๏	 มาจะกล่าวบทไป	ถึงนางผีเสื้อยักษี
กายาใหญ่หลวงพ่วงพี	อสุรีหยาบช้าสาธารณ์
เขี้ยวขาวยาวโง้งเพียงตา	กำลังฤทธากล้าหาญ
ท้าวทศพักตร์พญามาร	ตั้งไว้เป็นด่านสมุทรไท
มิให้อริราชไพรี	ข้ามมหาชลธีมาได้
ก็ขึ้นจากท้องชลาลัย	เที่ยวไปกระเวนคงคา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กราว

๏	เหลือบซ้ายแลขวาเห็นวานร	เขจรโดยทางเวหา
ก็พิโรธโกรธกริ้วโกรธา	ตาแดงดั่งแสงเพลิงกาล
มือหนึ่งกวัดแกว่งคทาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรกำลังหาญ
โลดโผนโจนจากชลธาร	เข้าไล่รอนราญวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
เห็นนางผีเสื้อฤทธิรอน	ขึ้นจากสาครมาราวี
จึ่งชักตรีเพชรออกจากกาย	ลูกพระพายต่อฤทธิ์ยักษี
โรมรุกบุกบันประจัญตี	ต่างหนีต่างไล่กันไปมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ผีเสื้อสมุทรใจกล้า
กวัดแกว่งตระบองเป็นโกลา	หวดซ้ายป่ายขวาอลวน
ต่างตนสัประยุทธ์ยุดแย้ง	ตีรันฟันแทงสับสน
สองแข็งต่อแข็งแรงรณ	ถ้อยทีโจมประจญไม่ละกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรฤทธิแรงแข็งขัน
ป้องปัดรบชิดติดพัน	เข้าไล่โรมรันราวี
กลอกกลับจับกันอุตลุด	สะเทือนท้องพระสมุทรทั้งสี่
เป็นระลอกกระฉอกชลธี	เสียงสนั่นทั่วตรีโลกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	จึ่งนางผีเสื้อใจกล้า
อ้าปากกว้างใหญ่มหิมา	สองตาดั่งแสงไฟกาล
หมายใจจะคาบพานรินทร์	กลืนกินเป็นภักษาหาร
ก็เผ่นโผนโจนจากชลธาร	ขึ้นไล่รุกรานชิงชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ผาดแผลงสำแดงฤทธิไกร	เข้าไปในปากอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	รวดเร็วว่องไวดั่งจักรผัน	ออกมาจากกรรณเบื้องขวา
คืนเข้ากรรณซ้ายด้วยฤทธา	ลงมายังท้องอสุรี
จึ่งเอาตรีเพชรนั้นฟันฟอน	เชือดแหวะอุทรยักษี
เป็นช่องน้อยใหญ่ทั้งนาภี	กระบี่ลากไส้ออกมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	แล้วซํ้าหํ้าหั่นฟันฟาด	ตัดกรรอนบาทซ้ายขวา
ขว้างไปเป็นเหยื่อฝูงปลา	อสุราสุดสิ้นชนมาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	ครั้นเสร็จฆ่าผีเสื้อสมุทร	สำแดงฤทธิรุทรกำลังหาญ
กวัดแกว่งตรีเพชรดั่งเพลิงกาล	เหาะข้ามชลธารด้วยว่องไว ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ลอยลิ่วปลิวมาตามลมกรด	ตกถึงโสฬสเขาใหญ่
เกินเมืองลงกาลงไป	หมายใจว่านิลคีรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จึ่งเห็นหลังคาอาศรม	พระนารทบรมฤๅษี
มีความชื่นชมยินดี	ขุนกระบี่ก็ตรงลงมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงเนินทรายชายสมุทร	ก็หยุดที่พุ่มไม้ใบหนา
ยอกรร่ายเวทอันสักดา	นิมิตกายาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	บัดเดี๋ยวก็เป็นลิงน้อย	กระจ้อยร่อยขาวผ่องประภัสสร
เหมือนกระบี่ป่าพนาดร	เสร็จแล้วบทจรเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	มาใกล้ศาลาอาศรม	ลูกลมผู้มีอัชฌาสัย
ค่อยยอบหมอบกรานแต่ไกล	กราบไหว้พระมหามุนี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระนารทฤๅษี
เห็นวานรมาอัญชุลี	จึ่งมีวาจาถามไป
ว่าเหวยดูกรพานรินทร์	ถิ่นฐานเอ็งอยู่ตำบลไหน
มีนามกรชื่อใด	มาหากูไยไอ้วานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
ได้ฟังนบนิ้วประนมกร	แล้วกล่าวสุนทรวาจา
