๏	 มาจะกล่าวบทไป	ถึงฤทธิกันยักษา
เป็นทหารขององค์เจ้าลงกา	ได้คุมโยธากุมภัณฑ์
โกฏิหนึ่งกระเวนอากาศ	องอาจฤทธิแรงแข็งขัน
เคยเที่ยวไปเป็นนิรันดร์	ป้องกันอริราชไพรี
ครั้นรุ่งสางส่างแสงสุริย์ฉาน	ก็เรียกหมู่ทวยหาญยักษี
ถีบทะยานผ่านฟ้าด้วยฤทธี	อสุรีระเห็จเตร็จมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กราวนอก

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิไกรใจกล้า
เหลือบเห็นพวกพลอสุรา	เกลื่อนกลาดดาษมาในอัมพร
จึ่งว่าแก่สุครีพน้าชาย	บัดนี้พระนารายณ์ทรงศร
จะยกโยธาพลากร	ไปราญรอนอสูรในลงกา
เราเป็นทหารมาพานพบ	จะรบดูฝีมือยักษา
ฆ่าเสียให้สิ้นบรรดามา	สงครามภายหน้าจะเบาแรง
ว่าแล้วจึ่งลูกพระพาย	ชักตรีจากกายออกกวัดแกว่ง
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันตาแดง	แกล้งออกไปขวางหน้าไว้ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	จึ่งร้องว่าเหวยอสุรี	ล่วงเขตมานี้จะไปไหน
ตัวมึงมีนามกรใด	จึ่งบังอาจใจอหังการ์
มากั้นกางขวางทางกูอยู่	ไม่รู้ว่าจะม้วยสังขาร์
แม้นมึงรักชีพชีวา	จงเลิกโยธากุมภัณฑ์
หนีไปให้พ้นพระกาล	ผู้เดโชชาญแข็งขัน
หาไม่ไม่รอดชีวัน	ด้วยศักดาอันเกรียงไกร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฤทธิกันผู้เป็นนายใหญ่
ได้ฟังกริ้วโกรธคือไฟ	จึ่งร้องตอบไปทันที
กูเป็นทหารพญายักษ์	ปิ่นปักลงกาบูรีศรี
ชื่อฤทธิกันอสุรี	คุมโยธีเที่ยวกระเวนมา
ตัวมึงมีนามกรใด	เจรจาหยาบใหญ่ให้เกินหน้า
ผู้เดียวหรือจะต่อศักดา	อย่าสงกาว่าจะรอดชีวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรฤทธิแรงแข็งขัน
ได้ฟังจึ่งตอบกุมภัณฑ์	เหวยไอ้ฤทธิกันอสุรี
กูคือทหารพระนารายณ์	เป็นลูกพระพายเรืองศรี
หลานพญาสุครีพพาลี	มีนามชื่อว่าหนุมาน
ตัวมึงดั่งงูไม่มีพิษ	หรือจะต่อฤทธิ์ครุฑตัวหาญ
สิ้นทั้งพันโกฏิบริวาร	จะวายปราณไม่ทันพริบตา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฤทธิกันสิทธิศักดิ์ยักษา
ได้ฟังยิ่งกริ้วโกรธา	อสุราขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน
เหม่เหม่ดูดู๋อ้ายวานร	มาอวดฤทธิรอนว่าแข็งขัน
ถึงโคตรเผ่าเหล่ากอมึงนั้น	กูจะหั่นเสียให้แหลกลาญ
ว่าแล้วจึ่งร้องประกาศไป	เหวยพวกพลไกรใจหาญ
จงจับไอ้ลิงสาธารณ์	ผลาญเสียให้ม้วยชีวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พลมารทหารยักษี
ต่างตนสำแดงฤทธี	เข้าไล่โจมตีวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บ้างแทงบ้างฟันสับสน	ลางตนก็ยิงธนูศร
โห่สนั่นครั่นครื้นอัมพร	ราญรอนรบชิดติดพัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิแรงแข็งขัน
ผู้เดียวหักโหมบุกบัน	โจมประจัญกลางหมู่อสุรา
เงื้อตรีกวัดแกว่งดั่งแสงไฟ	ไล่รุกคลุกคลียักษา
อสุรีหนุนแน่นเข้ามา	ขุนกระบี่เคี่ยวฆ่าราวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	หมู่โยธามารยักษี
เข้ากลุ้มรุมกันประจัญตี	ไม่คิดชีวีแต่สักตน
ต่างพุ่งต่างซัดอาวุธ	แย้งยุทธ์โจมจับกันสับสน
ที่ตายตกยังสุธาดล	ที่เป็นเข้าผจญด้วยวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
โรมรุกบุกบันประจัญกร	ราญรอนแทงฟันเป็นโกลา
ปากกัดตีนถีบมือตบ	หลีกหลบเขม้นเข่นฆ่า
