๏	 มาจะกล่าวบทไป	ถึงท้าวชมพูกระบี่ศรี
แจ้งว่าลงกาธานี	มีราชไพรีมารอนราญ
จึ่งสั่งนิลพัทผู้ร่วมใจ	เจ้าผู้ฤทธิไกรแกล้วหาญ
ครั้งศึกทศกัณฐ์ขุนมาร	ท่านมิได้อาสาพระทรงครุฑ
ครั้งนี้จงคุมพลากร	วานรทั้งยี่สิบสมุทร
ไปทำการรณรงค์ยงยุทธ์	ด้วยพระองค์มงกุฎโลกา
อย่าให้เคืองใต้เบื้องบาทบงสุ์	ปลงใจภักดีอาสา
สังหารผลาญหมู่อสุรา	ให้ปรากฏยศไว้ในธาตรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระกาลผู้ชาญชัยศรี
ก้มเกล้ารับสั่งด้วยยินดี	ชุลีลาออกจากพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จึ่งเกณฑ์พลทั้งยี่สิบสมุทร	ล้วนมีฤทธิรุทรแข็งขัน
ที่เคยหักโหมโรมรัน	สังหารกุมภัณฑ์ในลงกา
ครบเครื่องอาวุธสำหรับทัพ	พร้อมสรรพโดยซ้ายฝ่ายขวา
ออกจากชมพูนครา	ยกมาตามทางพนาลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	พบทัพท้าวพญาพานรินทร์	แทบใกล้ขีดขินบุรีศรี
ต่างตนต่างหยุดโยธี	อยู่ที่ภายนอกพระนคร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ลูกพระสุริย์ฉานชาญสมร
เห็นท้าวพญาวานร	ยกนิกรมาพร้อมก็ดีใจ
จึ่งเกณฑ์พลห้าสิบสมุทร	ล้วนมีฤทธิรุทรแผ่นดินไหว
ครบถ้วนตามกระบวนทัพชัย	ยกไปอยุธยาธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กราวนอก

๏	ก็พบทัพพระพรตพระสัตรุด	เอกองค์วรนุชทั้งสองศรี
พากันไปถวายอัญชุลี	น้องพระจักรีผู้ศักดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดนาถา
เห็นท้าวพญาวานรทั้งปวงมา	พร้อมหน้าทั่วทุกพระนคร
จึ่งกล่าวมธุรสปราศรัย	ด้วยใจโสมนัสสโมสร
เสร็จแล้วก็พากันบทจร	ไปเฝ้าพระสี่กรผู้ฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ต่างน้อมเศียรเกล้าบังคมบาท	พระตรีภูวนาถเรืองศรี
คอยฟังบรรหารพระภูมี	ยังที่พระโรงพรายพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์รังสรรค์
เห็นสองอนุชาวิลาวัณย์	ท้าวพญาทั้งนั้นก็เข้ามา
พร้อมกันทั่วทุกพระนคร	ภูธรแสนโสมนัสสา
จึ่งมีมธุรสวาจา	ดูก่อนอนุชาผู้ทรงลักษณ์
ตัวเราพี่น้องทั้งสี่	ฤๅษีเทเวศในไตรจักร
เชิญให้อวตารมาผลาญยักษ์	อันไอ้ทศพักตร์สาธารณ์
พี่กับพระลักษมณ์อนุชา	ฆ่ามันสิ้นชีพสังขาร
บัดนี้จักรวรรดิขุนมาร	อหังการยกพลมาราวี
จับพิเภกใส่ตรุตรึงมั่น	ให้ลูกทศยัณฐ์ยักษี
ขึ้นครองลงกาธานี	ไม่เกรงเราผู้มีศักดา
ตัวเจ้าพี่น้องจงยกไป	จับไอ้ทศพินยักษา
ตัดเศียรเสียบไว้ในลงกา	อย่าให้ใครดูเยี่ยงมัน
แล้วยกโยธาพลากร	ไปราญรอนจักรวรรดิโมหันธ์
ถึงที่ธานีมลิวัน	ฆ่ามันให้สิ้นพวกพาล
จะได้เป็นเกียรติยศอนุชา	อยู่ชั่วกัลปาวสาน
ดั่งเหล็กเพชรลิขิตจักรวาล	ช้านานไม่ลบเลือนไป ฯ
ฯ ๑๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพี่น้องผู้มีอัชฌาสัย
ฟังราชบรรหารภูวไนย	ยินดีดั่งได้โสฬส
ต่างองค์น้อมเศียรอภิวาทน์	ทูลแทบเบื้องบาทบงกช
ซึ่งพระภุชพงศ์ทรงยศ	มีพจนารถบัญชา
จะให้น้องไปรณรงค์	ล้างโคตรวงศ์ยักษา
จะขอสนองรองใต้บาทา	ไปกว่าชีวาจะวายปราณ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลพัทฤทธิไกรใจหาญ
ก้มเกล้ากราบทูลด้วยปรีชาญ	ผ่านฟ้าจงได้ปรานี
ครั้งก่อนตัวข้าทำผิด	โทษติดอยู่เหนือเกศี
มิได้สังหารผลาญชีวี	พระคุณพ้นที่จะคณนา
ครั้งนี้จะไปปราบมาร	ข้าขอทำการอาสา
เป็นทัพหน้าสมเด็จพระอนุชา	ยกเข้าเข่นฆ่าพวกภัย
มาตรแม้นสงครามที่ไหนหนัก	จะหาญหักหาคิดชีวิตไม่
ขอสนองพระคุณภูวไนย	มิให้เคืองใต้บทมาลย์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรีผู้ปรีชาหาญ
ได้ฟังวาจาลูกพระกาล	ผ่านฟ้าชื่นชมยินดี
จึ่งมีพระราชบัญชา	แก่ขุนโหราทั้งสี่
จงหาฤกษ์ที่จะยกโยธี	ให้มีชัยแก่หมู่กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายขุนโหราคนขยัน
กับชามพูวราชชาญฉกรรจ์	บังคมคัลแล้วจับกระดานมา
คูณหารสอบใส่ทุกคัมภีร์	ได้ฤกษ์ยายีแกล้วกล้า
พร้อมทั้งดิถียาตรา	เป็นมหาชัยโชคโอฬาร
เห็นพร้อมแล้วกราบบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์มหาศาล
พรุ่งนี้เก้าคํ่าวันอังคาร	ได้ฤกษ์มัฆวานเทวัญ
พระเสาร์ยกจากราศีมิน	ปลอดทั้งทักทินยมขันธ์
เพลารุ่งแสงสุริยัน	สามสิบสองชั้นประเสริฐนัก
ควรที่จะยกทวยหาญ	ไปปราบพวกพาลปรปักษ์
จะมีชัยแก่อสูรหมู่ยักษ์	พระเกียรติจักปรากฏทั้งโลกา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์นาถา
ฟังชามพูวราชแลโหรา	กำหนดยาตราพลากร
จึ่งมีบัญชาประกาศิต	สั่งลูกพระอาทิตย์ชาญสมร
หนุมานองคตฤทธิรอน	ทั้งสิบแปดวานรผู้ร่วมใจ
อันการสงครามด้วยกุมภัณฑ์	จะประมาทหมิ่นมันนั้นไม่ได้
ฝ่ายพระพรตพระสัตรุดวุฒิไกร	ไม่เคยชิงชัยด้วยไพรี
การศึกลึกลํ้าหลายกล	แยบยลชั้นเชิงของยักษี
ปรึกษาหารือกันจงดี	อย่าให้เสียทีอสุรา
ตัวท่านเร่งออกไปจัดทัพ	สรรพทั้งปีกซ้ายปีกขวา
ให้ทันศุภฤกษ์ยาตรา	ในเวลารุ่งสุริยัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สุครีพฤทธิแรงแข็งขัน
กับท้าวพญาวานรทั้งนั้น	ถวายบังคมคัลแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เกณฑ์หมู่กระบินทร์อรินทร์ราช	ทั้งเป็นพยุหบาตรกระบวนใหญ่
อันลูกพระกาลชาญชัย	ให้เป็นทัพหน้าโรมรัน
ชั้นสองกระบี่สุรการ	คุมพลทหารเป็นกองขัน
ศรีชมพูพานชาญฉกรรจ์	เป็นเกียกกายประจัญปัจจามิตร
ถัดมานั้นรถพระอนุชา	เป็นจอมโยธาอาชญาสิทธิ์
ยุกกระบัตรหลานอินทร์ผู้มีฤทธิ์	บัญชากิจรณรงค์ราวี
กองหนุนสำหรับทะลวงฟัน	มหัทวิกันกระบี่ศรี
กองหลังรั้งท้ายโยธี	วิสันตราวีวานร
พร้อมทั้งปีกซ้ายปีกขวา	กองแล่นเสือป่าชาญสมร
ล้วนถืออาวุธครบกร	ซับซ้อนเยียดยัดอัดกัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดรังสรรค์
ครั้นรุ่งรังสีรวีวรรณ	พากันเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏	สองกษัตริย์สระสนานสำราญกาย	ปทุมทองโปรยปรายดั่งสายฝน
ทรงสุคันธารสเสาวคนธ์	ปรุงปนนพมาศสุมามาลย์
สนับเพลาเชิงงอนช่องกระจก	ภูษิตแย่งยกกระหนกก้าน
ชายแครงชายไหวอลงการ	ฉลององค์ทองประสานดวงลอย
ตาบทิศมรกตทับทรวง	สังวาลแก้วรุ้งร่วงดั่งหิ่งห้อย
ทองกรพาหุรัดประดับพลอย	ธำมรงค์เพชรพร้อยพรายตา
ทรงมหามงกุฎดอกไม้ทัด	กรรเจียกจรจำรัสพระเวหา
ต่างจับพระขรรค์อันศักดา	เสด็จมาปราสาทพระชนนี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงถวายอภิวาทน์	พระมารดาธิราชทั้งสามศรี
ทูลว่าสมเด็จพระจักรี	ผู้ปิ่นโมลีภพไตร
ให้ลูกยกพวกพลากร	เสนาวานรน้อยใหญ่
ไปปราบอาธรรม์ให้บรรลัย	ซึ่งเกิดเข็ญขึ้นในลงกา
เสร็จแล้วให้ไปต่อตี	ล้างชีวีจักรวรรดิยักษา
ถึงเมืองมลิวันพารา	ลูกขอลาเบื้องบทมาลย์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สามพระชนนียอดสงสาร
ฟังพระโอรสแจ้งการ	นงคราญชื่นชมยินดี
จึ่งตรัสแก่องค์พระลูกรัก	ดวงจักษุแม่ทั้งสองศรี
ซึ่งเจ้าจะยกโยธี	ไปปราบอสุรีพาลา
จงตั้งใจรำลึกตรึกคะนึง	ถึงคุณพระบรมเชษฐา
การศึกปรึกษาเสนา	เอาปัญญาผ่อนคิดให้ควรการ
ตรัสพลางอำนวยอวยชัย	พ่อไปเป็นสุขเกษมศานต์
ให้ชนะศัตรูหมู่มาร	ทั่วทั้งจักรวาลอย่าต่อกร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดชาญสมร
ต่างองค์น้อมเศียรลงรับพร	พระมารดรทั้งสามด้วยยินดี
เสร็จแล้วถวายอภิวาทน์	จบพระบาทขึ้นใส่เกศี
