qanastek/EMEA-V3 huggingface dataset:
The CHMP agreed also on the following changes to the SPC:
Voorts heeft het CHMP besloten tot de volgende wijzigingen voor de samenvatting van de productkenmerken:
Hyperbilirubinaemic newborns and preterm newborns should not be treated with ceftriaxone.
Pasgeborenen en prematuren met hyperbilirubinemie mogen niet met ceftriaxon worden behandeld.
In vitro studies have shown that ceftriaxone can displace bilirubin from its binding to serum albumin and bilirubin encephalopathy can possibly develop in these patients.
Uit in-vitrostudies is gebleken dat ceftriaxon bilirubine van zijn bindingsplek aan serumalbumine kan verdringen en dat zich bij deze patiënten bilirubine-encefalopathie kan ontwikkelen.
Calcium treatment because of the risk of precipitation of ceftriaxone-calcium salt in term newborn.
Calciumbehandeling vanwege het risico van precipitatie van calcium-ceftriaxon bij pasgeborenen.
Ceftriaxone may precipitate in the gallbladder and kidneys then be detectable as shadows on ultrasound (see section 4.8).
De neerslagen kunnen worden waargenomen als schaduwen bij echografisch onderzoek (zie rubriek 4.8).
This can happen in patients of any age, but is more likely in infants and small children who are usually given a larger dose of Ceftriaxone on a body weight basis.
Precipitatie kan bij patiënten van elke leeftijd voorkomen, maar is waarschijnlijker bij zuigelingen en peuters, die doorgaans in verhouding tot hun lichaamsgewicht een grotere dosis ceftriaxon krijgen toegediend.
In children, doses greater than 80mg/ kg body weight should be avoided – except for meningitis - because of the increased risk of biliary precipitates.
Bij kinderen moeten doses van meer dan 80 mg/kg lichaamsgewicht worden vermeden – behalve bij meningitis – vanwege het verhoogde risico van neerslagen in de galblaas.
There is no clear evidence of gallstones or of acute cholecystitis developing in children or infants treated with ceftriaxone, and conservative management of Ceftriaxone precipitate in the gallbladder is recommended.
Desalniettemin is het raadzaam om een behoedzaam oog te houden op de precipitatie van ceftriaxon in de galblaas.
Section 4.8
Rubriek 4.8
Rarely severe adverse reactions have been reported in preterm and full-term newborns.
Er zijn zeldzame ernstige bijwerkingen gerapporteerd bij prematuren en voldragen pasgeborenen.
These reactions have caused death in some cases.
Deze bijwerkingen hadden in sommige gevallen de dood tot gevolg.
Precipitations of ceftriaxone – calcium salt have been observed in lungs and kidneys of these dead preterm newborns.
In de longen en de nieren van de overleden prematuren werden neerslagen van calcium-ceftriaxon
7 GROUNDS FOR AMENDMENT OF THE SUMMARIES OF PRODUCT CHARACTERISTICS, LABELLING AND PACKAGE LEAFLET
Het hoge risico van precipitatie is te wijten aan het lage bloedvolume van de pasgeborenen.
The scope of the referral was to discuss the benefit/ risk of the different dosage recommendations for newborns, especially regarding the differentiation of newborns up to 14 days of age and from 15 up to 27 days of age and regarding the use of dose in excess of 50 mg/ kg/ day The Summary of Products Characteristic, labelling and package leaflet proposed by the applicant has been assessed based on the documentation submitted and the scientific discussion within the Committee. the CHMP has recommended by majority the granting of the Marketing Authorisations for which the Summary of Product Characteristics, labelling and package leaflet are set out in Annex III for Ceftriaxone Tyrol Pharma and associated names (see Annex I).
de verwijzing tot doel had te bespreken wat de baten/risico's zijn van de verschillende doseringsadviezen voor pasgeborenen, met name ten aanzien van het onderscheid dat wordt gemaakt tussen pasgeborenen tot 14 dagen oud en pasgeborenen vanaf 15 tot 27 dagen oud en ten aanzien van het gebruik van doses van meer dan 50 mg/kg/dag; de door de aanvrager voorgestelde samenvatting van de productkenmerken, etikettering en bijsluiter zijn beoordeeld op grond van de overgelegde documentatie en de wetenschappelijke bespreking binnen het Comité, heeft het CHMP bij meerderheid aanbevolen de vergunningen voor het in de handel brengen te verlenen, waarvoor de samenvatting van de productkenmerken, etikettering en bijsluiter zijn weergegeven in bijlage III voor Ceftriaxon Tyrol Pharma en aanverwante namen (zie bijlage I).
This SPC, labelling and package leaflet is the version that was annexed to the Commission Decision on this Article 29 referral for ceftriaxone containing medicinal products.
N.B: deze samenvatting van de productkenmerken, etikettering en bijsluiter waren als bijlage gevoegd bij de beschikking van de Commissie inzake deze verwijzing uit hoofde van artikel 29 voor ceftriaxon bevattende geneesmiddelen.
9 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS
9 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
Ceftriaxone Tyrol Pharma and associated names (See Annex I) 1 g powder for solution for injection or infusion [See Annex I - To be completed nationally]
Ceftriaxon Tyrol Pharma en geassocieerde namen (Zie Bijlage I) 1 g poeder voor oplossing voor injectie of infusie [Zie Bijlage I – Nationaal te implementeren]
Each 1 g vial contains 1 g ceftriaxone (as hydrated disodium).
Elke injectieflacon van 1 g bevat 1 g ceftriaxon (als gehydrateerd dinatrium).
Almost white or yellowish, crystalline dry powder
Bijna wit of geelachtig, kristallijn droog poeder
Ceftriaxone is indicated for the treatment of the following infections when caused by micro-organisms that are susceptible to ceftriaxone and if parenteral treatment is necessary (see section 5.1):
Ceftriaxon is geïndiceerd voor de behandeling van de volgende infecties als deze worden veroorzaakt door micro-organismen die gevoelig zijn voor ceftriaxon en indien parenterale behandeling nodig is (zie rubriek 5.1):
• sepsis • bacterial meningitis • infections of bones or joints • infections of skin or soft tissues • pneumonia
• sepsis • bacteriële meningitis • bot- of gewrichtsinfecties • infecties van de huid of weke delen • pneumonie
Ceftriaxone is indicated for perioperative prophylaxis in patients with a certain risk of severe postoperative infections (see section 4.4).
