๏	 เมื่อนั้น	อินทรชิตสิทธิศักดิ์ยักษา
รบพลางถวิลจินดา	ไอ้นี่ลิงป่าพนาวัน
ทรหดอดทนสามารถ	องอาจฤทธิแรงแข็งขัน
กระนี้หรืออสูรกุมภัณฑ์	สู้มันมิม้วยชีวี
ตัวกูผู้มีอานุภาพ	ถึงเมื่อไปปราบโกสีย์
ก็ไม่ลำบากอินทรีย์	เหมือนต่อฤทธีกระบี่ไพร
คิดแล้วชักศรนาคบาศ	อันมีอำนาจแผ่นดินไหว
พาดสายน้าวหน่วงด้วยว่องไว	ผาดแผลงไปด้วยกำลังฤทธิ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	กลับเป็นภุชงค์ตัวหาญ	เลื้อยเลิกพังพานอักนิษฐ์
ตาแดงดั่งแสงพระอาทิตย์	พ่นพิษเข้าไล่ราวี
เกี่ยวกระหวัดรัดรอบกัณฐา	กรก่ายบาทากระบี่ศรี
พันพัวทั่วสิ้นทั้งอินทรีย์	ด้วยกำลังนาคีชาญฉกรรจ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	วายุบุตรฤทธิแรงแข็งขัน
ต้องนาคบาศกุมภัณฑ์	รัดรึงตรึงมั่นทั้งกายา
จึ่งตะเบ็งสะบัดวัดแว้ง	ลองแรงนาคบาศยักษา
คลายเคลื่อนเลื่อนออกด้วยฤทธา	วานรรำพึงคะนึงคิด
อันโอรสทศเศียรตนนี้	มันมีศักดาด้วยศรสิทธิ์
นี่หรืออมรินทร์ปิ่นโมลิศ	จะมิแพ้ฤทธิ์ไอ้ขุนมาร
ถึงกระนั้นจะสะบัดก็จะขาด	นาคบาศหรือจะทนกำลังหาญ
แต่ว่าจะอยู่ดูอาการ	ไอ้พวกพาลจะทำประการใด
คิดแล้วแกล้งล้มนอนนิ่ง	จะไหวติงกายาก็หาไม่
นิ่วหน้าหลับตาหายใจ	ดั่งชีวาลัยจะมรณา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	อินทรชิตสิทธิศักดิ์ยักษา
เห็นวานรต้องศรก็ปรีดา	ตบหัตถ์สรวลร่าสำราญ
ชี้หน้าแล้วร้องเยาะเย้ย	เหวยเหวยไอ้ชาติเดียรัจฉาน
นอนกลิ้งอยู่ไยกับดินดาน	มิฮึกหาญไปเล่าไอ้อัปรีย์
ว่าแล้วจึ่งมีบัญชา	ตรัสสั่งโยธายักษี
สิบหมู่ล้วนมีฤทธี	เร่งเร็วบัดนี้ให้พร้อมกัน
ผูกมัดไอ้วานรไพร	ด้วยพวนเหล็กใหญ่จงมั่น
แต่อย่าให้ม้วยชีวัน	จะพามันไปถวายพระบิดา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พวกพลทหารยักษา
รับสั่งถวายบังคมลา	ลากพวนเหล็กมาวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างเข้าผูกมัดรัดรึง	ขันขึงมิให้ไหวได้
ชวนกันฉุดชักแต่ห่างไว้	ด้วยเกรงฤทธิไกรวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ลูกท้าวทศกัณฐ์ชาญสมร
มีชัยให้เลิกพลากร	บทจรคืนเข้าพารา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่ทหารยักษา
ลากลิงอื้ออึงคะนึงมา	ตามเสด็จพญาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เตียว

๏	เมื่อนั้น	องค์อินทรชิตยักษี
ครั้นถึงลงกาธานี	จรลีขึ้นเฝ้าพระบิดร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งน้อมเศียรเกล้าบังคมทูล	นเรนทร์สูรธิราชชาญสมร
ลูกยกโยธาพลากร	ไปจับวานรชาญฉกรรจ์
มันมีศักดาสามารถ	องอาจฤทธิแรงแข็งขัน
เสียพลนิกายหลายพัน	บัดนี้จับมันมัดมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ได้ฟังมีความปรีดา	อสุราสวมกอดพระโอรส
มิเสียทีเป็นวงศ์พรหเมศ	เรืองเดชเดชาดั่งเพลิงกรด
อันปัจจามิตรที่คิดคด	จะม้วยหมดด้วยมือลูกรัก
ซึ่งเจ้ามีชัยแก่พานร	จะขจรเกียรติไปทั้งไตรจักร
ควรสืบสุริย์วงศ์พงศ์ยักษ์	เป็นปิ่นปักลงกาธานี
ตรัสแล้วจึ่งมีสีหนาท	เหวยนายเพชฌฆาตยักษี
จงเอาไอ้ลิงกาลี	ไปล้างชีวีให้วายปราณ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กุมภัณฑ์เพชฌฆาตใจหาญ
ก้มเกล้ารับราชโองการ	ขุนมารก็รีบออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เข้ากลุ้มรุมกันลากฉุด	อุตลุดล้อมหลังล้อมหน้า
ตีรันผลักรุนเป็นโกลา	พาไปยังลงกาธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งช่วยกันผูกมัด	รึงรัดกรกายกระบี่ศรี
แทงด้วยแหลนหลาวทวนตรี	บ้างตีด้วยตระบองเท่าลำตาล
บ้างเอาค้อนเหล็กรุมรัน	บ้างหมู่ก็ฟันด้วยขวาน
บ้างเอาพะเนินค้อนรอนราญ	บ้างประหารด้วยง้าววุ่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
สะบัดพวนมัดเสียทันใด	ชิงได้อาวุธอสุรี
กวัดแกว่งสำแดงกำลังหาญ	เสียงสะท้านทั่วพิภพยักษี
โลดโผนโจนรุกคลุกคลี	เข้าไล่โจมตีอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	แทงฟันบั่นรอนฟอนฟาด	หัวขาดตีนขาดทั้งซ้ายขวา
หมู่มารตายกลาดดาษดา	ด้วยกำลังฤทธาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิดโอด

๏	บัดนั้น	นายเพชฌฆาตชาญสมร
เห็นลิงไพรออกไล่ราญรอน	โกรธดั่งไฟฟอนต้องกาย
กระทืบบาทขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	ขับหมู่กุมภัณฑ์ทั้งหลาย
ตีต้อนกันมาวุ่นวาย	ไพร่นายต่างคนเข้าราวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ที่กลัวก็ไม่เข้าโจมจับ	ขบฟันแล้วกลับวิ่งหนี
ที่กล้าก็เข้าราวี	ผูกมัดกระบี่วุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นแล้วจึ่งนายราชมัล	ว่าแก่กุมภัณฑ์น้อยใหญ่
อันไอ้ลิงป่าจังไร	แทงฟันมันไม่วายปราณ
เอ็งจงชวนกันไปยก	ครกเหล็กสากเหล็กมาสังหาร
ตำให้เป็นภัสม์ธุลีกาล	ไอ้สาธารณ์ก็จะม้วยชีวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	พวกพลโยธายักษี
ได้ฟังนายสั่งก็ยินดี	วิ่งเป็นสิงคลีระเห็จไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงช่วยกันอุตลุด	กลิ้งฉุดซึ่งครกเหล็กใหญ่
ที่เหนื่อยก็หยุดหายใจ	บ้างได้สากเหล็กก็แบกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนายเพชฌฆาตตัวกล้า
ครั้นเห็นพวกพลอสุรา	ได้ครกสากมาก็ยินดี
จึ่งว่าเหวยหมู่กุมภัณฑ์	ชวนกันผูกมัดกระบี่ศรี
ใส่ลงในครกเหล็กนี้	ตำไอ้อัปรีย์ให้แหลกลาญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุราทวยหาญ
ได้ฟังนายบัญชาการ	ต่างตนทะยานเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จับเท้าจับกายจับหัตถ์	ซัดลงในครกเหล็กใหญ่
บ้างฉวยเอาสากด้วยว่องไว	ตำไล่กันเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ปลูกต้นไม้

