๏	 เมื่อนั้น	องค์ท้าวพันพักตร์ยักษา
เห็นกระบี่หักกระบองแล้วโยนมา	อสุรากริ้วโกรธพิโรธนัก
จึ่งตรัสสั่งพวกพหลพลมาร	เร่งเข้ารอนราญหาญหัก
จับไอ้ลิงขาวบ่าวรามลักษมณ์	กูจะหักคอเคี้ยวเสียเดี๋ยวนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พวกพหลพลยุทธ์ยักษี
ได้รับสั่งตั้งท่าเข้าราวี	ต่อตีรบรับกับวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
ผู้เดียวโรมรันประจัญกร	ราญรอนสัประยุทธ์กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	องอาจดั่งราชไกรสีห์	จับฝูงมฤคีผกผัน
ตีนถีบมือตบพัลวัน	ฟอนฟันด้วยกำลังฤทธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพวกพลมารยักษา
กลัวนายไม่เสียดายชีวา	ดากันหนุนเนื่องเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ตีรันฟันฟาดอุตลุด	พุ่งซัดอาวุธน้อยใหญ่
ยิงธนูหน้าไม้ปืนไฟ	หมายใจจะฆ่าให้วายปราณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจหาญ
รบรุกบุกบันประจัญบาน	โถมทะยานเข้ากลางโยธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เหยียบบ่าคว้าเศียรกุมภัณฑ์	ผกผันเรี่ยวแรงแข็งกล้า
สี่กรรอนราญอสุรา	หวดซ้ายป่ายขวาวุ่นไป
อันหมู่โยธีรี้พล	จะเหลือแต่สักตนก็หาไม่
ตายกลาดดาษป่าพนาลัย	ด้วยฤทธิไกรราวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษี
สิ้นรถสิ้นทศโยธี	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกาล
จึ่งจับศรสิทธิ์ฤทธิรงค์	อันทรงเดชากล้าหาญ
พาดสายหมายมุ่งจะรอนราญ	ขุนมารก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	มืดคลุ้มกลุ้มทั่วอากาศ	เป็นศรเกลื่อนกลาดไม่นับได้
ต้องกายหนุมานชาญชัย	เต็มไปทุกเส้นโลมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ต้องศรพญาอสุรา	วานรไม่ระคายอินทรีย์
สี่กรถอนชักหักเล่น	โลดเต้นเยาะเย้ยยักษี
แล้วเผ่นโผนไปด้วยฤทธี	เข้าไล่ราวีกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โจนขึ้นเหยียบบ่าคว้าเศียร	กลับกลอกผลัดเปลี่ยนเหียนหัน
ต่างแทงต่างรับต่างฟัน	พัลวันป้องปัดไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
สองพันกรแกว่งสาตรา	อสุรารุกโรมโจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เท้าซ้ายเหยียบเข่าวานร	หวดด้วยคันศรยักษี
ต้องกายหนุมานหลายที	ขุนกระบี่หันเหเซไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
โกรธาตาแดงดั่งแสงไฟ	แกว่งตรีเข้าไล่อสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ชิงได้อาวุธทั้งสองพัน	แทงฟันต้องกายยักษา
ถีบซ้ำกระหนํ่าด้วยบาทา	อสุราไม่ทานฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษี
เจ็บปวดยวดยิ่งพันทวี	อสุรีหวาดหวั่นพรั่นใจ
สิ้นคิดสิ้นกำลังกายา	สิ้นทั้งสาตราน้อยใหญ่
สิ้นพวกพหลพลไกร	ไม่มีสิ่งใดจะต่อยุทธ์
นิ่งขึงตะลึงทั้งอินทรีย์	เสียดายชีวีเป็นที่สุด
ฉิฉะทหารมนุษย์	ฤทธิรุทรไม่มีใครเทียมทัน
แล้วคิดมานะขึ้นมา	ด้วยกำลังพาลาโมหันธ์
ตัวกูก็ชายชาญฉกรรจ์	สุริย์วงศ์กุมภัณฑ์เลิศไกร
ตรีโลกเลื่องชื่อลือสิ้น	จะย่อท้อไพรินกระไรได้
ถึงตายไม่เสียดายชีวาลัย	ให้ปรากฏเกียรติไว้ในครั้งนี้
คิดพลางทางทำสิงหนาท	องอาจดั่งพญาราชสีห์
โลดโผนโจนไปด้วยฤทธี	เข้าง้างคีรีเป็นโกลา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เชิด

