๏ เมื่อนั้น	องค์ศรีปัตหราทั้งสี่
เสด็จออกหมู่มุขมนตรี	พร้อมเหล่าเสนีทั้งสี่เมือง
อีกทั้งโอรสแลนัดดา	เข้ามาเฝ้าแหนอยู่แน่นเนื่อง
ทรงดำรัสจัดงานการบ้านเมือง	ทรงว่าความตามเรื่องกฎหมายมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระตูประมอตันท้าวหมันหยา
หมอบเฝ้าคอยจ้องทั้งสองรา	จะทูลลากลับไปให้พร้อมกัน
พอเป็นทีมีรับสั่งตรัสถาม	จึงทูลตามใจคิดประดิษฐ์สรร
ข้าบาทขอถวายบังคมคัล	คืนไปเขตขัณฑ์เวียงชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สี่กษัตริย์ปัตหราเป็นใหญ่
ได้ฟังสองระตูภูวไนย	ทูลลาว่าจะไปธานี
จึงมีพระบัญชาประกาศิต	เราขอบจิตท่านทั้งสองศรี
มาช่วยการวิวาห์ครานี้	จงกลับไปบุรีอย่ามีภัย
อุตส่าห์สร้างกุศลขวนขวาย	วัดวาบุบสลายทำเสียใหม่
จะได้เป็นเกียรติยศสืบไป	ราษฎรจักได้พึ่งพา
จึงดำรัสตรัสสั่งคลังวิเศษ	ไปรับของในนิเวศน์แพรผ้า
เราจัดไว้ว่าจะให้เจ้าพารา	ไปเรียกเอาออกมาบัดเดี๋ยวนี้ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ชาวคลังรับสั่งใส่เกศี
ถวายบังคมคัลอัญชลี	แล้วตรงไปยังที่ประตูทอง
จึงร้องเรียกเข้าไปใครอยู่นั่น	พระทรงธรรม์ตรัสใช้ให้เอาของ
ชาวคลังข้างในขนมากอง	ผ้ายกครุยกรองของดีดี
ลายวิลาดชาดสุหรัดจัดออกมา	มีทั้งผ้าลายอย่างต่างสี
ขนมามากมายหลายกุลี	ทั้งแพรสีต่างต่างอย่างเมืองบน
พวกขุนหมื่นชาวคลังนั่งตรวจตรา	เรียกกันเข้ามาพากันขน
แบกมาเต็มทีสี่ห้าคน	ขึ้นบนพระโรงรัตน์ชัชวาล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สี่กษัตริย์ปัตหรามหาศาล
จึงตรัสสั่งชาวคลังพนักงาน	ให้ประทานสองระตูผู้ภักดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	สองระตูปรีดิ์เปรมเกษมศรี
ต่างคำนับรับของด้วยยินดี	แล้วจึงมีมธุรสพจมาน
แก่ระเด่นมนตรีมีศักดิ์	ด้วยข้าจักไปนิเวศน์เขตสถาน
ประมอตันนั้นฝากเยาวมาลย์	บุษบานงคราญคือดวงใจ
ท้าวหมันหยาฝากราชธิดา	คือระเด่นจินตะหราศรีใส
ถ้าผิดพลั้งครั้งเดียวจงอภัย	พระองค์จงได้ปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีเรืองศรี
ฟังสองประหมันนั้นพาที	ภูมีจึงตอบวาจา
สององค์อย่าทรงพระวิตก	จงยกไว้ให้เป็นธุระข้า
อันพระน้องสองศรีดวงสุดา	ดังหนึ่งนัยนาชีวาลัย
ถึงผิดชอบหนักเบาจะเฝ้าสอน	มิให้นางอนาทรหม่นไหม้
สองพระองค์จงเสด็จคลาไคล	กลับไปพาราให้สำราญ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ศรีปัตหรามหาศาล
จึงสั่งเหล่าเจ้าจอมหม่อมอยู่งาน	ไปหาสองนงคราญขึ้นมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	สองนางต่างรับสั่งใส่เกศา
คลานคล้อยถอยหลังบังคมลา	รีบมาตำหนักนางแยกทางไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏ ต่างคนขึ้นบนชานตำหนัก	เห็นนงลักษณ์หมอบก้มบังคมไหว้
จึงทูลว่าพระองค์ทรงภพไตร	รับสั่งใช้ให้มาเชิญไปบัดนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	จินตะหราบุษบามารศรี
ต่างองค์ทรงแจ้งแห่งคดี	เทวีทรงเครื่องเรืองระยับ
พนักงานเครื่องอานพานสลา	ยกมาเตรียมเสด็จอยู่เสร็จสรรพ
พวกข้าหลวงน้อยน้อยคอยคั่งคับ	จินตะหรามารับบุษบา
สองนางต่างทรงรองพระบาท	ยุรยาตรนาดกรซ้ายขวา
ข้าหลวงเชิญพระกลดรจนา	โขลนจ่าห้ามคนถนนใน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลง

๏ ครั้นถึงซึ่งท้องพระโรงรัตน์	บังคมสี่กษัตริย์เป็นใหญ่
หมอบเรียงเคียงกันเป็นหลั่นไป	คอยฟังภูวไนยจะบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระจอมภพกุเรปันอสัญหยา
จึงดำรัสตรัสสั่งทั้งสองรา	จงไปหาบิดาจะคลาไคล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สองนางต่างบังคมประนมไหว้
เปิดม่านคลายผจงตรงออกไป	อรไทบังคมประนมกร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สองระตูครั้นเห็นสองสมร
จึงตรัสด้วยวาจาอันสุนทร	ดูก่อนนงเยาว์เราจะลา
เจ้าอยู่หลังตั้งจิตคิดให้ชอบ	ต้องระบบคำบุราณเหมือนท่านว่า
อย่าหวงหึงขึ้งขัดต่อภัสดา	ให้รักเพื่อนภรรยายิ่งกว่าตัว


ก็จะมีความสุขสืบไป	ทั้งบิดาก็จะไม่มีความชั่ว
จงคิดยำเยงเกรงกลัว	ถ่อมตัวจงรักภักดี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นทั้งสองหมองศรี
กอดบาทบิตุรงค์ทรงโศกี	เทวีครวญคร่ำร่ำไร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โอ้ปี่

๏ จินตะหราว่าโอ้พระทรงเดช	ได้ปกเกศเลี้ยงดูอยู่จนใหญ่
ไม่เคยพรากจากข้ามาแต่ไร	กรรมใดได้ทำจึงจำเป็น
บุษบาว่าโอ้พระทรงศักดิ์	แต่ลูกรักจากบิดาพึ่งมาเห็น
ได้บังคมก้มเกล้าอยู่เช้าเย็น	จะว่างเว้นเปล่าจิตคิดไม่วาย
จินตะหราทูลว่านิจจาเอ๋ย	แต่ก่อนเคยเฝ้าบาทไม่ขาดสาย
ทั้งเช้าเย็นเป็นสุขสนุกสบาย	โฉมฉายครวญคร่ำรำพันไป
บุษบาถอนจิตคิดอนาถ	ต้องนิราศทุกข์ทนหม่นไหม้
ทั้งสององค์ต่างทรงโศกาลัย	ครวญคร่ำร่ำไรไปมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ โอด
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวประมอตันหมันหยา
ต่างองค์ทรงปลอบธิดา	เจ้าอย่าโศกาอาวรณ์
ถึงต่อพ่อจากไปก็ไว้รัก	นงลักษณ์จงจำที่ร่ำสอน
บิดาจะลาไปนคร	ดวงสมรค่อยอยู่สวัสดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	จินตะหราบุษบามารศรี
ถวายบังคมคัลอัญชลี	ทั้งองค์ศรีปัตหราแล้วคลาไคล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สี่กษัตริย์ปัตหราเป็นใหญ่
ครั้นเพลาห้าโมงก็ครรไล	เสด็จคืนเข้าไปในวัง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ เมื่อนั้น	สองระตูชื่นชมสมหวัง
ต่างเสด็จคลาไคลไม่หยุดยั้ง	ไปยังมนเทียรที่ประทับ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ จึงสั่งดะหมังเสนี	จงตรวจเตรียมโยธีให้เสร็จสรรพ
พวกเราที่จะไปให้กำชับ	ที่โจทก์จับหนีหลบไม่พบตัว
เร่งให้ตามติดคิดค้นคว้า	โรงละครบ่อนนายตราหาให้ทั่ว
แต่ไก่ขันบอกกันให้เตรียมตัว	เช้ามืดขมุกขมัวเราจะไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ดะหมังบังคมประนมไหว้
รับพระบัญชาแล้วคลาไคล	ออกไปจัดกระบวนใช้ถ้วนครบ
ดะหมังสองนั่งมองดูบาญชี	ตามมีรายคนไปจนจบ
ทั้งเลกสมขอเฝ้าเข้าสมทบ	หนีหลบมีอยู่ทุกหมู่กรม
ให้นายมุลขุนหมื่นเที่ยวตามหา	บ้างปะตัวไม่มาคว้าผ้าห่ม
ผูกคออะเอะเตะเอาล้ม	โคลนตมท่วมตัวหัวดังเงาะ


