๏ เมื่อนั้น	ท้าวกาหลังบังคมประนมไหว้
ทูลองค์พระเชษฐาเรืองชัย	ภูวไนยจงได้โปรดปราน
ขอเชิญสองพระองค์ทรงเดช	เสด็จเข้านิเวศน์วังสถาน
ให้ไพร่ฟ้าประชากรเบิกบาน	จะได้ดำริการสืบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สองศรีปัตหราเป็นใหญ่
ได้ฟังอนุชายาใจ	ตริไตรเห็นชอบท่วงที
ต่างตรัสชวนองค์อนุชา	กับห้าอัคเรศมเหสี
ทั้งราชโอรสแลบุตรี	เข้าที่สระสรงคงคา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏ ต่างองค์ชำระสระสนาน	สุคนธารรื่นรวยด้วยบุหงา
ต่างทรงภูษิตรจนา	สะอิ้งแก้วแววฟ้าอร่ามเรือง
ต่างทรงฉลององค์แลสไบ	สังวาลตาบวิไลเลื่อมเหลือง
ต่างสอดพาหุรัดแสงประเทือง	ทองกรกาบเฟื่องพรายพรรณ
ต่างทรงธำมรงค์มีค่า	ทรงมงกุฎชฎาเฉิดฉัน
มเหสีกับพระบุตรีนั้น	ทรงศิโรเพฐน์อันรูจี
อิเหนากุเรปันโอรสา	กับระเด่นสียะตราเรืองศรี
ทรงเครื่องอย่างกษัตริย์ธิบดี	ห้อยอุบะมณีพรรณราย
หกองค์ทรงกริชฤทธี	ถือเช็ดหน้าต่างสีเฉิดฉาย
แล้วเสด็จยุรยาตรนาดกราย	มาขึ้นรถแพรวพรายทันใด ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏ รถเอยราชรถแก้ว	แวววับจับแสงสุริย์ใส
สารถีขับม้าว่องไว	ดังจะเลื่อนลอยไปในเมฆา
อันท้าวกาหลังฤทธิรณ	ทรงช้างนำพลยกไปหน้า
ทั้งสามกระบวนยาตรา	แต่ละกองโยธาแน่นนันต์
เครื่องสูงไสวทั้งสามกอง	เสียงประโคมฆ้องกลองไหวหวั่น
ซ้ายขวาเสนาเรียงรัน	หน้าหลังเป็นหลั่นกันไป
อิเหนานั้นทรงสินธพชาติ	ตามเสด็จบิตุราชเป็นใหญ่
สียะตราก็ทรงอาชาไนย	ตามพิชัยราชรถบิตุรงค์
อันองค์ระเด่นบุษบา	กับระเด่นวิยะดานวลหง
ต่างทรงรถสุวรรณบรรจง	ด้วยองค์พระราชชนนี


ฝ่ายรถสาวสรรค์นั้นมาท้าย	เรียงรายโดยกระบวนถ้วนถี่
ให้รีบหมู่พหลมนตรี	เข้าบุรีกาหลังทันใด ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	ท้าวกาหลังมีจิตผ่องใส
ครั้นเสด็จถึงเกยอำไพ	ก็ลงจากคชไกรทันที
จึงบังคมทูลแทบบาท	พระเชษฐาธิราชเรืองศรี
ขอเชิญเสด็จจรลี	ขึ้นปราสาทมณีรจนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สองพระองค์ทรงเดชเชษฐา
จึงชวนมเหสีธิดา	ขึ้นมหาพิมานพรายพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นสิ้นแสงสีรวีวร	อัมพรแจ่มแจ้งแสงบุหลัน
สามกษัตริย์สุริย์วงศ์ทรงธรรม์	บรรทมแท่นเดียวกันสำราญใจ
อันสามประไหมสุหรี	ร่วมที่นิทราผ่องใส
มะเดหวีทั้งสามทรามวัย	ไสยาสน์ร่วมอาสน์สถาวร
