๏	 เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมนาถา
ได้ฟังฝูงเทพเทวา	ผ่านฟ้ากริ้วโกรธดั่งเพลิงกาฬ
เหม่เหม่ไอ้ตรีบูรัม	มาทำองอาจอวดหาญ
มันนี้เสียสัตย์ปัฏิญาณ	กูจะผลาญให้ม้วยชีวี
ตรัสแล้วจึ่งมีบัญชา	ดูราองค์ท้าวโกสีย์
ซึ่งจะดับเข็ญในครั้งนี้	เห็นว่าไม่มีผู้ใด
ถึงองค์บรมพรหเมศ	พระนารายณ์เรืองเดชไม่ปราบได้
จิตุบทจิตุบาทจงเร่งไป	เชิญไทพรหเมศนารายณ์มา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จิตุบทจิตุบาทแกล้วกล้า
ก้มเกล้ารับเทวบัญชา	ถวายบังคมลาแล้วเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงพระเป็นเจ้าสององค์	นั่งลงยอกรบังคมไหว้
ทูลว่าพระจอมภพไตร	ให้ข้ามาแจ้งเหตุการณ์
ด้วยตรีบูรัมอสุรา	ย่ำยีเทวาทุกสถาน
ได้ความเดือดร้อนรำคาญ	ขอเชิญบทมาลย์ไปบัดนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักราธาดาเรืองศรี
ได้ฟังรับสั่งพระศุลี	ต่างสำแดงฤทธีแล้วเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ถึงไศลไกรลาศบรรพต	ยอกรประณตประนมไหว้
คอยฟังบัญชาเจ้าภพไตร	ที่ในท่ามกลางเทวา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสยมภูวนาถนาถา
เห็นองค์บรมพรหมา	กับพระจักราเรืองฤทธิ์
จึ่งตรัสว่าบัดนี้ตรีบูรัม	มันทำสาธารณ์ทุจริต
เราจะสังหารผลาญชีวิต	ให้สิ้นพิษสิ้นเสี้ยนธาตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์พรหเมศเรืองศรี
รับเทวบัญชาพระศุลี	นบนิ้วดุษฎีแล้วทูลไป
ซึ่งจะดับเข็ญให้เย็นเกศ	ทั่วฝูงเทเวศร์น้อยใหญ่
พระคุณลํ้าลบภพไตร	ดั่งฉัตรชัยบังแสงทินกร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระมงกุฎไกรลาสสิงขร
จึงมีบัญชาอันสุนทร	ซึ่งจะไปราญรอนขุนมาร
ครั้งนี้เป็นศึกดึกดำบรรพ์	จะอยู่ชั่วกัปกัลป์อวสาน
ตราบเท่านารายณ์อวตาร	ลงไปสังหารอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ยานี

๏	ตรัสแล้วเอากำลังพรหเมศ	ประสมเดชพระองค์อันแกล้วกล้า
เป็นเกราะเพชรอลงกตรจนา	ศักดาเลิศลํ้าธาตรี
จึงเอากำลังพระเมรุนั้น	เป็นคันธนูชัยศรี
ชื่อมหาโลหะโมลี	มีอานุภาพเพริศพราย
เอากำลังอนันตนาคา	ซึ่งมีพิษมาเป็นสาย
อันกำลังองค์พระนารายณ์	เป็นลูกศรผลาญกายอสุรี
แต่บรรดาศัสตราอาวุธ	ล้วนกำลังเทพบุตรทุกราศี
เสร็จแล้วองค์พระศุลี	ให้จัดโยธีชาญฉกรรจ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จิตุบทฤทธิแรงแข็งขัน
รับสั่งพระองค์ทรงธรรม์	ถวายบังคมคัลแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	จัดเอาพระขันทกุมาร	อันเรืองเดชชัยชาญเป็นทัพหน้า
คุมอสุรโขมดมารยา	พระราหูถือเทพธงชัย
องค์พระพิเนตรเป็นปีกซ้าย	คุมห่าโหงพรายน้อยใหญ่
พระพินายผู้ปรีชาไว	เป็นปีกขวาให้คุมคนธรรพ์
เกียกกายพระกาลชาญฤทธิ์	คุมวิทยาธรแข็งขัน
ยกกระบัตรนั้นท้าวเวสสุวัณ	คุมหมู่กุมภัณฑ์เข้าราวี
พระเพลิงกองหลังรั้งท้าย	คุมอสุรกายภูตผี
กวัดแกว่งอาวุธเป็นโกลี	คอยเสด็จเจ้าตรีโลกา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมนาถา
ครั้นรุ่งรางสร่างแสงสุริยา	เสด็จมาโสรจสรงชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	ชำระสระสนานสำราญองค์	ทรงสุคนธาทิพย์หอมหวาน
สนับเพลาเชิงงอนอลงการ	ภูษิตทองผสานดวงลอย
ชายแครงชายไหวไหวระยับ	พลอยประดับจับแสงดั่งหิ่งห้อย
ฉลององค์เกราะแก้วอย่างน้อย	สอดสร้อยทับทรวงสังวาลวัลย์
ตาบทิศทองกรมังกรพด	พาหุรัดมรกตทับทิมคั่น
ธำมรงค์เพชรเหลืองเรือนสุบรรณ	มงกุฎแก้วกุดั่นกรรเจียกจร
ห้อยพวงมาลัยดอกไม้ทัด	ดอกไม้ทิพย์จำรัสประภัสสร
จับมหาโมลีฤทธิรอน	ฝูงเทพนิกรก็ตามมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ บาทสกุณี

