qanastek/EMEA-V3 huggingface dataset:
Follow the instructions of your doctor or diabetes nurse concerning the correct mixing procedure.
re Volg de aanwijzingen van uw arts of diabetesverpleegkundige op voor wat betreft de juiste
4.
ge mengprocedure. er 4.
WHAT TO DO IN AN EMERGENCY
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL ng
ed If you get a hypo
Wanneer u een hypoglycemie krijgt la
is A hypo means your blood sugar level is too low.
Een hypoglycemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
The warning signs of a hypo may come on suddenly and can include: cold sweat; cool pale skin;
De tekenen die wijzen op een hypoglycemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: et
or headache; rapid heart beat; feeling sick; feeling very hungry; temporary changes in vision; drowsiness; unusual tiredness and weakness; nervousness or tremor; feeling anxious; feeling
koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, ni
th confused; difficulty in concentrating.
zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
au If you get any of these signs, eat glucose tablets or a high sugar snack (sweets, biscuits, fruit juice), then rest.
met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
Don’ t take any insulin if you feel a hypo coming on.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglycemie voelt opkomen. id
er Carry glucose tablets, sweets, biscuits or fruit juice with you, just in case.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft. sm
Tell your relatives, friends and close colleagues that if you pass out (become unconscious), they ng must: turn you on your side and seek medical advice straight away.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
They must not give you any food or drink as it could choke you. lo
Ze mogen u niets te eten ee
If severe hypoglycaemia is not treated, it can cause brain damage (temporary or permanent) and even death no
Wanneer een ernstige hypoglycemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) en zelfs de dood tot gevolg hebben en
If you have a hypo that makes you pass out, or a lot of hypos, talk to your doctor.
Misschien moet u de insulinedosis, het G
The amount or timing of insulin, food or exercise may need to be adjusted. ct
tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Using glucagon du
Gebruik van glucagon
You may recover more quickly from unconsciousness with an injection of the hormone glucagon by ro
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
someone who knows how to use it.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
If you are given glucagon you will need glucose or a sugary snack as soon as you are conscious.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
If you do not respond to glucagon treatment, you will have to be treated lp
25 Oorzaken van een hypoglycemie
in a hospital.
U krijgt een hypoglycemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Seek medical advice after an injection of glucagon; you need to find the reason for your hypo to avoid getting more. a in
Dit kan gebeuren: • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
Causes of a hypo ic
Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
You get a hypo if your blood sugar gets too low.
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglycemie genoemd).
This might happen: ed
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst,
• If you take too much insulin • If you eat too little or miss a meal M
d verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode
• If you exercise more than usual.
er droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
If your blood sugar gets too high
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte en zo mogelijk ook
If you get any of these signs, test your blood sugar level and test your urine for ketones if you can.
re uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren.
Then seek medical advice straight away.
Roep vervolgens onmiddellijk medische hulp
These may be signs of a very serious condition called diabetic ketoacidosis.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische
If you don’ t treat it, this could lead to diabetic coma and death.
gi ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
25 Causes of hyperglycaemia
re Oorzaken van hyperglycemie
• Having forgotten to take your insulin • Repeatedly taking less insulin than you need • An infection or a fever • Eating more than usual • Less exercise than usual.
ge • U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft er • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal ng
POSSIBLE SIDE EFFECTS
MOGELIJKE BIJWERKINGEN et
ed Like all medicines, Velosulin can cause side effects, although not everybody gets them.
Zoals alle geneesmiddelen kan Velosulin bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze ni
Velosulin may cause hypoglycaemia (low blood sugar).
Velosulin kan leiden tot hypoglycemie (een laag bloedglucosegehalte).
See the advice in 4 What to do in an emergency.
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval. l de
is Side effects reported uncommonly (in less than 1 patient in 100)
Soms voorkomende bijwerkingen (minder dan 1 patiënt per 100) id
or Vision problems.
Gezichtsproblemen.
When you first start your treatment, it may disturb your vision, but the reaction
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden sm
th usually disappears.
beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer. ee
au Changes at the injection site (Lipodystrophy).
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Changing the
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke en
er site with each injection may help to prevent such skin changes.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of diabetesverpleegkundige, want deze G
If you notice your skin pitting or thickening at the injection site, tell your doctor or diabetes nurse because these reactions can become ng more severe, or they may change the absorption of your insulin if you inject in such a site. lo
veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Seek medical advice immediately: • if signs of allergy spread to other parts of the body, or ct
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
• if you suddenly feel unwell and you start sweating; start being sick (vomiting); have difficulty du
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt, en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent, bijna flauwvalt.
You may have a very rare serious allergic reaction to Velosulin or one of its ingredients (called a ro
26 U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op Velosulin of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
See also warning in 2 Before you use Velosulin. lp
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u Velosulin gebruikt.
If a
Dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
it does not disappear, see your doctor. in
Indien het niet verdwijnt, raadpleeg uw arts.
When you start taking insulin, water retention may cause swelling around your ankles ic
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
This soon disappears. ed
Dit verschijnsel verdwijnt snel.
Side effects reported very rarely (in less than 1 patient in 10,000) M
d Zeer zelden voorkomende bijwerkingen (minder dan 1 patiënt per 10.000)
Diabetic retinopathy (eye background changes).
er Diabetische retinopathie (beschadigingen aan het netvlies).
If you have diabetic retinopathy and your blood glucose levels improve very fast, the retinopathy may get worse.
Spreek erover met
Ask your doctor about this.
st uw arts.
If any of the side effects gets serious, or if you notice any side effects not listed in this leaflet, please tell your doctor, diabetes nurse or pharmacist.
re bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
26 6 HOW TO STORE VELOSULIN
HOE BEWAART U VELOSULIN
Keep out of the reach and sight of children.
