๏ มาจะกล่าวบทไป	ถึงติหลาอรสาโฉมศรี
ตั้งแต่ปะตาปาเป็นชี	สถิตที่ภูผาตะหลากัน
บำเพ็ญภาวนารักษากิจ	ตั้งจิตสำรวมอารมณ์มั่น
สังเกตดูแลแน่ครัน	สารพันแม่นยำชำนาญ
นางมิได้วายเทวษถึงเชษฐา	กัลยาตั้งจิตพิษฐาน
ขอเทพเทวัญจงบันดาล	ให้ประสบพบพานพระพี่ยา
ครั้นจวนจะใกล้สิ้นคำสาป	อานุภาพองค์ปะตาระกาหลา
วันเมื่อจะพานพบประสันตา	เผอิญให้กัลยาอาวรณ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ พอเพลาสายัณห์ตะวันบ่าย	แดดร่มลมชายมาอ่อนอ่อน
จึงชวนสองพี่เลี้ยงบังอร	บทจรออกจากกุฎี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลงช้า
สมิงทอง

๏ ลดเลี้ยวเที่ยวชมบุปผชาติ	งามประหลาดหลายอย่างต่างสี
ลมหวนอวลกลิ่นสุมาลี	หอมตรลบทั้งที่จงกรม
พวงพะยอมยื่นย้อยห้อยระย้า	กิ่งค้อมข้างหลังคาอาศรม
นางเก็บกาหลงมาทรงดม	เดินเล่นเย็นร่มสำราญใจ
ประเสหรันสั่นกิ่งพิกุลดก	ดอกดวงร่วงตกลงใหม่ใหม่
บาหยันก้มเก็บใส่สไบ	มาถวายอรไทเทวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลงฉิ่ง
ร่าย

๏ แล้วชวนสองกัลยามานั่ง	ที่ร่มไทรใกล้ฝั่งสระศรี
ร้อยพวงบุปผามาลี	กับพี่เลี้ยงนารีสำราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด (ประสันตาออก)

๏ บัดนั้น	ประสันตากุเรปันใจหาญ
เที่ยวไปในพงดงดาน	ถึงสถานภูผาตะหลากัน
จึงคิดว่าบนกุหนุงนี้	เห็นจะมีดาบสเป็นแม่นมั่น
จะขึ้นไปเคารพอภิวันท์	ให้จับยามย่าหรันที่หายไป
คิดพลางทางสั่งโยธี	จงยับยั้งอยู่นี่อย่าไปไหน
ว่าแล้วลงจากอาชาไนย	ขึ้นไปบนเนินคิรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏ แลเห็นหลังคาอาศรม	ประสันตาชื่นชมเกษมศรี
ค่อยลัดแลงแฝงไม้จรลี	เข้าไปใกล้ที่ศาลา


เห็นแอหนังนั่งร้อยดอกไม้	อยู่ใต้ต้นไทรใบหนา
พิศพลางทางถวิลจินดา	ใครหนอเหมือนมิสาอุณากรรณ
จะเป็นสุริย์วงศ์พงศ์ไหน	จึงทรงลักษณ์วิไลเฉิดฉัน
ถ้าได้กับปันหยีจะดีครัน	ครั้นนางผันพักตร์มาก็อัญชลี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาโฉมศรี
เหลือบเห็นสุหรันปาตี	เทวีหวาดหวั่นพรั่นใจ
นี่ปันหยีใช้ให้มาตามหา	หรือมาด้วยกันเป็นไฉน
จะคิดผ่อนผันฉันใด	ทรามวัยอาวรณ์ร้อนรน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาจึงแจ้งอนุสนธิ์
ข้านี้มีธุระกังวล	จะนิมนต์ในพิจารณา
ด้วยน้องของนายข้านั้น	ชื่อย่าหรันวิลิศมาหรา
หายไปกับที่ไสยา	ไม่รู้ว่าจะดีหรือร้าย
เชิญช่วยจับยามตามสังเกต	แจ้งเหตุแล้วจะลาผันผาย
พูดพลางทำหน้าตาตาย	ดูนางนึกหมายกำหนดไว้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาศรีใส
ได้ฟังก็ฉงนสนเท่ห์ใจ	เมื่อกูอยู่ในธานี
ก็ไม่รู้จักหน้าย่าหรัน	ว่าเป็นพี่น้องกันกับปันหยี
ใครมาแต่ไหนดังนี้	คิดแล้วเทวีจึงว่าไป
ท่านจงยับยั้งนั่งอยู่นอก	ร้ายดีก็จะบอกเหตุให้
แต่เราเป็นชีชาวพนาลัย	อย่าพูดไปให้รู้ถึงบุรี
ว่าแล้วลีลาเข้าอาศรม	โฉมยงปลงอารมณ์ดูถ้วนถี่
จึงใช้มะดาหยันกัลยาณี	จงไปบอกคดีให้แจ้งใจ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	มะดาหยันนารีศรีใส
รับรสพจนาแล้วคลาไคล	ออกไปแจ้งความตามกิจจา
ย่าหรันนั้นยังไม่วอดวาย	แต่เคราะห์ร้ายถึงฆาตชันษา
เขาลักไปไว้เมืองมะงาดา	ใส่ตรุตรึงตราตรากไว้
สตรีหนึ่งมีบรรดาศักดิ์	ช่วยพิทักษ์อุปถัมภ์แก้ไข
ที่ถูกจำจองต้องโทษภัย	เคลื่อนคลายออกได้จากตรุนั้น
เดิมทีเขาจะลักพี่ชาย	แต่เคราะห์ของน้องร้ายกวดขัน
จึงบันดาลให้แปลกเปลี่ยนกัน	เขายังไม่ฆ่าฟันให้บรรลัย
แล้วเขาให้กลับมาจับพี่	แต่เคราะห์ดีไม่ทำอะไรได้
จะมีลาภทั้งสองอันต้องใจ	ทั้งของเก่าของใหม่พร้อมกัน
เป็นแต่ทุกขลาภมิเป็นไร	เร่งติดตามไปขมีขมัน
จะได้ตัวมาในเจ็ดวัน	แม่นมั่นเหมือนหนึ่งสัญญา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา

