli wystąpi ból, zaczerwienienie czy swędzenie oka lub zaburzenie widzenia, aby można było zweryfikować leczenie.
Additional reactions reported from post marketing experience include kidney failure, inflammation of the pancreas and hearing impairment.
. Do innych działań niepożądanych zgłoszonych w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu należą niewydolność nerek, zapalenie trzustki i zaburzenia słuchu.
If any of the side effects gets serious, or if you notice any side effects not listed in this leaflet, please tell your doctor or pharmacist immediately.
Jeśli nasili się którykolwiek z objawów niepożądanych lub wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane nie wymienione w ulotce, należy niezwłocznie powiadomić lekarza lub farmaceutę.
These side effects usually disappear when treatment with VISTIDE is stopped.
Te działania niepożądane zwykle ustępują po przerwaniu leczenia.
What are the possible side effects of taking probenecid?
Działania niepożądane związane ze stosowaniem probenecydu
Very common side effects possibly related to probenecid are nausea, vomiting, rash and fever.
Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi związanymi z podawaniem probenecydu są: nudności, wymioty, wysypka oraz gorączka.
Common side effects possibly related to probenecid include headache, weakness/ fatigue, chills and allergic reactions.
Częste działania niepożądane prawdopodobnie związane z podawaniem probenecydu obejmują: ból głowy, osłabienie (zmęczenie), dreszcze oraz reakcje nadwrażliwości.
To decrease the potential for nausea and/ or vomiting associated with taking probenecid, you should eat food prior to each dose of probenecid.
Aby zminimalizować skłonność do nudności i (lub) wymiotów, związaną z przyjmowaniem probenecydu, należy zjadać posiłek przed każdą zażywaną dawką probenecydu.
Your Doctor might instruct you to take other medications such as antiemetics, antihistamines and/ or paracetamol to decrease the side effects of probenecid.
Lekarz może zlecić przyjmowanie innych leków, takich jak leki przeciwwymiotne, przeciwhistaminowe i (lub) paracetamol, w celu zmniejszenia działań niepożądanych probenecydu.
Probenecid may also cause other side effects including loss of appetite, sore gums, flushing, hair loss, dizziness, reduced red blood cell count and increased frequency to urinate.
Probenecyd może powodować także inne działania niepożądane, takie jak utrata apetytu, ból dziąseł, uderzenia gorąca, wypadanie włosów, zawroty głowy, zmniejszenie liczby czerwonych krwinek oraz zwiększenie częstości oddawania moczu.
Allergic reactions, with skin inflammation, itching, hives and, rarely, severe allergic reactions, and serious skin reaction have occurred.
Mogą wystąpić również reakcje alergiczne, w tym zapalenie skóry, świąd, pokrzywka oraz, rzadko, ciężkie reakcje alergiczne oraz poważne odczyny skórne.
There have been reports of reduced white blood counts, liver toxicity, kidney toxicity and destruction of red blood cells.
Ponadto notowano zmniejszenie liczby białych krwinek, uszkodzenie wątroby, uszkodzenie nerek oraz rozpad krwinek czerwonych.
Reductions in blood cell and platelet counts have also occurred.
Może również wystąpić zmniejszenie liczby krwinek i płytek krwi.
Therefore before being given probenecid your doctor should consult the current prescribing information for further information regarding the safety of that product.
23 Z tego względu przed zastosowaniem probenecydu lekarz powinien zapoznać się z aktualnymi danymi na temat przepisywania leku w celu uzyskania dalszych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego produktu.
How to store VISTIDE
Jak przechowywać lek VISTIDE
Do not use after the expiry date stated on the label.
Nie stosować po upływie daty ważności umieszczonej na opakowaniu.
Do not refrigerate or freeze.
Nie schładzać ani nie zamrażać.
What VISTIDE contains
Co zawiera lek VISTIDE
The active substance of VISTIDE 75 mg/ ml is cidofovir.
Substancją czynną leku VISTIDE jest cydofowir 75 mg/ ml.
Each vial contains 375 mg/ 5ml cidofovir anhydrous
Jedna fiolka zawiera 375 mg/ 5 ml bezwodnego cydofowiru.
The other ingredients are Sodium Hydroxide Hydrochloric Acid Water for injection
Inne składniki: wodorotlenek sodu kwas solny woda do wstrzykiwań
What VISTIDE looks like and contents of the pack
Jak wygląda lek VISTIDE i co zawiera opakowanie
VISTIDE is supplied as a sterile concentrate for solution for infusion in clear, glass vials containing 375 mg of the active ingredient, anhydrous cidofovir, in 5 ml formulated in Water for Injection at a concentration of 75 mg/ ml.
VISTIDE jest jałowym koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji, pakowanym w przezroczyste szklane fiolki zawierające 375 mg substancji czynnej - bezwodnego cydofowiru w 5 ml wody do wstrzykiwań, w stężeniu 75 mg/ ml.
The formulation is pH-adjusted with sodium hydroxide (and Hydrochloric Acid if needed) and contains no preservatives.
Koncentrat osiąga właściwe pH dzięki zawartości wodorotlenku sodu (i w razie konieczności kwasu solnego) i nie zawiera konserwantów.
Marketing Authorisation Holder Gilead Sciences International Limited Cambridge CB21 6GT United Kingdom
Gilead Sciences International Limited Cambridge CB21 6GT Wielka Brytania
For any information about this medicinal product, please contact the local representative of the Marketing Authorisation Holder.
W celu uzyskania szczegółowych informacji o leku należy zwrócić się do lokalnego przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego.
Vistide must be given with probenecid.
Lek VISTIDE musi być podawany razem z probenecydem.