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden. ng
Do not use Velosulin after the expiry date which is stated on the label and the carton.
Gebruik Velosulin niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op het etiket en de doos.
The expiry date refers to the last day of that month.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand. la
The vials that is not being used is to be stored in a refrigerator (2°C - 8°C).
De injectieflacons die niet in gebruik zijn, moeten in de koelkast (2°C - 8°C) worden bewaard. et
Do not freeze.
Niet in de vriezer bewaren. ni
ed The vials that are being used or about to be used is not to be kept in a refrigerator.
U kunt de injectieflacons in het pompreservoir gedurende 6 dagen bewaren bij een temperatuur tot 37°C (dicht op het lichaam).
You can keep it in the pump reservoir for 6 days at up to 37°C (close to the body).
De injectieflacon kan gedurende 6 weken bij id
is temperature (not above 25°C) for 6 weeks after first opening.
kamertemperatuur (beneden 25°C) worden bewaard, nadat deze in gebruik is genomen.
Always keep the vial in the outer carton when you’ re not using it in order to protect it from light.
De injectieflacon wanneer u deze niet gebruikt altijd in de buitenverpakking bewaren ter bescherming sm
or Velosulin must be protected from excessive heat and sunlight.
Velosulin moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht. ee
th Velosulin should not be disposed of via wastewater or household waste.
Velosulin dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Ask your pharmacist how to
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
au dispose of medicines no longer required.
bij de bescherming van het milieu.
These measures will help to protect the environment.
G
FURTHER INFORMATION ng What Velosulin contains lo
AANVULLENDE INFORMATIE
1 vial contains 10 ml equivalent to 1000 IU no
1 injectieflacon bevat 10 ml equivalent aan 1000 IE.
– The other ingredients are zinc chloride, glycerol, metacresol, disodium phosphate dihydrate, sodium hydroxide, hydrochloric acid and water for injections. ct du
27 Hoe ziet Velosulin er uit en wat is de inhoud van de verpakking
What Velosulin looks like and contents of the pack The solution for injection or infusion comes as a clear, colourless, aqueous solution. ro
De oplossing voor injectie of infusie is een heldere, kleurloze, waterige oplossing.
Not all packs may be marketed. lp
Mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht.
Marketing Authorisation Holder and Manufacturer a
Houder van de Vergunning voor het in de Handel Brengen en Fabrikant
Novo Nordisk A/ S in
Novo Nordisk A/S Novo Allé, DK-2880 Bagsværd,
Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denmark ic
er re Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
This leaflet was last approved in ed M
st gi re ge er ng la et en G
EMEA/ H/ C/ 474
EMEA/H/C/474
What is Ventavis?
Wat is Ventavis?
Ventavis is a solution for inhalation using a nebuliser.
Ventavis is een oplossing voor inhalatie via een vernevelaar.
It contains the active substance iloprost.
Ventavis bevat het werkzame bestanddeel iloprost.
What is Ventavis used for?
Wanneer wordt Ventavis voorgeschreven?
Ventavis is used for the treatment of adult patients with class III primary pulmonary hypertension to improve exercise capacity (the ability to carry out physical activity) and symptoms.
Ventavis wordt voorgeschreven voor de behandeling van volwassen patiënten met primaire pulmonale hypertensie, klasse III, ten einde de capaciteit voor lichaamsbeweging te verbeteren.
Pulmonary hypertension is abnormally high blood pressure in the arteries of the lungs. ‘ Primary ’ means that there are no other diseases of the heart or lungs causing the high blood pressure, and the ‘ class’ reflects the severity of the symptoms caused by the disease: ‘ class III’ involves marked limitation of physical activity.
Pulmonale hypertensie is abnormaal hoge bloeddruk in de longaders. ‘ Primair’ betekent dat er geen andere hart- of longaandoeningen zijn die de hoge bloeddruk veroorzaken, en de klasse duidt de ernst van de door de ziekte veroorzaakte symptomen aan: klasse III houdt een duidelijke beperking van de lichaamsactiviteit in.
Because the number of patients with primary pulmonary hypertension is low, the disease is considered ‘ rare’, and Ventavis was designated an ‘ orphan medicine ’ (a medicine used in rare diseases) on 29 December 2000.
Ventavis werd op 29 december 2000 aangewezen als weesgeneesmiddel (een geneesmiddel voor zeldzame ziekten).
How is Ventavis used?
Hoe wordt Ventavis gebruikt?
Ventavis is given by inhalation using a nebuliser (a special machine that changes the solution into an aerosol that the patient can breathe in).
Ventavis moet worden toegediend door inhalatie met gebruikmaking van een vernevelaar (een speciale machine die de oplossing omvormt tot een aërosol die door de patiënt kan worden geïnhaleerd).
Treatment with Ventavis should be started and monitored by a doctor who has experience in the treatment of pulmonary hypertension.
De behandeling met Ventavis mag alleen worden gestart en gecontroleerd door een arts met ervaring in de behandeling van pulmonale hypertensie.
Patients should start with the low dose of 2.5 micrograms for the first inhalation, followed by 5.0 micrograms for the second.
De aanbevolen dosis is 2,5 of 5,0 microgram, waarbij begonnen moet worden met de lagere dosering van 2,5 microgram voor de eerste inhalatie, gevolgd door 5 microgram voor de tweede.
The dose can then be reduced to 2.5 micrograms again if the patient cannot tolerate the higher dose.
De dosering kan vervolgens weer worden teruggebracht tot 2,5 microgram als de patiënt de hogere dosis niet verdraagt.