๏ บัดนั้น	ประสันตาชื่นชมหรรษา
ยิ้มพลางทางตอบวาจา	แม้นไปได้มาเหมือนถ้อยคำ


จะนับถือถวายตัวเป็นญาติโยม	อยู่เฝ้ากุฏิ์จุดโคมเพลาค่ำ
สนองคุณทดแทนที่แม่นยำ	พูดพลางทางทำยิ้มพราย
วันนี้ก็จวนจะด่วนไป	ไม่ทันหาอะไรมาถวาย
จะรีบเร่งตามน้องของนาย	ว่าแล้วเดินชายออกมา
เลี้ยวเลียบลงจากบรรพต	จำกำหนดแนวเขาลำเนาป่า
มาถึงซึ่งเชิงบรรพตา	กู่หาพวกพ้องก้องพงพี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏ ครั้นพบพี่เลี้ยงทั้งเจ็ดคน	จึงบอกยุบลถ้วนถี่
ชาวเราเร่งรีบไปบัดนี้	ตามแอหนังชี้บอกไป
ข้าจะกลับคืนเข้านัคเรศ	ทูลเหตุให้แจ้งแถลงไข
ว่าแล้วขึ้นม้าคลาไคล	ฝ่ายทั้งเจ็ดก็ไปดังวาจา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ประสันตามาถึงกาหลัง	ก็ไปยังปันหยีสุกาหรา
ยิ้มพลางทางทูลพระราชา	วันนี้ผีพาข้าหลงไป
ได้ประสบพบองค์แอหนัง	ปะตาปาอยู่ยังเขาใหญ่
รูปทรงโสภายาใจ	เลิศลักษณ์วิไลลาวัณย์
แม้นพระองค์ได้เห็นนางทรามวัย	คงจะชอบพระทัยเป็นแม่นมั่น
แล้วทูลความตามคำรำพัน	ที่ได้ทายย่าหรันทุกประการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีปรีดิ์เปรมเกษมศานต์
ซักไซ้ไต่ถามถึงเยาวมาลย์	รูปพรรณสัณฐานนั้นอย่างไร
ทรวดทรงสูงต่ำดำขาว	ชันษาแก่สาวสักคราวไหน
ว่าเล่นหรือจริงยังกริ่งใจ	จงแถลงแจ้งไปอย่าปดกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตาทูลไปขมีขมัน
ข้ามิได้เอาเท็จมาผูกพัน	พระทรงธรรม์อย่าพะวงสงกา
อันรูปทรงองค์แอหนังนี้	งามล้ำนารีในแหล่งหล้า
ถ้าจะเปรียบกับพระน้องบุษบา	เห็นว่าจะไม่กระไรกัน
บุญตัวประสันตาไม่ว่าเล่น	เคราะห์ดีได้ไปเห็นนางสวรรค์
แม้นมิเหมือนวาจาที่ว่านั้น	ก็ให้ลงโทษทัณฑ์ประสันตา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีเกษมสันต์หรรษา
ฟังข่าวกล่าวโฉมกัลยา	ให้แสนเสนหาในรูปทรง
เราจะคิดอ่านประการใด	จึงจะได้แอหนังดังประสงค์
แม้นจะออกไปรับตรงตรง	เห็นองค์อรไทจะไม่มา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ประสันตานบนิ้วเหนือเกศา
ยิ้มพลางทางทูลอวดปัญญา	ว่าข้าคิดได้เห็นชอบกล
ของพระองค์จงแปลงกายา	แต่งองค์ทรงชฎาเดินหน
ทำเทียมเทวัญในชั้นบน	เป็นกลมารยาแยบคาย
ว่าจะพาทรามวัยไปสวรรค์	เห็นนางนั้นก็จะมาโดยง่าย
แม้นงวยงงหลงเล่ห์เพทุบาย	จึงค่อยพาผันผายมาเวียงชัย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียิ้มพลางแถลงไข
พี่คิดขันชั้นเชิงชอบใจ	เห็นจะได้สมคะเนด้วยเล่ห์กล
จึงตรัสสั่งอนุชาผู้ภักดี	วันนี้พี่จะไปไพรสณฑ์
อยู่หลังจงระวังนฤมล	อย่าให้มีเหตุผลสิ่งใด
แล้วสั่งพี่เลี้ยงประสันตา	จงไปจัดโยธาน้อยใหญ่
เอารถมาเทียมเตรียมไว้	เครื่องทรงสอดใส่ไปในรถ
ทหารแห่แต่สักหกสิบถ้วน	เลือกล้วนแกล้วกล้าขี่ม้าหมด
พอสิ้นแสงสุริยงอัสดงคต	กำหนดจะให้ถึงคิรี
สั่งเสร็จเสด็จเข้าที่สรง	สำอางองค์ทรงเครื่องเรืองศรี
จับชายกรายกรจรลี	เข้าไปยังที่ห้องใน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ

๏ นั่งเคียงข้างองค์หลงหนึ่งหรัด	แล้วตรัสว่าจะลาไปป่าใหญ่
เที่ยวหาย่าหรันเรืองชัย	ถ้าได้ข่าวคราวจะกลับมา
น้องรักเจ้าค่อยอยู่จงดี	อย่าเฝ้าแต่โศกีฟังพี่ว่า
สั่งพลางทางเสด็จลีลา	มาทรงรถาคลาไคล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ มาถึงภูผาตะหลากัน	สุริยันเลี้ยวลับเหลี่ยมไศล
จึงให้หยุดรถแก้วแววไว	แทบใกล้แนวเนินกุหนุงนั้น
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏ ครั้นค่ำแต่งองค์อลงการ์	ทำเทียมเทวากระยาหงัน
สอดใส่สนับเพลาปักสุวรรณ	ยกทองท้องพันภูษาทรง
พระพี่เลี้ยงเคียงเข้าช่วยแต่ง	จัดแจงจีบโจงหางหงส์
อัตลัดลายทองฉลององค์	ปั้นเหน่งลงลายยาราชาวดี
ตาบทิศทับทรวงดวงกุดั่น	สังวาลวรรณแวววับสลับสี
ธำมรงค์รจนาจินดาดี	ทองกรแก้วมณีกระหนกพัน
ทรงชฎาล้วนแก้วแพรวพราย	สอดสายรัดคางผูกกระสัน
ห้อยอุบะบุหงาปะกัน	เหน็บกริชเทวัญอันศักดา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ แล้วเสด็จย่างเยื้องยุรยาตร	ลงจากพิชัยราชรถา
เลียบเดินตามเนินศิลา	ประสันตาพาเสด็จจรจรัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลงช้า
ชมตลาด

