๏ เมื่อนั้น	พระองค์ทรงพิภพสบสมัย
จึงสั่งยาสาเสนาใน	ธิดาเราตกใจไพรี
ท่านจงจัดแจงแต่งการ	จะสมโภชเยาวมาลย์ทั้งสองศรี
สั่งเสร็จเสด็จจรลี	เจ้ามายังที่ข้างใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ บัดนั้น	ยาสาเสนาผู้ใหญ่
ออกมาจากท้องพระโรงชัย	เร่งบัตรหมายไปดังบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ บัดนั้น	ฝ่ายเจ้าพนักงานซ้ายขวา
แจกหมายวายวุ่นเป็นโกลา	นายไพร่พร้อมหน้าจับเตรียมการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏ บ้างปลูกโรงราชพิธี	ยาวรีมีมุขสี่ด้าน
พรมเจียมปูลาดดาดเพดาน	ห้อยพู่ผูกม่านลายสุวรรณ
แว่นเวียนเทียนทองแลบายศรี	วางไว้ตามที่ทุกสิ่งสรรพ์
แล้วตั้งเบญจาห้าชั้น	ราชวัติฉัตรสุวรรณรจนา
ประชุมเหล่าโหราราชครู	พราหมณ์ชีบีกูประมาหนา
พนักงานของใครเร่งไตรตรา	เสร็จโดยบัญชาพระภูมี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณผู้รุ่งรัศมี
ครั้นแสงทองส่องฟ้าธาตรี	ก็เข้าที่สระสรงคงคาลัย
ทรงภูษาซ่าโบะฉลององค์	เครื่องทรงซึ่งได้ประทานใหม่
มาขึ้นอาชาคลาไคล	เสด็จไปยังที่พิธีการ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีฤทธิไกรใจหาญ
สำอางองค์ทรงเครื่องได้ประทาน	ชัชวาลด้วยดวงจินดา
มาทรงอัสดรจรจรัล	กิดาหยันโดยเสด็จพร้อมหน้า
พระเร่งกะระตะอาชา	เสด็จมาโรงราชพิธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงลงจากมโนมัย	ไปนั่งใกล้อุณากรรณเรืองศรี
พระหัตถ์ตบเพลาพลันว่าวันนี้	เจ้ากับพี่แต่งตัวดังนัดกัน


อุณากรรณผันพักตร์สะเทินอาย	ปันหยียิ้มพริ้มพรายคมสัน
พลางตรัสสนทนาปราศรัยกัน	คอยองค์ทรงธรรม์จรลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ศรีปัตหราเรืองศรี
ครั้นใกล้ฤกษ์พานาที	ก็เข้าที่สระสรงคงคา
ทรงสุคนธ์รวยรินกลิ่นเกลา	แล้วสอดสนับเพลาภูษา
แต่งเครื่องประดับองค์ทรงชฎา	ห้อยอุบะบุหงาปะกัน
พระหัตถ์กุมกริชฤทธิรงค์	ลีลามาทรงอุสงหงัน
เสนาแห่แหนแน่นนันต์	จรจรัลไปโรงพิธี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงเสด็จยุรยาตร	ขึ้นนั่งเหนืออาสน์อันเรืองศรี
พร้อมพระวงศาเสนี	ต่างถวายอัญชลีพระราชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ฝ่ายมะเดหวีเสนหา
จึงพาสองราชธิดา	เสด็จมายังที่สรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ให้สระสรงสนานสำราญกาย	วารีโปรยปรายดังสายฝน
พี่เลี้ยงเข้าขัดสีนีฤมล	แล้วให้ทรงสุคนธ์ปนทอง
ลิกูกับองค์มะเดหวี	ผัดพักตร์พระบุตรีทั้งสอง
ให้โฉมยงทรงภูษาพื้นตอง	เกี้ยวทองแย่งยกกระหนกใน


เข็มขัดรัดองค์ทรงสะพัก	ตาดปักปีกแมงทับสลับไหม
เฟื่องห้อยสร้อยสุวรรณแววไว	มะเดหวีช่วยใส่ให้เทวี
ทองกรแก้วกุดั่นบรรจง	ธำมรงค์ค่าเมืองเรืองศรี
บรรจงทรงมงกุฎพระบุตรี	ห้อยพวงมาลีต่างกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	องค์ประไหมสุหรีเฉิดฉัน
จึงพาสองศรีบุตรีนั้น	มาทรงวอสุวรรณอำไพ
พร้อมเหล่าเถ้าแก่กำนัลนาง	สาวสุรางค์นับร้อยน้อยใหญ่
เสด็จโดยมรคาข้างใน	ตรงไปโรงราชพิธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กลองโยน

