๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเฟื่องฟุ้งทุกทิศา
รับพรสมเด็จพระอัยกา	จบใส่เกศาด้วยยินดี
แล้วบังคมลาบาทบงสุ์	ทั้งองค์พี่เลี้ยงแลปักษี
ออกจากพระคันธกุฎี	มาขึ้นพาชีทันใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ หงส์ทองนำหน้าอาชา	ลีลาเข้าในป่าใหญ่
ม้าสี่พี่เลี้ยงเคียงกันไป	ที่ในพนมพนาวัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ชมไพร

๏ พระเสด็จไปในหิมเวศ	ทอดพระเนตรมิ่งไม้ไพรสัณฑ์
ม่วงปรางกระถินอินจันทน์	มูกมันรกฟ้าย่านาง
เฟืองไฟไทรโศกสักสน	คนทาตาเสือไกรกร่าง
พรรณพฤกษาสูงยูงยาง	ลำสล้างเสลาเปลาตา
ที่ทรงผลดิบห่ามทรามสุก	ทุกกิ่งก้านค่าค้อมสาขา
บ้างหล่นกล่นกลาดดาษดา	ปักษาจับจิกแจจัน
กระลำพักลักกะจันทน์สักขี	สารภีสุกรมนมสวรรค์
พิกุลบุนนาคอำพัน	มะลิวัลย์สาวหยุดยมโดย
กาหลงชงโคโยทะกา	กระดังงาพะยอมหอมโหย
เรณูร่อนรายปรายโปรย	โรยรินกลิ่นเกสรขจรมา
ฝ่ายฝูงแมลงภู่หมู่ผึ้ง	ประอึงอาบละอองบุปผา
พระพายชายพัดรำเพยพา	รวยรื่นนาสาสุมาลี
หอมกลิ่นกลั้วกลิ่นสไบบาง	คะนึงนางหวนหามารศรี
เร่งขับมิ่งม้าพาชี	มาใกล้คีรีอัสสกรรณ ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏ จึงหยุดมิ่งม้ามโนมัย	แรมอยู่ที่ในไพรสัณฑ์
พระรัญจวนครวญหาไม่ราวัน	ถึงองค์นางกัลยาณี
โอ้สายสุดรักเจ้าพี่เอ๋ย	เมื่อไรเลยจะได้พบนางโฉมศรี
พี่สู้บุกป่าพนาลี	พ่างเพียงชีวีจะบรรลัย
ได้ความลำบากยากเย็น	เจ้าจะเห็นอกพี่ก็หาไม่
ด้วยความรักจึงหักมาเดินไพร	หวังจะได้เป็นมิตรไมตรี
ถูกละอองต้องฝนทรมาน	ต้องแดดลมพานหมองศรี
เมื่อไรจะไปถึงธานี	พบมิ่งมารศรีให้คลายใจ
พระนิ่งนอนกรก่ายขึ้นพาดพักตร์	หนักอกดังยกแสนไศล
แต่คะนึงถึงองค์นางทรามวัย	ภูวไนยไม่เป็นนิทรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ตระชมไพร

๏ ครั้นรุ่ง	พระสุริยาพวยพุ่งเวหา
พระโฉมยงสระสรงพักตรา	เสวยผลพฤกษาสำราญใจ
แล้วชวนพี่เลี้ยงกับปักษา	เราจะอยู่ช้าก็ไม่ได้
จะพากันรีบรัดลัดไป	ว่าแล้วภูวไนยก็ไคลคลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ชมดง

๏ เดินทางหว่างเขาลำเนาธาร	พระภูบาลไปตามปักษา
ชมชายฝ่ายฝูงสกุณา	บ้างร่อนร่าจับไม้รังเรียง
หัสนัยน์ไวยุภักษ์ปักษี	ขมิ้นโนรีร้องส่งเสียง
เขาขันขันคูคู่เคียง	เค้าโมงเมียงแมกไม้ไปมา
นางนวลนอนแนบคณานาง	กะลิงลางเลียบไม้ใบหนา
จากพรากพรากคู่อยู่เอกา	คล้าเคล้าเคล้าคล้าคลึงกัน
กุลาโห่จักโกระวาลา	กระทาถาหานางกระทาขัน
บังรอกดอกบัวเบญจวรรณ	กระทันทิมาบ้าระบุ่นมากมี
ชมพลางทางขับอาชามา	ตามพระยาเหมราชปักษี
ร้อนแรมมาหลายราตรี	ถึงมหานทีทันใด ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ พระหยุดอัสดรรอรั้ง	อยู่ยังริมฝั่งนํ้าไหล