๏ ถึงกุฎีที่นางสำนักอยู่	เห็นบานแกลแลประตูหับมั่น
พระเที่ยวดูไปรอบขอบคัน	ที่นั้นสะอ้านสำราญรมย์
รุกขชาติดาษดาค่าค้อม	เป็นเหล่าล้อมศาลาอาศรม
ดอกดวงร่วงลงที่จงกรม	กลิ่นกลบตรลบลมพัดพา
ท่าทางชอบกลพ้นสิงสัตว์	สงบเงียบสงัดทั้งภูผา
ชมพลางทางเที่ยวเลี้ยวมา	ให้วิเวกวิญญาณ์เย็นใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ยานี

๏ จึงขึ้นไปบนต้นพฤกษา	ทำดังเทวาเหาะได้
พระเหนี่ยวกิ่งอิงกายอยู่ปลายไม้	สูงเสมออกไก่กุฎี


แล้วร้องถามทรามวัยลงไปพลัน	มาสร้างพรตพรหมจรรย์อยู่ที่นี่
จะปรารถนาสิ่งไรนะเทวี	จงแจ้งคดีโดยสัจจา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	แอหนังติหลาอรสา
คิดว่าสำเนียงเสียงเทวา	จึงตอบวาจาว่าไปทันใด
ข้าจะปรารถนาหาความชอบ	ให้ประกอบตามอัชฌาสัย
ชาตินี้บุญน้อยเป็นพ้นไป	ภายหน้าจะให้สมคิด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีชื่นชมภิรมย์จิต
จึงว่าเราเทวาสุราฤทธิ์	สถิตในนัคราคิรี
ชื่อหลังหลังอาหลัดเทเวศร์	จะมาแจ้งเหตุแก่โฉมศรี
ด้วยฝูงเทวัญจันทรี	บัดนี้คิดพร้อมยอมใจ
ว่าแอหนังนี้มีความชอบ	ประกอบพรตธรรม์ไม่หวั่นไหว
จึงให้ข้ามาเชิญขึ้นไป	อยู่ในสวรรค์วิมานบน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	สองพี่เลี้ยงได้ฟังเหตุผล
ไม่รู้ว่าแกล้งแต่งกล	ต่างคนตระหนกตกใจ
แอหนังทั้งสองจึงเข้ามา	ยังติหลาอรสาศรีใส
เมื่อฉะนี้จะคิดประการใด	ข้าน้อยจะไกลพระบาทา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังติหลาอรสา
กอดสองพี่เลี้ยงโศกา	กัลยาครวญคร่ำร่ำไร
เราพลัดพรากจากเมืองมาด้วยกัน	ดัดดั้นอรัญวาป่าใหญ่
เป็นเพื่อนทุกข์เพื่อนยากลำบากใจ	ไม่เคยไกลสักทิวาราตรี
ร่ำพลางทางกล่าววาจา	ดูก่อนเทวาในราศี
แอหนังพี่ข้าทั้งสองนี้	ก็เนาในคิรีปะตาปา
จะตามไปด้วยหรือมิได้	เทพไทจงโปรดเกศา
เคยร่วมสุขร่วมทุกข์ด้วยกันมา	สองราจะใคร่ไปด้วยกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีปรีดิ์เปรมเกษมสันต์
จึงตอบวาจาแอหนังพลัน	จะพาไปด้วยกันอย่าปรารมภ์
เจ้าอย่าหน่วงหนักชักช้า	เชิญยุรยาตราจากอาศรม
อย่าร้อนใจจะได้ชื่นชม	เสวยรมย์สมบัติเปรมปรีดิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาโฉมศรี
คิดถึงพระชนกชนนี	เทวีตีทรวงเข้าโศกา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด
โอ้ปี่