ลาองค์สมเด็จพระชนนี	จรลีมาเฝ้าพระจักรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	จึ่งน้อมเศียรประณตบทบงสุ์	องค์พระหริรักษ์นาถา
ท่ามกลางแสนสุรเสนา	คอยฟังผ่านฟ้าบัญชาการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
เห็นสองอนุชาชัยชาญ	มาลาบทมาลย์ก็ยินดี
จึ่งประทานพรหมาสตร์ศรชัย	อันปราบได้ทั่วฟ้าราศี
ทั้งเกราะพระอังคตมุนี	แก่พระพรตผู้มีปรีชา
พระลักษมณ์ให้ศรจันทวาทิตย์	อันมีฤทธิ์ไปล้างยักษา
ทั้งเกราะแก้วองค์อมรินทรา	พระสัตรุดอนุชาทรงลักษณ์
ต่างองค์อำนวยอวยพร	เจ้าผู้เรืองฤทธิรอนทั้งไตรจักร
จงมีชัยแก่หมู่อสุรยักษ์	ปรปักษ์พ่ายแพ้ทั้งธาตรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดเรืองศรี
รับพรศรเกราะด้วยยินดี	ต่างองค์อัญชลีลากัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วเสด็จยุรยาตร	จากปราสาทพรรณรายฉายฉัน
กรายกรย่างเยื้องจรจรัล	ตามกันไปขึ้นพิชัยรถ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	รถเอยราชรถศึก	กงกำแก้วผลึกอลงกต
เรือนแปรกแอกงอนอ่อนชด	ชั้นลดภาพล้อมบัลลังก์ลอย
บุษบกเรือนเก็จเสากาบ	พรหมศรแก้วกระหนาบกระหนกห้อย
บัลลังก์แสงเลื่อมด้วยสีพลอย	ทวยชดงามช้อยกระจังบัง
เทียมสินธพสี่อาชาชาติ	ขาวสะอ้านกายสะอาดดั่งสีสังข์
พระสัตรุดอนุชาร่วมชีวัง	นั่งหน้าประณตประนมกร
สารถีขับรี่ดั่งลมกรด	เผ่นผยองลำพองพยศดั่งไกรสร
เครื่องสูงกรรชิงมาศจามร	แตรงอนแตรฝรั่งประดังกลอง
ไชยามโบกธงนำพล	พวกพหลโห่ฮึกกึกก้อง
เคลื่อนพยุหเสนาอเนกนอง	ทุกกองออกจากอยุธยา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	เข้าในพนมพนาเวศ	ทางทุเรศกันดารแดนป่า
ล่วงข้ามสะโตงคงคา	ถึงภูผาสัตกูฏคีรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ชมดง

๏	พระชมฝูงสัตว์จัตุบาท	หมู่ระมาดไกรสรคชสีห์
มฤคาตื่นพญาพยัคฆี	เม่นหมีพาหมู่เป็นคู่จร
ราชสีห์นรสิงห์กระทิงป่า	กิเลนโคลากาสร
ควายเปลี่ยวเที่ยวประในดงดอน	ชะมดซอนวิ่งซอกตามตรอกเตริน
กวางฟานพ่านกลาดกินเกลียง 	ละมั่งม่ายรายเมียงคู่เหิน
จามรีเที่ยวเลาะเดาะเดิน	พระชมเพลินพลางชี้อนุชา
โน่นฝูงเสือสิงห์คชสาร	เที่ยวพ่านกินไผ่ที่ชายป่า
โตเต้นเล่นตามบรรพตา	เลียงผาเผ่นวิ่งบนคีรี
นางชะนีโหนเหนี่ยวกิ่งไม้	โหยไห้เสียงหวนครวญมี่
ชมพลางเร่งพลโยธี	ไปตามวิถีทางจร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	เดินทางหว่างทุ่งวุ้งเขา	ข้ามลำเนาห้วยธารสิงขร
ประทับหยุดพักสำนักนอน	แรมรอนมาหลายทิวาวัน
ก็ถึงโคธาสาคเรศ	เป็นที่หิมเวศพนาสัณฑ์
จึงตรัสสั่งลูกพระสุริยัน	ให้หยุดพลขันธ์โยธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	พญาไวยวงศาเรืองศรี
น้อมเศียรถวายอัญชุลี	ขุนกระบี่ทูลสองกษัตรา
ที่นี้เป็นที่พระอาศรม	ของพระบรมเชษฐา
อาศัยสร้างพรตจรรยา	กองกูณฑ์กลาบูชาไฟ
ไอ้ทศเศียรขุนมาร	คิดการทุจริตหยาบใหญ่
มาลักพระมเหสีทรามวัย	ไปจากอรัญกุฎี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดเรืองศรี
แจ้งว่าอาศรมพระจักรี	น้อมเศียรชุลีบังคมคัล
ด้วยคำรบนบน้อมในพระเดช	เสมอดั่งบิตุเรศรังสรรค์
พอสิ้นแสงสีรวีวรรณ	ทรงธรรม์เข้าที่ไสยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กล่อม
ช้า

๏	ดาวเดือนเลื่อนลับอากาศ	ภาณุมาศจวนแจ้งพระเวหา
ล่วงเข้าปัจจุสมัยเวลา	ไกป่าปรบปีกตื่นตน
เสนาะเสียงโกญจาจักจั่นแจ้ว	ดุเหว่าแว่ววังเวงไพรสณฑ์
น้ำค้างตกทั่วสุธาดล	เย็นเยือกสกนธ์พลากร
แมลงผึ้งภุมรีหวี่ร้อง	เอาละอองโกสุมเกสร
พระพายพาเสาวคนธ์ขจายจร	หวนหอมอ่อนอ่อนสำราญใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	สองกษัตริย์สระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองดั่งดวงแขไข
พอรุ่งรางสร่างแสงอโณทัย	ให้เคลื่อนทัพไปโดยพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ชมดง

๏	ล่วงเข้าพนมพนาวาส	สำราญราชฤทัยทั้งสองศรี
ชมหมู่สกุณาสกุณี	เสียงร้องก้องมี่ในไพรวัน
 เค้าโมงขมิ้นบ่าวขุน	บ้าระบุ่นโกญจากระทาขัน
คุ่มขาบกางเขนอัญชัน	การเวกเบญจวรรณสัตวา
มยุเรศโนรีเงือกงั่ว	ดอกบัวนกสักกวักกว่า
วายุภักษ์กระลุมพูสาลิกา	สร้อยทองไก่ฟ้าเขาไฟ
พญาลอกะลิงลางยางเจ่า	นกหว้ากระเหว่าเสียงใส
กระตั้วแขกเต้าตระไน	นกไผ่สร้อยร้ากระเวนดง
กระสังรังนานนางนวล	นกหกบินหวนเข้าฝูงหงส์
ชมเพลินจำเริญใจทั้งสององค์	พลางเร่งรถทรงยาตรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	ล่วงด่านผ่านพนมพนาเวศ	ทุเรศโดยกันดารแดนป่า
ข้ามเขตขีดขินนครา	พอพระสุริยาลงรอนรอน
จึ่งให้หยุดรถแก้วสุรกานต์	พักพลทวยหาญชาญสมร
ริมท่ามหาสาคร	ประทับนอนในราษราตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาไวยวงศากระบี่ศรี
ครั้นเสร็จซึ่งหยุดโยธี	ชุลีกรทูลน้องพระจักรา
เขานี้ล้วนพรรณไม้หอม	กลิ่นตลบทั้งจอมภูผา
ชื่อว่าคันธมาศบรรพตา	ที่ตั้งพลับพลาพระทรงครุฑ
ชุมพลทั้งสองพระนคร	วานรเจ็ดสิบเจ็ดสมุทร
ล้วนมีศักดาฤทธิรุธ	จึ่งข้ามไปต่อยุทธ์ทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังลูกพระสุริยัน	บรรยายทูลแจ้งกิจจา
พระตรึกไปในการรณรงค์	ที่จะล้างเผ่าพงศ์ยักษา
มิได้เข้าที่นิทรา	จนเวลาสมัยราตรี
ครั้นพระสุริยาเรืองรอง	แสงทองจำรัสรัศมี 
สระสรงทรงเครื่องรูจี	ให้เคลื่อนโยธีรีบจร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ชมดง

๏	เสด็จพลางชมพลางพฤกษาชาติ	เดียรดาษโดยแนวสิงขร
บ้างผลิผลปนช่ออรชร	ระบัดใบแก่อ่อนแกมกัน
ยมโดยประดู่หูกวาง	ไตรตร่างเต็งรังกระทั่งหัน
กระทุ่มทองกระถินอินจันทน์	ชิงชันช้างน้าวนนทรี
กาหลงชงโคโพบาย	นางกรายกระลำพักสักขี
แคฝอยร้อยลิ้นสารภี	สีเสียดสักสนคนทา
จัมบกรกฟ้าขานาง	พะยอมยางสุกรมกฤษณา 
ชุมแสงแสลงพันจันทนา	พลองหว้าปริงปรางประยงค์
พุมเรียงเหียงหาดตาดแต้ว	เกดแก้วกระดังงามหาหงส์
ชมพลางพลางเร่งรถทรง	ล่วงผ่านด่านดงดำเนินไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	อันหมู่โยธาทวยหาญ	โห่สะท้านสะเทือนแผ่นดินไหว
ผงคลีบดบังอโณทัย	ไม้ไหล้แหลกยับไม่สมประดี
ล่วงทางทุเรศหิมวา	ถึงคันธกาลาคีรีศรี
จึ่งหยุดพหลโยธี	แทบที่ฝั่งสมุทรสาคร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	จึ่งพระยาสุครีพชาญสมร
น้อมเกล้าดุษฎีชุลีกร	วานรกราบทูลด้วยปรีชา
เขานี้เป็นที่สังเกต	ท่าข้ามนคเรศยักษา
เมื่อครั้งพระนารายณ์ยกมา	ให้โยธาจองถนนข้ามไป
ครั้นปราบศึกเสร็จเสด็จกลับ	ประทับแทบฝั่งสมุทรใหญ่
พระองค์ทรงแผลงศรชัย	ไปล้างถนนทำลาย
หวังจะให้สำเภาเภตรา	พาณิชไปมาค้าขาย
ครั้นแล้วจึ่งองค์พระนารายณ์	เลิกพลนิกายไปธานี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์เรืองศรี
ทั้งน้องพระยาพาลี	จึ่งมีพระราชบัญชา
ดูก่อนท้าวพญาพานร	ท่านผู้ฤทธิรอนแกล้วกล้า
บัดนี้จะข้ามโยธา	ไปยังลงกากรุงไกร
อันซึ่งถนนหนทาง	ขาดว่างเป็นช่องน้อยใหญ่
เราจะถมต่อติดเข้าไป	หรือจะเห็นกระไรที่ควรการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวพญาวานรทวยหาญ
ก้มเกล้ารับรสพจมาน	ทูลน้องพระผู้ผ่านโมลี
บ้างว่าข้าบาทจะอาสา	หักมหาเมรุมาศคีรีศรี
