๏	 มาจะกล่าวบทไป	ถึงท้าวกุเวรยักษา
เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์มหิมา	ผ่านกรุงกาลวุธธานี
อันสุบรรณนาคาวิชาธร	หมู่นิกรเทวาทุกราศี
เกรงศักดาเดชอสุรี	ไม่มีใครต้านทานทัน
ท้าวมีมเหสีร่วมรัก	ทรงลักษณ์พิมพ์เพียงอัปสรสวรรค์
ชื่อเกศินีวิลาวัณย์	เป็นปิ่นกำนัลกัลยา
อันองค์โอรสร่วมชีวี	ชื่อตรีปักกันยักษา
หยาบคายร้ายกาจอหังการ์	รุกรานเทวาสุราฤทธิ์
อันช้างม้าโยธีรี้พล	เกลื่อนกล่นแน่นนันต์อกนิษฐ์
เหาะเหินเดินฟ้าได้ดั่งคิด	อิศรไปทั้งธานี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันสิทธิศักดิ์ยักษี
ไสยาสน์ในราษราตรี	อสุรีเร่าร้อนรนใจ
คิดจะใคร่ไปเที่ยวประพาส	ล่าไล่จตุบาทในป่าใหญ่
ครั้นรุ่งรางสร่างแสงอโณทัย	ก็ขึ้นไปเฝ้าองค์พระบิดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรกราบลง	แทบบาทบงสุ์ท้าวยักษา
ทูลว่าลูกนี้จะขอลา	ไปเที่ยวเล่นป่าพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษี
ได้ฟังโอรสร่วมชีวี	มีความเสน่หาอาลัย
สวมกอดไว้แล้วจูบเกศ	ดวงเนตรพ่อยอดพิสมัย
ซึ่งเจ้าจะไปเล่นไพร	ก็ตามแต่ใจของลูกยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันสิทธิศักดิ์ยักษา
ได้ฟังยินดีปรีดา	พักตราผ่องแผ้วดั่งดวงจันทร์
จึ่งกราบประณตบทบงสุ์	ลาองค์บิตุเรศรังสรรค์
เสด็จออกจากท้องพระโรงคัล	ไปปราสาทสุวรรณรูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งมีบรรหาร	สั่งกาลวุธยักษี
จงเตรียมจตุรงค์โยธี	เรานี้จะไปเล่นไพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลวุธผู้มีอัชฌาสัย
รับสั่งพระโอรสยศไกร	บังคมไหว้แล้วรีบออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จัดเป็นพยุหบาตรโดยกระบวน	เลือกล้วนเหล่ากากภาษา
หมู่หนึ่งหน้าแสยะเหลือกตา	ถือคาบศีลาลำพัน
หมู่หนึ่งหน้าเสือตัวลาย	ถือปืนทองปรายขึงขัน
หมู่หนึ่งหน้ากากขบฟัน	มือถือเกาทัณฑ์ลูกพิษ
หมู่หนึ่งหน้าไพร่ใจดำ	มือถือหอกครํ่าเหน็บกริช
ต่างตนประกวดอวดฤทธิ์	อกนิษฐ์เยียดยัดกันมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันสิทธิศักดิ์ยักษา
ครั้นเสร็จซึ่งจัดโยธา	เสด็จมาเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ให้ไขท่อแก้วปทุมทอง	วารีเป็นละอองฝอยฝน
ทรงสุคนธารสเสาวคนธ์	ปรุงปนนพมาศสุมาลี
สนับเพลาเชิงกรองช่องกระจก	ภูษายกแย่งรูปราชสีห์
ชายไหวชายแครงเครือมณี	ฉลององค์กำมะหยี่ดวงลอย
ตาบทิศทับทรวงดวงประพาฬ	สังวาลมรกตเฟื่องห้อย
ทองกรพาหุรัดจำรัสพลอย	ธำมรงค์เพชรพร้อยเรือนสุวรรณ
มงกุฎกุณฑลดอกไม้ทัด	กรรเจียกเนาวรัตน์ฉายฉัน
ขัดคทาจับศรจรจรัล	กุมภัณฑ์มาขึ้นอาชาชาญ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	ม้าเอยม้าทรง	สูงระหงงามสง่ากล้าหาญ
ผูกเครื่องเนาวรัตน์ชัชวาล	เบาะอานผ่านหน้าบังเหียนทอง
สองหูห้อยพู่จามรี	ควบขี่ใหญ่น้อยเคล่าคล่อง
มุ่นหกผกร่านร่ายร้อง	ลำพองรวดเร็วดั่งลมพัด
เสียงพลโห่ฮึกสะอึกโผน	โลดโจนดั่งจะเข้าขบกัด
ประดับด้วยชุมสายรายรัตน์	ฆ้องกลองเป็นขนัดอึงอล
แตรงอนแตรฝรั่งประดังเสียง	สำเนียงกึกก้องกุลาหล
ผงคลีมืดคลุ้มโพยมบน	รีบม้าเร่งพลดำเนินไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	ล่วงด่านผ่านแดนนคเรศ	เข้าเขตหิมวาป่าใหญ่
จึ่งให้แยกพหลพลไกร	ล่าไล่ล้อมจับมฤคี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่ทหารยักษี
รับสั่งแล้วไล่ด้วยยินดี	โห่ร้องอึงมี่เป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันฤทธิแรงแข็งกล้า
แกว่งหอกควบขับอาชา	เข้าแทงมฤคาวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โคกระทิงแรดช้างกวางทราย	ล้มตายเกลื่อนกลาดไม่นับได้
อันหมู่พหลพลไกร	ไล่จับกินเล่นสำราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เสร็จแล้วให้ยกโยธี	แสนสุรเสนีทวยหาญ
ข้ามไศลไพรระหงดงกันดาร	ขุนมารรื่นเริงวิญญาณ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ลดเลี้ยวเที่ยวชมหิมเวศ	ทอดพระเนตรเหลือบแลซ้ายขวา
เห็นสองมนุษยโสภา	กับวานรหนึ่งที่ร่มไทร
ให้คิดสงสัยพันทวี	ไอ้นี่นี้มาแต่ไหน
ไม่รู้ว่าจะม้วยบรรลัย	ด้วยฤทธิไกรกุมภัณฑ์