จึงถามปักษาปรีชาไว	ว่าแม่นํ้าใหญ่มหึมา
ขัดขวางทางที่เราจะไป	จะคิดอ่านฉันใดนะปักษา
ซึ่งเราจะข้ามคงคา	นาวาจะไปก็ไม่มี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	หงส์ทองทูลสนองบทศรี
อันจะข้ามมหานที	ที่นี่ขัดสนจนใจ
ด้วยทางไกลไม่มีผู้คน	จะเดินหนขึ้นล่องเหนือใต้
ให้ทำแพแต่พอข้ามไป	ข้าเห็นจะได้พระภูมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเรืองรุ่งรัศมี
จึงให้พี่เลี้ยงผู้ภักดี	ผูกแพที่จะข้ามนํ้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นเสร็จ	พระเสด็จลงยังแพใหญ่
ทั้งสี่พี่เลี้ยงสกุณาอาชาไนย	ข้ามไปในท้องชลธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
จำปาทองเทศ

๏ พระชมพรรณฝูงปลาคลาคล้าย	แหวกว่ายตามกันมารี่รี่
ทั้งเหราราหูอินทรี	มากมีงูเงือกอลวน
หมู่ฉลามตามกันเป็นคู่คู่	โลมาผุดพู่สับสน
ทั้งฝูงปลาม้าหน้าคน	วาฬเวียนว่ายพ่นวารี
ฉนากตีวงทะลวงเล่น	กระโห้เร้นริมฝั่งแฝงหนี
พิมพ์ทองท่องท้องชลธี	ตะเพียนตีวนว่ายไปมา
นวลจันทร์จันทร์เม็ดเมียงม่าย	ช่อนชายชายคู่เคียงหา
ทำหมางคางเบือนกดกา	มังกราไล่แก้วแคล้วคล้าย
ยี่สกสูบสนปนเป้า	สวายเคล้าชแวงเวียนว่าย
ไหลหลากหลาดหลดกรดกราย	พระชายชมสุขเกษมเปรมปรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	จึงพระยากุมภีล์ตัวกล้า
มีกายใหญ่หลวงมหึมา	คณนาได้ห้าเส้นปลาย
ได้ประสาทพรองค์พระศุลี	เป็นเจ้ากุมภีล์ทั้งหลาย
ออกจากถํ้าทองพรรณราย	พาบริวารว่ายเที่ยวมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ แลเห็นพระศรีเมืองเรืองชัย	ทั้งอาชาไนยแลปักษา
กับพี่เลี้ยงทั้งสี่ขี่แพมา	เดือดดาลโกรธาตละไฟ
กุมภีล์ตีน้ำโผงผาง	โบกหางวางวู่เข้ามาใกล้
ว่าเหวยมนุษย์นี้ชื่อไร	เหตุใดมาทำอหังการ์
ไม่รู้หรือว่าเราเจ้าชลธาร	จึงขี่แพล่วงด่านผ่านหน้า
จะสังหารให้ม้วยชีวา	ทั้งม้าทั้งคนป่นไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองยิ้มแย้มแจ่มใส
จึงตอบกุมภีล์ไปทันใด	ว่าเหวยอย่าได้อหังการ์
ตัวมึงเป็นสัตว์เดียรัจฉาน	อาศัยชลธารในใต้หล้า
อันมหาสมุทรคงคา	ใช่ว่าจะเป็นของผู้ใด
เป็นที่ไปมาแก่พาณิช	ทั่วทิศานุทิศน้อยใหญ่
ว่าเป็นเจ้าเฝ้าฝั่งชลาลัย	คือใครมอบให้กุมภีล์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภาโกรธใจดังไฟจี้
จึงตอบไปพลันทันที	เรานี้เป็นใหญ่ในคงคา
ด้วยองค์พระสยมภูวนาถ	ประสาทพรไว้ให้รักษา
ถ้าว่าผู้ใดจะไปมา	จงสังหารชีวาให้บรรลัย
ตัวท่านอุกอาจราชศักดิ์	ไม่รู้จักว่าจะตายหรือไฉน