๏	บรรพตหักลงด้วยกำลัง	เสียงดังดั่งเสียงฟ้าผ่า
สองพันกรก็ช้อนชูมา	อสุราไล่ทิ้งวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รับรองป้องปัดทั้งสี่กร	โถมเข้าราญรอนอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กวัดแกว่งตรีเพชรระเห็จหัน	ฟอนฟันถีบแทงยักษี
ล้มลงยังพื้นปัถพี	กระบี่เหยียบไว้กับบาทา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	แล้วจึ่งยอกรอภิวาทน์	พระสยมภูวนาถนาถา
หลับเนตรร่ายเวทอันศักดา	นิมิตหางวานรทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะวิทยาอันเชี่ยวชาญ	หางนั้นบันดาลยาวใหญ่
รวบรัดมัดอสุราไว้	ตลอดไปทั่วทั้งอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสองพันกรยักษี
แว้งวัดสลัดด้วยฤทธี	หางกระบี่ไม่หลุดจากกายา
ยิ่งไหวทีไรก็รัดเข้า	เจ็บปวดรวดเร้าเป็นหนักหนา
สุดฤทธิ์สุดคิดอสุรา	ก็นั่งโศการำพัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด
โอ้

๏	โอ้อนิจจาแก่ตัวกู	เสียแรงรู้พระเวทรังสรรค์
เสียแรงเรืองฤทธิไกรดั่งไฟกัลป์	อาวุธครบครันสองพันกร
เชื้อชาติบุรุษอาชาชาญ	แกล้วกล้าชำนาญในการศร
เลื่องชื่อลือเดชขจายจร	ฤทธิรอนปราบได้ทั้งแดนไตร
ควรหรือหลงลมแก่ลิงป่า	มาลวงเอาคทาไปได้
จนเสียตนเสียชีพชีวาลัย	ใครเลยจะนับว่าดี
เป็นที่อัปยศอดสู	แก่หมู่เทวาทุกราศี
ทั้งมนุษย์ครุฑานาคี	ร่ำพลางอสุรีก็โศกา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
หย่อนหางห่างกายอสุรา	ก็เหาะมาในทางอัมพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงน้อมเกล้าบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์ทรงศร
ซึ่งตัวข้าบาทวานร	ไปต่อกรด้วยพญากุมภัณฑ์
บัดนี้ข้ามัดประจานไว้	ตัวมันยังไม่อาสัญ
ขอให้วานรทั้งนั้น	พากันไปเยาะอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์เรืองศรี
ฟังลูกพระพายพาที	ยินดีดั่งได้ฟากฟ้า
จึ่งมีพระราชโองการ	สั่งหมู่ทหารซ้ายขวา
จงไปเยาะเย้ยอสุรา	ให้สมนํ้าหน้าไอ้จังไร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	โยธาวานรน้อยใหญ่
รับสั่งพระตรีภูวไนย	ดีใจก็พากันรีบจร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งเห็นอสุรี	อินทรีย์ใหญ่เท่าสิงขร
มีเศียรพันเศียรสองพันกร	เขี้ยวขาวยาวงอนเพียงตา
หนุมานมัดไว้ด้วยหาง	นั่งครางอยู่ริมชายป่า
แล้วแลเห็นนางอสุรา	วิ่งวุ่นโศกาจาบัลย์
มีความชื่นชมโสมนัส	ตบหัตถ์สำรวลสรวลสันต์
เหล่าพลกระบี่ก็ชวนกัน	ไล่นางกำนัลวุ่นไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝูงนางอสุรีน้อยใหญ่
เห็นกระบี่ไล่มาก็ตกใจ	นางในวิ่งปะทะปะกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ร้องตรีดหวีดหวาดอลหม่าน	ล้มลุกคลุกคลานตัวสั่น
ลัดแลงแฝงพุ่มพนาวัน	วิ่งแยกแตกกันไม่สมประดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่โยธากระบี่ศรี
ไล่สกัดจับนางอสุรี	อุตลุดอึงมี่เป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างฉวยบ่าฉวยผ้าฉวยมือ	ยุดยื้อสำรวลสรวลร่า
ฉุดมาตรงพักตร์อสุรา	วานรเยาะเย้ยกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา
เย้ย

๏	นี่หรือเจ้ากรุงปางตาล	พี่น้องอวดหาญว่าแข็งขัน
มาช่วยจะเอารางวัล	ทีนี้กุมภัณฑ์ได้สมคิด
เหวยไอ้ตัวโตโง่เปล่า	ไม่รู้เท่าหนุมานแต่สักหนิด