มะโตทั้งสามองค์นั้น	บรรทมแท่นเดียวกันสโมสร
ลิกูทั้งสามพระนคร	ร่วมที่บรรจถรณ์ถัดมา
เหมาหลาหงีทั้งสามทรามสวาท	ไสยาสน์ด้วยกันหรรษา
ทั้งสี่พระราชธิดา	ก็นิทราด้วยกันเปรมปรีดิ์
อันอิเหนากับองค์สียะตรา	บรรทมข้างหน้าทั้งสองศรี
ถัดนั้นกะหรัดตะปาตี	เข้าที่ข้างนอกออกไป
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ท้าวกาหลังทรงสวัสดิ์อัชฌาสัย
ดำริตริตรองในพระทัย	แล้วทูลสองภูวไนยพระพี่ยา
ซึ่งเกิดเหตุวิบัติให้พลัดกัน	แสนทุกข์โศกศัลย์ถ้วนหน้า
ก็เพราะอานุภาพพระอัยกา	จะให้เดชนัดดาขจรไป
บรรดาแดนชวาทั้งหลาย	จึงแพ้พ่ายย่อท้อไม่ต่อได้
เกริกเกียรติวงศาสุราลัย	ทั้งในไตรภพโลกา
บัดนี้โอรสแลหลานขวัญ	ก็พร้อมกันเป็นบรมสุขา
สองพระองค์ก็เสด็จยกมา	อยู่ยังพารากาหลังนี้
ควรจะมีสารไปให้หา	พระอนุชาสิงหัดส่าหรี
ให้ยกพหลมนตรี	มาแต่งการพิธีสยุมพร
ที่ในกาหลังให้พร้อมกัน	ตามคู่ตุนาหงันไว้แต่ก่อน
ให้วงศ์เทวาสถาวร	พระภูธรจงโปรดปรานี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระเชษฐาธิราชทั้งสองศรี
ได้ฟังพระอนุชาพาที	ภูมีเห็นชอบก็ตอบไป
ตัวเราก็ชรานักหนาแล้ว	ควรอภิเษกลูกแก้วให้เป็นใหญ่
เราเป็นศรีปัตตาหวันสืบไป	ให้สิ้นห่วงบ่วงใยเสียทันตา
ถึงอนุชาสิงหัดส่าหรี	ก็จะยินดีเป็นหนักหนา
คงมาทำการวิวาห์	ตรัสแล้วนิทราภิรมย์ใจ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ฝูงอนงค์นารีศรีใส
พนักงานการบำเรอท้าวไท	ก็เข้าไปบำเรอด้วยภักดี
ฯ ๒ คำ ฯ
นางนาค

๏ บ้างตีรำมะนาท้าทับ	ฉิ่งกรับรับซอกระจับปี่
รัวสายกรายกรีดดีดตี	ระนาดฆ้องก้องมี่บรรเลงลาน
ลางนางบ้างร้องขับครวญ	โหยหวนเฉื่อยฉ่ำคำหวาน
พร้อมเพราะเสนาะฟังกังวาน	เปรียบปานเพลงสวรรค์ชั้นฟ้า
ฯ ๔ คำ ฯ มโหรี
ร่าย

๏ ครั้นพระสุริยาเรืองรอง	แสงทองส่องสว่างพระเวหา
สามกษัตริย์สุริย์วงศ์เทวา	ตื่นจากนิทราเปรมปรีดิ์
สระสรงทรงเครื่องบรรจง	ชวนองค์อัคเรศมเหสี
กับราชโอรสบุตรี	เสด็จออกยังที่พระโรงคัล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ พรั่งพร้อมหมู่มุขมาตยา	หมอบกลาดดาษดาหลายหลั่น
ทั้งสามกรุงเฝ้าแหนแน่นนันต์	ดังดาราล้อมจันทร์อันอำไพ
จึงมีพระราชบัญชา	ตรัสสั่งเสนาผู้ใหญ่
จงแต่งสารแจ้งคดีทั้งนี้ไซร้	ไปสิงหัดส่าหรีอย่าช้า
ให้พระอนุชาสุริย์วงศ์	พาสุหรานากงโอรสา
มายังกาหลังนัครา	จะแต่งการวิวาห์ให้พร้อมกัน
