qanastek/EMEA-V3 huggingface dataset:
Giving many times the dose of Betaferon recommended for the treatment of multiple sclerosis has not led to life-threatening situations.
Het geven van een veelvoud van de bij de behandeling van MS aanbevolen dosis Betaferon heeft niet tot levensbedreigende situaties geleid.
Talk to your doctor if you inject too much Betaferon or injected too often.
► Raadpleeg uw arts als u te veel of te vaak Betaferon heeft geïnjecteerd.
If you forget to use Betaferon:
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Betaferon te gebruiken
If you have forgotten to give yourself an injection at the right time do it as soon as you remember and then follow on with the next one 48 hours later.
Als u bent vergeten om uzelf op de juiste tijd een injectie te geven, doe dit dan zodra u het zich herinnert en ga 48 uur later door met de volgende injectie.
Do not inject a double dose to make up for a forgotten individual dose.
Injecteer geen dubbele dosis om een vergeten enkele dosis in te halen.
If you stop using Betaferon:
Als u stopt met het gebruik van Betaferon
Talk to your doctor if you stop or wish to stop treatment.
Praat er over met uw arts als u de behandeling stopt of wenst stop te zetten.
Stopping Betaferon is not known to cause acute withdrawal symptoms.
Er worden geen acute ontwenningsverschijnselen verwacht na het stoppen met Betaferon.
► If you have any further questions on the use of this product, ask your doctor or pharmacist.
► Als u nog meer vragen heeft over het gebruik van dit product, stel deze dan aan uw arts of apotheker.
Possible side effects
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Like all medicines, Betaferon can cause side effects, although not everybody gets them.
Zoals alle geneesmiddelen kan Betaferon bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen ze krijgt.
At the beginning of treatment side effects are common but in general they become less with further treatment.
Bij aanvang van de behandeling zijn bijwerkingen gebruikelijk maar in het algemeen nemen ze af als de behandeling langer duurt.
► Flu-like symptoms such as fever, chills, painful joints, malaise, sweating, headache, or muscular pain.
De meest voorkomende bijwerkingen zijn: ► Griepachtige verschijnselen zoals koorts, rillingen, gewrichtspijn, malaise, transpireren, hoofdpijn en spierpijn.
These symptoms may be reduced by taking paracetamol or non-steroidal anti-inflammatory medicines such as ibuprofen.
Deze verschijnselen kunnen worden verminderd door inname van paracetamol of niet-steroïde ontstekingsremmende geneesmiddelen zoals ibuprofen.
► Injection site reactions.
► Reacties op de injectieplaats.
Symptoms can be redness, swelling, discoloration, inflammation, pain, hypersensitivity, necrosis.
Symptomen kunnen roodheid, zwelling, verkleuring van de huid, ontsteking, pijn, overgevoeligheid en necrose zijn.
See ‘Take special care’ in section 2 for more information and what to do, if you experience an injection site reaction.
Zie 'Wees extra voorzichtig met Betaferon' in rubriek 2 voor meer informatie en advies als u een reactie ervaart op de injectieplaats.
These may be reduced by the use of an auto-injector device.
De reacties kunnen worden verminderd door gebruik van een auto-injector.
Please talk to your doctor for further information.
Raadpleeg uw arts voor meer informatie.
To reduce side effects at the start of treatment, your doctor should start you on a low dose of Betaferon and increase it gradually (see section 3. ‘How to use Betaferon’).
(zie rubriek 3. ‘ Hoe wordt Betaferon gebruikt’).
Betaferon may also cause serious side effects.
Betaferon kan ook ernstige bijwerkingen veroorzaken.
If any of the side effects get serious, or if you notice any side effects not listed in this leaflet, please tell your doctor or pharmacist.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
► Tell your doctor immediately and stop using Betaferon:
► Breng uw arts onmiddellijk op de hoogte en stop met het gebruik van Betaferon:
− if you experience symptoms such as itching all over your body, swelling of your face and/or your tongue or sudden shortness of breath.
− als u symptomen ervaart zoals jeuk over het gehele lichaam, zwelling van uw gezicht en/of tong of plotselinge kortademigheid.
− if you feel noticeably more sad or hopeless than before the treatment with Betaferon, or if you develop thoughts of suicide.
− als u zich merkbaar verdrietiger en hopelozer voelt dan voor de behandeling met Betaferon, of als u zelfmoordgedachten krijgt.
− if you notice any unusual bruising, excessive bleeding after injury or if you seem to be catching a lot of infections.
88 − als u ongebruikelijke blauwe plekken opmerkt, overmatige bloedingen na een verwonding of als u toch wel erg veel infecties oploopt.
− if you have loss of appetite, fatigue, feeling sick (nausea), repeated vomiting, especially if you notice widespread itching, yellowing of the skin, or of the whites of the eyes or easy bruising.
− als u uw eetlust verliest, vermoeid bent, zich ziek voelt (misselijk), herhaaldelijk moet overgeven, vooral wanneer u jeuk krijgt over het gehele lichaam, de huid of het wit van de ogen geel wordt of als u gemakkelijk blauwe plekken krijgt.
− if you experience symptoms like irregular heart beat, swelling such as of the ankles or legs, or shortness of breath.
− als u symptomen ervaart zoals een onregelmatige hartslag, zwelling van bijvoorbeeld de enkels of de benen, of kortademigheid.
− if you notice pain in your belly which is radiating to your back, and/or you feel sick or have a fever.
− als u pijn in de buik voelt die uitstraalt naar de rug, en/of als u zich misselijk voelt of koorts heeft.
The following side effects listing is based on reports from clinical trials with Betaferon (table 1) and from side effects reported on the marketed product (table 2).
De volgende lijst bijwerkingen is gebaseerd op meldingen uit klinische studies met Betaferon (tabel 1) en van meldingen van bijwerkingen van het op de markt gebrachte product (tabel 2).
(side effects which have occurred in clinical trials with Betaferon very commonly (at a percentage of ≥ 10% of the cases) and at a higher percentage than those observed with placebo.
Bijwerkingen die zeer vaak (percentage ≥ 10% van de gevallen) optraden in klinische studies met Betaferon en in een hoger percentage dan waargenomen bij placebo.
The table also includes side effects which occur in less than 10% but were significantly associated with the treatment)
De tabel bevat ook bijwerkingen die bij minder dan 10% optraden maar die significant geassocieerd waren met de behandeling.
