๏	 เมื่อนั้น	พระอวตารผู้ชาญชัยศรี
รับเอาแว่นแก้วมณี	มีความยินดีเป็นพ้นนัก
ยอกรลูบหลังแล้วบรรหาร	ท่านผู้มีปรีชาญแหลมหลัก
ควรเป็นวงศาสุรารักษ์	สมยศสมศักดิ์พานร
ตรัสแล้วจึ่งมีบัญชา	สั่งพญาสุครีพชาญสมร
เร่งจัดโยธาพลากร	จะไปราญรอนไพรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระสุริยาเรืองศรี
รับสั่งสมเด็จพระจักรี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ประถม
ยานี

๏	เกณฑ์หมู่โยธาวานรินทร์	ตั้งให้หลานอินทร์เป็นทัพหน้า
คุมพลห้าสมุทรคณนา	ศักดาเดินได้ในอัมพร
เกียกกายคำแหงหนุมาน	สิบสมุทรทวยหาญชาญสมร
เลือกล้วนกระบี่ฤทธิรอน	เดินหลังสาครได้ดั่งดิน
ทัพหลวงโยธาสิบห้าสมุทร	ล้วนมีฤทธิรุทรด้วยกันสิ้น
อาจช้อนพสุธาศิขริน	ปล้นเอาเมืองอินทร์ได้ดั่งใจ
ยกกระบัตรสิบสมุทรโยธี	ศรีชมพูพานเป็นนายใหญ่
พลลิงล้วนมีฤทธิไกร	ดำดินไปได้ถึงบาดาล
กองหลังตั้งให้นิลนนท์	คุมพลห้าสมุทรทวยหาญ
ล้วนมีกำลังชัยชาญ	เดินรอบจักรวาลไม่พริบตา
กรกุมสาตราอาวุธ	ฤทธิรุทรเรี่ยวแรงแข็งกล้า
พร้อมพรั่งคั่งคึกเป็นโกลา	คอยท่าเสด็จพระสี่กร ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระรามสุริย์วงศ์ทรงศร
จึ่งชวนพระลักษมณ์ฤทธิรอน	บทจรมาสรงวาริน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สองกษัตริย์สนานกายา	สุคนธาหอมฟุ้งจรุงกลิ่น
สนับเพลารายพลอยโกมิน	เชิงงอนเครือกินรีรำ
พระเชษฐาทรงผ้าโกสิต	พื้นตองชวลิตเขียวขำ
พระอนุชาผ้าทิพย์พื้นดำ	เชิงยกลายซ้ำเครือวัลย์
ต่างทรงชายไหวไหวระยับ	ชายแครงแก้วประดับดวงกุดั่น
ฉลององค์ทรงประพาสต่างกัน	ทับทรวงพื้นพรรณเพชรพราย
ตาบทิศสร้อยสนสังวาลแก้ว	เฟื่องห้อยพลอยแววจำรัสฉาย
ทองกรรูปวาสุกรีกราย	พาหุรัดจำหลักลายอลงการ
ทรงมหาธำมรงค์มงกุฎเก็จ	กุณฑลเพชรจอนแก้วมุกดาหาร
ทรงศรฤทธิไกรชัยชาญ	มาขึ้นรถสุรกานต์พรรณราย ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ บาทสกุณี

๏	รถเอยรถทรง	เทเวศจำนงนำถวาย
ดุมวงล้วนแล้วด้วยแก้วลาย	บัลลังก์เก็จเพชรพรายสลับพลอย
ประดับรูปเทวัญชั้นครุฑ	กรยุดนาคหยัดสะบัดห้อย
งามระหงทรงลํ้าวิมานลอย	กระหนกช้อยช่อตั้งอลังการ
เทียมด้วยเทพพาชีเผ่นผยอง	ถวายชัยเริงร้องลำพองหาญ
มาตุลีขี่ขับดั่งลมพาน	ธงฉานธงชัยนำพล
ประดับเครื่องอภิรุมชุมสาย	พรายพรายพยับโพยมหน
ปี่กลองฆ้องขานอึงอล	ดนตรีแตรสังข์ประสานกัน
โยธาวานรโห่ร้อง	กึกก้องสะเทือนเลื่อนลั่น
ผงคลีมืดคลุ้มชอุ่มควัน	ขับพวกพลขันธ์รีบไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ รุกร้น

๏	ครั้นถึงจึ่งแลเห็นทัพ	ตั้งรับอยู่เชิงเขาใหญ่
ตรัสสั่งหลานท้าวหัสนัยน์	ให้เข้าหักโหมโจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพญาพาลีเรืองศรี
รับสั่งสมเด็จพระจักรี	ขับพลกระบี่เข้ารอนราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เหล่าลิงวิ่งเข้าโรมรุก	ไล่บุกเอาด้วยกำลังหาญ
ถีบตบขบกัดหมู่มาร	โห่สะท้านสะเทือนเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพลอสุรยักษา
รบชิดไม่คิดชีวา	เข้าไล่เข่นฆ่ากระบี่ไพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างยิงบ้างแทงแย้งยุทธ์	พุ่งซัดอาวุธน้อยใหญ่
วิ่งหมุนหนุนแน่นกันเข้าไป	ลุยไล่พิฆาตฟาดตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	พวกพลโยธากระบี่ศรี