พวกเมืองประมอตันนั้นพานเก่ง	เที่ยวตามซอกตรอกสำเพ็งริมวัดเกาะ
ปะพวกหญิงยียวนชวนหัวเราะ	แย่งเพลาะชักชิงวิ่งเข้าโรง
พวกผู้ชายวายวุ่นอึงคะนึง	โกรธขึ้งชี้หน้าด่าโผง
ที่ใจชั่วกลัวผู้หญิงวิ่งตะโพง	ที่โป้งโหยงเกะกะจะร้องฟ้อง
พวกท้าวหมันหยามามาก	ปะบ่าวฉุดกระชากลากลงถอง
จับได้ครบตัวทั่วทุกกอง	ทั้งสองดะหมังนั่งตรวจตรา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา
ยานี

๏ จัดกระบวนนั่งริ้วเป็นทิวแถว	ล้วนแล้วแต่งตัวโอ่อ่า
ถือธนูหน้าไม้ปืนยา	กองหน้าถือธงลงยันต์
ทั้งสองเมืองเนืองแน่นตามถนน	สารวัดจัดพหลพลขันธ์
ให้สีเสื้อสีธงเดินตรงกัน	ดูเป็นหลั่นคั่นสลับซับซ้อน
ชาวเมืองหมันหยามาจัดรถ	พร้อมหมดเรียงรายปลายสลอน
ประมอตันนั้นผูกกุญชร	คอยท้าวเจ้านครทั้งสององค์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	สองระตูตื่นแต่เช้าเข้าที่สรง
ลูบไล้สุคนธาอ่าองค์	ต่างทรงเครื่องประดับสำหรับกาย
ชาวประไหมสุหรีมีศักดิ์	ลงจากตำหนักแล้วผันผาย
ขึ้นเกยสุวรรณพรรณราย	พร้อมพหลพลนิกายถวายกร
ต่างองค์ทรงรถคชสาร	ทวยหาญขานโห่ออกกระฉ่อน
เคลื่อนคชาม้ารถบทจร	จากนครกาหลังทั้งสองกอง ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กราว

๏ เดินกระบวนด่วนตะบึงถึงทางแยก	พลขันธ์นั้นแตกออกเป็นสอง
ต่างองค์ตรงไปดังใจปอง	ฆ้องกลองก้องดังสังข์แตร
ต่างชมนกไม้มาในป่า	บ้างบินมาให้เสียงสำเนียงแซ่
บ้างฟักไข่ไซ้ขนบนต้นแค	ที่ลูกน้อยคอยแม่ไปหากิน
แรมร้อนผ่อนพักตำหนักไพร	ล่วงเข้าไปในด่านถึงบ้านถิ่น
สารวัดรัดเร่งราวกับบิน	ตรงเข้านครินทั้งสององค์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ ลงเกยเลยขึ้นปราสาทศรี	ชวนประไหมสุหรีนวลหง
เข้าห้องสุวรรณบรรจง	ต่างองค์สุขเกษมเปรมปรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏ เมื่อนั้น	สี่พระองค์วงศ์อสัญแดหวา
เสด็จออกหมู่มุขมาตยา	พร้อมมหาเสนีสี่นคร
ทั้งโอรสนัดดาเข้ามาเฝ้า	ก้มเกล้าพระทรงฤทธิ์อดิศร
มิได้เงยแหงนดูพระภูธร	ชุลีกรหมอบเรียงเคียงกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏ ฝ่ายท้าวกุเรปันเชษฐา	ทั้งองค์ท้าดาหานราสรรค์
จึงตรัสแก่อนุชากาหลังนั้น	พี่ละนิเวศน์เขตขัณฑ์มาช้านาน
ทั้งพระน้องสิงหัดส่าหรี	จะคืนไปบุรีราชฐาน
เจ้าค่อยอยู่เวียงชัยให้สำราญ	โรไคภัยพาลอย่ายายี