พลมารพันโกฏิบรรดามา	ตายกลาดดาษป่าพนาลัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฤทธิกันผู้เป็นนายใหญ่
สิ้นพลกริ้วโกรธคือไฟ	สำแดงฤทธิไกรเข้าโจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กรขวากวัดแกว่งคทาวุธ	กรซ้ายยุดคอกระบี่ศรี
หมายมาดจะพิฆาตชีวี	ต่างแทงต่างตีไม่งดกัน
เสียงสนั่นครั่นครื้นอากาศ	พสุธากัมปนาทไหวหวั่น
สองกล้าต่อหาญเข้าโรมรัน	ติดพันกลับกลอกไปมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ถาโถมโจมจับด้วยฤทธา	โจนขึ้นเหยียบบ่าขุนมาร
กรหนึ่งจับเศียรยัดยัน	ขบฟันเขม้นจะสังหาร
กลอกกลับจับกันในคัคนานต์	รอนราญไม่คิดชีวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฤทธิกันสิทธิศักดิ์ยักษี
โลดโผนโจนจ้วงทะลวงตี	ได้ทีเหยียบเข่าหนุมาน
มือซ้ายชิงตรีวานร	กรขวาเงื้อตระบองจะสังหาร
กอดรัดฟัดกันประจัญบาน	ต้านทานรบชิดติดมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิแรงแข็งกล้า
หักเอาด้วยกำลังศักดา	ถีบถูกอุรากุมภัณฑ์
โจมจับจิกเศียรขุนมาร	แกว่งตรีสุรกานต์ดั่งจักรผัน
แทงต้องกายาฤทธิกัน	ก็สุดสิ้นชีวันด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด เชิด

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
เห็นหลานสังหารอสุรี	สิ้นชีพชีวีไม่เหลือไป
ยินดีดั่งได้วิมานฟ้า	หนุมานเอามายื่นให้
ขุนกระบี่อำนวยอวยชัย	ใต้ฟ้าอย่ามีใครต่อกร
ควรที่จะเป็นทหาร	องค์พระอวตารทรงศร
ว่าแล้วสองราชพานร	ก็มาโดยอัมพรด้วยฤทธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงเขาคันธมาทน์	ก็ลงจากอากาศเวหา
แลเห็นสุวรรณพลับพลา	รจนาด้วยแก้วแววไว
อยู่ยังเชิงเขาลำเนาธาร	รโหฐานใต้ร่มรังใหญ่
น้าหลานก็พากันเข้าไป	ด้วยใจชื่นชมยินดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมบาท	พระอนุชาธิราชเรืองศรี
ทูลว่ามาพบอสุรี	มีนามชื่อว่าฤทธิกัน
เป็นทหารของท้าวทศพักตร์	ขุนยักษ์ยกพวกพลขันธ์
เยียดยัดอัดแอแจจัน	มันนั้นมาทางเมฆา
หนุมานผู้เดียวเข้าโจมตี	อสุรีสิ้นชีพสังขาร์
หมดทั้งพวกพลบรรดามา	ด้วยกำลังฤทธาวานร
พระองค์จงได้โปรดเกล้า	พาข้าขึ้นเฝ้าพระทรงศร
จะได้ขุมโยธาพลากร	คิดการราญรอนอสุรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ได้ฟังชื่นชมยินดี	ดั่งวารีทิพมาเจือใจ
จึ่งพาวานรสองทหาร	น้าหลานผู้มีอัชฌาสัย
เสด็จย่างเยื้องคลาไคล	เข้าไปเฝ้าองค์พระหริรักษ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ยอกรน้อมเกล้าบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์ทรงศักดิ์
บัดนี้สุครีพผู้ใจภักดิ์	พาหลานรักหนุมานมา
แล้วแจ้งความตามนัยวานร	ซึ่งเขจรมาโดยเวหา
ได้ฆ่าฤทธิกันอสุรา	ทหารเจ้าลงกากรุงมาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระทรงภพลบโลกทุกสถาน
ฟังพระอนุชาแจ้งการ	ผ่านฟ้าเกษมเปรมปรีดิ์
จึงมีบัญชาตรัสไป	เหตุใดสุครีพกระบี่ศรี
ตัวท่านสัญญาเจ็ดราตรี	จะพาโยธีออกมา
ยังคันธมาทน์บรรพต	เรากำหนดนับวันคอยท่า
เป็นไฉนไม่เห็นโยธา	จึ่งมาแต่สองวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ชาญสมร
ได้ฟังบัญชาพระภูธร	ประนมกรเหนือเกล้าเมาลี
ทูลว่าซึ่งเกินกำหนดการ	ผ่านฟ้าจงโปรดเกศี