The medicine must be given using a type of nebuliser known as a ‘ dosimetric’ nebuliser, which stops automatically when the correct dose has been delivered.
Het middel moet worden toegediend via een zogenaamde ‘ dosimetrische’ vernevelaar, die automatisch stopt zodra de juiste dosis is afgegeven.
It is taken six to nine times a day.
Het wordt 6 tot 9 maal per dag toegediend.
Doses are lower if the patient has liver problems.
De doseringen zijn lager als de patiënt leverproblemen heeft.
How does Ventavis work?
Hoe werkt Ventavis?
It causes high blood pressure in the vessels taking blood from the right side of the heart to the lungs.
Pulmonale hypertensie is een slopende ziekte waarbij de bloedvaten van de longen sterk vernauwd zijn, wat leidt tot een zeer hoge bloeddruk in de vaten die bloed van de rechterkant van het hart naar de longen voeren.
7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
Ventavis is een te inhaleren iloprostpreparaat, een stof die sterk lijkt op prostacycline – 7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
Reproduction is authorised provided the source is acknowledged.
Reproduction is authorised provided the source is acknowledged. een natuurlijk voorkomend molecuul dat ervoor zorgt dat bloedvaten uitzetten.
How has Ventavis been studied?
Hoe is Ventavis onderzocht?
Ventavis has been compared with placebo (a dummy treatment) in one study involving 203 adult patients with stable class III or IV pulmonary hypertension that was either primary or caused by another condition.
Ventavis werd vergeleken met placebo (een schijnbehandeling) in een studie uitgevoerd bij 203 volwassen patiënten met stabiele klasse III of IV pulmonale hypertensie, die primair van aard was dan wel door een andere aandoening werd veroorzaakt.
The main measure of effectiveness was the number of patients who had responded to treatment after 12 weeks.
De belangrijkste graadmeter voor de werkzaamheid was het aantal patiënten dat na 12 weken op de behandeling had gereageerd (de respons).
A ‘ response’ was defined as a combination of a 10% improvement in exercise capacity (measured by looking at how far the patient could walk in six minutes) and an improvement of the patient ’ s condition (the severity of the disease going down by at least one class), without a worsening of pulmonary hypertension or death.
Dit werd gemeten aan de hand van een gecombineerd responscriterium: verbetering van 10% van de inspanningscapaciteit (6-minuten-looptest) plus verbetering van de algehele toestand van de patiënt (verbetering naar ten minste één lagere klasse) zonder verslechtering van de pulmonale hypertensie of overlijden.
What benefit has Ventavis shown during the studies?
Welke voordelen bleek Ventavis tijdens de studies te hebben?
Ventavis was significantly more effective than placebo:
Ventavis was duidelijk doeltreffender dan placebo.
17% of the patients taking Ventavis responded to treatment (17 out of 101), compared with 5% of the patients taking placebo (5 out of 102).
Bij 17% van de patiënten die Ventavis gebruikten sloeg de behandeling aan (17 van 101), ten opzichte van 5% in de placebogroep (5 van 102).
However, when looking at different groups of patients in this study, a benefit of Ventavis that would be relevant for patients was only shown in patients with class III primary pulmonary hypertension.
Wanneer echter naar de verschillende patiëntengroepen in deze studie wordt gekeken, bleek het voordeel van Ventavis alleen relevant bij patiënten met klasse III pulmonale hypertensie.
What is the risk associated with Ventavis?
Welke risico’ s houdt het gebruik van Ventavis in?
The most common side effects with Ventavis (seen in more than 1 patient in 10) are vasodilation (blood vessels becoming wider causing flushing or reddening of the face), hypotension (low blood pressure) and cough.
De meest voorkomende bijwerkingen van Ventavis (waargenomen bij meer dan 1 op 10 patiënten) zijn bloedvatverwijding (bloedvaten worden wijder en veroorzaken blozen of roodheid in het gezicht), hypotensie (lage bloeddruk) en hoesten.
For the full list of all side effects reported with Ventavis, see the Package Leaflet.
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van de gerapporteerde bijwerkingen van Ventavis.
Ventavis should not be used in people who may be hypersensitive (allergic) to iloprost or any of the other ingredients.
Ventavis mag niet worden gebruikt bij mensen die overgevoelig (allergisch) zijn voor iloprost of enig ander bestanddeel van het middel.
It must also not be used in women who are pregnant or breast-feeding.
Het mag evenmin gebruikt worden bij patiënten die risico lopen op bloedingen, een hartafwijking hebben, kort geleden een beroerte hebben gehad, of lijden aan pulmonale hypertensie als gevolg van een verstopte of versmalde ader, noch bij vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven.
Why has Ventavis been approved?
Waarom is Ventavis goedgekeurd?
The Committee for Medicinal Products for Human Use (CHMP) decided that, despite the limited data available, Ventavis’ s benefits are greater than its risks for the treatment of patients with primary pulmonary hypertension, classified as NYHA functional class III, to improve exercise capacity and symptoms.
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) concludeerde dat de voordelen van Ventavis, ondanks de beperkte hoeveelheid beschikbare gegevens, groter zijn dan de risico’ s voor de behandeling van patiënten met een primaire pulmonale hypertensie, geclassificeerd als NYHA functionele klasse III, met als doel de inspanningscapaciteit en de symptomen te verbeteren.
The Committee recommended that Ventavis be given marketing authorisation.
Het CHMP heeft aanbevolen voor Ventavis een vergunning voor het in de handel brengen te verlenen.
Ventavis has been authorised under ‘ Exceptional Circumstances’, because, as the disease is rare, it has not been possible to obtain complete information on the medicine.