If you have not been provided probenecid, please contact your pharmacist or the local representative of the Marketing Authorisation Holder of Vistide for information (see also section 3 How to use VISTIDE, Why is the medication given with probenecid).
Jak stosować lek VISTIDE, Dlaczego wraz z lekiem VISTIDE podaje się probenecyd).
België/ Belgique/ Belgien Gilead Sciences Belgium BVBA Tél/ Tel: + 32 (0) 24 01 35 79
24 België/ Belgique/ Belgien Gilead Sciences Belgium BVBA Tél/ Tel: + 32 (0) 24 01 35 79
Lietuva Gilead Sciences International Ltd Tel: + 44 (0) 20 7136 8820
25 Lietuva Gilead Sciences International Ltd Tel: + 44 (0) 20 7136 8820
This leaflet was last approved on {MM/ YYYY}
Data zatwierdzenia ulotki{ MM/ RRRR}.
Detailed information on this medicine is available on the European Medicines Agency (EMEA) web site: http: / /www. emea. europa. eu/.
Produktów Leczniczych (EMEA) http: // www. emea. eu. int /.
What is Visudyne?
Co to jest Visudyne?
Visudyne is a medicine containing the active substance verteporfin.
Preparat Visudyne jest lekiem, który zawiera substancję czynną werteporfinę.
It is available as a powder in a vial, to be made into a solution for infusion.
Jest on dostępny w postaci fiolek zawierających proszek do przygotowywania roztworu do wlewów dożylnych.
What is Visudyne used for?
W jakim celu stosuje się Visudyne?
Visudyne is used for the treatment of patients who have subfoveal choroidal neovascularisation.
Preparat Visudyne stosuje się w leczeniu pacjentów z poddołkową neowaskularyzacją podsiadkówkowej.
This is the abnormal growth of blood vessels under the macula, the central part of the retina (the light- sensitive membrane at the back of the eye).
Jest to nieprawidłowy rozwój naczyń krwionośnych pod plamką żółtą – centralną częścią siatkówki (światłoczułej błony na dnie oka).
When these blood vessels bleed or leak fluid, it causes a loss of vision.
Gdy te naczynia krwionośne krwawią lub wycieka z nich płyn, prowadzi to do utraty wzroku.
Visudyne is used for two diseases where this occur, the wet form of age-related macular degeneration (AMD) and pathological myopia, a rare type of short-sightedness where the eyeball continues to grow, becoming longer than it should be.
Preparat Visudyne stosuje się w dwóch chorobach, w których do tego dochodzi, w wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD) i w krótkowzroczności patologicznej, rzadkim typie krótkowzroczności, w którym gałka oczna ciągle rośnie, stając się dłuższa niż normalnie.
In wet AMD, Visudyne is used when the neovascularisation is ‘ predominantly classic’ (when the blood vessels affected are well defined on an eye scan), The medicine can only be obtained with a prescription.
Lek dostępny jest wyłącznie na receptę.
How is Visudyne used?
Jak stosować Visudyne?
Visudyne should be used only by ophthalmologists (eye specialists) who have experience in the management of patients with AMD or pathological myopia.
Preparat Visudyne powinien być stosowany tylko przez okulistów (specjalistów chorób oczu) mających doświadczenie w leczeniu pacjentów z AMD lub krótkowzrocznością patologiczną.
Treatment with Visudyne is a two-step process.
Leczenie preparatem Visudyne stanowi proces dwuetapowy.
First, the patient receives Visudyne as an intravenous infusion (drip in to a vein) at a dose of 6 mg per square metre of body surface area over 10 minutes.
Najpierw pacjenci otrzymują preparat Visudyne we wlewie dożylnym (kroplówce) w dawce 6 mg na metr kwadratowy powierzchni ciała w ciągu 10 minut.
The second step, 15 minutes after the start of the infusion, is the activation of Visudyne in the eye using the light generated by a laser beam.
Drugi etap, 15 minut po rozpoczęciu wlewu dożylnego, polega na aktywacji preparatu Visudyne w oku za pomocą światła generowanego przez laser.
Treatment can be repeated every three months if necessary.
W razie potrzeby leczenie można powtarzać co trzy miesiące.
How does Visudyne work?
Jak działa Visudyne?
The active substance in Visudyne, verteporfin, is a photosensitising agent (a substance that changes when exposed to light).
Substancja czynna w preparacie Visudyne, werteporfina, jest substancją aktywowaną przez światło (substancją, która zmienia się pod wpływem ekspozycji na światło).
It is used in ‘ photodynamic therapy’, a method of treatment that uses light (generally from a laser) to activate a photosensitising agent.
Stosuje się ją w „ leczeniu fotodynamicznym ” – metodzie leczenia, w której wykorzystuje się światło (zazwyczaj pochodzące z lasera) do aktywacji substancji leczniczej.
When Visudyne is injected into a patient, verteporfin is distributed within the body through the blood vessels, including the blood vessels at the back of the eye.
Po wstrzyknięciu pacjentowi preparatu Visudyne werteporfina jest rozprowadzana po organizmie przez naczynia krwionośne, w tym do naczyń krwionośnych na dnie oka.
7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
Gdy światło laserowe zostanie skierowane do oka, werteporfina ulega 7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 86 68 E-mail: mail@emea. europa. eu http: / /www. emea. europa. eu ©EMEA 2007 Reproduction and/ or distribution of this document is authorised for non commercial purposes only provided the EMEA is acknowledged How has Visudyne been studied?
(44- 20) 74 18 84 00 Fax (44- 20) 74 18 86 68 E- mail: mail@ emea. europa. eu http: // www. emea. europa. eu ©EMEA 2007 Reproduction and/ or distribution of this document is authorised for non commercial purposes only provided the EMEA is acknowledged aktywacji i staje się cytotoksyczna (zdolna do zabijania komórek).