๏	ครั้นถึงจึ่งทรงอุศุภราช	ฤทธิรงค์องอาจแกล้วกล้า
ให้เคลื่อนทัพเทพยาตรา	พระราหูโบกธงนำไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด
โทน

๏	โคอุศุภราช	ร้ายกาจรณรงค์สูงใหญ่
สี่เท้าด่างผ่องยองใย	หางขาวอำไพโสภา
หน้าแด่นดั่งใบโพธิ์ทอง	ขับคล่องว่องไวใจกล้า
ผูกเครื่องอร่ามทั้งกายา	แต่ล้วนมหาเนาวรัตน์
ประดับด้วยอภิรุมชุมสาย	ธงทิวริ้วรายกรรชิงฉัตร
พัดโบกโบกบนดั่งลมพัด	ปี่กลองเป็นขนัดประโคมครึก
เสียงโห่พ่างเพียงจะล่มภพ	พลหาญร่านรบคะนองศึก
แกว่งอาวุธวามคำรามฮึก	คึกคึกเร่งรีบเหาะไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงโสฬสนคร	จึ่งหยุดนิกรทัพใหญ่
สั่งพระโอรศยศไกร	ให้เข้าล้อมราชธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระขันทกุมารเรืองศรี
รับสั่งแล้วขับโยธี	เข้าไปโดยมีพระบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่ปิศาจแกล้วกล้า
โห่ร้องอื้ออึงคะนึงมา	ดากันเข้าล้อมเมืองมาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายตรีบูรัมใจหาญ
สถิตบัญชรแก้วอลงการ	ขุนมารทอดทัศนาไป
เห็นหมู่อริราชไพรี	ยกพลโยธีทัพใหญ่
ล่วงมาถึงราชเวียงชัย	ก็กริ้วโกรธดั่งไฟประลัยกัลป์
เหม่เหม่ใครหนอทะนงฤทธิ์	ไม่กลัวชีวิตจะอาสัญ
พลน้อยนิดหนึ่งเท่านั้น	หรือจะครั้นฝีมืออสุรา
ตรัสแล้วมีราชโองการ	สั่งเสนามารหาญกล้า
จงเกณฑ์พหลโยธา	กูจะไปเข่นฆ่าไพรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จี่งมหาเสนายักษี
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	ถวายอัญชุลีแล้วกลับไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ร่าย

๏	เลือกสรรจัดกันเป็นหมู่หมวด	เตรียมตรวจตามกระบวนพยุหใหญ่
ล้วนถืออาวุธเกรียงไกร	พร้อมไว้ในหน้าพระลาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีบูรัมฤทธิไกรใจหาญ
แต่งองค์ทรงเครื่องอลงการ	จับตระบองทะยานมาขึ้นรถ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ให้เคลื่อนพิชัยรัถา	ผงคลีมืดฟ้าบังบด
โห่สนั่นครั่นครื้นถึงโสฬส	ขับทศโยธารีบไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นออกมานอกพระทวาร	จึ่งให้หยุดพลทหารน้อยใหญ่
ตั้งเป็นทัพขันมั่นไว้	แลไปเห็นองค์เจ้าโลกา
หน้าซีดผาดเผือดตะลึงคิด	น้อยจิตเศร้าโทมนัสสา
ทั้งกลัวทั้งแค้นแน่นอุรา	พญามารมิได้อัญชุลี
แล้วร้องไปด้วยอหังการ	ไฉนพระทรงญาณเรืองศรี
จึ่งยกโยธามาราวี	เรานี้มีผิดสิ่งใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระปิ่นไกรลาสเขาใหญ่
ได้ฟังก็ร้องตอบไป	เหวยอ้ายจังไรใจฉกรรจ์
ตัวเองเป็นพาลทุจริต	ถือผิดมืดมัวโมหันธ์
เดิมเมื่อขอพรกูวันนั้น	ว่าจะรักษาธรรม์ประเวณี
เหตุใดจึ่งเบียนโลกา	เทวามนุษย์แลฤๅษี
ให้ได้ความเดือดร้อนทั้งธาตรี	กูไม่ไว้ชีวีขุนมาร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	อสุรีตรีบูรัมใจหาญ
ได้ฟังเทวราชโองการ	ให้คิดเดือดดาลอหังการ์
แม้นมาตรถึงพรหมลิขิต	สู้เสียชีวิตประเสริฐกว่า
กูไม่ง้องอนพระอิศรา	ให้ปรากฏไว้ในธาตรี
คิดแล้วสั่งหมู่กุมภัณฑ์	จงแยกกันออกตีภูตผี
ฆ่าเสียให้สิ้นชีวี	ด้วยกำลังฤทธีชัยชาญ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งหมู่อสุราทวยหาญ
ก้มเกล้ารับสั่งพญามาร	ก็ขับกันทะยานออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างไล่โรมรันฟันฟาด	จะเกรงปีศาจก็หาไม่
รุกราญหาญหักชิงชัย	โห่สนั่นหวั่นไหวเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระขันทกุมารแกล้วกล้า
ครั้นเห็นอสุรโยธา	ดากันเข้าตีผีไพร
กริ้วโกรธพิโรธดั่งเพลิงกาฬ	กระทืบบาทสะท้านสะเทือนไหว
ขับพลโหงห่าเข้าชิงชัย	ลุยไล่ล้างพวกกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	หัวขาดตัวขาดดาษดา	ด้วยกำลังฤทธาแข็งขัน
ตายแตกแยกยับทับกัน	ไล่ฟันหักโหมโจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	จึ่งตรีบูรัมยักษี
เห็นพลแตกตายไม่สมประตี	อสุรีกวัดแกว่งคทาวุธ
โลดโผนโจนจากรถชัย	ไล่พลผีไพรอุตลุด
เสียงสนั่นถึงชั้นคนิรุทร	ดั่งแผ่นดินจะทรุดด้วยศักดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมนาถา
เห็นตรีบูรัมอสุรา	เข้ามาต่อตีด้วยผีไพร
โกรธาแผดเสียงสีหนาท	ขับโคศุภราชรุกไล่
จับนารายณ์ซึ่งเป็นศรชัย	ก็ผาดแผลงไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิดฉิ่ง