ต่างโผนโจนจับอสุรี	ด้วยกำลังฤทธีมหิมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พลยักษ์ล้มตายลงกับกร	วานรเขม้นเข่นฆ่า
หัวขาดตัวขาดดาษดา	อสุราแตกยับทับกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์ฤทธิแรงแข็งขัน
เห็นวานรหักโหมโรมรัน	กุมภัณฑ์แตกตายไม่สมประดี
พิโรธโกรธกริ้วร้องตวาด	ฉวยชักศรสาตร์ยักษี
พาดสายน้าวหน่วงด้วยฤทธี	อสุรีก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	สำเนียงเลื่อนลั่นครรชิต	เป็นศรอกนิษฐ์ไม่นับได้
ต้องพลโยธีกระบี่ไพร	บรรลัยด้วยฤทธิ์กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์รังสรรค์
เห็นยักษีแผลงศรมาโรมรัน	ต้องพวกพลขันธ์วานร
จึ่งชักอัคนิวาตฤทธิรงค์	พาดลงกับคันธนูศร
พระเนตรมุ่งหมายจะราญรอน	ภูธรแผลงไปด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ศรชัยไปต้องรถทรง	องค์แสงอาทิตย์ยักษี
หักยับเป็นภัสม์ธุลี	ไกรสรสารถีก็วายปราณ
บรรดาวานรซึ่งม้วยมิด	ก็กลับรอดชีวิตสังขาร
โห่สะเทือนเลื่อนลั่นสุธาธาร	เยาะเย้ยขุนมารเป็นโกลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์สิทธิศักดิ์ยักษา
รถหักตกพื้นพสุธา	อสุรากริ้วโกรธดั่งเพลิงกัลป์
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	ทำอำนาจผาดเสียงดั่งฟ้าลั่น
แกว่งตรีเงื้อง่ายืนยัน	กุมภัณฑ์ก็ขว้างไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	โชติช่วงดั่งดวงอโณทัย	ลอยไปตรงพักตร์พระจักรกฤษณ์
เวียนรอบรถแก้วชวลิต	เสียงสนั่นครรชิตเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์นาถา
แลเห็นขุนยักษ์ขว้างจักรมา	ผ่านฟ้าจับศรแผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	พลายวาตไปต้องจักรมาร	แหลกลาญไม่ทนกำลังได้
ถูกแสงอาทิตย์ฤทธิไกร	เต็มไปทั่วทั้งอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	จึ่งลูกพญาขรยักษี
ต้องศรเร่าร้อนดั่งอัคคี	อสุรีเพียงสิ้นชีวัน
อุตส่าห์ขืนใจดำรงจิต	คิดคุณพรหเมศรังสรรค์
ยอกรเหนือเกศบังคมคัล	กุมภัณฑ์ร่ายเวทลูบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	ศรนั้นก็หลุดออกทันที	จะเจ็บช้ำอินทรีย์ก็หาไม่
อสุรีนิ่งนึกตรึกไตร	มนุษย์นี้ฤทธิไกรยิ่งนัก
พร้อมทั้งวานรทหาร	ว่องไวชำนาญในการหัก
แต่บรรดาอาวุธในเมืองยักษ์	เห็นจักไม่ผลาญชีวิตมัน
เว้นแต่แว่นแก้วอันวิเศษ	ของบรมพรหเมศรังสรรค์
เรืองฤทธิไกรดั่งไฟกัลป์	เห็นจะล้างชีวันมันบรรลัย
คิดแล้วสั่งจิตรไพรี	พี่เลี้ยงผู้มีอัชฌาสัย
ตัวท่านจงรีบขึ้นไป	เฝ้าไทบรมธาดา
ขอเอาแว่นวชิราวุธ	อันเรืองฤทธิรุทรแกล้วกล้า
ลงมาให้น้องอย่าช้า	จะได้เข่นฆ่าไพรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงร่วมใจยักษี
รับสั่งถวายอัญชุลี	สำแดงฤทธีเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงบรมพรหเมศ	น้อมเกศบังคมประนมไหว้
ทูลว่าแสงอาทิตย์ฤทธิไกร	ให้ข้ามาเฝ้าบทมาลย์
ด้วยกรุงลงกาอาณาจักร	มีหมู่ปรปักษ์มาหักหาญ
เคี่ยวเข็ญเข่นฆ่ากันช้านาน	เดือดร้อนรำคาญทั้งบุรี
ทศกัณฐ์ให้ออกต่อยุทธ์	กับสองมนุษย์กระบี่ศรี
จะขอเอาแว่นแก้วมณี	ไปล้างชีวีพวกมัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวธาดารังสรรค์
ฟังจิตรไพรีกุมภัณฑ์	ทรงธรรม์ฉงนสนเท่ห์ใจ
นิ่งอยู่เป็นครู่แล้วบรรหาร	ไยจึ่งว่าขานฉะนี้ได้
เมื่อกี้เอ็งมาเอาไป	ตัวกูส่งให้อสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งจิตรไพรียักษา