สิ้นทั้งสกุณาอาชาไนย	ที่ไหนจะครันเขี้ยวกุมภีล์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์พระศรีเมืองเรืองศรี
จึงตอบความไปตามคดี	ท่านนี้เอาเท็จมาเจรจา
อันคงคามหาสมุทรไท	เป็นที่อาศัยในแหล่งหล้า
สิ้นทั้งมนุษย์ครุฑา	หมู่คณานิกรในแดนดิน
อันองค์พระสยมภูวญาณ	เป็นประธานแก่โลกทั้งสิ้น
หรือจะให้พรไว้เป็นไพริน	แก่กุมภิลดังนี้ก็ผิดไป
ท่านอย่าโอหังอหังการ์	กูจะฟังวาจาก็หาไม่
กุมภีล์มีเดชสักเพียงไร	กูจะฆ่าเสียให้มรณา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภีล์มีเดชแกล้วกล้า
พิโรธโกรธใจเป็นโกลา	ตาแดงดังแสงอัคคีกัลป์
ขบเขี้ยวเกรี้ยวกราดอยู่ครั่นครึก	พิลึกดังเสียงฟ้าลั่น
ฟาดนํ้าคำรามอยู่เป็นควัน	ระลอกลั่นโบกหางวางมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เอาคางทับกับแพกดลง	ด้วยกำลังทะนงแกล้วกล้า
แว้งวัดฟัดฟาดเป็นโกลา	อ้าปากคำรามราวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเรืองฤทธิ์รัศมี
ครั้นเห็นกุมภามายายี	จะกดขี่แพล่มจมไป
จึงร่ายพระเวทมนตรา	ผูกปากกุมภาไม่อ้าได้
พระโฉมยงทรงพระขรรค์ชัย	ภูวไนยฟาดฟันด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภาระทดถอยหนี
พระขรรค์ต้องกายเป็นหลายที	กุมภีล์เจ็บปวดเป็นพ้นไป
โลหิตไหลโซมกายา	จะอาจอ้าปากออกก็ไม่ได้
ยิ่งบันดาลโกรธพิโรธใจ	หรือโบกนํ้าไล่เข้ามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเรืองเดชทุกทิศา
ครั้นเห็นพระยากุมภา	กระชั้นชิดเข้ามาจะราวี
จึงร่ายมนต์จังงังบังตา	ระลึกถึงพระมหาฤๅษี
เสกนํ้าซ้ำสาดไปสามที	กุมภีล์รีรออยู่แต่ไกล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภาประพรั่นหวั่นไหว
ตัวแข็งกระด้างดั่งขอนไม้	จึงคิดในใจไปมา
แต่กูอยู่มาในสาชล	ได้ผจญศัตรูมาหนักหนา
ผู้ใดมิได้จะบีฑา	ให้พ่ายแพ้เดชาเหมือนครั้งนี้
ตัวกูมาได้ทุรยศ	อัปยศเขาว่าทุกราศี
ชะรอยว่ามนุษย์กับพาชี	น่าจะมีฤทธีมหึมา
คิดแล้วจึงร้องขอโทษ	จงโปรดประทานชีวิตข้า
อย่าให้มอดม้วยชีวา	ข้ามิได้ไพรีสืบไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระทรงฤทธิ์สิทธิศักดิ์ไม่เปรียบได้
ครั้นเห็นกุมภาปราชัย	มีพระทัยใสสุขเปรมปรีดิ์
จึงร่ายเวทผูกกายคลายแก้	ซึ่งกุมภีล์ลอยแน่อยู่กับที่
ให้เคลื่อนคลายจากกายอินทรีย์	ด้วยคิดปรานีแก่กุมภา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภีล์ดีใจเป็นหนักหนา
รอดจากชีวิตจักมรณา	จึงร้องทูลมาในทันใด
ผ่านเอยผ่านฟ้า	โปรดข้าให้พ้นตักษัย
พระคุณล้ำล้นพ้นไป	ขอเป็นข้าใต้พระบาทา
แม้พระจะมีกิจกังวล	อนุสนธิ์สิ่งใดไปภายหน้า
ไว้เป็นธุระของกุมภา	ข้าจะขออาสาพระภูวไนย
อันพระนามวงศ์ทรงศักดิ์	ผ่านภพอาณาจักรกรุงไหน