ด้วยพวกพหลโยธี	แตกหนีเข้าป่าพนาวัน
ข้าบาทจะขอเกณฑ์ถวาย	ให้สิ้นไพร่นายพลขันธ์
แต่ซึ่งจะยกไปโรมรัน	ล้างเหล่ากุมภัณฑ์ถึงลงกา
ข้อนี้ยังคิดเกรงอยู่	ด้วยท้าวชมพูแกล้วกล้า
เป็นสหายรักร่วมชีวา	กับองค์พญาพาลี
แม้นรู้ว่าสิ้นชีวาตม์	จะโกรธาข้าบาทกระบี่ศรี
เห็นจะเป็นเสี้ยนไพรี	น่าที่จะกรีพลมา
กวาดเอาครอบครัวในขีดขิน	สิ้นทั้งสุริย์วงศ์พงศา
พระองค์จงทรงพระเมตตา	แก่ข้าผู้รองบทมาลย์ ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรีผู้ปรีชาหาญ
ได้ฟังสุครีพแจ้งการ	ผ่านฟ้ามีราชวาที
อันท่านคิดนี้ก็รอบคอบ	เราเห็นชอบด้วยกระบี่ศรี
จะเกรงอะไรแต่เท่านี้	ขุนกระบี่จงถือสารไป
หาท้าวมหาชมพูมา	จะบัญชามิให้ทำได้
ทั้งจะได้พหลพลไกร	เข้ากองทัพชัยไปรอนราญ
ตรัสแล้วสั่งองค์พระลักษมณ์	น้องรักจงเร่งแต่งสาร
ให้แก่สุครีพหนุมาน	ไปสถานชมพูพระนคร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
รับสั่งสมเด็จพระสี่กร	ก็แต่งสารสุนทรด้วยปรีชา
เสร็จดั่งพระราชบรรหาร	องค์พระอวตารนาถา
ส่งให้สุครีพผู้ศักดา	น้าหลานจงพากันรีบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สองกระบี่ผู้มีอัชฌาสัย
รับสารพระตรีภูวไนย	ด้วยใจชื่นชมยินดี
ต่างตนถวายอภิวาทน์	แทบบาทพระนารายณ์เรืองศรี
ถีบทะยานผ่านฟ้าด้วยฤทธี	ขุนกระบี่เร่งรีบเหาะมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงชมพูราชฐาน	สองทหารลงจากเวหา
พากันยุรยาตรคลาดคลา	ไปยังศาลาลูกขุนใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	นั่งลงแล้วกล่าวสุนทร	แก่เสนาวานรผู้ใหญ่
ว่าพญาพาลีรับสั่งใช้	ให้เราถือสารสวัสดี
มาถวายใต้เบื้องบทมาลย์	พระผู้ผ่านชมพูบูรีศรี
จำทูลพระราชไมตรี	โดยประเวณีบูราณมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนีผู้มียศถา
ก็พาสองราชทูตา	เข้ามายังท้องพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	องค์ท้าวชมพูรังสรรค์
ทูลว่าพระสหายร่วมชีวัน	อันผ่านขีดขินธานี
ใช้ให้สุครีพหนุมาน	จำทูลพระราชสารศรี
มาถวายเบื้องบาทพระภูมี	โดยทางไมตรีสถาวร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพหนุมานชาญสมร
เหาะสูงกว่าแท่นอลงกรณ์	ก็อ่านลักษณ์อักษรให้ฟัง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	ราชสารพระบรมจักรกฤษณ์	องค์อิศรภาพทรงสังข์
เอาภุชงค์เป็นอาสน์บัลลังก์	ยังเกษียรสมุทรคงคา
ฝูงทวยเทเวศร์อมรินทร์	พรหมินทร์นักสิทธ์ทุกทิศา
ประชุมเชิญให้ไวกูณฐ์มา	ในวงศ์มหาจักรพรรดิ
ทรงนามพระรามราเมศ	โลเกศร่มเกล้าดั่งเงาฉัตร
เสด็จยังคันธมาทน์คีรีรัตน์	จะไปล้างอาสัตย์ในลงกา
บัดนี้จะประชุมโยธี	จึ่งมีสารศรีให้หา
องค์ท้าวชมพูเจ้าพารา	ไปเฝ้าบาทาพระภูธร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูชาญสมร
ฟังความออกนามพระสี่กร	วานรพ่างเพียงจะวอดวาย
ให้ระทวยไปทั้งอินทรีย์	ดั่งต้องอสุนีฟาดสาย
มิอาจดำรงทรงกาย	กลัวเดชพระนารายณ์สลบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	เสนามาตยาน้อยใหญ่
เห็นพระผู้ปิ่นราชัย	นิ่งไปดั่งสิ้นชีวัน
ต่างตนโศกาอาวรณ์	ทุกข์ร้อนตกใจไม่มีขวัญ