- infection, abscess
- infectie, abces
- reduced number of white blood cells, swollen lymph glands
- afname van het aantal witte bloedcellen, gezwollen lymfeklieren
- decrease of sugar in the blood
- afname van bloedsuiker
- depression, anxiety
- depressie, angst
- headache, dizziness, sleeplessness, migraine, numbness or tingling feeling (paresthesia)
- hoofdpijn, duizeligheid, slapeloosheid, migraine, verdoofd gevoel of tintelingen
- conjunctivitis, abnormal vision
- conjunctivitis, abnormaal zien
- ear pain
- oorpijn
- irregular, rapid beating or pulsation of the heart (palpitation)
- onregelmatig, snel kloppen of pulsatie van het hart (hartkloppingen)
- redness and/or facial flushing due to widening of blood vessels, increased blood pressure
- roodheid en/of blozen in het gezicht als gevolg van verwijding van de bloedvaten,
- runny nose, cough, hoarseness due to infection of the upper respiratory tract, sinusitis,
- neusloop, hoesten, heesheid als gevolg van infectie van de bovenste luchtwegen,
84 cough increased, shortness of breath
sinusitis, toegenomen hoesten, kortademigheid
- diarrhoea, constipation, nausea, vomiting, abdominal pain
- diarree, verstopping, misselijkheid, braken, buikpijn
- rises in the blood levels of liver enzymes (will show up in blood tests)
- stijging van de bloedspiegels van leverenzymen (wordt aangetoond met
- skin disorder, rash
bloedonderzoek)
- muscle stiffness (hypertonia), painful muscles (myalgia), muscular debility (myasthenia), back
- spierstijfheid (hypertonie), pijnlijke spieren (myalgie), spierslapte (myasthenie),
pain, pain in extremities such as fingers and toes
rugpijn, pijn in ledematen zoals vingers en tenen
- holding urine (urine retention), protein in the urine (will show up in urine tests)
- ophouden van urine (urineretentie), eiwit in de urine (kan naar voren komen bij urine-
urinary frequency, urinary incontinence, urinary urgency
onderzoek), frequente urinelozing, urine-incontinentie, aandrang
- painful periods (menstruation), menstrual disorder, heavy uterine bleeding especially between
- pijnlijke maandelijkse bloedingen (menstruatie), menstruatiestoornissen, veel
menstrual periods, impotence
bloedverlies uit de baarmoeder met name tussen twee menstruaties, impotentie
- injection site reaction (including redness, swelling, discolouration, inflammation, pain, allergic
- reactie op de injectieplaats (waaronder roodheid, zwelling, verkleuring, ontsteking,
reaction (hypersensitivity), see ‘Take special care with Betaferon’), skin breakdown and tissue destruction (necrosis) at injection site (see ‘Take special care with Betaferon’), flu -like symptoms, fever, pain, chest pain, accumulation of fluid in arm, leg or face, lack/loss of strength, chills, sweating, malaise
pijn, allergische reactie (overgevoeligheid), zie 'Wees extra voorzichtig met Betaferon'), afsterven van huid en weefsel (necrose) op de injectieplaats (zie 'Wees extra voorzichtig met Betaferon'), griepachtige verschijnselen, koorts, pijn, pijn op de borst, vochtophoping in arm, been of gezicht, gebrek/verlies van kracht, rillingen, transpireren, malaise
side effects reports on the marketed product (from spontaneous reporting):
Meldingen van bijwerkingen van het op de markt gebrachte product (spontane meldingen):
► Very common side effects (more than 1 user in 10 are likely to get these):
► Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (meer dan 1 van iedere 10 gebruikers zullen deze bijwerkingen waarschijnlijk krijgen):
- flu-like symptoms*,
- griepachtige symptomen *,
- chills*,
- rillingen *,
- fever*,
- koorts *,
- injection site reaction*,
- reactie op de injectieplaats *,
- injection site inflammation*,
- ontsteking op de injectieplaats *,
- injection site pain*.
- pijn op de injectieplaats *.
(*frequencies based on clinical trials)
(* frequenties gebaseerd op klinische onderzoeken)
► Common side effects (1 to 10 users in 100 are likely to get these):
► Vaak voorkomende bijwerkingen (1 tot 10 van iedere 100 gebruikers zal/zullen deze bijwerkingen waarschijnlijk krijgen):
- skin breakdown and tissue destruction (necrosis) at injection site*
- huid- en weefselafbraak (necrose) op de injectieplaats *
► Uncommon side effects (1 to 10 users in 1,000 are likely to get these):
► Soms voorkomende bijwerkingen (1 tot 10 van iedere 1000 gebruikers zal/zullen deze bijwerkingen waarschijnlijk krijgen):
- the number of white cells and red cells in the blood may fall, the number of platelets
- de aantallen witte en rode bloedcellen kunnen dalen, het aantal bloedplaatjes (die helpen bij de
(which help the blood to clot) may fall,
bloedstolling) kan dalen,
- depression,
- depressie
- increase of blood pressure,
- verhoogde bloeddruk,
- nausea,
- misselijkheid
- vomiting,
- braken,
- liver test may change (rises in the blood levels of enzymes the liver produces),
- verandering in de leverwaarden (verhoogde gehaltes leverenzymen in het bloed),
- swollen and usually itching patches of skin or mucous membranes (urticaria),
- gezwollen en meestal jeukende huidvlekken of slijmvliezen (urticaria),
- rash,
- huiduitslag
- itching (pruritus),
- jeuk (pruritus),
- loss of scalp hair,
- haaruitval op het hoofd,
- painful muscles,
- pijnlijke spieren,
- muscle stiffness.
- spierstijfheid.