อวดมือสองพันว่ามีฤทธิ์	จะสู้พระจักรกฤษณ์เลิศไกร
กูนี้ขอบคุณเอ็งหนักหนา	อุตส่าห์พาเมียมาส่งให้
ในที่กันดารลำบากใจ	หรือจะใคร่เอาเชื้อวานร
ว่าพลางไขว่คว้านางกำนัล	ยิงฟันตะคอกหลอกหลอน
ลางลิงเข้ายุดฉุดกร	ยื้อคร่าผ้าผ่อนไม่สมประดี
เหวยเหวยเฮ้ยอ้ายยักษ์เฒ่า	ดูเราจะภิรมย์สมศรี
ว่าพลางจูบนางอสุรี	ทำทีเยาะเย้ยไปมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราวรำ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
เห็นวานรเย้ยหยามก็โกรธา	ตาแดงดั่งแสงพระอาทิตย์
พันปากสำรากแผดร้อง	เสียงสนั่นลั่นก้องถึงดุสิต
เหวยไอ้เดียรฉานปัจจามิตร	อย่าพักอวดฤทธิ์ไอ้อัปรีย์
ร้องพลางผุดลุกกระทืบบาท	ทำอำนาจจะไล่กระบี่ศรี
ยิ่งดิ้นยิ่งตรึงอินทรีย์	อสุรีขัดแค้นแน่นใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
ครั้นหมู่โยธีกระบี่ไพร	เยาะเย้ยไยไพอสุรา
เสร็จแล้วชักตรีฤทธิรุทร	อาวุธสำหรับหัตถา
กวัดแกว่งสำแดงเดชา	ตัดเกล้าเกศาอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เศียรนั้นก็ขาดกระเด็นไป	ด้วยฤทธิไกรกระบี่ศรี
ล้มลงกับพื้นปถพี	สุดสิ้นชีวีวายปราณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	ครั้นเสร็จซึ่งล้างกุมภัณฑ์	ลูกพระพายเทวัญใจหาญ
ก็พาวานรบริวาร	มาเฝ้าพระอวตารผู้ศักดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งน้อมเศียรเกล้าบังคมทูล	นเรนทร์สูรธิราชนาถา
อันสหัสเดชะอสุรา	ข้าฆ่าสุดสิ้นชีวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ฟังลูกพระพายก็ยินดี	จึ่งมีมธุรสพจมาน
มิเสียทีเป็นวงศ์เทเวศ	เรืองเดชเลื่องชื่อลือหาญ
ใช้ไหนก็ได้ราชการ	ปรีชาเชี่ยวชาญทุกสิ่งไป
กำลังฤทธิรอนขจรจบ	ทั้งสามพิภพไม่เปรียบได้
ควรที่ต่างตาต่างใจ	ในการรณรงค์ราวี
ตรัสแล้วกลับรถสุรกานต์	ให้เลิกทวยหาญกระบี่ศรี
โห่สนั่นครั่นครื้นธาตรี	กลับไปยังที่พลับพลา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายสารัณทูตยักษา
แอบดูอยู่เชิงบรรพตา	เห็นพญาอุปราชบรรลัย
ทั้งเจ้ากรุงพระนครปางตาล	หนุมานลวงฆ่าเสียได้
สิ้นทั้งพวกพลสกลไกร	ตกใจก็รีบเข้าธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงน้อมเกล้ายังคมทูล	ท้าวราพณาสูรยักษี
ว่ามูลพลัมอสุรี	ไปต่อตีกับพระลักษมณ์อนุชา
จนสิ้นโยธาพลากร	ภูธรม้วยชีพสังขาร์
ทั้งสหัสเดชะอสุรา	ก็หลงมารยาหนุมาน
ผู้เดียวเคี่ยวฆ่าจนสิ้นพล	พวกพหลโยธีทวยหาญ
แล้วมันจับตัวมัดประจาน	ผลาญเสียให้สิ้นชีวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษี
ได้ฟังดั่งสายอสุนี	มาฟอนฟาดอินทรีย์ขาดไป
กอดเข่านิ่งขึงตะลึงอยู่	เป็นครู่ไม่ออกปากได้
ชลเนตรคลอเนตรถอนใจ	มีความอาลัยเป็นพ้นนัก
โอ้ว่าเสียดายพระเชษฐา	เลื่องชื่อลือชาทั้งไตรจักร
กับมูลพลัมสหายรัก	ก็ทรงศักดาเดชชัยชาญ
ควรหรือมาแพ้ฤทธิรุทร	มนุษย์กับไอ้เดียรัจฉาน
ดั่งชายชั่วช้าสาธารณ์	ได้ความอัประมาณทั้งธาตรี
แต่แสนทุกข์แสนเทวษเป็นสุดคิด	ร้อนจิตดั่งหนึ่งไฟจี่
จนพลบคํ่าสิ้นแสงพระรวี	ก็เสด็จเข้าที่บรรทมใน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
ช้า

๏	เอนองค์ลงเหนือบรรจถรณ์	ยอกรก่ายพักตร์โหยไห้
โอ้ว่าทีนี้จะได้ใคร	ที่จะออกชิงชัยด้วยไพริน
อันหมู่สุริย์วงศ์ในลงกา	สหายร่วมชีวาก็ตายสิ้น
ฉิฉะมนุษย์เดินดิน	มาดูหมิ่นกันได้ถึงเพียงนี้