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายผู้ใจแกล้วกล้า
ไม่ระคายปลายเส้นโลมา	จึ่งสำแดงฤทธาวรารุทร
สะบัดพวนเหล็กขาดเป็นหลายท่อน	สองกรฉวยสากกระชากฉุด
ลุกขึ้นกวัดแกว่งต่างอาวุธ	ไล่ตีอุตลุดวุ่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ขาหักหัวแตกตัวขาด	ล้มตายเกลื่อนกลาดไม่นับได้
วิ่งพล่านไปทั้งเวียงชัย	นายไพร่ไม่เป็นสมประดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นแล้วทำนั่งกอดเข่า	ก้มหน้าซบเซาอยู่กับที่
มิได้ไหวติงอินทรีย์	ดั่งมีที่ขัดในกาย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งนายเพชฌฆาตทั้งหลาย
สุดคิดจะฆ่าให้ลิงตาย	ก็บ่ายหน้ามายังพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	องค์ท้าวทศเศียรรังสรรค์
ทูลว่าลิงไพรใจฉกรรจ์	แทงฟันด้วยเครื่องสาตรา
ทรหดอดทนสามารถ	พิฆาตไม่ม้วยสังขาร์
มันกลับต่อตีอสุรา	ล้มตายดาษดาเกลื่อนไป
ตัวข้าผู้เป็นราชมัล	ไม่อาจฆ่าฟันมันได้
สุดฤทธิ์สุดคิดสุดใจ	ภูวไนยจงโปรดปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังดั่งเอาอัคคี	เข้ามาจุดจี้กายา
สิบปากตวาดผาดร้อง	กึกก้องนิเวศน์ยักษา
เหมไอ้ลิงไพรอหังการ์	เหตุใดจึ่งฆ่าไม่วายปราณ
เหวยเหวยนายขุนคชกรรม์	เอาช้างซับมันตัวหาญ
อันชื่อบรรลัยจักรวาล	ออกไปให้ผลาญวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งขุนคชาชาญสมร
รับสั่งท้าวยี่สิบกร	ก็รีบบทจรออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ให้ผูกพญาคชสาร	ซับมันตัวหาญสูงใหญ่
ชนักเครื่องมั่นอำไพ	ขอราผูกไร้ครบครัน
ขุนข้างขึ้นขี่ประจำคอ	ถือของ้าวง่าขบขัน
ควาญท้ายกรายกรหยัดยัน	ขบฟันขับรีบออกมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงก็ไสเข้าให้แทง	ด้วยแรงหัสดินตัวกล้า
โจมจ้วงทะลวงลงงา	บาทาถีบฉัดวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
หลบหลีกเคล่าคล่องว่องไว	โผนไต่ตามงาคชาชาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พิฆาตฟาดฟันควาญหมอ	หักคอพญาคชสาร
ล้มลงกับพื้นสุธาธาร	บรรลัยลาญสุดสิ้นชีวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนายเพชฌฆาตยักษี
กับทั้งพวกพลอสุรี	เห็นกระบี่สำแดงฤทธา
ความกลัวตัวสั่นขวัญบิน	อสุรินทร์ขยาดไม่รอหน้า
พากันวิ่งวุ่นเข้ามา	เฝ้าองค์พญากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงก้มเกล้าบังคมทูล	ท้าวราพนาสูรรังสรรค์ 		
ว่าไอ้ลิงป่าพนาวัน	ข้าให้คชกรรม์ฉัดแทง
มันไม่สิ้นชีพชีวา	มีเดชศักดากล้าแข็ง
กลับเข้าโรมรันประจัญแรง	ยุทธ์แย้งสัประยุทธ์ชิงชัย
เข่นฆ่าอสุราหมอควาญ	พลมารตายยับไม่นับได้
ทั้งพระคชกรรม์ก็บรรลัย	ด้วยฤทธิไกรวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศเศียรชาญสมร
ได้ฟังดั่งพิษไฟฟอน	ให้เร่าร้อนฤทัยตะลึงคิด
เป็นเหตุไฉนไอ้ลิงป่า	จึ่งฆ่าไม่ตายทำลายจิต
ประกอบด้วยศักดาวราฤทธิ์	เห็นผิดประหลาดหลากใจ
คิดแล้วจึ่งมีบรรหาร	สั่งเสนามารน้อยใหญ่
เร่งเร็วจงพากันไป	เอาไอ้ลิงไพรเข้ามา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งหมู่เสนียักษา
รับสั่งพญาอสุรา	บังคมลาออกท้องพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เข้ากลุ้มรุมกันผูกมัด	รัดด้วยพวนใหญ่ให้มั่น
บ้างล้อบ้างไล่ตีรัน	ลากฉุดพัลวันวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงซึ่งหน้าพระลาน	เหล่าหมู่ทหารน้อยใหญ่
จึ่งจูงเอาวานรไพร	เข้าไปถวายอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
พิศดูลิงร้ายราวี	ท่วงทีฮึกหาญชาญฉกรรจ์
บรรดาวานรในแดนดง	ไม่อาจองเหมือนไอ้โมหันธ์
ผู้เดียวเคี่ยวฆ่ากุมภัณฑ์	ดูมันดั่งหนึ่งพระกาล
ฝีมือเช่นนี้ไม่หาได้	ควรจะเลี้ยงไว้เป็นทหาร
คิดแล้วจึ่งองค์พญามาร	กล่าวคำอ่อนหวานเจรจา
อันตัวเอ็งนี้ทุจริต	โทษผิดถึงสิ้นสังขาร์
กูจะให้มล้างชีวา	เห็นหน้าเอ็งเข้าก็เอ็นดู
บัดนี้คิดว่าจะเลี้ยงไว้	แม้นน้ำใจของเอ็งยอมอยู่
จะช่วยอุปถัมภ์คํ้าชู	กูไม่ให้ม้วยชีวัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิแรงแข็งขัน
ฟังรสพจนารถกุมภัณฑ์	ดั่งได้สวรรค์ชั้นอินทร์
ทีนี้สมจิตที่คิดไว้	กูจะเผาเวียงชัยเสียให้สิ้น
จึ่งจะได้เดือดร้อนทั้งแผ่นดิน	สาที่อสุรินทร์มันใจพาล
คิดแล้วจึ่งตอบวาจา	ซึ่งไม่ฆ่าให้ม้วยสังขาร
จะเลี้ยงไว้ใต้เบื้องบทมาลย์	ใช้เป็นทหารพระภูวไนย
อันพระองค์เมตตาการุญ	คุณนั้นก็หาที่สุดไม่
แต่ซึ่งตัวข้าจะอยู่ไป	ที่ไหนจะรอดชีวา
ด้วยยักษีกลุ้มรุมตีรัน	แทงฟันเจ็บซํ้าหนักหนา
ฆ่าเสียให้พ้นเวทนา	พระผู้ผ่านลงกาจงปรานี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษี
ได้ฟังวานรพาที	จึ่งมีพจนารถตอบไป
กูนี้มีจิตคิดเอ็นดู	เอ็งว่าจะอยู่นั้นไม่ได้
จะยอมให้ฆ่าชีวาลัย	จนใจสุดที่จะทัดทาน
แต่พวกอสุรีมันตีรัน	แทงฟันไม่สิ้นสังขาร
ทำไฉนจะพ้นทรมาน	เอ็งจะให้ประหารด้วยสิ่งใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ได้ฟังอสุรีก็ดีใจ	แกล้งกล่าวใส่ไคล้ด้วยมารยา
ซึ่งจะฆ่าข้าด้วยอาวุธ	ไหนจะสิ้นสุดสังขาร์
จงให้เอานุ่นสำลีมา	กับผ้าชุบนํ้ามันยาง
แล้วจึ่งเอาพันเข้าทั้งตัว	ตลอดแต่หัวไปจนหาง
ชั้นนอกนั้นให้เอาฟาง	ทำต่างเชือกรัดผูกพัน
แล้วจงเอาไฟจุดเข้า	เผาให้สิ้นชีพอาสัญ
เลือดเนื้อก็จะสูญไปด้วยกัน	ไม่ทันทนทุกข์เวทนา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ได้ฟังไม่แจ้งมารยา	อสุราชื่นชมยินดี
จึ่งมีพระราชโองการ	เหวยเหวยทหารยักษี
ไปเอาน้ำมันกับสำลี	มาทำตามที่คำมัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่เพชฌฆาตคนขยัน
รับสั่งแล้วถวายบังคมคัล	ก็พากันวิ่งวุ่นออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลางหมู่ก็กรูกันขนฟาง	บ้างแบกนํ้ามันยางโอ่งใหญ่
กระชุนุ่นกับผ้าเชื้อไฟ	ได้แล้วก็รีบกลับมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งชุบประสมกัน	พัวพันทั้งกายกระบี่ป่า
เอานํ้ามันยางชโลมทา	เสร็จตามบัญชาพญามาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศกัณฐ์ใจหาญ
จึ่งทรงหอกแก้วสุรกานต์	ชัชวาลดั่งดวงมณี
กลอกกลับกระหยับกวัดแกว่ง	เป็นประกายพรายแสงรัศมี
ก็เสด็จย่างเยื้องจรลี	จุดเข้าที่กายวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เกิดเป็นเปลวเพลิงเริงโรจน์	ช่วงโชติจำรัสประภัสสร
ร้อนแรงยิ่งแสงทินกร	ด้วยฤทธิรอนหอกชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ครั้นเพลิงติดขึ้นก็ดีใจ	วิ่งโผนเข้าในไพชยนต์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เที่ยวจุดปราสาทราชฐาน	เพลิงกาลรุ่งโรจน์โพยมหน
โรงช้างโรงม้าเรือนพล	อลวนไปทั้งธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
เห็นเพลิงพลุ่งรุ่งโรจน์รูจี	รัศมีร้อนกล้ายิ่งไฟกัลป์
ติดไหม้ปราสาทราชฐาน	พญามารตกใจตัวสั่น
เรียกสองมเหสีวิไลวรรณ	สุริย์วงศ์พงศ์พันธุ์วุ่นวาย
แล้วอุ้มมณโฑเทวี	ทั้งนางอัคคีโฉมฉาย
ลงจากปราสาทแก้วแพรวพราย	เจ้าขรัวนายเถ้าแก่ก็ตามมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวนางกำนัลซ้ายขวา
ต่างตนตกใจเป็นโกลา	ดั่งว่าจะสิ้นชีวี
อันนางนักสนมทั้งนั้น	วิ่งพะปะกันอึงมี่
ร้องตรีดหวีดหวาดไม่สมประดี	ฉวยโน่นวางนี่วุ่นไป
บ้างได้กระจกกับคันฉ่อง	เงินทองนั้นหานำพาไม่
ลางนางได้แหนบถอนไร	ร้องไห้วิ่งวุ่นทั้งวังจันทน์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
พาฝูงวนิดาวิลาวัณย์	ฝูงสนมกำนัลกัลยา
ทั้งหมู่ประยูรสุริย์วงศ์	ขององค์พญายักษา
ขึ้นบุษบกทรงอลงการ์	ตรงไปสัตนาคีรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุรศักดิ์ยักษี
ตกใจไม่เป็นสมประดี	อึงมี่ไปทั้งเวียงชัย
ต่างตนอุ้มลูกจูงหลาน	ล้มลุกคลุกคลานแล้วร้องไห้
ฉวยกระบุงมุ้งม่านหูกไน	บ้างได้เชิงกรานก็แบกมา
บ้างขี่พ่อตาแม่ยาย	ลางคนเมียหายก็เรียกหา
อุตลุดไปทั้งพารา	พากันวิ่งวุ่นเป็นโกลี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหนุมานกระบี่ศรี
ครั้นเพลิงพลุ่งรุ่งโรจน์รูจี	ไหม้ทั่วธานีขุนมาร
ก็สลัดปัดเชื้อไฟพราย	ซึ่งติดกายร้อนแรงแสงฉาน
แต่ปลายหางยังติดเพลิงกาล	แสนรำคาญกายาลำบากใจ
จะทำอย่างไรก็ไม่ดับ	รำสับรำสนไม่ทนได้
สุดฤทธิ์ที่จะคิดดับไฟ	ก็เหาะไปยังฝั่งชลธี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งโจนลงคงคา	ชุ่มแช่กายากระบี่ศรี
อุตลุดผุดดำในวารี	นทีเป็นระลอกกระฉอกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สาครขุ่นข้นเป็นควัน	เพลิงนั้นจะดับก็หาไม่
จึ่งเหาะขึ้นจากสมุทรไท	ตรงไปศาลาพระอาจารย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงน้อมเกล้าอัญชุลี	พระนารทผู้ปรีชาหาญ
เล่าความตามเรื่องซึ่งรอนราญ	จนเผาราชฐานลงกา
บัดนี้เชื้อเพลิงเถกิงพราย	ยังติดแต่ปลายหางข้า
ดับจนสุดฤทธิ์สุดปัญญา	เพลิงยิ่งร้อนกล้าพันทวี
ขอพระมหาอาจารย์เจ้า	จงได้โปรดเกล้าเกศี
เมตตาช่วยดับอัคคี	ให้ข้านี้พ้นเวทนา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารทอาจารย์ฌานกล้า
ฟังวายุบุตรเจรจา	หัวเราะร่าร่าแล้วตอบไป
เอ็งเป็นทหารพระจักรกฤษณ์	เพลิงนิดเท่านี้ไม่ดับได้
น้ำในบ่อน้อยจะไว้ไย	เหตุใดไม่ดับอัคคี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ได้ฟังพระมหามุนี	กระบี่คิดได้ด้วยปรีชา
จึ่งเอาหางใส่ในปากอม	อัดลมในช่องนาสา
เพลิงนั้นก็ดับดั่งจินดา	ด้วยอุบายปัญญาพระนักพรต
เสร็จแล้วน้อมเศียรอภิวาทน์	กราบลงแทบบาทบงกช
ลาพระมุนีผู้มียศ	กำหนดเหาะข้ามสมุทรไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	บ่ายหน้ายังเหมติรัน	สำคัญหมายยอดเขาใหญ่
ลอยลิ่วปลิวฟ้ามาไวไว	ก็ลงในพ่างพื้นคีรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งแจ้งกิจการ	ชมพูพานองคตกระบี่ศรี
ตามเรื่องซึ่งพบนางเทวี	จนเผาธานีลงกา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สองกระบี่ผู้มียศถา
ทั้งหมู่วานรโยธา	ได้ฟังวาจาหนุมาน
ต่างตนสรรเสริญด้วยยินดี	มิเสียทีเป็นยอดทหาร
ขององค์สมเด็จพระอวตาร	ได้ราชการทุกสิ่งไป
แต่นั่งสั่งสนทนากัน	จนสุริยันเลี้ยวลับเหลี่ยมไคล
สามนายผู้ปรีชาไว	ก็หลับไปทั้งหมู่โยธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ ตระ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวทศพักตร์ยักษา
อยู่ยังยอดเขาสัตนา	แลดูลงกาธานี
เห็นเพลิงรุ่งโรจน์ชัชวาล	เผาผลาญทั่วเมืองยักษี
ไหม้หมดสิ้นแสงอัคคี	อสุรีรำพึงคะนึงคิด
อันลงกามหานคเรศ	พรหเมศในชั้นอักนิษฐ์
สร้างให้อัยกาทรงฤทธิ์	งามวิจิตรเลิศลํ้าเมืองอินทร์
จำจะบอกฝูงเทพเทวัญ	ทั้งนั้นลงมาให้สิ้น
นิรมิตมหานครินทร์	เหมือนชั้นพรหมินทร์เมืองฟ้า
คิดแล้วจึ่งมีบรรหาร	สั่งเสนามารยักษา
จงไปหาหมู่เทวา	เชิญให้ลงมาที่นี้ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรยักษี
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	ถวายอัญชุลีแล้วเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงพิภพเมืองสวรรค์	บอกฝูงเทวัญน้อยใหญ่
ว่าพระปิ่นลงการาชัย	ภูวไนยใช้ข้าขึ้นมา
เชิญท่านผู้มีศรีสวัสดิ์	ไปยังสัตนาภูผา
พร้อมกันทุกหมู่เทวา	อย่าช้าจงรีบไปบัดนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายฝูงเทวาทุกราศี
ทั้งองค์หัสนัยธิบดี	แจ้งว่าอสุรีทศกัณฐ์
บัญชาให้หาลงไป	ต่างองค์ตกใจตัวสั่น
ออกจากวิมานแก้วแพร้วพรรณ	ก็พากันระเห็จเหาะมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โคมเวียน