คิดพลางชื่นชมโสมนัส	ตบหัตถ์สำรวลสรวลสันต์
เหวยเหวยโยธาทั้งนั้น	เร่งพากันไปจับมนุษย์มา
ผู้ใดใครอย่าสังหาร	ให้วายปราณสุดสิ้นสังขาร์
จะเอาไปถวายพระบิดา	ไอ้ลิงป่ากูไม่ไยดี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุรศักดิ์ยักษี
รับสั่งพญาอสุรี	สำแดงฤทธีเกรียงไกร
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันครั่นครื้น	กระทืบบาทเพียงพื้นแผ่นดินไหว
กวัดแกว่งอาวุธดั่งเปลวไฟ	วิ่งหมุนเข้าไปพร้อมกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์รังสรรค์
เห็นหมู่อสุรกุมภัณฑ์	โรมรุกบุกบันเข้ามา
จึ่งมีพระราชโองการ	สั่งศรีหนุมานทหารกล้า
ตัวท่านผู้มีศักดา	จงเข่นฆ่าพวกพลอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายผู้ชาญชัยศรี
รับสั่งถวายอัญชุลี	ชักตรีเผ่นโผนเข้าชิงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เท้าถีบมือตบฟัดฟาด	ฉะฟันตายกลาดไม่นับได้
พลมารแตกพ่ายกระจายไป	ด้วยฤทธิไกรชัยชาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลรุธผู้เป็นนายทหาร
เห็นกระบี่ไล่ล้างพลมาร	โกรธเพียงไฟกาลไหม้ฟ้า
ตาแดงสั่งแสงพระสุริยัน	ขบฟันแกว่งกระบองเงื้อง่า
กระทืบบาทผาดโผนโจนมา	เข้าต่อฤทธาด้วยวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
กลับกลอกป้องกันฟันฟอน	เข้าไล่ราญรอนวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	มือซ้ายฉวยชิงกระบองมาร	เผ่นทะยานขึ้นเหยียบบ่าได้
แทงด้วยตรีเพชรบรรลัย	ตัดเศียรโยนไปทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายตรีปักกันยักษี
เห็นพลตายยับไม่สมประดี	กาลวุธอสุรีก็มรณา
กริ้วโกรธพิโรธตัวสั่น	แผดเสียงสนั่นดั่งฟ้าผ่า
เหม่ไอ้วานรอหังการ์	กูจะฆ่าให้ม้วยบรรลัย
ว่าพลางกวัดแกว่งพระแสงศร	สำแดงฤทธิรอนแผ่นดินไหว
กระทืบเท้าเร่งม้าอาชาไนย	เข้าไล่หักโหมโจมตี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาอนุชิตกระบี่ศรี
รับรองป้องปัดราวี	ได้ทีเผ่นโผนโจนมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	มือหนึ่งฉวยจับบังเหียน	หันเวียนหลบหลีกเงื้อง่า
ทะยานขึ้นหักคออาชา	มรณาด้วยฤทธิ์วานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันขุนมารชาญสมร
ตกลงยังพื้นดินดอน	แกว่งศรเข้าไล่โจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เท้าซ้ายนั้นเหยียบเข่าขวา	มือคว้าน้าวคอกระบี่ศรี
ต่างแกล้วต่อกล้าราวี	ถ้อยทีเหวี่ยงผันกันไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
พลิกแพลงเคล่าคล่องว่องไว	ถาโถมโจมไล่ไปมา
ตีนถีบถูกอกขุนมาร	ทะยานจับรวบเท้าซ้ายขวา
ฟาดลงกับพื้นพระสุธา	อสุราไม่ม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นแล้วก็ตบมือเย้ย	เหวยอ้ายพาลาโมหันธ์
มึงดั่งลูกไก่ก็เหมือนกัน	มาต่อฤทธิ์สุบรรณชัยชาญ
อันหมู่อสูรยักษา	ในลงกามลิวันราชฐาน
ล้วนเหล่าสุริย์วงศ์พรหมาน	บรรลัยลาญด้วยกูผู้ฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันสิทธิศักดิ์ยักษี
ได้ฟังคั่งแค้นแสนทวี	อสุรีจึ่งร้องตอบไป
เหม่เหม่ดูดู๋อ้ายเดียรัจฉาน	อหังการเจรจาหยาบใหญ่
อ้างอวดว่ามีฤทธิไกร	คือใครจะกลัวศักดา
กูชื่อตรีปักกันขุนยักษ์	ทั่วทั้งไตรจักรไม่รอหน้า
หน่อท้าวกุเวรอสุรา	ผ่านมหาธานีกาลวุธ
ประกอบด้วยสมบัติพัสถาน	จตุรงค์ทวยหาญนับสมุทร
สาอะไรตัวมึงกับมนุษย์	จะม้วยมุดด้วยกันบัดเดี๋ยวนี้ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังวาจาอสุรี	ตบมือชี้หน้าแล้วตอบไป
อันซึ่งตัวกูผู้ทรงฤทธิ์	ชื่อพญาอนุชิตทหารใหญ่
ขององค์นารายณ์เรืองชัย	ไวกูณฐ์จากเกษียรวาริน
เกิดในสุริย์วงศ์จักรพรรดิ	เลิศลํ้ากษัตริย์ทั้งปวงสิ้น
ดั่งฉัตรแก้วกั้นพื้นแผ่นดิน	เป็นปิ่นมงกุฎอยุธยา
ทรงนามสมเด็จพระราเมศ	เรืองเดชทั่วทศทิศา
ทรงศรสามเล่มมหิมา	ศักดาประเสริฐเลิศไกร
อันหมู่อาธรรม์อันธพาล	บรรลัยลาญด้วยหัตถ์ไม่นับได้
บัดนี้พระสละเวียงชัย	ออกมาเดินไพรพนาลี
ทั้งองค์พระลักษมณ์นุชนาถ	กับกูผู้รองบาทบทศรี
หวังจักบำรุงธาตรี	ให้มีผาสุกภิรมยา
เร่งไปถวายบังคมคัล	จึ่งจะรอดชีวันยักษา
หาไม่จะม้วยมรณา	ด้วยศักดาเดชพระอวตาร ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันฤทธิไกรใจหาญ
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งเพลิงกาล	ตบหัตถ์ฉัดฉานแล้วตอบไป
เหวยเหวยไอ้ลิงโกหก	มายกยอกันก็เป็นได้
นารายณ์อวตารครั้งใด	แอบอ้างใส่ไคล้เจรจา
เป็นมนุษย์ถือแต่ศรสิทธิ์	จะมีฤทธิ์กระไรมาหนักหนา
ไหนจะครั่นกรอสุรา	ไม่ช้าจะสิ้นชีวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายองค์พระลักษมณ์รังสรรค์
ได้ฟังวาจากุมภัณฑ์	ดึงดันหยาบช้าพาที
กริ้วโกรธพิโรธดั่งไฟฟ้า	บังคมพระเชษฐาเรืองศรี
พระกรแกว่งศรโมลี	เข้าไล่โจมตีขุนมาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีปักกันฤทธิไกรใจหาญ
รับรองป้องกันประจัญบาน	รอนราญหนีไล่ไปมา
ต่างมาดต่างหมายเอาชัย	ว่องไวกลับกลอกซ้ายขวา
ถ้อยทีถ้อยมีศักดา	สัประยุทธ์เข่นฆ่าไม่ลดกร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	น้องพระอวตารชาญสมร
หวดด้วยคันศิลป์ฤทธิรอน	ภูธรโจมจับกุมกัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เท้าซ้ายนั้นเหยียบเข่าขวา	หันเวียนไปมาดั่งจักรผัน
ตีต้องอสุรีตรีปักกัน	หันเหเซไปด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ลูกท้าวกุเวรยักษี
เจ็บปวดชอกชํ้าทั้งอินทรีย์	โกรธดั่งอัคคีไหม้ฟ้า
จึ่งชักศรสิทธิ์ออกพาดสาย	มุ่งหมายเขม้นเข่นฆ่า
น้าวหน่วงด้วยกำลังศักดา	อสุราก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	สำเนียงดั่งเสียงลมกาล	สุธาธารกัมปนาทหวาดไหว
เป็นอาวุธเกลื่อนกลาดนภาลัย	ด้วยฤทธิไกรอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์เรืองศรี
เห็นอาวุธจะเข้ามาราวี	ภูมีก็ชักศรทรง
พาดสายน้าวหน่วงเงื้อง่า	งามสง่าดั่งท้าวครรไลหงส์
หมายชีวิตยักษ์ให้ปลดปลง	น้องพระภุชพงศ์ก็แผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ไล่ล้างอาวุธขุนมาร	แหลกลาญไม่ทนกำลังได้
ต้องตรีปักกันบรรลัย	ล้มลงในพื้นปถพี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	ครั้นเสร็จซึ่งล้างขุนยักษ์	น้องพระหริรักษ์เรืองศรี
กับพญาอนุชิตผู้ฤทธี	ไปเฝ้าพระจักรีด้วยปรีดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์องค์นารายณ์นาถา
ครั้นเห็นพระศรีอนุชา	กับพญาอนุชิตฤทธิรอน
รณรงค์มีชัยแก่พวกพาล	แสนสำราญชื่นชมสโมสร
จึ่งตรัสอำนวยอวยพร	ด้วยสุนทรมธุรสวาที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสูรยักษี
ซึ่งเหลือตายแอบชายพนาลี	เห็นตรีปักกันบรรลัย
หน้าซีดผาดเผือดตัวสั่น	ยิงฟันหัวพองไม่อยู่ได้
ต่างคนด้นดัดลัดไพร	รีบไปกาลวุธพารา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	ทูลองค์พญายักษา
ว่าพระโอรสร่วมชีวา	ไปประพาสป่าพนาวัน
พบสองมนุษย์ฤทธิรอน	กับวานรหนึ่งตัวขยัน
รณรงค์สังหารพระลูกนั้น	ตายสิ้นด้วยกันทั้งโยธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษี
ฟังข่าวเร่าร้อนดั่งอัคคี	อสุรีกริ้วโกรธโกรธา
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	ผาดแผดสีหนาทดั่งฟ้าผ่า
ใครหนอองอาจอหังการ์	มาทำดูหมิ่นไม่เกรงกัน
กูก็ทรงศักดาอานุภาพ	ปราบได้ทั่วทั้งสรวงสวรรค์
อันมนุษย์กับไอ้ลิงนั้น	จะหํ้าหั่นให้เป็นภัสม์ธุลี
ว่าแล้วมีราชบรรหาร	เหวยเสนามารยักษี
เร่งเตรียมพหลโยธี	กูจะไปต่อตีด้วยพวกภัย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเสนามารผู้ใหญ่
รับสั่งพระองค์ทรงฤทธิไกร	บังคมไหว้แล้วรีบออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เกณฑ์หมู่โยธาพลากร	เลือกล้วนฤทธิรอนแกล้วกล้า
เหล่าหนึ่งล้วนขี่คชา	ถือของ้าวง่าหยัดยัน
เหล่าหนึ่งพื้นขี่สินธพ	ถือทวนแล่นตลบเหียนหัน
ลางเหล่าขี่แรดตัวฉกรรจ์	ถือปืนขบฟันกระหยับยิง
บ้างขี่ราชสีห์อูฐลา	แพะแกะชุมพาเสือสิงห์
ขี่หมูขี่โตโคกระทิง	บ้างขี่มหิงส์กวางทราย
ล้วนถืออาวุธกวัดแกว่ง	พรายแสงดั่งฟ้าฟาดสาย
ตั้งกระบวนระเบียบเรียบราย	ไพร่นายคอยเสด็จอสุรา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษา
ครั้นเสร็จซึ่งจัดโยธา	เข้ามาที่สรงชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ชำระสระสนานสำราญองค์	วารินกลิ่นส่งหอมหวาน
ทรงสุคนธ์ปนปรุงสุมามาลย์	พนักงานรำเพยพัชนี
สอดสนับเพลากรองช่องกระจก	ภูษายกลายรูปราชสีห์