๏	ลั่นถึงสามหนไม่พ้นสาย	เพราะองค์นารายณ์หลับสนิท
พระศุลีกริ้วโกรธดั่งเพลิงพิษ	ก็ทิ้งศรสิทธิ์เสียจากกร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระนารายณ์ซึ่งเป็นศร
ตกใจฟื้นกายขึ้นจากนอน	ภูธรกราบบาทพระศุลี
ทูลว่าซึ่งข้าไม่ลังหาร	ผลาญตรีบูรัมยักษี
ด้วยพระองค์มงกุฎธาตรี	มิให้ข้าล้างอสุรา
จึ่งเผอิญให้เคลิ้มหลับไป	ด้วยประสาทพรไว้แก่ยักษา
ซึ่งเคืองใต้เบื้องบาทา	ขอเจ้าโลกาจงปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมเรืองศรี
ได้ฟังทูลตอบเห็นชอบที	จึงมีพจนารถตรัสไป
อันตรีบูรัมขุนมาร	สังหารด้วยศรแล้วไม่ได้
จำจะฆ่าเสียด้วยตาไฟ	ให้ม้วยไหม้เป็นภัสม์ธุลีกัลป์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ตรัสแล้วจับกล้องมณี	กวัดแกว่งรัศมีฉายฉัน
ส่องเนตรจำเพาะกุมภัณฑ์	ด้วยฤทธีอันชัยชาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดเดี๋ยวก็เป็นเพลิงกรด	ไหม้หมดรี้พลทวยหาญ
ทั้งตรีบูรัมขุนมาร	ก็วายปราณด้วยเดชพระศุลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	ครั้นเสร็จซึ่งปราบอสุรยักษ์	พระผู้หลักโลกเฉลิมศรี
ให้เอาธนูโมลี	ไปไว้ธานีมิถินลา
เกราะแก้วนั้นมอบแก่ดาบส	พระอัคตะทรงพรตฌานกล้า
คอยพระหริรักษ์จักรา	จะอวตารลงมาปราบยักษ์
ให้ถวายพระองค์ทรงครุฑ	สำหรับกันอาวุธปรปักษ์
แล้วเลิกโยธาสุรารักษ์	ไปอัครสถานวิมานฟ้า ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายพระมเหสีทั้งห้า
องค์ท้าวลัสเตียนอสุรา	แต่สี่กัลยานั้นมีครรภ์
ประสูติเป็นราชกุมาร	รูปทรงสะคราญแข็งขัน
อันบุตรสุนนทานั้น	ชื่อกุเปรันอสุรี
ฝ่ายเทพนาสูรเรืองฤทธิ์	ลูกจิตรมาลาโฉมศรี
บุตรสุวรรณมาลัยเทวี	มีนามชื่ออัครธาดา
อันโอรสนางวรประไพ	ให้ชื่อมารันยักษา
ทั้งสี่ยุพเรศกัลยา	เสน่หาดั่งดวงชีวัน
เช้าคํ่าผดุงบำรุงรัก	เชยพักตร์ขับกล่อมถนอมขวัญ
พี่เลี้ยงนางนมทั้งนั้น	จัดสรรเลือกให้ที่สะคราญ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงนนทกน้ำใจกล้าหาญ
ตั้งแต่พระสยมภูวญาณ	ประทานให้ล้างเท้าเทวา
อยู่บันไดไกรลาสเป็นนิจ	สุราฤทธิ์ตบหัวแล้วลูบหน้า
บ้างให้ตักนํ้าล้างบาทา	บ้างถอนเส้นเกศาวุ่นไป
จนผมโกร๋นโล้นเกลี้ยงถึงเพียงหู	ดูเงาในนํ้าแล้วร้องไห้
ฮึดฮัดขัดแค้นแน่นใจ	ตาแดงดั่งแสงไฟฟ้า
เป็นชายดูดู๋มาหมิ่นชาย	มิตายจะได้มาเห็นหน้า
คิดแล้วก็รีบเดินมา	เฝ้าพระอิศราธิบดี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	ทูลองค์พระอิศวรเรืองศรี
ว่าพระองค์เป็นหลักธาตรี	ย่อมเมตตาปรานีทั่วพักตร์
ผู้ใดทำชอบต่อเบื้องบาท	ก็ประสาททั้งพรแลยศศักดิ์
ตัวข้าก็มีชอบนัก	ล้างเท้าสุรารักษ์ถึงโกฏิปี
กรรมเวรสิ่งใดดั่งนี้	ทูลพลางโศกีรำพัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ โอด