๏	ครั้นถึงสัตนาสิงขร	ก็เขจรลงจากเวหา
นั่งเป็นอันดับกันมา	อยูที่ตรงหน้าพญามาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรผู้ปรีชาหาญ
เห็นฝูงเทเวศร์มัฆวาน	มาถึงสถานก็ดีใจ
จึ่งมีวาจาอันสุนทร	ดูกรเทวาน้อยใหญ่
บัดนี้ลงกากรุงไกร	เกิดภัยวิบัติด้วยอัคคี
จะพึ่งท่านผู้มีศักดา	จึ่งเชิญลงมาทุกราศี
จงช่วยสร้างราชธานี	ให้เป็นที่สวัสดิ์สถาวร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจอมเมรุมาศสิงขร
กับทั้งฝูงเทพนิกร	ได้ฟังสุนทรพญามาร
สุดที่จะแข็งขัดได้	จนใจจำรับบรรหาร
ก็พาฝูงเทพบริวาร	เหาะทะยานไปยังลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงท่ามกลางนคเรศ	หัสเนตรเจ้าตรัยตรึงศา
จึ่งมีเทวราชบัญชา	ให้นิมิตพาราอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ฝูงเทพเทวาทุกราศี
รับสั่งหัสนัยน์ธิบดี	แบ่งปันหน้าที่วุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏	ฝ่ายพระพิรุณเทวา	ก็โปรยปรายธาราห่าใหญ่
ไหลหลั่งดับสิ้นเชื้อไฟ	ทั่วทั้งเวียงชัยอสุรินทร์
พระพายพาเถ้าถ่านธุลีผง	พัดลงในท้องกระแสสินธุ์
พื้นราบไม่มีมลทิน	หอมกลิ่นดั่งกลิ่นสุคนธาร
ฝ่ายวิษณุกรรมเทเวศร์	ก็นิมิตนคเรศราชฐาน
ทั้งหอรบเชิงเทินปราการ	ซุ้มทวารฉัตรธงอลงกรณ์
กับปราสาทตำหนักรักษา	ล้วนมหาเนาวรัตน์ประภัสสร
โรงรถโรงคชอัสดร	แล้วด้วยฤทธิรอนเทวัญ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ ตระ เจรจา

๏	ครั้นเสร็จซึ่งสร้างนคเรศ	องค์ท้าวพันเนตรรังสรรค์
กับหมู่บริวารทั้งนั้น	กลับไปสวรรค์วิมานฟ้า ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายทศพักตร์ยักษา
ครั้นว่าฝูงเทพเทวา	สร้างสรรค์พาราแล้วกลับไป
ก็พามเหสีสุริย์วงศ์	นางอนงค์กำนัลน้อยใหญ่
ขึ้นบุษบกแก้วแววไว	ลอยไปด้วยฤทธิ์อสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	พลมารห้อมล้อมเดียรดาษ	มาโดยอากาศวิถี
ขับเวียนรอบราชธานี	เที่ยวชมบุรีกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ พญาเดิน
ชมตลาด

๏	พิศเมืองแม้นเมืองพรหมาน	ปราการล้วนแก้วประกอบกั้น
หอรบงามเรียงนางจรัล	ระยะคั่นเสมอเสมาเมือง
แถวฉัตรงามชั้นประชุมราย	ทุกช่องธงชายปักเนื่อง
ซุ้มทวารแก้ววามอร่ามเรือง	ถนนรอบเป็นเรืองระเบียบงาม
พิศวังงามนิเวศน์ชัชวาล	พื้นพระลานงามประลองท้องสนาม
ที่นั่งเย็นดั่งจะย้อยด้วยพลอยพลาม	ปราสาทสามทรงอลงการ์
สี่มุขงามแม้นพิมานมาศ	ครุฑผงาดนาคตระหง่านเวหา
ห้ายอดแสงระยับจับตา	ใบระกาบันแก้วแกมกาญจน์
ช่อฟ้าช้อยเฟื้อยอัมพร	บัญชรงามชั้นฉายฉาน
บราลีล้วนแล้วแก้วประพาฬ	โอฬารสามโลกไม่เทียมทัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ชมพลางพลางขับบุษบก	ผันผกวกเวียนเหียนหัน
ลงมาด้วยฤทธิ์กุมภัณฑ์	ยังเกยสุวรรณรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งชวนอัคเรศทั้งสององค์	กับฝูงอนงค์สาวศรี
เสด็จย่างเยื้องจรลี	ขึ้นปราสาทมณีอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนืออาสน์แก้ว	แล้วด้วยเนาวรัตน์ประภัสสร
งามดั่งพรหเมศฤทธิรอน	เขจรมาจากเมฆา
จึ่งมีพระราชบรรหาร	สั่งเสนามารยักษา
กูจะสมโภชพารา	เป็นการมหามงคล
ครบทั้งเจ็ดคืนเจ็ดวัน	บอกกันให้ทั่วทุกแห่งหน
เลี้ยงหมู่โยธีรี้พล	อย่าให้ขัดสนสิ่งใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรผู้ใหญ่
รับสั่งพระปิ่นราชัย	บังคมไหว้ออกจากพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งสั่งพนักงาน	ทุกหมู่หมวดมารตัวขยัน
ตามมีบัญชากุมภัณฑ์	บาดหมายบอกกันเป็นโกลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพวกมหรสพยักษี
ถึงวันกำหนดฤกษ์ดี	ก็เล่นอึงมี่ทั้งพารา
อันโขนละครมอญรำ	ระบำเทพทองพร้อมหน้า
หกคะเมนไต่ลวดผาลา	ชวารำกริชกรีดกราย
มงคลุ่มคุลาตีไม้	แทงวิสัยชั้นเชิงเฉิดฉาย
อีกทั้งกระตั้วแทงควาย	ต่างเล่นวุ่นวายเป็นโกลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	หญิงชายชาวเมืองถ้วนหน้า
หนุ่มสาวเฒ่าแก่ชรา	ทารกทาริกาทั้งนั้น
รู้ว่าสมโภชธานี	ต่างตนยินดีเกษมสันต์
แต่งตัวผัดหน้าใส่นํ้ามัน	ชวนกันมาดูวุ่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บ้างเดินบ้างยืนบ้างนั่ง	คับคั่งชกตีผลักไส
บ้างสรวลร่าฮาเฮสำราญใจ	เพลินไปทั่วทั้งหญิงชาย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางวิเสททั้งหลาย
ตกแต่งเครื่องเลี้ยงวุ่นวาย	ช้างควายปิ้งจี่ทอดมัน
อีกทั้งเมรัยชัยบาน	ของหวานของคาวหมูหัน
แต่งเสร็จสำเร็จครบครัน	ช่วยกันแบกยกเนื่องมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ชุบ

๏	ครั้นถึงก็วางโต๊ะถาด	เกลื่อนกลาดเครื่องมัจฉมังสา
ทั้งตุ่มทั้งไหใส่สุรา	เต็มไปในหน้าพระลานชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุราน้อยใหญ่
บ้างกินเหล้ากินแกล้มวุ่นไป	เมามายไม่เป็นสมประดี
บ้างเต้นบ้างรำทำเพลง	ตบมือโฉงเฉงอึงมี่
อื้อฉาวไปทั้งธานี	อสุรีชื่นชมปรีดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ครั้นเสร็จเฉลิมพารา	ด้วยเดชบุญญาธิการ
เสวยรมย์ชมราชไอศูรย์	สมบูรณ์ดั่งเทวสถาน
ประดับด้วยสนมบริพาร	ทรงโฉมสะคราญละกลกัน
ราตรีเข้าที่ไสยาสน์	เหนืออาสน์พรรณรายฉายฉัน
กับมณโฑกัลยาวิลาวัณย์	กุมภัณฑ์เป็นสุขสำราญใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กล่อม

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ครั้นรุ่งรางสร่างแสงอโณทัย	ก็ปราศรัยพญาสกุณี
ท่านค่อยอยู่เถิดจะขอลา	ไปเฝ้าพระจักราเรืองศรี
สั่งแล้วก็เลิกโยธี	ลงจากคีรีรีบจร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
แต่ใช้ให้สามวานร	ไปเยือนข่าวบังอรในลงกา
อยู่หลังก็ตั้งแต่ครวญคิด	ทรงฤทธิ์นับวันคอยท่า
จวนจะครบกำหนดสัญญา	ไม่เห็นกลับมาแจ้งการ
ให้หวาดหวั่นฤทัยไม่มีสุข	แสนทุกข์เร่าร้อนดั่งเพลิงผลาญ
ยิ่งคิดก็ยิ่งรำคาญ	จนสุริย์ฉานลับเหลี่ยมคีรี
อากาศดาษดวงดารากร	จันทรจำรัสรัศมี
จึ่งเสด็จย่างเยื้องจรลี	เข้าที่สุวรรณพลับพลา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ
โอ้ช้า