Deze voorwaarde is toegevoegd, aangezien het een zeldzame ziekte betreft en het niet mogelijk is gebleken uitputtende informatie over het middel te verkrijgen.
Which information is still awaited for Ventavis?
Welke informatie wordt nog verwacht voor Ventavis?
The company that makes Ventavis will carry out further studies to collect data on the long-term use of the medicine.
De firma die Ventavis vervaardigt zal aanvullende studies uitvoeren met het middel om gegevens te verkrijgen over het langetermijngebruik.
Other information about Ventavis:
Overige informatie over Ventavis:
The European Commission granted a marketing authorisation valid throughout the European Union for Ventavis to Bayer Schering Pharma AG on 16 September 2003.
De Europese Commissie heeft de firma Bayer Schering Pharma op 16 september 2003 een vergunning voor het in de handel brengen van Ventavis verleend, die in de hele Europese Unie geldig is.
The marketing authorisation was renewed on 16 September 2008.
De handelsvergunning werd op 16 september 2008 verlengd.
The record of Ventavis’ s designation as an orphan medicine is available here.
Klik hier voor de gegevens over de aanwijzing van Ventavis als weesgeneesmiddel.
The full EPAR for Ventavis can be found here.
Klik hier voor het volledige EPAR voor Ventavis.
This summary was last updated in 09-2008.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 09-2008 2/2
EU/ 1/ 03/ 255/ 001 EU/ 1/ 03/ 255/ 002 EU/ 1/ 03/ 255/ 003 EU/ 1/ 03/ 255/ 004 EU/ 1/ 03/ 255/ 005 EU/ 1/ 03/ 255/ 006 EU/ 1/ 03/ 255/ 007 EU/ 1/ 03/ 255/ 008
EU/1/03/255/001 EU/1/03/255/002 EU/1/03/255/003 EU/1/03/255/004 EU/1/03/255/005 EU/1/03/255/006 EU/1/03/255/007 EU/1/03/255/008
10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml 10 µg/ ml
10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml 10 µg/ml
Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution Nebuliser solution
Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing Verneveloplossing
Inhalation use Inhalation use Inhalation use Inhalation use Inhalation use Inhalation use Inhalation use Inhalation use
Inhalatie Inhalatie Inhalatie Inhalatie Inhalatie Inhalatie Inhalatie Inhalatie
ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass) ampoule (glass)
ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas) ampul (glas)
2 ml (10 µg/ ml) 2 ml (10 µg/ ml) 2 ml (10 µg/ ml) 1 ml (10 µg/ ml) 1 ml (10 µg/ ml) 2 ml (10 µg/ ml) 2 ml (10 µg/ ml) 2 ml (10 µg/ ml)
2 ml (10 µg/ml) 2 ml (10 µg/ml) 2 ml (10 µg/ml) 1 ml (10 µg/ml) 1 ml (10 µg/ml) 2 ml (10 µg/ml) 2 ml (10 µg/ml) 2 ml (10 µg/ml)
30 ampoules 100 ampoules 300 ampoules 30 ampoules 168 ampoules 90 ampoules 3 x 30 ampoules 10 x 30 ampoules
30 ampullen 100 ampullen 300 ampullen 30 ampullen 168 ampullen 90 ampullen 3 x 30 ampullen 10 x 30 ampullen
Ventavis 10 microgram/ ml nebuliser solution
Ventavis 10 microgram/ml verneveloplossing
1 ml solution contains 10 micrograms iloprost (as iloprost trometamol).
1 ml oplossing bevat 10 microgram iloprost (als iloprost-trometamol).
Each ampoule with 1 ml contains 10 micrograms iloprost.
Elke ampul van 1 ml bevat 10 microgram iloprost.
Each ampoule with 2 ml contains 20 micrograms iloprost.
Elke ampul van 2 ml bevat 20 microgram iloprost.
Ethanol 96% 0,81 mg per ml.
Ethanol 96% 0,81 mg per ml.
Clear, colourless solution.
Verneveloplossing Heldere, kleurloze oplossing
Treatment of patients with primary pulmonary hypertension, classified as NYHA functional class III, to improve exercise capacity and symptoms.
Behandeling van patiënten met primaire pulmonale hypertensie, geclassificeerd als NYHA functionele klasse III, om de inspanningscapaciteit en de symptomen te verbeteren.
Ventavis should only be initiated and monitored by a physician experienced in the treatment of pulmonary hypertension.
Het gebruik van Ventavis mag alleen worden geïnitieerd en gecontroleerd door een arts die ervaren is in de behandeling van pulmonale hypertensie.
Ventavis is intended for inhalation use by nebulisation (see section 6.6).
Ventavis moet via verneveling worden geïnhaleerd (zie rubriek 6.6).
• Dose per inhalation session:
• Dosis per inhalatiesessie:
The recommended dose is 2.5 micrograms or 5.0 micrograms of inhaled iloprost (as delivered at the mouthpiece of the nebuliser), starting with the low dose of 2.5 microgram for the first inhalation, followed by 5.0 micrograms for the second inhalation.
De aanbevolen dosis is 2,5 microgram of 5,0 microgram geïnhaleerde iloprost (zoals afgegeven door het mondstuk van de vernevelaar), beginnend met een lage dosis van 2,5 microgram bij de eerste inhalatie, gevolgd door 5,0 microgram voor de tweede inhalatie.
In case of poor tolerability of the 5.0 microgram dose, the dose should be reduced to 2.5 micrograms.
In geval van een slechte tolerantie voor de 5,0 microgram dosis, dient de dosis gereduceerd te worden tot 2,5 microgram.
Two compressed air nebuliser systems, HaloLite and Prodose, have been shown to be suitable nebulisers for the administration of Ventavis.