๏	เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมรังสรรค์
เห็นนนทกโศกาจาบัลย์	พระทรงธรรม์ให้คิดเมตตา
จึ่งมีเทวราชบรรหาร	เอ็งต้องการสิ่งไรจงเร่งว่า
ตัวกูจะให้ดั่งจินดา	อย่าแสนโศกาอาลัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นนทกผู้มีอัชฌาสัย
น้อมเศียรบังคมแล้วทูลไป	จะขอพรเจ้าไตรโลกา
ให้นิ้วข้าเป็นเพชรฤทธี	จะชี้ใครจงม้วยสังขาร์
จะได้รองเบื้องบาทา	ไปกว่าจะสิ้นชีวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสยมภูวญาณเรืองศรี
ได้ฟังนนทกพาที	ภูมีนิ่งนึกตรึกไป
ไอ้นี่มีชอบมาช้านาน	จำจะประทานพรให้
คิดแล้วก็ประสิทธิ์พรชัย	จงได้สำเร็จมโนรถ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นนทกผู้ใจสาหส
รับพรพระศุลีมียศ	บังคมลาแล้วบทจรไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงบันไดไกรลาส	ขัดสมาธินั่งยิ้มริมอ่างใหญ่
คอยหมู่เทวาสุราลัย	ด้วยใจกำเริบอหังการ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	เทวาสุราฤทธิ์ทุกทิศา
สุบรรณคนธรรพ์วิทยา	ต่างมาเฝ้าองค์พระศุลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เหาะ

๏	ครั้นถึงซึ่งเชิงไกรลาส	คนธรรพ์เทวราชฤๅษี
ก็ชวนกันย่างเยื้องจรลี	เข้าไปยังที่อัฒจันทร์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	นนทกก็ล้างเท้าให้	เมื่อจะไปก็จับหัวสั่น
สัพยอกหยอกเล่นเหมือนทุกวัน	สรวลสันต์เยาะเย้ยเฮฮา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	นนทกน้ำใจแกล้วกล้า
กริ้วโกรธร้องประกาศตวาดมา	อนิจจาข่มเหงเล่นทุกวัน
จนหัวไม่มีผมติด	สุดคิดที่เราจะอดกลั้น
วันนี้จะได้เห็นกัน	ขบฟันแล้วชี้นิ้วไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ต้องสุบรรณเทวานาคี	ดั่งพิษอสุนีไม่ทนได้
ล้มฟาดกลาดเกลื่อนลงทันใด	บรรลัยไม่ทันพริบตา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	เมื่อนั้น	หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศา
เห็นนนทกนั้นทำฤทธา	ชี้หมู่เทวาวายปราณ
ตกใจตะลึงรำพึงคิด	ใครประสิทธิ์ให้มันมาสังหาร
คิดแล้วขึ้นเฝ้าพระทรงญาณ	ยังพิมานทิพรัตน์รูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	ทูลองค์พระอิศวรเรืองศรี
ว่านนทกมันทำฤทธี	ชี้หมู่เทวานั้นบรรลัย
อันซึ่งนิ้วเพชรของมัน	พระทรงธรรม์ประสิทธิ์หรือไฉน
จึ่งทำอาจองทะนงใจ	ไม่เกรงใต้เบื้องบาทา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	พระอิศวรบรมนาถา
ได้ฟังองค์อมรินทรา	จึ่งมีบัญชาตอบไป
ไอ้นี่ทำชอบมาช้านาน	เราจึ่งประทานพรให้
มันกลับทรยศกบฏใจ	ทำการหยาบใหญ่ถึงเพียงนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ตรัสแล้วจึ่งมีบัญชา	ดูราพระนารายณ์เรืองศรี
ตัวเจ้าผู้มีฤทธี	เป็นที่พึ่งแก่หมู่เทวัญ
จงช่วยระงับดับเข็ญ	ให้เย็นทั่วพิภพสรวงสวรรค์
เชิญไปสังหารไอ้อาธรรม์	ให้มันสิ้นชีพชีวา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	องค์พระนารายณ์นาถา
รับสั่งถวายบังคมลา	ออกมาแปลงกายด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เป็นโฉมนางเทพอัปสร	อ้อนแอ้นอรชรเฉลิมศรี
กรายกรย่างเยื้องจรลี	ไปสู่ที่นนทกจะเดินมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด เพลง

๏	บัดนั้น	นนทกผู้ใจแกล้วกล้า
สิ้นเวลาเฝ้าเจ้าโลกา	สำราญกายาแล้วเที่ยวไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด
ชมโฉม