๏ ครั้นถึงจึงประทับวอทอง	แล้วนำสองธิดามารศรี
ออกไปเฝ้าองค์พระภูมี	ยังที่มณฑลพิธีกรรม์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีเพราเพริศเฉิดฉัน
เห็นสการะหนึ่งหรัดแจ่มจันทร์	ผิวพรรณผุดผ่องดังทองทา
ให้แสนประดิพัทธ์ประหวัดจิต	ลืมคิดเกรงศรีปัตหรา
ตะลึงแลดูนางไม่วางตา	เสนหาอาวรณ์ร้อนใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระโหราราชครูผู้ใหญ่
ได้ฤกษ์ก็ลั่นฆ้องชัย	เสียงประโคมหวั่นไหวเป็นโกลา


พระบิตุเรศให้สองบังอร	ทรงผลัดอาภรณ์ภูษา
แล้วนำนางยุรยาตรคลาดคลา	ขึ้นบนเบญจาหน้าพระลาน
พราหมณ์ชีบีกูประมาหนา	ถวายอาเศียรพาทสรงสนาน
แล้วอวยชัยให้จำเริญชนมาน	เสวยสุขสำราญหฤทัย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระบิตุรงค์ทรงภพเป็นใหญ่
ให้อะหนะทั้งสองทรามวัย	ผลัดภูษาสไบฉับพลัน
ทรงเครื่องประดับองค์อลงการ์	งามเพียงนางฟ้ากระยาหงัน
ครั้นเสร็จก็พาจรจรัล	มานั่งแท่นสุวรรณอันรูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	จึงมหาเสนาทั้งสี่
ครั้นได้ฤกษ์งามยามดี	ให้ลั่นฆ้องสามทีเป็นสำคัญ
แล้วจุดเทียนเวียนแว่นไปเบื้องขวา	รับส่งต่อมาเป็นหลั่นหลั่น
เสียงประโคมดนตรีนี่นัน	สังข์แตรแซ่สนั่นเสนาะไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ มหาชัย

๏ ครั้นถ้วนคำรบครบเจ็ดรอบ	โดยระบอบบาลีคัมภีร์ไสย
จึงดับเทียนทองทันใด	แล้วโบกควันให้พระธิดา
เอาจุณเจิมเฉลิมพักตร์บังอร	แซ่ซ้องอวยพรพร้อมหน้า
ให้จำเริญศรีสวัสดิ์วัฒนา	ไพร่ฟ้าจะได้พึ่งพระบารมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวกาหลังเรืองศรี
ครั้นเสร็จสมโภชพระบุตรี	ภูมีเกษมศานต์สำราญใจ
จึงพาพระธิดาทั้งสององค์	พร้อมฝูงนางอนงค์น้อยใหญ่
เสด็จยุรยาตราคลาไคล	เข้าในปราสาทรจนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณกระหมันวิยาหยา
ครั้นเสด็จขึ้นแล้วก็ลีลา	กลับไปดาหาปาตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีสุกาหราเรืองศรี
ครั้นพระองค์ผู้ทรงธรณี	พาราชบุตรีเข้าวังใน
ให้ละห้อยสร้อยเศร้าสลดจิต	ถอนหฤทัยคิดพิสมัย
พลางเสด็จลีลาคลาไคล	มาทรงมโนมัยกลับมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด
ช้าปี่