๏	เอนองค์ลงสู่ไสยาสน์	กรก่ายนลาฏถวิลหา
ถึงองค์อัคเรศสีดา	อุราเร่าร้อนดั่งเพลิงกัลป์
โอ้ว่าปานนี้เจ้าดวงเนตร	จะแสนเทวษปิ้มชีพอาสัญ
ไม่เคยเห็นหมู่กุมภัณฑ์	ขวัญเมืองของพี่จะตกใจ
จะร้องตรีดหวีดหวาดผู้เดียว	เปล่าเปลี่ยวเปลี่ยวจิตโหยไห้
คอยพี่ไม่เห็นตามไป	จะแสนโศกาลัยทุกเวลา
ถ้าสามนายไปพบแจ้งสาร	เยาวมาลย์จะคลายเทวษหา
อกเอ๋ยเป็นน่าอนิจจา	เวทนาครั้งนี้อนาถนัก
เมียเดียวควรหรือให้จากอก	ตกไปในมือปรปักษ์
โหยหวนครวญถึงนงลักษณ์	ซบพักตร์กับเขนยแล้วหลับไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กล่อม
ร่าย

๏	ครั้นล่วงปัจฉิมราตรี	สกุณีเพรียกพร้องเสียงใส
เร่าร้องเร่งสุริโยทัย	ภูวไนยตื่นจากไสยา
จึ่งชวนพระลักษมณ์นุชนาถ	พร้อมเสนามาตย์ซ้ายขวา
เสด็จจากสุวรรณพลับพลา	ไปสรงคงคาวารี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เพลง
สระบุหร่ง

๏	สองกษัตริย์ชำระสระสนาน	ในท้องธารแทบเชิงคีรีศรี
น้ำใสเย็นซาบอินทรีย์	ดั่งนทีในสีทันดร
พื้นทรายพรายแสงเนาวรัตน์	เลื่อมเลื่อมจำรัสประภัสสร
ปทุมมาลย์ชูก้านอรชร	ฝักแก่ฝักอ่อนแกมกัน
บ้างพึ่งผุดพ้นชลธาร	บ้างเบ่งบานรับแสงสุริย์ฉัน
แมลงภู่วู่ว่อนเวียนวัน	เชยซาบสุคันธมาลี
พระพายชายพัดรวยริน	หอมกลิ่นอุบลเกสรศรี
ฝูงปลาผุดพ่นชลธี	ว่ายรี่เคล้าคู่เล็มไคล
บุปผชาติโรยร่วงดวงผกา	ลอยมาตามสายนํ้าไหล
ชมพลางทางสรงสำราญใจ	ที่ในกระแสชลธาร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ ลงสรงปี่พาทย์

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจหาญ
กับทั้งองคตชมพูพาน	พาพวกบริวารวานร
ดั้นดัดลัดป่าพนาวัน	สำคัญท่าธารสิงขร
ปักฉลากมรรคาพนาดร	ที่ประทับแรมร้อนแล้วรีบมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงสุวรรณพลับพลาชัย	แจ้งว่าภูวไนยนาถา
เสด็จลงสรงคงคา	ก็พากันไปเฝ้ายังสาคร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างตนน้อมเศียรอภิวาทน์	พระตรีภูวนาถทรงศร
หมอบอยู่หน้าหมู่วานร	คอยฟังภูธรบัญชาการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
เห็นสามนายผู้ปรีชาชาญ	มาเฝ้าบทมาลย์ก็ยินดี
จึ่งเสด็จขึ้นจากที่สรง	กับองค์พระลักษมณ์เรืองศรี
ยืนอยู่กลางหมู่โยธี	แล้วมีบัญชาถามไป
สามนายยังถึงลงกา	ได้พบสีดาหรือหาไม่
มรรคานั้นเป็นประการใด	เราตั้งใจคอยทุกคืนวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิแรงแข็งขัน
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	บังคมคัลแล้วทูลกิจจา
อันทางที่จะไปเมืองมาร	กันดารข้ามเขาลำเนาป่า
พบปักหลั่นอสุรา	กับนางฟ้าชื่อบุษมาลี
ชี้ทางให้ข้ามสายชล	ไปจนอาศรมพระฤๅษี
ถึงเหมติรันคีรี	พบสัมพาทีฤทธิไกร
เป็นพี่สดายุสกุณา	โลมานั้นหามีไม่
รู้ว่าทหารพระภูวไนย	ดีใจให้โห่ขึ้นพร้อมกัน
ขนงอกสิ้นสาปพระอาทิตย์	ด้วยเดชพระจักรกฤษณ์รังสรรค์
พาบินชี้ช่องสำคัญ	เขตขัณฑ์ทวีปลงกา
ตัวข้าผู้เดียวลอบไป	แอบอยู่ในสวนยักษา
พอทศกัณฐ์มันออกมา	เจรจาไหว้วอนพระเทวี
นางไม่มีจิตประดิพัทธ์	เคืองขัดด่าว่ายักษี
ครั้นมันคืนเข้าธานี	เทวีผูกศอจะวายปราณ
ข้าบาทวิ่งไปแก้ลง	ถวายผ้าธำมรงค์แล้วแจ้งสาร
ขุนกระบี่ทูลสิ้นทุกประการ	จนเผาราชฐานลงกา ฯ
ฯ ๑๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์นาถา
ฟังลูกพระพายเทวา	ผ่านฟ้ากริ้วโกรธดั่งไฟฟอน
กระทืบบาทมีราชบรรหาร	ดูดู๋หนุมานชาญสมร
กูใช้ให้ขุนวานร	ไปสืบข่าวบังอรแต่เท่านี้
เหตุใดจึ่งทำอหังการ์	ฆ่าโคตรวงศายักษี
ทั้งหมู่อสุรโยธี	แลเผาบุรีกุมภัณฑ์
อันองค์อัคเรศอรไท	อยู่ในเนื้อมือไอ้โมหันธ์
ถ้ามันโกรธาฆ่าฟัน	สุดสิ้นชีวันวายปราณ
ตัวกูผู้จะสงครามยักษ์	แม้นเสียเมียรักยอดสงสาร
ก็จะซ้ำแสนทุกข์ทรมาน	เอ็งจะคิดอ่านประการใด ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ได้ฟังบัญชาภูวไนย	ร้อนใจดั่งต้องไฟพิษ
กราบลงแล้วสนองพจมาน	ซึ่งเกินโองการนั้นโทษผิด
ควรถึงที่สิ้นชีวิต	พระทรงฤทธิ์จงได้เมตตา
เมื่อข้าจะรบกับกุมภัณฑ์	บอกมันว่าเป็นลิงป่า
ผู้เดียวเที่ยวเล่นหลงมา	เชื้อวงศ์พงศาก็ไม่มี
มาตรแม้นว่าท้าวทศพักตร์	ฆ่าองค์นงลักษณ์มเหสี
ขอประทานจงผลาญชีวี	กระบี่ให้สิ้นสุดปราณ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรีผู้ปรีชาหาญ
ได้ฟังคำแหงหนุมาน	จึ่งมีโองการกับเสนา
ดูกรเจ้ากรุงขีดขิน	ท้าวพญาพานรินทร์ซ้ายขวา
วายุบุตรล่วงราชบัญชา	โทษนี้จะว่าประการใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวพญาวานรน้อยใหญ่
ได้ฟังพจนารถภูวไนย	บังคมไหว้สนองโองการ
ซึ่งลูกพระพายไม่ยั้งคิด	ทำผิดล่วงราชบรรหาร
โทษนั้นถึงสิ้นชนมาน	ผ่านฟ้าจงทรงพระเมตตา
ขอประทานจงงดไว้ก่อน	อย่าเพ่อราญรอนให้สังขาร์
ตามคำวานรสัญญา	สงครามเบื้องหน้ายังมี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภูวนาถเรืองศรี
ได้ฟังท้าวพญาเสนี	ดั่งวารีทิพย์มาเจือใจ
สอดคล้องต้องในวิญญาณ์	ผลัดผ้าชุบสรงรางวัลให้
แก่วายุบุตรวุฒิไกร	ในที่ท่ามกลางวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รับผ้าชุบสรงพระสี่กร	ทูนเศียรแล้วถอนใจคิด
ตัวกูทำการทั้งนี้	จงรักภักดีสุจริต
มิได้อาลัยแก่ชีวิต	ทะนงใจไม่คิดตริการ
เห็นผิดเป็นชอบด้วยโมหันธ์	ปิ้มสิ้นชีวันสังขาร
ใครเลยจะนับว่าชายชาญ	อาภัพอัประมาณเป็นพ้นไป
ทั้งนี้เพราะวาสนาตัว	ดีชั่วจะโทษผู้ใดได้
เสียทีที่มีฤทธิไกร	น้อยใจเป็นพ้นคณนา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์นาถา
ครั้นเสร็จก็เสด็จยาตรา	กลับยังพลับพลาอลงการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	พร้อมเสนามาตย์ทวยหาญ
ประนมกรกราบเบื้องบทมาลย์	งามปานฝูงเทพนิกร
เฝ้าองค์สมเด็จพระอิศรา	ยังมหาไกรลาสสิงขร
จึ่งมีพจนารถอันสุนทร	ปรึกษาวานรเสนี
บัดนี้หนุมานมาแจ้งข่าว	เรื่องราวสีดามารศรี
ควรเราจะยกโยธี	ไปยังบุรีลงกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ชมพูพานผู้มียศถา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	กราบกับบาทาแล้วทูลไป
เขาหนึ่งตรงเกาะลงกานั้น	ชื่อคันธกาลาสูงใหญ่
อยู่ที่ริมเนินสมุทรไท	เป็นชัยภูมิสถาวร
ขอพระผู้ปิ่นสุธาธาร	จงยกทวยหาญชาญสมร
ไปตั้งยังเชิงคีรินทร	จะได้ราญรอนปัจจามิตร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระหริรักษ์จักรกฤษณ์
ฟังชมพูพานก็สมคิด	ทรงฤทธิ์จึ่งมีบัญชา
ดูกรลูกพระสุริยัน	จงจัดพลขันธ์ซ้ายขวา
จะยกไปตั้งทัพพลับพลา	ยังคันธกาลาคีรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	ถวายอัญชุลีแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	ทัพหน้าเกณฑ์ให้นิลนนท์	คุมพลสิบสมุทรเป็นนายใหญ่
ทัพหนุนองคตฤทธิไกร	คุมไพร่สิบสมุทรวานร
เกียกกายคำแหงหนุมาน	คุมทหารสิบสมุทรชาญสมร
ทัพหลวงโยธาพลากร	ซับซ้อนยี่สิบสมุทรตรา
ยุกกระบัตรนิลพัทชาญยุทธ์	คุมพลสิบสมุทรแกล้วกล้า
กองขันสิบสมุทรโยธา	นิลราชศักดาบัญชาการ
กองหลังนิลเอกคุมไพร	นับได้เจ็ดสมุทรทวยหาญ
รายเรียบเพียบพื้นสุธาธาร	เสียงสะเทือนสะท้านเป็นโกลี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระจักรรัตน์แก้วเรืองศรี
กับพระอนุชาร่วมชีวี	จรลีไปสรงวาริน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	สองกษัตริย์ชำระสระสนาน	สุคนธารหอมฟุ้งจรุงกลิ่น
สนับเพลาเชิงรายมณีนิล	เครือกระหนกรูปกินรีรำ
พระหริวงศ์ทรงทิพภูษิต	พื้นตองชวลิตเขียวขำ
พระลักษมณ์ทรงภูษาพื้นดำ	ผุดทองลายช้ำเชิงสุบรรณ
ต่างทรงชายไหวชายแครง	ฉลององค์ลายแย่งสังเวียนคั่น
ตาบทิศทับทรวงสังวาลวัลย์	พาหุรัดนาคพันทองกร
สอดใส่ธำมรงค์เพชรรัตน์	มงกุฎแก้วจำรัสประภัสสร
ทรงมหากุณฑลกรรเจียกจร	อลงกรณ์ด้วยดวงโกมิน
ห้อยพวงมาลัยดอกไม้ทัด	พระหัตถ์นั้นจับธนูศิลป์
งามดั่งพรหเมศอมรินทร์	ลินลามายังโยธี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ บาทสกุณี
โทน