Ceftriaxon is geïndiceerd bij perioperatieve profylaxe bij patiënten met een zeker risico van ernstige postoperatieve infecties (zie rubriek 4.4).
Depending on the mode of surgery and the expected spectrum of pathogens ceftriaxone should be combined with an appropriate antimicrobial agent with additional anaerobic coverage.
Afhankelijk van de chirurgische procedure en het verwachte spectrum aan pathogenen moet ceftriaxon gecombineerd worden met een geschikt antibioticum dat ook tegen anaërobe bacteriën werkt.
Consideration should be given to official local guidance on the appropriate use of antibacterial agents.
Men dient rekening te houden met officiële, plaatselijke richtlijnen omtrent het correcte gebruik van antibiotica.
Route and method of administration
Toedieningsweg en wijze van toedienen
Ceftriaxone Tyrol Pharma and associated names (See Annex I) 1 g powder for solution for injection or infusion may be administered by intravenous bolus injection, by intravenous infusion or by intramuscular injection after reconstitution of the solution according to the directions given below (see section 6.6).
Cefriaxon Tyrol Pharma en geassocieerde namen (Zie Bijlage I) 1 g poeder voor oplossing voor injectie of infusie kan worden toegediend via intraveneuze bolusinjectie, via intraveneuze infusie of via intramusculaire injectie na reconstitutie van de oplossing volgens onderstaande aanwijzingen (zie rubriek 6.6).
Dosage and mode of administration should be determined by the severity and site of infection, susceptibility of the causative micro-organism and the patient’ s age and condition.
De dosering en wijze van toediening dient bepaald te worden door de ernst en de plaats van infectie, de gevoeligheid van de verantwoordelijke micro-organismen, en de leeftijd en conditie van de patiënt.
An intravenous injection should be administered over at least 2 – 4 minutes directly into the vein or via the tubing of an intravenous infusion.
Een intraveneuze injectie dient gedurende tenminste 2 – 4 minuten rechtstreeks in de ader of via een intraveneuze infusielijn te worden toegediend.
The intramuscular method of administration should only be used in exceptional clinical situations (see section 4.3) and should undergo a risk-benefit assessment.
11 De intramusculaire wijze van toediening mag alleen in uitzonderlijke klinische omstandigheden worden gebruikt (zie rubriek 4.3), en de voor- en nadelen moeten goed tegen elkaar worden afgewogen.
11 For intramuscular injection the special advice below and also in section 6.6 must be followed.
Bij intramusculaire injectie dient u de speciale instructies hieronder en in rubriek 6.6 op te volgen.
For intramuscular administration Ceftriaxone Tyrol Pharma and associated names (See Annex I) 1 g powder for solution for injection dissolved in lidocaine hydrochloride solution is injected deep into the gluteus maximus muscle.
Bij intramusculaire toediening wordt Ceftriaxon Tyrol Pharma en geassocieerde namen (Zie Bijlage I) 1 g poeder voor oplossing voor injectie, opgelost in lidocaïnehydrochloride-oplossing, diep in de gluteus maximus geïnjecteerd.
Not more than 1 g of ceftriaxone should be injected on either side of the body.
Aan geen van beide zijden van het lichaam mag meer dan 1 g ceftriaxon worden geïnjecteerd.
The maximum daily dose by intramuscular administration should not exceed 2 g.
De maximale dagelijkse dosering bij intramusculaire toediening mag niet hoger zijn dan 2 g.
The summary of product characteristics of lidocaine hydrochloride solution 1% has to be taken into account.
Er dient rekening gehouden te worden met de samenvatting van de productkenmerken van lidocaïnehydrochloride-oplossing 1%.
Normal dosage
Normale dosering
Adults and adolescents aged over 12 years with a body weight ≥ 50 kg:
Volwassenen en jongeren ouder dan 12 jaar met een lichaamsgewicht ≥ 50 kg:
The usual dose is 1 to 2 g of ceftriaxone, administered once a day (every 24 hours).
De gebruikelijke dosis is 1 tot 2 g ceftriaxon, eenmaal daags toegediend (elke 24 uur).
In cases of serious infections or infections caused by moderately sensitive micro-organisms the dose can be raised up to 4 g, administered once a day intravenously.
Bij ernstige infecties of infecties die zijn veroorzaakt door matig gevoelige micro-organismen kan de dosis verhoogd worden tot 4 g, eenmaal daags intraveneus toegediend.
Newborn infants (age 0 – 14 days):
Pasgeborenen (0 – 14 dagen oud):
20 – 50 mg per kg bodyweight intravenously once daily (24-hour intervals).
20 – 50 mg per kg lichaamsgewicht, eenmaal daags (met tussenpozen van 24 uur) intraveneus.
In severe infections the daily dose of 50 mg per kg bodyweight must not be exceeded.
Bij ernstige infecties mag de dagelijkse dosering van 50 mg per kg lichaamsgewicht niet overschreden worden.
Children 15 days-12 years of age with a body weight of < 50 kg:
Kinderen van 15 dagen – 12 jaar oud met een lichaamsgewicht < 50 kg:
20-80 mg per kg bodyweight intravenously once daily (24-hour intervals).
20-80 mg per kg lichaamsgewicht, eenmaal daags (met tussenpozen van 24 uur) intraveneus.
In severe infections the daily dose of 80 mg per kg bodyweight must not be exceeded, except in meningitis (see section 4.2.:
Bij ernstige infecties mag de dagelijkse dosering van 80 mg per kg lichaamsgewicht niet overschreden worden, behalve bij meningitis (zie rubriek 4.2.:
Special dosage recommendations).
Speciale aanbevelingen voor dosering).
Children with a bodyweight of 50 kg or more receive the usual adult dosage once daily (see above).
Kinderen met een lichaamsgewicht van 50 kg of meer krijgen de gebruikelijke eenmaal daagse dosering die bij volwassenen wordt gebruikt (zie boven).
For elderly patients the dosage recommendations are the same as for adults - without modification.
Bij bejaarde patiënten zijn de aanbevolen doseringen dezelfde als die bij volwassenen – zonder aanpassing.