๏ ครั้นถึงห้องสุวรรณบรรจง	ไม่ทันเปลื้องเครื่องทรงแลภูษา
ทอดองค์ลงกับที่ไสยา	กรก่ายพักตราคำนึงครวญ
รสรักร้อนจิตพิศวาส	ภูวนาถเศร้าสร้อยละห้อยหวน
คิดถึงโฉมยงอนงค์นวล	ยิ่งรัญจวนจาบัลย์พันทวี
อกเอ๋ยจะแนะนำทำไฉน	จึงจะได้เชยชมสมศรี
แม้นมิเกรงพระองค์ทรงธรณี	อันจะละเทวีอย่าสงกา
นี่สุดรู้สุดฤทธิ์จะคิดหมาย	แสนรักเสียดายดวงยิหวา
เมื่อไรจะได้เห็นพักตรา	พอคลายร้อนอุราจาบัลย์
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ จึงคิดได้ว่าวันพรุ่งนี้	พระบุตรีเคยประพาสสะตาหมัน
จะไปก่อนซ่อนอยู่ในสวนนั้น	คอยดูสาวสวรรค์กัลยา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ คิดแล้วจึงสั่งกิดาหยัน	จงไปยังอุณากรรณวิยาหยา
บอกว่าพรุ่งนี้ให้ไคลคลา	ไปชมสวนมาลาเล่นด้วยกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กิดาหยันรับสั่งแล้วผายผัน
ออกจากติกาหรังวังจันทน์	ไปยังอุณากรรณทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ พอเสด็จออกหมู่กิดาหยัน	จึงเข้าไปบังคมคัลแถลงไข
ปันหยีให้มาเชิญคลาไคล	ไปชมสวนดอกไม้ในพรุ่งนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณผู้รุ่งรัศมี
จึงตอบกิดาหยันทันที	ถ้าไม่มีธุระก็จะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กิดาหยันครั้นแจ้งก็กราบไหว้
ลาองค์อุณากรรณทันใด	กลับไปติกาหรังพระราชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงคลานเข้าไปเฝ้า	ก้มเกล้าบังคมเหนือเกศา
ทูลตามอุณากรรณว่ามา	ให้ทราบบาทาพระภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	จึงองค์มิสาระปันหยี
ชื่นชมโสมนัสยินดี	ก็เสด็จเข้าที่บรรทมใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กล่อม

๏ ครั้นรุ่งอรุณรางสร่างแสง	สุริยาแจ่มแจ้งจำรัสไข
พระฟื้นองค์สรงสนานสำราญใจ	ลูบไล้สุคนธารทา
แล้วทรงเครื่องเรืองรัตน์รูจี	สั่งให้ผูกพาชีเตรียมท่า
พระเสด็จนั่งมายังเกยลา	ตั้งตาคอยองค์อุณากรรณ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณทรงโฉมเฉิดฉัน
ไสยาสน์เหนืออาสน์พรายพรรณ	ให้ผูกพันถวิลจินดา
พรุ่งนี้ปันหยีมาชวนไว้	จำจะไปให้สิ้นกังขา
ครั้นรุ่งรางสว่างเวลา	ก็สระสรงคงคาอ่าองค์
ทรงเครื่องเรืองงามอร่ามรัตน์	แล้วทัดอุบะตันหยง
พระหัตถ์กุมกริชฤทธิรงค์	มาทรงอาชาคลาไคล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีผู้มีอัชฌาสัย
เห็นอุณากรรณมาก็ดีใจ	ยิ้มแล้วว่าไปด้วยวาจา
เป็นไฉนมิใคร่จะจากบ้าน	พี่คอยท่าช้านานนักหนา
ตรัสพลางทางทรงอาชา	ต่างกะระตะม้าไปพลัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงลงจากพาชี	จรลีเข้าในสะตาหมัน
พวกพี่เลี้ยงเสนาที่มานั้น	ต่างแสนเกษมสันต์สำราญใจ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลงช้า
ชมดง

๏ ชี้ชมพุ่มพวงดวงบุหงา	ช่อช้อยย้อยระย้าอยู่ไสว
บ้างตูมบานกลีบแย้มแนมใบ	ทุกพรรณมิ่งไม้มากมี
สัพยอกหยอกเย้าอุณากรรณ	สำคัญว่าบุษบามารศรี
แล้วเก็บพวงบุปผามาลี	ยื่นเย้าเซ้าซี้ไปมา
อุณากรรณก็คิดถึงพระพี่	ปันหยีคิดถึงขนิษฐา
ต่างชลเนตรคลอนัยนา	ต่างผันพักตราหนีกัน
แกล้งเบือนเชือนชมมิ่งไม้	หฤทัยวิโยคโศกศัลย์
แล้วทำชื่นขืนใจจรจรัล	เสด็จเลียบขอบคันสระมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เพลงฉิ่ง
ร่าย

๏ พระหักก้านโกมุทบุษบง	ถือทรงต่างกระบี่เงื้อง่า
ชวนองค์อุณากรรณอนุชา	ร่ายรำทำท่าแทงฟัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กลอง

๏ พวกระเด่นก็เล่นเป็นคู่คู่	พี่เลี้ยงแลหมู่กิดาหยัน
เหล่าทหารจัดคู่เจ้าสู้กัน	ป้องปัดผัดผันกันไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กลอง