๏	ได้ฤกษ์สุริยันให้ลั่นฆ้อง	พลไกรโห่ร้องอึงมี่
ยกจากคันธมาทน์คีรี	กระบี่เยียดยัดกันไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ รุกร้น
โทน

๏	ทัพหน้าคลาเคลื่อนตามทิศ	ทัพหลวงแผลงฤทธิ์แผ่นดินไหว
ทัพหนุนเร่งร้นพลไกร	โลดไล่กวัดแกว่งอาวุธ
บ้างเหาะบ้างแทรกสุธาธาร	บ้างทะยานลงเดินหลังสมุทร
บ้างไปทางกาลาคนิรุท	แล้วผุดขึ้นกลางพลากร
เสียงกลองฆ้องขานประสานปี่	เสียงพลอึงมี่สิงขร
ผงคลีมืดคลุ้มอัมพร	แรมร้อนมาในพนาวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กราวนอก

๏	ครั้นถึงเขาคันธกาลา	พร้อมหมู่โยธาพลขันธ์
แล้วสั่งลูกพระสุริยัน	ให้ตั้งมั่นตามเชิงคีรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
รับสั่งสมเด็จพระจักรี	ถวายอัญชุลีแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เกณฑ์หมู่โยธาพลากร	ทุกหมวดวานรน้อยใหญ่
ให้ตั้งทัพพลับพลาอำไพ	ในที่ชัยภูมิโอฬาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นายทัพนายกองทวยหาญ
บรรดาเป็นเจ้าพนักงาน	ก็เร่งรีบจับการพร้อมกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏	ชั้นนอกตั้งทัพรายเรียบ	เป็นระเบียบเขื่อนเพชรเขื่อนขัณฑ์
ขุดคูล้อมรอบเป็นขอบคัน	แล้วตั้งสุวรรณพลับพลาชัย
พร้อมทั้งพระโรงหน้าหลัง	เกยแก้วที่นั่งน้อยใหญ่
ทิมดาบชาววังตำรวจใน	ที่ประลองพลไกรวานร
ศาลาลูกขุนคู่ดูตระหง่าน	หน้าพระลานโปรยปรายด้วยทรายอ่อน
ป้อมค่ายรายธงอลงกรณ์	เสร็จตามภูธรบัญชา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์นาถา
จึ่งชวนพระศรีอนุชา	ขึ้นยังพลับพลาอำไพ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพทหารใหญ่
จึ่งเกณฑ์นิลเอกชาญชัย	คุมไพร่กระเวนพนาดร
บรรจบกับกองนิลขัน	รอบคันธกาลาสิงขร
เกี่ยวเลี้ยวกันเป็นมังกร	หลับนอนนั่งยามตามอัคคี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลเอกนิลขันกระบี่ศรี
ต่างตนต่างพาโยธี	กระเวนไปตามที่พระบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	 เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวทศพักตร์ยักษา
เสวยสุขอยู่ทุกทิวา	ในทวีปลงกากรุงไกร
ประกอบด้วยจัตุรงค์ทวยหาญ	ศฤงคารบริวารไม่นับได้
ทรงอานุภาพปราบไป	ทั่วในสามภพธาตรี
เป็นมหาดิเรกเอกองค์	กว่าเหล่าสุริย์วงศ์ยักษี
ร้อยเอ็ดกษัตริย์อสุรี	ถึงปีมาถวายบรรณาการ
ราตรีเข้าที่ไสยาสน์	กับมณโฑอัครราชยอดสงสาร
ในที่ห้องรัตน์ชัชวาล	พญามารก็เคลิ้มหลับไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	ครั้นเวลาล่วงปัจฉิมยาม	เรืองอร่ามด้วยแสงแขไข
เหตุซึ่งจะสิ้นชีวาลัย	ให้เกิดนิมิตอัศจรรย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ตกใจตื่นจากไสยาสน์	หวั่นหวาดตรึกไปด้วยความฝัน
ครั้นรุ่งแสงสีรวีวรรณ	กุมภัณฑ์สระสรงสาคร
ประดับเครื่องสำหรับกษัตริย์ทรง	อลงกตจำรัสประภัสสร
เสด็จย่างเยื้องบทจร	กรายกรออกพระโรงรูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	อันโอภาสด้วยแก้วสลับสี
พร้อมหมู่อสูรเสนี	สุริย์วงศ์กวีโหรา
งามดั่งดวงดารากร	แวดล้อมจันทรในเวหา
จึ่งมีพระราชบัญชา	แก่พญาพิเภกกุมภัณฑ์
คืนนี้ใกล้รุ่งราตรีกาล	บันดาลนิมิตความฝัน
ว่ามีพญาแร้งชาญฉกรรจ์	ขนนั้นขาวผ่องทั้งอินทรีย์
บินมาแต่เบื้องบูรพทิศ	สำแดงฤทธิ์ดั่งราชปักษี
ข้ามมหาคงคาวารี	ร่อนอยู่ตรงที่หน้าพระลาน
ปะกับแร้งดำตัวกล้า	อันมาบัจจิมทิศาล
ตีกันในกลางคัคนานต์	แร้งดำตัวหาญนั้นเสียชัย
ตกลงยังพื้นปัถพี	สกุณีไม่บินไปได้
กลิ้งเกลือกเสือกสิ้นชีวาลัย	กลายไปเป็นรูปอสุรา
แล้วว่าเอากะลาน้ำมันยาง	ใส่ไส้วางลงเหนือหัตถา
ยังมีหญิงหนึ่งพาลา	วิ่งเข้ามาจุดอัคคี
น้ำมันแห้งสิ้นไส้ชวลิต	กะลาไหม้ไฟติดมือพี่
พิษเพลิงร้อนทั่วอินทรีย์	ฝันนี้ดีร้ายประการใด ฯ
ฯ ๑๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
พิเคราะห์ตามความฝันก็พรั่นใจ	ทอดถอนฤทัยคะนึงคิด
เสียดายพิภพกุมภัณฑ์	แสนสนุกดั่งชั้นดุสิต
จะแหลกลาญด้วยหมู่ปัจจามิตร	อันมาแต่ทิศบูรพา
คิดแล้วยอกรบังคม	ทูลพระบรมเชษฐา
อันซึ่งฝันว่ากะลา	ได้แก่นางสำมนักขา
เชื้อไส้นั้นได้แก่พระองค์	นํ้ามันคือพระวงศ์น้อยใหญ่
เพลิงพลุ่งรุ่งโรจน์ลามไป	ได้แก่นวลนางสีดา
อันหญิงซึ่งวิ่งมาจุดไฟ	ได้แก่นางสำมนักขา
แร้งเผือกซึ่งโบยบินมา	คือว่าพระรามจักรี
แร้งดำนั้นคือพระองค์	ผู้วงศ์พรหเมศเรืองศรี
จะได้รณรงค์ราวี	ด้วยสามีสีดานงลักษณ์
ฝันนี้มิได้สถาวร	จะร้อนทั่วลงกาอาณาจักร
ทั้งพวกอสูรหมู่ยักษ์	จะซบพักตร์รํ่าร้องรักกัน ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรรังสรรค์
ได้ฟังดั่งใครมาฟาดฟัน	หวาดหวั่นฤทัยรำพึงคิด
แสนทุกข์ทุกข์ถึงชีวา	แล้วมีบัญชาประกาศิต
เจ้าผู้ร่วมวงศ์ชีวิต	นิมิตสิอัปมงคล
จะเสียเคราะห์สะเดาะประการใด	จึ่งจะได้จำเริญสถาผล
จงเร่งคิดอ่านผ่อนปรน	ให้พ้นโทษร้ายราคี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังพระราชวาที	น้อมเศียรชุลีแล้วทูลไป
ซึ่งจะเสียเคราะห์สะเดาะนาม	ตามในคัมภีร์หามีไม่
อันจะผ่อนปรนให้พ้นภัย	มิให้อันตรายชีวิต
จะได้ก็ด้วยสัตย์ธรรม์	ถือมั่นในความสุจริต
จงตั้งอยู่ในทศพิธ	ดับจิตโมหันธ์ฉันทา
อย่าโลภหลงงงงวยด้วยรสรัก	คิดหักซึ่งความเสน่หา
จงส่งองค์นางสีดา	ไปให้สามีอรไท
ก็จะสิ้นอันตรายภัยพาล	ดับการรณรงค์เสียได้
พระองค์ผู้ทรงฤทธิไกร	ไม่ไร้อัคเรศบังอร
แม้นมาตรปรารถนาจะเชยชิด	จะแสนสนิทนางเทพอัปสร
ก็จะได้ด้วยเดชภูธร	อย่าอาวรณ์ในหญิงที่ผัวมี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศเศียรยักษี
ได้ฟังอนุชาพาที	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกาล
สิบปากแผดผาดตวาดร้อง	กึกก้องนิเวศน์วังสถาน
เหม่เหม่ดูดู๋ไอ้สาธารณ์	อหังการองอาจเจรจา
มิได้อยู่ในกตัญญู	มาดูหมิ่นกูผู้เชษฐา
เสียทีที่เลี้ยงมึงมา	รักดั่งดวงตาดวงใจ
คิดว่าเกิดร่วมอุทร	จะร่วมทุกข์ร่วมร้อนกันได้
มิรู้ทรลักษณ์จังไร	กลับไปเป็นพวกไพรี
จะให้ส่งสีดาโฉมงาม	ไปแก่พระรามเรืองศรี
มึงช่างว่าได้ถึงเพียงนี้	ดั่งกูไม่มีศักดา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญาพิเภกยักษา
เห็นองค์สมเด็จพระพี่ยา	โกรธาคือไฟบรรลัยกัลป์
ความเกรงความกลัวเป็นสุดคิด	ดั่งหนึ่งชีวิตจะอาสัญ
นบนิ้วประนมบังคมคัล	กุมภัณฑ์กราบทูลสนองไป
น้องนี้จงรักภักดี	จะคิดว่าเป็นพี่นั้นหาไม่
หมายเหมือนบิตุรงค์เรืองชัย	อันได้ก่อเกล้าแต่ก่อนกาล
จึงทูลทำนายทายฝัน	สำคัญว่าจะให้เป็นแก่นสาร
มิได้ทรยศต่อบทมาลย์	เข้าด้วยพวกพาลไพรี
พระองค์อย่าแหนงแคลงใจ	ในข้าผู้รองบทศรี
ว่านี้โดยสัจจวาที	ภูมีจงได้เมตตา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศเศียรยักษา
ได้ฟังถ้อยคำอนุชา	ดั่งเอาสาตรามาแทงกรรณ
ผุดลุกขึ้นยืนกระทืบบาท	ร้องตวาดผาดเสียงดั่งฟ้าลั่น
มึงอย่าแต่งว่าไอ้อาธรรม์	ขาดพี่น้องกันในวันนี้
ซึ่งเอ็งยกยอรามลักษมณ์	หนักยิ่งกว่าวงศ์ยักษี
ว่ากูชั่วช้าไม่ดี	มึงนี้อย่าอยู่ในเมืองมาร
ว่าพลางฉวยชักพระขรรค์	ขบฟันเงือดเงื้อจะสังหาร
โจนจากแท่นแก้วสุรกานต์	โถมทะยานไล่องค์อนุชา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญาพิเภกยักษา
ตกใจกลัวจะม้วยชีวา	อสุราหลบหลีกพัลวัน
เข้าไปแอบองค์อินทรชิต	ร้องขอชีวิตตัวสั่น
ครั้นเชษฐาไล่จะใกล้ทัน	วิ่งหากุมภกรรณอสุรี
อันหมู่สุริย์วงศ์พงศา	เสนาโยธายักษี
วิ่งพะปะกันไม่สมประดี	อึงมี่ล้มลุกคลุกคลาน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ใจหาญ
มิได้ฟันฟอนรอนราญ	พญามารจึ่งสั่งเสนา
จงริบไอศูรย์สมบัติ	สารพัดเป็นเครื่องยศถา
แล้วขับเสียจากพารา	ให้สมน้ำหน้าไอ้กาลี
อันอีตรีชาดาเมียนั้น	ใช้มันเป็นทาสทาสี
ให้รักษาสีดาเทวี	อยู่ที่ในสวนอุทยาน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรใจหาญ
ก้มเกล้ารับราชโองการ	พาพิเภกขุนมารออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญาพิเภกยักษา
เดินตามมหาเสนา	โศกาครวญครํ่ารํ่าไร
โอ้ว่าตัวกูครั้งนี้	ความผิดจะมีก็หาไม่
กตัญญูโดยจริงทุกสิ่งไป	ควรหรือมาได้อัประมาณ
เสียแรงรู้ไตรเพทเวทมนตร์	จะช่วยตนไม่รอดสังขาร
ดูดั่งทรลักษณ์สาธารณ์	ไม่เห็นการจะเป็นถึงเพียงนี้
คิดพลางสะท้อนถอนใจ	ชลนัยน์อาบพักตร์ยักษี
ก้มหน้าย่างเยื้องจรลี	ไปยังที่อยู่กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งกอดเมียรัก	สะพักไว้แล้วก็รับขวัญ
แสนโศกโศกาจาบัลย์	รำพันสะอื้นอาลัย
โอ้เจ้าดวงเนตรของพี่เอ๋ย	กรรมสิ่งใดเลยมาซัดให้
จะจำจากพรากพลัดกันไป	จำเป็นจำไกลกันทั้งรัก
เหตุด้วยพญายักษา	ปิ่นเกล้าลงกาอาณาจักร
นิมิตฝันร้ายทรลักษณ์	ให้พี่ทายทักว่าร้ายดี
กตัญญูทูลโดยสัตย์ธรรม์	ให้ช่วยชีวันยักษี
มิให้อันตรายราคี	กลับกริ้วโกรธพี่จะรอนราญ
ให้ริบสวรรยาราชัย	ขับไล่เสียจากราชฐาน
อันซึ่งตัวเจ้าเยาวมาลย์	ประทานให้องค์นางสีดา
ตั้งแต่วันนี้จะแลลับ	ไหนจะได้กลับมาเห็นหน้า
จะแสนทุกข์ไปทุกเวลา	กินแต่นํ้าตาไม่ราวัน
รํ่าพลางโอบอุ้มลูกรัก	พิศพักตร์จูบจอมถนอมขวัญ
แม่ลูกอุตส่าห์รักษากัน	สั่งแล้วกุมภัณฑ์ก็โศกี ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ โอด