Age group Newborn infants (age 0 – 14 days)
Leeftijdsgroep Pasgeborenen (0 – 14 dagen oud)
Normal dosage 20 – 50 mg/ kg maximum:
Normale dosering 20 – 50 mg/kg maximum:
Frequency once daily
Frequentie eenmaal daags
Children 15 days - 12 years of age < 50 kg
Kinderen van 15 dagen – 12 jaar oud < 50 kg
20 - 80 mg/ kg maximum:
20 – 80 mg/kg maximum:
once daily
eenmaal daags
Adolescents over 12 - 17 years ≥ 50 kg
Adolescenten ouder dan 12 – 17 jaar ≥ 50 kg
1-2g maximum:
1– 2g maximum:
Adults ≥ 17 years
Volwassenen ≥ 17 jaar
Special dosage recommendations
12 Speciale aanbevolen doseringen
Treatment is initiated with 100 mg per kg bodyweight once daily – not exceeding 4 g daily.
De behandeling wordt begonnen met eenmaal daags 100 mg per kg lichaamsgewicht – niet meer dan 4 g per dag.
After determining the sensitivity of the pathogen the dose may be reduced accordingly.
Na vaststelling van de gevoeligheid van het pathogeen kan de dosering dienovereenkomstig verlaagd worden.
In newborns 0 – 14 days of age the dose should not exceed 50 mg/ kg/ 24 h.
Bij pasgeborenen van 0 – 14 dagen oud mag de dosis niet hoger zijn dan 50 mg/kg/24u.
Perioperative prophylaxis:
Perioperatieve profylaxis:
12 The normal daily dose of ceftriaxone should be administered 30-90 minutes prior to surgery.
De normale dagelijkse dosis ceftriaxon moet 30-90 minuten vóór de operatie worden toegediend.
One single administration is usually sufficient.
Eenmaal toedienen is meestal voldoende.
Renal insufficiency:
Verminderde nierfunctie:
In patients with impaired renal function, adjustment of the ceftriaxone dose is not necessary if the hepatic function is normal.
Bij patiënten met een verminderde nierfunctie is dosisaanpassing van ceftriaxon niet nodig als de leverfunctie normaal is.
In renal insufficiency with a reduced creatinine clearance of < 10 ml/ min the daily dose of ceftriaxone should not exceed 2 g in adult patients.
Bij een verminderde nierfunctie met een verminderde creatinineklaring van < 10 ml/min mag de dagelijkse dosis ceftriaxon bij volwassen patiënten niet hoger zijn dan 2 g.
Hepatic insufficiency:
Verminderde leverfunctie:
The dose does not need to be altered in patients with a liver disease provided that the renal function is normal (see section 4.8).
Bij patiënten met een leverziekte hoeft de dosis niet aangepast te worden, mits de nierfunctie normaal is (zie rubriek 4.8).
In simultaneous severe renal and hepatic insufficiency the serum ceftriaxone concentrations should be monitored regularly and the dosage adjusted appropriately for children and adults (see sections 4.4 and 5.2).
Bij gelijktijdige ernstige nier- en leverfunctiestoornissen dient de serumconcentratie van ceftriaxon geregeld gecontroleerd te worden en moet de dosering bij kinderen en volwassenen zonodig worden aangepast (zie rubriek 4.4 en 5.2).
Haemodialysis or peritoneal dialysis
Hemodialyse of peritoneaaldialyse
As ceftriaxone is dialysable only to a very minor extent there is no need for an additional dose of ceftriaxone after the dialysis.
Aangezien ceftriaxon slechts in zeer geringe mate gedialyseerd kan worden hoeft na de dialyse geen extra dosis ceftriaxon te worden toegediend.
Serum concentrations should be monitored, however, to determine whether dosage adjustments are necessary, since the elimination rate in these patients may be reduced.
De serumconcentraties moeten echter wel gecontroleerd worden om te zien of er dosisaanpassingen nodig zijn, omdat bij deze patiënten de eliminatiesnelheid verminderd kan zijn.
In patients on continuous ambulatory peritoneal dialysis (CAPD), ceftriaxone may be administered either intravenously or in case of CAPD associated infections may be added directly to the dialysis solution (e. g.
Bij patiënten met continue ambulante peritoneaaldialyse (CAPD) kan ceftriaxon intraveneus worden toegediend, of, bij met CAPD in verband gebrachte infecties, rechtstreeks aan de dialysevloeistof worden toegevoegd (b.v.
1-2 g ceftriaxone in the first dialysis fluid of the respective day of treatment) (see section 6.6).
1-2 g ceftriaxon in de eerste dialysevloeistof van de betreffende behandeldag) (zie rubriek 6.6).
Duration of therapy
Duur van de behandeling
The normal duration of therapy depends on the characteristics of the infection.
De normale behandelduur hangt af van de kenmerken van de infectie.
Generally the administration of ceftriaxone should be continued for at least 48 to 72 hours beyond the normalisation of body temperature and evidence of bacterial eradication has been obtained.
Gewoonlijk wordt ceftriaxon nog minstens 48 tot 72 uur toegediend nadat de lichaamstemperatuur weer genormaliseerd is en er aanwijzingen zijn dat eradicatie van de bacteriën is bereikt.
Dosage recommendations for special indications should be taken into account.
Men dient rekening te houden met de aanbevolen doseringen bij specifieke indicaties.
Hypersensitivity to the active substance, to other cephalosporins or to any of the excipients.
Overgevoeligheid voor het actieve bestanddeel, voor andere cefalosporines of voor een van de hulpstoffen.
Previous immediate and/ or severe hypersensitivity reaction to a penicillin or to any other beta-lactam medicinal products (see section 4.4).
Een eerdere acute en/of ernstige overgevoeligheidsreactie voor een penicilline of voor andere bèta- lactam geneesmiddellen (zie rubriek 4.4).
Hyperbilirubinaemic newborns and preterm newborns should not be treated with ceftriaxone.
13 Pasgeborenen en prematuren met hyperbilirubinemie mogen niet met ceftriaxon behandeld worden.
In vitro studies have shown that ceftriaxone can displace bilirubin from its binding to serum albumin and bilirubin encephalopathy can possibly develop in these patients.
In vitro onderzoek heeft aangetoond dat ceftriaxon bilirubine uit zijn binding met serumalbumine kan verdrijven, en bij deze patiënten kan mogelijk bilirubine-encefalopathie ontstaan.
Calcium treatment because of the risk of precipitation of ceftriaxone-calcium salt in term newborns.
Behandeling met calcium vanwege de kans op precipitatie van ceftriaxon calciumzout bij à terme neonaten.