แต่ผุดลุกผุดนั่งไม่ไสยาสน์	จนภาณุมาศเรืองรองส่องสี
จึ่งชำระสระสรงอินทรีย์	อสุรีออกท้องพระโรงคัล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรฉายฉัน
พร้อมหมู่อสุรกุมภัณฑ์	อภิวันท์เกลื่อนกลาดดาษดา
จึ่งมีพระราชบรรหาร	แก่เสนามารยักษา
อันศึกมนุษย์ที่ยกมา	แกล้วกล้าสามารถอาจใจ
แต่พระเชษฐาพันพักตร์	เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์แผ่นดินไหว
กับมูลพลัมไปชิงชัย	ก็พ่ายแพ้บรรลัยลงด้วยกัน
ตัวกูเป็นเจ้าอสุรี	ยกพวกโยธีพลขันธ์
ออกไปรบรุกบุกบัน	หักมันไม่ได้ดั่งจินดา
จะได้ผู้ใดที่องอาจ	เรืองฤทธิ์อำนาจแกล้วกล้า
ไปหักหาญผลาญมันให้มรณา	สิ้นทั้งโยธากระบี่ไพร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนีธิบดีน้อยใหญ่
ได้ฟังบัญชาภูวไนย	บังคมไหว้สนองพระโองการ
อันในสุริย์วงศ์พระองค์นี้	ที่มีปรีชากล้าหาญ
เห็นแต่แสงอาทิตย์ชัยชาญ	ขุนมารเป็นราชโอรส
องค์พระอนุชาพญาขร	มีแว่นฤทธิรอนดั่งเพลิงกรด
ของบรมพรหเมศในโสฬส	กำหนดประสาทให้มา
มาตรแม้นถ้าส่องต้องใคร	ก็บรรลัยสิ้นชีพสังขาร์
ขอให้ไปเชิญพระนัดดา	มาฆ่าอริราชไพรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังมีความยินดี	ดั่งได้มณีเทวัญ
ยี่สิบหัตถ์ตบเพลาฉาดฉาน	สิบปากขุนมารสรวลสันต์
พักตร์ผ่องดั่งหนึ่งดวงจันทร์	จึ่งมีบัญชาตรัสไป
จริงแล้วหลานกูผู้มีฤทธิ์	ต่อว่าจึ่งคิดขึ้นได้
เหวยนนทการผู้ร่วมใจ	เร่งไปหาหลานกูมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งนนทการยักษา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	บังคมลาออกจากพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เหาะขึ้นยังพื้นอัมพร	ด้วยกำลังฤทธิรอนแข็งขัน
ข้ามสมุทรดังพญาสุบรรณ	กุมภัณฑ์ก็รีบระเห็จไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงโรมคัลบุรี	นนทการผู้มีอัชฌาสัย
ลงจากอากาศด้วยว่องไว	เข้าในนิเวศน์อสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	น้อมเศียรประณตบทบงสุ์	องค์แสงอาทิตย์ยักษา
บัดนี้สมเด็จพระบิตุลา	ให้ข้ามาเฝ้าบทมาลย์
ด้วยศึกทั้งสองมนุษย์นั้น	ยังติดพันรบหนักหักหาญ
ผู้ใดออกไปต้านทาน	ก็วายปราณด้วยมือไพรี
ทั้งองค์อินทรชิตเชษฐา	พญามังกรกัณฐ์ยักษี
ยกพลโยธาออกต่อตี	ก็สุดสิ้นชีวีลงด้วยกัน
เชิญเสด็จพระองค์ไปเฝ้า	พระปิ่นเกล้าจอมภพรังสรรค์
จะปรึกษาสงครามล้างมัน	ให้ทันรุ่งเช้าเวลา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์สิทธิศักดิ์ยักษา
แจ้งข่าวเร่าร้อนในอุรา	ดั่งสายฟ้าฟาดต้องอินทรีย์
ความรักความเสียดายพี่ชายนัก	ชลนัยน์นองพักตร์ยักษี
ตะลึงไปมิได้พาที	อสุรีคั่งแค้นแน่นใจ
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	สำเนียงกัมปนาทหวาดไหว
เหม่เหม่มนุษย์กับลิงไพร	ดีแล้วจะได้เห็นกัน
ว่าพลางสั่งจิตรไพรี	พี่เลี้ยงผู้ร่วมชีวาสัญ
เร่งเกณฑ์อสุรกุมภัณฑ์	ให้ทันรุ่งแสงสุริยา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งจิตรไพรียักษา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	ถวายบังคมลาแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	เกณฑ์หมู่อสุรกุมภัณฑ์	เลือกล้วนลํ่าสันโตใหญ่
กองหนึ่งมือถือปืนไฟ	สอดใส่เสื้อศึกพื้นแดง
หมู่หนึ่งใส่เสื้อเขียวขาบ	กรนั้นถือดาบกวัดแกว่ง