ตรัสพลางทางสั่งตำมะหงง	ท่านจงจัดพหลพลทั้งสี่
จะกลับไปนัคราธานี	ให้พร้อมกันวันนี้อย่าได้ช้า ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ตำมะหงงรับสั่งใส่เกศา
ทั้งสามคนต่างตนออกมา	นั่งที่ศาลากรมวัง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏ จัดทหารสามกองเป็นถ่องแถว	ล้วนแล้วถือสาตราทั้งหน้าหลัง
กรมช้างผูกช้างพลายพัง	คับคั่งตั้งตามสนามใน
กรมม้าผูกพาชีชาญ	เบาะอานสองหูพู่ไหว
ขุนรถผูกรถมาเตรียมไว้	คอยเสด็จท้าวไทจะไคลคลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวกุเรปันอสัญหยา
จึงชวนสองพระอนุชา	เสด็จมาสรงสนานสำราญสกนธ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏ ต่างองค์สรงสหัสขัดสี	วารีเย็นฉ่ำดังน้ำฝน
พนักงานถวายพานพระสุคนธ์	ปรุงปนนพคุณหนุนเนื้อ
พระสอดทรงสนับเพลาเพราผจง	ฉลององค์ชั้นในใส่กันเหื่อ
ชั้นนอกดอกกระจายลายเครือ	เรียกว่าเสื้อทรงประพาสตาดปักกรอง
ห้อยหน้าผ้าทิพขลิบสุวรรณ	รัดพระองค์ทรงกระสันเป็นลายสอง
ปั้นเหน่งแก้วแวววับจับสีทอง	ฉลักฉลุปรุช่องลงยา
ต่างองค์สอดทรงสังวาลวรรณ	ทับทรวงดวงกุดั่นมีค่า
ทองกรฝังพลอยพร้อยเพราตา	ทรงชฎาห้ายอดสอดสายรัด
กรรเจียกจรงอนงามอร่ามแวว	ล้วนแล้วฝังเพชรเตร็จตรัส
ห้อยอุบะตันหยงทรงทัด	สามกษัตริย์ประทับแท่นบัลลังก์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏ ฝ่ายท้าวกุเรปันนาถา	ตรัสแก่อนุชากาหลัง
พี่จะไปเจ้าจะอยู่เวียงวัง	ขอฝากฝังกะหรัดตะปาตี
ถ้าผิดพลั้งสั่งสอนเอาเถิดเจ้า	อย่าว่าเราเขาเฝ้าจู้จี้
ทำผิดคิดไม่ต้องประเวณี	ทุบตีเอาเถิดตามชอบใจ
ต่างองค์สั่งเสียละเหี่ยละห้อย	บ้างเศร้าสร้อยทุกข์ทนหม่นไหม้
สั่งเสร็จเสด็จคลาไคล	ท้าวกาหลังตามไปส่งพลัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏ ขึ้นเกยสุวรรณบรรจง	ต่างองค์ทรงรถเฉิดฉัน
องค์ระเด่นมนตรีกุเรปัน	เป็นทัพหน้าทรงธรรม์พระบิดา
องค์ระเด่นสียะตรายาจิต	เป็นทัพหน้าทรงฤทธิ์ท้าวดาหา
สุหรานากงทรงศักดา	เป็นทัพหน้าท้าวสิงหัดส่าหรีไป
อันพระมเหสีสามนคร	ทรงรถแอกอ่อนงอนไสว
ท้าวกาหลังทรงคานหามตามไป	ส่งเสด็จท้าวไทให้พ้นเมือง ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กลองโยน
โทน