ตัวข้าชื่อเสียงก็ไม่มี	สัญจรอยู่ที่ในป่า
ได้ยินเขาเล่าลือมา	ว่าเมืองลงกาโอฬาร
แสนสนุกเป็นที่จำเริญใจ	จะใคร่ไปชมตลาดราชฐาน
ข้าไม่รู้แห่งกรุงมาร	พระอาจารย์จงได้ปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารทมหาฤๅษี
ได้ฟังวานรพาที	จึ่งมีพจนารถวาจา
อันตัวเอ็งนี้เป็นไฉน	ไม่รู้แห่งเวียงชัยยักษา
จึ่งเที่ยวเซอะเซิงกระเจิงมา	ถามหาลงกาเมืองมาร
โน่นนิลกาลาสิงขร	อยู่กลางพระนครไพศาล
สูงเยี่ยมเทียมขอบจักรวาล	เห็นตระหง่านข้างทิศหรดี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังพระมหามุนี	มีความยินดีปรีดา
จึ่งว่าข้าแต่พระอาจารย์	ขอประทานโปรดเกล้าเกศา
ตัวข้านี้หลงเที่ยวมา	จนพระสุริยารอนรอน
หิวโหยโรยแรงเหนื่อยพักตร์	จะขอสำนักอยู่ก่อน
ต่อรุ่งรังสีรวีวร	วานรจะกราบลาไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระมหานารทอาจารย์ใหญ่
คิดว่าลิงป่าพนาลัย	จึ่งตอบคำไปด้วยปรานี
ซึ่งเอ็งจะอาศัยอยู่	กับกูก็ตามกระบี่ศรี
ว่าแล้วยกหัตถ์ขึ้นทันที	ชี้บอกศาลาให้วานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
ก้มเกล้าดุษฎีชุลีกร	รีบจรไปยังศาลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ให้คิดสงสัยพันทวี	เหตุไรฤๅษีชีป่า
มาอยู่ในเกาะลงกา	กับพวกยักษาด้วยอันใด
หรือจะมีความรู้วิชาศาสตร์	องอาจเชี่ยวชาญเป็นไฉน
อย่าเลยจะลองฤทธิไกร	ให้เห็นศักดาพระอาจารย์
คิดแล้วไหว้คุณพระเป็นเจ้า	ปิ่นเกล้าสามภพจบสถาน
หลับเนตรสำรวมวิญญาณ	อ่านมนต์นิมิตกายา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะศักดาอาคม	พระสยมภูวนาถนาถา
กายนั้นใหญ่เต็มศาลา	ก็เรียกพระสิทธาวุ่นไป
ที่น้อยเท่านี้ให้มานอน	จะเหยียดเท้าเหยียดกรกระไรได้
ข้าไม่ผาสุกสำราญใจ	เป็นไฉนฉะนี้พระมุนี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระนารทฤๅษี
ได้ยินวานรพาที	มีจิตถวิลจินดา
ไอ้นี่ตัวมันก็น้อยน้อย	กระจ้อยร่อยเป็นชาติลิงป่า
เหตุไฉนจึ่งว่าศาลา	เล็กกว่ากายาด้วยอันใด
อย่าเลยจะไปแลดู	ไอ้สู่รู้มันทำเป็นไฉน
คิดแล้วก็เดินออกไป	จากในอรัญกุฎี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นกายโตใหญ่ไพศาล	ก็แจ้งการว่ากลกระบี่ศรี
จึ่งอ่านพระเวทอันฤทธี	นิมิตซึ่งที่ศาลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	บัดเดี๋ยวก็ใหญ่เป็นหลายห้อง	แล้วร้องว่าเหวยไอ้ลิงป่า
มึงนี้เจ้ากลมารยา	แกล้งมารบกูให้รำคาญ
นี่แน่ศาลาครานี้	กว้างขวางยาวรีรโหฐาน
มุดหัวนอนเถิดให้สำราญ	ไอ้ชาติเดียรฉานอย่ากวนใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	วายุบุตรผู้มีอัชฌาสัย
เห็นศาลาใหญ่ออกไป	ด้วยฤทธิไกรพระมุนี
ยิ้มแล้วรำพึงคะนึงคิด	จะทำให้สิ้นฤทธิ์พระฤๅษี
จึ่งยอกรนบนิ้วดุษฎี	ขุนกระบี่ก็ร่ายวิทยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	กายนั้นใหญ่เท่าพรหเมศ	ด้วยศักดาเดชแกล้วกล้า
แล้วร้องประกาศเข้ามา	นี่หรือศาลาพระนักพรต
บอกว่าใหญ่โตกว้างขวาง	แต่แขนข้างหนึ่งวางไม่ได้หมด
ทั้งเข่าขาก็ต้องคู้คด	พระดาบสไม่เห็นเวทนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอาจารย์ฌานกล้า
แต่เวียนนิมิตศาลา	กว้างยาวกว่าเก่าขึ้นทุกที
โตออกเท่าใดด้วยฤทธิ์นั้น	กายมันยิ่งใหญ่ออกกว่าที่
จึ่งว่าดูดู๋ไอ้ลิงนี้	กาลีเจ้าเล่ห์เป็นพ้นไป
อันตัวของมันนี้สู่รู้	มาลองกูผู้เฒ่าก็เป็นได้
จำจะทารกรรมให้หนำใจ	ไอ้จังไรจะได้เห็นฤทธิ์