๏	เมื่อนั้น	นางตรีชาดายักษี
อันเป็นองค์อัครเทวี	ทั้งพระบุตรีเบญกาย
แม่ลูกครั้นได้แจ้งเหตุ	แสนทุกข์แสนเทวษใจหาย
ดั่งพระกาลมาผลาญชีวาวาย	โฉมฉายกอดบาทเข้าโศกี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
โอ้

๏	เมียรักว่าโอ้พระทรงเดช	พระคุณเคยปกเกศเกศี
เป็นสุขทุกทิวาราตรี	ควรหรือภูมีจะจากไป
ข้าบาทไร้ญาติอนาถนัก	จะผินพักตร์ไปพึ่งผู้ใดได้
มีแต่จะชอกชํ้าระกำใจ	ด้วยไกลเบื้องบาทพระภูธร
เบญกายว่าโอ้พระบิตุเรศ	พระองค์เคยปกเกศมาแต่ก่อน
ทรงคุณกว้างลึกกว่าสาคร	เช้าคํ่าพรํ่าสอนลูกรัก
อยู่หลังจะตั้งแต่แสนโศก	แสนวิโยคพ่างเพียงอกหัก
เคยเห็นมิได้เห็นพักตร์	น่าที่ลูกรักจะวายปราณ
ตรีชาดาว่าโอ้อกเอ๋ย	พระองค์เคยเป็นสุขเกษมศานต์
พร้อมหน้าสาวสนมบริวาร	ในที่ราชฐานวังจันทน์
ตัวข้าได้รองสนองบาท	พระสามีธิราชรังสรรค์
ทีนี้จะแลลับไม่เห็นกัน	ดั่งสุริยันเลี้ยวเหลี่ยมเมรุไกร
บุตรีว่าโอ้พระบิดร	เวราแต่ก่อนมาซัดให้
พระองค์จะจากลูกไป	มิได้แทนคุณที่เลี้ยงมา
สามกษัตริย์แสนโศกรักกัน	รำพันเศร้าโทมนัสสา
ต่างองค์ต่างทรงโศกา	ดั่งว่าจะสิ้นสมประดี ฯ
ฯ ๑๖ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่เสนายักษี
บรรดามาริบอสุรี	ต่างทำบาญชีสอบกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เครื่องต้นเครื่องทรงอลงการ์	เงินทองเสื้อผ้าทุกสิ่งสรรพ์
แก้วแหวนเครื่องใช้รูปพรรณ	กำนัลทาสาข้าไท
จึ่งให้ขนหีบปัดข้าวของ	ส่งเข้ายังท้องพระคลังใหญ่
บ้างพานางตรีชาดาไป	ให้เป็นข้าใช้นางสีดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วจึ่งเปาวนาสูร	ทูลพญาพิเภกยักษา
พระองค์ก็ทรงปรีชา	จะแสนโศกโศกาไยมี
เชิญไปเสียจากกรุงมาร	ตามโองการท้าวยักษี
อย่าให้ล่วงเวลาราตรี	ข้านี้จะมีโทษทัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์รังสรรค์
สะท้อนถอนใจจาบัลย์	ผันพักตร์มาดูเบญกาย
ชลนัยน์ไหลนองคลองเนตร	แสนทุกข์แสนเทวษใจหาย
ลงจากปราสาทแก้วแพรวพราย	บ่ายไปตามมรคา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	หญิงชายชาวเมืองถ้วนหน้า
ครั้นเห็นพิเภกอสุรา	เดินมาผู้เดียวก็อาลัย
ต่างพิศดูแล้วสงสาร	หมู่มารไม่กลั้นน้ำตาได้
บ้างยอกรค่อนทรวงเข้ารำไร	อึงไปทั้งราชธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญาพิเภกยักษี
ครั้นออกมานอกพระบูรี	โศกีกำสรดระทดใจ
โอ้ว่าอนิจจาตัวกู	จะบ่ายหน้าไปอยู่ด้วยใครได้
จะพึ่งสุริย์วงศ์องค์ใด	ก็อยู่ในอำนาจทศกัณฐ์
ตั้งแต่นี้ไปจะทนทุกข์	เสื่อมสุขสิ้นความเกษมสันต์
น่าที่จะม้วยชีวัน	อยู่ในอรัญกันดาร
เสียแรงเกิดเป็นกษัตรา	สุริย์วงศ์พรหมามหาศาล
ดั่งชาติทรลักษณ์จัณฑาล	รํ่าพลางขุนมารดำเนินจร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงท่าฝั่งพระสมุทร	ก็หยุดอยู่แทบเชิงสิงขร
จึ่งพิเคราะห์ชันษาพยากรณ์	พฤหัสนั้นจรมาต้องจันทร์
ให้โทษเพียงจากถิ่นฐาน	แต่ไม่ถึงกาลอาสัญ
จะได้ที่อุปถัมภ์สำคัญ	ท่านนั้นคือองค์พระจักรา
มาตั้งอยู่ฝั่งอุดรทิศ	ก็มีจิตแสนโสมนัสสา
หมายมั่นเขาคันธกาลา	แล้วบ่ายหน้าเหาะข้ามสมุทรไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	ลอยลิ่วปลิวมาในอัมพร	ล่วงมหาสาครกว้างใหญ่
เห็นเนินทรายชายป่าพนาลัย	ก็ลงในพ่างพื้นสุธาธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ผู้เดียวดัดดั้นอรัญเวศ	ทางทุเรศข้ามห้วยเหวละหาน
แสนยากลำบากกันดาร	ขุนมารก็รํ่าโศกี
โอ้ว่าเสียแรงกูเกิดมา	ในวงศ์พรหมาเรืองศรี
นับเนื่องแต่ท้าวสหบดี	ครั้งนี้ไม่มีที่พึ่งใคร
เดชะความสัตย์ข้าสุจริต	จะอิจฉาญาติมิตรก็หาไม่
ขอเทวัญบันดาลดลใจ	ให้ไปพบองค์พระสี่กร
รํ่าพลางบ่ายหน้าจรจรัล	สู่คันธกาลาสิงขร
เลี้ยวลัดดัดดั้นพนาดร	บทจรไปตามมรรคา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่วานรทัพหน้า
ผลัดกันตระเวนอยู่อัตรา	เที่ยวมาตามทางพนาลัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เหลือบแลไปเห็นอสุรี	เดินโศกโศกีละห้อยไห้
ออกนามสมเด็จพระภูวไนย	ประหลาดใจจึ่งวิ่งวุ่นมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างเข้าล้อมหน้าล้อมหลัง	คับคั่งรอบกายซ้ายขวา
บ้างยุดไหล่ยุดกรอสุรา	วานรฉุดคร่าไม่ปรานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
ตกใจตะลึงทั้งอินทรีย์	จึ่งมีวาจาถามไป
ดูก่อนโยธาวานร	มาฉุดกรลากคร่าเราไปไหน
หยาบช้าสามารถบังอาจใจ	เราผิดสิ่งไรจงบอกมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลเอกนายใหญ่ใจกล้า
ได้ฟังจึ่งมีวาจา	ว่าเหวยอสุราอาธรรม์
ตัวเราเหล่านี้เป็นทหาร	องค์พระอวตารรังสรรค์
บัดนี้พระองค์ทรงสุบรรณ	ยกพวกพลขันธ์โยธี
จะข้ามไปเกาะลงกา	มล้างเหล่าพาลายักษี
ตัวท่านเป็นพวกอสุรี	เรานี้จะจับเอาไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
แจ้งความออกนามพระภูวไนย	มีใจชื่นชมด้วยสมคิด
จึ่งกล่าววาจาว่าวอน	ดูก่อนทหารพระจักรกฤษณ์
เรานี้มิใช่ปัจจามิตร	ตั้งใจสุจริตเสาะมา
ท่านจงช่วยพาเข้าไปเฝ้า	พระเป็นเจ้าสามภพนาถา
จะเป็นข้าใต้เบื้องบาทา	ไปกว่าชีวันจะบรรลัย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลเอกผู้เป็นนายใหญ่
ได้ฟังจะแจ้งไม่แคลงใจ	ก็พาไปที่ประชุมโยธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงน้อมเกล้าอภิวันท์	ลูกพระสุริยันเรืองศรี
แจ้งความตามพบอสุรี	ข้านี้จับเอาตัวมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มียศถา
ครั้นเหลือบแลเห็นอสุรา	จึ่งมีวาจาถามไป
ว่าเหวยดูก่อนยักษี	เอ็งนี้บ้านเมืองอยู่ไหน
นามวงศ์พงศ์เผ่าผู้ใด	เหตุไรโศกาจาบัลย์
ออกนามสมเด็จพระหริวงศ์	ผู้พงศ์อิศเรศรังสรรค์
ประสงค์สิ่งใดกุมภัณฑ์	ไม่กลัวชีวันมรณา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษา
ได้ฟังจึ่งตอบวาจา	อันตัวของข้าอสุรี
ชื่อข้าพิเภกกุมภัณฑ์	เป็นน้องทศกัณฐ์ยักษี
ร่วมพระบิตุเรศชนนี	อยู่ในบูรีลงกา
พระยามารนั้นฝันเห็นร้าย	ให้ทำนายโดยสุบินยักษา
กริ้วโกรธให้ริบสวรรยา	แล้วขับมาจากเวียงชัย
รำลึกตรึกดูไม่เล็งเห็น	ผู้ใดจะเป็นที่พึ่งได้
จึ่งร้องไห้หาพระภูวไนย	ตั้งใจเป็นข้าพระจักรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
แต่ซักไซ้ไล่เลียงอสุรี	จนสิ้นที่กินแหนงแคลงการ
แล้วพาคำแหงวายุบุตร	กับสิบแปดมงกุฎทวยหาญ
นิลพัทองคตชมพูพาน	คลานเข้าไปเฝ้าพระสี่กร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งน้อมเศียรเกล้าบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์ทรงศร
วันนี้โยธาวานร	เที่ยวจรตระเวนพนาลี
จับได้อสูรกุมภัณฑ์	นามมันพิเภกยักษี
เป็นน้องทศกัณฐ์อสุรี	พี่ชายขับหนีจากลงกา
ตั้งใจมาเป็นข้าบาท	พระตรีภูวนาถนาถา
แม้นพระองค์มิทรงพระเมตตา	อสุราจะถวายชีวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์รังสรรค์
ได้ฟังโอรสพระสุริยัน	ทรงธรรม์มีราชวาที
นิลเอกจงกลับออกไป	พาไอ้พิเภกยักษี
เข้ามายังหน้าพลับพลานี้	กูจะดูท่วงทีขุนมาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลเอกผู้ปรีชาหาญ
รับสั่งสมเด็จพระอวตาร	กราบกับบทมาลย์แล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งบอกแก่พิเภกขุนยักษ์	พระนารายณ์ทรงจักรให้หา
ว่าพลางกุมกรอสุรา	พาเข้าไปเฝ้าทันที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
น้อมเศียรถวายอัญชุลี	อสุรีคอยฟังพระโองการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
พินิจพิศดูขุนมาร	ผ่านฟ้าจึ่งตรัสถามไป
ดูก่อนพิเภกกุมภัณฑ์	คำเอ็งว่านั้นกูสงสัย
อันพี่น้องร่วมท้องร่วมใจ	เป็นที่รักใคร่กันมา
ข้อความก็แต่เพียงนี้	ผิดทีกับทำโทษา
หรือแกล้งแต่งกลมารยา	ตัวเอ็งจงว่าแต่จริงไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังพจนารถภูวไนย	จับใจดั่งอมฤตรส
น้อมเศียรลงถวายอภิวาทน์	แล้วทูลฉลองบาทบงกช
ตัวข้ามิได้ทรยศ	คิดคดเป็นกลอุบายมา
ทศพักตร์ไม่ตั้งอยู่ในธรรม์	โมหันธ์ทุจริตอิจฉา
ฝันร้ายทำนายตามตำรา	ว่าจะสิ้นชีพชีวี
ให้ส่งองค์สีดาวรนาฏ	มาถวายเบื้องบาทบทศรี
กลับกริ้วโกรธาจะฆ่าตี	ริบราชย์ขับหนีจากเวียงชัย
ตัวข้าไม่มีที่พึ่ง	ซึ่งจะช่วยชีวิตไว้ได้
ทั้งไม่มีกำลังฤทธิไกร	รู้แต่ไตรเพทโหรา
จึ่งตั้งใจมาเป็นข้าบาท	พระตรีภูวนาถนาถา
ไปกว่าจะสิ้นชีวา	ผ่านฟ้าจงโปรดปรานี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรรัตน์แก้วเรืองศรี
ได้ฟังพิเภกอสุรี	ภูมีนิ่งนึกตรึกไป