ชายไหวชายแครงรูจี	เกราะเกล็ดนาคีประดับพลอย
ตาบทิศทับทรวงสังวาลศึก	รัดองค์แก้วผลึกเฟื่องห้อย
ทองกรพาหุรัดจำหลักพลอย	ธำมรงค์เพชรพร้อยพรายตา
แล้วทรงมหามงกุฎแก้ว	กรรเจียกจรวาวแววทั้งซ้ายขวา
พระหัตถ์จับศรขัดคทา	ลีลาไปขึ้นพิชัยรถ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	รถเอยราชรถศึก	กงกำแก้วผลึกอลงกต
แอกงอนอ่อนงามช้อยชด	ชั้นลดภาพล้อมบัลลังก์ลอย
เรือนเก็จเสาแก้วแกมสุวรรณ	หน้าบันชั้นเหมช่อห้อย
สี่มุขสุกวามอร่ามพลอย	ห้ายอดแสงย้อยพรายตา
เทียมด้วยราชสีห์สี่พัน	โลทันถือหอกเงื้อง่า
สำทับขับแล่นดั่งลมพา	กงลั่นสนั่นฟ้าสุธาธาร
เครื่องสูงอภิรุมชุมสาย	ธงชัยธงชายธงฉาน
ปี่กลองก้องดังเป็นกังวาน	แตรฝรั่งเป่าประสานแตรงอน
ทวยหาญขานโห่ครั่นครื้น	ดั่งเสียงคลื่นในสมุทรไม่หยุดหย่อน
ผงคลีมืดคลุ้มอัมพร	เร่งพลนิกรยาตรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์นาถา
ได้ยินเสียงกึกก้องเป็นโกลา	แลมาเห็นพลอสุรี
จึ่งตรัสแก่องค์พระวรนุช	ทั้งวายุบุตรกระบี่ศรี
อันพวกพาลซึ่งม้วยชีวี	บัดนี้ยกมาราญรอน
เราจักสังหารผลาญมัน	ให้ตายตามกันด้วยแสงศร
ว่าแล้วชวนพระลักษมณ์บทจร	ขุนราชพานรก็ตามมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารกล้า
มีความยินดีปรีดา	ด้วยจะได้เข่นฆ่าอสุรี
จึ่งกราบประณตบทบงสุ์	ทูลองค์พระนารายณ์เรืองศรี
ข้าขออาสาราวี	ผลาญพลไพรีให้บรรลัย
ว่าแล้วชักตรีกวัดแกว่ง	สำแดงศักดาแผ่นดินไหว
เผ่นโผนโจนทะยานว่องไว	ออกไปยืนขวางมรคา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวกุเวรยักษา
รีบรถรีบทศโยธา	ออกจากชายป่าพนาลี
เห็นวานรนั้นขวางทางอยู่	กับมนุษย์ถือธนูทั้งสองศรี
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	จึ่งมีพจนารถประกาศไป
เหวยเหวยทหารฤทธิรุทร	ฆ่ามนุษย์วานรเสียจงได้
เลือดติดเส้นหญ้าอย่าเหลือไว้	ให้สาใจที่มันอหังการ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลสูรนายทหารกองหน้า
รับสั่งแล้วขับโยธา	ดาเข้าโรมรันวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างพุ่งสาตราอาวุธ	จุดปืนหน้าไม้ธนูศร
บ้างแกว่งเสโลโตมร	ราญรอนอุตลุดเป็นโกลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาอนุชิตกระบี่ศรี
ฉวยชิงอาวุธอสุรี	ตีซ้ายป่ายขวาวุ่นไป
เท้าถีบมือจับฟัดฟาด	หัวขาดตัวขาดไม่นับได้
พลมารแตกยับทั้งทัพชัย	ขุนกระบี่โลดไล่รอนราญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลสูรกองหน้านายทหาร
เห็นโยธาแตกพ่ายวายปราณ	โกรธดั่งเพลิงกาลไหม้ฟ้า
กวัดแกว่งหอกใหญ่สำแดงฤทธิ์	เสียงสนั่นครรชิตทุกทิศา
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันทะยานมา	เข้าไล่เข่นฆ่าวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รับรองป้องกันประจัญกร	ราญรอนไม่ลดละกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โจนขึ้นเหยียบเข่าน้าวเศียร	หันเวียนกลับกลอกดั่งจักรผัน
ต่างแทงต่างฉะต่างฟัน	ยืนยันสัประยุทธ์ไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลสูรสิทธิศักดิ์ยักษา
บุกบันประจัญด้วยฤทธา	แทงซ้ายป่ายขวาอลวน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สองหาญต่อหาญเข้าโจมจับ	ต่างปัดต่างรับกันสับสน
ต่างเหี้ยมทรหดอดทน	ต่างตนหลบหลีกไปในที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ฉวยชิงได้หอกอสุรี	ขุนกระบี่แทงซํ้ากระหน่ำไป
ถูกกายกุมภัณฑ์เป็นหลายหน	ล้มลงไม่ทนกำลังได้
ก็สุดสิ้นชีพชีวาลัย	ด้วยฤทธิไกรมหิมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษา
เห็นวานรสังหารโยธา	กองหน้าตายยับทับกัน
กริ้วโกรธกระทืบบาทเร่งรถ	ขับทศโยธาแข็งขัน
เข้าไล่โรมรุกบุกบัน	เสียงสนั่นหวั่นไหวทั้งธาตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สองพระองค์ทรงสวัสดิ์รัศมี
เห็นยักษาหนุนเนื่องมาราวี	โยธีอเนกแน่นนันต์
ต่างขึ้นศรสิทธิ์ฤทธิรงค์	อาจองดั่งเทพรังสรรค์
พาดสายน้าวหน่วงยืนยัน	แผลงไปพร้อมกันด้วยศักดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เปรี้ยงเปรี้ยงดั่งเสียงฟ้าฟาด	โลกธาตุสะเทือนทุกทิศา