Visudyne has been studied in two studies lasting two years and involving 609 AMD patients with classic subfoveal lesions, where it was compared with placebo (a dummy treatment).
Preparat Visudyne badano w dwóch trwających dwa lata badaniach, w których uczestniczyło 609 pacjentów z AMD z klasycznymi zmianami poddołkowymi; lek ten był porównywany z placebo (nieaktywnym leczeniem).
Among the patients who completed the studies, 476 were treated for longer, up to 5 years.
Wśród pacjentów, którzy ukończyli badania, 476 osób było leczonych przez dłuższy czas – do 5 lat.
Visudyne has also been studied for two years in 120 patients with subfoveal choroidal neovascularisation caused by pathologic myopia.
Preparat Visudyne oceniano także przez okres do dwóch lat u 120 pacjentów z poddołkową neowaskularyzacją podsiadkówkową spowodowaną przez krótkowzroczność patologiczną.
Of these, 67 continued treatment for up to 5 years.
Wśród nich 67 osób kontynuowało leczenie przez okres do 5 lat.
All of the studies compared the effectiveness of Visudyne with that of placebo.
We wszystkich badaniach skuteczność preparatu Visudyne porównywano ze skutecznością placebo.
The measure of effectiveness was the percentage of responders after 1 year (the proportion of patients who lost fewer than 3 lines [15 letters] on a sight chart).
Kryterium oceny skuteczności stanowił odsetek pacjentów z reakcją na leczenie po 1 roku (odsetek pacjentów, którzy utracili mniej niż 3 linie [15 liter] na tablicy do badania ostrości wzroku).
Visudyne has also been compared with placebo in ‘ occult’ subfoveal choroidal neovascularisation (when the blood vessels affected are not well defined on the scan), in a 2-year study of 339 patients.
Preparat Visudyne porównywano także z placebo w „ utajonej ” poddołkowej neowaskularyzacji podsiadkówkowej (gdy zmienione chorobowo naczynia krwionośne nie są dobrze widoczne w badaniu) w 2- letnim badaniu z udziałem 339 pacjentów.
This was followed by a confirmatory study in a further 364 patients that was carried out at the request of the CHMP.
Następnie na żądanie CHMP przeprowadzono badanie potwierdzające z udziałem kolejnych 364 pacjentów.
What benefit has Visudyne shown during the studies?
Jakie korzyści ze stosowania Visudyne zaobserwowano w badaniach?
In the two studies of classic subfoveal choroidal neovascularisation, Visudyne was more effective than placebo.
W dwóch badaniach klasycznej poddołkowej neowaskularyzacji podsiadkówkowej preparat Visudyne był skuteczniejszy od placebo.
After 12 months, the proportion of patients responding to the treatment was 61% for Visudyne-treated patients compared with 46% for placebo-treated patients.
Po 12 miesiącach odsetek pacjentów z reakcją na leczenie wynosił 61% w grupie osób leczonych preparatem Visudyne w porównaniu z 46% wśród pacjentów otrzymujących placebo.
The benefit was maintained for up to 5 years.
Korzyści utrzymywały się przez okres do 5 lat.
For patients with neovascularisation caused by pathologic myopia, after 12 months, 86% of the Visudyne-treated patients had a loss of less than 15 letters compared with 67% of the placebo-treated patients.
U pacjentów z neowaskularyzacją spowodowaną przez krótkowzroczność patologiczną, po 12 miesiącach u 86% pacjentów leczonych preparatem Visudyne wystąpiła utrata mniej niż 15 liter, w porównaniu z 67% pacjentów leczonych za pomocą placebo.
While the first study in occult disease showed some effectiveness, this was not confirmed by the second study, and the benefit of Visudyne in occult subfoveal choroidal neovascularisation has not been established.
Choć pierwsze badanie dotyczące utajonej postaci choroby wykazało pewną skuteczność, to jednak nie zostało to potwierdzone w drugim badaniu, a korzyści ze stosowania preparatu Visudyne w utajonej poddołkowej neowaskularyzacji podsiadkówkowej nie zostały ustalone.
What is the risk associated with Visudyne?
Jakie ryzyko wiąże się ze stosowaniem Visudyne?
The most common side effects with Visudyne (seen in between 1 and 10 patients in 100) are abnormal vision (blurry, hazy, fuzzy vision, flashes of light, decreased vision, grey or dark haloes, and black spots), reactions at the injection site (pain, swelling and inflammation), and infusion-related pain such as back pain, nausea (feeling sick), photosensitivity reactions (sunburn on skin areas exposed to light), asthenia (weakness) and hypercholesteraemia (high blood cholesterol).
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi związanymi z leczeniem preparatem Visudyne (obserwowanymi u 1 do 10 pacjentów na 100) są zaburzenia widzenia (nieostre, zamglone lub rozmyte widzenie, rozbłyski światła, pogorszenie widzenia, szare lub ciemne halo, a także ciemne plamki), reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, obrzęk i stan zapalny), a także bóle związane z wlewem dożylnym, takie jak bóle pleców, nudności (mdłości), reakcje nadwrażliwości na światło (oparzenia słoneczne powierzchni skóry eksponowanych na światło), astenia (osłabienie) i hipercholesterolemia (podwyższony poziom cholesterolu we krwi).
For the full list of side effects reported with Visudyne, see the Package Leaflet.
Pełny wykaz działań niepożądanych zgłaszanych po podaniu preparatu Visudyne znajduje się w ulotce dla pacjenta.
Visudyne should not be used in people who may be hypersensitive (allergic) to verteporfin or any of the other ingredients, in patients with porphyria (an inability to break down chemicals called porphyrins) or in patients with severe liver disease.