๏ แล้วหยุดยั้งนั่งเล่นที่กลางสวน	ใต้ร่มลำดวนหรรษา
พระพายชายพัดรำเพยพา	หอมกลิ่นมาลาตลบไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	ฝ่ายองค์มะเดหวีศรีใส
เคยพาสองธิดาดวงใจ	เสด็จไปชมสวนมาลี
ครั้นถึงเวลาก็อ่าองค์	สระสรงทรงเครื่องเรืองศรี
ขึ้นทรงวอสุวรรณอันรูจี	ฝูงนารีโดยเสด็จจรดล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กลองโยน

๏ ครั้นมาถึงที่สะตาหมัน	โขลนจ่าพากันวิ่งสับสน
บ้างทักถามไล่ห้ามผู้คน	ขับไปให้พ้นอุทยาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีมีใจเกษมศานต์
จึงขับพี่เลี้ยงแลบริวาร	ออกจากอุทยานทันใด
ทั้งพระองค์ก็ทำเป็นผายผัน	มิให้อุณากรรณนั้นสงสัย
แล้วแอบอ้อมมาซุ่มอยู่พุ่มไม้	ตั้งใจจะดูพระบุตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณผู้รุ่งรัศมี
แต่องค์เดียวไปรับพระชนนี	ยังประตูสวนศรีทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นถึงจึงถวายบังคม	นบนิ้วประนมสนองไข
ขอเชิญพระมารดาคลาไคล	ประพาสพรรณมิ่งไม้นานา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	มะเดหวีได้ฟังก็หรรษา
จึงชวนราชบุตรีลีลา	อุณากรรณนำหน้าพาไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลงช้า
ชมดง

๏ เข้าในอุทยานสวนขวัญ	ร่มรื่นพื้นพรรณพฤกษาไสว
ที่พวงย้อยดังห้อยผูกไว้	บ้างตูมแย้มแนมใบแบ่งบาน
มะเดหวีเด็ดดอกสาวหยุด	พุทธิชาดชาตบุษย์หอมหวาน
มาแซมเกล้าให้สองเยาวมาลย์	แล้วประทานมิสาอุณากรรณ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เพลงฉิ่ง
ร่าย

๏ จึงขึ้นนั่งยังแท่นศิลาอาสน์	ทรงเลือกบุปผชาติทุกสิ่งสรรพ์
พลางดูบุตรีกับกำนัล	ชิงกันเก็บพรรณมาลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
พระทอง

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดเสนหา
กับระเด่นบุษบารากา	เที่ยวชมบุหงาบรรดามี
ฝ่ายฝูงสุรางค์นางใน	ต่างเที่ยวเลี้ยวไปในสวนศรี
เลือกสรรเก็บพรรณมาลี	มาถวายพระบุตรีทั้งสององค์
ลางนางได้ไม้น้อยน้อย	สอดสอยจำปากาหลง
ลำดวนตกดอกดวงพวงประยงค์	โน้มน้าวกิ่งลงชิงกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลงฉิ่ง
ร่าย

๏ แต่สะกะระหนึ่งหรัดเทวี	กับสาวศรีพี่เลี้ยงบาหยัน
เที่ยวเพลินเกินฝูงกำนัล	จนกระชั้นปันหยีเข้าไป
แลลอดสอดดูแต่บุหงา	จะเหลียวซ้ายแลขวาก็หาไม่
เห็นดอกไม้แบ่งบานละลานใจ	อรไทเก็บพลางทางขับครวญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
สมิงทอง