มาทอดลงเหนือหลังชลธี	ให้พลกระบี่ข้ามไป
บ้างว่าจะทดพระสมุทร	ให้น้ำหยุดเหือดแห้งเป็นทางใหญ่
บ้างว่าจะช้อนพลไกร	ใส่กรเหาะไปยังเมืองมาร
แต่ขุนกระบินทร์นิลพัท	ประนมหัตถ์ทูลสนองบรรหาร
อันท้าวพญาวานรบริวาร	แต่ก่อนกาลมีชอบมามากนัก
มาตรแม้นจะทำสิ่งใด	ก็จะได้สมคิดดั่งฤทธิจักร
แต่ข้าผู้สวามิภักดิ์	ความชอบสักสิ่งยังไม่มี
พระองค์จงโปรดเกศา	จะขอเอากายากระบี่ศรี
ทอดลงเหนือหลังวารี	ให้ภูมีพาพลเสด็จจร ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์ทรงศร
ได้ฟังท้าวพญาวานร	ภูธรจึ่งมีบัญชา
ซึ่งท่านทั้งหลายดำริคิด	ก็จะได้ด้วยฤทธิ์อันแกล้วกล้า
แต่ลูกพระกาลผู้ศักดา	ได้ทูลอาสาพระจักรี
จะขอให้เพื่อนทำการ	ดูกำลังหาญกระบี่ศรี
อย่าให้เสียใจเสียที	ที่เป็นข้าบาทพระสี่กร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงนิลพัทชาญสมร
รับสั่งพระองค์ทรงฤทธิรอน	ชุลีกรแล้วรีบออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงซึ่งฝั่งพระสมุทร	หยุดอยู่ที่แนวถนนใหญ่
ประนมกรร่ายเวทเกรียงไกร	สะกดใจนิมิตอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	ด้วยเดชพระเวทอันเชี่ยวชาญ	ก็บันดาลกายากระบี่ศรี
สูงใหญ่กว่าพระเมรุคีรี	ทอดขวางชลธีตลอดมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์นาถา
ครั้นเสร็จสำเร็จมรคา	ด้วยศักดาเดชลูกพระกาล
มีความชื่นชมด้วยสมคิด	พระทรงฤทธิ์ให้เลิกทวยหาญ
ขับซึ่งรถรัตน์ชัชวาล	ข้ามมหาชลธารรีบจร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
โทน

๏	รถเอยรถทรง	กำกงเนาวรัตน์ประภัสสร
แปรกแอกงามสามงอน	ทูบทองอรชรฉลุลาย
บุษบกบัลลังก์เรือนเก็จ	พนักเม็ดหุ้มมาศฉานฉาย
ชั้นลดภาพล้อมกระจังราย	ห้ายอดงามคล้ายเวไชยันต์
เทียมด้วยพลาหกผกผยอง	สารถีขับคล่องดั่งจักรผัน
พระสัตรุดอนุชาร่วมชีวัน	ขัดพระขรรค์นั่งหน้าสง่างาม
ประดับด้วยอภิรุมชุมสาย	พรายพรายเลื่อมเหลืองอร่าม
เดินโดยกระบวนสงคราม	ไชยามโบกธงนำพล
แตรสังข์ฆ้องกลองก้องกึก	โยธาโห่ฮึกกุลาหล
พระสมุทรเป็นระลอกกระฉอกชล	รีบพลขับแข่งกันไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ รุกร้น
ร่าย

๏	ถึงฝั่งลงกาธานี	จึ่งให้หยุดโยธีทัพใหญ่
ตั้งเป็นกระบวนลงไว้	โดยในพยุหที่ยกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลพัทฤทธิแรงแข็งกล้า
ครั้นเสร็จซึ่งข้ามโยธา	ถึงฝั่งมหาสาคร
อันเพศนิมิตก็กลับกลาย	คงเป็นรูปกายเหมือนแต่ก่อน
มาเข้ากระบวนพลากร	คอยเสด็จบทจรพระภูมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตทรงสวัสดิ์รัศมี
จึ่งมีพจนารถวาที	ถามน้องพาลีผู้ศักดา
ครั้งเมื่อสมเด็จพระภุชพงศ์	พระองค์มาปราบยักษา
ตั้งซึ่งกองทัพพลับพลา	ที่มหาชัยภูมิอยู่แห่งใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มีอัชฌาสัย
ฟังน้องพระตรีภูวไนย	บังคมไหว้สนองพระวาที
ครั้งเมื่อพระองค์ทรงสุบรรณ	ยกพวกพลขันธ์กระบี่ศรี
พิเภกนำเสด็จพระภูมี	ไปตั้งที่มรกตบรรพตา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์นาถา
ได้ฟังลูกพระสุริยา	ผ่านฟ้าให้เคลื่อนรถชัย
ออกจากฟากฝั่งชลธาร	ทวยหาญโห่ฮึกแผ่นดินไหว
กวัดแกว่งอาวุธดั่งเปลวไฟ	รีบไปตามทางพนาลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงซึ่งใกล้บรรพต	อันที่มรกตคีรีศรี
ให้หยุดพหลโยธี	แล้วมีพจนารถบัญชา
ตรัสสั่งลูกพระอาทิตย์	ท่านผู้เรืองฤทธิ์แกล้วกล้า
จงตั้งกองทัพพลับพลา	ที่มหาชัยภูมิสถาวร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พระยาสุครีพชาญสมร
รับสั่งน้องพระสี่กร	ชุลีลาบทจรออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จึ่งกะเกณฑ์กันปันด้าน	ทุกหมู่ทหารน้อยใหญ่
ให้ตั้งกองทัพพลับพลาชัย	ในสถานริมที่พระสี่กร
จัดทั้งสารวัตรนายหมวด	ที่เคยตรวจตรามาแต่ก่อน
ให้บัญชาว่ากล่าววานร	ตีต้อนเร่งรัดระดมกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่โยธาพลขันธ์
ต่างตนวิ่งวุ่นพัลวัน	รุมกันจัดการเป็นโกลี
บ้างตัดไม้ขนลากถากเสา	ปรับปรุงกล่อมเกลาอึงมี่
ตั้งพลับพลาสุวรรณทันที	มีมุขสองด้านตระหง่านงาม
พระโรงริมทิมดาบซ้ายขวา	เกยชาลาแถวท่องท้องสนาม
ศาลาปรึกษาสงคราม	ค่ายสามชั้นรอบเป็นขอบคัน
โรงรถโรงราชพาชี	มีทั้งเขื่อนเพชรเขื่อนขัน
ป้อมค่ายรายปืนสามชั้น	ก็เสร็จพร้อมกันดั่งบัญชา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทั้งสองน้องนารายณ์นาถา
เสด็จจากรถแก้วแววฟ้า	ขึ้นสู่พลับพลาอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	อันโอภาสจำรัสประภัสสร
พร้อมทหารทั้งสองพระนคร	ประนมกรน้อมเกล้าดุษฎี
จึ่งปรึกษาด้วยราชการ	แก่เสนาทหารกระบี่ศรี
ว่าเราจะยกโยธี	เข้าหักโหมโจมตีลงกา
จับวรณีสูรอสุรินทร์	กับทศพินยักษา
ฆ่าเสียให้สิ้นชีวา	ใครจะเห็นว่าประการใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มีอัชฌาสัย
ฟังน้องพระตรีภูวไนย	บังคมไหว้สนองบัญชาการ
ซึ่งจะยกเข้าเอาลงกา	ด้วยกำลังศักดาทวยหาญ
อันประชาชนพลมาร	จะพลอยแหลกลาญทั้งธานี
ฝ่ายท้าววิเชียรพรหมา	ก็อยู่ในหัตถายักษี
เกลือกทศพินอสุรี	จะสังหารชีวีให้บรรลัย
ก็จะเคืองใต้เบื้องบทมาลย์	พระอวตารจะติโทษได้
ขอให้แต่งทหารชาญชัย	ที่ว่องไวสติปรีชา
เข้าไปให้หาตัวมัน	มาเฝ้าทรงธรรม์จะดีกว่า
แม้นว่าดื้อดึงมิออกมา	จึ่งยกโยธาเข้าราญรอน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์ทรงศร
ได้ฟังลูกพระทินกร	ภูธรเห็นชอบทุกสิ่งไป
จึ่งมีพระราชบรรหาร	ตัวท่านซึ่งเป็นผู้ใหญ่
จะเห็นวานรตนใด	ที่จะไปเจรจาด้วยกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพลูกพระสุริย์ฉัน
รับสั่งน้องพระองค์ทรงสุบรรณ	บังคมคัลสนองพระวาที
อันกระบี่ศรีชมพูพาน	เจ้าเมืองปางตาลบูรีศรี
เป็นผู้ใหญ่ใจแน่นอนดี	ทั้งท่วงทีปรีชาว่องไว
รอบรู้ราชกิจการณรงค์	ซื่อตรงพอไว้ใจได้
ขอให้ถือรับสั่งพระองค์ไป	เจรจาด้วยอ้ายทศพิน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์ทรงศิลป์
ได้ฟังวาจาขุนกระบินทร์	มีความยินดีปรีดา
จึ่งตรัสสั่งศรีชมพูพาน	ท่านผู้ปรีชาญแกล้วกล้า
จงนำซึ่งราชกิจจา	เข้าไปลงกาธานี
บอกด้วยไพนาสุริย์วงศ์	อันดำรงพิภพยักษี
ว่าเราผู้เรืองฤทธี	น้องพระจักรีสี่กร
ให้หาอสุรามาเฝ้า	ยังเขามรกตสิงขร
ฟังดูกำลังฤทธิรอน	จะอ่อนน้อมแข็งขัดประการใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ศรีชมพูพานทหารใหญ่
ก้มเกล้ารับสั่งภูวไนย	บังคมไหว้แล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ขุนกระบี่ผาดแผลงสำแดงฤทธิ์	เสียงสนั่นครรชิตทุกทิศา
ถีบทะยานผ่านขึ้นยังเมฆา	เหาะไปลงกาธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงลอยอยู่กลางอัมพร	ตรงหน้าบัญชรยักษี
เห็นไพนาสุริย์วงศ์อสุรี	ออกหมู่โยธีกุมภัณฑ์
จึ่งมีสีหนาทประกาศไป	เหวยอ้ายทศพินโมหันธ์
กูเป็นทหารชาญฉกรรจ์	พระทรงสุบรรณอวตาร
ไวกูณฐ์มาจากเกษียรสมุทร	เทพบุตรโดยเสด็จเป็นทหาร
ให้พระอนุชามาปราบมาร	กูถือโองการพระพรต
ด้วยเอ็งอาจองทะนงใจ	คบไอ้พี่เลี้ยงเป็นขบถ
นำทัพจักรวรรดิมาคิดคด	ชิงยศพิเภกอสุรี
บัญชาให้หาเอ็งไปเฝ้า	ยังเขามรกตคีรีศรี