จะไปแห่งหนตำบลใด	ภูวไนยจงแจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเรืองภพจบทิศา
จึงว่าดูก่อนกุมภา	ซึ่งยอมเป็นข้าเราขอบใจ
อันนามกรของเรานี้	ชื่อพระศรีเมืองเป็นใหญ่
ครองกรุงโขมราฐเรืองชัย	จะไปยังเมืองยโสธร
สืบเสาะหาองค์อัคเรศ	อันจงเจตน์ร่วมรักเรียมสมร
จึงอุตส่าห์ฝ่าพงดงดอน	สัญจรมานี้จงแจ้งใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	กุมภีล์ได้แจ้งแถลงไข
จึงทูลว่าพระองค์ทรงชัย	อันจะข้ามไปในพระคงคา
ไปด้วยแพพ่วงเห็นหน่วงหนัก	จะประดักประเดิดเป็นหนักหนา
พระองค์จงทรงอาชา	ขึ้นขี่หลังข้ากุมภีล์
ทั้งสี่พี่เลี้ยงพระโฉมยง	กับพระยาราชหงส์ปักษี
จะช่วยข้ามให้พ้นชลธี	ว่าแล้วกุมภีล์ก็พาไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ ครั้นข้ามถึงฝั่งนที	พระภูมียินดีจะมีไหน
ทั้งพระพี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ	ก็คลาไคลขึ้นจากคงคา
จึงตรัสโอภาปราศรัย	เราขอบใจกุมภีล์หนักหนา
ตัวเราจะขออำลา	ท่านจงอยู่รักษาชลธี
อันศัตรูหมู่ภัยปัจจามิตร	ใครคิดร้ายให้พ่ายหน่ายหนี
อย่ารู้มีโรคายายี	ว่าแล้วภูมีก็คลาไคล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เดินทางหว่างเขามรกต	เลี้ยวลดตามเทินเนินไศล
กับพี่เลี้ยงเคียงม้าคลาไคล	ชมเขาลำเนาในบรรพตา
บ้างเป็นโตรกตรอกซอกชั้น	ลดลั่นวุ้งเวิ้งเพิงผา
พระลงจากมโนมัยไคลคลา	กับสี่เชษฐาดำเนินไป
ชมพรรณกรวดแก้วแพรวพราย	เรียงรายตามเนินเขาใหญ่
ที่แดงดังแสงอโณทัย	สุกใสสีเลื่อมหลากลาย
บ้างเป็นสีมอโหมดม่วง	โมรารุ้งร่วงเรืองฉาย
ต้องแสงสุริยันพรรณราย	แพรวแพรวพรายพรายจำรูญเรือง
(ลางแห่งคล้ายแสงแก้วมณี)	ที่เขียวเขียวสีสลับเหลือง
บ้างสีทองรองรับแสงประเทือง	ที่สีเรืองเรืองรองรจนา
เก็บได้ใส่ชายภูษาทรง	ว่าแก่สี่องค์พระเชษฐา
ตัวเราเป็นชาวอรัญวา	สิ่งของจะทะยาก็ไม่มี
พี่เจ้าเก็บไปประสาจน	ตามวิสัยเราคนพนาศรี
ว่าพลางทางเสด็จจรลี	ขึ้นพาชีรีบไคลคลา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏ พระสัญจรร้อนแรมมาในไพร	ตามแถวแนวไม้ใบหนา
เป็นหลายราตรีทิวา	ล่วงมาร้อยเอ็ดพระบุรี
พอสายัณห์ตะวันลงรอนรอน	ทินกรจะใกล้สิ้นรัศมี
รีบรัดลัดดงพงพี	มาถึงบุรียโสธร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ จึงหยุดมิ่งม้าอาชาไว้	มิได้เข้าในบุรีก่อน
ยับยั้งรั้งรอแรมร้อน	อยู่นอกพระนครธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นพลบค่ำย่ำแสงสนธยา	จึงปรึกษาพี่เลี้ยงทั้งสี่
เรามาถึงราชธานี	จะทำฉันใดดีนะพี่อา
จะประสบพบองค์นงลักษณ์	ให้ตระหนักดังความปรารถนา
ทำไฉนจะให้แจ้งกิจจา	ว่าน้องมาบรรลุถึงธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	จึงพระพี่เลี้ยงทั้งสี่