หมู่หนึ่งมือถือทวนแทง	ใส่เสื้อเครือแย่งพื้นดำ
หมู่หนึ่งสอดเสื้อสีหมอก	เหน็บกริชกุมหอกปลอกคร่ำ
หมู่หนึ่งเสื้อสีดอกคำ	ถือง้าวร่ายรำกรีดกราย
ขุนช้างขี่ช้างซับมัน	กุมขอหยัดยันเฉิดฉาย
ขุนม้าขี่ม้าลำพองกาย	ถือหอกซัดหมายปัจจามิตร
ขุนรถขี่ขับรถศึก	พร้อมพรั่งคั่งคึกอกนิษฐ์
ต่างตนประกวดอวดฤทธิ์	ตั้งไปต่างทิศยาตรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	องค์แสงอาทิตย์ยักษา
ครั้นรุ่งสางสว่างเวลา	เสด็จมาสระสรงชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สนานกายสายสินธุวาเรศ	จากฝักประทุมเมศหอมหวาน
สุคนธาธารกลิ่นสุมามาลย์	เสาวรสซาบซ่านอินทรีย์
สนับเพลาเชิงงอนช่องกระจก	ภูษายกเป็นรูปราชสีห์
ชายไหวชายแครงเครือมณี	เกราะเกล็ดนาคีประดับพลอย
ตาบทิศทับทรวงสังวาลศึก	รัดองค์แก้วผลึกเฟื่องห้อย
ทองกรพาหุรัดจำหลักลอย	เป็นรักร้อยรายดวงเนาวรัตน์
ทรงมหาธำมรงค์เรือนเก็จ	ประดับเพชรถ้วนสิบนิ้วหัตถ์
มงกุฎแก้วกุณฑลดอกไม้ทัด	จับศรแกว่งกวัดยืนยัน
งามองค์งามทรงกำลังหาญ	ดั่งองค์พระกาลรังสรรค์
เสด็จย่างเยื้องจรจรัล	มาขึ้นรถสุวรรณพรรณราย ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยรถทรง	กำกงแกมแก้วจำรัสฉาย
แอกงอนอ่อนระหงธงปลาย	บัลลังก์ลายเลื่อมแสงเนาวรัตน์
เทียมด้วยสิงหราชผาดผยอง	สารถีแกว่งตระบองยืนหยัด
ขับเฉื่อยเรื่อยเร็วดั่งลมพัด	มยุรฉัตรชุมสายจามร
ธงทิวริ้วรายจนปลายเชือก	ทนายเลือกถือปืนธนูศร
ปี่ฆ้องกลองชนะแตรงอน	พลากรเยียดยัดอึงอล
โยธาโห่เร้าเอาฤกษ์	เอิกเกริกโลกากุลาหล
ผงคลีมืดคลุ้มพระสุริยน	เร่งพลขับข้ามสมุทรไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงลงกาธานี	ให้หยุดโยธีทัพใหญ่
ลงจากรถแก้วแววไว	ขึ้นไปเฝ้าองค์พระบิตุลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งน้อมเศียรประณตบทเรศ	พระผู้พงศ์พรหเมศนาถา
ท่ามกลางอสุรเสนา	คอยฟังบัญชาภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรยักษี
เห็นแสงอาทิตย์ก็ยินดี	อสุรีส้วมกอดหลานรัก
เจ้าผู้ดวงใจนัยน์เนตร	เลื่องชื่อลือเดชทั้งไตรจักร
สงครามครั้งนี้นี่หนักนัก	จะคิดการหาญหักเห็นยากใจ
แต่งใครออกไปก็เสียที	จะทานฝีมือมันนั้นไม่ได้
ญาติวงศ์พงศ์พันธุ์ก็บรรลัย	จึ่งให้ไปหาเจ้ามา
หวังว่าจะได้พึ่งหลาน	อันสามารถอาจหาญแกล้วกล้า
ตัวเจ้าจงยกโยธา	เป็นทัพหน้าของลุงออกไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์ผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบรรหารภูวไนย	บังคมไหว้สนองพระวาที
อันมนุษย์กับพวกพานรินทร์	มาดูหมิ่นไม่เกรงบทศรี
หลานนี้คิดแค้นแสนทวี	ถึงมีฤทธีไม่กลัวกัน
ข้าบาทผู้เดียวจะอาสา	เคี่ยวฆ่าให้ม้วยอาสัญ
พระองค์มงกุฎกุมภัณฑ์	อย่ายกพลขันธ์ออกไป
ให้เสียยศศักดิ์พรหเมศ	อายฝูงเทเวศน้อยใหญ่
อันสองมนุษย์กับลิงไพร	ไว้นักงานข้าจะต่อตี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังหลานรักพาที	อสุรีชื่นชมด้วยสมคิด
ลูบหน้าลูบหลังแล้วบัญชา	เจ้าแก้วตาสืบสายโลหิต
มิเสียแรงที่พ่อมีฤทธิ์	ญาติมิตรจะได้พึ่งสืบไป
ว่าแล้วมีราชวาที	สั่งมหาเสนีผู้ใหญ่
จงบอกวิเสทนอกใน	ให้แต่งเครื่องต้นโอชา
พร้อมทั้งของคาวของหวาน	เมรัยชัยบานกลั่นกล้า
ถวายแก่องค์พระนัดดา	เลี้ยงทั้งโยธาด้วยกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเสนาคนขยัน
รับสั่งพญากุมภัณฑ์	ถวายบังคมคัลแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งสั่งนายเวรให้หมายบอก	วิเสทในนอกซ้ายขวา
ให้แต่งเอมโอชโภชนา	ตามพระบัญชาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางวิเสทยักษี
แจ้งหมายจ่ายของเป็นโกลี	ตกแต่งตามที่ประกวดกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ฝ่ายวิเสทในก็ทานเทียบ	เรียงเรียบเครื่องต้นจัดสรร
ของคาวของหวานครบครัน	สารพันมีรสโอชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางพนักงานซ้ายขวา
ยกเครื่องเนื่องตามกันมา	ถวายองค์พญาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษี
จึ่งชวนหลานรักร่วมชีวี	เข้าที่เสวยสำราญใจ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายฝูงกำนัลน้อยใหญ่
อ่าองค์ทรงเครื่องอำไพ	เข้าไปหมอบใช้พญามาร
ลางนางก็รินเหล้ากลั่น	ใส่จอกสุวรรณฉายฉาน
คำรพจบหัตถ์เอางาน	ถวายพระผู้ผ่านลงกา
ลางนางก็อยู่งานพัด	แส้ปัดกวัดแกว่งซ้ายขวา
ทำชม้อยชม้ายชายตา	ดูทีพญาอสุรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เซ่นเหล้า
สมิงทอง

๏	ฝ่ายนางบำเรอก็ขับครวญ	น้ำนวลฉ่ำเฉื่อยเรื่อยรี่
โอดพันโหยหวนไปในที	ดีดสีเสียงหวานประสานไป
บ้างตีรำมะนาท้าทับ	ฉิ่งกรับขานขัดจังหวะให้
พร้อมเพราะเสนาะจับใจ	บำเรอท่านไทกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
พระทอง

๏	ฝ่ายนางระบำก็รำฟ้อน	กรายกรใส่จริตบิดผัน
รายเรียงเคียงหน้าเสมอกัน	ตลบหันแทรกเปลี่ยนไปมา
แล้วซัดสองกรอ่อนเคล้า	เวียนเข้าใกล้องค์ยักษา
ทำทีชม้ายชายตา	ย้ายไปเป็นท่าพัดชากลาย
แล้วตีวงเวียนเปลี่ยนกร	กลับฟ้อนสีซอสามสาย
อรชรอ้อนแอ้นกรีดกราย	รำถวายพญากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลง

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางวิเสทนอกคนขยัน
เสร็จแต่งเครื่องเลี้ยงครบครัน	ก็หาบหามตามกันเข้ามา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏	ตั้งไว้ในหน้าพระลาน	ชัยบานช้างปิ้งกระทิงพล่า
หมูไก่วัวควายชุมพา	เป็นแถวกลาดดาษดาเกลื่อนไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	พวกพลโยธาน้อยใหญ่
เห็นเครื่องเลี้ยงมาก็ดีใจ	ไพร่นายนั่งล้อมทำที
บ้างดื่มสุรากินแกล้ม	ยิ้มแย้มหัวร่อกันอึงมี่
โฉงเฉงทำเพลงไม่สมประดี	ด่าตีทะเลาะเถียงกัน
บ้างรำเต้นเล่นหน้าคว้าไขว่	ไล่หยอกวิเสทสาวสรรค์
ยื้อยุดฉุดคร่าพัลวัน	กุมภัณฑ์ยินดีปรีดา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เซ่นเหล้า

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายแสงอาทิตย์ยักษา
เสวยพลางทางทอดทัศนา	ฝูงนางกัลยาระบำใน
ให้เพลิดเพลินจำเริญในรสรัก	ขุนยักษ์ครวญคิดพิสมัย
ฟังเสียงสำเนียงก็จับใจ	เคลิ้มไปไม่รู้อินทรีย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
เสร็จเสวยโภชนาสาลี	จึ่งมีมธุรสพจมาน
ดูก่อนนัดดาผู้ร่วมรัก	เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์ห้าวหาญ
แม้นเสร็จศึกภัยบรรลัยลาญ	จะบำเหน็จหลานให้ถึงใจ
อันส่วยสาอากรต่างประเทศ	ในขอบเขตของลุงจะยกให้
แม้นมาตรปรารถนาสิ่งใด	มิได้ขัดองค์พระนัดดา
ว่าแล้วก็เปลื้องสังวาลทรง	ถอดธำมรงค์ที่หัตถ์ขวา
ของนี้แต่ครั้งพระอัยกา	แก้วตาจงรับเอาไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์ผู้มีอัชฌาสัย