๏	เหลือบเห็นสตรีวิไลลักษณ์	พิศพักตร์ผ่องเพียงแขไข
งามโอษฐ์งามแก้มงามจุไร	งามนัยน์เนตรงามกร
งามถันงามกรรณงามขนง	งามองค์ยิ่งเทพอัปสร
งามจริตกิริยางามงอน	งามเอวงามอ่อนทั้งกายา
ถึงโฉมองค์อัครลักษมี	พระสุรัสวดีเสน่หา
สิ้นทั้งไตรภพจบโลกา	จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน
ดูไหนก็เพลินจำเริญรัก	ในองค์เยาวลักษณ์สาวสวรรค์
ยิ่งพิศยิ่งคิดผูกพัน	ก็เดินกระชั้นเข้าไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เข้าม่าน
ชาตรี

๏	โฉมเอยโฉมเฉลา	เสาวภาคย์แน่งน้อยพิสมัย
เจ้ามาแต่สวรรค์ชั้นใด	นามกรชื่อไรนะเทวี
ประสงค์สิ่งอันใดจะใคร่รู้	ทำไมมาอยู่ที่นี่
ข้าเห็นเป็นน่าปรานี	มารศรีจงแจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	นางนารายณ์เยาวลักษณ์เสน่หา
ได้ฟังยิ่งทำมารยา	ชำเลืองนัยนาแล้วตอบไป
ทำไมมาล่วงไถ่ถาม	ลวนลามบุกรุกเข้ามาใกล้
ท่านนี้ไม่มีความเกรงใจ	เราเป็นข้าใช้เจ้าโลกา
พนักงานฟ้อนรำระบำบัน	ชื่อสุวรรณอัปสรเสน่หา
มีทุกข์จึ่งเที่ยวลงมา	หวังว่าจะให้คลายร้อน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	สุดเอยสุดสวาท	โฉมประหลาดล้ำเทพอัปสร
ทั้งวาจาจริตก็งามงอน	ควรเป็นนางฟ้อนวิไลลักษณ์
อันซึ่งธุระของเจ้า	หนักเบาจงแจ้งให้ประจักษ์
ถ้าวาสนาเราเคยบำรุงรัก	ก็จะเป็นภักษ์ผลสืบไป
ตัวพี่มิได้ลวนลาม	จะถือความสิ่งนี้นี่ไม่ได้
สาวสวรรค์ขวัญฟ้ายาใจ	พี่ไร้คู่จะพึ่งแต่ไมตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางเทพนิมิตโฉมศรี
ค้อนแล้วจึ่งตอบวาที	ว่านี้ไพเราะเป็นพ้นไป
อันซึ่งจะฝากไมตรีข้า	ข้อนั้นอย่าว่าหารู้ไม่
เราเป็นนางรำระบำใน	จะมีมิตรที่ใจผูกพัน
ในการนักเลงเพลงฟ้อน	จึ่งจะผ่อนด้วยความเกษมสันต์
รำได้ก็มารำตามกัน	นั่นแหละจะสมดั่งจินดา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นนทกผู้ใจแกล้วกล้า
ไม่รู้ว่านารายณ์แปลงมา	ก็โสมนัสสาพันทวี
ยิ้มแล้วจึ่งกล่าวสุนทร	ดูก่อนนางฟ้าเฉลิมศรี
เจ้าจักปรารมภ์ไปไยมี	พี่เป็นคนเก่าพอเข้าใจ
เชิญเจ้ารำเถิดนะนางฟ้า	ให้สิ้นท่าที่นางจำได้
ตัวพี่จะรำตามไป	มิให้ผิดเพลงนางเทวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
เห็นนนทกหลงกลก็ยินดี	ทำทีเยื้องกรายให้ยวนยิน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา
พระทอง

๏	เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า	สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน
ทั้งกวางเดินดงหงส์บิน	กินรินเลียบถํ้าอำไพ
อีกช้านางนอนภมรเคล้า	ทั้งแขกเต้าผาลาเพียงไหล่
เมขลาโยนแก้วแววไว	มยุเรศฟ้อนในอัมพร
ลมพัดยอดตองพรหมนิมิต	ทั้งพิสมัยเรียงหมอน
ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร	พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์
ฝ่ายว่านนทกก็รำตาม	ด้วยความพิสมัยใหลหลง
ถึงท่านาคาม้วนหางวง	ชี้ตรงถูกเพลาทันใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เพลง