คิดแล้วจึ่งองค์พระอาจารย์	ก็เข้าสู่ฌานสำรวมจิต
อาโปกสิณเป็นนิมิต	ด้วยตบะกิจพระสิทธา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ ตระ

๏	บันดาลมืดคลุ้มโพยมหน	อึงอลไปทั่วทิศา
ฝนนั้นก็ตกลงมา	ถูกต้องกายาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ รัว

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
ต้องฝนทนหนาวซบซอน	กายกรเป็นเหน็บทั้งอินทรีย์
อันรูปนิมิตก็กลับกลาย	คืนคงเป็นกายกระบี่ศรี
สุดคิดเห็นฤทธิ์พระมุนี	สุดที่จะทนเวทนา
ร้องว่าดูกรพระนักธรรม์	หนาวพ้นอดกลั้นหนักหนา
เยือกเย็นทุกเส้นโลมา	เมตตาอย่าให้ทรมาน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารทผู้ปรีชาหาญ
เห็นวานรพ่ายแพ้ฤทธิ์ฌาน	หนาวสะท้านร้องอึงคะนึงไป
จึ่งว่าดูกรไอ้ลิงป่า	ชั่วช้าสามานย์หยาบใหญ่
มึงแกล้งมาลองฤทธิไกร	เป็นไฉนจึ่งร้องวุ่นวาย
เหวยไอ้ทรลักษณ์อัปรีย์	มาผิงอัคคีเสียให้หาย
พาชาติเดียรัจฉานแสนร้าย	ยังอายหรือไม่ไอ้พาลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ได้ฟังพระมหาสิทธา	ก็ลงจากศาลาด้วยยินดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งนั่งผิงไฟ	อังไปทั่วกายกระบี่ศรี
ที่สะท้านเยือกเย็นทั้งอินทรีย์	ต้องไออัคคีก็สำราญ
จึ่งคิดว่าองค์พระนักสิทธ์	ตบะกิจวิทยากล้าหาญ
ว่องไวในที่จำเริญฌาน	คิดแล้วมาสถานศาลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เอนกายเหยียดเท้าเหยียดกร	นอนเป็นบรมสุขา
พระพายพัดต้องกายา	เหนื่อยมาก็หลับสนิทไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เมื่อนั้น	พระมหานารทอาจารย์ใหญ่
เห็นวานรผู้ปรีชาไว	หลับไหลไม่เป็นสมประดี
จึ่งคิดว่าไอ้นี้มันสู่รู้	มาลองฤทธิ์กูผู้ฤๅษี
จะดูศักดามันวันนี้	ให้สาที่นํ้าใจวานร
แม้นว่ามันดีก็แก้ได้	หาไม่จะอายกว่าก่อน
คิดแล้วฉวยชักเอาธารกร	บทจรออกจากศาลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	มาถึงสระโบกขรณี	ยืนอยู่เหนือที่แผ่นผา
ก็ร่ายพระเวทวิทยา	ภาวนาเสกไม้เท้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นแล้วจึ่งทิ้งลงในสระ	กลายเป็นชันลุกะตัวใหญ่
สั่งว่าแม้นลิงจังไร	มากินน้ำในสระนี้
ปลิงจงเกาะเอาลูกคาง	อย่าได้ละวางกระบี่ศรี
ว่าแล้วย่างเยื้องจรลี	กลับมายังที่ศาลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ครั้นแสงทองรองเรืองเมฆา	สกุณาเพรียกพร้องสนั่นไพร
แมลงผึ้งภู่โบยบิน	โกกิลรํ่าร้องเสียงใส
ก็ตื่นตาออกจากศาลาลัย	เดินไปยังสระวารี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงบ้วนปากล้างหน้า	ชำระกายากระบี่ศรี
ลูบไล้ไปทั่วอินทรีย์	อยู่ในที่สระชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายปลิงไม้เท้าตัวหาญ
ขององค์มหาอาจารย์	ว่ายทะยานเกาะคางวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ รัว

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
ตกใจโจนด้วยฤทธิรอน	สองกรกระชากสะบัดไป
ความเกลียดหลับตาปลิดฉุด	ปลิงนั้นจะหลุดก็หาไม่
ยิ่งคร่ายิ่งทึ้งสักเท่าไร	ยิ่งยาวออกไปทุกที
สุดรู้สุดฤทธิ์สุดกำลัง	สุดทั้งปรีชากระบี่ศรี
วิ่งพลางร้องเรียกพระมุนี	จนถึงที่บรรณศาลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งกราบลงกับบทมาลย์	พระอาจารย์ได้โปรดเกศา