๏ โอ้พระบิตุเรศมารดาเจ้า	จะวิโยคโศกเศร้ากันแสงหา
ทำไฉนจะได้แจ้งกิจจา	ว่าลูกไปเมืองฟ้าสุราลัย
พระคุณล้ำลบจบดินแดน	ยังไม่ทันทดแทนสนองได้
มิสาซ้ำจำจากพระเวียงชัย	นิราศร้างห่างไกลบทมาลย์
ทีนี้ตั้งแต่จะแลลับ	ไหนเลยจะได้กลับคืนสถาน
จะเปลี่ยวเปล่าเศร้าจิตเป็นนิจกาล	ทนทุกข์ทรมานหมองใจ
โอ้ว่าปานนี้พระพี่เจ้า	จะอาวรณ์ร้อนเร่าหม่นไหม้
สียะตราจะอ้อนอ่อนอาลัย	วิยะดาจะร่ำไห้ทุกเวลา
ถึงชาตินี้มีกรรมจะจำไกล	ขอแต่ให้ได้สั่งพระเชษฐา
ได้กราบบาทสองราชกษัตรา	ถึงจะไปไม่อาลัยนัก
นี่ต่างไกลไม่แจ้งแห่งเหตุผล	ต่างแสนทุกข์ทนเพียงอกหัก
ร่ำพลางชลเนตรนองพักตร์	นงลักษณ์กำสรดโศกี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ โอด
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีสุกาหราเรืองศรี
คอยท่าเห็นช้าท่วงที	จึงร้องเตือนเทวีไปทันใด
เชิญเจ้าออกมาอย่าช้านัก	เราเกรงสุรารักษ์เป็นใหญ่
จะติโทษโกรธว่าช้าไป	จะพลอยได้ความผิดมาถึงเรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาโฉมเฉลา
คิดถึงเชษฐาไม่บรรเทา	สร้อยเศร้าวิญญาณ์จาบัลย์
ครั้นอารักษ์ร้องเร่งเตือนมา	กัลยาจะใคร่ไปสวรรค์
จึงกุมกริชกรายกรจรจรัล	สองพี่เลี้ยงนั้นก็ตามมา
ปันหยีนำทางให้นางเดิน	เลี้ยวลงตรงเทินเนินผา
แอหนังจึงถามเทวา	สิจะไปฟากฟ้าสุราลัย
เหตุไรจึงไม่เหาะเหิน	จะพาเดินดั้นด้นไปหนไหน
เป็นน่ากินแหนงแคลงใจ	เหมือนมิใช่เทวัญในชั้นบน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีแก้ไขไม่ขัดสน
กล่าวแกล้งแสร้งเสด้วยเล่ห์กล	นฤมลอย่าแหนงพจมาน
จะพาโฉมยงไปลงรถ	ต่อถึงเชิงบรรพตไพรสาณฑ์
จึงจะเหาะระเห็จเตร็จทะยาน	ไปวิมานเมืองฟ้าสุราลัย
ว่าพลางพานางลงมา	ถึงรถาที่เชิงเขาใหญ่
พระอุ้มองค์ขึ้นทรงรถชัย	ทั้งสองทรามวัยก็ขึ้นท้าย
พี่เลี้ยงประสันตาเป็นสารถี	ขับรถพาชีผันผาย
พวกพหลพลไกรไพร่นาย	ก็ซุ่มแซงแฝงกายมาแต่ไกล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	แอหนังพิศวงสงสัย
ไม่เห็นเหาะขึ้นสู่สุราลัย	รถไปตามทางพนาลี
ชะรอยมนุษย์แกล้งแปลงมา	มิใช่เทวาในราศี
ฉุกใจจะคิดฉันใดดี	เทวีก็ทรงโศกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียิ้มเยื้อนเบือนหน้า
ทำท่าทางเหมือนอย่างเทวา	แลดูประสันตาแล้วยิ้มพราย
พระลำลำจะใคร่โลมโฉมยง	เห็นทรงกันแสงไม่เหือดหาย
ปลอบนางทางทำแยบคาย	ชักชายสไบเช็ดชลนา
พี่ขอถามตามจริงอย่าอำพราง	ให้สงสัยในนางอยู่หนักหนา
ยังมิทันแก่เฒ่าชรา	เจ้ามาปะตาปาด้วยเหตุใด
ถ้าแม้นแจ้งใจความแต่ตามสัตย์	พี่มิให้เคืองขัดอัชฌาสัย
จะพาสายสมรอรไท	คืนไปส่งเสียยังกุฎี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาโฉมศรี
ได้ฟังวาจาพาที	ก็รู้ว่าปันหยียิ่งพรั่นใจ
นางจึงค่อยกล่าวพจนา	เป็นความสัจจาจะบอกให้
เหตุด้วยสามีข้าหายไป	ร้อนใจจึงมาปะตาปา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีได้ฟังแอหนังว่า
ตริตรึกนึกในไปมา	แล้วจะเป็นบุษบานารี
พิศพักตร์งามรับจับแสงจันทร์	ผิวพรรณนวลละอองผ่องศรี
งามจริตกิริยาพาที	ละม้ายเหมือนยาหยีของพี่นัก
จึงถามว่าสามีเจ้าชื่อไร	สุริย์วงศ์พงศ์ไหนไม่ประจักษ์
ถ้าแจ้งจริงจะไปส่งนงลักษณ์	ให้ถึงที่สำนักอย่าร้อนใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังกล่าวแกล้งแถลงไข
จะถามนามสามีนั้นทำไม	เป็นชาวไพรใช่เชื้อสุริย์วงศ์
แต่พรากพลัดกำจัดกันมา	เที่ยวหายังไม่พบสบประสงค์
ข้าแถลงเล่าความตามตรง	จะขอลาคืนคงยังคิรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ชาตรี