ได้ฟังบัญชาพระภูมี	คิดแล้วจึงทูลคดีไป
ซึ่งพระปรึกษามาทั้งนี้	ยากที่จะคิดแก้ไข
ด้วยเป็นคนมาต่างเวียงชัย	จะรู้จักใครก็ไม่มี
แม้มีที่สำนักอาศัย	ได้เคยมาเคยไปอยู่ที่นี่
จะเข้าออกบอกความนางเทวี	เห็นทีจะได้ดังจินดา
อันจะนิ่งอยู่นี่ก็มิได้	จำเราจะไปเสาะหา
รุ่งเช้าจงเข้าไปพารา	หวังว่าจะได้ดูแยบคาย
จะแปลงแต่งตัวให้เป็นพราหมณ์	สะพายย่ามเอาของไปเที่ยวขาย
น่าที่ดีร้ายหญิงชาย	จะแพร่งพรายเล่าลือกันไป
แม้รู้ถึงองค์นางนงราม	จะรำลึกตรึกความขึ้นได้
ด้วยเห็นประหลาดจะหลากใจ	ขอพระภูวไนยจงเมตตา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองได้ฟังพี่เลี้ยงว่า
ชื่นชมโสมนัสในวิญญาณ์	พี่ว่านี้ชอบท่วงที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นรุ่งรางสร่างแสงพระอุทัย	ภูวไนยกับพี่เลี้ยงทั้งสี่
ให้ปล่อยมิ่งม้าพาชี	มิให้ใครทันสงกา
จึงสั่งปักษีอันร่วมใจ	ซ่อนอยู่อย่าให้ใครกังขา
แล้วเปลื้องเครื่องทรงอลงการ์	ห่อพระภูษาซ่อนไว้
แต่งองค์ทรงเพศเป็นพราหมณ์	งามดังชาวโรมวิไสย
กับพี่เลี้ยงผู้มีปรีชาไว	ก็ตามกันเข้าในพระบุรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เดินมาในท้องถนนหลวง	รอบทุกกระทรวงกรุงศรี
เตร่ตร่ายร่ายดูชาวธานี	ทำมิให้รู้แยบคาย
เอาย่ามสอดไหล่สะพายแก้ว	แล้วพี่เลี้ยงผลัดกันร้องขาย
ทำเดินระทวยขวยอาย	จะดูใครก็ใช้แต่หางตา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ชาวบ้านร้านเรือนถ้วนหน้า
เห็นเจ้าพราหมณ์เดินตามกันมา	ตั้งตาแลดูทุกคนไป
ต่างคนต่างคิดสงกา	ว่าพราหมณ์นี้มาแต่เมืองไหน
พราหมณ์น้อยแช่มช้อยเป็นพ้นไป	กิริยาก็ละไมละมุนนัก
ทั้งจริตก็เสงี่ยมเสี่ยมสาย	เสียดายทำไมจะรู้จัก
ลางคนภิปรายทายทัก	บ้างพยักหน้าเรียกให้เข้าไป
บ้างมาชมโฉมเจ้าพราหมณ์	ว่างามไม่มีที่เปรียบได้
ดวงพักตร์ลักษณาจำเริญใจ	ได้เห็นเป็นน่าใคร่เอ็นดู
ต่างคนต่างคิดพิศวง	บ้างหลงแลลืมตะลึงอยู่
ชายหญิงวิ่งมาพรั่งพรู	จะตามดูเจ้าพราหมณ์ให้อิ่มใจ
ทั้งสาวแก่แม่ม่ายร้ายทาน	เอาหมากใส่พานมายื่นให้
บ้างให้ส้มสูกลูกไม้	ขืนหยิบใส่ย่ามเจ้าพราหมณ์มา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ ฝ่ายว่าเจ้าพราหมณี	ทำทีดังถือสิกขา
ถึงดูมิให้รู้กิริยา	เอาพัดป้องหน้าแล้วเดินไป
สบที่ที่ชอบอัธยา	แลมาก็ย้ายคิ้วให้
พระเป็นผาสุกสนุกใจ	เที่ยวไปทุกตลาดตำบล
ชมข้าวของขายเป็นหลายพรรณ	เรียงรันไปตามแถวถนน
ตึกกว้านบ้านเรือนประชาชน	แน่นแน้มณฑลพระบุรี
ชมพลางทางพากันเดินมา	กับข้าพี่เลี้ยงทั้งสี่
สะกิดกันดูสาวชาวธานี	จนพระสุริย์ศรีสายัณห์