จงช่วยให้พ้นเวทนา	ปลิดปลิงให้ข้าบัดนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระมหานารทฤๅษี
ยิ้มแล้วจึ่งกล่าววาที	ชี้หน้าว่าเหวยไอ้สาธารณ์
เป็นไฉนไม่แผลงฤทธิรอน	มาวอนกูไยไอ้เดียรัจฉาน
ปลิงนิดติดอยู่เท่าสายพาน	ร้องอึงอลหม่านไม่อายใจ
คืนนี้มึงเฝ้าแต่กวนกู	จะสวดมนต์สักครู่ก็ไม่ได้
ว่าแล้วจึ่งยื่นมือไป	หยิบเอาไม้เท้าที่วานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
เห็นปลิงร้ายกลายเป็นธารกร	ด้วยฤทธิรอนพระสิทธา
บันดาลขนพองสยองเกล้า	กราบลงแทบเท้าซ้ายขวา
สรรเสริญการกิจวิทยา	วอนขอสมาพระมุนี
พระองค์ผู้ทรงตบะญาณ	ขอประทานโทษากระบี่ศรี
ค่อยอยู่จำเริญสวัสดี	ตัวของข้านี้จะลาไป
ว่าแล้วสำแดงอำนาจ	พสุธาอากาศหวาดไหว
เหาะทะยานผ่านขึ้นด้วยว่องไว	ตรงไปยังนิลกาลา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายอสุรเสื้อเมืองยักษา
แปดกรสี่พักตร์มหิมา	อยู่กลางลงกาธานี
มือหนึ่งถือจักรแกว่งกวัด	หัตถ์สองถือพระขรรค์ชัยศรี
มือสามอสุราถือตรี	มือสี่นั้นถือคทาธร
มือห้าถือง้าวกวัดแกว่ง	มือหกนั้นถือพระแสงศร
มือเจ็ดนั้นถือโตมร	มือแปดถือค้อนเหล็กพราย
เห็นวานรเหาะมาเมืองมาร	โกรธปานดั่งฟ้าคะนองสาย
หมายเขม้นเข่นฆ่าให้ตาย	สำแดงกายเหาะขึ้นยังเมฆา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กราว

๏	ลอยอยู่ในกลางอากาศ	ทำอำนาจกั้นกางขวางหน้า
แล้วร้องสำทับด้วยวาจา	เหวยไอ้ลิงป่าพนาลัย
ตัวมึงเป็นชาติเดียรัจฉาน	ฮึกหาญมานี้จะไปไหน
เชื้อชาตินามกรชื่อใด	อาจใจเหาะข้ามพารา
มึงไม่รู้หรือว่าเมืองยักษ์	เอ็งจักมาเป็นภักษา
กูคือเสื้อเมืองลงกา	จะฆ่าให้ม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายฤทธิแรงแข็งขัน
ได้ฟังวาจากุมภัณฑ์	ขบฟันกริ้วโกรธดั่งเพลิงกาล
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ทรลักษณ์	ตัวมึงอย่าพักอวดหาญ
กูนี้ชื่อว่าหนุมาน	เป็นหลานพญาพาลี
มึงเป็นเสื้อเมืองหรือองอาจ	จะสู้มัจจุราชเรืองศรี
ถึงทศเศียรอสุรี	กูนี้ไม่เกรงฤทธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์เสื้อเมืองยักษา
ได้ฟังวานรอหังการ์	โกรธาขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน
จึ่งร้องว่าเหวยไอ้ชาติลิง	มาเย่อหยิ่งอวดฤทธิ์ด้วยโมหันธ์
ตัวมึงกระจ้อยเท่าแมงวัน	หรือจะครั่นมืออสุรี
ว่าพลางกวัดแกว่งอาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรยักษี
โลดโผนโจนทะยานเข้าราวี	ต่อตีด้วยขุนวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รับรองป้องกันประจัญกร	แกว่งตรีฤทธิรอนโรมรัน
กลอกกลับจับกันในเมฆา	ต่างหาญต่างกล้าแข็งขัน
ต่างแทงต่างฟาดต่างฟัน	ต่างรุกบุกบันประจัญตี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายเสื้อเมืองมารยักษี
ถาโถมโรมรุกคลุกคลี	อสุรีไม่ละลดกร
พุ่งซัดอาวุธสับสน	สองตนเหี้ยมหาญชาญสมร
ต่างถอยต่างไล่ในอัมพร	ราญรอนรบชิดติดพัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	วายุบุตรฤทธิแรงแข็งขัน
โจนขึ้นเหยียบเข่ายืนยัน	มือนั้นจิกเศียรอสุรา
ได้ทีแกว่งตรีฟันฟาด	คอขาดจากกายยักษา
ขว้างไปยังสมุทรคงคา	ก็ม้วยชีวาด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิดโอด

๏	ครั้นเสร็จสังหารกุมภัณฑ์	พอตะวันรอนแรงแสงศรี
ยํ่าคํ่าสนธยาราตรี	ยินดีก็เหาะเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งเหลือบแลเห็นปราสาท	ชัชวาลโอภาสสูงใหญ่