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงองค์มิสาระปันหยี
จึงว่าเลียมลองใจดูในที	จะกลับไปไยมีไม่ต้องการ
เสียแรงเจ้าปะตาปาหาความชอบ	หวังจะให้ประกอบเป็นแก่นสาร
พี่ก็ได้ปะตาปาช้านาน	บุญนั้นบันดาลให้พบกัน
เผอิญเป็นเห็นประจักษ์หรือไม่เจ้า	ทั้งสองเราดังได้ตุนาหงัน
วาสนาเคยสนิทติดพัน	จะรังเกียจเดียดฉันท์กันไยมี
พี่จะรับทรามสงวนนวลน้อง	ไปเป็นคู่ครองของพี่
ศฤงคารบริวารนารี	บรรดามีจะมอบให้ครอบครอง ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏ อย่าเอยอย่าว่า	ข้าไม่ปรารถนามีผัวสอง
โภไคยไอศูรย์ไม่ปูนปอง	จะเที่ยวท่องสัญจรนอนไพร
ถึงมาตรไม่พบสามี	จะยินดีชายอื่นอย่าสงสัย
สู้ตายไม่เสียดายชีวาลัย	ว่าแล้วทรามวัยก็โศกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	มิสาระปันหยีสุกาหรา
เห็นนางซื่อสัตย์ต่อภัสดา	จะเกี้ยวพานพูดจาไม่ปลงใจ
ชำเลืองดูประสันตาแล้วสั่นเศียร	ทำเป็นแยบแนบเนียนบอกใบ้
แล้วกล่าวแกล้งแสร้งเสใส่ไคล้	พี่ว่าเล่นลองใจดอกเทวี
โฉมยงอย่าทรงโศกา	พักตรานวลละอองจะหมองศรี
เช็ดชลนานางพลางพาที	แม้นสามีน้องนั้นมิบรรลัย
สุดแต่ให้ได้พบกัน	ถึงช้าพลันจะทำกระไรได้
พี่จะช่วยสืบเสาะแสวงไป	ให้สมหวังดังใจจินดา
ปลอบพลางทางเร่งรถทรง	เลี้ยวลัดดัดดงเดินป่า
คืนหนึ่งถึงกาหลังพารา	ตรงมายังปันจะรากัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงกล่าวอภิปราย	ขอเชิญโฉมฉายผายผัน
จะจวนรุ่งรังสีรวีวรรณ	ผู้คนจรจรัลไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังติหลาอรสา
กลุ้มกลัดขัดใจไม่เจรจา	กัลยาซบลงทรงโศกี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	พระโฉมยงองค์มิสาระปันหยี
จึงกล่าวเกลี้ยงเลี่ยงปลอบให้ชอบที	เทวีอย่าถวิลกินใจ
ถ้อยย้ำคำมั่นจำนรรจา	ซื่อต่อภัสดาไม่หาได้
ต้องระบอบชอบกลเป็นพ้นไป	พี่ไม่เลียมล่วงประเวณี
เชิญเจ้าขึ้นไปบนเคหา	กัลยาอย่าแหนงแคลงพี่
อันความสัตย์สัญญาพาที	สองนารีรู้เห็นเป็นพยาน
จะเที่ยวไปให้ทั่วทุกพารา	แม้นพบภัสดาดังว่าขาน
พี่มิได้แข็งขัดทัดทาน	ตามคำปฏิญาณที่ว่าไว้ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาศรีใส
ได้ฟังอภิปรายค่อยคลายใจ	ทรามวัยจึงตอบเจรจา
เจ้าให้สัตย์ปฏิญาณมั่นคง	จะไปตามจำนงปรารถนา
ทั้งนี้จงมีเมตตา	จะได้คงชีวาสืบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีฟังชอบอัชฌาสัย
เห็นนางสร่างโศกีก็ดีใจ	เยื้อนยิ้มบอกใบ้ประสันตา
แล้วแกล้งทำกิริยาพาซื่อ	จูงมือโฉมยงลงรถา
แอหนังทั้งสองก็ตามมา	เข้ายังเคหาห้องใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ เชิญนางให้นั่งร่วมอาสน์	พลางกล่าวพจนารถปราศรัย
เจ้าจงสำราญกายสบายใจ	ว่าแล้วคลาไคลออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ พระผลัดภูษาเปลื้องเครื่องทรง	ซึ่งแปลงองค์เป็นอสัญแดหวา
แล้วชำระสระสรงคงคา	สุคนธาหอมตรลบอบองค์
ครั้นเสร็จเสด็จบทจร	กรายกรยุรยาตรดังราชหงส์
คืนเข้าห้องสุวรรณบรรจง	ถามองค์อรไทไปพลัน
พี่ยังถวิลกินใจ	เหตุผลกลใดนะสาวสวรรค์
กับผัวจึงพลัดกำจัดกัน	อย่าเดียดฉันท์จงแจ้งเถิดเทวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสามารศรี
ฟังถ้อยค่อยกล่าววาที	อันเหตุที่พรากพลัดภัสดา
ทั้งนี้เพราะกรรมได้ทำไว้	จึงเจ็บช้ำน้ำใจเป็นหนักหนา
สารพัดขัดเคืองวิญญาณ์	ทุกข์ทรมานมาช้านาน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีได้ฟังว่าขาน
ยิ่งกินแหนงแคลงคำเยาวมาลย์	จึงคิดอ่านเลี่ยงเลี้ยวถามไป
ซึ่งเจ้าว่าพลัดพรากจากสามี	ข้อนี้พี่ยังสงสัย
หรือว่าม้วยชีวันบรรลัย	จึงได้แต่กริชติดมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังฟังพลางทางว่า
เจ้าอย่าพะวงสงกา	กริชของผัวข้าให้ไว้
ไปแล้วว่าจะกลับคืนมา	เห็นช้าข้าคิดสงสัย
จึงสู้ติดตามหาด้วยอาลัย	เกลือกผิดทางไปไม่พบกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยียุรยาตรผาดผัน
ออกจากห้องแก้วแพรวพรรณ	มายังแท่นสุวรรณรจนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏ พระรำพึงซึ่งนางมิบอกแจ้ง	กล่าวแกล้งอำปลังให้กังขา
แล้วจะเป็นน้องนุชบุษบา	ซึ่งลมพาพัดหอบหายไป


ด้วยเป็นความขำจึงอำพราง	ขัดข้องหมองหมางไม่บอกได้
นึกฉงนสนเท่ห์หฤทัย	ทำไฉนจะรู้แยบคาย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏ คิดพลางย่างเยื้องยุรยาตร	จากอาสน์สุวรรณผันผาย
เข้าในห้องแก้วแพรวพาย	นั่งเคียงโฉมฉายแล้วพาที
พี่ยังกินแหนงแคลงใจ	ที่ในถ้อยคำนางโฉมศรี
ถามเหตุซึ่งพลัดกับสามี	เพียงนี้มิพอจะพรางกัน
เจ้าก็ไม่แจ้งออกบอกตรง	ใช่จะจงเจาะถามที่ความขัน
ไม่พอที่ถือใจไยอย่างนั้น	เหมือนหนึ่งปรับทุกข์กันจะเป็นไร
ข้อนี้มิแจ้งก็ทำเนา	มิให้เจ้าเคืองขัดอัชฌาสัย
ผัวน้องนั้นมีฤทธิไกร	หรือหาฤทธิ์ไม่นะเทวี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ติหลาอรสาโฉมศรี
จึงเยื้อนตอบวาจาพาที	ถามมาดังนี้เป็นจนใจ
อันซึ่งสามีของข้า	จะว่าเรืองฤทธาก็ว่าได้
ถ้าจะว่าไม่มีฤทธิไกร	ก็ได้เหมือนหนึ่งใจนึก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีฟังสนองก็ตรองตรึก
ท่วงทีถ้อยคำเห็นล้ำลึก	นิ่งนึกฉงนสนเท่ห์ใจ
จึงว่าทรามวัยจงไสยาสน์	เอนอาสน์สำราญอย่าหม่นไหม้
พระทำเฉยจะให้นางเชลยใจ	หวังจะได้ลักกริชของเทวี
แล้วเสด็จยุรยาตรคลาดคลา	ออกมาจากห้องนางโฉมศรี
นั่งเหนือบัลลังก์รัตน์รูจี	ตรึกที่ถ้อยคำอรไท
ใครหนอว่าเรืองฤทธา	จะลือชาปรากฏก็หาไม่
แต่กูผู้เดียวเที่ยวชิงชัย	ปราบได้ในแคว้นแดนชวา
คิดพลางย่างเยื้องผันผาย	จับชายกรายกรีดหัตถา
คืนเข้าห้องสุวรรณกัลยา	จึงมีพจนาถามไป
เหตุใดผัวเจ้าไม่ติดตาม	เขาสิ้นความรักหรือเป็นไฉน
ส่วนน้องท่องเที่ยวพงไพร	ช้านานจึงมิได้พบกัน
ถ้าผัวรักเจ้าเขาตามหา	เห็นว่าจะพบเป็นแม่นมั่น
แต่หากจิตเจ้าคิดผูกพัน	สำคัญว่าเขายังเมตตา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังติหลาอรสา
ได้ฟังจึงตอบวาจา	นี่แหละจะว่าเป็นจนใจ
เขาก็มีอิสตรีเป็นที่รัก	เกลือกจะห่วงหน่วงหนักไม่มาได้
ครั้นจะว่าไม่ตามก็ความไกล	เกลือกจะตามแต่ไม่พบน้อง
ที่จะรักมิรักไม่เล็งเห็น	ว่าไปก็จะเป็นคำสอง
สุดแต่ใจข้าไม่คิดปอง	ที่จะมีคู่ครองเป็นสองชาย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีแปลกจิตคิดมุ่งหมาย
ถ้อยคำสำเนียงอภิปราย	เหมือนโฉมฉายบุษบาน้องรัก