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ยาสาเสนาคนขยัน
รับสั่งมายังศาลาพลัน	ขึ้นนั่งที่อัฒจันทร์ชั้นลด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ จึงจัดแจงแต่งพระราชสารา	ใส่แว่นตานั่งมองนายรองจด
เรียกเอาน้ำชาเข้ามาซด	พอเขียนหมดเข้าผนิดปิดตรา
เสร็จแล้วส่งให้นายตำรวจ	เคยเร็วรวดชำนาญการป่า
เชิญราชสารศรีขี่อาชา	ออกจากพาราไปทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ สามทิวามาตามทางลัด	ถึงนครสิงหัดส่าหรี
จึงแจ้งแก่มหาเสนี	ตามราชสารศรีซึ่งมีมา
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	เสนีนายใหญ่ซ้ายขวา
แจ้งคดีมีพระราชสารา	เวลาเฝ้าก็พากันเข้าไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นถึงจึงประณตบทบงสุ์	ทูลองค์ทรงภพเป็นใหญ่
ว่าพระเชษฐาภูวไนย	ทั้งสองกรุงไกรเสด็จมา
อยู่ยังกาหลังพระบุรี	ใช้ให้เสนีตำรวจหน้า
นำสารมาถวายพระผ่านฟ้า	แล้วอ่านสาราไปทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ช้า

๏ ราชสารสุนทรบวรสวัสดิ์	สามกษัตริย์ปรีดิ์เปรมเกษมศรี
มายังพระอนุชาธิบดี	ด้วยอะหนะทั้งสี่ที่หายไป
บัดนี้มาอยู่พร้อมกัน	ในเขตขัณฑ์กาหลังกรุงใหญ่
จึงยกพหลพลไกร	มาด้วยหฤทัยปรีดา
หวังจะอภิเษกสยุมพร	ให้ขจรเกียรติยศไปภายหน้า
จึงให้มาเชิญอนุชา	พาลูกยาไปแต่งให้พร้อมกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	ท้าวสิงหัดส่าหรีรังสรรค์
แจ้งความตามราชสารนั้น	พระทรงธรรม์ยินดีเป็นพ้นไป
จึงดำรัสตรัสประภาษให้หา	นายตำรวจเข้ามาแล้วปราศรัย
ซักไซ้ไต่ถามความใน	ทำไฉนจึงประสบพบนัดดา
ครั้นทราบเค้ามูลทูลถ้วนถี่	ภูมียิ่งทรงหรรษา
บอกสุหรานากงลูกยา	กับทั้งห้ามเหสีวิไลวรรณ
จะพร้อมกันไปเมืองกาหลัง	แล้วตรัสสั่งให้เตรียมทัพขันธ์
กับเครื่องอภิเษกทั้งปวงนั้น	ก็ให้จัดสรรทุกสิ่งไป
พอรุ่งรังสีรวีวร	จะยกพลนิกรทัพใหญ่
สั่งเสร็จพระเสด็จคลาไคล	เข้าในปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ

๏ บัดนั้น	จึงมหาเสนาทั้งสี่
มาเกณฑ์หมู่พหลมนตรี	รถรัตน์หัตถีอาชา
ขุนช้างผูกช้างอลหม่าน	เลือกล้วนคชสารตัวกล้า
ขุนรถแต่งรถรจนา	ทั้งรถาประเทียบครบครัน
ขุนม้าผูกม้าพร้อมพรั่ง	ล้วนกำลังเรี่ยวแรงแข็งขัน
ขุนพลเกณฑ์พลคนฉกรรจ์	ทุกหมวดตรวจสรรทั้งไพร่นาย
แต่งตัวโอ่อ่าสามารถ	ท่วงทีองอาจทุกเหล่าหลาย
ถือสาตราวุธเพริศพราย	ตั้งตาริ้วรายในบุรี