ต้องหมู่พหลโยธา	อสุราตายยับทั้งทัพชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาอนุชิตทหารใหญ่
ถีบทะยานผ่านโผนโจนไป	ลุยไล่บนรถอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ราชสีห์สารถีก็ตายหมด	แล้วหักรถพญายักษี
ระยำยับไม่เป็นสมประดี	ขุนกระบี่เยาะเย้ยไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษา
เสียรถสิ้นทศโยธา	อสุรากริ้วโกรธดั่งเพลิงกาล
จึ่งชักศรสิทธิ์ออกพาดสาย	มาดหมายเขม่นจะสังหาร
น้าวหน่วงด้วยกำลังชัยชาญ	ขุนมารก็แผลงไปทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ต้องหมู่พฤกษาในอารญ	หักค่นเกลื่อนกลาดลงกับที่
เป็นเปลวเพลิงเริงโรจน์รูจี	ร้อนดั่งอัคคีบรรลัยกัลป์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรรัตน์แก้วรังสรรค์
เห็นศรยักษ์เป็นเพลิงพรายพรรณ	ทรงธรรม์ชักศรแผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เกิดเป็นเมฆกลุ้มอากาศ	เสียงฟ้ากัมปนาทหวาดไหว
ฝนนั้นก็ตกลงทันใด	ดับไฟสูญหายด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชยักษี
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	อสุรีแกว่งศิลป์เข้าโรมรัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หวดซ้ายย้ายเยื้องหวดขวา	ด้วยกำลังโกรธาหุนหัน
โจนจับสับสนพัลวัน	บุกบันไม่ลดงดกร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอวตารชาญสมร
รับรองป้องปัดราญรอน	ภูธรเงื้อคันธนูตี
พระลักษมณ์ถาโถมโจมจ้วง	ทะลวงหวดถูกกายยักษี
หนุมานก็วิ่งเข้าราวี	ถ้อยทีถ้อยจับพัลวัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรฤทธิแรงแข็งขัน
ผู้เดียวรับรองป้องกัน	ยืนยันต่อกรรอนราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หนีไล่วนเวียนกลับกลอก	ต่างเข้าต่างออกสำแดงหาญ
ต่างถอยต่างรับประจัญบาน	ขุนมารไม่คิดชีวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระหริรักษ์จักรแก้วเรืองศรี
ทั้งพระลักษมณ์หนุมานผู้ฤทธี	เข้ากลุ้มรุมตีอสุรา
สองพระองค์หวดด้วยคันศิลป์	ขุนกระบินทร์โถมถีบยักษา
แทงด้วยตรีเพชรศักดา	อสุราล้มลุกคลุกคลาน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวกุเวรนุราชใจหาญ
ความเจ็บเพียงชีพบรรลัยลาญ	ขุนมารไม่คิดชีวี
ขบฟันชักศรพาดสาย	หมายล้างมนุษย์กระบี่ศรี
น้าวหน่วงด้วยกำลังอินทรีย์	อสุรีก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ศรเป็นนาคาอกนิษฐ์	อ้าปากพ่นพิษเลื้อยไล่
มืดมิดปิดดวงอโณทัย	ด้วยฤทธิไกรอสุรินทร์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศิลป์
เห็นศรอสุราเป็นนาคินทร์	แลบลิ้นพ่นพิษดั่งอัคคี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จึ่งชักพรหมาสตร์ขึ้นพาดสาย	งามคล้ายพระอิศวรเรืองศรี
หมายล้างอาวุธอสุรี	ภูมีแผลงไปด้วยศักดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ศรนั้นกลับเป็นพญาครุฑ	สำแดงฤทธิรุทรแกล้วกล้า
บินสนั่นครั่นครื้นโลกา	คาบคั้นนาคาสูญไป
แล้วต้องกุเวรขุนมาร	ตลอดอกไม่ทานกำลังได้
ล้มลงสุดสิ้นชีวาลัย	ด้วยฤทธิไกรพระจักรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	เทวานางฟ้าทุกราศี
เห็นพระจักราธิบดี	สังหารอสุรีบรรลัยลาญ
มีความชื่นชมโสมนัส	แซ่ซ้องตบหัตถ์ฉัดฉาน
เผยแกลเยี่ยมพักตร์ทุกวิมาน	แสนสำราญสำรวลมี่ไป
บ้างโปรยบุปผามาลาช	ดอกไม้มาศมณฑาลงมาให้
กลิ่นทิพย์ตลบอบเอาใจ	ถวายชัยให้พรทั้งเมืองฟ้า
พระองค์จงทรงอานุภาพ	ปราบไปทั่วทศทิศา
อันศัตรูหมู่พวกพาลา	จงอยู่ในหัตถาพระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรกฤษณ์ฤทธิรงค์รังสรรค์
ครั้นเสร็จซึ่งล้างกุมภัณฑ์	เทวัญโปรยทิพย์สุมามาลย์
พระหยิบชมดมดวงเกสร	ขจายจรเสาวรสหอมหวาน
ทั้งพระพายชายพัดรำเพยพาน	แสนสำราญฤทัยพันทวี
จึ่งมีพระราชบัญชา	แก่พระลักษมณ์วายุบุตรกระบี่ศรี
ที่นี้ไม่เป็นสวัสดี	ซากศพอสุรีอาเกียรณ์ไป
จำจะเที่ยวดั้นดัดลัดป่า	หาที่สำนักอาศัย
ให้ผาสุกสะอ้านสะอาดใจ	ด้วยนํ้าท่าผลไม้อันตระการ
ตรัสแล้วเสด็จยุรยาตร	ดั่งพญาสีหราชตัวหาญ
ออกจากถํ้าแก้วโอฬาร	พระลักษมณ์หนุมานก็ตามมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เลี้ยวลัดดัดดั้นอรัญเวศ	ทอดพระเนตรเหลือบแลซ้ายขวา