Van twee vernevelsystemen met perslucht, HaloLite en Prodose, is aangetoond dat zij geschikte vernevelaars zijn voor de toediening van Ventavis.
With both systems the mass median aerodynamic diameter of the aerosol droplet (MMAD) with iloprost was between 2.6 and 2.7 micrometres.
Voor beide systemen is de MMAD (mass median aerodynamic diameter) van het aërosoldruppeltje met iloprost tussen 2,6 en 2,7 micrometer.
For each inhalation session the content of one ampoule containing 2 ml of Ventavis nebuliser solution will be transferred into the nebuliser medication chamber immediately before use.
Voor elke inhalatiesessie moet de inhoud van één ampul met 2 ml Ventavis-verneveloplossing vlak voor gebruik in de vernevelkamer worden overgebracht.
HaloLite and Prodose are dosimetric systems.
HaloLite en Prodose zijn dosimetrische systemen.
They stop automatically after the pre-set dose has been delivered.
Ze stoppen automatisch nadat de vooraf ingestelde dosis is afgegeven.
The inhalation time depends on the patient ’ s breathing pattern.
De inhalatietijd is afhankelijk van het ademhalingspatroon van de patiënt.
Device
Apparaat
Dose of iloprost at
Dosis iloprost bij
Estimated inhalation time
Geschatte inhalatietijd
mouthpiece
mondstuk
(frequency of 15 breaths per minute)
(frequentie van 15 ademhalingen per minuut)
4 to 5 min
4 tot 5 min
5 micrograms
5 microgram
8 to 10 min
8 tot 10 min
For a dose of 5 micrograms iloprost at mouthpiece it is recommended to complete two inhalation cycles with 2.5 micrograms pre-set dose program with a filling of one ampoule containing 2 ml Ventavis nebuliser solution, which shows two coloured rings (white – pink).
Voor een dosis van 5 microgram iloprost bij het mondstuk wordt aanbevolen een programma met twee inhalatiecycli met een vooraf ingestelde dosis van 2,5 microgram met een vulling van één ampul met 2 ml Ventavis-verneveloplossing, gekenmerkt door twee gekleurde ringen (wit - roze), te voltooien.
Venta-Neb, a portable ultrasonic battery-powered nebuliser, has also been shown to be suitable for the administration of Ventavis.
Venta-Neb, een draagbare ultrasone vernevelaar op batterijen, is ook geschikt gebleken voor de toediening van Ventavis.
The measured MMAD of the aerosol droplets was 2.6 micrometres.
De gemeten MMAD (mass median aerodynamic diameter) van het aërosoldruppeltje was 2,6 micrometer.
For each inhalation session, the content of one ampoule containing 2 ml Ventavis nebuliser solution and showing two coloured rings (white – pink) will be transferred into the nebuliser medication chamber immediately before use.
Bij elke inhalatiesessie wordt de inhoud van één ampul met 2 ml Ventavis-verneveloplossing, gekenmerkt door twee gekleurde ringen (wit - roze), vlak voor gebruik in de vernevelkamer overgebracht.
Two programs can be operated:
Er kunnen twee programma’ s worden gevolgd:
5.0 micrograms active substance on the mouth piece 25 inhalation cycles.
5,0 microgram actieve stof op het mondstuk met 25 inhalatiecycli.
2.5 micrograms active substance on the mouth piece 10 inhalation cycles.
2,5 microgram actieve stof op het mondstuk met 10 inhalatiecycli.
The selection of the pre set program is made by the physician.
De arts bepaalt de selectie van het vooraf ingestelde programma.
Venta-Neb prompts the patient to inhale by an optical and an acoustic signal.
Venta-Neb geeft een optisch en akoestisch signaal om de patiënt aan te zetten te inhaleren.
It stops after the pre-set dose has been administered.
Zodra de vooraf ingestelde dosis is afgegeven stopt dit signaal.
To obtain the optimal droplet size for the administration of Ventavis the green baffle plate should be used.
Ter verkrijging van de juiste druppelgrootte voor de toediening van Ventavis dient het groene keerplaatje gebruikt te worden.
For details refer to the instruction manual of the Venta-Neb nebuliser.
Voor overige bijzonderheden raadpleegt u de gebruikershandleiding van de Venta-Neb vernevelaar.
Venta-Neb
Apparaat Venta-Neb
5 micrograms
Dosis iloprost bij mondstuk 2,5 microgram 5 microgram
8 min
Geschatte inhalatietijd 4 min 8 min
The I-Neb AAD System is a portable, hand-held, vibrating mesh technology nebuliser system.
Het I-Neb AAD systeem is een draagbaar, handheld, vibrerend en op maastechnologie baserend vernevelsysteem.
This system generates droplets by ultrasound, which is forcing the solution through a mesh.
Dit systeem produceert druppels op ultrasone wijze, welke de oplossing door een maas dwingt.
The I-Neb AAD nebuliser has also been shown to be suitable for the administration of Ventavis.
De I-Neb AAD vernevelaar is ook geschikt gebleken voor de toediening van Ventavis.
The measured MMAD of the aerosol droplets was 2.1 micrometres.
De gemeten MMAD van de aërosoldruppeltjes was 2,1 micrometer.
This nebuliser monitors the breathing pattern to determine the aerosol pulse time required to deliver the pre-set dose of 2.5 or 5 micrograms iloprost.
Deze vernevelaar bewaakt het ademhalingspatroon en bepaalt zo de aërosolpulsetijd die nodig is om een vooraf ingestelde dosis van 2,5 of 5 microgram iloprost af te geven.
The pre-set dose provided by the I-Neb AAD system is controlled by the medication chamber in combination with a control disc.