รับของประทานสำราญใจ	บังคมไหว้สนองพระวาที
ตัวหลานกำพร้าบิตุเรศ	หากได้พระเดชปกเกศี
สู้ตายไม่เสียดายแก่ชีวี	จะขอล้างไพรีให้มรณา
ว่าแล้วประณตบทบงสุ์	ลาองค์พญายักษา
ลงจากปราสาทรัตนา	มายังทัพชัยขุนมาร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งนั่งเหนืออาสน์	อันโอภาสพรรณรายฉายฉาน
ตรัสสั่งพี่เลี้ยงผู้ชัยชาญ	ให้ตรวจทหารกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายจิตรไพรีคนขยัน
รับสั่งถวายบังคมคัล	แล้วรีบจรจรัลออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ประถม
ยานี

๏	ตรวจหมู่จตุรงค์ทะนงศึก	เลือกล้วนห้าวฮึกแกล้วกล้า
ขุนช้างผูกช้างชนะงา	ใจทมิฬบิ่นบ้าบ่มมัน
ควาญหมอถือขอกวัดแกว่ง	กำลังเรี่ยวแรงแข็งขัน
ขุนม้าผูกม้าชาญฉกรรจ์	พลาหกตัวขยันลำพองกาย
นายขี่มือถือทวนทอง	เสื้อหมวกไหมกรองเฉิดฉาย
ขุนรถผูกรถสุพรรณพราย	กงเหล็กกำลายอลงการ
สารถีมือถือเกาทัณฑ์	หยัดยันเงื้อง่าจะแผลงผลาญ
เทียมโตสิงห์เสือเผ่นทะยาน	ฝีเท้าปานลมพาจร
ขุนพลตรวจเตรียมพลยุทธ์	ฤทธิรุทรเริงร่านชาญสมร
กวัดแกว่งอาวุธสำหรับกร	คอยเสด็จบทจรอสุรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	แสงอาทิตย์สุริย์วงศ์ยักษี
ครั้นเสร็จซึ่งเตรียมโยธี	เสด็จมาเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	ชำระสระสนานสำราญกาย	สุหร่ายแก้วโปรยปรายดั่งสายฝน
ลูบไล้เครื่องต้นเสาวคนธ์	ธารกลิ่นอุบลมาลี
สอดใส่สนับเพลาเชิงยก	ก้านกระหนกเครือรูปคชสีห์
ภูษิตพื้นดำเครียวตระครี	เชิงเป็นกินรีกรายกร
ชายแครงชายไหวปลายสะบัด	ฉลององค์จำรัสประภัสสร
เกราะแก้ววิเชียรบวร	รัดอกอรชรทับทิมพราย
ตาบทิศทับทรวงดวงกุดั่น	สังวาลวัลย์มรกตสามสาย
ทองกรพาหุรัดจำหลักลาย	ธำมรงค์เพชรพรายเรือนสุบรรณ
ทรงมหามงกุฎสำหรับศึก	กรรเจียกแก้วผลึกมุกดาคั่น
จับศรฤทธิไกรดั่งไฟกัลป์	มาขึ้นรถสุวรรณอลงการ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยราชรถทรง	กำกงประดับมุกดาหาร
แอกงอนล้วนแล้วแก้วประพาฬ	บัลลังก์โอฬารด้วยเนาวรัตน์
ชั้นลดเครือขดภาพคั่น	เป็นสุบรรณจับนาคยืนหยัด
ถึงวิมานเทวาไม่เทียมทัด	สารพัดคงทนแก่อาวุธ
เทียมด้วยราชสีห์ร้ายกาจ	โผนผาดแผดเสียงอึงอุด
สารถีถือปืนแกว่งชุด	ขับรุดวิ่งวางกลางพล
ประดับเครื่องอภิรุมชุมสาย	พัดโบกโบกพรายโพยมหน
ปี่ฆ้องกลองชนะอึงอล	ธงชายโบกบนเฉลิมชัย
โยธาโห่ร้องคะนองหาญ	เสียงสะเทือนสะท้านแผ่นดินไหว
ผงคลีบดบังอโณทัย	ตรงไปยังที่สนามรบ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นตกชายป่าพนาลี	อสุรีแลเห็นอาสภ
เดียรดาษกลาดกลางแผ่นภพ	กลิ่นอายตลบเข้ามา
จึ่งให้หยุดพหลพลไกร	มั่นไว้ที่เชิงภูผา
โดยกระบวนพยุหยาตรา	คอยท่ากองทัพวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์ทรงศร
ไสยาสน์เหนืออาสน์อลงกรณ์	ในที่บรรจถรณ์อันโอฬาร
ดาวเดือนเลื่อนลับโพยมหน	สุริยนจวนแจ้งแสงฉาน
พระพายชายพัดรำเพยพาน	สุมามาลย์ส่งกลิ่นรวยมา
สกุณีเร่าร้องถวายเสียง	สำเนียงเพรียกเพราะสนั่นป่า
เสนาะดั่งสังคีตเสภา	ผ่านฟ้าสำราญพระทัยนัก ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	จึ่งเสด็จเข้าที่โสรจสรง	ทรงเครื่องคู่องค์พญาจักร
จับพระแสงพรหมาสตร์ปราบยักษ์	แล้วผินพักตร์ออกหน้าพลับพลาชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	พร้อมทหารทั้งสองพระนคร	เสนาวานรน้อยใหญ่