Preparatu Visudyne nie należy podawać osobom, u których może występować nadwrażliwość (uczulenie) na werteporfinę lub którykolwiek składnik preparatu, jak również pacjentom z porfirią (niezdolnością do rozkładania związków chemicznych zwanych porfirynami), a także u pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby.
Why has Visudyne been approved?
Na jakiej podstawie zatwierdzono Visudyne?
The Committee for Medicinal products for Human Use (CHMP) decided that Visudyne’ s benefits are greater than its risks for the treatment of patients with subfoveal choroidal neovascularisation due to exudative age-related macular degeneration, when the lesions are predominantly classic, or due to pathological myopia.
Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) zadecydował, że korzyści płynące ze stosowania preparatu Visudyne przewyższają ryzyko w leczeniu pacjentów z poddołkową neowaskularyzacją podsiadkówkowej spowodowaną wysiękową postacią zwyrodnienia plamkowego związanego z wiekiem, gdy zmiany mają głównie charakter klasyczny, bądź spowodowaną krótkowzrocznością patologiczną.
The Committee recommended that Visudyne be given marketing authorisation.
Komitet zalecił przyznanie pozwolenia na dopuszczenie preparatu Visudyne do obrotu.
Other information about Visudyne:
Inne informacje na temat preparatu Visudyne:
The European Commission granted a marketing authorisation valid throughout the European Union, for Visudyne to Novartis Europharm Limited on 27 July 2000.
Komisja Europejska przyznała firmie Novartis Europharm Limited pozwolenie na dopuszczenie do obrotu preparatu Visudyne ważne na terytorium całej Unii Europejskiej.
The marketing authorisation was renewed on 27 July 2005.
Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zostało wznowione w dniu 27 lipca 2005 r.
The full EPAR for Visudyne is available here.
Pełne sprawozdanie EPAR dla preparatu Visudyne jest dostępne tutaj.
Glass vial
Fiolka szklana
1 x 10 ml vial
1 x 10 ml fiolka
Visudyne 15 mg powder for solution for infusion
Visudyne 15 mg proszek do sporządzania roztworu do infuzji
Each vial contains 15 mg of verteporfin.
Każda fiolka zawiera 15 mg werteporfiny.
After reconstitution, 1 ml contains 2 mg of verteporfin.
Po rozpuszczeniu, 1 ml zawiera 2 mg werteporfiny.
7.5 ml of reconstituted solution contains 15 mg of verteporfin.
7, 5 ml odtworzonego roztworu zawiera 15 mg werteporfiny.
Dark green to black powder.
Proszek o barwie ciemnozielonej do czarnej.
Visudyne is indicated for the treatment of
Produkt leczniczy Visudyne jest wskazany w leczeniu:
- patients with exudative (wet) age-related macular degeneration (AMD) with predominantly
- pacjentów z wysiękowym (mokrym) zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem (AMD –
classic subfoveal choroidal neovascularisation (CNV) or
ang. age- related macular degeneration) z przeważającą postacią klasyczną poddołkowej neowaskularyzacji podsiatkówkowej (CNV – ang. choroidal neovascularisation) lub
- patients with subfoveal choroidal neovascularisation secondary to pathological myopia.
- pacjentów z poddołkową neowaskularyzacją podsiatkówkową występującą w przebiegu
Visudyne should be used only by ophthalmologists experienced in the management of patients with age-related macular degeneration or with pathological myopia.
Produkt leczniczy Visudyne powinien być stosowany tylko przez lekarzy okulistów, mających doświadczenie w leczeniu pacjentów ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem lub wysoką krótkowzrocznością.
Visudyne photodynamic therapy (PDT) is a two-step process:
Leczenie fotodynamiczne produktem leczniczym Visudyne (PDT – ang. photodynamic therapy) przebiega w dwóch etapach:
The first step is a 10-minute intravenous infusion of Visudyne at a dose of 6 mg/ m2 body surface area, diluted in 30 ml infusion solution (see section 6.6).
Pierwszym etapem jest 10- minutowa infuzja produktu leczniczego Visudyne w dawce 6 mg/ m2 powierzchni ciała, rozcieńczonego w 30 ml roztworu do infuzji (patrz punkt 6. 6).
The second step is the light activation of Visudyne at 15 minutes after the start of the infusion.
Drugim etapem jest aktywacja produktu leczniczego Visudyne światłem dokładnie w 15 minut od rozpoczęcia infuzji.
For this, a diode laser generating non-thermal red light (wavelength 689 nm ± 3 nm) is used via a slit lamp mounted fibre optic device and a suitable contact lens.
W tym celu stosuje się laser diodowy, wytwarzający światło czerwone bez oddziaływania termicznego (długość fali 689 nm ± 3 nm).
At the recommended light intensity of 600 mW/ cm2, it takes 83 seconds to deliver the required light dose of 50 J/ cm2.
Przy zalecanym natężeniu światła 600 mW/ cm2, wymagana dawka światła 50 J/ cm2 jest dostarczana w ciągu 83 sekund.
The greatest linear dimension of the choroidal neovascular lesion is estimated using fluorescein angiography and fundus photography.
Największy wymiar liniowy zmiany o charakterze neowaskularyzacji podsiatkówkowej określa się za pomocą angiografii fluoresceinowej i fotografii dna oka.
Fundus cameras with a magnification within the range of 2.4 - 2.6X are recommended.
Zaleca się stosowanie kamer do badania dna oka z powiększeniem w zakresie od 2, 4 do 2, 6 raza.
The treatment spot should cover all neovasculature, blood and/ or blocked fluorescence.
Aby zapewnić
To ensure treatment of poorly demarcated lesion borders, an additional margin of 500 µm should be added around the visible lesion.