๏	ด้วยเดชนิ้วเพชรสิทธิศักดิ์	ขาหักล้มลงไม่ทนได้
นางกลายเป็นองค์นารายณ์ไป	เหยียบไว้จะสังหารราญรอน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	นนทกแกล้วหาญชาญสมร
เห็นพระองค์ทรงสังข์คทาธร	เป็นสี่กรก็รู้ประจักษ์ใจ
ว่าพระหริวงศ์ทรงฤทธิ์	ลวงล้างชีวิตก็เป็นได้
จึ่งมีวาจาถามไป	โทษข้าเป็นไฉนให้ว่ามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์บรมนาถา
ได้ฟังจึ่งมีบัญชา	โทษามึงใหญ่หลวงนัก
ด้วยทำโอหังบังเหตุ	ไม่เกรงเดชพระอิศวรทรงจักร
เอ็งฆ่าเทวาสุรารักษ์	โทษหนักถึงที่บรรลัย
ตัวกูก็คิดเมตตา	แต่จะไว้ชีวามึงไม่ได้
ตรัสแล้วแกว่งตรีเกรียงไกร	แสงกระจายพรายไปดั่งเพลิงกาฬ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นนทกผู้ใจแกล้วหาญ
ได้ฟังจึ่งตอบพจมาน	ซึ่งพระองค์จะผลาญชีวี
เหตุใดมิทำซึ่งหน้า	มารยาเป็นหญิงไม่บัดสี
หรือว่ากลัวนิ้วเพชรนี้	จะชี้พระองค์ให้บรรลัย
ตัวข้ามีมือแต่สองมือ	หรือจะสู้ทั้งสี่กรได้
แม้นสี่มือเหมือนพระองค์ทรงชัย	ที่ไหนจะทำได้ดั่งนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	กูนี้แปลงเป็นสตรีมา
เพราะมึงจะถึงแก่ความตาย	ฉิบหายด้วยหลงเสน่หา
ใช่ว่าจะกลัวฤทธา	ศักดานิ้วเพชรนั้นเมื่อไร
ชาตินี้มึงมีแต่สองหัตถ์	จงไปอุบัติเอาชาติใหม่
ให้สิบเศียรสิบพักตร์เกรียงไกร	เหาะเหินเดินได้ในอัมพร
มีมือยี่สิบซ้ายขวา	ถือคทาอาวุธธนูศร
กูจะเป็นมนุษย์แต่สองกร	ตามไปราญรอนชีวี
ให้สิ้นวงศ์พงศ์มึงอันศักดา	ประจักษ์แก่เทวาทุกราศี
ว่าแล้วกวัดแกว่งพระแสงตรี	ภูมีตัดเศียรกระเด็นไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เชิด โอด

๏	ครั้นล้างนนทกมรณา	พระจักราผู้มีอัชฌาสัย
เหาะระเห็จเตร็จฟ้าด้วยว่องไว	ไปยังเกษียรวารี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายนางรัชดามเหสี
องค์ท้าวลัสเตียนธิบดี	เทวีมีราชบุตรา
คือว่านนทกมากำเนิด	เกิดเป็นพระโอรสา
ชื่อทศกัณฐ์กุมารา	สิบเศียรสิบหน้ายี่สิบกร
อันน้องซึ่งถัดมานั้น	ชื่อกุมภกรรณชาญสมร
องค์พระบิตุเรศมารดร	มิให้อนาทรสักนาที ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศกัณฐ์กุมารยักษี
ครั้นจำเริญวัยสิบสี่ปี	อสุรีถวิลจินดา
จะใคร่เรียนศิลปศาสตร์	ให้เรืองอำนาจแกล้วกล้า
ก็เสด็จยุรยาตรคลาดคลา	มาเฝ้าพระชนกชนนี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมบาท	พระบิตุราชมารดาทั้งสองศรี
ทูลว่าอันตัวของลูกนี้	ไม่มีวิชาสิ่งใด
จะขอลาไปอยู่พนาวัน	กับพระนักธรรม์ผู้ใหญ่
ร่ำเรียนธนูศิลป์ชัย	พระองค์จงได้เมตตา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระชนกชนนีนาถา
ได้ฟังลูกรักทูลลา	แสนโสมนัสสาพันทวี
สวมสอดกอดไว้แล้วรับขวัญ	เจ้าดวงชีวันเฉลิมศรี
พ่อจะไปอยู่ด้วยมุนี	ที่ในอรัญบรรพต
ฝึกสอนธนูศิลป์ชัย	ร่ำเรียนสิ่งใดให้ได้หมด
จงสมปรารถนาพระโอรส	ให้พระยศนั้นเลื่องลือขจร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศกัณฐ์กุมารชาญสมร
ประนมก้มเกล้ารับพร	ของพระบิดรชนนี
ครั้นแล้วประณตบทบงสุ์	ลาองค์กษัตริย์ทั้งสองศรี
ออกจากลงกาบุรี	ตรงไปยังที่อรัญวา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นมาถึงอาศรมสถาน	พระโคบุตรอาจารย์ฌานกล้า
เข้าไปยังบรรณศาลา	มัสการพระมหานักพรต ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	องค์พระโคบุตรดาบส
เห็นลูกท้าวลัสเตียนทรงยศ	จึ่งมีพจนารถถามไป
ดูก่อนทศกัณฐ์กุมารา	เจ้ามาด้วยเหตุเป็นไฉน
จึ่งไม่มีโยธาข้าไท	ตานี้สงสัยเป็นพ้นนัก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ทรงจักร
ได้ฟังยอกรขึ้นเพียงพักตร์	จึงว่าหลานรักออกมา
จะเรียนศิลปศาสตร์พระอาจารย์	ให้ชํานาญชาญฤทธิ์แกล้วกล้า
ขอองค์สมเด็จพระอัยกา	จงได้เมตตาปรานี ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระโคบุตรมหาฤๅษี
ได้ฟังชื่นชมยินดี	ลูบหลังอสุรีแล้วตอบไป
ความรู้ของตานี้หนักหนา	เจ้าจงอุตส่าห์จะบอกให้
ทั้งการธนูศิลป์ชัย	ก็จะได้ดั่งใจทุกประการ ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ทศกัณฐ์สุริย์วงศ์ใจหาญ
ตั้งจิตปรนนิบัติพระอาจารย์	เรียนวิชาการเป็นนิจไป
ว่องไวในที่ธนูศร	ชํานาญกรยิงแม่นหาผิดไม่
ทั้งไตรเพทเวทมนต์สิ่งใด	ก็จําได้ด้วยไวปัญญา
ครั้นรุ่งก็กราบมัสการ	ลาพระอาจารย์ฌานกล้า
ออกจากอาศรมศาลา	เที่ยวไปในป่าพนาดร ฯ
ฯ ๖ คํา ฯ