จะทรงถามข้อความแต่โดยดี	จึ่งให้กูนี้เข้ามา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์ยักษา
เสด็จอยู่กลางหมู่เสนา	ได้ยินเสียงร้องมาแต่อัมพร
ว่านำซึ่งราชโองการ	น้องพระอวตารทรงศร
จึ่งแลไปโดยช่องบัญชร	ก็เห็นวานรผู้เรืองฤทธิ์
ตกใจดั่งพระยามัจจุราช	มาฟันฟาดแหวะทรวงเอาดวงจิต
นิ่งขึงตะลึงรำพึงคิด	เห็นไม่ผิดคำพระมารดา
ครั้งนี้ลงการาชฐาน	จะเกิดการเคี่ยวเข็ญเข่นฆ่า
ครั้นกูมิตอบวาจา	ก็อายหมู่เสนามนตรี
คิดแล้วถามวรณีสูร	ผู้ประยูรพี่เลี้ยงยักษี
อันกระบี่มากล่าววาที	มันนี้เชื้อวงศ์พงศ์ใคร
ว่าเป็นทหารพระหริรักษ์	พี่ยังรู้จักหรือหาไม่
มีนามกรชื่อไร	บ้านเมืองอยู่ไหนแต่เดิมมา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งวรณีสูรยักษา
ทูลทศพินอสุรา	อันไอ้วานรตัวนี้
มีนามชื่อว่าชมพูพาน	เผ่าปราณใช่เชื้อกระบี่ศรี
พระจอมไกรลาสคีรี	ภูมีชุบด้วยเหงื่อไคล
ให้พาลีเลี้ยงเป็นโอรส	แต่องคตยังหาเกิดไม่
ครั้นพญาวานรบรรลัย	ไพร่พลแตกสิ้นทั้งพารา
สุครีพจับถวายพระราม	มาทำสงครามด้วยยักษา
เสร็จการณรงค์ในลงกา	ก็ได้ผ่านพาราปางตาล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินฤทธิไกรใจหาญ
ได้ฟังพี่เลี้ยงแจ้งการ	ขุนมารขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ลิง	เย่อหยิ่งทรลักษณ์โมหันธ์
เป็นข้ามนุษย์อาธรรม์	เขาบัญชาใช้ให้เข้ามา
ตัวกูเป็นวงศ์พรหเมศ	มงกุฎเกศอสูรยักษา
เหตุใดเย่อหยิ่งเจรจา	ให้เกินพักตราวานร
จงเร่งลงมาอภิวาทน์	กราบบาทบงกชกูก่อน
จึ่งจะสมเป็นแขกพระนคร	โดยราชสุนทรประเวณี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ชมพูพานผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังทศพินพาที	ขุนกระบี่กริ้วโกรธดั่งเพลิงพิษ
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ลูกน้อย	ถ้อยคำเจรจาทุจริต
ไม่รู้ว่าพระกาลชาญฤทธิ์	จะมาเอาชีวิตของมึงไป
แม้นมาตรขัดราชวาที	อันจะรอดชีวีนั้นหาไม่
มึงอย่าอาจองทะนงใจ	จะไปมิไปให้ว่ามา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์ยักษา
ได้ฟังกริ้วโกรธโกรธา	อสุราจึ่งตอบไปทันที
เหวยเหวยดูก่อนชมพูพาน	อันราชฐานลงกาบูรีศรี
สนุกดั่งช่อชั้นดุษฎี	เป็นที่สามโลกประชุมกัน
บิตุรงค์ของกูผู้ทรงเดช	ครอบครองนคเรศเขตขัณฑ์
พระรามเจ้าเอ็งนั้นอาธรรม์	คบกันกับพิเภกอสุรา
เห็นแต่สมบัติพัสถาน	ทำการทุจริตอิจฉา
ยกพลข้ามมหาสมุทรมา	ฆ่าบิดากูบรรลัย
แจ้งไปถึงเจ้ามลิวัน	จึ่งยกพลขันธ์ทัพใหญ่
พิเภกเย่อหยิ่งออกชิงชัย	จับได้จะฆ่าให้วายปราณ
หากกูทูลวอนขอโทษ	ท้าวโปรดจึ่งรอดสังขาร
ให้เราผู้วงศ์พรหมาน	ขึ้นผ่านสมบัติในลงกา
ตัวกูก็ชายชาตรี	กระบี่อย่าโอหังว่า
ซึ่งจะให้ไปเฝ้ายังพลับพลา	ลงกาไม่ขึ้นแก่พระพรต ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ชมพูพานใจกล้าสาหส
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ทรยศ	ไม่อัปยศไพร่ฟ้าเสนาใน
อันพญาพิเภกเลี้ยงมึงมา	เสน่หาดั่งบุตรในไส้
ควรอกตัญญูไม่อายใจ	อ้ายจังไรด้านหน้าว่าตัวดี
แต่พ่อมึงสิบเศียรยี่สิบกร	ก็ตายด้วยฤทธิรอนศรศรี
มิตรสหายพงศ์พันธุ์บรรดามี	อินทรชิตอสุรีกุมภกรรณ
ล้วนทรงศักดาวราฤทธิ์	ก็สุดสิ้นชีวิตอาสัญ
สาอะไรแกมึงดั่งแมงวัน	ก็เห็นไม่ครันศรทรง ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินพงศ์ท้าวครรไลหงส์
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ลิงดง	มึงอย่าทะนงเจรจา
อันวงศ์กูล้วนพรหเมศ	เรืองเดชปราบทั่วทุกทิศา
เมื่อเจ้ามึงยกทัพมา	หากว่าพิเภกบอกกล
จึ่งมีชัยแก่หมู่อสุรี	ครั้งนี้กูเห็นจะขัดสน
อย่าพักอ้างอวดฤทธิรณ	จะพากันวายชนม์ทั้งทัพชัย
ไปบอกเจ้ามึงซึ่งใช้มา	กูจะออกไปหาอย่าสงสัย
พรุ่งนี้จะยกพลไกร	ออกชิงชัยให้เห็นมือกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ชมพูพานฤทธิแรงแข็งขัน
ชี้หน้าร้องว่าแกกุมภัณฑ์	ไอ้อาธรรม์ลูกหลายบิดา
แต่พาลีทศพักตร์แล้วมิหนำ	ซํ้าพญาพิเภกยักษา
ทั้งหนุมานผู้ชาญฤทธา	ยังว่าไม่สาแก่น้ำใจ
กูเห็นเอ็งนี้กตัญญู	สู้ไปเมืองมลิวันได้
พาท้าวจักรวรรดิชาญชัย	มาส่งให้มารดาถึงธานี
อ้ายลูกพ่อมากปากกล้า	อหังการ์จะชิงชัยศรี
กับน้องสมเด็จพระจักรี	มึงนี้จะม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์รังสรรค์
อดสูแก่หมู่กุมภัณฑ์	โกรธดั่งเพลิงกัลป์จ่อใจ
กระทืบบาทผาดแผดสุรเสียง	สำเนียงครื้นครั่นหวั่นไหว
เหวยไอ้ลิงป่าจัญไร	กูไม่รู้กำเนิดเมื่อไรมี
มึงคือเหงื่อไคลเจ้าไกรลาส	ชุบมาเป็นชาติกระบี่ศรี
ประทานให้เป็นข้าพาลี	วันนี้เอ็งจะม้วยมรณา
ว่าแล้วสั่งหมู่ทวยหาญ	จงจับอ้ายเดียรัจฉานชาติข้า
ตัดหัวเสียบเสียอย่าช้า	ให้สมนํ้าหน้าที่หมิ่นกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พวกพลโยธาแข็งขัน
จำเป็นรับสั่งกุมภัณฑ์	พากันวิ่งวุ่นออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นจะเข้าโจมจับวานร	เคยกลัวฤทธิรอนไม่ทำได้
ขบฟันฮึกฮักอยู่แต่ไกล	แล้วหนีไปให้พ้นอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ชมพูพานผู้ชาญชัยศรี  
ได้ฟังอสุราพาที	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกัลป์
 จึ่งร้องประกาศด้วยวาจา	ว่าเหวยไอ้ลูกโมหันธ์
เมื่อมึงแรกเกิดอยู่ในครรภ์	พอทศกัณฐ์บรรลัย
พิเภกได้ต่อตีนต่อหัว	มาโอหังตั้งตัวว่าเป็นใหญ่
กูจะทำให้สาแก่น้ำใจ	ว่าแล้วลงไปทันที ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งโจนขึ้นบนอาสน์	ทำอำนาจดั่งพญาราชสีห์
โถมถีบทศพินอสุรี	ตกจากแท่นที่อลงการ์
แล้วจึ่งจิกเศียรตบต่อย	เลือดย้อยโซมกายยักษา
เหยียบอกลงไว้กับบาทา	ด้วยกำลังศักดาเกรียงไกร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ทรลักษณ์	จักมือกูหรือหาไม่
อหังการ์เย่อหยิ่งจะชิงชัย	พาไอ้จัญไรอวดรู้
 หากเกรงจะเกินรับสั่ง	กูจึ่งยั้งใจไว้อยู่
จงเอาแผลไปให้แม่มึงดู	นี่หากกูไว้ชีวา
ว่าพลางชักพระขรรค์กวัดแกว่ง	แสงจำรัสโชติช่วงพระเวหา
ถีบทะยานผ่านขึ้นยังเมฆา	ตรงไปพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	พระพรตสุริย์วงศ์เรืองศรี
ทูลความตามคำอสุรี	ซึ่งพาทีฮึกฮักอหังการ
ขัดใจจะใคร่มัดมา	เกรงว่าจะเกินบรรหาร
พรุ่งนี้มันจะยกพลมาร	มารอนราญกับองค์พระภูธร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์ทรงศร
ได้ฟังขุนราชวานร	ภูธรสอดคล้องต้องใจ
จึ่งตรัสสรรเสริญชมพูพาน	ควรที่ท่านเป็นทหารใหญ่
กอปรด้วยศักดาปัญญาไว	ใช้ไปก็ได้ดั่งใจคิด
อันไอ้ทศพินอสุรี	มันนี้ถึงพรหมลิขิต
ว่าแล้วจับพระขรรค์ชวลิต	ทรงฤทธิ์เสด็จเข้าพลับพลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	 เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพินยักษา
ครั้นชมพูพานผู้ศักดา	ไปจากลงกาธานี
ทั้งเจ็บทั้งอายทั้งแค้น	แสนเทวษร้อนใจดั่งไฟจี่
อนิจจาเสียแรงมีโยธี	ล้วนตัวดีนับด้วยสมุทรไท
แต่วานรตนเดียวมันเข้ามา	จะช่วยกันจับฆ่าก็ไม่ได้
ยิ่งคิดยิ่งแค้นแน่นใจ	ชลนัยน์คลอคลองนองพักตร์
โอ้ว่าครั้งนี้ตัวกู	เหมือนตกอยู่ในพวกปรปักษ์