คิดถึงองค์อัครกัลยา	มาโดยมรคาพนาดร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พระชมภูผาศีลาลาด	งามประหลาดหลากกว่าทุกสิงขร
สูงเยี่ยมเทียมเมฆในอัมพร	ชะโงกง่อนงํ้าเงื้อมเลื่อมพราย
บ้างเป็นวุ้งเวิ้งเพิงผนัง	มีบัลลังก์ลดหลั่นเป็นชั้นฉาย
พู่ห้อยย้อยระย้าศีลาลาย	งามคล้ายพวงแก้วจงกลกาญจน์
บ้างเป็นทรงกุฎีที่นั่งเย็น	ลอยอยู่ดูเห็นรโหฐาน
เป็นแสงสายลายสีชัชวาล	โอฬารแลเลื่อมรูจี
ที่ขาวนั้นขาวเหมือนสีสังข์	เขียวดั่งมยุรกัณฐี
ที่แดงเพียงโลหิตมณี	หมอกเหมือนสีเมฆเมื่อสายัณห์
ที่เหลืองเรืองผ่องดั่งทองทาบ	ม่วงขาบนิลแนมแกมคั่น
มีท่อนํ้าพุดุดัน	ทะลุลั่นไหลโลดโดดมา
ซ่านเซ็นกระเด็นดั่งฝอยฝน	ล้นลงท่อธารฉานฉ่า
ยิ่งพิศยิงเพลินจำเริญตา	มาในพนมพนาลัย ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	ล่วงทางสิบห้าโยชน์กึ่ง	ก็ถึงซึ่งต้นโศกใหญ่
ถิ่นฐานสะอ้านสะอาดใจ	มิ่งไม้ร่มรื่นเรียงรัน
เพล็ดดอกออกผลดกดาษ	เกลื่อนกลาดทุกต้นดั่งแกล้งสรร
ประกอบทั้งนํ้าท่าครบครัน	ก็ชวนกันหยุดพักภิรมยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงกุมภัณฑ์นุราชยักษา
ต้องสาปพระอิศวรเจ้าโลกา	มาอยู่ยังคูหาสุรกานต์
อันเขตแคว้นแดนดงป่านั้น	พันโยชน์มณฑลไพศาล
องค์พระอิศวรผู้ทรงญาณ	ประทานให้เลี้ยงชีวี
แม้นสิงห์สัตว์หลงลัดเข้ามา	ได้เป็นภักษายักษี
ครั้นรุ่งสางสว่างราตรี	ก็แต่งอินทรีย์กุมภัณฑ์
จึ่งเอานาคาเป็นสังวาล	โพกเศียรเลิกพังพานผกผัน
กวัดแกว่งคทาดั่งเพลิงกัลป์	จรจรัลจากถํ้ารจนา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เที่ยวระเห็จเตร็ดเตร่ตระเวนไป	ตามในพนมแนวป่า
ไล่จับโคถึกมฤคา	กินเป็นภักษาสำราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วลดเลี้ยวเที่ยวเล่น	ที่ในดงเย็นรโหฐาน
ตามแถวแนวนํ้าลำธาร	ข้ามละหานผ่านเนินคีรีไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โดยทางประมาณโยชน์กึ่ง	ถึงซึ่งที่ต้นโศกใหญ่
เห็นสองมนุษย์อำไพ	ทรงลักษณ์วิไลดั่งเทวา
กับวานรหนึ่งขาวสะอาด	ดูประหลาดหลากใจเป็นหนักหนา
จะเป็นสุริย์วงศ์กษัตรา	เหตุใดโยธาจึ่งไม่มี
หรือจะเป็นชีป่าพนาดร	สัญจรมากับกระบี่ศรี
เป็นบุญปากกูในวันนี้	จะได้กินของดีชอบใจ
คิดแล้วผาดแผลงสำแดงฤทธิ์	ทศทิศกัมปนาทหวาดไหว
กวัดแกว่งตระบองดั่งแสงไฟ	โลดโผนโจนไปด้วยศักดา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
เห็นยักษีองอาจอหังการ์	โกรธาดั่งเพลิงบรรลัยกาล
เข่นเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	ทำอำนาจผาดแผลงสำแดงหาญ
ชักตรีเผ่นโผนโจนทะยาน	เข้าต่อกรรอนราญอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์นุราชยักษี
รับรองป้องกันประจัญตี	โจนจับกระบี่ด้วยว่องไว
หวดซ้ายป่ายขวากุลาหล	ต่างตนต่างหนีต่างไล่
ต่างตีต่างแทงวุ่นไป	มิได้ละลดงดกร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รบชิดติดพันประจัญกร	วานรโจนจับอสุรี
เท้าซ้ายนั้นเหยียบเข่าขวา	มือคว้าจิกเศียรยักษี
หันเวียนเปลี่ยนท่าราวี	แกว่งตรีพิฆาตฟาดฟัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์ฤทธิแรงแข็งขัน
สัประยทธ์ไม่คิดชีวัน	ขบฟันเข้าจับด้วยศักดา
โจนขึ้นเหยียบบ่าวานร	กรแกว่งตระบองเงื้อง่า
กลอกกลับจับกันเป็นโกลา	ต่างเขม้นเข่นฆ่าจะเอาชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาอนุชิตทหารใหญ่
หลบหลีกเคล่าคล่องว่องไว	ทำเป็นหนีไล่ให้ที
มาดหมายเขม้นเผ่นโผน	โจนจับได้ตัวยักษี
ขว้างไปด้วยกำลังอินทรีย์	ถูกเนินคีรีหิมพานต์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์นุราชใจหาญ
ต้องเขาตกพื้นสุธาธาร	ขุนมารไม่ระคายกายา
ผุดลุกขึ้นยืนหยัดยัน	ขบฟันแกว่งตระบองเงื้อง่า
วิ่งโลดโดดโผนเข้ามา	ด้วยกำลังโกรธาอสุรี
ร้องว่าเหวยเหวยไอ้เดียรัจฉาน	ไม่รู้จักพระกาลเรืองศรี
ตัวมึงกับมนุษย์ทั้งสองนี้	มีนามกรชื่อใด
ชาติเชื้อเหล่าพงศ์วงศ์วาน	ถิ่นฐานบ้านเมืองนั้นอยู่ไหน
อหังการ์อาจองทะนงใจ	ล่วงเข้ามาในหิมวันต์
อันป่าแว่นแคว้นแดนนี้	องค์พระศุลีรังสรรค์
ประสาทให้แก่กูเป็นขอบคัน	กำหนดพันโยชน์คณนา
สองมนุษย์กับมึงไอ้ทรลักษณ์	กูจักเคี้ยวกินเป็นภักษา