๏ วันนี้น้องสำราญใจ	ชมพรรณมิ่งไม้ในสวน
รสสุคนธ์ตลบอบอวล	หอมหวนชวนชื่นชูใจ
พิกุลจะกรองอุบะห้อย	ลำดวนจะร้อยเป็นสร้อยใส่
จะทำบุหงารำไป	วางไว้ข้างที่ไสยา
จำปาจะแตระเป็นสร้อยสน	จะประสุคนธ์ให้หนักหนา
แม้นใครจงใจเจตนา	จึงจะให้บุหงานี้ เอย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	พระโฉมยงองค์มิสาระปันหยี
พิศโฉมพระราชบุตรี	สมประดีเดือดดิ้นแดดาล
ทั้งฟังสุรเสียงขับครวญ	โหยหวนเฉื่อยฉ่ำคำหวาน
ลำลำจะใครตอบพจมาน	แล้วภูบาลหยุดยั้งชั่งใจ
ให้กระสันรัญจวนป่วนจิต	สุดคิดที่จะหักรักได้
จึงเอาพลูรอยกัดซัดไป	อรไทเหลือบแลแปรมา
พระแย้มยิ้มพริ้มพรายเพราพักตร์	พลางพยักเรียกองค์ขนิษฐา
ง่าหัตถ์เหมือนจะรับกัลยา	เอารสนาสาเป็นกลใน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดศรีใส
อัปยศอดสูสุดใจ	อรไทสะเทินเมินเมียง
ลัดแลงเข้าแฝงพุ่มพฤกษา	ครั้นแลสบหลบตาหลีกเลี่ยง
ทำชม้อยชม้ายอายเอียง	หยิกตีพี่เลี้ยงด้วยมารยา
แล้วว่าพี่บาหยันนี้ชั่วจริง	เห็นแล้วช่างนิ่งไม่บอกข้า
เหมือนจะแกล้งแสร้งชักชวนมา	เวทนาอัประมาณเป็นพ้นไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันทูลตอบแถลงไข
ข้าน้อยมิได้แจ้งใจ	ว่าปันหยีอยู่ในพุ่มไม้นี้
ว่าพลางเดินร่ายชายมา	จนใกล้มิสาระปันหยี
แล้วกล่าวคำไปให้เป็นที	เจ้านี้หยาบหยามลามลวน
อาจองทะนงศักดิ์หนักหนา	ไม่รู้หรือพระธิดามาชมสวน
หรือผู้ใดจงรักชักชวน	มาซุ่มอยู่ดูควรแล้วหรือไร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีกล่าวแกล้งแถลงไข
ข้านี้สิ้นสมประดีไป	บาหยันจงได้เอ็นดูเรา
โทษผิดที่ล่วงพระอาญา	จะรอดชีวาก็เพราะเจ้า
แล้วถอดธำมรงค์ให้นงเยาว์	จงเอาไว้เถิดเป็นไมตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	นวลนางบาหยันสาวศรี
เยื้อนยิ้มรับแหวนมาทันที	แล้วรีบจรลีกลับไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นถึงจึงชวนพระธิดา	ลีลาจากพุ่มพฤกษาใหญ่
ฝูงกำนัลทั้งสิ้นไม่กินใจ	ก็คลาไคลไปยังพระชนนี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงองค์มะเดหวี
ครั้นสุริย์ฉายบ่ายคล้อยคิรี	จึงชวนพระบุตรีลีลา
ทั้งสามองค์ขึ้นทรงวอทอง	ชักม่านปิดป้องทั้งซ้ายขวา
สาวสรรค์กำนัลในดาษดา	โดยเสด็จไคลคลาเข้าวังใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียิ่งคิดพิสมัย
ครั้นพระบุตรีเสด็จไป	ให้รัญจวนป่วนใจจาบัลย์
จึงชวนอุณากรรณอนุชา	ลีลาออกจากสะตาหมัน
ขึ้นทรงพาชีฉับพลัน	เสนากิดาหยันก็ตามมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ปันหยีเดินพลางทางครวญคิด	ให้รันทดสลดจิตหวนหา
คล้ายคล้ายเหมือนจะเห็นพักตรา	นางสการะหนึ่งหรัดยาใจ
แว่วแว่วเหมือนเสียงสำเนียงขับ	ครั้นตรับเงี่ยฟังก็มิใช่
พระรีบเร่งกะระตะอาชาไนย	หฤทัยกระสันรัญจวน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงลงจากม้าที่นั่ง	ไปยังตำหนักน้อยในสวน
จึงร่างสารใส่กระดานชนวน	เป็นคำคร่ำครวญถึงเทวี
เสร็จแล้วจำลองทรงลงกระดาษ	จึงสั่งพี่เลี้ยงราชเป็นถ้วนถี่
เอาไปให้บาหยันในวันนี้	จงดีอย่าให้ใครสงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตารับสั่งใส่เกศา
รับสารานั้นแล้ววันทา	ไปตามบัญชาพระภูวไนย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นเห็นนางสาวศรีพี่เลี้ยง	ยิ้มแล้วเดินเคียงเข้าไปใกล้
นี่แน่หยุดก่อนอย่าเพ่อไป	นายใช้มาแถลงแจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันครั้นแจ้งก็แกล้งว่า