บ้างวิ่งปะทะปะกัน	พัลวันวุ่นวายเป็นโกลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ที่แพทย์ก็เข้านวดฟั้น	บ้างฝนจวงจันทน์กฤษณา
บ้างเชิญเอาพระสุคนธ์มา	ชโลมทาไปทั่วอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูเรืองศรี
ครั้นฟื้นคืนได้สมประดี	มีความฉงนสนเท่ห์ใจ
จึ่งถามทูตาปรีชาหาญ	ตัวท่านนี้มาแต่กรุงไหน
ได้จำทูลสารของผู้ใด	บอกไปให้แจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ฤทธิ์กล้า
ได้ฟังก็ร้องตอบมา	เราเป็นทูตาพระสี่กร
โองการให้หาท่านไปเฝ้า	ยังเขาคันธมาทน์สิงขร
อย่าช้าพญาพานร	เร่งรีบบทจรไปบัดนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูเรืองศรี
แจ้งการว่าสารพระจักรี	ยิ่งมีความตระหนกตกใจ
ให้เศียรพองสยองไปทั่วองค์	ดั่งจะทรงกายาอยู่มิได้
จึ่งมีบัญชาถามไป	พระนารายณ์ซึ่งไวกูณฐ์มา
ท่านเห็นสิ่งใดเป็นสำคัญ	จึ่งยกยอกันหนักหนา
เรานี้สงสัยในวิญญาณ์	ทูตาจงบอกให้แจ้งใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มีอัชฌาสัย
เห็นท้าวชมพูภูวไนย	ไม่เชื่อว่าพระองค์ทรงสุบรรณ
จึ่งว่าดูราพญาจักร	อันพระหริรักษ์รังสรรค์
งามยิ่งฝูงเทพเทวัญ	ผิวพรรณนวลนิลทั้งอินทรีย์
ทรงศรสามเล่มเลิศลบ	ขจรจบฟากฟ้าราศี
แม่นแท้คือองค์พระจักรี	อย่ามีซึ่งความสงกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูนาถา
ได้ฟังสรวลเย้ยแล้วร้องมา	เหตุใดมุสาพาที
อันพระนารายณ์ฤทธิรอน	สี่กรขี่ครุฑยักษี
ทรงสังข์จักรแก้วคทาตรี	ไม่มีศรศิลป์เป็นอาวุธ
อันคำซึ่งว่านี้ผิดไป	ท่านนั้นอยู่ในเกษียรสมุทร
สารนี้แอบว่าเห็นพิรุธ	ใช่พระจักรภุชสี่กร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ชาญสมร
ฟังท้าวชมพูภูธร	วานรจึ่งตอบวาจา
องค์พระนารายณ์มาดับเข็ญ	ให้เย็นทั่วทศทิศา
แม้นท่านมิไปดั่งบัญชา	น่าที่พระจะแผลงศรชัย
มาผลาญให้สิ้นสุริย์วงศ์	พงศ์พญาพานรน้อยใหญ่
ทั้งหมู่ไพร่พลสกลไกร	ก็จะพลอยบรรลัยแหลกลาญ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูใจหาญ
ได้ฟังจึ่งตอบพจมาน	ท่านอย่ากล่าวการอหังการ์
นารายณ์ไวกูณฐ์เมื่อครั้งไร	ช่างเอาที่ไหนมาว่า
อายุสเราก็นับกัปมา	ใครได้ยินเจรจาดั่งนี้
แม้นจริงเป็นองค์พระอวตาร	จะสังหารก็แต่ยักษี
กูใช่พงศ์พันธุ์อสุรี	จะมาล้างชีวีนั้นผิดไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพทหารใหญ่
ได้ฟังคำท้าวเจ้าเวียงชัย	ขัดใจจึ่งตอบวาจา
ท่านนี้เป็นคนหลงหนัก	ไม่รู้จักพระนารายณ์นาถา
เมื่อพระองค์จะไวกูณฐ์มา	ฤๅษีเทวาพร้อมกัน
ทูลพระอิศวรภูวนาถ	ให้เชิญบาทบรมรังสรรค์
มาผลาญอสุราอาธรรม์	ที่มันหยาบช้าสาธารณ์
เหตุใดจึ่งว่าไม่แจ้ง	กล่าวแกล้งมุสาว่าขาน
ปางเมื่อองค์พระอวตาร	ก็ลือสะท้านทั้งธาตรี
แต่ออกพระนามยังสลบ	ซบพักตร์นิ่งอยู่กับที่
ควรหรือมิได้ภักดี	มานะพาทีไม่ต้องการ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูใจหาญ
ได้ฟังขัดแค้นในวิญญาณ	เปรียบปานดั่งต้องปืนพิษ
แม้นจะมิไปก็ใช่ที่	กลัวว่าจะมีความผิด
นั่งนิ่งตะลึงรำพึงคิด	แล้วประกาศิตด้วยมารยา
แม้นว่านารายณ์อวตาร	มาล้างพวกพาลยักษา
เราก็พลอยยินดีปรีดา	ควรอยู่ผ่านฟ้าพระจอมไตร
จำเพาะตัวเราไปนอบนบ	จึ่งจะว่าคำรพก็หาไม่
สุดแล้วจงรักภักดีไป	ด้วยใจสุจริตก็เหมือนกัน
ทูตาทั้งสองนายอย่ากินแหนง	จงไปแจ้งพระบรมรังสรรค์