๏ รถเอยราชรถทรง	แอกอ่อนงอนระหงธงสีเหลือง
กาบเก็จเพชรวามอร่ามเรือง	รักร้อยห้อยเฟื่องประเทืองตา
กระจังรายรอบเรียงเรือนรถ	มรกตแก้วมณีมีค่า
สารถีขี่ขับอาชา	โพกผ้าพันตะบิดถือกริชกราย
เครื่องสูงสองข้างกลางพระแสง	กลองชนะทาแดงตะแบงสาย
สังข์แตรแซ่เสียงเรียงราย	คับคั่งดังสายชลธี
ท้าวกาหลังหยุดยั้งเพียงประตู	แลดูรถรัตน์หัตถี
ส่งเสร็จเสด็จกลับเข้าธานี	สามกษัตริย์รัดรี้พลไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏ ล่วงแดนพารามาวันหนึ่ง	ลุถึงป่ากว้างหนทางใหญ่
เป็นสามแพร่งแย่งแยกแตกกันไป	จึงสั่งให้หยุดยั้งตั้งพลับพลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ฝ่ายเจ้าพนักงานพร้อมหน้า
จึงใช้ไพร่ให้ไปตัดไม้มา	บ้างถางหญ้าขุดหลุมรุมประดัง
บ้างเจาะเสาเกลาฝาผ่ากลอน	สามนครปลูกเสร็จสิบเอ็ดหลัง
ดาดเพดานม่านราวพวกชาววัง	มาแต่งตั้งตามเคยไม่เลยละ
มีประตูเข้าออกนอกใน	ตำรวจใหญ่ปลูกทิมที่ริมสระ
พวกล้อมวังดั้งทองกลองชนะ	เกณฑ์กะนั่งยามตามไต้ไฟ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	สามกษัตริย์ปัตหราเป็นใหญ่
ชวนโอรสนัดดายาใจ	มเหสีท้าวไททั้งนั้น
ขึ้นสู่สุวรรณพลับพลา	ต่างองค์สนทนาแล้วโศกศัลย์
ด้วยจะต้องพลัดพรากจากกัน	ครวญคร่ำรำพันไปมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
โอ้ปี่

๏ บุษบาว่าโอ้พระทรงศักดิ์	แต่ลูกรักจากสถานนานนักหนา
พึ่งได้พบพระบิดรมารดา	กลับจะมาพลัดไปให้ได้ทุกข์
วิยะดาทูลว่ามารดาเจ้า	จะโศกเศร้าเปล่าใจไม่มีสุข
กรรมใดมามีกลียุค	ให้เฉินฉุกเริศร้างห่างกัน
ร่ำพลางนางทรงกันแสงไห้	สาวสนมกรมในพลอยโศกศัลย์
มเหสีทั้งสามเมืองนั้น	ก็ชวนกันโศกาอาดูร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ โอด
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	สามกษัตริย์ปัตหรานเรนทร์สูร
ตรัสตระโบมโลมเล้าเป็นเค้ามูล	จากไปก็ไม่สูญไปทีเดียว
จะมานั่งโศกาไปว่าไร	ให้ทุกข์ทนหม่นไหม้ใจแห้งเหี่ยว
ลูกผู้หญิงว่ายากลำบากเจียว	พระเลยเลี้ยวสั่งมหาเสนาใน
เพลาค่ำวันนี้ตีสิบเอ็ด	จัดให้เสร็จอย่าให้ทันอุทัยไข
สามกองจะต้องแยกแตกออกไป	ตั้งกระบวนเสียใหม่ในบัดนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	เสนารับสั่งใส่เกศี
ออกมากะเกณฑ์กันทันที	ตามมีพระราชบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	สามพระองค์วงศ์อสัญแดหวา
ครั้นอุทัยไขส่องท้องฟ้า	เสด็จมาสรงสนานสำราญกาย
ต่างองค์ทรงเครื่องเรืองระยับ	กรจับกริชแก้วแล้วผันผาย
ขึ้นทรงรถสุวรรณพรรณราย	พลนิกายสามกองโห่ร้องเกรียว
ต่างแยกมรคาคลาไคล	ไปในป่ากว้างทางเปลี่ยว
สารวัดตรวจทั่วตัวเป็นเกลียว	ธงเทียวโบกสะบัดเร่งรัดไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ สามทัพยับยั้งมาหลายวัน	เข้าขอบเขตเขื่อนขัณฑ์กรุงใหญ่
สารถีขี่ขับรถท้าวไท	ประทับกับเกยชัยหน้าพระลาน
เสด็จลงจากรถบทจร	พลนิกรเหล่าขุนนางต่างไปบ้าน
มเหสีสาวสนมนงคราญ	ตามเสด็จภูบาลเข้าในวัง ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๓๗
๓๗