อันหมู่รี้พลโยธา	ซ้ายขวาหน้าหลังอึงมี่
สำเนียงเอิกเกริกทั้งราตรี	คอยเสด็จภูมีจะยาตรา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ท้าวสิงหัดส่าหรีนาถา
ครั้งรุ่งรางสร่างแสงสุริยา	พระฟื้นตื้นนิทราทันที
เสด็จจากห้องสุวรรณบรรจง	ชวนสุหรานากงเรืองศรี
ยุรยาตรนาดกรจรลี	เข้าที่สรงสหัสธารา
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏ ต่างชำระสระสนานวาริน	ทรงสุคนธ์ปนกลิ่นบุปผา
สอดใส่สนับเพลาเพราตา	ทรงภูษาแย่งครุฑจับภุชงค์
เจียระบาดคาดทับระยับแสง	ปั้นเหน่งถมยาแดงงามระหง
ต่างสวมสอดใส่ฉลององค์	สังวาลวรรณบรรจงรจนา
ทองกรบานพับตาบทิศ	ธำมรงค์วิจิตรเลขา
ต่างองค์ทรงมหาชฎา	กรรเจียกจอนซ้ายขวากุณฑลทอง
ถือเช็ดหน้าแสดสีโกสัย	เหน็บกริชฤทธิไกรไม่มีสอง
เสด็จมาขึ้นเกยเรืองรอง	เสียงประโคมฆ้องกลองนี่นัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ
ร่าย

๏ พร้อมทั้งมเหสีมีศักดิ์	ให้ลูกรักนำหน้าพลขันธ์
ออกจากนิเวศน์วังจันทน์	รถประเทียบเป็นหลั่นตามมา
ฯ ๒ คำ ฯ กลองโยน
โทน

๏ รถเอยรถแก้ว	พรายแพรวจำรัสพระเวหา
ดุมวงกงแก้วมุกดา	บัลลังก์หลังคาประกอบกาญจน์
รูปสัตว์เทพประนมพรหมพักตร์	งอนงามจำหลักปักธงฉาน
สารถีขี่ขับอาชาชาญ	กิดาหยันอยู่งานรำเพยลม
เครื่องสูงรายเรียงเคียงรถ	พนักงานกางพระกลดด้ามถม
ตำรวจใหญ่ในนอกบอกระดม	มือประนมตะพายดาบกาบทอง
ช้างเขนเกณฑ์เข้ากระบวนหน้า	ปืนหลักปักจังก้าตัวละสอง
สังข์แตรแซ่เสียงฆ้องกลอง	ประโคมก้องมาในไพรพนม ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ชมดง

๏ เดินทางพลางชมพรรณไม้	พฤกษาใหญ่เรียบเรียงรื่นร่ม
ที่ริมทางหว่างเขาล้วนลั่นทม	ต้องลมดอกดวงร่วงเรี่ยทาง
สาวหยุดพุดจีบปีบจำปา	มะลิลาสารภีมีหลายอย่าง
แก้วเกดกรรณิการ์ขานาง	ดอกสล้างดกระย้าตรงหน้ารถ
ที่ไม้ผลปนช่ออรชร	บ้างสุกลูกอ่อนนั้นเขียวสด
ต้นลูกอินลิ้นจี่มีรส	ขึ้นตามเชิงบรรพตคิรี
เสียงบุหรงร้องก้องพนาดร	พระภูธรทรงฟังดังดีดสี
ให้เร่งรถเร่งคชพาชี	เสด็จโดยวิถีดำเนินมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏ ครั้นถึงกาหลังนัคเรศ	พระทรงเดชแสนโสมนัสสา
จึงให้หยุดรี้พลโยธา	อยู่นอกพาราธานี
เสด็จจากรถทรงอลงการ์	ชวนห้าอัคเรศมารศรี
กับสุหรานากงทรงฤทธี	จรลีเข้าพระโรงรจนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้งถึงจึงถวายบังคม	ทั้งสามพระบรมเชษฐา