2 leczenie słabo zaznaczonych granic zmian, należy dodać 500 μm marginesu wokół widocznej zmiany.
The nasal edge of the treatment spot must be at least 200 μ m from the temporal edge of the optic disc.
W kierunku donosowym ognisko leczenia musi być oddalone o co najmniej 200 μm od krawędzi skroniowej tarczy nerwu wzrokowego.
The maximum spot size used for the first treatment in the clinical studies was 6,400 μ m.
Maksymalna wielkość ogniska stosowana w pierwszym cyklu leczenia w badaniach klinicznych wynosiła 6 400 μm.
For treatment of lesions that are larger than the maximum treatment spot size, apply the light to the greatest possible area of active lesion.
W leczeniu zmian większych od maksymalnej wielkości ogniska leczenia, należy stosować światło na możliwie największy obszar czynnej zmiany.
2 It is important to follow the above recommendations to achieve the optimal treatment effect.
Jest ważne, aby przestrzegać podanych powyżej zaleceń dla uzyskania optymalnego efektu leczenia.
Patients should be re-evaluated every 3 months.
Co 3 miesiące należy wykonywać u pacjentów badania kontrolne.
In the event of recurrent CNV leakage, Visudyne therapy may be given up to 4 times per year.
W przypadku nawrotów przenikania krwinek przez nowoutworzone naczynia naczyniówki, można powtarzać leczenie produktem leczniczymVisudyne do 4 razy w roku.
Use in paediatric patients has not been investigated.
Nie badano zastosowania u dzieci.
Visudyne is also contraindicated in patients with porphyria and in patients with severe hepatic impairment.
Produkt leczniczy Visudyne jest także przeciwwskazany do stosowania u pacjentów z porfirią oraz u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności wątroby.
Patients who receive Visudyne will become photosensitive for 48 hours after the infusion.
Pacjenci, którzy otrzymali produkt leczniczy Visudyne stają się nadwrażliwi na światło przez 48 godzin po infuzji.
During that period, patients should avoid exposure of unprotected skin, eyes or other body organs to direct sunlight or bright indoor light such as tanning salons, bright halogen lighting, or high power lighting in surgery operating rooms or dental surgeries.
W tym okresie powinni unikać ekspozycji nieosłoniętej skóry, oczu lub innych części ciała na światło słoneczne lub silne światło w pomieszczeniach, takich jak solarium, jaskrawe oświetlenie halogenowe lub oświetlenie o dużej mocy stosowane w salach operacyjnych lub gabinetach stomatologicznych).
Prolonged exposure to light from light-emitting medical devices such as pulse oximeters should also be avoided for 48 hours following Visudyne administration.
W ciągu 48 godzin po podaniu produktu leczniczego Visudyne należy także unikać dłuższej ekspozycji na światło emitowane przez takie urządzenia medyczne jak np. oksymetry pulsacyjne.
If patients have to go outdoors in daylight during the first 48 hours after treatment, they must protect their skin and eyes by wearing protective clothing and dark sunglasses.
Jeśli pacjenci muszą przebywać na zewnątrz budynków w świetle dziennym w okresie pierwszych 48 godzin po zastosowaniu leku, muszą chronić skórę i oczy, nosząc odpowiednią ochraniającą odzież i ciemne okulary.
UV sunscreens are not effective in protecting against photosensitivity reactions.
Produkty chroniące przed promieniowaniem UV światła słonecznego nie zabezpieczają przed wystąpieniem reakcji nadwrażliwości na światło.
Ambient indoor light is safe.
Rozproszone światło w pomieszczeniach nie stanowi zagrożenia.
Patients should not stay in the dark and should be encouraged to expose their skin to ambient indoor light, as it will help eliminate the drug quickly through the skin by a process called photobleaching.
Pacjenci nie powinni przebywać w ciemności, a należy ich zachęcać do wystawiania skóry na działanie rozprosznego światła w pomieszczeniach, ponieważ sprzyja to szybkiej eliminacji leku przez skórę w procesie nazywanym „ fotowybielaniem ” (ang. photobleaching).
Visudyne therapy should be considered carefully in patients with moderate hepatic impairment or biliary obstruction since no experience has been gained in these patients.
Należy zachować ostrożność ze stosowaniem produktu leczniczego Visudyne u pacjentów z umiarkowanym zaburzeniem czynności wątroby lub drożności dróg żółciowych, ponieważ brak jest doświadczenia w leczeniu takich pacjentów.
Patients who experience a severe decrease of vision (equivalent to 4 lines or more) within one week after treatment should not be re-treated, at least until their vision has completely recovered to pre- treatment level and the potential benefits and risks of subsequent treatment have been carefully considered by the treating physician.
Lekarz prowadzący leczenie musi starannie rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko dalszego leczenia.
Extravasation of Visudyne, especially if the affected area is exposed to light, can cause severe pain, inflammation, swelling, blistering or discoloration at the injection site.
Wynaczynienie produktu leczniczego Visudyne, zwłaszcza w sytuacji, gdy zmieniona chorobowo okolica zostanie narażona na działanie światła, może spowodować silny ból, zapalenie, obrzęk, tworzenie się pęcherzy lub zmianę barwy tkanek w miejscu wstrzyknięcia.
The relief of pain may require analgesic treatment.
Opanowanie bólu może wymagać zastosowania leku przeciwbólowego.
If extravasation occurs, infusion should be stopped immediately.
W razie wystąpienia wynaczynienia należy natychmiast przerwać infuzję.
Protect the affected area thoroughly from bright direct light until swelling and discoloration have disappeared, and put cold compresses on the injection site.
Do czasu ustąpienia obrzęku i zmiany barwy tkanek należy chronić zajęty obszar przed silnym, bezpośrednim światłem.