เลือดเนื้อมิให้เหลือแก่แร้งกา	ไม่ช้าแต่ในบัดเดี๋ยวนี้ ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังจึ่งตอบไปทันที	เหวยเหวยอสุรีสาธารณ์
อันตัวมึงนี้เป็นไฉน	นามกรชื่อไรจึ่งอวดหาญ
ดั่งแมงเม่าบินเข้าเพลิงกาล	จะวายปราณไม่ทันพริบตา
แสนมหาแต่ท้าวทศพักตร์	ขุนยักษ์ยี่สิบกรสิบหน้า
ฮึกฮักองอาจอหังการ์	ยังพาโคตรสุดสิ้นชีวี
มึงไม่รู้หรือว่าพระองค์	ผู้ทรงครุฑราชปักษี
อวตารมาผลาญอสุรี	ที่มันริษยาอาธรรม์
ทรงนามสมเด็จพระรามา	ผ่านกรุงอยุธยาเขตขัณฑ์
กับพระลักษมณ์อนุชาวิลาวัณย์	พากันเสด็จมาเดินไพร
ตัวกูคือลูกพระพาย	พระนารายณ์เลี้ยงเป็นทหารใหญ่
ชื่อพญาอนุชิตฤทธิไกร	จะผลาญมึงให้ม้วยชีวี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์นุราชยักษี
แจ้งว่าเป็นองค์พระจักรี	ตกใจพ้นที่จะคณนา
ให้บันดาลขนพองสยองเกล้า	ร้อนเร่าทั่วผิวมังสา
ประนมกรตัวสั่นอยู่ไปมา	อสุราร้องขออภัย
ไม่รู้เลยว่าองค์พระอวตาร	จึ่งทำการโอหังหยาบใหญ่
โทษนี้ถึงสิ้นชีวาลัย	ขอท่านจงได้ปรานี
ข้าชื่อสุนนท์เทเวศ	รองบาทพระอิศเรศเรืองศรี
ผิดด้วยหยอกนางรัชนี	จึ่งเคืองธุลีพระบาทา
สาปมาอยู่ถํ้านพมาศ	ชื่อกุมภัณฑ์นุราชยักษา
เมื่อใดสมเด็จพระจักรา	อวตารมาล้างอาธรรม์
ข้าได้ประณตบทบงสุ์	รับพรพระหริวงศ์รังสรรค์
จึ่งพ้นสาปกลับเป็นเทวัญ	ไปหิรัญไกรลาสคีรี
เป็นบุญจึ่งได้มาพบบาท	พระนารายณ์ธิราชเรืองศรี
ท่านจงเมตตาข้านี้	ไปเฝ้าธุลีพระจักรา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
แจ้งว่าเป็นเทพเทวา	ต้องสาปพระอิศราเรืองชัย
ความพิโรธโกรธกริ้วนั้นสูญหาย	จะอาฆาตมาดหมายก็หาไม่
ให้คิดเมตตาอาลัย	ก็พาไปเฝ้าองค์พระจักรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งขุนพานร	ยอกรกราบเบื้องบทศรี
ทูลตามถ้อยคำอสุรี	ถ้วนถี่เสร็จสิ้นทุกประการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
ได้ฟังคำแหงหนุมาน	จึ่งมีบรรหารตรัสไป
ดูก่อนกุมภัณฑ์นุราช	ซึ่งประมาทเพราะหารู้จักไม่
โทษนี้เราให้อภัย	จงพ้นสาปเจ้าไตรโลกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์นุราชยักษา
ก้มเกล้ารับพรด้วยปรีดา	กายาก็กลายเป็นเทวัญ
จึ่งยอกรถวายอภิวาทน์	ลาบาทพระนารายณ์รังสรรค์
อวยชัยให้พรพระทรงธรรม์	แล้วเหาะไปหิรัญคีรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญาไวยวงศาเรืองศรี
ทั้งสิบแปดมงกุฎฤทธี	ซึ่งไปผ่านบุรีอสุรา
แจ้งว่าสมเด็จพระหริวงศ์	ให้ล้างองค์อัคเรศเสน่หา
เดชะความสัตย์ของกัลยา	ชีวาไม่ม้วยบรรลัย
สัญจรไปพึ่งพระนักพรต	ในอาศรมบทป่าใหญ่
จนคลอดพระโอรสยศไกร	ชันษานั้นได้สิบสี่ปี
เชี่ยวชาญในการธนูศร	ฤทธิรอนเลิศฟ้าราศี
รับเข้ามาไว้ในธานี	พระจักรีไม่สบายวิญญาณ์
ท้าวทศคิริวงศ์ทำนาย	ว่าพระเคราะห์นั้นร้ายหนักหนา
จึ่งพาพระลักษมณ์อนุชา	กับพญาอนุชิตไปเดินไพร
ต่างถวิลจินดาอาวรณ์	จะอยู่ในพระนครหาควรไม่
จำจะไปตามเสด็จภูวไนย	จะได้รองใต้บทมาลย์ ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	คิดแล้วอ่าองค์ทรงเครื่อง	อร่ามเรืองพรรณรายฉายฉาน
ต่างคนเหาะระเห็จเตร็ดทะยาน	ไปสถานอยุธยาพร้อมกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงลงจากอากาศ	หน้าราชนิเวศน์เขตขัณฑ์
เข้าหาเสนาสุมันตัน	พากันขึ้นเฝ้าภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างตนกราบบาทบงกช	พระพรตพระสัตรุดเรืองศรี
กับสองโอรสพระจักรี	ขุนกระบี่จึ่งทูลด้วยสุนทร
ข้าบาททั้งนี้แจ้งการ	ว่าพระอวตารทรงศร
กับองค์พระลักษมณ์ฤทธิรอน	ภูธรไปเดินพนาวัน
ข้าจึ่งมาเฝ้าเบื้องบาท	พระอนุชาธิราชรังสรรค์
หวังทราบต้นทางเป็นสำคัญ	จะพากันโดยเสด็จพระจักรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทั้งสองน้องนารายณ์นาถา
ได้ฟังยินดีปรีดา	ดั่งได้ผ่านเมืองฟ้าสุราลัย
จึ่งมีบัญชาอันสุนทร	ดูก่อนท้าวพญาน้อยใหญ่
เรานี้ก็จำนงจงใจ	ว่าจะไปตามเสด็จแต่เดิมที
พระองค์ให้รักษาพระนิเวศน์	ขอบเขตแว่นแคว้นบุรีศรี
กับสองนัดดาร่วมชีวี	ปีหนึ่งจึ่งจะเสด็จมา
ซึ่งท่านมีใจจงรัก	ภักดีต่อองค์พระเชษฐา
จงไปตามทิศบูรพา	จะพบพระจักราเรืองชัย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวพญาวานรน้อยใหญ่