ทั้งรูปทรงส่งศรีกิริยา	เรื่องราวกล่าวมาก็แหลมหลัก
เห็นถูกต้องที่ข้องเคืองนัก	เพราะพี่รักจินตะหราวาตี
แล้วกลับคิดกินแหนงแคลงจิต	กูมิได้ให้กริชแก่โฉมศรี
แปลกกันด้วยสำคัญข้อนี้	ภูมีคิดฉงนสนเท่ห์ใจ
แต่เวียนเฝ้าเซ้าซี้ซักถาม	หวังจะให้สิ้นความสงสัย
นั่งช้ากลัวจะผิดสัญญาไว้	ครั้นออกไปให้คะนึงถึงนาง
เอนองค์ลงเหนือบรรจถรณ์	ยอกรก่ายเกยเขนยข้าง
พระนิ่งนึกกินแหนงแคลงคลาง	ให้สงสัยในนางเทวี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ช้า

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงหลงหนึ่งหรัดมารศรี
ครั้นรู้เรื่องราวข่าวคดี	ว่าปันหยีไปได้แอหนังมา
นั่งเฝ้าเล้าโลมกันอยู่	โฉมตรูขัดแค้นเป็นหนักหนา
จึงเรียกระเด่นรัตนา	เข้ามาแล้วบอกความไป
เห็นแล้วหรือกะกังปันหยี	ช่างไปได้นางชีมาแต่ไหน
เฝ้านั่งโลมเล้าเอาใจ	เหตุผลก็ไม่มาบอกกัน
เดิมน้องจะแบหลาพระมาห้าม	ให้ระงับดับความโศกศัลย์
จะฟังเหตุมาเล่าเปล่าทั้งนั้น	ไปพัลวันนางชีไม่นำพา
น้องจะครองชีวิตไว้ไย	แม้นม้วยบรรลัยเสียดีกว่า
ว่าพลางนางทรงโศกา	กัลยาขัดแค้นแสนทวี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ โอด
ร่าย

๏ แล้วเรียกบาหยันเข้ามาสั่ง	พี่ไปบอกกะกังปันหยี
ข้าจะขอเอากริชบัดนี้	แม้นปรานีน้องจริงจงส่งมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	บาหยันนบนิ้วเหนือเกศา
รับสั่งทรามวัยแล้วไคลคลา	ไปจากดาหาปาตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏ ครั้งถึงวังปันจะรากัน	จึงถวายอภิวันท์ปันหยี
ทูลแถลงแจ้งความตามคดี	โดยดังวาทีอรไท ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีครั้นแจ้งแถลงไข
จึงไปถามแอหนังทันใด	ซึ่งเขาไปให้พิจารณา
เจ้าว่าจะได้ในเจ็ดวัน	แม่นมั่นแล้วหรือขนิษฐา
เมื่อใดจะได้ตัวมา	กัลยาจงบอกบัดนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	แอหนังได้ฟังปันหยี
พิเคราะห์ดูแล้วว่าไปทันที	จะมาถึงวันนี้เป็นมั่นคง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีชื่นชมสมประสงค์
ออกจากห้องสุวรรณบรรจง	มาทรงพาชีลีลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงวังดาหาปาตี	ภูมีนั่งเคียงขนิษฐา
เห็นนางเคืองขัดอัธยา	พระจึงมีวาจาว่าไป
เป็นไฉนจึงให้ไปเอากริช	หรือคิดว่าผัวเจ้าตักษัย
พระจึงเล่าแถลงให้แจ้งใจ	โดยคดีที่ให้แอหนังดู
พี่สั่งกะกังทั้งเจ็ดคน	ให้รีบพาพวกพลไปตามอยู่
ข่าวคราวเป็นไฉนยังไม่รู้	คอยผู้ที่ไปยังไม่มา
จึงมิได้กิจจามาแจ้งน้อง	อย่าเคืองข้องแค้นจิตขนิษฐา
บัดนี้แอหนังนั้นสัญญา	ว่าจะได้ตัวมาในวันนี้ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	เกนหลงหนึ่งหรัดมารศรี
ฟังพระเชษฐาพาที	ค่อยคลายที่โทมนัสขัดใจ
จึงบังคมคัลวันทา	ชลนาแถวถั่งหลั่งไหล
มิได้ว่าขานประการใด	อรไทกำสรดโศกี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด เชิด (พี่เลี้ยงออก)