ห้ายอดพึงพิศอำไพ	ก็ลงในพ่างพื้นสุธาธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นหมู่อสุรีรี้พล	สับสนตรวจตราประจำด้าน
นั่งยามตามไฟทุกทวาร	ก็อ่านเวทนิมิตกายา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะด้วยมนต์อันเพริศพราย	รูปนั้นกลับกลายเป็นยักษา
เสร็จแล้วก็ปลอมเข้ามา	กับหมู่โยธาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงซึ่งหน้าพระลาน	ลับพวกทหารยักษี
ก็อ่านพระเวทอันฤทธี	ขุนกระบี่สะกดนิทรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพักตร์ยักษา
บรรทมเหนือแท่นอลงการ์	กับมณโฑโสภาวิลาวัณย์
ทั้งหมู่อสูรประยูรวงศ์	ฝูงอนงค์โยธาพลขันธ์
ต้องมนต์หนุมานชาญฉกรรจ์	บันดาลโงกงุนซุนไป
ล้มอิงพิงพาดกันวุ่นวาย	จะรู้สึกกายก็หาไม่
เงียบสงัดไปทั้งวังใน	ไม่ได้สติสมประดี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กล่อม

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ครั้นเสร็จสะกดอสุรี	ก็กลายอินทรีย์เป็นวานร
ยืนอยู่ยังพื้นชาลา	องอาจดั่งพญาไกรสร
กรกุมตรีเพชรฤทธิรอน	บทจรขึ้นปราสาทพรายพรรณ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นอสูรตนหนึ่งนอนหลับ	มือจับดินสอไว้มั่น
สมุดกระดานชนวนนั้น	วางข้างกุมภัณฑ์นิทรา
จึ่งยืนพินิจพิศดู	ก็รู้ว่าเป็นโหรยักษา
เห็นปราสาทที่สองโสภา	ก็เปิดทวาราขึ้นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นอสูรตนหนึ่งบนที่	กายาพ่วงพีเติบใหญ่
มีคทาเพชรแพร้วแววไว	วางไว้ข้างแท่นพรายพรรณ
อันนางบำเรอรักษา	โสภาเพียงอัปสรสวรรค์
นอนมะเมอเพ้อบ่นเคี้ยวฟัน	กายนั้นไม่เป็นสมประดี
จึ่งเห็นปราสาทที่สาม	เรืองอร่ามด้วยแก้วสลับสี
ก็ขึ้นยังนิเวศน์อสุรี	เข้าไปในที่ไสยา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นอสูรหนุ่มน้อยทรงลักษณ์	ดวงพักตร์เขียวขำดั่งเลขา
นางหนึ่งนอนแนบอุรา	พักตราดั่งดวงจันทร
หลับอยู่บนแท่นโกมิน	ข้างที่วางศิลป์พระแสงศร
ท่วงทีจะมีฤทธิรอน	ดูพลางบทจรลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งเห็นปราสาทที่สี่	จำรัสศรีโชติช่วงดั่งแขไข
ก็ขึ้นยังไพชยนต์พิมานชัย	เข้าในห้องแก้วแพร้วพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นอสูรตนหนึ่งนิทรา	ยี่สิบกรสิบหน้าขึงขัน
ก็รู้ว่าท้าวทศกัณฐ์	มีนางหนึ่งนั้นแนบนอน
ทรงโฉมอำไพวิไลลักษณ์	ผ่องพักตร์เพียงเทพอัปสร
สาวสนมดั่งดารากร	ห้อมล้อมจันทรเรียงราย
ดูไปไม่ทันพินิจ	คิดว่าสีดาโฉมฉาย
กริ้วโกรธพิโรธดั่งเพลิงพราย	ใจหมายจะฆ่าราวี
ขบฟันกระทืบบาทา	ดูดู๋สีดามารศรี
พระหริวงศ์ทรงโศกโศกี	ดั่งหนึ่งชีวีจะบรรลัย
ควรหรือมาร่วมรสรัก	กับไอ้ทศพักตร์ก็เป็นได้
ไม่ซื่อตรงต่อองค์ภูวไนย	ไว้ไยให้หนักดินดอน
กูจะตัดเศียรเกล้าไปถวาย	องค์พระนารายณ์ทรงศร
คิดพลางแกว่งตรีฤทธิรอน	วานรโลดโผนโจนมา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เชิด

๏	เงือดเงื้อจะพิฆาตฟาดลง	ครั้นเข้าใกล้องค์ก็เห็นหน้า
ว่านางมณโฑกัลยา	มิใช่สีดาเทวี
ก็เคลื่อนคลายหายที่ความโกรธ	ซึ่งพิโรธองค์พระมเหสี
ลงจากปราสาทอสุรี	ขุนกระบี่เที่ยวค้นทั้งวังใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ทุกห้องตำหนักยักษา	จะเห็นประหลาดตาก็หาไม่
สุดคิดจนจิตจนใจ	ก็เหาะไปอรัญบรรพต ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงอาศรมสถาน	มัสการแจ้งความพระดาบส