To avoid extravasation, a free-flowing intravenous line should be established before starting Visudyne infusion and the line should be monitored.
W miejscu nakłucia należy zastosować zimne okłady.
The largest possible arm vein, preferably the antecubital, should be used for the infusion and small veins in the back of the hand should be avoided.
W celu uniknięcia wynaczynienia należy przed rozpoczęciem monitorowanej infuzji produktu leczniczego Visudyne założyć do największej dostępnej żyły przedramienia dostęp dożylny
Both vasovagal and hypersensitivity reactions are associated with general symptoms such as syncope, sweating, dizziness, rash, dyspnoea, flushing, and changes in blood pressure and heart rate.
3 zapewniający swobodny przepływ, najlepiej do żyły pośrodkowej zgięcia łokciowego.
Patients should be under close medical supervision during the Visudyne infusion.
Nie zaleca się wprowadzania kaniuli do małych żył na grzbiecie ręki.
There are no clinical data on the use of Visudyne in anaesthetised patients.
Donoszono o występowaniu bólu w klatce piersiowej, reakcjach wazowagalnych i reakcjach nadwrażliwości, które w rzadkich przypadkach mogą być ciężkie.
In sedated or anaesthetised pigs, a Visudyne dose significantly higher than the recommended dose in patients given as a bolus
W czasie infuzji produktu leczniczego Visudyne pacjenci powinni być pod ścisłym nadzorem medycznym.
3 injection caused severe haemodynamic effects including death, probably as a result of complement activation.
Brak danych klinicznych dotyczących stosowania produktu leczniczego Visudyne u pacjentów w znieczuleniu ogólnym.
Pre-dosing with diphenhydramine diminished these effects, suggesting that histamine may play a role in this process.
Wcześniejsze podanie difenhydraminy zmniejszało takie działanie co sugeruje, że rolę w tym procesie może odgrywać histamina.
This effect was not observed in conscious non-sedated pigs, or in any other species, including man.
Nie obserwowano takiego działania u świń przytomnych, którym nie podano środków uspokajających, ani u żadnego innego gatunku, w tym ludzi.
Verteporfin at more than 5 times the expected maximum plasma concentration in treated patients, caused a low level of complement activation in human blood in vitro.
Werteporfina w stężeniu większym niż 5- krotne maksymalne oczekiwane stężenie u pacjentów powodowała w warunkach in vitro słabo nasiloną aktywację układu dopełniacza w ludzkiej krwi.
No clinically relevant complement activation was reported in clinical trials but anaphylactic reactions have been reported during post-marketing surveillance.
W badaniach klinicznych nie stwierdzono klinicznie istotnej aktywacji układu dopełniacza, jednakże w badaniach prowadzonych po wprowadzeniu produktu leczniczego do lecznictwa stwierdzono występowanie reakcji anafilaktycznych.
Patients should be under close medical supervision during the Visudyne infusion and caution should be exercised when Visudyne treatment under general anaesthesia is considered.
Należy zachować ostrożność, jeżeli rozważa się stosowanie produktu leczniczego Visudyne u pacjentów w znieczuleniu ogólnym.
There are no clinical data to support a concomitant treatment of the second eye.
Brak danych klinicznych wskazujących na celowość równoczesnego leczenia drugiego oka.
However, if treatment of the second eye is deemed necessary, light should be applied to the second eye immediately after light application in the first eye but no later than 20 minutes from the start of the infusion.
Jednakże, jeśli lekarz uzna, że leczenie drugiego oka jest konieczne, należy zastosować jego naświetlanie bezpośrednio po naświetlaniu oka pierwszego, ale nie później niż 20 minut od rozpoczęcia infuzji.
No clinical experience is available in patients with unstable heart disease (class III or IV) or in patients with uncontrolled arterial hypertension.
Brak doświadczeń klinicznych ze stosowaniem produktu leczniczego u pacjentów z niewyrównaną chorobą serca (klasy III lub IV) lub u pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym.
No specific drug-drug interaction studies have been conducted in humans.
Nie przeprowadzono u ludzi specjalnych badań dotyczących interakcji produktu leczniczego Visudyne z innymi lekami.
It is possible that concomitant use of other photosensitising agents (e. g. tetracyclines, sulphonamides, phenothiazines, sulfonylurea, hypoglycaemic agents, thiazide diuretics, and griseofulvin) could increase the potential for photosensitivity reactions.
Jest możliwe, iż jednoczesne stosowanie innych leków uwrażliwiających na światło (np. tetracyklin, sulfonamidów, pochodnych fenotiazyny, sulfonylomocznika, leków przeciwcukrzycowych, tiazydowych leków moczopędnych i gryzeofulwiny) może zwiększać możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości na światło.
Pregnancy For verteporfin no clinical data on exposed pregnancies are available.
Ciąża Brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania werteporfiny w czasie ciąży.
Studies in animals have shown teratogenic effects in one species (rat) (see section 5.3).
Badania na zwierzętach wykazały działanie teratogenne u jednego gatunku (szczur) (patrz punkt 5. 3).
Visudyne should not be used during pregnancy unless clearly necessary (only if the benefit justifies the potential risk to the foetus).
Produktu leczniczego Visudyne nie wolno stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne (tylko jeśli korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu).
Lactation Verteporfin and its diacid metabolic are excreted in human milk in low amounts.
Laktacja Werteporfina i jej dwukwasowy metabolit przenikają w małych ilościach do mleka kobiecego.
It should therefore not be administered to nursing mothers, or breast-feeding should be interrupted for 48 hours after administration.
Dlatego nie należy podawać go matkom karmiącym lub należy przerwać karmienie piersią na okres 48 godzin po jego podaniu.