► Rare side effects (1 to 10 users in 10,000 are likely to get these):
► Zelden voorkomende bijwerkingen (1 tot 10 van iedere 10.000 gebruikers zal/zullen deze bijwerkingen waarschijnlijk krijgen):
- swollen lymph glands,
- gezwollen lymfeklieren,
- serious allergic (hypersensitivity) reactions,
- ernstige allergische (overgevoeligheids-) reacties,
- the thyroid gland does not work properly (too much or too little hormone is produced),
- de schildklier werk niet naar behoren (er wordt te veel of te weinig hormoon geproduceerd),
- a certain type of blood fats (triglycerides) may increase, see ‘Take special care with Betaferon’
- een bepaalde soort bloedvetten (triglyceriden) kan toenemen, zie 'Wees extra voorzichtig met
(will show up in blood tests),
Betaferon '(wordt aangetoond met bloedonderzoek),
- severe loss of appetite leading to weight loss (anorexia),
- ernstig verlies van eetlust leidend tot gewichtsverlies (anorexia),
- confusion,
- verwarring,
- anxiety,
- angst,
- mood swings,
- stemmingswisselingen,
- suicide attempt,
- zelfmoordpoging,
- convulsion,
- stuipen,
- disease of the heart muscle (cardiomyopathy),
- aandoening aan de hartspier (cardiomyopathie),
- f aster heart beat,
- versnelde hartslag,
- irregular, rapid beating or pulsation of the heart (palpitation),
- onregelmatig, sneller kloppen of pulsatie van het hart (palpitatie),
- sudden shortness of breath (bronchospasm),
- plotselinge kortademigheid (bronchospasmen),
- shortness of breath (dyspnea),
- kortademigheid (dyspneu),
- pancreatitis, see ‘Take special care with Betaferon’,
- pancreatitis, zie 'Wees extra voorzichtig met Betaferon',
- a specific liver enzyme (gamma GT) and a reddish yellow pigment (bilirubin), which is
- een specifiek leverenzym (gamma-GT) en een roodachtig geel pigment (bilirubine), dat door de
produced by your liver, may rise (this will show up in blood tests),
lever wordt aangemaakt, kunnen toenemen (wordt aangetoond met bloedonderzoek),
- skin discoloration,
- verkleuring van de huid,
- menstrual disorders,
- menstruatiestoornissen,
- chest pain,
- pijn op de borst,
- sweating,
- transpireren,
- loss of weight.
- gewichtsverlies.
How to store Betaferon
HOE BEWAART U BETAFERON
Do not use after the expiry date which is stated on the pack.
Niet gebruiken na de vervaldatum die op de verpakking staat vermeld.
After preparing the solution you should use it immediately.
Na bereiding van de oplossing dient deze onmiddellijk gebruikt te worden.
However, if you are not able to do so, it will be okay for 3 hours, if kept at 2-8 °C (in a refrigerator).
Indien dit niet mogelijk is, blijft de oplossing echter 3 uur goed als het wordt bewaard bij 2-8 ° C (in een koelkast).
Do not use Betaferon if you notice it contains particles or is discoloured.
Gebruik Betaferon niet als u opmerkt dat het vaste deeltjes bevat of verkleurd is.
The se measures will help to protect the environment.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
Further information
AANVULLENDE INFORMATIE
What Betaferon contains:
Wat bevat Betaferon
The active substance is Interferon beta-1b, 250 microgram per millilitre when reconstituted.
- Het werkzame bestanddeel is Interferon bèta-1b, 250 microgram per milliliter nadat het bereid
The other ingredients are − in the powder: mannitol and human albumin, − in the solvent (sodium chloride solution 5.4 mg/ml (0.54% (w/v)): sodium chloride, water for injections.
in het poeder mannitol en humaan albumine, in het oplosmiddel (natriumchlorideoplossing 5,4 mg/ml (0,54% (g/v))): natriumchloride, water voor injecties.
The Betaferon powder is provided in a 3-millilitre vial, containing 300 microgram (9.6 million IU) interferon beta-1b per vial.
91 Het Betaferonpoeder wordt geleverd in een injectieflacon van 3 milliliter, en bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) interferon bèta-1b per injectieflacon.
After reconstitution each millilitre contains 2 50 microgram (8 million IU) interferon beta-1b.
Na bereiding bevat elke milliliter 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b.
The solvent for Betaferon is provided in a 1.2 ml pre-filled syringe and contains 1.2 ml sodium chloride solution 5.4 mg/ml (0.54% (w/v)).
Het oplosmiddel voor Betaferon wordt geleverd in een voorgevulde injectiespuit van 1,2 ml en bevat 1,2 ml natriumchlorideoplossing 5,4 mg/ml (0,54% (g/v)).
86 What Betaferon looks like and contents of the pack:
Hoe ziet Betaferon er uit en wat is de inhoud van de verpakking
Betaferon is a sterile white to off-white powder for solution for injection.
Betaferon is een steriel, wit tot gebroken wit poeder voor oplossing voor injectie.
Betaferon is available in pack sizes of:
Betaferon is verkrijgbaar in verpakkingen van:
5 vials of Interferon beta-1b and 5 pre-filled syringes containing solvent (sodium chloride solution) or 15 vials of Interferon beta-1b and 15 pre-filled syringes containing solvent (sodium chloride solution).
5 injectieflacons interferon bèta-1b en 5 voorgevulde injectiespuiten met oplosmiddel (natriumchlorideoplossing), of 15 injectieflacons interferon bèta-1b en 15 voorgevulde injectiespuiten met oplosmiddel (natriumchlorideoplossing).
Marketing authorisation holder and manufacturer:
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen en fabrikant
Bayer Schering Pharma AG, D-13342 Berlin, Germany
Bayer Schering Pharma AG, D-13342 Berlijn, Duitsland
87 For any information about this medicinal product, please contact the local representative of the Marketing Authorisation Holder.
92 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen.
België/Belgique/Belgien България Česká republika
België/Belgique/Belgien България Č eská republika Danmark Deutschland Eesti Ελλάδα España.
Bayer S.A./N.V.
Bayer S.A. / N.V.