De vooraf ingestelde dosis die door het I-Neb AAD systeem wordt afgegeven, wordt geregeld door de medicatiekamer in combinatie met een regelschijf.
There are two different colour coded medication chambers.
Er zijn twee medicatiekamers die zijn voorzien van een verschillende kleurcode.
For each medication chamber there is a corresponding colour coded control disc:
Voor elke medicatiekamer is er een passende controleschijf met dezelfde kleurcode:
For the 2.5 micrograms dose the medication chamber (350 microliter) with the red latch is used together with the red control disc.
De medicatiekamer (350 microliter) voor een dosis van 2,5 microgram met de rode afsluiting wordt gebruikt samen met de rode regelschijf.
For the 5 micrograms dose the medication chamber (650 microliter) with the purple coloured latch is used together with the purple control disc.
De medicatiekamer (650 microliter) voor een dosis van 5 microgram met de paarse afsluiting wordt gebruikt samen met de paarse regelschijf.
For each inhalation session with the I-Neb AAD, the content of one 1-ml ampoule of Ventavis, showing three coloured rings (pink – red- red), will be transferred into the appropriate nebuliser medication chamber immediately before use.
Bij elke inhalatiesessie met de I-Neb AAD wordt de inhoud van één ampul met 1 ml Ventavis, gekenmerkt door de drie gekleurde ringen (roze - rood - rood), onmiddellijk voor gebruik overgebracht naar de passende vernevelkamer.
I-Neb AAD
Apparaat I-Neb AAD
6.5 min
Geschatte inhalatietijd 3,2 min 6,5 min
Since the I-Neb nebuliser has been shown to produce an aerosol with slightly different physical characteristics to those of HaloLite, Prodose and VentaNeb devices and a faster delivery of the solution (see section 5.2), patients stabilized on one nebuliser should not switch to another nebuliser without supervision by the treating physician.
Aangezien er is aangetoond dat de I-Neb vernevelaar een aërosol produceert met een enigszins afwijkend fysiek karakter dan de HaloLite, Prodose en VentaNeb systemen en een snellere aflevering van de oplossing biedt (zie rubriek 5.2), behoren patiënten, die stabiel zijn op een bepaald type vernevelaar, niet over te stappen naar een ander type vernevelaar zonder toezicht van de behandelend arts.
The efficacy and tolerability of inhaled iloprost when administered with other nebulising systems, which provide different nebulisation characteristics of iloprost solution, have not been established.
De werkzaamheid en tolerantie van geïnhaleerde iloprost bij toediening via andere vernevelsystemen, met andere vernevelingskenmerken van iloprost-oplossing, zijn niet vastgesteld.
• Daily dose:
• Dagelijkse dosis:
The dose per inhalation session should be administered 6 to 9 times per day according to the individual need and tolerability.
De dosis per inhalatiesessie moet afhankelijk van de individuele behoefte en tolerantie 6 tot 9 keer per dag worden toegediend.
• Duration of treatment:
• Duur van de behandeling:
The duration of treatment depends on clinical status and is left to the physician’ s discretion.
De duur van de behandeling is afhankelijk van de klinische situatie en wordt aan het oordeel van de arts overgelaten.
Should patients deteriorate on this treatment intravenous prostacyclin treatment should be considered.
Indien patiënten bij deze behandeling achteruitgaan, kan een intraveneuze behandeling met prostacycline worden overwogen.
Iloprost elimination is reduced in patients with hepatic dysfunction (see section 5.2).
Bij patiënten met een leverfunctiestoornis is de eliminatie van iloprost verminderd (zie rubriek 5.2).
To avoid undesired accumulation over the day, special caution has to be exercised with these patients during initial dose titration.
Om een ongewenste ophoping gedurende de dag te vermijden, moet bij het bepalen van de aanvangsdosis speciale aandacht aan deze patiënten worden geschonken.
6 times per day).
In eerste instantie moet er een dosis van 2,5 microgram worden toegediend met een doseringsinterval van minimaal 3 uur (wat overeenkomt met een toediening van maximaal 6 maal per dag).
Thereafter, dosing intervals may be shortened cautiously based on individual tolerability.
Daarna kan de doseringsinterval voorzichtig korter worden op basis van de individuele tolerantie.
If a further increase in the dose up to 5.0 micrograms is indicated, again dosing intervals of at least 3 hours should be chosen initially and shortened according to individual tolerability.
Ook indien een verdere verhoging van de dosis tot 5,0 microgram is geïndiceerd moeten er aanvankelijk weer doseringsintervallen van minimaal 3 uur worden gekozen en mogen deze afhankelijk van de individuele tolerantie weer korter worden.
A further undesired accumulation of the medicinal product following treatment over several days is not likely due to the overnight break in administration of the medicinal product.
Een verdere ongewenste accumulatie van het geneesmiddel na een behandeling gedurende meerdere dagen is ten gevolge van de onderbreking in de toediening van het geneesmiddel gedurende de nacht niet waarschijnlijk.
There is no need for dose adaptation in patients with a creatinine clearance > 30 ml/ min (as determined from serum creatinine using the Cockroft and Gault formula).
Bij patiënten met een creatinineklaring van > 30 ml/min (zoals is bepaald uit de serumcreatinine met behulp van de Cockroft-Gault-formule) is het niet nodig de dosis aan te passen.
Patients with a creatinine clearance of ≤ 30 ml/ min were not investigated in the clinical trials.
Patiënten met een creatinineklaring van ≤ 30 ml/min werden in het klinisch onderzoek niet onderzocht.
There is no experience with Ventavis in children or adolescents.
Er is geen ervaring met het gebruik van Ventavis bij kinderen en adolescenten.