เจ้านี้บ่าวใครใช้มา	มีธุรกิจจาจะว่าไร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาจึงตอบแถลงไข
พี่เป็นบ่าวปันหยีชาญชัย	อันในธุระของนายนั้น
เจ้าก็ย่อมแจ้งอยู่ได้รู้เห็น	เมื่อเสด็จไปเล่นสะตาหมัน
ว่าแล้วส่งสารสำคัญ	ให้แก่บาหยันทันใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันตอบตามอัชฌาสัย
วันนี้เย็นแล้วจงกลับไป	ถ้ากระไรพรุ่งนี้มาคอยฟัง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตายิ้มรับคำสั่ง
ครั้นบาหยันคลาไคลเข้าในวัง	ก็กลับมาติกาหรังทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงประณตบทเรศ	ทูลเหตุให้แจ้งแถลงไข
บาหยันนัดข้าว่าไว้	ให้ไปคอยฟังดูพรุ่งนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ บัดนั้น	บาหยันพี่เลี้ยงนางโฉมศรี
ไปยังปราสาทพระบุตรี	อัญชลีถวายสารอรไท ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดศรีใส
รับสารานั้นมาทันใด	ทรามวัยคลี่ออกทัศนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏ ในเรื่องรสพจมานสารศรี	ว่ามิสาระปันหยีสุกาหรา
แสนสวาทมาดหมายพระธิดา	แต่รัญจวนหวนหาไม่เว้นวัน
เมื่อสมโภชอรไทนั้นได้เห็น	เป็นสองครั้งทั้งไปเล่นสะตาหมัน
ยิ่งอาวรณ์ร้อนใจจาบัลย์	ครวญใคร่ใฝ่ฝันทุกเวลา
อกเอ๋ยจนจิตคิดขัดสน	ด้วยเป็นคนบุญน้อยวาสนา
เหมือนกระต่ายหมายชมจันทรา	อันสูงสุดสายตาอยู่เต็มไกล
แม้นมิได้สมสนิทไม่คิดขาม	จะสู้ม้วยด้วยความพิสมัย
โฉมยงจงเห็นที่จริงใจ	อย่าสลัดอาลัยให้จำตาย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ ครั้นอ่านเสร็จสิ้นในสารา	กัลยากระสันมั่นหมาย
ให้รักในคำร่ำบรรยาย	คิดจะตอบก็อายอดสูใจ
แต่เรรวนครวญใคร่ไปมา	จนเวลาจวนใกล้ประจุสมัย
จึงร่างสารใส่กระดานชนวนไว้	แล้วบรรทมหลับไปในราตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณผู้เฉิดโฉมศรี
ครั้นถึงเวลาเฝ้าพระภูมี	ก็เข้าที่สระสรงคงคา
สอดใส่เครื่องประดับสำหรับองค์	กุมกริชแล้วทรงเช็ดหน้า
มาขึ้นมโนมัยไคลคลา	กิดาหยันโยธาก็ตามไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงลงจากพาชี	จะเฝ้าศรีปัตหราก็หาไม่
ยุรยาตรเข้ายังวังใน	รีบไปปราสาทพระธิดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นถึงห้องสุวรรณบรรจง	จึงดำเนินเดินตรงเข้าไปหา
เห็นองค์อรไทยังไสยา	สาราอยู่ข้างนงคราญ
เร่งตริตรึกนึกถวิลกินใจ	จึงเข้าไปให้ชิดพินิจอ่าน
ครั้นสิ้นซึ่งเขียนไว้ในกระดาน	แล้วเห็นสารปันหยีที่ให้มา
คลี่ออกอ่านดูรู้ประจักษ์	รสรักผูกพันกันหนักหนา
น้อยจิตคิดแค้นพระธิดา	จะมาปนศักดิ์ด้วยโจรไพร
ทั้งคู่ตุนาหงันนั้นก็มี	หรือมาเป็นเช่นนี้ก็เป็นได้
เสียแรงเป็นวงศาสุราลัย	ไม่รักศักดิ์จะให้เขานินทา
แล้วคิดแค้นขัดใจปันหยี	ไม่เจียมตัวกลัวศรีปัตหรา
แม้นพระองค์ทรงทราบกิจจา	จะพลอยพาเรานี้ให้ชั่วไป
คนอะไรที่ไหนทะนงศักดิ์	อหังการเกินพักตร์มักใหญ่
คิดพลางวางสารนั้นลงไว้	แล้วกลับไปดาหาปาตี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาพี่เลี้ยงปันหยี
ครั้นรุ่งก็รีบจรลี	ไปคอยฟังคดีดังสัญญา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดเสนหา
ครั้นฟื้นตื่นจากนิทรา	จึงทรงสาราที่ร่างไว้
ค่อยเขียนตัวผจงลงกระดาษ	มิให้ผิดเพี้ยนพลาดพลั้งได้
แล้วส่งให้บาหยันทันใด	พี่คิดอ่านเอาไปให้จงดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันครั้นได้สารศรี
ถวายบังคมลาจรลี	ออกไปยังที่ทวารา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง

๏ ครั้นถึงที่ทิมริมประตู	เหลียวดูผู้คนซ้ายขวา
เห็นสุหรันปาตีก็เรียกมา	ส่งสาราให้ฉับพลัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาพี่เลี้ยงคนขยัน
ได้สารแล้วรีบจรจรัล	ไปปันจะรากันทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นถึงจึงถวายอภิวาท	กราบลงแทบบาทบทศรี
ทำเปรมปริ่มยิ้มย่องยินดี	ถวายสารพระบุตรีที่ตอบมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีเกษมสันต์หรรษา
รับสารมาจากประสันตา	พระราชาคลี่อ่านทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏ ในลักษณ์ว่าทำทะนงนัก	ไม่เกรงศักดิ์สุราฤทธิ์เรืองศรี
แล้วคู่ตุนาหงันของเรามี	จะให้รับไมตรีกลใด
แม้นทราบถึงองค์พระทรงธรรม์	ที่จะคงชีวันนั้นหาไม่
เราไม่ปลดปลงลงใจ	อย่าได้พะวงสงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏ ครั้นอ่านเสร็จสิ้นในอักษร	ภูธรแสนโสมนัสสา
ยิ่งพูนเพิ่มพิสมัยในกัลยา	เสนหาสนิทติดพัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดสาวสวรรค์
ให้รักใคร่ในองค์ปันหยีนั้น	จึงบรรจงแตระมาลี
ทำสิ้นฝีมือนางแล้ววางไว้	ตั้งจิตคิดจะให้ปันหยี
พวงหนึ่งนั้นแตระแต่พอดี	เทวีจะให้อุณากรรณ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณเพราเพริศเฉิดฉัน
ครั้นเวลาเฝ้าพระทรงธรรม์	ก็ทรงม้าผายผันเข้าวังใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงลงจากพาชี	ไปเฝ้าพระบุตรีศรีใส
เห็นอุบะจึงทูลถามไป	แตระอุบะทำไมพระพี่นาง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระบุตรีตริตรึกนึกขนาง
หยิบบุหงามาซ่อนเสียงพลาง	แล้วคิดจะระคางเคืองใจ
จึงทำเป็นแย้มยิ้มพริ้มพักตร์	นงลักษณ์กล่าวแกล้งแถลงไข
พวงอุบะบุหงามาลัย	พี่ทำจะให้อนุชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณยิ้มพลางทางว่า
พวงไหนจะประทานก็ส่งมา	เวลาเฝ้าจวนจะด่วนไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระบุตรีผินพักตร์แถลงไข
จงงดท่าอย่าเพ่อคลาไคล	ครั้นเสร็จส่งให้มิได้ช้า ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณรับพวงบุหงา
ทรงทัดแล้วถวายบังคมลา	ออกมายังท้องพระโรงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ เมื่อนั้น	นางสการะหนึ่งหรัดศรีใส
ครั้นองค์อนุชาลาไป	จึงหยิบดอกไม้พวงนั้นมา
อุหรับร่ำรสสุคนธ์ปนปรุง	ให้หอมฟุ้งประทิ่นกลิ่นกล้า
แล้วส่งให้บาหยันกัลยา	อย่าช้าเร่งรีบเอาไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันบังคมประนมไหว้
เอาอุบะซ่อนใส่กลีบสไบ	แล้วรีบคลาไคลไปทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏ มาถึงที่ทิมริมวัง	หยุดนั่งคอยพี่เลี้ยงปันหยี
ครั้นพบสุหรันปาตรี	จึงส่งห่อมาลีให้ทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาผู้มีอัชฌาสัย
ครั้นได้ห่อบุหงามาลัย	ดีใจก็เร่งรีบมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ เข้าในห้องทองที่บรรทม	ก้มเกล้าบังคมเหนือเกศา
แล้วทูลว่าสร้อยสนจำปา	พระธิดาถวายพระภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระโฉมยงองค์มิสาระปันหยี
รับมาแก้ออกด้วยยินดี	มาลีหอมฟุ้งจรุงใจ
พระหยิบดมชมรสแล้วทรงทัด	ค่อยคลายโทมนัสที่หม่นไหม้
ดังได้ชมองค์อรไท	แล้ววางไว้ในพานสลานั้น ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณทรงโฉมเฉิดฉัน
ครั้นออกจากเฝ้าพระทรงธรรม์	ก็จรจรัลมาทรงพาชี
เดินพลางทางตรึกนึกใน	จะใคร่ไปยังบ้านปันหยี
จะได้ดูอุบะพระบุตรี	คิดแล้วจรลีรีบมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	มิสาระปันหยีสุกาหรา
เหลือบเห็นอุณากรรณก็ปรีดา	จึงลีลาไปรับฉับพลัน
จูงกรมานั่งบัลลังก์อาสน์	ตรัสประภาษปรีดิ์เปรมเกษมสันต์
ให้พี่เลี้ยงยกพานสลานั้น	มาสู่อุณากรรณอนุชา