มเหสีทั้งสี่พารา	ต่างวันทากันเป็นหลั่นไป
อันโอรสกับราชบุตรี	ชลีกรตามลำดับน้อยใหญ่
ต่างองค์สำราญบานใจ	ปราศรัยกันด้วยสวัสดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวกุเรปันเรืองศรี
แต่ตรึกตรามาหลายราตรี	เห็นได้ท่วงทีพร้อมกัน
จึงมีมธุรสพจนา	แก่สามอนุชารังสรรค์
อันอะหนะอิเหนากุเรปัน	ผิดนั้นใหญ่พ้นคณนา
เพราะเหตุใจหนุ่มก็หุนหัน	ไปผูกพันหลงรักจินตะหรา
แต่ก็เป็นพงศ์พันธุ์กันมา	หากใช่วงศ์เทวาเลิศไกร
จำจะกันฉันทาราคี	อย่าให้มีผู้ล่วงติได้
จะให้เสนานำสารไป	ยังพิชัยหมันหยาธานี
ให้ระตูนำราชธิดา	มาแต่งการราชาภิเษกศรี
ทั้งอะหนะบุษบานารี	ให้เป็นที่อรรคราชชายา
จึงจะควรแก่ขัตติยวงศ์	อันดำรงพิภพแหล่งหล้า
อย่าให้เสียธรรมบุราณมา	อนุชาจะเห็นประการใด ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สามกษัตริย์ผู้มีอัชฌาสัย
ฟังพระเชษฐาเรืองชัย	จึงบังคมทูลไปมิได้ช้า
ซึ่งพระองค์ทรงดำริทั้งนี้	ชอบธรรมประเพณีหนักหนา
ขอให้มีสารไปหามา	ตามราชบัญชาพระภูมี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระจอมภพกุเรปันเรืองศรี
ฟังสามอนุชาก็ยินดี	จึงมีสีหนาททันใด
ดูก่อนตำมะหงงกุเรปัน	เคยไปหมันหยากรุงใหญ่
จงเร่งถือราชสารไป	ให้ระตูนั้นนำบุตรีมา
ทำการมงคลอภิเษก	เป็นเอกโดยซ้ายฝ่ายขวา
แล้วสั่งดะหมังเสนา	จงถือสาราไปบัดนี้
แจ้งแก่ระตูประมอตัน	บรรยายยุบลจงถ้วนถี่
ให้มาช่วยวิวาห์พระบุตรี	ที่ในกาหลังเวียงชัย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ตำมะหงงดะหมังบังคมไหว้
รับสั่งแล้วลาคลาไคล	ตรงไปศาลาลูกขุนพลัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ต่างแต่งสารตามพระบัญชา	พระผู้วงศ์เทวากระยาหงัน
ให้จารึกลงในแผ่นสุวรรณ	แล้วจัดพลขันธ์ทันที
ทั้งสองเสนีขึ้นขี่ม้า	ออกจากกาหลังบุรีศรี
ดั้นดัดลัดป่าพนาลี	จรลีแยกมรคาไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ฝ่ายว่าตำมะหงงเสนา	ครั้นถึงหมันหยากรุงใหญ่
จึงแจ้งแก่เสนีทันใด	ตามในสาราพระภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	จึงมหาเสนาทั้งสี่
ก็พาตำมะหงงจรลี	เข้าสู่ที่พระโรงรจนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นถึงจึงกราบบาทบงสุ์	ทูลระตูผู้ดำรงหมันหยา
บัดนี้พระผู้วงศ์เทวา	ทั้งสี่นัคราเรืองชัย
ใช้ให้ตำมะหงงกุเรปัน	ซึ่งทรงธรรม์เคยทราบอัชฌาสัย