แล้วมีมธุรสพจนารถ	แก่เสนามาตย์น้อยใหญ่
บัดนี้อสุรีหนีภัย	ตั้งใจมาฝากชีวา
ไม่ควรจะเลี้ยงขุนยักษ์	หรือจักเลี้ยงได้ให้เร่งว่า
ตัวมันก็รู้โหรา	แต่เป็นอนุชาทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพลูกพระสุริย์ฉัน
ท้าวพญาวานรทั้งนั้น	ได้ฟังบรรหารพระจักรี
ต่างตนถวายอภิวาทน์	กราบลงแทบบาทบทศรี
ก็ปรึกษาพร้อมกันทันที	ถ้วนถี่โดยบทพระอัยการ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วจึ่งกราบบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์มหาศาล
อันซึ่งพิเภกขุนมาร	ให้การยั่งยืนแต่เดิมมา
เห็นจริงว่าผิดกับพี่ชาย	กลัวตายจึ่งหนีมาหา
โดยสัตย์สุจริตอสุรา	ไม่เป็นมารยาพิราใน
ถึงกระนั้นก็พวกปัจจามิตร	จะวางจิตว่าดีก็มิได้
ชอบให้ทำสัตย์สาบานไว้	ต่อใต้เบื้องบาทพระจักรี
แล้วจึ่งเอาใช้ในสงคราม	จะเกรงขามอะไรแก่ยักษี
แม้นไม่จงรักภักดี	จึ่งมล้างชีวีให้มรณา
ถ้าว่าสุจริตซื่อตรง	การณรงค์จะทำไปภายหน้า
เกลือกจะขัดสนสิ่งใดมา	จะได้ถามกิจจาอสุรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ฟังคำปรึกษาเสนี	ดั่งทิพย์วารีมาเจือใจ
จึ่งมีพระราชบัญชา	สั่งพญาสุครีพทหารใหญ่
จงเอาพรหมาสตร์ศรชัย	สรงน้ำตั้งไว้เป็นประธาน
แล้วให้พิเภกอสุรี	ทำสัจจวาทีพิษฐาน
โดยขนบธรรมเนียมโบราณ	ต่อหน้าทหารพร้อมกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระสุริยารังสรรค์
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	บังคมคัลเชิญศรมาทันที
วางลงเหนือบนพานแก้ว	แล้วยกทูนเกล้าเกศี
ก็พาพิเภกอสุรี	ไปที่ประชุมวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งเอานํ้าหอมใสสะอาด	โสรจสรงพรหมาสตร์พระแสงศร
ให้น้องทศพักตร์ฤทธิรอน	ชุลีกรตั้งความสัตยา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษา
น้อมเศียรกราบลงด้วยปรีดา	อสุราตั้งสัตย์สาบาน
ขอฝูงอมรเทเวศร์	อันเรืองเดชสถิตทุกสถาน
ทั้งหกสวรรค์ชั้นวิมาน	จงเป็นทิพพยานครั้งนี้
แม้นข้ามิตรงต่อเบื้องบาท	พระนารายณ์ธิราชเรืองศรี
เข้าด้วยพวกพาลไพรี	มีจิตคิดคดเป็นกลมา
ขอให้พระแสงศรสิทธิ์	สังหารชีวิตของข้า
แล้วรับพระพิพัฒน์สัตยา	จบเหนือเกศาดื่มกิน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	สุครีพเจ้าเมืองขีดขิน
ครั้นเสร็จสาบานอสุรินทร์	สิ้นที่กินแหนงในวิญญาณ์
จึ่งมีวาจาอันสุนทร	ดูก่อนพิเภกยักษา
ตัวท่านเป็นน้องเจ้าลงกา	สุริย์วงศ์พรหมาเลิศไกร
เราเป็นอนุชาพาลี	หน่อพระรวีสูงใหญ่
ครอบครองขีดขินเวียงชัย	โภไคศวรรยาเสมอกัน
เราสองได้รองธุลีบาท	พระตรีภูวนาถรังสรรค์
ล้วนตั้งอยู่ในสัตย์ธรรม์	เกียรตินั้นจะชั่วกัลปา
จะฉลองบทมาลย์ในการยุทธ์	ไปกว่าจะสุดสังขาร์
ควรเป็นสหายร่วมชีวา	ครองความสัจจาด้วยกันไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ฟังขุนกระบี่ก็ดีใจ	ดั่งได้ช่อชั้นดุษฎี
จึ่งกล่าววาจาอันสุนทร	ดูก่อนท่านผู้จำเริญศรี
อันซึ่งว่ามาทั้งนี้	ตัวข้ายินดียิ่งนัก
มิเสียทีที่ตั้งใจมา	รองเบื้องบาทาพระทรงจักร
เราสองควรครองความรัก	ภักดีสุจริตกันไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มีอัชฌาสัย
ทั้งน้องท้าวเจ้าลงกากรุงไกร	ต่างตนมีใจปรีดา
จึ่งตั้งสัตยาสาบาน	ท่ามกลางทหารพร้อมหน้า
เป็นสหายรักร่วมชีวา	ไม่มีฉันทาราคี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
พิศดูทหารพระจักรี	ล้วนเหล่ากระบี่นิกร
ลางตนประดับกายา	ด้วยมหาเนาวรัตน์ประภัสสร
เขี้ยวเพชรสังวาลกรรเจียกจร	พื้นพงศ์พานรอันเรืองยศ
ทั้งสิบแปดมงกุฎเสนี	ล้วนมีเครื่องทรงอลงกต
เยียดยัดอัดกันเป็นหลั่นลด	จะกำหนดก็พ้นคณนา
จึ่งถามสุครีพผู้สหาย	ว่าองค์นารายณ์นาถา
จะยกไปยังกรุงลงกา	มล้างหมู่อสุราสาธารณ์
อันพวกทศพักตร์ยักษี	ล้วนมีฤทธากล้าหาญ
ทั้งหกห้องฟ้าบาดาล	หมู่มารเที่ยวปราบราบไป
อันวานรในเบื้องบทเรศ	มีศักดาเดชเป็นไฉน
แต่หนุมานชาญชัย	ได้เห็นฤทธิ์เมื่อไปลงกา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพผู้มียศถา
ได้ฟังจึ่งตอบวาจา	อันโยธาทั้งสองบูรี
ล้วนสามารถอาจเอื้อมพระอาทิตย์	ปลิดดาวเดือนได้ในราศี
ฝ่ายชมพูพานเสนี	กับกระบี่หนุมานชาญฉกรรจ์
องค์พระอิศวรบรมนาถ	ประสาทพระพรรังสรรค์
ศักดาดั่งดวงพระสุริยัน	ใครมล้างชีวันไม่บรรลัย
อันท้าวพญาพานรินทร์	พลกบินทร์นิกรน้อยใหญ่
เลื่องชื่อลือฤทธิ์เกรียงไกร	ล้วนใจทรหดอดทน
มาตรแม้นถึงม้วยมรณา	พระพายพัดมาต้องเส้นขน
ก็คืนเป็นขึ้นทุกตน	กลับเข้าผจญไพรี
ทำไมกับอสุรหมู่ยักษ์	ไหนจักทานฤทธิ์กระบี่ศรี
ท่านจะสงสัยไปไยมี	พระศุลีบังคับให้เกิดมา
ว่าแล้วทั้งสองสหาย	กับวานรตัวนายถ้วนหน้า
ออกจากที่ตั้งสัตยา	ไปยังพลับพลาอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ต่างตนน้อมเศียรอภิวาทน์	พระตรีภูวนาถทรงศร
ดั่งดาราล้อมจันทร	ซับซ้อนเยียดยัดอัดกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์รังสรรค์
เสด็จเหนือแท่นแก้วแพรวพรรณ	ยังสุวรรณพลับพลารูจี
จึ่งมีพระราชบรรหาร	ถามพิเภกขุนมารยักษี
พลในลงกาธานี	จะมีมากน้อยสักเพียงใด
แม้นมาตรจะยกพลขันธ์	เข้าโรมรันบันบุกรุกไล่
หักเอาด้วยกำลังฤทธิ์ไกร	จะได้หรือไม่อสุรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษา
ได้ฟังพระราชบัญชา	กราบกับบาทาแล้วทูลไป
อันพลลงกาธานี	พ้นที่จะคณนาได้
มากกว่าวานรในทัพชัย	ว่องไวเชี่ยวชาญชำนาญยุทธ์
แปลงกายหายตัวก็ได้สิ้น	ทั้งดำดินเหาะเหินเดินสมุทร
จะหักเอาด้วยกำลังไวยวุฒิ	สุดที่จะหมายกำหนดการ
ด้วยยังไม่เห็นฤทธิรอน	โยธาวานรทวยหาญ
ในใต้เบื้องบาทพระอวตาร	ไม่รู้ที่จะประมาณมือกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรรัตน์แก้วรังสรรค์
ได้ฟังพิเภกกุมภัณฑ์	ทูลแจ้งพลขันธ์อสุรี
จึ่งสั่งลูกพระสุริย์ฉาน	ตัวท่านผู้ชาญชัยศรี
จงนำวานรเสนี	กระบี่จงเตรียมโยธา
ออกไปริมเนินพระสมุทร	สำแดงฤทธิรุทรจงพร้อมหน้า
ให้พญาพิเภกอสุรา	ดูกำลังศักดาวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพชาญสมร
รับสั่งน้อมเกล้าประนมกร	พากันบทจรออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงเนินทรายชายสมุทร	พร้อมหมู่พลยุทธ์น้อยใหญ่
ลูกพระสุริยาปรีชาไว	ประกาศไปแก่พลโยธา
ดูราพานรินทร์ทวยหาญ	ผู้ชำนาญชาญณรงค์แกล้วกล้า
ท่านจงสำแดงฤทธา	ให้ขจรฟากฟ้าธาตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวพญาเสนากระบี่ศรี
ทหารทั้งสองธานี	มีความยินดีด้วยสมคิด
ชวนกันโห่ร้องก้องกึก	เสียงสนั่นครั่นครึกถึงดุสิต
ต่างตนสำแดงแผลงฤทธิ์	นิมิตกายาต่างกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	บ้างเหาะเหินเดินโดยอัมพร	ไปชูช้อนเอาดวงสุริย์ฉัน
บ้างเหยียบยุคุนธรยืนยัน	กรนั้นหน่วงพระเมรุคีรี
บางตนเอาทิพย์พิมานรัตน์	มาวางบนหัตถ์กระบี่ศรี
บ้างแทรกลงในพื้นปัถพี	จับพญานาคีขึ้นมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บ้างทำเป็นลมบรรลัยกาล	พัดพานทั่วทศทิศา
บ้างนิมิตเป็นดวงดารา	ตกสาดลงมาจากอัมพร
บ้างดำลงอัคนิรุทร	ผุดขึ้นพระเมรุสิงขร
บ้างทำสี่พักตร์แปดกร	ชูช้อนซึ่งพื้นปัถพี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บ้างเดินน้ำดำสมุทรแหวกวน	จับปลาอานนท์ขึ้นมาขี่
บ้างไปวิมานฉิมพลี	จับสุบรรณปักษีลงมา
บ้างช้อนเอาเขาจักรวาล	เหาะทะยานขึ้นจากเวหา
บ้างทำเปรี้ยงเปรี้ยงดังเสียงฟ้า	ฝนตกลงมาอึงอล
บ้างง้างเอาเขาทิ้งกัน	ศิลานั้นกระจายทุกแห่งหน
เป็นประกายพรายพื้นโพยมบน	มืดมนกึกก้องธาตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวทศพักตร์ยักษี
เสด็จออกหมู่มุขมนตรี	ยังที่สิงหาสน์ไพชยนต์
ได้ยินสำเนียงกัมปนาท	โลกธาตุมืดมิดทุกแห่งหน
แสงพรายไปในโพยมบน	ดั่งฟ้าฝนอื้ออึงอนธการ
ศิลาลอยมาตกลง	เกลื่อนกลาดที่ตรงหน้าฉาน
ประหลาดจิตพิศเพ่งอยู่ช้านาน	จึ่งสั่งสุกรสารเสนา
อัศจรรย์วันนี้ดูประหลาด	ไฉนจึ่งกัมปนาททุกทิศา
จงไปดูให้รู้ประจักษ์ตา	จะว่าเหตุผลประการใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุกรสารเสนาผู้ใหญ่
รับสั่งพระองค์ทรงภพไตร	บังคมไหว้แล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ดูไปทั่วทั้งแปดทิศ	พินิจเหลือบแลซ้ายขวา
เห็นเหตุข้างเบื้องบูรพา	อสุรานิมิตอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	กลับกลายกายนั้นเป็นเหยี่ยว	เรี่ยวแรงดั่งราชปักษี
บินขึ้นอากาศด้วยฤทธี	ข้ามมหาวารีรีบไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ แผละ