ยิ่งคิดยิ่งน้อยใจนัก	ขุนยักษ์ไปเฝ้าพระมารดร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ พญาโศก

๏	เมื่อนั้น	นวลนางมณโฑดวงสมร
อยู่ในปราสาทอลงกรณ์	บังอรเหลือบแลแปรไป
เห็นพระโอรสเสด็จมา	กายาโลหิตหลั่งไหล
เยาวมาลย์ตระหนกตกใจ	วิ่งไปรับองค์พระลูกรัก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	จูงกรมายังบัลลังก์อาสน์	อัครราชลูบไล้มิให้หนัก
พินิจพิศดูดวงพักตร์	นงลักษณ์จึ่งกล่าววาจา
เป็นไฉนฉะนี้นะพ่อเอ๋ย	ทรามเชยแม่ยอดเสน่หา
จึ่งเจ็บช้ำคลํ้าเขียวทั้งกายา	โลหิตติดมาทั้งองค์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินพงศ์ท้าวครรไลหงส์
ชลเนตรคลอเนตรไหลลง	กราบบาททูลองค์พระชนนี
วันนี้พระพรตใช้ทหาร	ชื่อชมพูพานกระบี่ศรี
เขามาร้องว่าพาที	ให้หาลูกนี้ออกไป
ไอ้วานรนั้นอหังการ์	ถ้อยคำเจรจาหยาบใหญ่
ครั้นลูกว่าบ้างก็ขัดใจ	มันทำให้ได้อัประมาณ
ขึ้นมาจะลาบาทบงสุ์	ยกพวกจตุรงค์ทวยหาญ
ไปแก้แค้นแทนกรไอ้สาธารณ์	ผลาญเสียให้ม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นวลนางมณโฑสาวสวรรค์
ได้ฟังดั่งใครมาฟาดฟัน	ตัวสั่นส้วมกอดพระลูกยา
โอ้ว่าทศพินเจ้าแม่เอ๋ย	ทรามเชยไม่ฟังแม่ว่า
เพราะวรณีสูรอสุรา	จึ่งมาเป็นเหตุดั่งนี้
ครั้งเมื่อพ่อเจ้าก็เชื่อคำ	นางสำมนักขายักษี
ไปลักองค์สีดาเทวี	แม่นี้ทูลทัดก็ขัดใจ
จนสิ้นญาติวงศ์พงศา	ลงกาเกิดเข็ญดั่งเพลิงไหม้
อันตัวของเจ้าจะออกไป	ชิงชัยด้วยน้องพระสี่กร
ดั่งแมงเม่าเข้ากองเพลิงพิษ	แม่นี้ร้อนจิตดั่งพิษศร
ว่าพลางโศกาอาวรณ์	บังอรไม่เป็นสมประดี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์ยักษี
เห็นองค์สมเด็จพระชนนี	โศกีรํ่าไรไปมา
ยิ่งคิดสลดระทดใจ	ชลนัยน์อาบพักตร์ยักษา
กอดบาทสมเด็จพระมารดา	ก็ทรงโศกโศกาจาบัลย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	แล้วคิดมานะอหังการ	กูเป็นวงศ์พรหมานรังสรรค์
สามโลกก็แจ้งอยู่ด้วยกัน	จะรักชีวันไปว่าไร
มาตรแม้นตัวตายจะไว้ยศ	ให้ปรากฏเกียรติจงได้
คิดแล้วอุตส่าห์ดำรงใจ	บังคมไหว้กราบทูลพระมารดา
ความอายความแค้นของลูกนี้	แม้นม้วยชีวีเสียดีกว่า
พระองค์ค่อยอยู่จะขอลา	ยกพลโยธาไปราญรอน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นวลนางมณโฑดวงสมร
ได้ฟังยิ่งแสนอาวรณ์	บังอรจึ่งมีพจมาน
เจ้าจงฟังคำแม่ว่า	แก้วตาผู้ยอดสงสาร
พ่ออย่ามานะอหังการ	ยกพวกพลหาญไปราวี
อันหมู่อสุราเสนายักษ์	เคยกลัวสิทธิศักดิ์กระบี่ศรี
ก็จะกลับเป็นพวกไพรี	น่าที่เจ้าจะม้วยมรณา
จงถอดพิเภกออกเสียก่อน	แม่จะอ้อนวอนดีกว่า
ให้พาไปเฝ้าอนุชา	เห็นว่าจะรอดชีวัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งเพลิงกัลป์	ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันสนั่นไป
ผุดลุกขึ้นยืนกระทืบบาท	พสุธากัมปนาทหวาดไหว
แผดร้องก้องทั้งปราสาทชัย	ควรหรือว่าได้ถึงเพียงนี้
อันพิเภกนั้นเป็นปัจจามิตร	คิดจะใคร่ตัดเกล้าเกศี
เสียบไว้กับทวารพระบูรี	ให้สาที่ทรยศแก่พงศ์พันธุ์
หากเกรงจะมีนินทา	ไปทั่วดินฟ้าสรวงสวรรค์
มาตรแม้นจะม้วยชีวัน	จะไหว้มนุษย์นั้นอย่าพึงคิด
บรรดาเกิดมาทั้งแดนไตร	ใครไม่พ้นพรหมลิขิต
ถึงเทเวศพรหเมศอันมีฤทธิ์	อย่าคิดว่าจะพ้นมรณา
จะสู้ไปชิงชัยไม่คิดกาย	แม้นตายก็ดูประเสริฐกว่า
ว่าแล้วมิได้บังคมลา	ก็กลับมาปราสาทอสุรี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรเฉลิมศรี
จึ่งมีพจนารถวาที	สั่งพระพี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ
จงจัดม้ารถคชสาร	ทวยหาญเป็นกระบวนบัพใหญ่
พรุ่งนี้เราจะยกออกไป	ชิงชัยด้วยมนุษย์วานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งวรณีสูรชาญสมร
รับสั่งลูกท้าวยี่สิบกร	บทจรออกจากพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏	เกณฑ์กองโยธีสี่หมู่	โดยกระบวนพยูห์พลขันธ์
พลเท้าพื้นถือเกาทัณฑ์	ชาญฉกรรจ์เคยการราญรอน
พวกม้าล้วนม้ามโนมัย	ลำพองว่องไวดั่งไกรศร
ผู้ขี่ล้วนถือโตมร	กรายกรกวัดแกว่งสำแดงฤทธิ์
พวกช้างพื้นช้างชนะศึก	กระหึ่มฮึกงวงคว้างาขวิด
ควาญหมอกุมขอชวลิต	กวัดแกว่งแสงพิษโพยมพราย
ขุนรถขึ้นรถสำหรับทัพ	ถือศรกรกระหยับประลองสาย
ครบกระบวนถ้วนพร้อมไพร่นาย	ตั้งรายเพียงพื้นปถพี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุรศักดิ์ยักษี
ต่างตนต่างกระซิบพาที	ครั้งนี้ทศพินจะชิงชัย
ทั้งวรณีสูรอสุรา	อันจะพ้นมรณาอย่าสงสัย
เรามิได้มีผิดสิ่งใด	เห็นไม่มอดม้วยชีวัน
อันหมู่โยธาเสนายักษ์	ทำฮึกฮักสำรวลสรวลสันต์
ไพร่นายสัพยอกหยอกกัน	ต่างขันจะเข้าราวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายยามลิวันยักษี
กับกันยุเวกอสุรี	พี่น้องแจ้งว่าทศพิน
จะยกออกไปรณรงค์	ด้วยน้องพระหริวงศ์ทรงศิลป์
ความกลัวดั่งจะลอดแผ่นดิน	อสุรินทร์ก็พากันรีบจร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงประณตบทบาท	พระชนนีธิราชดวงสมร
ทูลว่าบัดนี้พระสี่กร	ผู้ทรงฤทธิรอนดั่งเพลิงกาล
ให้พระพรตพระสัตรุดสององค์	เป็นจอมจตุรงค์ทวยหาญ
ยกพลข้ามพ้นชลธาร	ตั้งสถานมรกตคีรี
ใช้วานรหนึ่งเข้ามา	ให้หาทศพินยักษี
มันอหังการ์พาที	ขุนกระบี่ตบต่อยแล้วกลับไป
อันเราแม่ลูกทั้งสาม	จะมีความผิดก็หาไม่
จะพากันม้วยบรรลัย	ทำไฉนจะพ้นจากตาย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางสุวรรณกันยุมาโฉมฉาย
ได้ฟังทั้งสองลูกชาย	สายสวาทจึ่งมีวาจา
อันซึ่งเจ้าว่านี้ดีนัก	ลูกรักแม่ยอดเสน่หา
จงลอบออกจากลงกา	ไปในเวลาราตรี
หาพญาอนุชิตชัยชาญ	แถลงแจ้งการกระบี่ศรี
ให้พาขึ้นเฝ้าพระภูมี	เรานี้จะพ้นโทษภัย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สองกุมารผู้มีอัชฌาสัย
ฟังมารดาว่าก็ต้องใจ	บังคมไหว้กับเบื้องบาทา
ออกจากห้องแก้วแพรวพรรณ	กุมภัณฑ์เหลียวซ้ายแลขวา
เห็นเงียบสงัดลับตา	ก็พากันเหาะไปในราตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงมรกตสิงขร	เห็นพวกนิกรกระบี่ศรี
เป็นเหล่าเหล่านั่งยามตามอัคคี	อสุรีก็ตรงเข้าไป
นั่งลงแล้วแจ้งข้อความ	แก่ยามพวานนายกองใหญ่
เราออกมาจากเวียงชัย	จะเฝ้าพระภูวไนยผู้ศักดา
อันพญาอนุชิตชัยชาญ	ยอดทหารพระนารายณ์นาถา
อยู่ไหนจงได้เมตตา	ช่วยพาไปให้พบบัดนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งยามพวานกระบี่ศรี
ได้ฟังทั้งสองอสุรี	ยินดีก็พากันเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	องค์พญาอนุชิตทหารใหญ่
แต่สองกุมารชาญชัย	บังคมไหว้แล้วแจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายผู้มียศถา
ได้ฟังยินดีปรีดา	ก็พาไปเฝ้าน้องพระสี่กร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์ทรงศร
ว่าโอรสอินทรชิตฤทธิรอน	ลอบจรออกมาจากธานี
ผู้พี่ชื่อยามลิวัน	น้องชื่อกันยุเวกยักษี
แจ้งว่าทศพินอสุรี	พรุ่งนี้จะยกออกชิงชัย
ทั้งสองกุมารจะอาสา	จับมาถวายให้จงได้
พระองค์ผู้ทรงฤทธิไกร	ภูวไนยจงโปรดกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์รังสรรค์
ฟังลูกพระพายเทวัญ	ทรงธรรม์ยินดีปรีดา
ขอบใจทั้งสองสุริย์วงศ์	ซื่อตรงจงรักจะอาสา
เร่งกลับเข้าไปยังพารา	อย่าให้สงการาคี
ช่วยกันระวังระไว	เอาใจใส่พิเภกยักษี