Following Visudyne treatment, patients may develop transient visual disturbances such as abnormal vision, vision decrease, or visual field defects that may interfere with their ability to drive or use machines.
Po zastosowaniu produktu leczniczego Visudyne u pacjentów mogą wystąpić przejściowe zaburzenia widzenia, takie jak nieprawidłowe widzenie, obniżenie ostrości wzroku lub ubytki w polu widzenia.
Patients should not drive or use machines as long as these symptoms persist.
Nie wolno prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn tak długo, jak występują takie objawy.
In clinical trials, the following adverse reactions were considered potentially related to Visudyne therapy.
W badaniach klinicznych następujące działania niepożądane uznano za potencjalnie związane z leczeniem produktem leczniczym Visudyne.
Common effects (1-10%):
Oczne działania niepożądane:
Abnormal vision such as blurry, hazy, fuzzy vision, or flashes of light, decreased vision, visual field defect such as grey or dark haloes, scotoma and black spots.
Często (1– 10%): zaburzenia widzenia, takie jak zamazane, przymglone, niewyraźne widzenie lub błyski, obniżenie ostrości wzroku, ubytki w polu widzenia, takie jak szara lub ciemna otoczka (halo), mroczki i ciemne plamy.
Severe vision decrease, equivalent to 4 lines or more, within seven days after treatment was reported in 2.1% of the verteporfin-treated patients in the placebo-controlled ocular Phase III clinical studies and in less than 1% of patients in uncontrolled clinical studies.
Znaczne obniżenie ostrości wzroku, odpowiadające co najmniej czterem liniom, obserwowane w ciagu 7 dni po leczeniu, zgłoszono u 2, 1% pacjentów leczonych werteporfiną w kontrolowanych placebo okulistycznych badaniach klinicznych III fazy, a w niekontrolowanych badaniach klinicznych u mniej niż 1% pacjentów.
The event occurred mainly in patients 4 with occult only (4.9%) or minimally classic CNV lesions in patients with AMD and was not reported for placebo-treated patients.
Zdarzenia takie obserwowano głównie u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem, u których występowała jedynie postać ukryta (4, 9%) lub w minimalnym stopniu postać klasyczna neowaskularyzacji podsiatkówkowej.
Partial recovery of vision was observed in some patients.
U niektórych pacjentów doszło do częściowej poprawy ostrości wzroku.
Retinal detachment (non-rhegmatogenous), subretinal/ retinal haemorrhage, vitreous haemorrhage.
Niezbyt często (0, 1– 1%): odwarstwienie siatkówki bez przedarcia, krwotok podsiatkówkowy/ siatkówkowy, krwotok do ciała szklistego.
Injection site side effects:
Działania niepożądane w miejscu wstrzyknięcia:
Pain, oedema, inflammation, extravasation.
Często (1– 10%): ból, obrzęk, zapalenie, wynaczynienie.
Haemorrhage, discoloration, hypersensitivity.
Niezbyt często (0, 1– 1%): krwotok, zmiana barwy, nadwrażliwość.
Common effects (1-10%):
Układowe działania niepożądane:
Infusion-related pain primarily presenting as back pain, nausea, photosensitivity reaction, asthenia, hypercholesteraemia.
Często (1– 10%): związany z infuzją ból, przejawiający się głównie jako ból pleców, nudności, reakcje nadwrażliwości na światło, osłabienie, hipercholesterolemia.
Photosensitivity reactions (in 2.2% of patients and < 1% of Visudyne courses) occurred in the form of sunburn following exposure to sunlight, usually within 24 hours from Visudyne treatment.
Reakcje nadwrażliwość na światło (u 2, 2% pacjentów i < 1% cykli leczenia produktem leczVisudyne) występowały w postaci oparzenia słonecznego po ekspozycji na światło słoneczne, zwykle w ciągu 24 godzin od podania produktu leczniczego Visudyne.
Such reactions should be avoided by compliance with the photosensitivity protection instructions given in section 4.4.
Reakcji takich można uniknąć postępując zgodnie z zaleceniami dotyczącymi ochrony przed wystąpieniem reakcji nadwrażliwości na światło podanymi w punkcie 4. 4.
The higher incidence of back pain during infusion in the Visudyne group was not associated with any evidence of haemolysis or allergic reaction and usually resolved by the end of the infusion.
Zwiększona częstość występowania bólu pleców podczas infuzji produktu leczniczego Visudyne nie była związana z jakimikolwiek objawami hemolizy lub reakcji alergicznej.
Myocardial infarction has been reported, particularly in patients with previous cardiovascular history, sometimes within 48 hours after the infusion.
Zgłaszano występowanie zawału mieśnia sercowego, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami sercowo- naczyniowymi w wywiadzie, czasami w ciągu 48 godzin po infuzji.
Pain, hypertension, hyperesthesia, fever.
Niezbyt często (0, 1– 1%): ból, nadciśnienie, przeczulica dotykowa, gorączka.
Rare undesirable effects in clinical trials (< 0.1%) or spontaneously reported during post-marketing surveillance included:
Do rzadko występujących działań niepożądanych stwierdzonych w badaniach klinicznych (< 0, 1%) lub
Retinal or choroidal vessel non-perfusion, retinal pigment epithelial tear.
5 zgłoszonych spontanicznie po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu należą:
Blistering.
Oczne działania niepożądane: brak perfuzji w naczyniach siatkówki lub naczyniówki, odwarstwienie nabłonka barwnikowego siatkówki.
Systemic side effects:
Działania niepożądane w miejscu podania leku: powstawanie pęcherzy.
Vasovagal reactions and hypersensitivity reactions, which on rare occasions can be severe, have been reported.