ได้ฟังองค์ท้าวธาดา	ตกใจดั่งว่าจะม้วยมิด
หน้าซีดผาดเผือดลงทันที	อสุรีจึ่งตอบประกาศิต
เป็นไฉนฉะนี้พระทรงฤทธิ์	จึ่งไม่พินิจให้แจ้งใจ
ไพรีมันปลอมขึ้นมา	ควรหรือผ่านฟ้าจึ่งส่งให้
เมื่อฉะนี้จะคิดประการใด	น้อยใจเป็นพ้นพันทวี
แต่องค์พระพรหมเป็นเจ้า	ยังไม่รู้เท่ากระบี่ศรี
ว่าแล้วมิได้อัญชุลี	อสุรีก็เหาะกลับมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	องค์แสงอาทิตย์ยักษา
ทูลว่าอันแว่นรัตนา	ที่ท้าวธาดาธิบดี
ข้าศึกมันแปลงขึ้นไปก่อน	ลวงท้าวแปดกรเรืองศรี
พระองค์ไม่สงสัยไพรี	ส่งแว่นมณีให้มัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์สุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังพี่เลี้ยงร่วมชีวัน	กุมภัณฑ์ตระหนกตกใจ
หน้าซีดผาดเผือดสลดลง	จะดำรงอินทรีย์มิใคร่ได้
ดั่งพระกาลมาผลาญชีวิตไป	ไม่เป็นอารมณ์สมประดี
เอะไฉนฉะนี้นะพี่เอ๋ย	กระไรเลยไอ้พวกกระบี่ศรี
มันจึ่งล่วงรู้ถึงเพียงนี้	ไปเอาแว่นมณีถึงโสฬส
เหตุด้วยพิเภกลุงเรา	บอกเล่าศัตรูให้รู้หมด
เพราะว่านํ้าจิตนั้นคิดคด	ทรยศจะล้างพงศ์พันธุ์
อนิจจาตัวกูผู้ทรงฤทธิ์	ชีวิตไม่ควรจะอาสัญ
เสียแรงเป็นชายชาญฉกรรจ์	ไม่รู้เท่าทันไพรี
ได้ความอัปยศอดสู	แก่หมู่เทวาทุกราศี
สู้ตายไม่เสียดายชีวี	จะต่อตีไปกว่าจะบรรลัย
ว่าแล้วขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	กระทืบบาทสนั่นหวั่นไหว
ชวนพระพี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ	เข้าไล่ตีโยธาวานร ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
เห็นสองอสุรามาราญรอน	ไล่พวกนิกรโยธี
จึ่งเสด็จจากราชรัถา	กับพระอนุชาเรืองศรี
สององค์ทรงฤทธิ์ราวี	เข้าต่อตีด้วยสองกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	พระเชษฐาโจมจับแสงอาทิตย์	ด้วยกำลังฤทธิ์แข็งขัน
องค์พระอนุชาวิลาวัณย์	จับกันกับจิตรไพรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทั้งสองอสุรยักษี
รับรองป้องกันประจัญตี	อสุรีจับสองกษัตรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	แสงอาทิตย์จับองค์พระจักรภุช	ทะยานยุทธ์เขม้นเข่นฆ่า
ฝ่ายจิตรไพรีอสุรา	กับพระอนุชาเข้าจับกัน
ต่างตีต่างรับสับสน	ต่างตนเรี่ยวแรงแข็งขัน
ต่างถอยต่างไล่พัลวัน	ติดพันหลบหลีกไปมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	สองกษัตริย์สุริย์วงศ์นาถา
โลดโผนโจนไปด้วยฤทธา	เหยียบบ่าทั้งสองอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	งามดั่งพระกาลชาญฤทธิ์	จะมาเอาชีวิตยักษี
เคล่าคล่องว่องไวไปในที	ตีต้องอสุรีทั้งสองตน
ซวนไปด้วยกำลังฤทธิรงค์	สองพระองค์หวดซํ้าหลายหน
อันหมู่กระบี่รี้พล	โห่ร้นเยาะเย้ยอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์สิทธิศักดิ์ยักษา
เจ็บช้ำระยำทั้งกายา	โกรธาจับศรแผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	อันเขาอิสินธรยุคุนธร	ก็เอนอ่อนกัมปนาทหวาดไหว
ต้องหมู่โยธีกระบี่ไพร	บรรลัยเกลื่อนกลาดดาษดิน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สองกษัตริย์สุริย์วงศ์ทรงศิลป์
เห็นศรแสงอาทิตย์อสุรินทร์	มาต้องหมู่กระบินทร์โยธี
พระนารายณ์ทรงจับพรหมาสตร์	พระลักษมณ์ชักพลายวาตศรศรี
พาดสายหมายสองอสุรี	ภูมีผาดแผลงไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	วานรกลับเป็นขึ้นมา	อสุราล้มตายอกนิษฐ์