ว่าข้าไปชมเกียรติยศ	ท้าวทศพักตร์เจ้าลงกา
แสนสนุกดั่งได้เห็นสวรรค์	ในชั้นแดนดาวดึงสา
แต่ความหนึ่งเขาเล่าลือมา	ว่าองค์พญาอสุรี
ไปเที่ยวประพาสพนาลัย	ได้นางสีดามารศรี
ทรงโฉมประโลมโลกีย์	ไม่มีหญิงใดเปรียบปาน
ข้านี้จะใคร่เห็นองค์	ชมรูปชมทรงส่งสถาน
อันนางสีดายุพาพาล	รักใคร่ขุนมารประการใด
องค์พระมหาสิทธา	เคยไปเคยมาหรือหาไม่
ทศกัณฐ์ให้นางอรไท	อยู่ที่แห่งใดพระมุนี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารทมหาฤๅษี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	ดูกรกระบี่ชาญฉกรรจ์
ถึงกูอยู่ทวีปเมืองมาร	ไม่คบพวกพาลโมหันธ์
แต่แจ้งว่าสีดาวิลาวัณย์	นางนั้นเป็นเมียพระรามา
ทศพักตร์ไปลักมาไว้	ยังในอุทยานยักษา
นางไม่ยินดีปรีดา	ตัดพ้อด่าว่าทุกประการ
ตัวเอ็งเป็นแต่วานร	สัญจรอยู่ในไพรสาณฑ์
กูคิดสงสัยพ้นประมาณ	ถามหานงคราญด้วยอันใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังสิ้นแหนงแคลงใจ	กราบไหว้แล้วแจ้งกิจจา
ตัวข้านี้ชื่อหนุมาน	เป็นทหารพระนารายณ์นาถา
บัดนี้พระองค์ทรงศักดา	ประชุมโยธาวานร
ทั้งกรุงขีดขินชมพู	ตั้งอยู่คันธมาทน์สิงขร
พร้อมแล้วจะยกนิกร	ตามมาราญรอนอสุรี
ตรัสใช้ข้าบาทมาฟังข่าว	เรื่องราวองค์พระมเหสี
ให้รู้ว่าอยู่ร้ายดี	ข้านี้จะมัสการลา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระมหาดาบสพรตกล้า
แจ้งว่าทหารพระจักรา	มาสืบข่าวสีดาวิลาวัณย์
มีความแสนโสมนัสนัก	ทีนี้ทศพักตร์โมหันธ์
ทั้งพวกอสุราอาธรรม์	จะบรรลัยด้วยศรพระจักรี
คิดแล้วจึ่งกล่าวสุนทร	ดูกรหนุมานกระบี่ศรี
ท่านจงไปเป็นสวัสดี	ราคีสิ่งใดอย่าบีฑา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ก้มเกล้ารับพรพระสิทธา	ชุลีลาแล้วรีบเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ลอยอยู่ตรงสวนอสุรี	เห็นพลโยธีน้อยใหญ่
กรกุมหอกดาบปืนไฟ	ล้อมวงนอกในแจจัน
ผู้คนไปมาก็ตรวจนับ	เข้าออกกำชับกวดขัน
ชั้นในนั้นนางกำนัล	นับพันอยู่เฝ้ากัลยา
แม้นกูจะลงไปบัดนี้	น่าที่อสูรยักษา
ซึ่งอยู่กระเวนตรวจตรา	เห็นว่าจะออกชิงชัย
ไหนจะพบองค์อัคเรศ	จะเกิดเหตุก่อการศึกใหญ่
คิดแล้วก็เหาะทะยานไป	ลงให้พ้นสวนมาลี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	ยืนแอบต้นไทรไพศาล	สอดดูหมู่มารยักษี
ก็ประนมอ่านเวทอันฤทธี	ขุนกระบี่นิมิตกายา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	รูปนั้นก็กลายเป็นลิงน้อย	กระจ้อยร่อยเท่าวานรป่า
วิ่งหมุนผลุนข้ามมรรคา	โจนขึ้นพฤกษาไต่ไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	แลเห็นพลับพลาอันโอภาส	ใต้ร่มรุกขชาติโศกใหญ่
ใบชิดมิดแสงอโณทัย	มิ่งไม้สะอ้านสะอาดตา
ผลิดอกออกผลสุกห่าม	งอกงามเรียบเรียงซ้ายขวา
แลไปในสุวรรณพลับพลา	เห็นนางหนึ่งโสภาวิลาวัณย์
อรชรอ่อนองค์ทรงลักษณ์	ผิวพักตร์เศร้าสร้อยโศกศัลย์
ก็รู้ว่าสีดาดวงจันทร์	แม่นมั่นเหมือนคำพระอาจารย์
มีความชื่นชมด้วยสมคิด	ครั้นพิศดูนางก็สงสาร
อย่าเลยจะซ่อนหมู่มาร	ต่อเวลากาลราตรี
จึ่งจะคอยลอบลงไป	เฝ้าองค์อรไทมเหสี
คิดแล้วยอกรอัญชุลี	กระบี่ร่ายเวทกำบังตา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ ตระ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพักตร์ยักษา
ตั้งแต่ได้องค์นางสีดา	มาไว้ในสวนอุทยาน
ความรักรุมรึงตรึงจิต	คิดใคร่ร่วมรสสงสาร
ราคร้อนดั่งหนึ่งเพลิงกาล	พญามารรัญจวนป่วนใจ