NOVAGEM Limited SIA Bayer UAB Bayer
NOVAGEM Limited SIA Bayer UAB Bayer see België/Belgique/Belgien:
Tel. +36 14 87-41 00 Tel. +35 621 44 62 05 Tel. +31 (0)297-28 06 66 Tlf: + 47 24 11 18 00 Tel. +43-(0)1-711 46-0 Tel. +48 22 572 35 00 Tel. +351 21 416 42 00 Tel.: +40 21 528 59 00 Tel. +38 61-58 14 400 Tel. +42 12 59 21 31 11 Puh./Tel.: +358 20 785 21 Tel. +46 (0)8-580 223 00 Tel.: +44-(0)16 35-56 30 00
Tel. + 32 (0)2-535 63 11 тел. + 359 02 81 401 01 Tel: +420 2 71 73 06 61 Tel.+ 45 45 235000 Tel. +49 (0)214-30 513 48 Tel. +372 655 8565 Τηλ. +30 210-618 75 00 Tel. + 34 93-495 65 00 Tel. +33 3 - 20 20 80 80 Tel. +353 1 2999313 Tel: + 354 540 8000 Tel. +39 02 397 81 Τηλ: +357 22 74 77 47 Tel.: +37 1 67 84 55 63 Tel.: +37 05 23 36 868 Tél/Tel. +32-(0)2-535 63 11 Tel. +36 14 87-41 00 Tel. +35 621 44 62 05 Tel. +31 (0)297-28 06 66 Tlf: + 47 24 11 18 00 Tel. +43-(0)1-711 46-0 Tel. +48 22 572 35 00 Tel. +351 21 416 42 00 Tel.: +40 21 528 59 00 Tel. +38 61-58 14 400 Tel. +42 12 59 21 31 11 Puh. / Tel.: +358 20 785 21 Tel. +46 (0)8-580 223 00 Tel.: +44-(0)16 35-56 30 00
88 Annex:
93 Bijlage:
SELF-INJECTION PROCEDURE
WERKWIJZE VOOR ZELFINJECTIE
The following instructions are intended to explain how to prepare Betaferon for administration and how to inject Betaferon yourself.
De volgende instructies leggen uit hoe u Betaferon moet bereiden voor injectie en hoe u Betaferon bij uzelf moet injecteren.
Please read the instructions carefully and follow them step by step.
Lees de instructies zorgvuldig door en volg ze stap voor stap.
Your doctor or their assistant will help you to learn the process of self-administration.
Uw arts of zijn/haar assistent zal u helpen het proces van zelftoediening aan te leren.
Do not attempt to inject yourself until you are sure that you understand how to prepare the injection solution and give the injection to yourself.
Probeer niet om bij uzelf een injectie toe te dienen totdat u zeker weet dat u begrijpt hoe de injectieoplossing moet worden bereid en hoe u bij uzelf de injectie moet toedienen.
PART I:
DEEL I:
STEP BY STEP INSTRUCTIONS
STAP VOOR STAP INSTRUCTIES
The instructions includes the following main steps:
De instructies bestaan uit de volgende stappen:
A) General advice B) Getting ready to inject C) Reconstituting the solution, step by step D) Drawing up the injection E) Making the injection F) Quick review of the process
A) Algemeen advies B) Voorbereiding voor de injectie C) Bereiding van de oplossing, stap voor stap D) De injectievloeistof optrekken E) De injectie zetten F) Kort overzicht van de werkwijze
A) General advice
A) Algemeen advies
• Get a good start!
• Zorg voor een goed begin!
You will find that within a few weeks your treatment will become a natural part of your routine.
U zal merken dat de behandeling binnen enkele weken deel uitmaakt van uw dagelijkse routinebezigheden.
As you get started, you may find the following tips helpful:
In het begin geven de volgende tips misschien ondersteuning:
− Set up a permanent storage area in a convenient location out of the reach of children so your Betaferon and other supplies are always easy to find. − For details on storing conditions see section 5. ‘How to store Betaferon’ of the leaflet.) − Try to take your injection at the same time of day.
'Hoe bewaart u Betaferon' in de bijsluiter.
This makes it easier to remember and easier to plan a block of time when you will not be interrupted. − Please refer to section 3. ‘How to use Betaferon’ of the leaflet for further details on how to use Betaferon. − Prepare each dose only when you are ready for an injection.
'Hoe wordt Betaferon gebruikt' van deze bijsluiter.
After mixing Betaferon, you should administer the injection immediately (if Betaferon is not used immediately, see section 5. ‘How to store Betaferon’).
'Hoe bewaart u Betaferon') .''
• Important tips to keep in mind
• Belangrijke tips om te onthouden
− Be consistent - use Betaferon as described in section 3. ‘How to use Betaferon’ of the leaflet.
- Wees consistent - gebruik Betaferon zoals beschreven onder punt 3 'Hoe wordt Betaferon
Always double-check your dosage. − Keep your syringes and syringe disposal unit out of the reach of children; lock the supplies if possible. − Never re-use syringes or needles. − Always use a sterile (aseptic) technique as described in here. − Always place the used syringes in the proper disposal unit.
- Gooi de gebruikte spuiten altijd weg in de daarvoor bestemde naaldcontainer.
B) Getting ready to inject
B) Voorbereiding voor de injectie
• Choosing an injection site
• Een injectieplaats kiezen
Before preparing your injection, decide where you are going to inject.
Beslis, voordat u de injectie klaarmaakt, waar u gaat spuiten.
You should inject Betaferon into the fatty layer between the skin and muscle (that is, subcutaneously, about 8 to 12 mm under the skin).
U dient Betaferon te injecteren in de vetrijke laag tussen de huid en een spier (d.w.z. onderhuids, ongeveer 8 tot 12 mm onder de huid).
The best places for injections are where the skin is loose and soft, and away from joints, nerves, bones, for example the abdomen, arm, thigh or buttocks.
De beste plaatsen voor injecties zijn die waar de huid los en zacht is, en niet in de buurt van gewrichten, zenuwen en botten, bijvoorbeeld in de buik, arm, dij of bil.
89 Important:
94 Belangrijk:
Do not use any area where you can feel lumps, bumps, firm knots, pain or an area that is discoloured, indented, scabbed, or where the skin is broken.
Gebruik geen plaatsen waar u bobbels, harde knobbels, builen of pijn voelt, of die verkleuringen, ingevallen plekken, korstjes of open plekken vertonen.
Talk to your doctor or healthcare professional about these or any other unusual conditions you may find.
Overleg met uw arts of verzorger over deze plekken en over eventuele andere ongebruikelijke plekken die u vindt.
You should rotate the injection site at every injection.
U dient bij elke injectie de injectieplaats af te wisselen.
If some areas are too difficult for you to reach, you may need a family member or friend to help you with these injections.
Als sommige gebieden te moeilijk te bereiken zijn, kunt u een familielid of vriend(in) vragen om u bij deze injecties te helpen.
Follow the sequence described in the schedule at the end of the Annex (see II) ‘Rotating injection sites’) and you will come back to your first injection site area after 8 injections (16 days).