พรหมาสตร์ต้องอกแสงอาทิตย์	พลายวาตต้องจิตรไพรี
ก็ล้มลงกับพื้นพระสุธา	ด้วยกำลังศักดาศรศรี
พิษกลุ้มรุ่มร้อนดั่งอัคคี	ก็สุดสิ้นชีวีด้วยกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด
ยานี

๏	เมื่อนั้น	เทวานางฟ้าในสวรรค์
เห็นแสงอาทิตย์กุมภัณฑ์	สุดสิ้นชีวันวายปราณ
ต่างองค์ชื่นชมโสมนัส	แซ่ซ้องตบหัตถ์ฉัดฉาน
บ้างเผยแกลทิพย์วิมาน	โปรยบุษบาบานลงมา
กลิ่นสุคนธ์หอมหวนอวลอบ	ตลบซาบซ่านนาสา
บ้างดีดสีตีเป่าเป็นโกลา	เทวาอวยชัยถวายพร
พระองค์จงทรงศักดายศ	ปรากฏพระเกียรติด้วยแสงศร
ศัตรูอย่ารอต่อกร	ให้ถาวรจำเริญสวัสดี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ สาธุการ

๏	เมื่อนั้น	พระสฤษฎิ์รักษ์เรืองศรี
ครั้นเสร็จสังหารอสุรี	สิ้นทั้งโยธีกุมภัณฑ์
เทวาโปรยทิพย์มาลาช	เกลื่อนกลาดลงมาแต่สวรรค์
หอมตลบอบกลิ่นสุคันธ์	ทรงธรรม์ยินดีปรีดา
พระเก็บชมดมดวงผกาแก้ว	แล้วยื่นให้องค์กนิษฐา
บรรดาวานรโยธา	ทัดดมบุปผาสำราญใจ
จึ่งเสด็จขึ้นยังเวไชยันต์	ให้เลิกพลขันธ์น้อยใหญ่
วานรโห่เร้าเอาชัย	กลับไปพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายสารัณฑูตยักษี
เห็นแสงอาทิตย์สิ้นชีวี	ทั้งหมู่โยธีกุมภัณฑ์
ความกลัวเพียงจะแทรกสุธาธาร	สองมารตกใจตัวสั่น
บุกชัฏลัดป่าพนาวัน	ก็พากันรีบเข้ายังลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงก้มเกล้าบังคมทูล	ท้าวราพณาสูรยักษา
ว่าองค์สมเด็จพระนัดดา	ไปต่อฤทธาด้วยไพรี
บัดนี้สิ้นชีพบรรลัยลาญ	ทั้งพวกทวยหาญยักษี
ข้าศึกนั้นเลิกโยธี	คืนไปยังที่ทัพมัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
ฟังข่าวเร่าร้อนดั่งเพลิงกัลป์	กุมภัณฑ์นิ่งขึงตะลึงไป
ความอาลัยเสียดายหลานรัก	พญายักษ์ทอดถอนใจใหญ่
ฉิฉะมนุษย์กับลิงไพร	มาดูหมิ่นได้ไม่เกรงกัน
ตัวกูก็ทรงอานุภาพ	ปราบได้ทั่วทั้งสรวงสวรรค์
จะออกไปแก้แค้นแทนมัน	หั่นเสียมิให้ครือคอกา
ว่าแล้วจึ่งมีบรรหาร	สั่งมโหทรมารยักษา
เร่งจัดจตุรงค์โยธา	กูจะไปเข่นฆ่าไพรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งมโหทรมารยักษี
รับสั่งถวายอัญชุลี	ออกมาจากที่พระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ปฐม
ยานี

๏	เกณฑ์หมู่จตุรงค์องอาจ	เลือกล้วนสามารถแข็งขัน
หมู่หนึ่งหน้าไพร่ใจฉกรรจ์	ใส่เสื้อสีจันทน์ถือทวนแทง
หมู่หนึ่งหน้ากากเสื้อดำ	ถือหอกกรายรำกวัดแกว่ง
หมู่หนึ่งหน้าแสยะเสื้อแดง	ถือธนูคอนแล่งลูกยา
หมู่หนึ่งหน้าขบเสื้อขาว	โพกหัวถือง้าวเงื้อง่า
ขุนช้างขี่ช้างชนะงา	ขุนม้าขี่ม้าอัสดร
ขุนรถขึ้นขี่รถศึก	ห้าวฮึกล้วนถือธนูศร
ต่างตนต่างอวดฤทธิรอน	คอยเสด็จบทจรอสุรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
ครั้นค่ำสนธยาราตรี	ก็เข้าที่เหนือแท่นบรรทมใน
แต่ดำริตริตรองการณรงค์	จะหลับลงสักน้อยก็หาไม่
ให้ผุดลุกผุดนั่งวุ่นไป	ทั้งอาลัยถึงองค์พระนัดดา
ยิ่งคิดยิ่งแค้นแน่นจิต	ดั่งปืนพิษปักทรวงยักษา
จนรุ่งสางสว่างเวลา	เสด็จมาเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สนานกายนํ้าทิพย์อโนดาต	ใสสะอาดโปรยปรายดั่งสายฝน
ทรงสุคนธารสเสาวคนธ์	ปรุงปนเรณูสุมามาลย์
สนับเพลาเชิงงอนมังกรเกี้ยว	ภูษาเขียวพื้นตองทองประสาน
ชายแครงเครือหงส์อลงการ	ชายไหวลายก้านกระหนกพัน
ฉลององค์ทรงเกราะสำหรับศึก	รัดอกแก้วผลึกทับทิมคั่น
ตาบทิศทับทรวงสังวาลวัลย์	ทองกรกุดั่นพาหุรัด