อันนางมณโฑเยาวลักษณ์	เคยภิรมย์ชมพักตร์พิสมัย
ทั้งฝูงสุรางค์นางใน	มิได้อาลัยนำพา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	ครั้นคํ่ายํ่าสีรวีวรรณ	แสงจันทร์แจ่มแจ้งพระเวหา
ยุรยาตรนาดกรลีลา	ออกหน้าสิงหาสน์บัญชร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ช้า

๏	แลเห็นดวงจันทร์อันทรงกลด	หมดเมฆผ่องแผ้วประภัสสร
คิดโฉมสีดาบังอร	ยิ่งอาวรณ์รุมรึงฤๅทัย
แสนถวิลดิ้นโดยโหยหวน	รัญจวนครวญคิดพิสมัย
เพียงจะพินาศขาดใจ	ที่ในรสราคฤๅดี
อย่าเลยจะไปรับนงลักษณ์	มาเป็นอัคเรศมเหสี
เฉลิมฝูงอนงค์นารี	ร่วมที่เศวตฉัตรรัตนา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	คิดแล้วจึ่งเรียกเถ้าแก่	ชาวแม่ท้าวนางซ้ายขวา
จงออกไปสั่งเสนา	ว่ากูจะไปอุทยาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวนางผู้ปรีชาหาญ
รับสั่งสมเด็จพญามาร	ก้มเกล้ากราบกรานแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง

๏	ครั้นถึงจึ่งกล่าววาจา	สั่งมหาเสนาผู้ใหญ่
บัดนี้พระองค์ทรงภพไตร	ให้เตรียมพหลโยธี
จะเสด็จโดยการพยุหบาตร	ออกไปประพาสสวนศรี
แต่ในเวลาราตรี	ให้ทันตามมีพระบัญชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรยักษา
ได้แจ้งแห่งนางอสุรา	ก็ออกมาจัดพลกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	ต้นเชือกโยธาห้าโกฏิ	โคมแก้วเรืองโรจน์ฉายฉัน
ถือหอกกลอกกลับยืนยัน	ใส่เกราะกุดั่นอลงกรณ์
ถัดมาสี่โกฏิอสุรี	คบทองรูจีประภัสสร
สอดใส่เกราะแก้วบวร	มือกุมโตมรกรีดกราย
ถัดมาสามโกฏิพลมาร	คบเงินชัชวาลเฉิดฉาย
สอดใส่เกราะนิลพรรณราย	ล้วนถือทองปรายทุกตน
กระบวนหลังโยธีสี่โกฏิ	ถือคบช่วงโชติสับสน
ขุนรถเทียมรถอลวน	เกลื่อนกล่นคอยเสด็จอสุรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
เสด็จย่างเยื้องจรลี	ไปเข้าที่สรงสาคร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	ให้ไขท่อแก้วโกมิน	หอมหวานด้วยกลิ่นเกสร
ทรงสุคนธารสขจายจร	สนับเพลาเชิงงอนอลงการ
แล้วทรงภูษาพื้นม่วง	ฉลุดวงเกี้ยวกรองทองประสาน
ชายไหวประดับพลอยประพาฬ	ชายแครงชัชวาลด้วยแก้วลาย
ฉลององค์ทรงประพาสพระกรน้อย	สอดสร้อยสังวาลสามสาย
ตาบทิศทับทรวงทับทิมพราย	ทองกรมังกรกลายพาหุรัด
ธำมรงค์เรือนเก็จเพชรเหลือง	อร่ามเรืองทุกนิ้วพระหัตถ์
ทรงมงกุฎแก้วดอกไม้ทัด	กุณฑลจำรัสกรรเจียกจร
ห้อยพวงสุวรรณบุปผา	พระหัตถ์ขวานั้นจับพระแสงศร
งามดังพรหเมศฤทธิรอน	บทจรมาขึ้นรถทรง ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ บาทสกุณี
โทน

๏	รถเอยราชรถแก้ว	เลื่อมพรายลายแพรวทรงระหง
แอกงอนอ่อนงามยรรยง	ดุมวงดูวามอร่ามตา
ขุนรถขับรีบราชสีห์	คลี่พวกเคลื่อนพลซ้ายขวา
ชุมสายฉายแสงดาษดา	หน้าหลังแน่นล้อมอลวน
แสงเทียนส่องทางกระจ่างจับ	กงแววแก้ววับโพยมหน
เสียงฆ้องซ้องขานอึงอล	กาหลเกณฑ์แห่แตรงอน
ธงริ้วทิวรายจนปลายเชือก	โคมเถือกคบทองส่องสลอน
คู่ทหารเคียงแห่ประนมกร	เร่งจรรีบจัตุรงค์มา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กราวนอก

๏	ครั้นถึงประทับกับเกยแก้ว	แล้วลงจากราชรัถา
ทอดกรกรีดกรายเสด็จมา	ยังที่พลับพลานางเทวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ฉุยฉาย

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์มาศ	ต่างอาสน์ใกล้องค์มารศรี
ยิ้มพลางทางกล่าววาที	เจ้าพี่ผู้ดวงชีวัน