Intramuscular injection of the medicinal product is contraindicated: • in infants < 2 years of age • during pregnancy and lactation.
Intramusculaire injectie van het geneesmiddel is gecontra-indiceerd: • bij kinderen < 2 jaar oud • tijdens zwangerschap en borstvoeding
13 In suspected or proven infections with Pseudomonas aeruginosa, high resistance rates (> 60%) for ceftriaxone in at least some European countries should be taken into consideration (see section 5.1).
Bij veronderstelde of bewezen infecties met Pseudomonas aeruginosa moet rekening gehouden worden met een hoge resistentie (> 60%) tegen ceftriaxon (zie rubriek 5.1) in een aantal Europese landen.
In infections caused by Pseudomonas aeruginosa with proven sensitivity to ceftriaxone a combination with amino-glycosides is warranted to avoid secondary resistance.
Bij infecties veroorzaakt door Pseudomonas aeruginosa met een bewezen gevoeligheid voor ceftriaxon is een combinatie met aminoglycosiden gerechtvaardigd ter voorkoming van een secundaire resistentie.
In infections caused by other bacteria in patients with neutropenic fever interventional treatment with ceftriaxone should be combined with an aminoglycoside.
Bij infecties veroorzaakt door andere bacteriën bij patiënten met neutropenische koorts dient de behandeling met ceftriaxon gecombineerd te worden met een aminoglycoside.
Special caution is required to determine any other type of previous hypersensitivity reactions to penicillin or to other beta-lactam-medicinal products because patients hypersensitive to these medicines may be hypersensitive to ceftriaxone as well (cross-allergy).
Voorzichtigheid is vooral geboden bij het bepalen van andere, eerdere overgevoeligheidsreacties voor penicilline of andere bèta-lactam geneesmiddelen, omdat patiënten die hiervoor overgevoelig zijn tevens overgevoelig kunnen zijn voor ceftriaxon (kruisallergie).
Hypersensitivity reactions against ceftriaxone are more likely in patients with any other type of hypersensitivity reaction or asthma bronchiale.
De kans op overgevoeligheidsreacties voor ceftriaxon is groter bij patiënten die al andere overgevoeligheidsreacties vertonen of die astma bronchiale hebben.
Injections with ceftriaxone should be used with special caution in patients with allergic diathesis, because hypersensitivity reactions emerge faster and proceed more severely after intravenous injection (see section 4.8).
De injecties met ceftriaxon dienen voorzichtig gebruikt te worden bij patiënten met allergische diathese, aangezien overgevoeligheidsreacties sneller ontstaan en heftiger verlopen na intraveneuze injectie (zie rubriek 4.8).
Hypersensitivity reactions may occur in all degrees of severity up to anaphylactic shock (see section 4.8).
Overgevoeligheidsreacties kunnen in allerlei gradaties voorkomen, tot aan anafylactische shock toe (zie rubriek 4.8).
In severe renal impairment accompanied by hepatic insufficiency, dosage reduction is required as outlined in section 4.2.
Bij ernstige nierfunctiestoornissen gecombineerd met een verminderde leverfunctie moet de dosis verlaagd worden, zoals aangegeven in rubriek 4.2.
In case of simultaneous impairment of renal and liver function, serum-level of ceftriaxone should be monitored in regular intervals.
Bij gelijktijdige nier- en leverfunctiestoornissen moet de serumconcentratie ceftriaxon regelmatig gecontroleerd worden.
Each administration of antibiotics can lead to multiplication of pathogens resistant to the active substance used.
Elke toediening van antibiotica kan leiden tot een vermeerdering van pathogenen die resistent zijn voor het gebruikte actieve bestanddeel.
Signs of consecutive secondary infections with such pathogens (including candida and fungi) are to be heeded.
Men moet letten op symptomen van secundaire infecties met deze pathogenen (inclusief candida en fungi).
Secondary infections are to be treated accordingly (see section 5.1).
Secundaire infecties moeten dienovereenkomstig behandeld worden (zie rubriek 5.1).
Pseudomembranous colitis has been reported with almost all antibiotics, including ceftriaxone.
Pseudomembraneuze colitis is gemeld bij bijna alle antibiotica, inclusief ceftriaxon.
This diagnosis should be considered in patients who develop diarrhoea during or following treatment with ceftriaxone (see. section 4.8).
Deze diagnose moet in aanmerking genomen worden bij patiënten die tijdens of na de behandeling met ceftriaxon diarree krijgen (zie rubriek 4.8).
Monitoring of renal and hepatic function and haematological parameters at regular intervals are indicated during long-term treatment (see section 4.8).
Bij langdurige behandeling is regelmatige controle van de nier- en leverfunctie en van de hematologische parameters geïndiceerd (zie rubriek 4.8.).
Ceftriaxone may precipitate in the gallbladder and kidneys and then be detectable as shadows on ultrasound (see section 4.8).
Ceftriaxon kan neerslaan in de galblaas en nieren, en bij echoscopie zichtbaar worden als een schaduw (zie rubriek 4.8).
This can happen in patients of any age, but is more likely in infants and small children who are usually given a larger dose of ceftriaxone on a body weight basis.
Dit kan bij patiënten van elke willekeurige leeftijd optreden, maar komt vaker voor bij zuigelingen en kleine kinderen die, op basis van lichaamsgewicht, meestal een grotere dosis ceftriaxon krijgen.
In children, doses greater than 80mg/ kg body weight should be avoided – except for meningitis – because of the increased risk of biliary precipitates.
Bij kinderen moeten doseringen hoger dan 80 mg/kg lichaamsgewicht vermeden
There is no clear evidence of gallstones or of acute cholecystitis developing in children or infants treated with ceftriaxone, and conservative management of Ceftriaxone precipitate in the gallbladder is recommended.
Er zijn geen duidelijke aanwijzingen dat kinderen of zuigelingen die met ceftriaxon behandeld werden galstenen of acute cholecystitis kregen, en het verdient aanbeveling een precipitaat van ceftriaxon in de galblaas op conservatieve wijze te behandelen.
Patients with risk factors for biliary stasis/ sludge, e. g. preceding major therapy, severe illness and total parenteral nutrition, have increased risk of pancreatitis (see section 4.8).