ธำมรงค์เรือนเก็จทับทิมทิพย์	ทรงถ้วนทั้งสิบนิ้วพระหัตถ์
มงกุฎแก้วกุณฑลดอกไม้ทัด	กรรเจียกเพชรจำรัสอลงกรณ์
ยี่สิบหัตถ์จับเทพสาตรา	จักรแก้วคทาธนูศร
ดั่งองค์เวสสุวัณฤทธิรอน	บทจรมาขึ้นพิชัยรถ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยรถศึก	กำกงแก้วผลึกอลงกต
แปรกแอกงอนอ่อนชด	ชั้นลดบัลลังก์กระจังรัตน์
ประดับเทพนมประนมนิ้ว	สุบรรณจับนาคหิ้วยืนหยัด
ดั่งรถทรงขององค์จักรพรรดิ	จตุรมุขงามทัดพิมานอินทร์
เทียมด้วยราชสีห์สี่พัน	โลทันมือถือธนูศิลป์
ขับแข่งเร็วรุดดั่งครุฑบิน	เครื่องสูงครบสิ้นสำหรับรถ
ธงชายปลายโบกสะบัดใบ	ธงชัยนำพลเป็นกำหนด
ปี่ฆ้องกลองสนั่นบรรพต	ผงคลีบังบดพระสุริยน
หมู่มารโห่เร้าเอาฤกษ์	เอิกเกริกกึกก้องโกลาหล
รีบพวกโยธีรี้พล	ขับร้นเร่งราชรถไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงให้หยุดจตุรงค์	ตั้งลงโดยกระบวนพยุห์ใหญ่
ตามครุฑนามเกรียงไกร	มั่นไว้คอยทัพวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	พระรามสุริย์วงศ์ทรงศร
ครั้นสิ้นแสงสีรวีวร	ศศิธรเยี่ยมยอดสัตภัณฑ์
ดาราดาดาษกลาดเกลื่อน	ลอยเลื่อนพรรณรายฉายฉัน
ไสยาสน์เหนืออาสน์สุวรรณ	ทรงธรรม์รำพึงคะนึงคิด
ที่จะล้างอสุรหมู่มาร	อันหยาบช้าสาธารณ์ทุจริต
ให้สิ้นพวกพาลาปัจจามิตร	พระทรงฤทธิ์ไม่เป็นจะนิทรา
จนปักษินบินว่อนร่อนร้อง	แสงทองจำรัสพระเวหา
จึ่งสระสรงทรงเครื่องอลงการ์	เสด็จออกยังหน้าพลับพลาชัย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	พร้อมหมู่เสนาพานรินทร์	สิ้นทั้งทหารน้อยใหญ่
พอได้ยินสำเนียงเกรียงไกร	ภูวไนยมีราชโองการ
ดูก่อนพิเภกยักษี	วันนี้ใครยกทวยหาญ
จะเป็นทศกัณฐ์ขุนมาร	หรือวงศ์วารพันธุมิตรอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	ก็จับยามสามตาพิเคราะห์ไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	นับแต่อาทิตย์มาหาจันทร์	แบ่งปันมิให้คลาดเคลื่อนได้
ก็รู้แจ้งไม่คลางแคลงใจ	บังคมไหว้สนองพระวาที
ในยามว่าใช่สุริย์วงศ์	พงศ์พันธุ์มิตรสหายยักษี
คือองค์เจ้าลงกาอสุรี	เป็นจอมโยธีออกมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์นาถา
ได้ฟังพิเภกโหรา	ผ่านฟ้าสั่งลูกพระสุริยัน
จงจัดโยธาพลากร	วานรฤทธิแรงแข็งขัน
จะยกออกไปโรมรัน	ด้วยทศกัณฐ์อสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
รับสั่งสมเด็จพระจักรี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ประถม
ยานี

๏	จัดเอากระบินทร์นิลนนท์	คุมพลเจ็ดสมุทรเป็นทัพหน้า
เกียกกายลูกพระพายเทวา	โยธาสิบสมุทรวานร
ทัพหลวงนั้นยี่สิบสมุทร	ชำนาญยุทธ์ห้าวหาญชาญสมร
ยกกระบัตรองคตฤทธิรอน	คุมนิกรนับสิบสมุทรไท
กองหลังเจ็ดสมุทรทวยหาญ	ศรีชมพูพานเป็นนายใหญ่
ปีกป้องกองขันกองชัย	จัดไว้ครบถ้วนกระบวนยุทธ์
ล้วนถือซึ่งเทพสาตรา	กวัดแกว่งไปมาอุตลุด
ต่างแผลงสำแดงฤทธิรุทร	คอยพระจักรภุชจรลี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์เรืองศรี
ชวนพระอนุชาร่วมชีวี	เสด็จมาที่สรงชลธาร ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	วารีโปรยปรายดั่งสายฝน	จากดวงโกมลหอมหวาน
ทรงสุคนธ์ปนปรุงสุมามาลย์	สนับเพลาเครือก้านกระหนกงอน
พระเชษฐาผ้าทิพย์พื้นม่วง	ลอยดวงเป็นรูปไกรสร
พระอนุชาภูษาเชิงมังกร	ลายรูปกินนรฟ้อนกราย
ชายแครงชายไหวฉลององค์	ต่างทรงสังวาลสามสาย
ตาบทิศทับทรวงจำหลักลาย	พาหุรัดเพชรพรายทองกร