พลางพูดจาปราศรัยไต่ถาม	โดยความแสนสนิทเสนหา
คลึงเคล้าเย้าหยอกกันไปมา	กายาเอนอิงพิงไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณก้มพักตร์ผลักใส
พิศดูพวงอุบะมาลัย	จำได้ยิ้มแย้มไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	มิสาระปันหยีสุกาหรา
แจ้งใจในทีกิริยา	จึงมีวาจาว่าไป
เจ้าดูอุบะไม่วางเนตร	แล้วแย้มยิ้มสังเกตเป็นไฉน
ของชาวป่าไม่เหมือนของชาวใน	ประสาเข็ญใจก็จำมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณจึงตอบปันหยี
ข้าเห็นว่าบุหงาพวงนี้	งามดีชอบกลเป็นพ้นไป
ต้องตาต้องจิตจึงพิศดู	เหมือนจะรู้จักจำเจ้าของได้
มิใช่ฝีมือชาวพงไพร	เป็นฝีมือชาวในบรรจงมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียิ้มพลางทางว่า
เจ้าเห็นที่ไหนอนุชา	จงบอกพี่ยาแต่จริงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณตอบตามอัชฌาสัย
จะว่าลองผิดต้องอย่าถือใจ	เห็นอยู่ในตำหนักพระธิดา
ที่แตระนั้นละม้ายคล้ายคลึง	ประหนึ่งฝีมือเดียวกับของข้า
แม้นผิดจงคิดเมตตา	ขออภัยเถิดอย่าถือโทษทัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีเพราเพริศเฉิดฉัน
ทำเอนอิงพิงองค์อุณากรรณ	สำรวลสรวลสันต์กันไปมา
อนุชาว่าไยอย่างนี้	เห็นผิดท่วงทีนักหนา
พี่หรือจะอาจเอื้อมเอาดอกฟ้า	เกินหน้านักน้องอย่ากินใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	อุณากรรณยิ้มแล้วแถลงไข
ถ้าดอกฟ้าน้อมกิ่งลงมาไซร้	จะถึงมือหรือไม่ให้ว่ามา
นี่หรือรักใคร่ไว้ใจกัน	ยังมิทันไรหมางระคางข้า
อย่าพักเอื้อนอำทำมารยา	น้องแจ้งกิจจาอยู่เต็มใจ
แล้วว่าพี่เป็นไรไม่ไปเฝ้า	ทุกข์โศกโรคเร้าหรือไฉน
หรือธุระกังวลกลใด	ดูทีเหมือนจะไข้ในอุรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียิ้มพลางทางว่า
พูดไยอย่างนั้นอนุชา	เหมือนไม่เมตตาก็เหมือนกัน
แม้นใครได้ยินความไป	ดังแกล้งฆ่ากันให้อาสัญ
พี่ป่วยไปไม่สบายมาหลายวัน	จึงขาดเฝ้าทรงธรรม์ธิบดี
วันนี้ค่อยคลายจะคลาไคล	อนุชามาไปเป็นเพื่อนพี่
ว่าพลางต่างองค์ทรงพาชี	จรลีมายังวังใน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๒๓
๒๓