Volg de serie stappen die is weergegeven in het schema aan het einde van de Bijlage (zie II: ‘Afwisseling van injectieplaatsen’) en u bent na 8 injecties (16 dagen) weer terug bij de eerste injectieplaats.
This will give each injection site a chance to fully recover before receiving another injection.
Daardoor krijgt elke injectieplaats de kans om zich volledig te herstellen voordat een nieuwe injectie wordt toegediend.
Please refer to the rotation schedule at the end of this Annex to learn how to choose an injection site.
Bekijk het rotatieschema aan het eind van deze bijlage om te leren hoe u een injectieplaats kiest.
This should give you an idea of how you can keep track of your injection sites and dates.
Er is ook een voorbeeld van een patiëntendagboek om u een idee te geven hoe u de plaatsen en datums van de injecties bij kunt houden.
• Medication
• Medicatie
You will need: • 1 Betaferon vial (with powder for solution for injection) • 1 pre-filled syringe of diluent for Betaferon (sodium chloride solution (0.54% (w/v)) • 21-gauge needle • 30-gauge needle • alcohol wipes In addition you will need a disposal unit for used syringes and needles.
U heeft nodig: • 1 Betaferonflacon (met poeder voor de oplossing voor injectie) • 1 voorgevulde spuit met oplosmiddel voor Betaferon (natriumchloride-oplossing (0,54% g/v)) • 21-gauge naald • 30-gauge naald • alcoholdoekjes Daarnaast heeft u een naaldcontainer nodig voor de gebruikte spuiten en naalden.
For skin disinfection use an appropriate disinfectant.
Gebruik een geschikt ontsmettingsmiddel voor ontsmetting van de huid.
C) Reconstituting the solution, step by step
C) Bereiding van de oplossing, stap voor stap
1 - Wash your hands thoroughly with soap and water before beginning this process.
1 – Was uw handen grondig met water en zeep voordat u aan de bereiding begint.
2 - Open the Betaferon vial and put it on the table.
2 – Open de Betaferonflacon en plaats hem op de tafel.
It is best to use your thumb rather than your nail as it could break.
U kunt het beste uw duim gebruiken i.p.v. uw nagel, omdat deze kan afbreken.
3 - Clean the top of the vial with an alcohol wipe, moving the wipe in one direction only.
3 – Reinig de bovenkant van de flacon met een alcoholdoekje, waarbij het doekje slechts in één richting wordt bewogen.
Leave the wipe on top of the vial.
Laat het doekje bovenop de flacon liggen.
4 – Take out the pre-filled diluent syringe from its package.
4 – Neem de voorgevulde spuit met het oplosmiddel uit de verpakking.
Remove the tip cap from the pre-filled syringe by twisting it off.
Verwijder het kapje van de punt van de voorgevulde spuit door het los te draaien.
Be careful not to touch the exposed end of the syringe.
Let op dat u het blootgestelde uiteinde van de spuit niet aanraakt.
Do not push the plunger.
Druk de zuiger niet in.
5 - Take the 21-gauge needle out of its wrapping and place it firmly onto the tip (nozzle) of the syringe.
5 – Neem de 21-gauge naald uit de verpakking en plaats deze stevig op de tip (tuit) van de spuit.
Remove the needle guard from the needle.
Verwijder de naaldbescherming van de naald.
Do not touch the needle.
Raak de naald niet aan.
6. - Holding the Betaferon vial on a stable surface, slowly insert the needle of the syringe (containing 1.2 ml of liquid) all the way through the stopper of the vial.
6 – Houd de Betaferonflacon vast op een stabiel oppervlak, en steek langzaam de naald van de spuit (met daarin 1,2 ml vloeistof) helemaal door de stop van de flacon.
7 - Push the plunger down slowly, directing the needle toward the side of the vial to allow the liquid to run down the inside of the vial.
7 – Druk de zuiger langzaam naar beneden, richt de naald naar de zijkant van de flacon zodat de vloeistof langs de binnenwand van de flacon kan lopen.
Injecting diluent directly onto the powder will cause excess foaming.
Het oplosmiddel rechtstreeks in het poeder spuiten veroorzaakt overmatig schuimen.
Transfer all the diluent to the vial.
Breng al het oplosmiddel over in de flacon.
Release the plunger.
Laat de zuiger los.
8 - After the diluent in the syringe has been completely injected into the Betaferon vial hold the vial between your thumb, forefinger and middle finger with the needle and syringe resting against your hand and swirl the vial gently to completely dissolve the powder of Betaferon.
8 – Houd, nadat al het oplosmiddel uit de spuit in de Betaferonflacon is geïnjecteerd, de flacon tussen uw duim, wijsvinger en middelvinger terwijl de naald en de spuit tegen uw hand rusten en zwenk de flacon voorzichtig rond om het Betaferonpoeder volledig op te lossen.
Do not shake the vial.
U mag de flacon niet schudden.
9 - Examine the solution carefully.
95 9 – Bekijk de oplossing zorgvuldig.
It should be clear and contain no particles.
Deze moet helder zijn en mag geen vaste deeltjes bevatten.
If the solution is discoloured or contains particles, discard it and start again with a syringe and vial out of your package.
Als de oplossing verkleurd is of vaste deeltjes bevat, gooi deze dan weg en begin opnieuw met een nieuwe spuit en flacon uit de doos.
90 If foam is present –- which can happen if the vial is shaken or swirled too vigorously – let the vial sit undisturbed until the foam settles.
Als er schuim aanwezig is – wat kan gebeuren als de flacon wordt geschud of te krachtig wordt gezwenkt – laat de flacon dan rusten tot het schuim weg is getrokken.
D) Drawing up the injection
D) De injectievloeistof optrekken
10 - In order to redraw the solution back into the syringe turn the syringe-vial-assembly, needle pointing upwards.
10 – Draai, om de oplossing terug in de spuit te trekken, het geheel van spuit en flacon om, zodat de naald naar boven wijst.
Redraw the needle a little bit back within the vial so that the needle tip rests at the lowest point of the vial.
Trek de naald binnenin de flacon een klein stukje terug zodat de punt van de naald zich op het laagste punt van de flacon bevindt.
Keep the needle tip in the liquid, and slowly pull the plunger back all the way to withdraw the solution into the syringe.