ธำมรงค์ค่าเมืองเรือนครุฑ	มงกุฎเนาวรัตน์ประภัสสร
ทรงมหากุณฑลกรรเจียกจร	ดอกไม้ทัดอรชรรูจี
พระเชษฐานั้นทรงพรหมาสตร์	พระลักษมณ์จับพลายวาตศรศรี
สององค์งามยิ่งในธาตรี	จรลีตามกันมาขึ้นรถ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ บาทสกุณี
โทน

๏	รถเอยราชรถอินทร์	กงแก้วโกมินอลงกต
สามงอนอ่อนสลวยชวยชด	เครือขดช่อตั้งกระจังราย
ชั้นหนึ่งครุฑจับภุชงค์ผยอง	ชั้นสองเทพนมเฉิดฉาย
ชั้นสามกินรีรำกราย	บุษบกแก้วลายอรชร
เทียมด้วยสินธพเทพบุตร	ฤทธิรุทยิ่งพญาไกรสร
พระลักษมณ์นั่งหน้าประนมกร	มาตุลีขับจรดั่งลมพัด
ประดับด้วยอภิรุมชุมสาย	ธงริ้วทิวรายปลายสะบัด
หมู่พหลพลแห่เยียดยัด	ขนัดกลองฆ้องขานอึงอล
เสียงสินธพร้องก้องกึก	โห่ฮึกประสานกาหล
ผงคลีบดบังพระสุริยน	เร่งพลรีบเวไชยันต์ไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ รุกร้น

๏	ครั้นถึงเห็นทัพทศกัณฐ์	ตั้งมั่นอยู่เชิงเขาใหญ่
จึ่งให้หยุดพหลพลไกร	ไว้ดูกำลังอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
ยืนรถอยู่กลางโยธี	เห็นทัพกระบี่ยกมา
สิบปากขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	กุมภัณฑ์ผาดแผลงสำแดงกล้า
กระทืบบาทมีราชบัญชา	เร่งพลโยธาเข้ารอนราญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุรทวยหาญ
กวัดแกว่งอาวุธดั่งเพลิงกาล	โถมทะยานเข้าตีวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ปีกซ้ายปีกขวากระหนาบกัน	บุกบันอุตลุดไม่หยุดหย่อน
ยิงแย้งแทงฟันประจัญกร	ยิ่งตายยิ่งต้อนเข้ามา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่โยธีกระบี่ป่า
แยกทัพออกรับเป็นปีกกา	แล้วตีประดาเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พลลิงพลยักษ์เข้าหักกัน	พัลวันต่างหนีต่างไล่
เป็นหมู่หมู่เหล่าเหล่าเข้าชิงชัย	ไพร่นายตายกลาดปถพี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพวกพลมารยักษี
รบชิดไม่คิดชีวี	เข้าไล่ต่อตีวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โรมรันฟันแทงสับสน	ลางตนก็ยิงธนูศร
ต่างกล้าต่างหาญเข้าราญรอน	ตะลุมบอนไม่ละลดกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	โยธาวานรแข็งขัน
รบชิดไม่คิดชีวัน	ขบฟันเข้าไล่อสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พลยักษ์หัวขาดตัวขาด	แตกตายเกลื่อนกลาดไปทั้งป่า
วานรไล่บุกรุกมา	จนถึงหน้ารถอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษี
เห็นพลตายยับไม่สมประดี	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกัลป์
กระทืบบาทผาดแผดสุรเสียง	สำเนียงก้องป่าดังฟ้าลั่น
กวัดแกว่งอาวุธเป็นเปลวควัน	ให้โลทันขับรถเข้าชิงชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	หวดซ้ายป่ายขวาอุตลุด	พุ่งซัดอาวุธน้อยใหญ่
วานรแตกพ่ายกระจายไป	ด้วยฤทธิไกรอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกนาถา
ครั้นเห็นทศกัณฐ์เจ้าลงกา	ขับรถเข้ามาโจมตี
วานรแตกตายพ่ายพัง	ด้วยกำลังศักดายักษี
จึ่งจับศรสิทธิ์ฤทธี	ภูมีก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	สำเนียงดั่งเสียงลมกรด	บรรพตจักรวาลสะท้านไหว
ราชสีห์สารถีก็บรรลัย	รถชัยหักยับแหลกลาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรใจหาญ
รถหักตกลงกับดินดาน	ขุนมารกริ้วโกรธดั่งเพลิงกัลป์
ยี่สิบหัตถ์กวัดแกว่งสาตรา	ยี่สิบตาดั่งดวงพระสุริย์ฉัน
กระทืบบาทขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	กุมภัณฑ์ถาโถมเข้าโจมยุทธ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ฉวยงอนรถทรงด้วยองอาจ	กวัดแกว่งศรสาตร์อุตลุด
งามดั่งราหูฤทธิรุทร	เข้ายุดรถจันทราในราตรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
กับพระอนุชาร่วมชีวี	เข้าไล่โจมตีกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พระรามเหยียบเข่าขวาขุนยักษ์	ฝ่ายองค์พระลักษมณ์รังสรรค์
โจนเหยียบเข่าซ้ายยืนยัน	กลอกกลับจับกันไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรยักษา
ผู้เดียวรับจับสองกษัตรา	อสุราป้องกันประจัญตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หวดซ้ายป่ายขวาอุตลุด	ด้วยสาตราวุธไม่ถอยหนี
เคล่าคล่องว่องไวในที	อสุรีไม่ละลดกร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทั้งสองสุริย์วงศ์ทรงศร
รบหนักหักหาญราญรอน	ตะลุมบอนไล่ตีอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พระนารายณ์หวดด้วยศรทรง	ต้ององค์ทศพักตร์ยักษา
กระเด็นไปยังเชิงบัพพตา	ด้วยกำลังฤทธาพระจักรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	อสุรีจับศรแผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เกิดเป็นอาวุธเก้าประการ	ตกเต็มดินดานไม่นับได้
ต้องหมู่โยธีกระบี่ไพร	บรรลัยเกลื่อนกลาดดาษดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์นาถา
เห็นศรทศกัณฐ์แผลงมา	เป็นอาวุธสังหารวานร
ตายกลาดดาษพื้นสุธาธาร	พระอวตารก็ชักพระแสงศร
พาดสายหมายเขม้นจะราญรอน	ภูธรผาดแผลงไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ต้องหมู่พหลพลมาร	วายปราณเกลื่อนกลาดอกนิษฐ์
บรรดาวานรซึ่งม้วยมิด	กลับได้ชีวิตคืนมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวสิบพักตร์ยักษา
เห็นศรมนุษย์มีศักดา	ไล่ล้างโยธาแหลกลาญ
จึ่งจับจักรแก้วโมลี	อันมีเดชดั่งพระสุริย์ฉาน
หมายล้างสองกษัตริย์ให้วายปราณ	ขุนมารขว้างไปด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เสียงก้องสนั่นทั้งอากาศ	โอภาสจำรัสรัศมี
โชติช่วงดั่งดวงอัคคี	ลอยอยู่ที่พักตร์พระสี่กร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอวตารชาญสมร
เห็นขุนยักษ์ขว้างจักรมาราญรอน	จับศรพรหมาสตร์แผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ไล่ล้างจักรกรดฤทธิรงค์	แหลกลงไม่ทานกำลังได้
พลมารตายยับทั้งทัพชัย	แล้วไปต้ององค์ทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
ต้องศรเพียงสิ้นชีวัน	กุมภัณฑ์ร่ายเวทอันศักดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นถ้วนเจ็ดคาบก็ลูบลง	ทั่วสารพางค์องค์ยักษา
ศรนั้นหลุดจากกายา	อสุราหวาดหวั่นพรั่นใจ
พอพระทินกรอัสดง	เลี้ยวลงลับเหลี่ยมเขาใหญ่
ให้เลิกพหลพลไกร	คืนไปลงกาธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์เรืองศรี
ครั้นทศเศียรอสุรี	เลิกโยธีกลับไปลงกา
จึ่งเสด็จขึ้นยังรถทรง	กับองค์พระลักษมณ์กนิษฐา
ให้เคลื่อนพหลโยธา	คืนเข้าพลับพลาอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวทศเศียรชาญสมร
ครั้นถึงลงกาพระนคร	บทจรขึ้นยังปราสาทชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	พร้อมฝูงอนงค์นาฏน้อยใหญ่
เฟี้ยมเฝ้าเดียรดาษกลาดไป	ดั่งดาวล้อมแขไขในเมฆา