Patiënten met een verhoogde kans op biliaire stasis/neerslag, b.v. voorafgaande aan een ingrijpende behandeling, ernstige ziekte en totale parenterale voeding, lopen een verhoogde kans op pancreatitis (zie rubriek 4.8).
Trigger role of ceftriaxone- related biliary precipitation cannot be ruled-out.
Een triggereffect van met ceftriaxon verband houdende biliaire precipitatie kan niet worden uitgesloten.
Cephalosporins as a class tend to be absorbed onto the surface of the red cell membranes and react with antibodies directed against the medicinal product to produce a positive Coombs’ test and occasionally a rather mild haemolytic anaemia.
Cefalosporines als klasse worden gewoonlijk aan het oppervlak van de rode-celmembranen geabsorbeerd en reageren met antilichamen die zich richten tegen het geneesmiddel, waardoor een positieve Coombs-test ontstaat en soms een lichte hemolytische anemie.
In this respect, there may be some cross-reactivity with penicillins.
In dit opzicht kan er enige kruisreactiviteit met penicillines zijn.
14 This medicinal product contains 3.6 mmol (or 83 mg) sodium per dose which should be taken into consideration for patients on a controlled sodium diet.
Dit geneesmiddel bevat 3,6 mmol (of 83 mg) natrium per dosis, en hiermee dient rekening gehouden te worden bij patiënten op een natriumarm dieet.
Aminoglycosides:
Aminoglycosiden:
In case of concomitant administration of cephalosporins and aminoglycosides there has been reported an increased risk of oto- and nephrotoxicity.
Bij gelijktijdige toediening van cefalosporines en aminoglycosiden werd een verhoogde kans op oto- en nefrotoxiciteit gemeld.
Dose adjustment may be necessary.
Een dosisaanpassing kan nodig zijn.
medicinal products must be administered separately to avoid physicochemical incompatibility between ceftriaxone and the aminoglycoside..
Bovendien moeten deze geneesmiddelen apart worden toegediend om fysico-chemische incompatibiliteit tussen ceftriaxon en de aminoglycoside te vermijden.
Bacteriostatic antibiotics, such as chloramphenicol and tetracycline, may antagonise the activity of ceftriaxone, especially in acute infections accompanied by rapid proliferation of micro-organisms.
Bacteriostatische antibiotica, zoals chlooramfenicol en tetracycline, kunnen de activiteit van ceftriaxon antagoneren, vooral bij acute infecties waarbij de micro-organismen zich snel vermenigvuldigen.
Simultaneous use of ceftriaxone and bacteriostatic antibiotics is, therefore, not recommended..
Gelijktijdig gebruik van ceftriaxon en bacteriostatische antibiotica wordt daarom niet aanbevolen.
Ceftriaxone / probenecid:
Ceftriaxon / probenecide:
Contrary to other cephalosporins, probenecid does not impede tubular secretion of ceftriaxone.
Anders dan bij andere cefalosporines heeft probenecide geen remmende werking op de tubulaire secretie van ceftriaxon.
Ceftriaxon may adversely affect the efficacy of hormonal contraceptives Consequently, it is advisable to use supplementary non-hormonal contraceptive measures.
Daarom wordt aanbevolen om aanvullende niet-hormonale anticonceptie toe te passen.
Other:
Overige:
Laboratory-diagnostic tests The Coombs test may be false-positive in rare cases during treatment with ceftriaxone (see section 4.4).
Laboratorium diagnostische tests Tijdens de behandeling met ceftriaxon kan de Coombs-test in zeldzame gevallen vals-positief zijn (zie rubriek 4.4).
Non-enzymatic methods for glucose determinations in urine may yield false-positive results.
Niet-enzymatische methoden voor de bepaling van het glucosegehalte in de urine kan vals- positieve resultaten opleveren.
For this reason, urine glucose determination during therapy with ceftriaxone should be carried out enzymatically.
Daarom moet de bepaling van het glucosegehalte in de urine tijdens de behandeling met ceftriaxon enzymatisch gebeuren.
Ceftriaxone may lead to false-positive results of galactose determination in blood.
Ceftriaxon kan leiden tot vals-positieve uitkomsten van een galactosebepaling in het bloed.
There are no data on the use of ceftriaxone in pregnant women.
Er zijn geen gegevens beschikbaar over het gebruik van ceftriaxon bij zwangere vrouwen.
Ceftriaxone crosses the placenta.
Ceftriaxon passeert de placenta.
Animal studies indicate no reproductive toxicity (see section 5.3).
Dierproeven tonen aan dat er geen reproductieve toxiciteit optreedt (zie rubriek
As a precautionary measure, ceftriaxone should only be used during pregnancy after benefit/ risk assessment by the physician in charge, especially during the first trimester.
Als voorzorgsmaatregel mag ceftriaxon alleen tijdens de zwangerschap gebruikt worden na een afweging van de voor- en nadelen door de behandelend arts, vooral tijdens het eerste trimester.
Ceftriaxone is excreted in low concentrations in breast milk.
Ceftriaxon wordt in lage concentraties in de moedermelk uitgescheiden.
Caution should be exercised when prescribing to breast-feeding women.
Voorzichtigheid is geboden als het middel aan zogende moeders wordt voorgeschreven.
Diarrhoea and fungal infection of the mucous membrane could occur in the breast-fed infant, so that nursing might have to be discontinued.
Bij kinderen die borstvoeding krijgen kunnen diarree en schimmelinfecties van de slijmvliezen ontstaan, waardoor het geven van borstvoeding mogelijk gestaakt moet worden.
The possibility of sensitisation should be borne in mind.
Men dient rekening te houden met de kans op sensibilisatie.
Powder for solution for injection – intramuscular administration:
Poeder voor oplossing voor injectie – intramusculaire toediening:
The use of ceftriaxone and lidocaine is contraindicated during pregnancy and lactation (see section 4.3).
Het gebruik van ceftriaxon en lidocaïne is gecontra-indiceerd tijdens de periode van zwangerschap en borstvoeding (zie rubriek 4.3).
15 4.7 Effects on ability to drive and use machines
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
Ceftriaxone has no or negligible influence on the ability to drive and use machines.
Ceftriaxon heeft geen of een verwaarloosbare invloed op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.
However, undesirable effects such as hypotension or vertigo (see section 4.8) should be taken into account.
Men dient echter rekening te houden met bijwerkingen zoals hypotensie of vertigo (zie rubriek 4.8).