ว่าเราสามิภักดิ์โดยธรรม์	ถวายอัญชุลีพระสี่กร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ทั้งสองทูตาชาญสมร
ได้ฟังพญาพานร	ยอกย้อนแกล้งกล่าวอภิปราย
ต่างตนถวิลจินดา	ตรึกตราไปด้วยใจหมาย
ท้าวนี้มารยามากมาย	เบี่ยงบ่ายบิดพลิ้วไม่ไป
สุครีพจึ่งตอบด้วยปรีชาญ	ท่านอย่าพักว่าแก้ไข
อันองค์พระตรีภูวไนย	ใช้ให้เราถือสารมา
หาท้าวผู้เดียวไปเฝ้า	ยังเขาคันธมาทน์ภูผา
จะไปรีบไปอย่าช้า	มิไปจงว่าให้แจ้งการ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูใจหาญ
ได้ฟังสุครีพพจมาน	ว่าขานองอาจก็ขัดใจ
พระพักตร์มึนตึงขึงอยู่	จะดูหน้าทูตาก็หาไม่
ลุกจากแท่นแก้วแววไว	เข้าในปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	สุครีพหนุมานกระบี่ศรี
เห็นท้าวชมพูไม่พาที	ลุกหนีจากท้องพระโรงคัล
ทูตาน้าหลานทั้งสองตน	นั้นสุดจนที่จะผ่อนผัน
พากันย่างเยื้องจรจรัล	จากพระโรงสุวรรณอำไพ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงทิมดาบชาววัง	จึ่งแวะเข้านั่งอาศัย
สุครีพผู้ปรีชาไว	ว่าไปแก่ศรีหนุมาน
อันท้าวชมพูธิบดี	พาทีปั้นปึ่งอวดหาญ
ไม่ไปเฝ้าองค์พระอวตาร	ด้วยอหังการกำเริบฤทธิ์
สำคัญว่าตนสูงศักดิ์	ทั้งไตรจักรอยู่ในอาญาสิทธิ์
มีแต่โมหันธ์มืดมิด	เบี่ยงบิดด้วยมานะใจ
แต่วาจานั้นไม่ห้าวหาญ	จะสุนทรอ่อนหวานก็หาไม่
กล่าวคำเป็นท่ามกลางไว้	จะไปมิไปไม่เจรจา
ควรเราจะกลับไปเฝ้า	ทูลพระปิ่นเกล้านาถา
ตามท้าวชมพูว่ามา	ให้ทราบบาทาพระจักรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	เรานี้มาถึงท้าวชมพู
บอกกล่าวราวเรื่องก็แจ้งใจ	เมื่อเธอมิไปจะแข็งอยู่
เห็นท่าจะเป็นเสี้ยนศัตรู	ต่อองค์พระผู้อวตาร
แม้นกลับไปทูลองค์พระสี่กร	จะโกรธาแผลงศรมาล้างผลาญ
ชมพูนคราจะแหลกลาญ	เพราะเราน้าหลานไม่ตรึกตรา
จะเสียพลยี่สิบสมุทร	ซึ่งจะได้ต่อยุทธ์ยักษา
ทั้งจะเป็นกรรมเวรา	ภายหน้าติดตัวเราไป
เสียทีเป็นทหารชาญฤทธิ์	พระจักรกฤษณ์จะติโทษได้
ว่าใช้เรามาต่างใจ	เพียงนี้ยังให้เสียการ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้ปรีชาหาญ
จึ่งกล่าวแก่ศรีหนุมาน	ซึ่งเจ้าว่าขานนี้ชอบนัก
เราจะผ่อนผันฉันใด	จึ่งจะได้ราชการพระทรงศักดิ์
อย่าให้เสียทีที่ใจภักดิ์	หลานรักคิดดูจงดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานกระบี่ศรี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	ข้อนี้อย่าปรารมภ์ใจ
อันท้าวชมพูชัยชาญ	ตัวหลานจะจับไปให้ได้
ถวายพระหริวงศ์ทรงชัย	ยังในคันธมาทน์ด้วยปรีชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ฤทธิ์กล้า
สงสัยในคำนัดดา	จึ่งมีวาจาตอบไป
ตัวเราน้าหลานมาสองตน	จะรบพลนับสมุทรกระไรได้
ธรรมดานํ้าน้อยก็แพ้ไฟ	ยากใจที่เราจะต่อยุทธ์
ท้าวมีศักดาเหมือนพาลี	ตรีโลกก็นับว่าบุรุษ
อันจะต่อศักดาวรารุทร	น้าคิดเห็นสุดปัญญา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานแกล้วกล้า
ยิ้มแล้วจึ่งกล่าววาจา	ข้อนี้พระน้าอย่าร้อนใจ
อันพลในเมืองชมพู	ถึงมากก็สู้ใครได้
น่าที่จะอัปราชัย	ด้วยอุบายภายในเชี่ยวชาญ
อันพระนครทั้งหลาย	ก็เหมือนกับกายสังขาร
กษัตริย์คือจิตวิญญาณ	เป็นประธานแก่ร่างอินทรีย์
มือเบื้องซ้ายขวาคือสามนต์	บาทาคือพลทั้งสี่