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงย่าหรันปันหยี
ครั้นถึงด่านมะงาดาธานี	ลงจากพาชีทั้งเจ็ดนาย
ซุ่มโยธาม้าไว้ในไพรสณฑ์	แล้วแปลงตัวเป็นคนค้าขาย
มิให้ใครรู้ระแบบแยบคาย	ก็พากันผันผายเข้าเวียงชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ เที่ยวฟังกิตติศัพท์ตรับข่าว	ประชาชาวชนบทแถลงไข
กรายเตร่เร่นั่งทุกแห่งไป	ผู้ใดมิได้สงกา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ชาวเมืองเนืองแน่นมาหนักหนา
บ้างไปดูย่าหรันบ้างกลับมา	พูดจาเล่าลือกันอื้ออึง
พวกผู้หญิงสาวแก่แม่หม้าย	ไม่คิดอายอุตส่าห์มาจนถึง
เห็นย่าหรันรูปร่างดังเกลากลึง	ต่างตะลึงหลงใหลไม่พริบตา
ลางคนคิดจะใคร่ได้เป็นผัว	เห็นใครงามกว่าตัวก็อิจฉา
กระทบกระเทียบเปรียบเปรยไปมา	พาลวิวาทวาทาด่าทอ
บ้างถือซองสลามาจะให้	คิดอดสูใจทำลับล่อ
บ้างซุบซิบชวนเพื่อนที่ชอบพอ	ลอบหนีแม่พ่อจรลี
บ้างได้ส้มสูกลูกไม้	จะไปให้นักโทษน้องปันหยี
เขาไม่มีโทษาน่าปรานี	ชาวบุรีเดินพูดกันไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงรู้แจ้งไม่สงสัย
จึงเดินตามหญิงชายชาวเวียงชัย	เข้ามาที่ทับใกล้ตรุนั้น ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ จึงหยุดยืนชะแง้แลหา	พอสบนัยนาย่าหรัน
ให้สลดระทดใจจาบัลย์	ต่างคนต่างกลั้นน้ำตา
จึงถามเขาว่าจะให้หมากพลู	แก่คนผู้อยู่ในโทษา
จะได้หรือมิได้ให้บอกมา	เราเห็นก็เป็นน่าเอ็นดู ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ทำมะรงซึ่งนั่งคุมอยู่
ตอบไปด้วยไม่ทันรู้	เพียงหมากพลูให้กันจะเป็นไร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงเจ็ดคนเข้าไปใกล้
ส่งสลาให้พลางต่างดีใจ	ดังตายแล้วเกิดใหม่มาพบกัน
จึงเหลียวดูผู้คุมที่รักษา	เห็นเขาเมินจึงว่าแก่ย่าหรัน
วันนี้จะมาพาจรจรัล	บอกแล้วชวนกันไคลคลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นดะราหวันเสนหา
แต่ร่วมรักย่าหรันนั้นมา	กัลยาจำนงจงใจ
ส่งเสียปฏิบัติอยู่อัตรา	จะเว้นวันเวลาก็หาไม่
ครั้นค่ำคิดถึงคะนึงใน	ทรามวัยบรรจงแต่งกายา
ลูบไล้สุคนธ์ปนปรุง	หอมฟุ้งตรลบอบภูษา
แล้วชวนพี่เลี้ยงลอบไคลคลา	ออกมาจากนิเวศน์วังพลัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลงช้า

๏ ครั้นถึงศาลาหน้าตะราง	ให้พี่เลี้ยงสองนางอยู่แต่นั่น
แล้วเสด็จย่างเยื้องจรจรัล	เข้าไปหาย่าหรันทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันเล้าโลมนางโฉมศรี
พูดจาปราศรัยเป็นไมตรี	ถ้อยทีประดิพัทธ์กำหนัดใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงผู้มีอัชฌาสัย
ครั้นสิ้นแสงสุริย์ศรีก็ดีใจ	จึงพากันรีบไปดังใจปอง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา เชิด

๏ ถึงศาลาหน้าบ้านผู้คุม	แลตะคุ่มคนนั่งอยู่ทั้งสอง
เห็นเป็นหญิงกริ่งจิตเขม้นมอง	ดูทำนองท่วงทีเหมือนชาววัง
จึงลุกตรลบเลี้ยวมา	ริมร้านขายสุราหน้าถัง
ครั้นถึงเรือนย่าหรันก็ยับยั้ง	จึงหยุดยืนแฝงฟังกิจจา
ได้ยินสำเนียงเสียงนารี	ก็เคาะเข้าตรงที่ริมฝา
กระทั่งไอให้เสียงสัญญา	สั่งให้มาหาจะว่าไร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันครั้นแจ้งไม่สงสัย
ก็รู้ว่าพี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ	จึงเสด็จคลาไคลออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ แล้วถามถึงพระน้องพระพี่	ป่านนี้จะละห้อยคอยหา
ไฉนพี่จึงแจ้งกิจจา	ว่าเขาลักน้องมาเมืองนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงจึงแจ้งถ้วนถี่
ซึ่งข้ามาพบพระภูมี	เพราะแอหนังช่วยชี้บอกมา
อันองค์ขนิษฐาแลพระพี่	แต่สร้อยเศร้าโศกีกันแสงหา
เพียงม้วยมุดสุดสิ้นชีวา	พระน้องจะแบหลาให้บรรลัย
หากองค์ปันหยีพระพี่ยา	ชิงกริชขนิษฐาไว้ได้
แล้วให้ทหารชาญชัย	เที่ยวหาภูวไนยทุกธานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันผู้รุ่งรัศมี
ได้ฟังก็ทรงโศกี	ชะรอยกรรมน้องนี้ได้ทำมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงโศกศัลย์เป็นหนักหนา
แล้วทูลถามพลันมิทันช้า	ใครซึ่งมาหาพระองค์นี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันจึงแจ้งถ้วนถี่
นางนี้เป็นราชบุตรี	มารศรีมีคุณแต่แรกมา
สู้สอดเสียเสื้อผ้าเงินทอง	ตัวน้องจึงคลายโทษา
บัดนี้จะไปพารา	จำจะบอกกัลยาให้แจ้งใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงยิ้มย่องสนองไข
นางได้มีคุณเมื่อตกไร้	จะทิ้งไว้ไม่ชอบพระผ่านฟ้า ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันตอบคำพี่เลี้ยงว่า
ครั้นจะพาอรไทไปพารา	ขนิษฐาจะละห้อยน้อยใจ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	พระพี่เลี้ยงจึงทูลสนองไข
ถึงพระน้องข้องเคืองประการใด	โทษทัณฑ์สิ่งไรจะรับเอา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันผู้เฉิดโฉมเฉลา
จึงเข้าไปหาองค์นางนงเยาว์	แล้วเล่าแถลงแจ้งกิจจา
วันนี้พี่จะลาไปเวียงชัย	จำเป็นจำไกลขนิษฐา
แม้นไม่ม้วยมุดสุดชีวา	จะกลับมาสนองคุณนาง
น้องรักเจ้าค่อยอยู่จงดี	มารศรีอย่าเคืองข้องหมองหมาง
พระชมโฉมโลมลูบปฤษฎางค์	เชยปรางพลางสั่งบังอร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นดะราหวันดวงสมร
ได้ฟังพระวาจาจะลาจร	ให้เร่าร้อนหฤทัยไปมา
มิรู้ที่จะแข็งขัดทัดทาน	เยาวมาลย์มีจิตเสนหา
จึงเยื้อนถ้อยค่อยกล่าววาจา	แม้นรักจงพาน้องคลาไคล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันตอบพลางแถลงไข
เจ้าจะดำเนินเดินกลใด	ทุ่งกว้างทางไกลกันดารนัก ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นดะราหวันมีศักดิ์
ได้ฟังเคืองขัดสะบัดพักตร์	กระนี้หรือว่ารักจะทิ้งไว้
เสียแรงน้องจำนงจงจิต	จะสู้ม้วยชีวิตหาคิดไม่
ถึงว่าทุ่งกว้างทางไกล	จะตามไปไม่อยู่ไยดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันเล้าโลมนางโฉมศรี
พี่ว่าเล่นลองใจเทวี	ใช่พี่จะทิ้งเสียเมื่อไร