ได้แจ้งแห่งคำภูวไนย	ต่างตนมีใจยินดี
จึ่งกราบประณตบทบงสุ์	ลาองค์กษัตริย์ทั้งสี่
ออกจากอยุธยาธานี	จรลีเข้าในพนาดร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ผ่านทุ่งมุ่งไม้ไพรชัฏ	เลี้ยวลัดตามเชิงสิงขร
เหาะข้ามมหาสาคร	บทจรโดยทางอรัญวา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ร้อนแรมมาหลายราตรี	ถึงที่โศกใหญ่ใบหนา
แลไปเห็นองค์พระจักรา	กับพระอนุชาชัยชาญ
ทั้งวายุบุตรวุฒิไกร	ต่างตนมีใจเกษมศานต์
ก็เข้าไปประณตบทมาลย์	สองกษัตริย์ผู้ชาญฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรแก้วสุริย์วงศ์เรืองศรี
เห็นเจ้าขีดขินพระบุรี	กับเสนีท้าวพญาวานร
พากันมาตามเบื้องบาท	ภูวนาถชื่นชมสโมสร
จึ่งตรัสปราศรัยด้วยสุนทร	ดูก่อนท่านผู้ฤทธิไกร
อันถิ่นฐานบ้านเมืองแลโยธี	อยู่ดีเป็นสุขหรือไฉน
อุตส่าห์บุกป่าพนาลัย	ตามเรามาไยในกันดาร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	น้องพญาพาลีใจหาญ
กับท้าวพญาวานรชัยชาญ	ต่างสนองโองการพระจักรา
บรรดากรุงไกรไม่มีทุกข์	แสนสุขภิรมย์ถ้วนหน้า
ด้วยพระเดชในละอองบาทา	แผ่ปกเกศาทั่วไป
แจ้งว่าสมเด็จพระปิ่นเกล้า	ร้อนเร่าฤทัยหม่นไหม้
ละไอศวรรยาราชัย	ออกมาเดินไพรพนาลี
กับองค์พระลักษมณ์นุชนาถ	วายุบุตรรองบาทบทศรี
บรรดาตัวข้าทั้งนี้	ไม่ควรที่จะอยู่ในพารา
จึ่งพากันมาตามเสด็จ	พระจักรเพชรปิ่นภพนาถา
หวังสนองพระคุณซึ่งมีมา	กว่าจักสิ้นชีพชีวัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภูวนาถรังสรรค์
ได้ฟังทหารชาญฉกรรจ์	ทรงธรรม์มีราชวาที
ครั้งนี้เราออกมาเดินป่า	ด้วยพญาพิเภกยักษี
ทายว่าเคราะห์ร้ายกำหนดปี	จึ่งจะพ้นราคีที่ฆาฏไว้
บัดนี้ได้ห้าเดือนกับเจ็ดวัน	จะพากันเที่ยวไปในป่าใหญ่
ปราบหมู่อาธรรม์พวกภัย	ให้ไตรโลกเป็นสุขสถาวร
ตรัสแล้วก็พาพระนุชนาถ	ลีลาศอาจองดั่งไกรสร
บรรดาท้าวพญาวานร	บทจรตามเสด็จเข้าดงดาน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	พระชมหมู่ปักษาทิชากร	บ้างบินว่อนร่อนร้องสำเนียงหวาน
นางนวลเหมือนนวลยุพาพาล	สมานรักพี่แนบถนอมนวล
นกแก้วจับเคียงคู่พลอด	เหมือนยอดมิ่งเคยเคียงพี่แย้มสรวล
จากพรากจับร้องครํ่าครวญ	เหมือนพี่พรากจากนวลวนิดา
เขาไฟเหมือนไฟสุมอก	เพราะวิตกถึงยอดเสน่หา
สาลิกาเหมือนพี่โศกา	แสนทุกข์ทรมาจาบัลย์
รังนานเหมือนนานนิราศห้อง	จากน้องมาแรมในไพรสัณฑ์
ระวังไพรเหมือนเราเดินในไพรวัน	ได้ยากด้วยกันแสนทวี
นกหว้าพาฝูงบินว่อน	เหมือนพี่ว่าวอนมารศรี
เบญจวรรณไต่วัลย์มาลี	เหมือนวันเจ้าหนีพี่ไปบาดาล
กินลมเหมือนพี่กินชลเนตร	แสนเทวษถึงยอดสงสาร
ความทุกข์ครั้งนี้พ้นประมาณ	ผ่านฟ้าครวญพลางทางไคลคลา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เลี้ยวลัดดัดป่ามาถึง	เขาหนึ่งสูงเงื้อมเวหา
ประกอบด้วยรุกขชาติดาษดา	ดอกผลระย้าแกว่งไกว
เป็นที่ผาสุกรโหฐาน	ทั้งเนินผาท่าธารน้ำไหล
จึ่งเสด็จยุรยาตรเข้าไป	อาศัยอยู่ในเงื้อมคีรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาไวยวงศากระบี่ศรี
ทั้งกระบินทร์วานรินทร์ราชเสนี	มีใจยินดีปรีดา
บำเรอบำรุงสองกษัตริย์	ช่วยกันปรนนิบัติรักษา
ช่วยเก็บผลไม้โอชา	น้ำท่าสรงเสวยเป็นนิรันดร์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระหริรักษ์รังสรรค์
ครั้นสิ้นแสงสีรวีวรรณ	แสงจันทร์จำรัสอัมพร
จึ่งเอนพระองค์ลงไสยาสน์	เหนือศีลาลาดสิงขร
ทรงทอดทัศนาดารากร	ประภัสสรผ่องพื้นโพยมพราย
เรไรจักจั่นสนั่นเสียง	ดั่งจำเรียงสังคีตประโคมถวาย
นํ้าค้างพรอยพรมละอองอาย	พระพายพัดพากลิ่นสุมามาลย์
เฟื่องฟุ้งอวลอบตลบดง	ทรงรสเสาวคนธ์หอมหวาน
ให้คะนึงถึงองค์นงคราญ	ปานนี้จะเป็นประการใด
จะคุมแค้นพี่อยู่เป็นนิจ	หรือจะคิดถึงบ้างเป็นไฉน
ใครเลยจะนำข่าวไป	ถึงในพิภพนาคา
ว่าพี่นี้จากนคเรศ	แสนเทวษทรมานมาเดินป่า
แต่รัญจวนครวญถึงกัลยา	มิได้นิทราในราตรี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	ครั้นพระสุริยาเรื่อรอง	แสงทองจำรัสรัศมี
เสนาะเสียงไก่แก้วสกุณี	ร้องมี่ขานขันสนั่นดง
จึ่งชวนพระลักษมณ์ฤทธิรอน	กรายกรย่างเยื้องดำเนินหงส์
พร้อมด้วยทหารชาญณรงค์	ลงไปยังเชิงบรรพต ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
 

๑๑๒
๑๑๒