Układowe działania niepożądane: donoszono o reakcjach wazowagalnych i reakcjach nadwrażliwości, które w rzadkich przypadkach mogą być ciężkie.
General symptoms can include headache, malaise, syncope, sweating, dizziness, rash, urticaria, pruritus, dyspnoea, flushing, and changes in blood pressure and heart rate.
Do objawów ogólnych można zaliczyć ból głowy, złe samopoczucie, omdlenie, pocenie się, zawroty głowy, osutkę, pokrzywkę, świąd, duszność, nagłe zaczerwienienie twarzy z uczuciem gorąca oraz zmiany ciśnienia krwi i częstości akcji serca.
Infusion-related back and chest pain, which may radiate to other areas, including but not limited to, the pelvis, shoulder girdle or rib cage.
Bóle w klatce piersiowej i bóle pleców spowodowane sposobem podania leku (infuzja), które mogą promieniować na inne okolice ciała, m. in. na miednicę, obręcz kończyny górnej i żebra.
Most adverse reactions were mild to moderate and transient in nature.
Większość działań niepożądanych miała łagodne lub umiarkowane nasilenie i przemijający charakter.
Undesirable effects reported in patients with pathological myopia were similar to those reported in patients with AMD.
Działania niepożądane obserwowane u pacjentów z wysoką krótkowzrocznością były podobne do obserwowanych u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem.
Overdose of drug and/ or light in the treated eye may result in non-selective non-perfusion of normal retinal vessels, with the possibility of severe vision decrease.
Przedawkowanie leku i (lub) światła do leczonego oka może spowodować nieselektywne przerwanie przepływu krwi w prawidłowych naczyniach krwionośnych siatkówki, z możliwością poważnego obniżenia ostrości wzroku.
Overdose of the drug may result in the prolongation of the period during which the patient remains photosensitive.
Przedawkowanie leku może prowadzić do wydłużenia okresu występowania nadwrażliwości na światło.
In such cases, the patient should prolong skin and eye protection from direct sunlight or bright indoor light for a period proportionate with the overdose given.
W takich przypadkach pacjent powinien dłużej chronić skórę i oczy przed światłem słonecznym lub intensywnym oświetleniem w pomieszczeniach przez okres proporcjonalnie wydłużony do wielkości przedawkowania.
Verteporfin, also referred to as benzoporphyrin derivative monoacids (BPD-MA) consists of a 1:1 mixture of the equally active regioisomers BPD-MAC and BPD-MAD.
Werteporfina, określana także jako monokwasy pochodne benzoporfiryny (ang. benzoporphyrin derivative monoacids– BPD- MA) składa się z mieszaniny równie aktywnych izomerów BPD- MAC oraz BPD- MAD w stosunku 1: 1.
It is used as a light-activated drug (photosensitiser).
Jest stosowana jako lek aktywowany światłem (uwrażliwiający na światło).
By itself, the clinically recommended dose of verteporfin is not cytotoxic.
Po podaniu w dawce zalecanej w leczeniu sama werteporfina nie jest cytotoksyczna.
It produces cytotoxic agents only when activated by light in the presence of oxygen.
Związki cytotoksyczne powstają tylko po aktywacji werteporfiny przez światło w obecności tlenu.
When energy absorbed by the porphyrin is transferred to oxygen, highly reactive short-lived singlet oxygen is generated.
Po przeniesieniu na tlen energii wchłoniętej przez porfirynę powstaje nietrwały, bardzo reaktywny tlen w postaci atomowej.
Singlet oxygen causes damage to biological structures within the diffusion range, leading to local vascular occlusion, cell damage and, under certain conditions, cell death.
Tlen atomowy powoduje uszkodzenie struktur biologicznych w obszarze, do którego może dyfundować, co prowadzi do miejscowego zamknięcia naczyń, uszkodzenia komórek, a w pewnych warunkach do śmierci komórek.
The selectivity of PDT using verteporfin is based, in addition to the localised light exposure, on selective and rapid uptake and retention of verteporfin by rapidly proliferating cells including the endothelium of choroidal neovasculature.
Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, w którym przeważa postać klasyczna poddołkowej neowaskularyzacji podsiatkówkowej Produkt leczniczy Visudyne był badany w dwóch randomizowanych, kontrolowanych placebo,
Age-related Macular Degeneration with predominantly classic subfoveal lesions Visudyne has been studied in two randomised, placebo-controlled, double-masked, multicentre studies (BPD OCR 002 A and B or Treatment of Age-related Macular Degeneration with Photodynamic Therapy [TAP]).
Treatment of Age- related Macular Degeneration with Photodynamic Therapy)).
A total of 609 patients were enrolled (402 Visudyne, 207 placebo).
Do badań włączono ogółem 609 pacjentów (402 przyjmowało produkt leczniczy Visudyne, 207 placebo).
The objective was to demonstrate the long-term efficacy and safety of photodynamic therapy with verteporfin in limiting the decrease in visual acuity in patients with subfoveal choroidal neovascularisation due to age-related macular degeneration.
Celem badań było wykazanie długotrwałej skuteczności i bezpieczeństwa stosowania terapii fotodynamicznej z użyciem werteporfiny w ograniczaniu pogarszania się ostrości wzroku spowodowanego zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem u pacjentów z poddołkową neowaskularyzacją podsiatkówkową.
The primary efficacy variable was responder rate, defined as the proportion of patients who lost less than 15 letters (equivalent to 3 lines) of visual acuity (measured with the ETDRS charts) at month 12 relative to baseline.
Early Treatment Diabetic Retinopathy Study) zmniejszyła się po 12 miesiącach o mniej niż 15 liter (co odpowiada 3 liniom) w porównaniu z danymi wyjściowymi.