ความแสนพิศวาสนางนงลักษณ์	เพียงจักสิ้นชีพอาสัญ
อันพระรามผู้ผัวของเจ้านั้น	ยากจนด้นดั้นอยู่ในไพร
สองคนพี่น้องดั่งจัณฑาล	สมบัติพัสถานก็หาไม่
ไม่ควรคู่องค์อรไท	จะสนิทพิสมัยภิรมยา
วันนั้นไปตามกวางทอง	เสียงร้องอื้ออึงคะนึงป่า
ที่ไหนจะรอดชีวา	กวางร้ายมันจะฆ่าให้บรรลัย
จงระงับดับความอาวรณ์	จะโศกาเร่าร้อนหาควรไม่
ขอเชิญเจ้าเยาวยอดดวงใจ	เข้าในนิเวศน์วังจันทน์
ประกอบด้วยไอศูรย์สมบัติ	ดั่งมหาสุทัศน์เมืองสวรรค์
พร้อมหมู่สนมกำนัล	แปดหมื่นสี่พันนงคราญ
จะเลี้ยงเจ้าเป็นมเหสี	ร่วมที่เศวตฉัตรฉายฉาน
ใหญ่กว่าอนงค์บริวาร	เยาวมาลย์จงได้เมตตา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	โฉมนางสีดาเสน่หา
ฟังทศเศียรอสุรา	กัลยากลุ้มกลัดขัดใจ
ดั่งศรแสลงมาแทงกรรณ	จะกลั้นความแค้นก็ไม่ได้
ปักไม้ลงแล้วก็ด่าไป	ไอ้ไม้จังไรอัปรีย์
ไฉนมึงจึ่งมาดูหมิ่น	พระทรงศิลป์ปิ่นภพเรืองศรี
คือพระองค์ทรงอาสน์วาสุกรี	ภูมีอวตารมาผลาญยักษ์
ให้สิ้นโคตรวงศ์ไอ้พาลา	ซึ่งเบียดเบียนโลกาอาณาจักร
อันตัวของมึงนี้ทรลักษณ์	สิบเศียรสิบพักตร์จะปลิวไป
วันเมื่อไปลักกูมานี้	หากว่ารีบหนีมาได้
แม้นช้าจะม้วยบรรลัย	ด้วยแสงศรชัยพระจักรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
โอ้โลม

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ได้ฟังถ้อยคำนางสีดา	เปรียบปรายด่าว่าไม่อาลัย
ยิ่งแสนพิศวาสในนํ้าเสียง	เพราะเพรียงไม่มีที่เปรียบได้
ยิ่งฟังยิ่งเพลินจำเริญใจ	ที่ในรูปรสวาที
กราบลงแล้วกล่าวสุนทร	เจ้างามงอนจำเริญสวาทพี่
ทั่วทั้งสามภพธาตรี	ไม่มีใครเปรียบนงลักษณ์
ถึงมาตรเจ้าจะด่าว่า	พี่ยาไม่ถือคำนัก
แต่ปรานีในทางรสรัก	อย่าหักเสน่หาอาลัย
เจ้าดั่งดวงมณฑาทิพย์	สิบหกช่องฟ้าไม่หาได้
รักนางพ่างเพียงดวงใจ	จะถนอมมิให้ราคี
แม่อย่าสลัดตัดสวาท	นุชนาฏช่วยชูชีวิตพี่
เมตตาบ้างเถิดนางเทวี	ให้เป็นศรีสวัสดิ์สถาวร ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	นวลนางสีดาดวงสมร
เจ็บชํ้าคำท้าวยี่สิบกร	บังอรผินพักตร์ไม่แลมา
แล้วถ่มเขฬะลงไป	ว่าเหวยไอ้ไม้มารษา
ตัวมึงอย่าพักเจรจา	ไหว้วอนแต่งว่าพาที
กูคือมารดาสุรารักษ์	ไตรจักรประณตบทศรี
มิใช่หญิงร้ายอัปรีย์	จะยินดีด้วยไอ้สาธารณ์
มาตรแม้นถึงตายจะไว้ยศ	ให้ปรากฏไปทั่วทิศาล
มึงอย่าดูหมิ่นพระอวตาร	ไม่นานจะม้วยชีวี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
แฝงไม้ลอบดูอสุรี	มีความกริ้วโกรธโกรธา
ตาแดงดั่งแสงไฟกัลป์	มือคันจะใคร่เข่นฆ่า
หากเกรงจะเกินบัญชา	องค์พระจักราสี่กร
แต่ฟังถ้อยคำอสุรี	กับพระลักษมีดวงสมร
ก็แจ้งว่าองค์บังอร	ไม่อาวรณ์รักใคร่กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
เห็นนางสีดาวิลาวัณย์	ผินผันด่าว่าไม่ไยดี
สุดรู้สุดคิดปัญญา	สุดวอนสุดว่ามารศรี
จนใจแล้วกล่าววาที	เจ้าพี่ค่อยอยู่สถาวร
ขอลาโฉมเฉลาเยาวเรศ	คืนเข้านิเวศน์วังก่อน
ว่าพลางพิศพักตร์บังอร	ทอดถอนฤทัยแล้วเดินมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	เห็นนางอสุรีที่อยู่เฝ้า	กระทืบเท้าแผดเสียงดั่งฟ้าผ่า
เหวยเหวยพวกอีอสุรา	กูให้รักษานางเทวี
เป็นไฉนมึงไม่ว่าวอน	ให้โอนอ่อนในความเกษมศรี
ทีหลังถ้าเป็นดั่งนี้	กูจะผลาญชีวีให้วายปราณ
ว่าพลางเสด็จขึ้นรถทรง	พร้อมด้วยจัตุรงค์ทวยหาญ
ออกจากสวนแก้วอุทยาน	คืนเข้าราชฐานกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๓๔
๓๔