เกลือกมันจักฆ่าร้าตี	อย่าให้มีเหตุเภทพาล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ทั้งสองอสุราใจหาญ
รับสั่งน้องพระอวตาร	ชุลีลาเหาะทะยานเข้าลงกา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพินยักษา
บรรทมเหนือแท่นไสยา	ตรึกตราที่จะออกไปชิงชัย
อันตัวกูนี้ก็เยาว์นัก	หาเคยหักณรงค์สงครามไม่
ครั้นจะใช้ให้เสนาไป	ยังพิชัยมลิวันธานี
ทูลองค์สมเด็จพระบิตุราช	ให้ทราบเบื้องบาทบทศรี
ทางไกลเห็นจะไม่ทันที	ด้วยไพรีนั้นข้ามสมุทรมา
จำเป็นจะยกออกต่อยุทธ์	สัประยุทธ์กว่าจะสิ้นสังขาร์
ให้เป็นเกียรติไว้ในโลกา	ไปกว่าจะสิ้นกัปกัลป์
แต่ผุดลุกผุดนั่งไม่ไสยาสน์	จนภาณุมาศเรื่อแรงแสงฉัน
เสด็จจากแท่นแก้วแพรวพรรณ	จรจรัลไปสรงวาริน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เข้าที่ชำระสระสนาน	สุคนธ์ธารหอมฟุ้งจรุงกลิ่น
สนับเพลาเครือวงเป็นหงส์บิน	ภูษารูปกินรีรำ
ชายไหวชายแครงก้านขด	ประดับดวงมรกตเขียวขำ
ฉลององค์ผุดทองพื้นดำ	เกราะเกล็ดปะวะหลํ่าสลับพลอย
รัดอกทับทรวงสะอิ้งแก้ว	สังวาลวัลย์แสงแววดั่งหิ่งห้อย
ตาบทิศกุดั่นดวงลอย	พาหุรัดรักร้อยทองกร
ธำมรงค์เพชรวาวเก้ายอด	สอดสิบนิ้วหัตถ์ประภัสสร
มงกุฎแก้วกุณฑลกรรเจียกจร	ดอกไม้ทัดอรชรด้วยโกมิน
ห้อยพวงสุวรรณมาลัย	ขัดพระขรรค์ชัยแล้วทรงศิลป์
งามคล้ายอินทรชิตอสุรินทร์	ลินลามาเกยมณี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ยามลิวันกันยุเวกยักษี
จึ่งทูลทศพินอสุรี	ซึ่งจะยกโยธีออกชิงชัย
ตัวข้าทั้งสองนี้คิดแค้น	แสนเทวษปิ้มเลือดตาไหล
ด้วยมนุษย์อาจองทะนงใจ	ฆ่าบิดาให้วายปราณ
ทั้งพระอัยกาฤทธิรงค์	สุริย์วงศ์สุดสิ้นสังขาร
ข้าจะขออาสาเข้ารอนราญ	ผลาญพวกไพรีให้มรณา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสิทธิศักดิ์ยักษา
ได้ฟังดั่งอมฤตฟ้า	ตบมือสรวลร่าด้วยยินดี
เจ้าก็เป็นโอรสยศยง	พระเชษฐาฤทธิรงค์เรืองศรี
สุริย์วงศ์พรหเมศโมลี	เรานี้จะร่วมชีวิตกัน
เจ้าจงเป็นปีกซ้ายขวา	ตีประดาอย่ายั้งพลขันธ์
จับมนุษย์พี่น้องทั้งสองนั้น	หั่นเสียให้ยับกับกร
ว่าแล้วขึ้นรถอลงการ	ให้เลิกพลมารชาญสมร
ธงหน้าโบกนำพลากร	บทจรออกจากพระบุรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	รถเอยรถทรง	กำกงแก้วประดับสลับสี
เรือนแปรกแอกอ่อนงอนมณี	บุษบกตั้งที่บัลลังก์ลอย
สิงห์อัดแอบเรียงเคียงสลับ	สุบรรณกางกรจับนาคห้อย
สี่มุขแสงพลามด้วยสีพลอย	สูงลอยยอดเยี่ยมโพยมบน
เทียมไกรสรสีห์สี่พัน	แผดลั่นเพียงลมพายุฝน
โลทันขับรีบเริงรน	เครื่องสูงบังบนเมฆา
ธงทองรองชั้นธงฉาย	ธงชัยสามชายนำหน้า
ปี่กลองก้องสนั่นเป็นโกลา	โยธาเยียดยัดอัดไป
ไม่เริงรื่นขืนโห่เป็นหลั่นหลั่น	จะพร้อมเพรียงเสียงกันก็หาไม่
ช้างม้าตื่นวุ่นทั้งทัพชัย	รีบเร่งพลไกรดำเนินจร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ครั้นมาถึงที่สนามยุทธ์	ให้หยุดตั้งตามเชิงสิงขร
โดยกระบวนพยุห์ครุฑกางกร	คอยทัพวานรจะยกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์นาถา
เสด็จออกสุวรรณพลับพลา	งามสง่าดั่งองค์อมรินทร์
พร้อมด้วยท้าวพญาวานร	ชมพูพระนครขีดขิน
หมอบเฝ้าเกลื่อนกลาดดาษดิน	พอได้ยินสำเนียงเกรียงไกร
ก็รู้ว่าทศพินอสุรา	ยกพลโยธาทัพใหญ่
จะมารณรงค์ชิงชัย	ภูวไนยชื่นชมด้วยสมคิด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	จึ่งมีมธุรสพจนารถ	บัญชาประกาศประกาศิต
สั่งแก่โอรสพระอาทิตย์	ท่านผู้มีฤทธิ์ชัยชาญ
จงเตรียมโยธาพลากร	ให้พร้อมวานรทวยหาญ
เราจะยกออกไปรอนราญ	ผลาญอ้ายทศพินอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พระยาไวยวงศากระบี่ศรี
รับสั่งพระองค์ทรงฤทธี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏	ให้อสุรผัดกุมาร	คุมพลทหารเป็นทัพหน้า
อันนิลพัทผู้ศักดา	เป็นกองขันบัญชาวานร
ศรีชมพูพานชาญชาย	เป็นเกียกกายนายพลประจญก่อน
กองหลวงน้องนารายณ์ฤทธิรอน	เป็นจอมนิกรโยธี
ถัดมาตั้งให้ทวิพัท	เป็นกองยุกกระบัตรกระบี่ศรี
ถัดนั้นวิสันตราวี	กองหนุนโยธีทะลวงฟัน
กองหลังรั้งท้ายพลากร	ตั้งซึ่งวานรนิลขัน
ปีกซ้ายปีกขวาครบกัน	จัดสรรเสร็จสรรพเสนา
เสือป่าแมวมองกองนอก	สามหอกเจ็ดหอกแกล้วกล้า
กวัดแกว่งอาวุธเป็นโกลา	เริงร่าเพียบพื้นปถพี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดเรืองศรี
ครั้นได้ศุภฤกษ์สวัสดี	เสด็จมาเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏	สองกษัตริย์สระสนานสำราญกาย	สุหร่ายแก้วโปรยปรายดั่งสายฝน
ทรงสุคนธารสเสาวคนธ์	ปรุงปนนพมาศชมพูนุท
ต่างสอดสนับเพลาเครือขด	รายพลอยมรกตสลับบุษย์
ภูษาต่างสีเชิงครุฑ	กรจับนาคยุดหยัดยัน
ชายไหวชายแครงกระหนกหงส์	ฉลององค์พื้นตาดสังเวียนคั่น
ตาบทิศทับทรวงสังวาลวัลย์	ทองกรกุดั่นพาหุรัด
ธำมรงค์เรือนเก็จเพชรเหลือง	อร่ามเรืองรุ้งวาบกาบสะบัด
ต่างทรงมงกุฎดอกไม้ทัด	กุณฑลแก้วจำรัสกรรเจียกจร
งามทรงงามองค์งามสง่า	ขัดพระขรรค์ศักดาแล้วจับศร
ตามกันยุรยาตรนาดกร	บทจรมาขึ้นพิชัยรถ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
โทน

๏	รถเอยรถทรง	กำกงล้วนแก้วมรกต
แอกงอนอ่อนงามช้อยชด	ชั้นลดช่อลอยด้วยพลอยราย
ภาพรอบพื้นเรียบระเบียบกัน	บุษบกเสาบันบัวหงาย
ห้ายอดสูงเยี่ยมโพยมพราย	กาบสอดแก้วลายกระจังบัง
เทียมสินธพสิบอาชาชาติ	ขาวสะอ้านดูสะอาดดั่งสีสังข์
สารถีขับแล่นด้วยกำลัง	พระสัตรุดนั่งหน้าประนมกร
เครื่องสูงครบสิ่งกระชิงรัตน์	ธงชายแถวฉัตรประภัสสร
ปี่กลองฆ้องขานแตรงอน	เสียงสะท้อนสะเทือนพนาวัน
วานรโห่เร้าเอาฤกษ์	เอิกเกริกภพไตรไหวหวั่น
ผงคลีพัดคลุ้มชอุ่มควัน	เร่งพวกพลขันธ์ยาตรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงสมรภูมิชัย	แลไปเห็นทัพยักษา
ตั้งแน่นตามแนวอรัญวา	ผ่านฟ้าให้หยุดโยธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	แล้วตรัสสั่งลูกวายุบุตร	ท่านผู้ฤทธิรุทรเรืองศรี
จงเร่งกองหน้าเข้าราวี	ตีทัพอสุรีให้แหลกลาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	อสุรผัดฤทธิไกรใจหาญ
ก้มเกล้ารับรสพจมาน	น้องพระอวตารผู้ศักดา
ดีใจดั่งได้มณีรัตน์	ขององค์จักรพรรดินาถา
แล้วนำพหลโยธา	ตรงมาหน้าทัพกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นใกล้จึ่งทำสีหนาท	กระทืบบาทสะเทือนเลื่อนลั่น
กวัดแกว่งอาวุธเป็นเพลิงกัลป์	แล้วร้องเย้ยหยันด้วยคำพาล
เหวยไอ้ไพนาสุริย์วงศ์	อ้างอวดฤทธิรงค์ว่าแกล้วหาญ
วันนี้ชีวิตจะวายปราณ	อหังการเย่อหยิ่งมาชิงชัย
ไม่คิดดูกำลังกายก่อน	แต่วานรตนเดียวไม่สู้ได้
เร่งไปมลิวันกรุงไกร	บอกพ่อมึงให้มาราวี
สี่เศียรก็จะขาดด้วยแสงศร	น้องพระสี่กรเรืองศรี
จะมิได้เมื่อยเท้าโยธี	ที่จะยกไปตีมลิวัน
ถ้ามึงยังรักชีวิต	จงทิ้งทางทุจริตโมหันธ์
เร่งไปเฝ้าองค์พระทรงธรรม์	ก็จะรอดชีวันไม่วายปราณ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์ใจหาญ
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งเพลิงกาล	ขุนมารจึ่งร้องตอบไป
เหม่เหม่ดูดู๋อ้ายลูกลิง	ถ้อยคำเย่อหยิ่งหยาบใหญ่
ยกย่องมนุษย์เท่าแมงใย	คือใครจะเกรงฤทธา
ตัวกูก็เป็นวงศ์พรหเมศ	เลื่องชื่อลือเดชทุกทิศา
ไม่เคยไหว้ใครแต่ไรมา	เป็นมหาจรรโลงกุมภัณฑ์