Houd de punt van de naald in de vloeistof, en trek de zuiger langzaam volledig terug om de oplossing in de spuit te trekken.
11 - Any excessive air rises to the top of the solution.
11 – Een eventueel teveel aan lucht stijgt naar de bovenzijde van de oplossing.
Remove the air bubbles by gently tapping the syringe and pushing the plunger to the 1-ml mark, or to the volume prescribed by your doctor.
Verwijder de luchtbelletjes door voorzichtig tegen de spuit te tikken en de zuiger naar de 1 ml-markering te duwen, of naar het volume dat u door uw arts is voorgeschreven.
If too much solution goes into the vial along with the air bubbles, pull the plunger back a little to withdraw the solution back from the vial into the syringe.
Als er te veel oplossing samen met de luchtbellen in de flacon komt, trek de zuiger dan een stukje terug om de oplossing weer uit de flacon in de spuit te trekken.
Do this until all the air is gone and there is 1 ml of reconstituted solution in the syringe.
Doe dit tot alle lucht is verdwenen en er 1 ml van de klaargemaakte oplossing in de spuit zit.
12 - Disconnect the syringe and the needle.
12 – Maak de spuit los van de naald.
Leave the needle in the vial.
Laat de naald in de flacon.
13 - Take the 30-gauge needle, take it out of its wrapping and place it firmly onto the tip (nozzle) of the syringe.
13 – Neem de 30-gauge naald, neem hem uit de verpakking en plaats hem stevig op de tip (tuit) van de spuit.
14 - Dispose of the vial and the remaining unused portion of the solution into the disposal unit.
14 – Gooi de flacon en de resterende, ongebruikte oplossing weg in de naaldcontainer.
15 - You are now ready to inject.
15 – U bent nu klaar om te injecteren.
If, for some reason, you are not able to inject Betaferon immediately, you can keep the reconstituted solution in the syringe in a refrigerator for up to 3 hours before using.
Als u, om welke reden dan ook, de Betaferon niet onmiddellijk kunt injecteren, kunt u de klaargemaakte oplossing in de spuit vóór gebruik gedurende maximaal 3 uur bewaren in de koelkast.
Make sure the needle cap is fixed properly while the syringe is stored in the fridge.
Zorg ervoor dat de beschermhuls van de naald stevig is bevestigd als de spuit in de koelkast wordt bewaard.
Do not freeze the solution, and do not wait longer than 3 hours to inject it.
Vries de oplossing niet in, en wacht niet langer dan 3 uur voordat u hem injecteert.
If more than 3 hours pass, discard the medication and prepare a new injection.
Als er meer dan 3 uur voorbij is gegaan, gooi de medicatie dan weg en maak een nieuwe injectie klaar.
When you use the solution, warm it up in your hands before injecting to avoid pain.
Wanneer u de oplossing gebruikt, warm deze dan eerst op in uw handen alvorens te injecteren om pijn te vermijden.
E) Making the injection
E) De injectie zetten
1 - Choose an area for the injection (see advice at the start and the diagrams at the end of this Annex), and make a note of it in your medication record.
1 – Kies een injectieplaats (zie advies aan het begin en de tekeningen aan het einde van deze bijlage), en noteer dit in uw patiëntendagboek.
2 - Use an alcohol swab to clean the skin at the injection site.
2 – Gebruik een alcoholdoekje om de huid op de injectieplaats te reinigen.
Let the skin air-dry.
Laat de huid drogen aan de lucht.
Throw the swab away.
Gooi het doekje weg.
For skin disinfection use an appropriate disinfectant.
Gebruik een geschikt ontsmettingsmiddel om de huid te ontsmetten.
3.
96 3 – Verwijder de beschermhuls van de naald door te trekken; niet draaien.
4.
4 – Knijp de huid zachtjes samen rond de ontsmette injectieplaats (om deze iets omhoog te brengen).
Turn the syringe-vial-assembly over, then withdraw plunger to redraw the dissolved drug.
5 – Houd de spuit vast zoals een potlood of een dartpijltje, druk de naald onder een hoek van 90 ° recht in de huid met een snelle, vaste beweging.
6.
6 – Injecteer het geneesmiddel met een langzame, constante druk op de zuiger.
Disconnect syringe and needle, leave the needle in the vial and discard both.
(Druk de zuiger volledig in tot de spuit leeg is).
7.
7 – Werp de spuit in de naaldcontainer
Unwrap the 30 gauge needle and connect it to the syringe.
4.
Remove needle cap just before injection - you are now ready to inject.
Verwijder de beschermhuls van de naald vlak voor de injectie – u bent nu klaar om te injecteren.
NOTE:
OPMERKING:
The injection should be administered immediately after mixing (if the injection is delayed, refrigerate the solution and inject it within 3 hours).
De injectie moet onmiddellijk na het mengen worden toegediend (als de injectie wordt uitgesteld, plaats de oplossing dan in de koelkast en injecteer binnen 3 uur).
Do not freeze.
Niet invriezen.
92 PART II:
DEEL II:
ROTATING INJECTION SITES
AFWISSELEN VAN INJECTIEPLAATS
You need to choose a new site for each injection to allow the area time to recover and help prevent infection.
U moet voor elke injectie een nieuwe plaats kiezen om het gebied de tijd te geven om te herstellen en zodoende infectie te voorkomen.
Advice on which areas to choose is given in the first part of this Annex.
Advies over de te kiezen gebieden wordt gegeven in het eerste deel van deze Bijlage.
It is a good idea to know where you plan to inject before you prepare your syringe.
Het is een goed idee om te weten waar u de injectie wilt inbrengen voordat u de spuit klaarmaakt.
The schedule shown in the diagram below will help you to vary the sites appropriately.
Het schema dat is weergegeven in het onderstaande diagram helpt u om voldoende afwisseling aan te brengen in de plaatsen.
For example, give the first injection into the right side of the abdomen, choose the left side for the second injection, then move to the right thigh for the third, and so on through the diagram until all suitable areas of the body have been used.
Als de eerste injectie bijvoorbeeld wordt gegeven in de rechterzijde van de buik, kies dan de linkerzijde voor de tweede injectie, ga dan verder naar de rechter dij voor de derde, en zo verder volgens het diagram tot alle geschikte gebieden van het lichaam zijn gebruikt.
Keep a record of where and when you last gave yourself an injection.