เชิญสารมาทูลภูวไนย	แถลงไขข้อราชกิจจา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระตูผู้ผ่านหมันหยา
ได้ฟังว่ามีสารมา	ให้หวาดหวั่นวิญญาณ์พันทวี
แต่นั่งนิ่งขึงตะลึงไป	เร่าร้อนหฤทัยหมองศรี
จึงมีพจนาวาที	แก่ตำมะหงงเสนีทันใด


เมื่ออิเหนามาร่วมภิรมยา	ด้วยอะหนะจินตะหราศรีใส
พอเราตระหนักประจักษ์ใจ	ก็เห็นไม่พ้นคำนินทา
ได้บอกท่านไว้เป็นพยาน	ด้วยกลัวความอัประมาณหนักหนา
ทั้งทุกข์ด้วยเกรงสองกษัตรา	ตั้งแต่วันนั้นมาคุ้งวันนี้
อนิจจาพลอยผิดด้วยลูกตน	ต้องมาทนอัปยศไม่พอที่
ราชสารบรรยายร้ายหรือดี	เสนีจงแถลงให้แจ้งใจ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ตำมะหงงผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบัญชาภูวไนย	จึงทูลสนองไปมิได้ช้า
อันสี่พระองค์ทรงฤทธิ์	ดำรงธรรม์สุจริตเป็นหนักหนา
ปรานีมีพระคุณไม่ฉันทา	ปรึกษากันโดยคลองประเพณี
แล้วให้ข้ามาทูลบทมาลย์	เชิญพระผู้ผ่านกรุงศรี
ทั้งองค์อรรคราชเทวี	พาระเด่นบุตรีเสด็จไป
จะแต่งการวิวาห์สยุมพร	ในนครกาหลังกรุงใหญ่
ทูลแล้วส่งราชสารไป	ให้แก่ดะหมังเสนา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ดะหมังฝ่ายกรุงหมันหยา
ก้มเกล้ารับราชสารา	มาอ่านถวายพระภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏ ราชสารพระผู้พงศ์เทเวศร์	จอมพิภพนัคเรศทั้งสี่
มงกุฎกุเรปันธานี	อีกบุรีดาหาสถาวร
ทั้งกาหลังแลสิงหัดส่าหรี	มีพระทัยสมัครสโมสร
อยู่ยังกาหลังพระนคร	จะทำการสยุมพรพระลูกนั้น
แต่วิตกด้วยนางจินตะหรา	ถึงใช่วงศ์เทวากระยาหงัน
ก็เป็นประยูรวงศ์พงศ์พันธุ์	ฝ่ายเขตขัณฑ์หมันหยาธานี
ควรเป็นปิ่นสนมซ้ายขวา	กับอะหนะบุษบามารศรี
จึงให้ราชสารสวัสดี	โดยราชไมตรีที่มีมา
เชิญท้าวหมันหยาภูวนาถ	นำราชบุตรีเสนหา
มาแต่งการมงคลวิวาห์	ในพารากาหลังบัดนี้ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	ท้าวหมันหยาได้ฟังสารศรี
เห็นยกข้อเปรียบปรายพาที	เอาแต่ดีเคลือบร้ายให้ตายใจ
จึงมีพระราชบัญชา	แก่ตำมะหงงเสนาผู้ใหญ่
เรานี้เจียมตัวกลัวภัย	มาได้อัประมาณเพราะลูกรัก
อนิจจาเหมือนน้ำท่วมปาก	กรรมวิบากบุญน้อยจึงถอยศักดิ์
คิดจะไปก็ให้อดสูนัก	จะเยื้องยักก็เกรงพระทรงธรรม์
แม้นพระองค์ทรงเคืองเราอยู่	จงเอ็นดูช่วยทูลผ่อนผัน
พออย่าให้มีผิดติดพัน	ไมตรีท่านนั้นจะถึงใจ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ตำมะหงงผู้มีอัชฌาสัย