อันพวกมึงเจ้ามึงซึ่งอวดหาญ	กูผลาญก็จะม้วยอาสัญ
มิให้รอดถึงเมืองมลิวัน	เอ็งอย่าโมหันธ์พาที ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หลานพระพายผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งอัคคี	ชี้หน้าแล้วตอบด้วยคำพาล
มึงอย่ายกตนให้พ้นพักตร์	อวดศักดิ์สุริย์วงศ์ทะนงหาญ
อันองค์สมเด็จพระอวตาร	เป็นเจ้าแก่หมู่มารทั้งลงกา
โปรดให้พระอัยกากู	กับแม่เอ็งเป็นคู่เสน่หา
ตัวกูกับมึงพึ่งเกิดมา	มิใช่ลูกข้าหรือว่าไร
อัยกาก็เป็นแต่พ่อเลี้ยง	รักมึงเพียงลูกในไส้
พระคุณล้ำลบภพไตร	ยังควรทำได้ถึงเพียงนี้
หัวมึงจะขาดไม่ทันรู้	ด้วยกรของกูผู้เรืองศรี
อย่าพักอ้างอวดว่าตัวดี	เดี๋ยวนี้จะได้เห็นกัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	ตัวสั่นแผดเสียงเกรียงไกร
เหวยเหวยอสุรหมู่มาร	บรรดาทวยหาญน้อยใหญ่
เร่งเข้าตีทัพให้ยับไป	จับไอ้อสุรผัดมาบัดนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่ทวยหาญยักษี
ได้ฟังทศพินอสุรี	ให้เข้าตีทัพวานร
ความกลัวดั่งหมู่มฤคชาติ	เคยแพ้อำนาจไกรสร
ครั้นเห็นอสุรผัดฤทธิรอน	หมู่นิกรโยธีก็ปรีดา
ทำเป็นกวัดแกว่งอาวุธ	ดั่งจะเข้าสัประยุทธ์เข่นฆ่า
ขบฟันให้แล้วกลับหลังมา	วิ่งเข้าในป่าพนาลี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	อสุรผัดผู้ชาญชัยศรี
เห็นพวกพหลโยธี	วิ่งแยกแตกหนีพัลวัน
ตบมือสำรวลแล้วร้องเย้ย	เหวยเจ้าลงกาเขตขัณฑ์
โยธานับสมุทรแน่นนันต์	พากันไปไหนไม่ราญรอน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินกุมารชาญสมร
ยิ่งกริ้วโกรธพิโรธดั่งไฟฟอน	แกว่งศรกระทืบบาทา
เหวยเหวยไอ้ลูกเดียรัจฉาน	กูจะผลาญให้ม้วยสังขาร์
ว่าแล้วน้าวหน่วงด้วยศักดา	อสุราก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เป็นศรร่อนอยู่ในอากาศ	เกลื่อนกลาดไม่นับเล่มได้
ให้เสียงสำเนียงเกรียงไกร	ล้อมไล่อสุรผัดเป็นโกลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หลานพระพายผู้ชาญชัยศรี
โลดโผนโจนไปด้วยฤทธี	รวบศรอสุรีซึ่งแผลงมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ไว้ได้ในกำหัตถ์สิ้น	อสุรินทร์สำรวลสรวลร่า
เหวยเหวยดูก่อนอ้ายพาลา	นี่เป็นอาวุธของผู้ใด
กูพิศดูเอ็งเห็นครึ่งตัว	จะมีเงาหัวก็หาไม่
ว่าพลางหักศรด้วยว่องไว	ก็โยนไปให้ทันที
แล้วโจนขึ้นรถกุมภัณฑ์	ถีบถูกโลทันสารถี
รถทรงหักลงไม่สมประดี	ไล่ตีทศพินอสุรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ลูกท้าวทศพักตร์ยักษา
รับรองป้องปัดไปมา	อสุราเผ่นโผนเข้าชิงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างตีต่างจับกันสับสน	ต่างตนหาลดกรไม่
กลับกลอกเคล่าคล่องว่องไว	ต่างหนีต่างไล่พัลวัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	อสุรผัดฤทธิแรงแข็งขัน
รบรุกคลุกคลีตีประจัญ	ยืนยันโถมทะยานเข้าราญรอน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เท้าซ้ายนั้นเหยียบเข่าขวา	มือคว้าชิงได้คันศร
ตีต้องลูกท้าวยี่สิบกร	ล้มกับดินดอนด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	โอรสอินทรชิตสองศรี
หมายขยับจะจับอสุรี	ได้ทีก็โผนโจนมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ผู้พี่นั้นจับแขนซ้าย	น้องชายนั้นจับแขนขวา
ฝ่ายอสุรผัดผู้ศักดา	โลดโผนโจนมาด้วยว่องไว
จับจิกเกศวรณีสูร	ผู้ประยูรพี่เลี้ยงนั้นได้
ทั้งสามอสุรีก็ดีใจ	พาเข้าไปถวายทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตทรงสวัสดิ์รัศมี
ครั้นมีชัยได้ราชไพรี	ยินดีด้วยสมอารมณ์คิด
พักตร์ผ่องดั่งดวงจันทรา	จึ่งมีบัญชาประกาศิต
ดูก่อนโอรสพระอาทิตย์	ท่านผู้มีฤทธิ์เกรียงไกร
อันไอ้ทศพินนี้คิดคด	กับพี่เลี้ยงเป็นขบถโทษใหญ่
จงพันธนาให้มั่นไว้	จะได้ไถ่ถามเอาพวกพาล
ฝ่ายอสุรผัดฤทธิรงค์	จงเข้าไปลงการาชฐาน
กับโอรสอินทรชิตชัยชาญ	ถอดพิเภกขุนมารออกมา
สั่งแล้วให้เลิกพลากร	เสนาวานรซ้ายขวา
โห่สนั่นลั่นเลื่อนโลกา	คืนไปพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	อสุรผัดผู้ชาญชัยศรี
กับยามลิวันอสุรี	กันยุเวกผู้ปรีชาชาญ
ครั้นสองสมเด็จพระวรนุช	เลิกพวกพลยุทธ์ทวยหาญ
ก็พาหมู่พหลพลมาร	เข้ายังราชฐานลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งตรงเข้าไป	ตรุใหญ่ที่จำท้าวยักษา
กราบลงกับเบื้องบาทา	องค์พระอัยกาแล้วโศกี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	ทูลว่าหลานนี้ไปเฝ้า	พระนารายณ์เป็นเจ้าเรืองศรี
ให้พระพรตพระสัตรุดธิบดี	เป็นจอมโยธีมาชิงชัย
จับตัวทั้งสองไอ้ทรยศ	ซึ่งเป็นขบถนั้นได้
บัดนี้พระองค์ทรงฤทธิไกร	ใช้ให้มาถอดพระอัยกา
ทูลแล้วก็เข้าปลดเปลื้อง	ซึ่งเครื่องจำจองทั้งห้า
ออกสิ้นให้พ้นพันธนา	องค์พระอัยกาธิบดี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศคิริวงศ์ยักษี
ครั้นเครื่องจำพ้นจากอินทรีย์	ด้วยเดชพระตรีภูวไนย
มีความชื่นชมเป็นพ้นคิด	ดั่งเสียชีวิตแล้วเกิดใหม่
ก็ส้วมสอดกอดองค์นัดดาไว้	พ่อคือดวงใจนัยนา
ตาต้องทารกรรมตรำตราก	แสนลำบากปิ้มสิ้นสังขาร์
หากได้เจ้าผู้ปรีชา	หาไม่จะม้วยชีวัน
ครั้งเมื่อมหาบาลมาราวี	เสียทีปิ้มชีพอาสัญ
หากว่าบิดาเจ้ามาทัน	ช่วยตาโรมรันจึ่งมีชัย
พ่อลูกมีคุณแก่ตานัก	ทั่วทั้งไตรจักรไม่เปรียบได้
ว่าแล้วพาหลานผู้ร่วมใจ	ไปยังปราสาทชัยรัตนา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายเจ้าพนักงานพระภูษา
ปโรหิตชีพราหมณ์พฤฒา	เสนาข้าเฝ้าบรรดามี
แจ้งว่าพระองค์ทรงนคเรศ	เสด็จมานิเวศน์เฉลิมศรี
ต่างตนชื่นชมยินดี	ก็วิ่งมาอึงมี่พร้อมกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมบาท	พระพงศ์พรหมธิราชรังสรรค์
อยู่ในที่ท้องพระโรงคัล	แน่นนันต์เกลื่อนกลาดดาษดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศคิริวงศ์ยักษา
จึ่งชำระสระสรงกายา	ทรงเครื่องรัตนาอาภรณ์
แล้วจึ่งเสด็จลีลาศ	จากปราสาทเนาวรัตน์ประภัสสร
พร้อมหมู่มาตยาพลากร	บทจรออกจากธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงกองทัพพลับพลา	แทบมหามรกตคิรีศรี
กับหลานรักผู้ร่วมชีวี	ไปยังที่เฝ้าพระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	น้อมเศียรประณตบทบงสุ์	น้องพระหริวงศ์รังสรรค์
ท่ามกลางทหารชาญฉกรรจ์	กุมภัณฑ์คอยฟังพระบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์นาถา
ครั้นเห็นพิเภกออกมา	ผ่านฟ้าชื่นชมยินดี
จึ่งมีบรรหารอันสุนทร	ดูก่อนพญายักษี
ท่านเป็นโหราตัวดี	ดั่งหนึ่งว่ามีทิพญาณ
รอบรู้ปัจจุบันอนาคต	กำหนดด้วยปรีชาหาญ
ไกลใกล้เห็นสิ้นทุกประการ	ในสุธาธารไม่เทียมทัน
เหตุไฉนจึ่งเลี้ยงไอ้ลูกงู	ไม่รู้ว่าชีวาจะอาสัญ
หากว่าอสุรผัดกุมภัณฑ์	มันไปทูลแจ้งกิจจา
องค์พระหริวงศ์ทรงเดช	โปรดเกศพญายักษา
ให้เราพี่น้องยกมา	รณรงค์เคี่ยวฆ่าระงับภัย
อันทศพินอสุรี	กับวรณีสูรก็จับได้
บัดนี้จำมั่นมันไว้	จะให้สืบสาวเอาพวกพาล ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พิเภกผู้ปรีชาหาญ
ยอกรสนองพจมาน	น้องพระอวตารผู้ศักดา
ข้าบาทนี้เป็นคนหลง	งวยงงด้วยความเสน่หา
สำคัญว่าบุตรในอุรา	จึ่งเคืองบาทาพระทรงฤทธิ์
ให้ต้องกรีพวกพลพลากร	ยกมาราญรอนนั้นโทษผิด