Noteer waar en wanneer u zichzelf een injectie hebt toegediend.
One way to do that is to note the injection site on the enclosed medication record card.
Dit kunt u o.a. doen door de injectieplaats te noteren op het bijgesloten patiëntendagboek.
By following this schedule, you will come back to your first area (e.g. the right side of the abdomen) after 8 injections (16 days).
Door dit schema te volgen komt u na 8 injecties (16 dagen) terug bij het eerste gebied (bijv. de rechterzijde van de buik).
This is called a Rotation Cycle.
Dit wordt een rotatiecyclus genoemd.
On our example schedule each area is split again into 6 injection sites (which adds up to 48 injection sites all together), left, right, upper, middle and lower part of each area.
In ons voorbeeldschema wordt elk gebied op zijn beurt onderverdeeld in 6 injectieplaatsen (dit geeft in totaal 48 injectieplaatsen), linker,
If you come back to an area after one Rotation Cycle choose the most distant injection site within this area.
Als u na een rotatiecyclus terugkomt bij een gebied kiest u de verst gelegen injectieplaats binnen dit gebied.
If an area becomes sore, talk to your doctor or nurse about choosing other injection sites.
Als een gebied pijnlijk wordt, overleg dan met uw arts of verpleegkundige over het kiezen van andere injectieplaatsen.
Rotation Schedule:
Rotatieschema:
To help you rotate the injection sites appropriately we recommend that you keep a record of the date and location of your injection.
Om voldoende afwisseling te brengen in de injectieplaatsen raden wij u aan om een rapport bij te houden van de data en de plaatsen van injectie.
You can use the following rotation schedule.
U kunt het volgende rotatieschema gebruiken.
Work through each rotation cycle in turn.
Werk elke rotatiecyclus om de beurt af.
Each cycle will be 8 injections (16 days), given in area 1 through to area 8 in turn.
Elke cyclus bestaat uit 8 injecties (16 dagen), die achtereenvolgens worden gegeven in gebied 1 tot en met gebied 8.
By following this sequence, you will give each area a chance to recover before receiving another injection.
Door deze volgorde aan te houden, geeft u elk gebied de kans om te herstellen voordat er een nieuwe injectie in wordt gegeven.
Rotation Cycle 1:
Rotatiecyclus 1:
Upper left section of each area
Linkerbovengedeelte van elk gebied
Rotation Cycle 2:
Rotatiecyclus 2:
Lower right section of each area
Rechterondergedeelte van elk gebied
Rotation Cycle 3:
Rotatiecyclus 3:
Middle left section of each area
Linkermiddengedeelte van elk gebied
Rotation Cycle 4
Rotatiecyclus 4:
Upper right section of each area
Rechterbovengedeelte van elk gebied
Rotation Cycle 5:
Rotatiecyclus 5:
Lower left section of each area
Linkerondergedeelte van elk gebied
Rotation Cycle 6:
Rotatiecyclus 6:
Middle right section of each area
Rechtermiddengedeelte van elk gebied
PART III:
DEEL III:
BETAFERON Medication record
BETAFERON Patiëntendagboek
Instructions for keeping track of your injection sites and dates Start with your first injection.
Aanwijzingen voor het noteren van de injectieplaatsen en datums van uw injecties Begin met uw eerste injectie.
Select an injection site.
Kies een injectieplaats.
If you have already been using Betaferon start with the area that has not been used during the last rotation cycle, i.e. the past 16 days).
Als u al eerder Betaferon hebt gebruikt, start dan met het gebied dat tijdens de laatste rotatiecyclus, d.w.z. de laatste 16 dagen, niet gebruikt is.
After your injection, fill in the used injection site and date in the table in your injection record (See the example: ‘Keeping track of your injection sites and dates’).
Noteer na de injectie de gebruikte injectieplaats en de datum in de tabel in uw patiëntendagboek (Zie voorbeeld: ‘Noteren van de plaats en datum van uw injecties’).
93 ROTATION SCHEDULE
98 ROTATIESCHEMA:
AREA 1
GEBIED 1 Rechterarm
AREA 2
GEBIED 2 Linkerarm
AREA 3
bovenarm)
AREA 4
5 cm
10 – 15 cm from groin
10-15 cm vanaf schaamhaar
AREA 5
GEBIED 5
AREA 6
GEBIED 6
AREA 78
GEBIED 8
AREA 87
GEBIED 7
94 EXAMPLE OF A MEDICATION RECORD:
Linkerbil
95 PACKAGE LEAFLET:
Rechterbil
INFORMATION FOR THE USER
99 VOORBEELD VAN EEN PATIËNTENDAGBOEK:
Betaferon 250 microgram/ml, Powder and solvent for solution for injection Interferon beta -1b
Noteren van plaats en datum van uw injecties
Read all of this leaflet carefully before you start using this medicine.
10-15 cm vanaf
- Keep this leaflet.
Rechterarm
You may need to read it again.
de schouder
- If you have any further questions, ask your doctor or pharmacist.
10-1 5 cm vanaf de elleboog
- This medicine has been prescribed for you.
10-15 cm vanaf de knie middenbeenlijn
Do not pass it on to others.
Linkerbil
It may harm them, even
Rechterbil
if their symptoms are the same as yours.
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
- If any of the side effects gets serious, or if you notice any side effects not listed in this leaflet,
Interferon bèta-1b
please tell your doctor or pharmacist.
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. − Bewaar deze bijsluiter.
What Betaferon is:
Wat is Betaferon
Interferons are proteins produced by the body that help fight against attacks on the immune system such as viral infections.
Interferonen zijn eiwitten die door het lichaam worden gemaakt en die helpen bij het bestrijden van aanvallen op het immuunsysteem, zoals virale infecties.
How Betaferon works:
Hoe werkt Betaferon
Multiple sclerosis (MS) is a long-term condition that affects the central nervous system (CNS), particularly the functioning of the brain and spinal cord.
Multipele sclerose (MS) is een langdurige aandoening waarbij het centrale zenuwstelsel (CZS), in het bijzonder de werking van de hersenen en het ruggenmerg, wordt aangetast.
How Betaferon helps fight your disease:
Hoe helpt Betaferon uw ziekte te bestrijden:
Betaferon has been shown to cut down the number of attacks and make them less severe.