ทีนี้เห็นประจักษ์ว่ารักจริง	ยอดยิ่งหญิงอื่นไม่หาได้
เจ้าอย่าละห้อยน้อยใจ	พี่จะพาทรามวัยไคลคลา
ว่าพลางกุมกรนางโฉมยง	ลอบลงมาจากเคหา
มิให้สองอนงค์สงกา	พี่เลี้ยงรีบพาจรลี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นมาพบพลสกลไกร	ซึ่งซุ่มไว้ในพนาศรี
พระอุ้มองค์ขนิษฐานารี	ขึ้นทรงพาชีตัวเดียวกัน
พี่เลี้ยงตามเสด็จทั้งเจ็ดคน	ขี่ม้าพาพลผายผัน
พวกทหารแห่แหนแน่นนันต์	รีบลัดดัดดั้นเดินไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงพารากาหลัง	สุริย์ฉายบ่ายบังเหลี่ยมไศล
ลงจากม้าพาองค์อรไท	ตรงไปดาหาปาตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ จึงก้มเกล้าประณตบทบงสุ์	พระโฉมยงองค์มิสาระปันหยี
สองกษัตริย์ชื่นชมยินดี	ถ้อยทีค่อยแจ้งกิจจากัน
แล้วเหลือบเห็นองค์หลงหนึ่งหรัด	โทมนัสเศร้าสร้อยโศกศัลย์
ทุกข์ตรอมผอมผิดผิวพรรณ	พระโศกาจาบัลย์รัญจวนใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	หลงหนึ่งหรัดนารีศรีใส
ชม้ายชายเนตรแลไป	เห็นนางทรามวัยโสภา


นั่งอยู่ข้างหลังพระพี่	มารศรีเคืองขัดสะบัดหน้า
ไปเที่ยวเกี้ยวชู้จนพามา	แล้วแสร้งทำโศกาว่ารักเรา
คิดคิดก็น่าหัวแก่ตัวข้า	จะม้วยมรณาเสียเปล่าเปล่า
ท่านไปหากได้คู่เคล้า	มาหลับตาโศกเศร้าทุกราตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงองค์มิสาระปันหยี
จึงถามย่าหรันไปทันที	นางนี้ได้มาแต่แห่งไร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ย่าหรันบังคมประนมไหว้
ชายเนตรดูพระน้องแล้วทูลไป	นี่บุตรีท้าวไทมะงาดา
ช่วยสอดเสียเงินทองเป็นสินบน	น้องจึงค่อยผ่อนพ้นโทษา
กะกังยะรุเดะให้พามา	น้องว่าเท่าไรไม่ไยดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีสุกาหราเรืองศรี
ได้ฟังย่าหรันพาที	ยิ้มแล้วจึงมีวาจา
นางได้มีคุณสามีเจ้า	นงเยาว์อย่าเคียดขึ้งหึงสา
สิ่งใดจงได้เมตตา	เจ้าพูดจาทักทายแต่โดยดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	เกนหลงหนึ่งหรัดมารศรี
ผูกคิ้วนิ่วหน้าไม่พาที	แล้วเข้าไปยังที่บรรทมใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นดะราหวันศรีใส
ได้คิดผิดแล้วก็ฉุกใจ	เสียแรงรักใคร่แต่เดิมที
คิดว่าไม่มีภรรยา	จึงอุตส่าห์ตามมาจนถึงนี่
มาสะเทินเขินค้างอยู่อย่างนี้	คิดแล้วเทวีก็โศกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ​ โอด

๏ เมื่อนั้น	ปันหยีตอบพลางทางว่า
เจ้าอย่าโศกศัลย์เลยกัลยา	ได้ทำคุณน้องข้าครานี้
พี่จะทดแทนคุณเจ้า	สิ่งไรมิให้เศร้าหมองศรี
เคยสำราญอย่างไรในบุรี	พี่นี้จะเลี้ยงนางเหมือนอย่างนั้น
จึงสั่งให้จัดเรือนให้	ทั้งเครื่องทรงเครื่องใช้ทุกสิ่งสรรพ์
ทั้งข้าหญิงข้าชายครบครัน	จัดแจงให้ปันแก่เทวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นดะราหวันโฉมศรี
ได้ประทานสิ่งของมากมี	เทวีค่อยคลายสบายใจ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๒๘
๒๘