− Hypersensitivity to the active substance or to any of the excipients. − Conditions where the effects of Ventavis on platelets might increase the risk of haemorrhage (e. g. active peptic ulcers, trauma, intracranial haemorrhage). − Severe coronary heart disease or unstable angina; − Myocardial infarction within the last six months; − Decompensated cardiac failure if not under close medical supervision;
− Overgevoeligheid voor de actieve stof of voor één van de hulpstoffen. − Aandoeningen waarbij de effecten van Ventavis op de trombocyten het risico van hemorragie kunnen verhogen (bijvoorbeeld actief ulcus pepticum, trauma, intracraniale bloeding). − Ernstige coronaire hartziekte of instabiele angina pectoris. − Myocardinfarct in de afgelopen zes maanden.
4 − Severe arrhythmias; cerebrovascular events (e. g. transient ischaemic attack, stroke) within the last 3 months. − Pulmonary hypertension due to venous occlusive disease. − Congenital or acquired valvular defects with clinically relevant myocardial function disorders not related to pulmonary hypertension. − Pregnancy and lactation (see section 4.6).
4 − Decompensatio cordis indien niet onder nauwlettend medisch toezicht. − Ernstige aritmieën, cerebrovasculaire gebeurtenissen (bijv. 'transient ischaemic attack', CVA) in de afgelopen 3 maanden. − Pulmonale hypertensie als gevolg van een veno-occlusieve aandoening. − Congenitale of verworven hartklepgebreken met klinisch relevante aandoeningen met betrekking tot de myocardfunctie niet gerelateerd aan pulmonale hypertensie. − Zwangerschap en borstvoeding (zie rubriek 4.6).
The use of Ventavis is not recommended in patients with unstable pulmonary hypertension, with advanced right heart failure.
Het gebruik van Ventavis wordt niet aanbevolen bij patiënten met een onstabiele pulmonale hypertensie, met een gevorderde vorm van rechter hartfalen.
In case of deterioration or worsening of right heart failure transfer to other medicinal products should be considered.
In geval van deterioratie of verslechtering van het rechter hartfalen moet het overstappen op andere geneesmiddelen worden overwogen.
The pulmonary vasodilatory effect of inhaled iloprost is of short duration (one to two hours).
Het pulmonale vasodilaterende effect van geïnhaleerde iloprost is van korte duur (binnen een tot twee uur).
Patients who experience syncope in association with pulmonary hypertension should avoid any exceptional straining, for example during physical exertion.
Patiënten die een syncope doormaken in combinatie met pulmonale hypertensie dienen ongebruikelijke belasting, bijvoorbeeld tijdens lichamelijke inspanning, te vermijden.
Before physical exertion it might be useful to inhale.
Het kan zinvol zijn voorafgaand aan lichamelijke inspanning te inhaleren.
The occurrence of a nocturnal or exertional syncope reflects therapeutic gaps and/ or insufficient efficiency, and the need to adapt and/ or change the therapy should be considered (see section 4.8).
Het voorkomen van een nachtelijke syncope of een syncope bij inspanning duidt op therapeutische gaten en/of onvoldoende efficiëntie, en de noodzaak de therapie aan te passen en/of te veranderen moet worden overwogen (zie rubriek 4.8).
Ventavis inhalation might entail the risk of inducing bronchospasm, especially in patients with bronchial hyperactivity (see section 4.8 Undesirable effects).
Inhalatie van Ventavis kan het risico met zich meebrengen om bronchospasme te induceren, vooral bij patiënten met bronchiale hyperactiviteit (zie rubriek 4.8 Bijwerkingen).
Moreover, the benefit of Ventavis has not been established in patients with concomitant Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) and severe asthma.
Bovendien is het voordeel van Ventavis bij patiënten met bijkomend chronische obstructief longlijden (COPD) en met ernstige astma niet vastgesteld.
Patients with concomitant acute pulmonary infections, COPD and severe asthma should be carefully monitored.
Patiënten met bijkomende acute pulmonale infecties, COPD en ernstige astma moeten zorgvuldig worden gecontroleerd.
In patients with low systemic blood pressure, care should be taken to avoid further hypotension.
Bij patiënten met een lage systemische bloeddruk dient zorgvuldigheid te worden betracht om verdere hypotensie te voorkomen.
Ventavis should not be initiated in patients with systolic arterial hypotension less than 85 mmHg.
Patiënten met systolische arteriële hypotensie van minder dan 85 mmHg mogen geen Ventavis gaan gebruiken.
Should signs of pulmonary oedema occur when inhaled iloprost is administered in patients with pulmonary hypertension, the possibility of associated pulmonary veno-occlusive disease should be considered.
Indien er tekenen van pulmonaal oedeem optreden als er geïnhaleerd iloprost is toegediend bij patiënten met pulmonale hypertensie, moet de mogelijkheid van een hiermee samenhangende pulmonale veno-occlusieve ziekte worden overwogen.
The treatment should be stopped.
De behandeling moet worden gestaakt.
In case of interruption of Ventavis therapy, the risk of rebound effect is not formally excluded.
Indien de Ventavis-behandeling moet worden onderbroken, is het risico van een rebound-effect officieel niet uitgesloten.
Careful monitoring of the patient should be performed, when inhaled iloprost therapy is stopped and an alternative treatment should be considered in critically ill patients.
Als de behandeling met geïnhaleerde iloprost wordt gestaakt moet de patiënt zorgvuldig worden bewaakt, en bij ernstig zieke patiënten moet een alternatieve behandeling worden overwogen.
Iloprost elimination is reduced in patients with hepatic dysfunction and in patients with renal failure requiring dialysis (see section 5.2).