จึ่งมีมธุรสบรรหาร	แก่มณโฑเยาวมาลย์เสน่หา
เจ้าผู้ดวงใจนัยนา	ร่วมทุกข์ร้อนมาด้วยกัน
วันนี้พี่ยกโยธี	แสนสุรเสนีทัพขันธ์
ออกไปหักโหมโรมรัน	ประจัญด้วยหมู่ปัจจามิตร
ต้องศรเจ็บช้ำทั้งกาย	พลเราล้มตายอกนิษฐ์
ฝ่ายข้างไพรีมีฤทธิ์	จะคิดฆ่ามันนั้นยากนัก
แต่งให้สุริย์วงศ์องค์ใด	ออกไปชิงชัยหาญหัก
มีแต่แพ้พวกทรลักษณ์	หนักใจเป็นพ้นพันทวี
ตัวเจ้าผู้มีปรีชา	จงดำริตริตราช่วยพี่
ยังเห็นผู้ใดที่ไหนมี	จึ่งจะล้างไพรีให้แหลกลาญ ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางมณโฑผู้ยอดสงสาร
ฟังพระภัสดาบัญชาการ	เยาวมาลย์นบนิ้วดุษฎี
กราบลงแทบเบื้องบาทบงสุ์	ทูลองค์พญายักษี
พระสหายรักร่วมชีวี	มีอานุภาพมหิมา
ผ่านกรุงจักรวาลพระนคร	นามกรสัตลุงยักษา
กับองค์ตรีเมฆนัดดา	บุตรพญาตรีเศียรขุนมาร
แต่ละองค์ล้วนทรงกำลังฤทธิ์	ทศทิศเลื่องชื่อลือหาญ
จงให้ไปหามาคิดการ	ช่วยกันรอนราญไพรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
ฟังองค์อัครราชเทวี	ยินดีดั่งได้วิมานฟ้า
ลูบหลังแล้วมีประกาศิต	ดวงชีวิตพี่ยอดเสน่หา
จริงแล้วพระสหายกับนัดดา	อนิจจาควรหรือลืมไป
ต่อเจ้ามาว่าบัดเดี๋ยวนี้	ตัวพี่จึ่งคิดขึ้นได้
อันสงครามมนุษย์กับลิงไพร	ที่อาจใจจะได้เห็นกัน
ตรัสพลางชื่นชมโสมนัส	ตบหัตถ์สำรวลสรวลสันต์
เชยชมวนิดาวิลาวัณย์	กุมภัณฑ์เข้าที่นิทรา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กล่อม

๏	ครั้นพระสุริยาเรืองรอง	แสงทองจำรัสพระเวหา
สระสรงทรงเครื่องอลงการ์	เสด็จมาออกท้องพระโรงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	พร้อมหมู่เสนาพฤฒามาตย์	กระวีราชสุริย์วงศ์น้อยใหญ่
หมอบเฝ้าเกลื่อนกลาดดาษไป	ภูวไนยจึ่งมีโองการ
สั่งเปาวนาสูรขุนยักษ์	ให้แต่งลักษณ์อักษรราชสาร
ไปถึงพระสหายชัยชาญ	ยังกรุงจักรวาลพารา
ว่าลงกานี้เกิดยุทธ	สัประยุทธ์เคี่ยวเข็ญเข่นฆ่า
เชิญพระสหายร่วมชีวา	มาช่วยคิดล้างไพรี
แล้วไปหาตรีเมฆฤทธิรงค์	บุตรองค์ตรีเศียรยักษี
อันเป็นหลานรักของกูนี้	ให้ยกโยธีมาช่วยกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรคนขยัน
รับสั่งถวายบังคมคัล	กุมภัณฑ์ก็แต่งสารา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	จารึกลงแผ่นสุพรรณบัฏ	โดยโองการตรัสยักษา
ใส่ในกล่องแก้วแววฟ้า	ส่งให้กาลสูรขุนมาร
แล้วสั่งนนทสูรกุมภัณฑ์	อันมีปรีชากล้าหาญ
ให้ไปหาตรีเมฆชัยชาญ	โดยราชโองการอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลสูรนนทสูรยักษี
รับสารรับสั่งเสนี	ยอกรชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	สองนายขึ้นสองอัสดร	อันมีฤทธิรอนแกล้วกล้า
ออกจากนครลงกา	ก็แยกมรคากันไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กราว

๏	ฝ่ายกาลสูรขุนมาร	ก็ถึงจักรวาลกรุงใหญ่
เข้ายังศาลาลูกขุนใน	นั่งไหว้มหาเสนี
แจ้งว่าพระผู้พงศ์พรหเมศ	มงกุฎเกศลงกาบุรีศรี
ใช้ข้าถือสารสวัสดี	มาเฝ้าธุลีบาทา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	เสนีผู้มียศถา
รับเอาพระราชสารา	แล้วพากันเข้ายังพระโรงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งคลานเข้าไปเฝ้า	น้อมเกล้าประนมบังคมไหว้
ทูลว่าพระองค์ทรงภพไตร	ในกรุงลงกาธานี
บัญชาใช้ให้กาลสูร	มาจำทูลพระราชสารศรี
ยังพระองค์ผู้ทรงฤทธี	โดยทางไมตรีแต่ก่อนมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
 

๖๓
๖๓