พอได้ยินสำเนียงเกรียงไกร	หวั่นไหวเลื่อนลั่นปถพี
จึ่งมีพระราชบรรหาร	ถามโหราจารย์ยักษี
อันทัพซึ่งยกมานี้	จะเป็นอสุรีในลงกา
หรือว่าสุริย์วงศ์พงศ์มิตร	ที่สนิทของท้าวยักษา
ยกมาแต่ต่างพารา	หรือว่าเป็นตัวทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกโหราคนขยัน
ได้ฟังพระองค์ทรงสุบรรณ	บังคมคัลแล้วจับยามไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	ทั้งทศกาลแลตรีเนตร	ก็แจ้งเหตุหาคลาดเคลื่อนไม่
จึ่งกราบทูลพระตรีภูวไนย	อันทัพชัยที่ยกออกมา
คือแสงอาทิตย์ฤทธิรอน	เป็นบุตรพญาขรยักษา
น้องมังกรกัณฐ์อสุรา	หลานเจ้าลงกาพญามาร
มันมีแว่นแก้วเป็นอาวุธ	ฤทธิรุทรยิ่งแสงพระสุริย์ฉาน
ส่องใครก็ม้วยบรรลัยลาญ	พรหเมศประทานอสุรี
แต่เพื่อนไม่เอาลงมา	ฝากท้าวธาดาเรืองศรี
แม้นการณรงค์สงครามมี	จึ่งให้พี่เลี้ยงผู้ร่วมใจ
ชื่อจิตรไพรีขุนยักษ์	แหลมหลักปัญญาอัชฌาสัย
ขึ้นไปเอาแว่นเมื่อใด	พรหมนั้นก็ให้ลงมา
พระองค์จงใช้องคต	โอรสพาลีแกล้วกล้า
นิมิตให้เหมือนอสุรา	ไปลวงท้าวธาดาธิบดี
เอาแว่นลงมาให้ได้	จึ่งค่อยชิงชัยด้วยยักษี
ตัวมันก็จะม้วยชีวี	ด้วยฤทธีองค์พระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณรักษ์รังสรรค์
ได้ฟังพิเภกกุมภัณฑ์	จึ่งมีบรรหารตรัสไป
ดูก่อนนัดดามัฆวาน	ตัวท่านผู้มีอัชฌาสัย
จงจำแลงกายด้วยฤทธิไกร	ให้เหมือนจิตรไพรี
ขึ้นไปลวงองค์พรหเมศ	เอาแว่นวิเศษของยักษี
ว่าแล้วมีราชวาที	สั่งพิเภกอสุรีโหรา
ท่านจงนิมิตบิดเบือน	ให้เหมือนพี่เลี้ยงยักษา
องคตผู้มีศักดา	จะได้เห็นกายากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์รังสรรค์
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	นิมิตกายนั้นด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	บัดนั้น	หลานท้าวหัสนัยน์เรืองศรี
พินิจพิศทั่วอินทรีย์	ขุนกระบี่จำได้ทั้งกายา
เสร็จแล้วยอกรอภิวาทน์	พระสยมภูวนาถนาถา
ผูกจิตสำรวมนัยนา	วานรก็ร่ายพระเวทไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	กลับเป็นพี่เลี้ยงแสงอาทิตย์	จะเพี้ยนผิดสักสิ่งก็หาไม่
บังคมลาพระตรีภูวไนย	แกว่งตะบองเหาะไปด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงบรมพรหเมศ	ยอกรเหนือเกศเกศี
ทูลท้าวธาดาธิบดี	บัดนี้เกิดศึกในลงกา
แสงอาทิตย์ใช้ข้าขึ้นมาเฝ้า	พระปิ่นเกล้าสามภพนาถา
ขอเอาแว่นแก้วอันศักดา	ลงไปเข่นฆ่าปัจจามิตร
ให้สิ้นมนุษย์กับวานร	ตามพรพระองค์ประกาศิต
อสุรีจะได้รอดชีวิต	ทรงฤทธิ์จงโปรดปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวธาดาเรืองศรี
ไม่แจ้งกลบุตรพาลี	คิดว่าอสุรีใช้มา
จึ่งหยิบแว่นแก้วสุรกานต์	อันชัชวาลร้อนแรงแสงกล้า
จากพานทิพย์รัตน์อลงการ์	เอามาส่งให้ทันใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	องคตผู้มีอัชฌาสัย
รับเอาแว่นแก้วแววไว	บังคมไหว้แล้วเหาะกลับมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นใกล้มรกตคีรี	ก็เลื่อนลงจากที่เวหา
เคลื่อนคลายพระเวทอันศักดา	กายาก็กลายเป็นวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	ขุนกระบี่จึ่งตรงเข้าไปเฝ้า	พระปิ่นเกล้าสุริย์วงศ์ทรงศร
ถวายแว่นแก้วฤทธิรอน	ต่อกรสมเด็จพระจักรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
 

๖๒
๖๒