๏	เดินทางหว่างเขาลำเนาทุ่ง	เวิ้งวุ้งห้วยธารสิงขร
พบสวนอรชุนฤทธิรอน	ขุนยักษ์บทจรเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ ชมไพร

๏	ลดเลี้ยวเที่ยวชมสุมามาลย์	แบ่งบานช่อช้อยอยู่ไสว
สาวหยุดนางแย้มแกมใบ	มะลิซ้อนหงอนไก่ประยงค์
กรขวาคว้าหักกิ่งแก้ว	ซ้ายเด็ดนมแมวมหาหงส์
พิกุลกุหลาบคันทรง	กาหลงสารภีจําปา
ร้อยลิ้นอินจันตูมตาด	ปริงปรางลางสาดพลวงหว้า
ทุเรียนมังคุดละมุดสีดา	ลําไยพะวาน่าชม
ไม้ม่วงพวงผลสุกห่าม	ใบงามชิดชื่นรื่นร่ม
กรรณิการ์การะเกดสุกรม	เที่ยวชมทั้งสระปทุมมาลย์
ลินจงจงกลนีแย้ม	อุบลแนมแกมฝักชูก้าน
ประพาสเล่นเป็นสุขสำราญ	ที่ในอุทยานพนาลี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เพลง

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงพระอรชุนเรืองศรี
อยู่ในวิมานรัตนมณี	ยังยอดคีรีจักรวาล
เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์ด้วยศิลป์ศร	ขจรเดชดั่งองค์สุริยฉาน
ทั้งหกชั้นฟ้าบาดาล	ผู้ใดไม่ทานฤทธี
เจ็ดวันกำหนดเคยประพาส	ชมพรรณรุกขชาติในสวนศรี
อ่าองค์ทรงเครื่องอันรูจี	สะพักศรเหน็บตรีแล้วเหาะไป
ฯ ๖ คํา ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงซึ่งสวนมาลา	เห็นพรรณพฤกษาน้อยใหญ่
กิ่งหักเดียรดาษประหลาดใจ	ใครทำดังนี้ไม่เกรงกัน
เหลือบไปก็เห็นขุนยักษ์	สิบเศียรสิบพักตร์ขบขัน
โกรธาว่าเหวยกุมภัณฑ์	นามกรมึงนั้นชื่อไร
อันซึ่งสุริย์วงศ์พงศา	อยู่พาราตำบลหนไหน
เอ็งจึ่งอาจองทะนงใจ	มาหักมิ่งไม้ในอุทยาน
ไม่เกรงกูผู้ทรงศรสิทธิ์	ทศทิศเลื่องชื่อลือหาญ
มึงมาถึงมือพระกาล	ตัวกูจะผลาญเสียบัดนี้ ฯ
ฯ ๘ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศพักตร์กุมารยักษี
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งอัคคี	อสุรีร้องตอบวาจา
เอ็งนี้มีนามชื่อไร	เจรจาหยาบใหญ่เกินหน้า
ตัวกูผู้ทรงศักดา	ชื่อว่าทศกัณฐ์ขุนมาร
หน่อท้าวลัสเตียนสุริย์วงศ์	ซึ่งดำรงลงการาชฐาน
องค์พระโคบุตรผู้มีฌาน	เป็นอาจารย์บอกศรศิลป์ชัย
กูมาเที่ยวเก็บพฤกษา	หารู้ว่าสวนของใครไม่
เห็นดอกไม้บานตระการใจ	คิดว่าเป็นไพรพนาลี
เอ็งอย่าอ้างอวดศักดา	จะสู้กูพญาราชสีห์
ตัวมึงดั่งหนึ่งมฤคี	น่าที่จะม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๑๐ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอรชุนรังสรรค์
ได้ฟังกริ้วโกรธคือไฟกัลป์	ตัวสั่นร้องตวาดประกาศไป
กูชื่ออรชุนเทเวศร์	เรืองเดชฟากฟ้าดินไหว
ว่าแล้วกวัดแกว่งศรชัย	เข้าไล่ราญรอนอสุรา ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทศกัณฐ์กุมารใจกล้า
หลบหลีกรับรองเป็นโกลา	แกว่งศรเงื้อง่าเข้าโจมตี ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ

๏	ต่างหาญต่างกล้าองอาจ	ต่างฟาดต่างรับไม่ถอยหนี
ต่างหมายเข่นฆ่าราวี	ต่างน้าวศรศรียิงกัน ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอรชุนรังสรรค์
ชักศรพาดสายยืนยัน	แผลงสนั่นหวั่นไหวโกลา ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด

๏	ศรนั้นกลับกลายเป็นภุชงค์	ไล่กระหวัดรัดองค์ยักษา
ผูกมัดรัดทั่วกายา	พาขึ้นเวหาตระเวนไป ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระมหาโคบุตรอาจารย์ใหญ่
สมาธิเข้าฌานสำรวมใจ	อยู่ในอรัญกุฎี
ได้ยินสำเนียงกัมปนาท	ดังฟ้าฟาดตกต้องคีรีศรี
เอะแล้วทศกัณฐ์อสุรี	ไปป่ามีเหตุประการใด
ตัวกูจำจะไปตาม	ให้รู้เนื้อความจงได้
ตริแล้วออกจากศาลาลัย	เหาะไปด้วยฤทธิ์พระนักธรรม์ ฯ
ฯ ๖ คํา ฯ เชิด

๏	มาพบพระอรชุนเทเวศร์	ให้ภุชงค์ทรงเดชตัวขยัน
ผูกมัดรัดกายทศกัณฐ์	ตระเวนไปในชั้นเมฆา
ตกใจกลัวว่าทศกัณฐ์	จะม้วยชีวันสังขาร์
จึ่งว่าดูกรเทวา	เหตุใดมาทำดังนี้ ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระอรชุนผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังพระมหามุนี	จึงว่าอสุรีมันสาธารณ์
มาหักมิ่งไม้ในสวนข้า	แล้วอวดฤทธากล้าหาญ
กลับกล่าวถ้อยคำอหังการ	จึ่งทำประจานให้สาใจ ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระโคบุตรผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังก็ปลอบตอบไป	พระองค์จงได้เมตตา
อันทศพักตร์นี้ทำผิด	ชีวิตถึงสิ้นสังขาร์
มันเป็นศิษย์รูปแต่เยาว์มา	ขอประทานชีวาอสุรี ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอรชุนเรืองศรี
ฟังพระโคบุตรมุนี	พาทีอ้อนวอนก็อ่อนใจ
จึ่งว่าพระองค์ได้ขอโทษ	ถึงโกรธก็จำจะยกให้
ว่าแล้วแก้มัดเสียทันใด	ก็เหาะไปวิมานรัตนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระโคบุตรอาจารย์ฌานกล้า
ก็พาทศกัณฐ์อสุรา	เหาะมาอรัญกุฎี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงพระมเหศวรเรืองศรี
ส่องเนตรลงไปในปัถพี	ภูมีก็แจ้งในวิญญาณ์
ว่านนทกนั้นไปกำเนิด	เกิดเป็นทศพักตร์ยักษา
โอรสลัสเตียนในลงกา	สิบเศียรสิบหน้ายี่สิบกร
หยาบคายร้ายกาจเป็นพ้นนัก	ไตรจักรร้อนใจไหวกระฉ่อน
ไม่มีผู้ใดจะราญรอน	พระนารายณ์ทรงศรจะอวตาร
ลงไปรณรงค์กับกุมภัณฑ์	มันล้วนศักดากล้าหาญ
จํากูจะให้เวสสุญาณ	ไปเกิดร่วมวงศ์วานทศพักตร์
เมื่อพระสี่กรจะลงไป	จะได้ถามเหตุเบาหนัก
เป็นไส้ศึกอยู่ในเมืองยักษ์	จึ่งจักสิ้นวงศ์สาธารณ์ ฯ
ฯ ๑๐ คํา ฯ

๏	ตริแล้วพระสยมภูวนาถ	จึ่งมีเทวราชบรรหาร
แก่เทพบุตรเวสสุญาณ	ท่านจงจุติลงไป
เกิดร่วมอุทรทศเศียร	เรียนรู้โหราวิชาไสย
คอยท่านารายณ์ฤทธิไกร	บอกกลให้ล้างอสุรา
แล้วประทานแว่นแก้วอันวิเศษ	ไปเป็นนัยน์เนตรซ้ายขวา
จะได้ดูทั้งไตรโลกา	ให้เหมือนตาทิพย์เทวัญ ฯ
ฯ ๖ คํา ฯ

๏	เมื่อนั้น	เทพบุตรเวสสุญาณรังสรรค์
รับพรพระอิศวรทรงธรรม์	กับแว่นแก้วอันศักดา
ชื่นชมก้มเกล้าอภิวาทน์	ลาบาทพระบรมนาถา
ก็จุติจากสวรรค์ลงมา	ยังครรภ์รัชดาเทวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	โฉมนางรัชดามเหสี
อยู่ด้วยลัสเตียนอสุรี	มีครรภ์ประสูติพระลูกรัก
ให้ชื่อพิเภกกุมารา	มีสติปัญญาแหลมหลัก
แต่ฤทธิ์นั้นหย่อนอ่อนนัก	ไม่เหมือนทศพักตร์กุมภกรรณ
ทูตขรตรีเศียรวรนุช	ล้วนมีฤทธิรุทรแข็งขัน
อันนางสำมนักขานั้น	เป็นน้องสุดครรภ์ลงมา
องค์พระมารดรบิตุเรศ	รักยิ่งดวงเนตรซ้ายขวา
ในโอรสราชธิดา	เป็นมหาพิศวาสพันทวี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา 

๓
๓