อาการพร้อมสามสิบสองมี	ดั่งนี้จึงเรียกว่ารูปกาย
ฝ่ายฝูงอาณาประชาราษฎร์	คือสาตราวุธทั้งหลาย
ถึงผู้นั้นประเสริฐเลิศชาย	แม้นจิตจากกายก็บรรลัย
อาวุธไม่มีผู้ถือ	ควรหรือจะวิ่งเข้ารบได้
อันท้าวชมพูฤทธิไกร	จะสะกดเอาไปด้วยมนตรา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ฤทธิ์กล้า
ได้ฟังจึ่งตอบวาจา	ความคิดนัดดานี้ดีนัก
จะปรากฏยศเกียรติเกรียงไกร	ขจรทั่วทั้งในไตรจักร
ว่าเราอาสาพระหริรักษ์	เบาหนักไม่คิดแก่ชีวี
ว่าแล้วสุครีพผู้ศักดา	ก็บอกแก่เสนาทั้งสี่
จักขออาศัยสักราตรี	รุ่งเช้าพรุ่งนี้จะลาไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนีกระบี่ผู้ใหญ่
ได้ฟังไม่แหนงแคลงใจ	ก็รีบไปพระโรงรัตนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	องค์ท้าวชมพูนาถา
ทูลว่าทั้งสองทูตา	จะอาศัยนิทราสักราตรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูเรืองศรี
ได้ฟังจึ่งสั่งเสนี	อันการครั้งนี้ประหลาดใจ
ท่านเป็นผู้ใหญ่จงรักษา	ตรวจตราอย่าให้มีเหตุได้
ผลัดกันนั่งยามตามไฟ	อย่าหลับไหลระไวระวังมัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	มหาเสนาคนขยัน
รับสั่งถวายบังคมคัล	พากันออกมาทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งเกณฑ์โยธาทวยหาญ	ทั่วทุกพนักงานกระบี่ศรี
ให้ตรวจตรานั่งยามตามอัคคี	โดยมีพระราชบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
เที่ยงคืนมัชฌิมเวลา	จันทราบ่ายคล้อยโพยมบน
ครั้นสงัดสิ้นสรรพสำเนียง	เงียบเสียงฆ้องกลองกาหล
แต่หมู่โยธีรี้พล	ต่างตนตรวจตราเป็นโกลี
จึ่งว่าแก่ลูกพระสุริยา	พระน้าเจ้าคอยอยู่ที่นี่
ระวังพระองค์จงดี	หลานนี้จะลอบเข้าไป
สะกดนิทราให้นอนหลับ	จับท้าวชมพูไปให้ได้
ว่าแล้วไหว้คุณเจ้าภพไตร	สำรวมใจร่ายวิทยามนต์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นครบเจ็ดคาบโดยกำหนด	น้ำค้างย้อยหยดเป็นฝอยฝน
เมฆหมอกมืดคลุ้มโพยมบน	ด้วยฤทธิรณมหึมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนาวานรซ้ายขวา
ทั้งหมู่รี้พลโยธา	ต้องละอองน้ำฟ้าซาบใจ
ให้หนาวเยือกเย็นทุกเส้นขน	สุดที่จะทนทานได้
บ้างชักผ้าคลุมหัวไว้	โงกงุนซุนไปไม่ลืมตา
มะเมอเพ้อบ่นกรนฟู่	หลับไหลคุดคู้ไม่เงยหน้า
ผู้ใดมิได้ตรวจตรา	ต้องมนต์นิทราทั้งธานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานกระบี่ศรี
ครั้นเห็นพวกพลมนตรี	สิ้นสมประดีหลับไป
ชื่นชมด้วยสมความคิด	แลดูทั่วทิศน้อยใหญ่
เหาะทะยานขึ้นยอดปราสาทชัย	ด้วยฤทธิไกรเชี่ยวชาญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ได้ยินสำเนียงนางกำนัล	ขับครวญโอดพันเสียงหวาน
ไหว้คุณพระสยมภูวญาณ	แล้วโอมอ่านพระเวทวิทยา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะด้วยมนต์อันมีฤทธิ์	บันดาลมืดมิดทุกทิศา
ผู้ใดมิได้ลืมตา	ด้วยกำลังศักดาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูชาญสมร
ทั้งนางระบำรำฟ้อน	บำเรอภูธรในราตรี
อีกเหล่าสิบสองพระกำนัล	ผลัดกันนั่งยามอยู่ข้างที่
โงกงุนซุนไปทุกนารี	สงัดเสียงพาทีทั้งวังใน
บ้างถือโทนทับกรับฉิ่ง	หลับกลิ้งไม่สมประดีได้
นอนกรนบ่นเพ้อมะเมอไป	ทั้งในห้องแก้วรัตนา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กล่อม