De eliminatie van iloprost is bij patiënten met een gestoorde leverfunctie en bij patiënten met nierinsufficiëntie met noodzaak voor dialyse lager (zie rubriek 5.2).
A cautious initial dose titration using dosing intervals of at least 3 hours is recommended (see section 4.2).
Een voorzichtige eerste aanvang van de dosis met doseringsintervallen van minimaal 3 uur wordt aanbevolen (zie rubriek 4.2).
Prolonged oral treatment with iloprost clathrate in dogs up to one year was associated with slightly increased fasted serum glucose levels.
Een verlengde orale behandeling met iloprost clathraat bij honden tot een jaar oud hing samen met een licht verhoogde nuchtere glucosespiegel in serum.
It cannot be excluded that this is also relevant to man on prolonged Ventavis therapy.
Het kan niet worden uitgesloten dat dit ook voor de mens van belang is bij een langdurige behandeling met Ventavis.
To minimise accidental exposure, it is recommended to use Ventavis with nebulisers with inhalation- triggered systems (HaloLite/ Prodose), and to keep the room well ventilated.
Om accidentele blootstelling te minimaliseren wordt aangeraden om Ventavis te gebruiken met vernevelaars (HaloLite/Prodose) die zijn voorzien van inhalatie-getriggerde systemen, en de ruimte goed te ventileren.
Ventavis nebuliser solution should not come into contact with skin and eyes; oral ingestion of Ventavis solution should be avoided.
Ventavis verneveloplossing mag niet in aanraking komen met de huid en ogen; orale inname van Ventavis dient te worden vermeden.
During nebulisation sessions a facial mask must be avoided and only a mouthpiece should be used.
Tijdens vernevelingssessies moet het gebruik van een gezichtsmasker worden vermeden en mag er alleen een mondstuk worden gebruikt.
Iloprost may increase the effect of vasodilatators and antihypertensive agents.
Iloprost verhoogt mogelijk het effect van vasodilatatoren en antihypertensiva.
5 Iloprost can inhibit platelet function and its use with anticoagulants (such as heparin, coumarin-type anticoagulants) or other inhibitors of platelet aggregation (such as acetylsalicylic acid, non-steroidal anti-inflammatory medicinal products, ticlopidine, clopidogrel and glycoprotein IIb/ IIIa antagonists: abciximab, eptifibatide and tirofiban) may increase the risk of bleeding.
Iloprost kan de trombocytenfunctie remmen, en het gelijktijdig gebruik van anticoagulantia (zoals heparine, coumarine-anticoagulantia) of andere trombocytenaggregatieremmers (zoals acetylsalicylzuur, niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen, ticlopidine, clopidogrel en glycoproteïne IIb/IIIa antagonisten: abciximab, eptifibatide en tirofiban) kan het risico van bloedingen vergroten.
A careful monitoring of the patients taking anticoagulants according to common medical practice is recommended.
Een zorgvuldige bewaking van de patiënten die volgens normaal medisch gebruik anticoagulantia gebruiken wordt aanbevolen.
The concomitant use of other platelet inhibitors should be avoided in patients taking anticoagulants.
Het gelijktijdig gebruik van andere thrombocytenremmers moet bij patiënten die anticoagulantia gebruiken worden vermeden.
Intravenous infusion of iloprost has no effect either on the pharmacokinetics of multiple oral doses of digoxin or on the pharmacokinetics of co-administered tissue plasminogen activator (t-PA) in patients.
Een intraveneuze infusie met iloprost heeft geen effect op de farmacokinetiek van meerdere orale doses digoxine of op de farmacokinetiek van gelijktijdig toegediende weefselplasminogene activatoren (t-Pa) bij patiënten.
Although, clinical studies have not been conducted, in vitro studies investigating the inhibitory potential of iloprost on the activity of cytochrome P450 enzymes revealed that no relevant inhibition of drug metabolism via these enzymes by iloprost have to be expected.
Hoewel er geen klinisch onderzoek is verricht, bleek uit in vitro onderzoek waarin de remmende werking van iloprost op de activiteit van cytochroom P450-enzymen werd onderzocht dat er geen relevante remming van het metabolisme van het geneesmiddel via deze enzymen door iloprost hoeft te worden verwacht.
There are no adequate data from the use of Ventavis in pregnant women.
Er zijn onvoldoende gegevens over toepassing van Ventavis bij zwangere vrouwen.
Animal studies have shown reproductive toxicity (see section 5.3).
Dierexperimenteel onderzoek heeft reproductietoxiciteit aangetoond (zie rubriek 5.3).
Ventavis is contra- indicated during pregnancy (see section 4.3).
Ventavis is bij zwangeren gecontra-indiceerd (zie rubriek 4.3).
Women of child-bearing potential should use effective contraceptive measures during treatment.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen tijdens behandeling effectieve anticonceptie toe te passen.
It is not known whether Ventavis enters the breast milk.
Het is niet bekend of Ventavis in de moedermelk wordt uitgescheiden.
The medicinal product must not be administered to breast feeding mothers (see section 4.3).
Dit geneesmiddel mag niet worden toegediend aan moeders die borstvoeding geven (zie rubriek 4.3).
Care should be exercised during initiation of therapy until any effects on the individual have been determined.
Tijdens het instellen van de behandeling moet zorgvuldigheid worden betracht totdat eventuele effecten op het individu zijn vastgesteld.
In patients experiencing hypotensive symptoms such as dizziness, the abilityto drive or operate machines may be affected.
Bij patiënten bij wie sprake is van hypotensieve verschijnselen zoals duizeligheid kan de rijvaardigheid of het vermogen machines te bedienen worden beïnvloed.