ใหญ่หลวงถึงสิ้นชีวิต	หากพระจักรกฤษณ์ปรานี
จึ่งได้รอดชีพชีวา	คงอยู่เป็นข้าบทศรี
พระคุณลํ้าฟ้าธาตรี	ไม่มีสิ่งซึ่งจะเทียมทัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังพญากุมภัณฑ์	จึ่งมีพระบัญชาการ
อันซึ่งสมเด็จพระเชษฐา	ให้ยกโยธาทวยหาญ
มาปราบอสูรหมู่มาร	ตามวงศ์อวตารเลิศไกร
ความเราแสนโสมนัสนัก	ดั่งเอาแก้วพญาจักรมายื่นให้
มิได้คิดแก่ยากลำบากใจ	จะไว้เกียรติไปชั่วกัลปา
ตรัสแล้วสั่งน้องพาลี	จงเอาวรณีสูรยักษา
กับไอ้ทศพินอสุรา	มาพิจารณาเอาพวกมัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพลูกพระสุริย์ฉัน
รับสั่งพระพงศ์เทวัญ	บังคมคัลรีบออกมาทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งสั่งวานรตำรวจใน	ให้เอาทศพินยักษี
กับวรณีสูรอสุรี	มาผูกเข้าที่หน้าพระลาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ตำรวจลิงนายใหญ่ใจหาญ
ทั้งราชมัลนครบาล	เอาตัวสองขุนมารเข้าคา
ผูกเท้าผูกเอวเฆี่ยนขับ	บีบมือบีบกระหมับยักษา
ขันชะเนาะเคาะเตือนไปมา	บ้างขู่บ้างด่าไม่อาลัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วานรเสมียนนายใหญ่
ตั้งกระทู้ขู่ถามความใน	เหวยไอ้ทศพินอสุรี
อันลงกาเป็นเชลยเบื้องบาท	พระนารายณ์ธิราชเรืองศรี
ให้พิเภกกับมณโฑเทวี	ขึ้นผ่านธานีสวรรยา
แต่ตัวของเอ็งยังไม่เกิด	จนกำเนิดจำเริญใหญ่กล้า
เป็นไฉนจึ่งว่าใช่บิดา	ข้อนี้รู้มาแต่แห่งใด
ซึ่งว่าจักรวรรดิเป็นสหาย	ทศกัณฐ์ผู้ตายใครบอกให้
เอ็งจึ่งบังอาจไม่เกรงภัย	ลอบไปนำทัพมารอนราญ
จับพิเภกใส่ตรุจำจอง	ตัวขึ้นครองลงการาชฐาน
เสด็จมาให้หาจะถามการ	มึงยังฮึกหาญเจรจา
อันพวกเพื่อนสมรู้ร่วมคิด	อย่าปกปิดมากน้อยให้เร่งว่า
ถ้ามิบอกจะเฆี่ยนอสุรา	ไปกว่าจะสิ้นชีวี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	จึ่งทศพินยักษี
เจ็บปวดรวดร้าวทั้งอินทรีย์	อสุรีก็ให้การไป
เดิมข้าเที่ยวเล่นสวนขวัญ	วรณีสูรนั้นเป็นผู้ใหญ่
ทำร้องไห้หัวร่อไยไพ	สงสัยไถ่ถามจึ่งบอกมา
ว่าบิดาข้าชื่อทศพักตร์	พิเภกเป็นน้องรักยักษา
จะใคร่ได้สมบัติในลงกา	ไปพาศึกมาราวี
ฆ่าญาติวงศ์พงศ์พันธุ์	ทั้งท้าวทศกัณฐ์ยักษี
จึ่งได้ขึ้นผ่านธานี	เป็นปิ่นอสุรีในเวียงชัย
ตัวข้าเกิดมาเป็นชาย	ความแค้นความอายไม่อดได้
พี่เลี้ยงจึ่งนำเข้าไป	ยังกรุงไกรมลิวันพารา
รู้กันแต่สองเป็นคู่คิด	โดยสัจสุจริตไม่มุสา
โทษผิดชีวิตถึงมรณา	ตามแต่เมตตาปรานี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนายเสมียนกระบี่ศรี
จึ่งเอาคำทศพินอสุรี	สอบวรณีสูรทันใด
บัดนี้เจ้าเอ็งซัดถึง	ว่ามึงเป็นต้นเหตุใหญ่
ยุยงแนะนำทุกสิ่งไป	จึ่งได้หน่ายแหนงแคลงกัน
จนถึงเกิดเข็ญเข่นฆ่า	เพราะวาจามึงไอ้โมหันธ์
ผู้อื่นไม่มีติดพัน	คิดกันกับเอ็งแต่เดิมที
ถามพลางให้เตือนกระทุ้งไม้	ยังจริงหรือไม่ไอ้ยักษี
จงเร่งให้การไปบัดนี้	หาไม่ชีวีจะมรณา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งวรณีสูรยักษา
ขบฟันกลั้นใจอยู่กับคา	นิ่งเสียไม่ว่าประการใด
ครั้นต้องเคาะต้องเตือนเป็นหลายหน	สุดกำลังที่จะทนทานได้
จึ่งร้องจริงแล้วทุกสิ่งไป	ขอท่านจงไว้ชีวัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระสุริยารังสรรค์ 
ได้ความทั้งสองกุมภัณฑ์	ก็พากันมาเฝ้าทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	น้องพระหริวงศ์เรืองศรี
ก็ทูลคำตามอสุรี	ถ้วนถี่แต่ต้นความมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์นาถา
ได้ฟังลูกพระสุริยา	จึ่งมีบัญชาไปทันใด
อันถ้อยคำทั้งสองอสุรี	มันให้การนี้หาจริงไม่
ครั้นจะแคะไค้ไล่เลียงไป	นัยจะถึงมณโฑแม่มัน
ความนี้จะยกให้องคต	กับท้าวทศคิริวงศ์รังสรรค์
จงเร่งเอาสองกุมภัณฑ์	ไปตระเวนแล้วฟันเสียวันนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพพิเภกยักษี
ก้มเกล้ารับราชวาที	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏	จึ่งให้อสุราพานรินทร์	คุมตัวทศพินยักษา
กับวรณีสูรอสุรา	ไปทำตามบัญชาพระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	องครักษ์จักรนารายณ์แข็งขัน
รับคำนำสองกุมภัณฑ์	พากันเข้ายังเวียงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เตียว

๏	ครั้นถึงตีฆ้องให้ร้องขาน	ประจานไปตามถนนใหญ่
บ้างตีบ้างเตือนเนื่องไป	มิได้เมตตาปรานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพินสุริย์วงศ์ยักษี
กับพี่เลี้ยงผู้ร่วมชีวี	สุดที่จะทนอาญา
ครั้นเจ็บก็จำร้องไป	ใครใครอย่าดูเยี่ยงข้า
กระบถต่อเบื้องบาทา	องค์พระจักราอวตาร
ไปนำทัพจักรวรรดิอสุรี	มาตีเอาลงการาชฐาน
จับพญาพิเภกขุนมาร	ใส่ตรุประจานจำไว้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ชายหญิงชาวเมืองน้อยใหญ่
เห็นเขาพาทศพินตระเวนไป	เลือดไหลหยดย้อยทั้งกายา
วิ่งวุ่นมาดูสับสน	สองข้างแถวถนนซ้ายขวา
ที่รักก็ดูไม่เต็มตา	แสนเวทนาเป็นสุดคิด
ที่ชังก็ว่าสาแก่ใจ	ใครใช้ให้ทำความผิด
จะพาเราตายวายชีวิต	สิ้นทั้งญาติมิตรบรรดามี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
โอ้

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพินยักษี
เจ็บชํ้าลำบากแสนทวี	กระบี่พาเที่ยวตระเวนไป
แลเห็นปราสาทพระมารดร	ยอกรนบนิ้วประนมไหว้
ชลเนตรคลอเนตรถอนใจ	อาลัยรำพันโศกา
โอ้ว่าสมเด็จพระแม่เจ้า	ผู้บังเกิดเกล้าเกศา
บำรุงเลี้ยงลูกแต่เยาว์มา	จนใหญ่กล้ามิให้อนาทร
พระคุณลํ้าฟ้าสุธาธาร	ยิ่งสุเมรุจักรวาลสิงขร
ยังมิได้แทนคุณพระมารดร	มาจำจรจากบาทอนาถนัก
อยู่หลังจะตั้งแต่โหยไห้	อาลัยถึงลูกเพียงอกหัก
จะแสนทุกข์แสนเทวษด้วยความรัก	ชลนัยน์นองพักตร์ไม่วายวัน
บุญน้อยมิได้ฉลองบาท	มาสุดสิ้นชีวาตม์อาสัญ
ดั่งเดือนดับลับสิ้นแสงจันทร์	นับวันจะเปลี่ยวเปล่าตา
นิจจาเอ๋ยพอได้กราบบทศรี	พระชนนีหน่อยหนึ่งก็ไม่ว่า
ถึงตายก็ตามแต่เวรา	รํ่าพลางโศกาแล้วเดินไป ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ พญาโศก

๏	บัดนั้น	เพชฌฆาตวานรนายใหญ่
ครั้นตระเวนไปรอบเวียงชัย	ก็ตัดเศียรเสียบไว้ริมทวาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	นางมณโฑผู้ยอดสงสาร
แจ้งว่าโอรสบรรลัยลาญ	เยาวมาลย์ครวญครํ่ารำพัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โอ้

๏	โอ้ว่าทศพินเจ้าแม่เอย	ทรามเชยยอดรักเฉลิมขวัญ
เสียแรงอุ้มท้องประคองครรภ์	ถนอมเลี้ยงทุกวันจนใหญ่มา
พระบิดาสวรรคตแล้ว	ได้เห็นหน้าลูกแก้วเสน่หา
ค่อยสบายคลายทุกข์ทุกเวลา	อนิจจาควรหรือมาจำไกล
ทิ้งแม่ไว้แต่ผู้เดียว	เปล่าเปลี่ยวดิ้นโดยโหยไห้
จะวิโยคโศกแสนอาลัย	ตรอมใจถึงเจ้าไม่เว้นวัน
เหตุนี้เดิมทีก็ได้ห้าม	ไม่ฟังความขืนคิดด้วยโมหันธ์
เชื่ออ้ายพี่เลี้ยงอาธรรม์	จึ่งต้องฟันเศียรเสียบไว้ดั่งนี้
เสียแรงเป็นวงศ์พรหเมศ	เทวาเกรงเดชทุกราศี
เมื่ออินทรชิตพี่เจ้าไปต่อตี	ก็สิ้นชีวีในเมฆา
มีผู้ไปรับเศียรไว้	มิให้ตกจากเวหา
นี่มาต้องประจานเวทนา	ดั่งว่าชาติเชื้อจัณฑาล
ตั้งใจจะฝากผีเจ้า	ขวัญข้าวแม่ยอดสงสาร
รํ่าพลางข้อนทรวงเยาวมาลย์	โศกาปานสิ้นชีวันฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ โอด
 

๙๐
๙๐