Rarely severe adverse reactions have been reported in preterm and full-term newborns.
Er zijn zelden ernstige bijwerkingen gemeld bij prematuren en voldragen baby's.
These reactions have caused death in some cases.
In enkele gevallen hebben deze bijwerkingen tot de dood geleid.
These newborns had been treated with intravenous ceftriaxone and calcium.
Deze pasgeborenen waren behandeld met intraveneus ceftriaxon en calcium.
Some of them had received ceftriaxone and calcium at different times and on different intravenous lines.
Enkelen hadden ceftriaxon en calcium op verschillende tijdstippen gekregen en via verschillende intraveneuze lijnen.
Precipitations of ceftriaxone – calcium salt have been observed in lungs and kidneys of these dead preterm newborns.
In de longen en nieren van deze overleden prematuren werden precipitaties waargenomen van ceftriaxon calciumzout.
The high risk of precipitation is due to the low blood volume of the newborns.
De grote kans op precipitaties is het gevolg van het geringe bloedvolume van de pasgeborenen.
Moreover half life is longer than in adults.
Bovendien is de halfwaardetijd langer dan bij volwassenen.
The following adverse reactions, that reverse spontaneously or after treatment discontinuation, have been observed in association with ceftriaxone use.
De volgende bijwerkingen, die spontaan of na staken van de behandeling reversibel waren, zijn waargenomen als gevolg van het gebruik van ceftriaxon.
In this section undesirable effects are defined as follows:
In deze rubriek zijn de bijwerkingen als volgt gedefinieerd:
very common common uncommon rare very rare, including isolated reports
zeer vaak Vaak Soms Zelden zeer zelden, inclusief geïsoleerde gevallen:
Infections and Infestations Uncommon:
Infecties en parasitaire aandoeningen Soms:
Mycosis of the genital tract.
Mycose van het genitale tractus.
Superinfections with non- susceptible micro-organisms.
Superinfecties door niet-gevoelige micro-organismen.
Eosinophilia, leucopenia, granulocytopenia.
Eosinofilie, leukopenie, granulocytopenie.
Very rare including isolated reports:
Zeer zelden, inclusief geïsoleerde gevallen:
Agranulocytosis (< 500/ mm3), mostly after 10-day treatment and a total dose of 20 g ceftriaxone and more; Coagulation disorders, Thrombocytopenia.
Agranulocytose (< 500/mm3), meestal na een behandeling van 10 dagen en een totale dosis van 20 g ceftriaxon en meer; coagulatiestoornissen, trombocytopenie.
Minor prolongation in the prothrombin time has been described.
Er is een geringe verlenging van de protrombinetijd beschreven.
Anaemia (including haemolytic anaemia)
Anemie (inclusief hemolytische anemie)
Immune system disorders Common:
16 Immuunsysteemaandoeningen Vaak:
Allergic skin reactions (e. g. dermatitis, urticaria, exanthema), pruritus, oedematous swelling of skin and joints
Allergische huidreacties (b.v. dermatitis, urticaria, exantheem), pruritus, oedematische zwelling van huid en gewrichten
Severe acute hypersensitivity reactions up to anaphylactic shock.
Ernstige acute overgevoeligheidsreacties, tot anafylactische shock.
Lyell syndrome/ toxic epidermolysis, Stevens-Johnson syndrome or Erythema multiforme.
Lyell-syndroom/toxische epidermolyse, Stevens-Johnson-syndroom of erythema multiforme.
Severe acute hypersensitivity reactions and anaphylactic shock require immediate discontinuation of the administration of ceftriaxon and the initiation of appropriate emergency measures.
Ernstige acute overgevoeligheidsreacties en anafylactische shock vereisen onmiddellijke stopzetting van de toediening van ceftriaxon en het nemen van de aangewezen noodmaatregelen.
16 Nervous system disorders Uncommon:
Zenuwstelselaandoeningen Soms:
Headache, dizziness, vertigo.
Hoofdpijn, duizeligheid, vertigo.
Gastrointestinal disorders Uncommon:
Maagdarmstelselaandoeningen Soms:
Stomatitis, glossitis, anorexia, nausea, emesis, abdominal pain, loose stool or diarrhoea.
Stomatitis, glossitis, anorexia, misselijkheid, braken, buikpijn, dunne ontlasting of diarree.
These undesirable effects are mostly mild and frequently subside during, otherwise after discontinuation of therapy.
Deze bijwerkingen zijn meestal van lichte aard en verminderen doorgaans tijdens of anders na staken van de behandeling.
Pseudomembranous enterocolitis (see section 4.4).
Pseudomembraneuze enterocolitis (zie rubriek 4.4).
If severe, persistent diarrhoea occurs during or after treatment, pseudomembranous colitis which is a serious, even life-threatening complication mostly caused by clostridium difficile, should be considered,.
Als tijdens of na de behandeling ernstige, aanhoudende diarree optreedt dient men rekening te houden met pseudomembraneuze colitis, een ernstige, zelfs levensbedreigende complicatie die meestal door Clostridium difficile wordt veroorzaakt.
Discontinuation of therapy with ceftriaxone depending on the indication should be considered and appropriate treatment measures should be initiated: e. g. intake of specific antibiotics/ chemotherapeutics with clinically proven efficacy.
Men dient te overwegen het gebruik van ceftriaxon, afhankelijk van de indicatie, te staken, en men moet de aangewezen behandeling geven: b.v. het gebruik van specifieke antibiotica/chemotherapie met klinisch bewezen werkzaamheid.
Antiperistaltics are contraindicated.
Het gebruik van antiperistaltica is gecontra-indiceerd.
Hepato-bilary disorders Very common:
Lever- en galaandoeningen Zeer vaak:
Symptomatic precipitation of ceftriaxone calcium salt in the gallbladder of children/ reversible cholelithiasis in children.
Symptomatische precipitatie van ceftriaxon calciumzout in de galblaas van kinderen / reversibele cholelithiase bij kinderen.
This disorder is rare in adults (see below).
Deze stoornis komt bij volwassenen zelden voor (zie hieronder).
Elevated liver enzymes in serum (AST, ALT, alkaline phosphatase).
Verhoogde leverenzymen in het serum (AST, ALT, alkalische fosfatase).
Pancreatitis (see section 4.4).
Pancreatitis (zie rubriek 4.4).
Increase in liver enzymes.
Verhoogde leverenzymen.