๏	มาใกล้เขาคันธกาลา	เห็นโยธาวานรน้อยใหญ่
สำแดงแผลงฤทธิ์เกรียงไกร	หวั่นไหวดั่งเกิดลมกาล
บ้างง้างภูเขาทุ่มซัด	แตกกระจัดปลิวทั่วทุกสถาน
ต้องปีกเจ็บเพียงบรรลัยลาญ	ขุนมารก็ตกลงทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ให้คิดประหวั่นพรั่นใจ	ด้วยกลัวฤทธิไกรกระบี่ศรี
แม้นจะเป็นเหยี่ยวอยู่ดั่งนี้	น่าที่ไม่รอดชีวา
อย่าเลยจำกูจะกลับกลาย	นิมิตกายเป็นเพศลิงป่า
คิดแล้วร่ายเวทอันศักดา	อสุราจำแลงอินทรีย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นถ้วนคำรบสามหน	ตนนั้นกลายเป็นกระบี่ศรี
ก็เข้าปลอมหมู่โยธี	อสุรีวิ่งวุ่นไปด้วยกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์รังสรรค์
พิศดูโยธาพระทรงธรรม์	ฤทธิ์นั้นเลิศลบโลกา
บังเกิดขนพองสยองเกล้า	บรรเทาทุกข์แสนโสมนัสสา
ยิ้มแล้วจึ่งกล่าววาจา	ดูราสหายร่วมชีวี
อันพวกอสูรหมู่มาร	ทหารทศพักตร์ยักษี
ที่เอกจัดเอาอสุรี	เปรียบกับกระบี่ที่อ่อนฤทธิ์
ก็ไกลกันดั่งดินกับฟ้า	อสุราหรือจะรอต่อติด
ดั่งหิ่งห้อยกับดวงพระอาทิตย์	ผิดที่จะทัดเทียมกัน
แต่บัดนี้ยักษีมันแปลงตน	เข้ามาปลอมปนพลขันธ์
ว่าพลางก็รีบจรจรัล	มายังสุวรรณพลับพลา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรอภิวาทน์	ทูลพระภูวนาถนาถา
บัดนี้อสุรีแปลงมา	เข้าปลอมโยธาวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
ได้ฟังน้องท้าวยี่สิบกร	ภูธรมีราชโองการ
ซึ่งว่ากุมภัณฑ์มันแปลงตน	ปลอมปนวานรทวยหาญ
เราจะให้จับขุนมาร	จะสังเกตสัณฐานประการใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ประนมกรแล้วกราบทูลไป	อันเพศวิสัยอสุรา
เงานั้นไม่มีตามตัว	ทั่วไปทุกหมู่ยักษา
ทั้งมันก็ไม่พริบตา	ประหลาดกว่าสัตว์ในธาตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ได้ฟังพิเภกอสุรี	จึ่งมีพระราชโองการ
ดูก่อนวายุบุตรศักดา	ท่านผู้ปรีชากล้าหาญ
จงไปจับอสุราสาธารณ์	มาทำประจานให้สาใจ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
รับสั่งพระตรีภูวไนย	บังคมไหว้แล้วเหาะขึ้นเมฆา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นแล้วจึ่งแจ้งแก่น้าชาย	ว่าองค์พระนารายณ์นาถา
ให้ข้ามาจับอสุรา	ที่ปลอมโยธาพลากร
ว่าแล้วนบนิ้วอภิวาทน์	พระจอมไกรลาสสิงขร
อ่านเวทอันเรืองฤทธิรอน	วานรนิมิตกายา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	กายใหญ่เท่าเขาจักรวาล	สูงตระหง่านเงื้อมงํ้าเวหา
มือหนึ่งนั้นครอบโยธา	ให้ออกมาแล้วดูสำคัญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด เจรจา

๓๖
๓๖