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ครั้นเสร็จสะกดนิทรา	ถอดยอดมหาปราสาทชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ทะลุพื้นเพดานดาวราย	แต่พอลอดกายลงไปได้
โลดโผนโจนทะยานว่องไว	เข้าในห้องแก้วรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งเห็นท้าวมหาชมพู	บรรทมหลับอยู่บนที่
มีความชื่นชมยินดี	ขุนกระบี่ช้อนแท่นอลงการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิดฉิ่ง

๏	ได้ด้วยศักดาวรารุทร	ดั่งครุฑจับนาคตัวหาญ
เหาะขึ้นสู่พื้นคัคนานต์	ลูกพระสุริย์ฉานก็ตามมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	รวดเร็วเพียงลมพานพัด	รีบรัดไปในเวหา
ลัดนิ้วมือเดียวไม่พริบตา	ถึงภูผาคันธมาทน์คีรี
ลงจากพ่างพื้นอัมพร	ศศิธรจำรัสรัศมี
ก็วางแท่นแก้วรูจี	ลงไว้ยังที่สุธาธาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	สุครีพฤทธิไกรใจหาญ
ก็รีบเข้าไปเฝ้าพระอวตาร	ยังหน้าฉานสุวรรณพลับพลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	ทูลองค์พระนารายณ์นาถา
ข้าบาทถือราชสารา	ไปหาท้าวชมพูพานร
ว่าขานแก่เจ้าเวียงชัย	ตามในโองการพระทรงศร
ดื้อดึงมิได้ง้องอน	อ่อนน้อมต่อบาทพระจักรี
หนุมานจึ่งคิดอุบายกล	ร่ายมนต์สะกดกระบี่ศรี
พามาทั้งแท่นมณี	บัดนี้ยังสนิทนิทรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกนาถา
ได้ฟังลูกพระสุริยา	ผ่านฟ้าชื่นชมด้วยสมคิด
ดั่งได้ช่อชั้นวิมานมาศ	จึ่งกล่าวพจนารถประกาศิต
อันท้าวชมพูสิมีฤทธิ์	กำเริบนํ้าจิตไม่เกรงใคร
นี่หากว่าท่านน้าหลาน	ทำการด้วยมีอัชฌาสัย
จึ่งได้ไม่ยากลำบากใจ	อยู่ไหนจงพาเอาตัวมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ฤทธิ์กล้า
รับสั่งสมเด็จพระจักรา	บังคมลาแล้วออกมาทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งบอกหนุมาน	ว่าพระอวตารเรืองศรี
ให้พาท้าวชมพูธิบดี	ไปยังที่หน้าพลับพลาชัย
ว่าแล้วน้าหลานทั้งสองตน	ผู้ฤทธิรณแผ่นดินไหว
ช่วยกันยกแท่นอำไพ	เข้าไปถวายพระสี่กร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
เห็นท้าวชมพูฤทธิรอน	นอนหลับไม่รู้สมประดี
จึ่งเรียกหนุมานเข้ามาใกล้	ภูวไนยตรัสชมกระบี่ศรี
มิเสียแรงเป็นวงศ์พาลี	ฤทธีดั่งองค์พระสุริยัน
แล้วลูบเศียรเกล้าตลอดหาง	ก็สร่างสาปพระอุมาสาวสวรรค์
ยิ่งมีเดชาชาญฉกรรจ์	กำลังนั้นมากขึ้นพันทวี
จึ่งให้วายุบุตรผู้ศักดา	แก้วิทยากระบี่ศรี
จะดูท้าวชมพูธิบดี	ท่วงทีจะทำประการใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้มีอัชฌาสัย
รับสั่งพระตรีภูวไนย	บังคมไหว้แล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงนบนิ้วอภิวาทน์	พระสยมภูวนาถนาถา
ก็ร่ายพระเวทแก้นิทรา	เป่าทั่วกายาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวมหาชมพูชาญสมร
สร่างเวทอันเรืองฤทธิรอน	ภูธรลืมเนตรแลไป
เห็นแต่ดาวเดือนเกลื่อนอากาศ	จะเห็นปราสาทก็หาไม่
ทั้งนางขับรำระบำใน	นั่งยามตามไฟก็ไม่มี
ตกใจลุกจากบัลลังก์รัตน์	เห็นพระจักรรัตน์เรืองศรี
สี่หัตถ์ทรงสังข์คทาตรี	จักรแก้วมณีอลงกรณ์
รัศมีสีเขียวงามประหลาด	โอภาสแลเลื่อมประภัสสร