Symptomatic precipitation of ceftriaxone calcium salt in the gallbladder of adults, which disappeared after discontinuation or cessation of therapy with ceftriaxone.
Symptomatische precipitatie van ceftriaxon calciumzout in de galblaas van volwassenen, die verdwijnt na onderbreken of staken van de behandeling met ceftriaxon.
These opacities usually occurred only after administration of higher doses than the recommended standard doses.
Deze neerslag ontstond meestal alleen na toediening van hogere doses dan de aanbevolen standaarddoseringen.
In the rare cases in which the precipitates are accompanied by clinical symptoms such as pain, symptomatic measures are recommended.
In de zeldzame gevallen waarin de precipitaten gepaard gaan met klinische symptomen zoals pijn wordt een symptomatische behandeling aanbevolen.
Discontinuation of treatment should be considered too (see section 4.4).
Men dient ook te overwegen de behandeling te staken (zie rubriek 4.4).
Oliguria, increase in serum creatinine.
Oligurie, verhoogd serumcreatinine.
Precipitates of ceftriaxone in the kidneys in paediatric patients, mostly in children older than 3 years treated either with high daily doses (e. g.
Precipitatie van ceftriaxon in de nieren bij kinderen, meestal bij kinderen ouder dan 3 jaar die met hoge dagelijkse doseringen werden behandeld (b.v.
80 mg/ kg BW per day and more) or with total doses above 10 g ceftriaxone and who presented several risk factors (e. g. restricted fluid supply).
17 met totaaldoseringen hoger dan 10 g ceftriaxon, bij wie meerdere risicofactoren aanwezig waren (b.v. een beperkte vochttoevoer).
However, this symptomatology is reversible after discontinuation of ceftriaxone.
Deze symptomen zijn echter reversibel na staken van de behandeling met ceftriaxon.
General disorders and administration site conditions Common:
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Vaak:
Phlebitis following intravenous administration.
Flebitis na intraveneuze toediening.
This can be minimised by slow injection (over 2-4 minutes).
Deze kan verminderd worden door langzaam te injecteren (gedurende 2-4 minuten).
Pain at the site of injection.
Pijn op de plaats van injectie.
In rapid intravenous injection intolerability reactions in the form of sensation of heat or nausea may occur.
Bij snelle intraveneuze injectie kunnen intolerantiereacties ontstaan in de vorm van een warmtegevoel of misselijkheid.
This can be avoided by slow injection (2-4 minutes).
Dit kan vermeden worden door langzaam te injecteren (2-4 minuten).
Pain and induration of tissue at the site of injection occur after intramuscular injection.
Na intramusculaire injectie kan pijn en weefselverharding op de plaats van injectie ontstaan.
17 No case of overdose has been reported.
Er zijn geen gevallen van overdosering gemeld.
Symptoms of intoxication
Symptomen van intoxicatie
Typical signs of overdose can be expected to correspond to the adverse reaction profile.
De kenmerkende symptomen van een overdosis komen vermoedelijk overeen met het bijwerkingenprofiel.
Colics occurred very rarely in the presence of nephropathy or cholelithiasis when using high doses administered more frequently and more rapidly than recommended.
Als hoge doseringen vaker en sneller dan aanbevolen werden toegediend, ontstonden in zeer zeldzame gevallen kolieken bij aanwezigheid van nefropathie of cholelithiase.
Therapy of intoxication
Behandeling van intoxicatie
Excessive serum concentration of ceftriaxone cannot be reduced by haemodialysis or peritoneal dialysis.
Extreem hoge serumconcentraties van ceftriaxon kunnen niet verlaagd worden door hemodialyse of peritoneaaldialyse.
There is no specific antidote.
Er bestaat geen specifiek antidotum.
Symptomatic therapeutic measures are indicated.
Een symptomatische behandeling is aangewezen.
Cephalosporins and related substances, ATC code:
Cefalosporines en verwante stoffen, ATC-code:
Mechanism of action Ceftriaxone has bactericidal activity that results from the inhibition of bacterial cell wall synthesis.
Werkingsmechanisme Ceftriaxon heeft een bacteriecide werking als gevolg van de remming van de synthese van de bacteriële celwand.
Ceftriaxone has a high degree of stability in the presence of β -lactamases produced by Gram-negative and Gram-positive bacteria.
Ceftriaxon heeft een hoge mate van stabiliteit in aanwezigheid van β - lactamasen die door gramnegatieve en grampositieve bacteriën worden geproduceerd.
Synergistic effects of ceftriaxone and aminoglycosides on certain Gram-negative bacteria have been noted in vitro.
In vitro zijn synergistische effecten van ceftriaxon en aminoglycosiden op bepaalde gramnegatieve bacteriën waargenomen.
Mechanism of resistance Ceftriaxone is active against organisms producing some types of beta-lactamase, for example TEM-1.
TEM-1.
However, it is inactivated by beta-lactamases that can efficiently hydrolyse cephalosporins, such as many of the extended-spectrum beta-lactamases and chromosomal cephalosporinases, such as AmpC type enzymes.
Het wordt echter geïnactiveerd door bèta-lactamasen die efficiënt cefalosporines kunnen hydrolyseren, zoals veel bèta-lactamasen met breed spectrum en chromosomale cefalosporines zoals AmpC-enzymen.
Ceftriaxone cannot be expected to be active against the majority of bacteria with penicillin-binding proteins that have reduced affinity for beta-lactam medicinal products.
Het is niet te verwachten dat ceftriaxon actief is tegen de meeste bacteriën met penicillinebindende eiwitten met een verminderde affiniteit voor bèta-lactam geneesmiddelen.
Resistance may also be mediated by bacterial impermeability or by bacterial drug efflux pumps.
De resistentie kan ook tot stand worden gebracht door bacteriële impermeabiliteit of door de bacteriële effluxpomp.
More than one of these four means of resistance may be present in the same organism.
Een organisme kan meer dan één van deze resistentiemechanismen hebben.
Breakpoints The minimum inhibitory concentration (MIC, according to the German Institute for Standardization DIN 58940) are 4 mg/ l, – (sensitive) and 32 mg/ l (resistant).
18 Breekpunten De minimale remmende concentratie (MIC, in overeenstemming met het Duitse Instituut voor Standaardisering DIN 58940) zijn 4 mg/L, - (gevoelig) en 32 mg/L (resistent).