จึงรีบลีลาคลาคลาด	กับพี่เลี้ยงราชผายผัน
ออกจากประตูเมืองพลัน	ใครจะทันสงกาก็ไม่มี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ ครั้นมาถึงที่อาศัย	กับพี่เลี้ยงภูวไนยทั้งสี่
จึงเปลื้องเครื่องแต่งเป็นพราหมณ์ชี	มิให้ใครรู้ว่าภูธร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	หงส์ทองจึงทูลพระทรงศร
อันจะเข้าอาศัยในพระนคร	กิตติศัพท์จะขจรแจ้งไป
ปากผู้คำคนหญิงชาย	รู้ระคายจะคิดสงสัย
ขอเชิญเสด็จพระภูวไนย	ไปอาศัยยังสวนอุทยาน
มีพรรณมิ่งไม้นานา	ทั้งตำหนักพลับพลาสนุกสนาน
อันนางโฉมยงนงคราญ	เยาวมาลย์มาประพาสเป็นอัตรา
น่าที่ดีร้ายจะได้พบ	สมสบดังความปรารถนา
จะซ่อนเร้นมิให้ใครเห็นม้า	ว่าแล้วก็พาเสด็จไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ ครั้นมาถึงสวนอุทยาน	มิ่งไม้ตระการงามไสว
พาสี่พี่เลี้ยงคลาไคล	เข้าในสวนสรรพมาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ยายตารักษาสวนศรี
ชื่อยายมาลาตามาลี	ผัวเมียจมูกบี้ทั้งสองคน
ถือจอบหอบโครงมาแสะหญ้า	ปากร้องขับกาโกลาหล
แลไปเห็นพระเสด็จดล	กับพี่เลี้ยงสี่คนตามมา
จึงคิดว่าเจ้าบ่าวน้อย	แช่มช้อยน่ารักเป็นหนักหนา
ทรงโฉมประโลมลานตา	เดินเข้ามานี้ด้วยอันใด
ร้องถามไปพลันมิทันช้า	บ่าวน้อยนี้มาแต่ไหน
เข้ามาในสวนดอกไม้	ตำรวจในเขาเห็นมิเป็นการ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระศรีเมืองเลื่องลบได้ฟังสาร
บอกตายายพลันมิทันนาน	ข้านี้อยู่บ้านเมืองไกล
ตกไร้ได้ยากเป็นหนักหนา	สัญจรซอนมาในป่าใหญ่
ปิ้มว่าชีวิตจะบรรลัย	เป็นบุญได้มาพบยายตา
เดิมข้ามาเที่ยวเล่นไพร	ล่าไล่เนื้อในกลางป่า
ดั้นดัดลัดพงหลงมา	แต่ปักษากับพี่เลี้ยงสี่คน
อันท่าทางจะกลับไปบุรี	สุดที่ไม่รู้แห่งหน
บุกป่าฝ่ามาในอรญ	จึงลุถึงตำบลสวนนี้
หลานรักมิได้ตระหนักใจ	ว่าห้ามแหนอย่างไรไม่รู้ที่
เบาใจไม่รู้ว่าร้ายดี	จงได้ปรานีให้อภัย
ตัวข้าเป็นคนอนาถา	จะขอพึ่งยายตาอยู่อาศัย
เอ็นดูเหมือนชูชีวิตไว้	จะช่วยรดต้นไม้ทุกเวลา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	สองเฒ่าสงสารเป็นหนักหนา
พระเป็นจักรพรรดิกษัตรา	พลัดบ้านเมืองมาดังนี้
ได้ความลำบากยากไร้	จะอาศัยอยู่ด้วยในสวนศรี
ข้าเป็นเอ็นดูพระภูมี	ครั้นจะมิให้อยู่ก็จนใจ
แต่สวนนี้เป็นที่ห้ามแหน	แม้นรู้ก็จะเป็นโทษใหญ่
ด้วยองค์พระธิดาทรามวัย	ไปมาประพาสไม่ขาดวัน
จงอยู่แต่กระท่อมด้อมเร้น	เมื่อเสด็จมาเล่นในสวนขวัญ
พระสนมนารีนี่นัน	ครั้นเห็นจะเป็นอันตราย
จะกริ้วโกรธลงโทษยายตา	สองแก้วจะพากันฉิบหาย
ซ่อนเร้นอย่าให้เห็นแยบคาย	ว่าแล้วตายายก็พามา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๓
พระศรีเมืองเข้าเมืองยโสธร