ทรงโฉมเสาวภาคย์อรชร	วานรเพ่งพิศไม่วางตา
ก็รู้แท้แน่ในพระทัยหมาย	ว่าองค์พระนารายณ์นาถา
ความกลัวดั่งจะสิ้นชีวา	ซบหน้าสลบลงทันที ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ โอด

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์เรืองศรี
เห็นท้าวชมพูธิบดี	กลัวเดชภูมีสลบลง
จึ่งผินพระพักตร์มาแย้มยิ้ม	งามพริ้มดั่งท้าวครรไลหงส์
ตรัสสั่งพระลักษมณ์ฤทธิรงค์	เจ้าผู้ร่วมวงศ์ร่วมชีวี
จงเอาน้ำไปสรงศร	พรหมาสตร์ฤทธิรอนของพี่
รดพญาชมพูธิบดี	อย่าให้กระบี่มรณา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์กนิษฐา
ก้มเกล้ารับสั่งด้วยปรีดา	ทำตามบัญชาพระสี่กร
เสร็จแล้วถวายอภิวาทน์	แทบบาทพระนารายณ์ทรงศร
เสด็จย่างเยื้องบทจร	ไปยังวานรทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งรดเศียรให้	ลูบไล้พักตรากระบี่ศรี
ประพรมไปทั่วอินทรีย์	จนสิ้นวารีสุคนธ์ธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวชมพูผู้ปรีชาหาญ
ต้องนํ้าสรงศรพระอวตาร	ซาบซ่านเย็นทั่วกายา
ก็ฟื้นคืนสมประดีได้	มีใจแสนโสมนัสสา
ลดลงจากแท่นรัตนา	กราบกับบาทาพระทรงฤทธิ์
ทูลว่าตัวข้าบทมาลย์	ขัดพระโองการนั้นโทษผิด
ใหญ่หลวงถึงสิ้นชีวิต	พระจักรกฤษณ์จงได้ปรานี
ประทานอินทรีย์ชีวีไว้	จะได้รองเบื้องบทศรี
อันซึ่งชมพูธานี	กับหมู่โยธีวานร
ทั้งโภไคยไอศูรย์สมบัติ	มหาเศวตฉัตรประภัสสร
ขอถวายสมเด็จพระสี่กร	ให้ถาวรไปทั่วกัลปา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์นาถา
ได้ฟังสุนทรวาจา	ท้าวมหาชมพูธิบดี
จึ่งมีพระราชบรรหาร	โองการตรัสตอบกระบี่ศรี
ตัวเราอวตารปางนี้	หวังเป็นที่พึ่งภพไตร
โดยในโองการเจ้าโลกา	เราจะคุมโทษานั้นหาไม่
อันแสนสวรรยาราชัย	มิได้ปรารถนาของวานร
จะเอาแต่พลทวยหาญ	ที่แกล้วกล้าชำนาญชาญสมร
ทั้งชมพูขีดขินพระนคร	ไปราญรอนอสูรในลงกา
ตัวท่านกับลูกพระอาทิตย์	จึ่งคิดตรองตรึกปรึกษา
กะเกณฑ์กำหนดโยธา	ทั้งสองพาราบรรจบกัน
จะเป็นพลมากน้อยเท่าไร	ที่จะได้เข้ากองทัพขันธ์
ตรัสแล้วเสด็จจรจรัล	เข้าสุวรรณพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางกำนัลสาวศรี
ของท้าวชมพูธิบดี	ซึ่งต้องมนต์กระบี่หนุมาน
ครั้นล่วงเข้าสิบนาฬิกา	สกุณาไก่แก้วขันขาน
อาคมพระเวทเชี่ยวชาญ	ก็บันดาลระงับเสื่อมไป
ต่างฟื้นตื่นจากที่นอน	จะเห็นแท่นบรรจถรณ์ก็หาไม่
พระองค์ผู้ทรงภพไตร	หายไปกับที่ไสยา
เถ้าแก่ชะแม่พระกำนัล	ตกใจเรียกกันล้วนหน้า
เสียงมี่อื้ออึงเป็นโกลา	ดั่งว่าไพชยนต์จะทำลาย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนาวานรทั้งหลาย
ได้ยินสำเนียงวุ่นวาย	ไพร่นายตื่นขึ้นพร้อมกัน
แลดูทูตาก็ไม่เห็น	ให้เยือกเย็นตกใจตัวสั่น
ข้างหน้าข้างในทั้งนั้น	เที่ยวหาทรงธรรม์วุ่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	ทุกตำแหน่งแห่งห้องก็ค้นจบ	จะพานพบพระองค์ก็หาไม่
ต่างแสนโศกาอาลัย	นางในก็รีบจรลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏	ครั้นถึงปราสาทอลงกรณ์	นางแก้วอุดรมเหสี
น้อมเศียรนบนิ้วดุษฎี	โศกีทูลองค์นงคราญ
ว่าพระผู้ทรงนคเรศ	มงกุฎเกศจอมภพราชฐาน
หายไปในราตรีกาล	ทั้งแท่นประพาฬอลงการ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๓๑
๓๑