The MIC breakpoints according to the Clinical and Laboratory Standards Institute (formerly National Committee for Clinical Laboratory Standards are 8 µg/ ml (sensitive), 16-32 µg/ ml (intermediate) and 64 µg/ ml (resistant) for Enterobacteriaceae and Staphylococcus spp..
De MIC breekpunten in overeenstemming met het Clinical and Laboratory Standards Institute (voorheen National Committee for Clinical Laboratory Standards) zijn 8 µg/ml (gevoelig), 16-32 µg/ml (matig gevoelig) en 64 µg/ml (resistent) bij Enterobacteriaceae en Staphylococcus spp..
The respective values for Streptococcus pneumoniae are 0.5 µg/ ml (sensitive), 1 µg/ ml (intermediate) and 2 µg/ ml (resistant).
De respectievelijke waarden voor Streptococcus pneumoniae zijn 0,5 µg/ml (gevoelig), 1 µg/ml (matig gevoelig) en 2 µg/ml (resistent).
The breakpoints for sensitivity are 2 µg/ ml for Haemophilus spp. and 0.25 µg/ ml for Neisseria gonorrhoea.
De breekpunten voor gevoeligheid zijn 2 µg/ml voor Haemophilus spp. en 0,25 µg/ml voor Neisseria gonorrhoea.
The respective values for anaerobes are 16 µg/ ml (sensitive), 32 µg/ ml (intermediate) and 64 µg/ ml (resistant).
De respectievelijke waarden voor anaëroben zijn 16 µg/ml (gevoelig), 32 µg/ml (matig gevoelig) en 64 µg/ml (resistent).
Microbiology The prevalence of acquired resistance may vary geographically and with time for selected species and local information on resistance is desirable, particularly when treating severe infections.
Microbiologie Bij onderstaande soorten kan de spreiding van verkregen resistentie geografisch en in de tijd verschillen, en lokale informatie over de resistentie is gewenst, vooral bij de behandeling van ernstige infecties.
As necessary, expert advice should be sought when the local prevalence of resistance is such, that the utility of the agent in at least some types of infections is questionable.
Zonodig dient deskundig advies te worden ingewonnen als de lokale resistentie zodanig is dat het twijfelachtig is of het middel bij sommige soorten infectie wel gebruikt kan worden.
18 Commonly susceptible species
Soorten die vaak gevoelig zijn
Gram positive aerobes
Grampositieve aëroben
Gram-positive anaerobes
Grampositieve anaëroben
Gram-negative aerobes
Gramnegatieve aëroben
Citrobacter koseri1 Escherichia coli*1 Haemophilus influenzae* Haemophilus parainfluenzae* Klebsiella pneumoniae* 1 Klebsiella oxytoca* 1 Moraxella catarrhalis* Morganella morganii1 Neisseria meningitidis* Proteus mirabilis*1 Proteus vulgaris1 Providencia spp.1 Salmonella spp.1 Serratia spp.1 Shigella spp.
Citrobacter koseri1 Escherichia coli*1 Haemophilus influenzae * Haemophilus parainfluenzae * Klebsiella pneumoniae * 1 Klebsiella oxytoca * 1 Moraxella catarrhalis * Morganella morganii1 Neisseria meningitidis * Proteus mirabilis*1 Proteus vulgaris1 Providencia spp.1 Salmonella spp.1
Species for which acquired resistance may be a problem
Soorten waarbij verkregen resistentie een probleem kan opleveren
Gram-positive aerobes
Grampositieve aëroben
Staphylococcus epidermidis*$ (MSSE)
Staphylococcus epidermidis * $(MSSE)
Inherently resistant species
Inherent resistente soorten
19 Gram-positive aerobes
Grampositieve aëroben
Gram-negative anaerobes
Grampositieve anaëroben
* Clinical efficacy has been demonstrated for susceptible isolates in approved clinical indications $Species with natural intermediate susceptibility
* De klinische werkzaamheid is aangetoond bij gevoelige isolaten bij goedgekeurde klinische indicaties
1 Some strains produce inducible or stably derepressed chromosomally-encoded cephalosporinases and ESBLs (extended spectrum beta-lactamases) and thus are clinically resistant to cephalosporins.
2.
2 In suspected or proven Pseudomonas infection combination with an aminoglycoside is necessary.
Bij een vermoede of bewezen infectie met Pseudomonas is combinatie met een aminoglycoside noodzakelijk.
3 Clinical efficacy has been demonstrated for susceptible isolates of Enterobacter cloacae and Enterobacter aerogenes in approved clinical indications.
3 De klinische werkzaamheid is aangetoond bij gevoelige isolaten van Enterobacter cloacae en Enterobacter aerogenes bij goedgekeurde klinische indicaties.
Ceftriaxone is a cephalosporin for parenteral administration.
Ceftriaxon is een cefalosporine voor parenterale toediening.
Ceftriaxone is not absorbed after oral application.
Ceftriaxon wordt na orale toediening niet geabsorbeerd.
After a dose of 1– 2 g, concentrations have been shown to remain above the MIC values for most infection-causing pathogens for over 24 hours in over 60 different tissues (including lungs, heart, bile ducts, liver, tonsils, middle ear, nasal mucosa, bones) and in many tissue fluids (including cerebrospinal fluid, pleural fluid as well as prostatic and synovial fluid).
Dit gold voor meer dan 60 verschillende soorten weefsel (inclusief longen, hart, galwegen, lever, tonsillen, middenoor, neusslijmvlies, bot) en voor veel weefselvloeistoffen (inclusief cerebrospinale vloeistof, pleurale vloeistof en prostaat- en synoviale vloeistof).
Absorption Ceftriaxone is completely absorbed following intramuscular administration with peak plasma concentrations (about 80 mg/ l) occurring between 2 and 3 hours after dosing.
Absorptie Ceftriaxon wordt na intramusculaire toediening volledig geabsorbeerd, waarbij de maximale plasmaconcentraties (ongeveer 80 mg/l) tussen 2 en 3 uur na toediening worden bereikt.
20 Distribution Ceftriaxone distributes well in various compartments and also passes the placental barrier.
Distributie Ceftriaxon wordt goed gedistribueerd in de diverse compartimenten, en gaat ook over in de placenta.
The mean volume of distribution in healthy adults is 0.13 l/ kg.
Het gemiddelde distributievolume bij gezonde volwassenen is 0,13 l/kg.