101 Betaferon het aantal aanvallen vermindert en ze minder ernstig maakt.
96 Secondary progressive multiple sclerosis:
Secundaire progressieve multipele sclerose:
What Betaferon is used for:
Waar wordt Betaferon voor gebruikt
► who suffer from relapsing -remitting multiple sclerosis, with at least two relapses within the last two years.
► die lijden aan relapsing-remitting multipele sclerose, met minstens twee terugvallen binnen de laatste twee jaar.
You should not start treatment with Betaferon (see ‘Pregnancy’).
Een behandeling met Betaferon mag niet worden gestart (zie ‘Zwangerschap’). − als u allergisch (overgevoelig) bent voor natuurlijk of recombinant interferon beta, humaan albumine of voor een van de andere bestanddelen van Betaferon. − als u lijdt aan een depressie en/of zelfmoordgedachten (zie ‘ Wees extra voorzichtig met Betaferon’ en 4. ‘Mogelijke bijwerkingen’), − als u een ernstige leveraandoening heeft (zie 'Wees extra voorzichtig met Betaferon', 'Gebruik met andere geneesmiddelen' en 4. ‘Mogelijke bijwerkingen’).
- if you currently suffer from severe depression and/or suicidal thoughts (see ‘Take special
Uw arts moet ook van de volgende punten op de hoogte worden gebracht voordat u Betaferon krijgt:
care’ and 4.
- Als u monoklonale gammopathie hebt.
Possible side effects).
Dit is een aandoening van het immuunsysteem
- if you have severe liver disease (see ‘Take special care’, ‘Using other medicines’, and 4.
Er kunnen zich problemen met de kleine bloedvaten (haarvaten) voordoen bij gebruik van geneesmiddelen zoals Betaferon (systemisch capillair leksyndroom).
‘Possible side effects’).
Dit kan leiden tot shock (collaps) en kan zelfs fataal zijn.
► Tell your doctor if any of the above applies to you.
- Als u een depressie heeft gehad of zich depressief voelt, of als u in het verleden
Problems with your small blood vessels (capillaries) may develop when using medicines like Betaferon (systemic capillary leak syndrome).
- Als u ooit epileptische aanvallen heeft gehad of als u geneesmiddelen neemt tegen epilepsie
− If you have had depression or are depressed or previously had thoughts of suicide.
(anti-epileptica) (zie ook ‘Gebruik met andere geneesmiddelen’ en 4. ‘Mogelijke bijwerkingen’).
Your doctor will closely monitor you during treatment.
Uw arts zal uw behandeling nauwlettend controleren.
− If you have ever had seizures or if you are taking medicines to treat epilepsy (anti- epileptics) (see also ‘Using other medicines’ and 4. ‘Possible side effects’), your doctor will monitor your treatment carefully.
102
− If you have severe kidney problems your doctor may monitor your kidney function during treatment.
- Als u ernstige nierproblemen heeft; kan uw arts tijdens de behandeling uw nierfunctie
► Tell your doctor if any of these applies to you.
► Breng uw arts op de hoogte als een van deze punten op u van toepassing is
97 Your doctor also needs to know the following whilst you are using Betaferon:
Uw arts moet ook van de volgende punten op de hoogte worden gebracht als u Betaferon gebruikt:
If you suffer from severe depression and/or suicidal thoughts, you will not be treated with Betaferon (see also ‘Do not use Betaferon’).
Als u lijdt aan een ernstige depressie en/of zelfmoordgedachten zal u niet worden behandeld met Betaferon (zie ook ‘Gebruik Betaferon niet’).
As for other beta interferons, severe liver damage, including cases of liver failure, have been reported rarely in patients taking Betaferon.
Zoals bij andere beta -interferonen werd zelden ernstige leverbeschadiging, waaronder gevallen van leverfalen, gemeld bij patiënten die Betaferon namen.
This may suggest a disease of the heart muscle (cardiomyopathy) which has been reported rarely in patients using Betaferon.
Dit kan wijzen op een aandoening van de hartspier (cardiomyopathie) die zelden werd gemeld bij patiënten die Betaferon gebruikten.
− If you notice pain in your belly which is radiating to your back, and/or you feel sick or have a fever.
- Als u pijn in de buik voelt die uitstraalt naar de rug, en/of als u zich misselijk voelt of
This may suggest an inflammation of the pancreas (pancreatitis), which has been reported with Betaferon use.
Dit kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), die werd gemeld bij gebruik van Betaferon.
These blood tests will be in addition to the tests, which are normally done to monitor your MS.
- Als u aan een hartaandoening lijdt, kunnen de griepachtige symptomen die vaak
− If you have a heart disease, the flu-like symptoms, which often occur at the start of treatment, may prove stressful to you.
Daarom moet men voorzichtig zijn bij het gebruik van Betaferon en zal uw arts controleren of uw
Betaferon must be used with caution, and your doctor will monitor you for worsening of your heart condition, particularly during the start of treatment.
103 hartaandoening niet erger wordt, met name tijdens het begin van de behandeling.
98 − During treatment with Betaferon your body may produce substances which are called neutralising antibodies, which may react with Betaferon (neutralising activity).
- Tijdens de behandeling met Betaferon kan uw lichaam stoffen produceren die
Symptoms include redness, swelling, change in the skin colour, inflammation, pain, and hypersensitivity.
De symptomen omvatten roodheid, zwelling, verkleuring van de huid, ontsteking, pijn en overgevoeligheid.
To reduce the risk of getting injection site reactions you must: − use a sterile (aseptic) injection technique, − rotate the injection sites with each injection (see Annex ‘Self-injection procedure’, Part II, in the second part of this leaflet).
- bij elke injectie de injectieplaats afwisselen (zie Bijlage ‘Werkwijze voor zelfinjectie’, Deel II,
► Stop injections with Betaferon and talk to your doctor
► Stop met de injecties met Betaferon en raadpleeg uw arts
Using other medicines:
Gebruik met andere geneesmiddelen
Using Betaferon with other medicines that modify the immune system response is not recommended, except anti-inflammatory medicines called corticosteroids or the adrenocorticotropic hormone (ACTH).
104 Gebruik van Betaferon in combinatie met andere geneesmiddelen die de reactie van het immuunsysteem veranderen is niet aanbevolen, met uitzondering van ontstekingsremmende geneesmiddelen van het type corticosteroïden en adrenocorticotroop hormoon (ACTH).