ฟังตรัสจึงทูลสนองไป	จะแคลงพระหฤทัยไปไยมี
เพราะสิ้นความขุ่นเคืองในเบื้องบาท	จึงให้มีพระราชสารศรี
มาโดยมิตรภาพสวัสดี	พระภูมีไม่ควรคิดอาวรณ์
เชิญเสด็จยกพหลโยธา	พาองค์พระธิดาดวงสมร
ไปตามราชสารพระภูธร	ก็จะสโมสรสืบไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวหมันหยาเป็นใหญ่
ฟังคำตำมะหงงเสนาใน	จำใจจึงตอบวาจา
ครั้นเราจะมิไปบัดนี้	ก็เกรงสี่บรมนาถา
จำเป็นจำใจไคลคลา	ก้มหน้าไปรับอัประมาณ
แล้วสั่งมหาเสนี	ให้เตรียมกรีรี้พลทวยหาญ
คชาม้ามิ่งชัยชาญ	ทั้งรถแก้วสุรกานต์รูจี
อีกทั้งรถประเทียบฝ่ายใน	ให้เสร็จครบไว้จงถ้วนถี่
จะยกไปแต่รุ่งราตรี	สั่งแล้วจรลีเข้าปรางค์ใน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏ ลดองค์ลงนั่งเหนืออาสน์	อันโอภาสพิจิตรแจ่มใส
แล้วมีบัญชาตรัสไป	แก่ประไหมสุหรีนงคราญ
ทบทวนแต่ต้นจนปลาย	บรรยายตามในกระแสสาร
พี่นี้เดือดร้อนรำคาญ	จะคิดอ่านฉันใดก็ใช่ที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงองค์ประไหมสุหรี
ได้ฟังบัญชาพระภูมี	เทวีอัดอั้นตันใจ
น้อยจิตคิดแค้นอิเหนานัก	มาหาญหักเอาแต่โดยได้
อนิจจาเวทนาเป็นพ้นไป	เลี้ยงลูกก็ไม่เทียมคน
รู้ไปถึงไหนก็ไม่ดี	จะมีแต่อัปยศทุกแห่งหน
สุดที่จะคิดผ่อนปรน	นฤมลก็ร่ำโศกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ โอด
โอ้ปี่

๏ โอ้พระทูลกระหม่อมจอมเกล้า	บุญเรานี้น้อยเป็นหนักหนา
ทั้งต่ำศักดิ์ไม่มีที่พึ่งพา	จะเหลียวซ้ายแลขวาก็เปล่าใจ
ท่านเป็นผู้ใหญ่ให้มาหา	จะขืนขัดวัจนากระไรได้
จำเป็นจำพากันคลาไคล	ว่าพลางร่ำไรโศกี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	ท่านท้าวหมันหยาเรืองศรี
จึงมีสุนทรวาที	ปลอบประไหมสุหรีไปมา
อันความทุกขาอาดูร	จงระงับดับสูญเสียดีกว่า
วิบากกรรมแล้วก็จำเวทนา	ไปตามเวราซึ่งทำไว้
แล้วมีมธุรสพจนารถ	เรียกราชธิดาเข้ามาใกล้
บอกคดีชี้แจงให้แจ้งใจ	ตามในสาราทุกประการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	จินตะหราเยาวยอดสงสาร
ฟังพระทรงยศพจมาน	ให้เดือดดาลคั่งแค้นแสนทวี


ยอกรกราบกับบาทา	พระบิตุเรศมารดาทั้งสองศรี
พิไรทูลรำพันโศกี	ลูกนี้ชั่วช้าสามานย์
อันกำเนิดเกิดมาเป็นสตรี	บุรุษหนีหน่ายใจไม่สงสาร
จะแค่นตามเขาไปไม่ต้องการ	จะได้ความอัประมาณพันทวี
ทั้งจะอายชาวเมืองดาหา	เขาจะค่อนนินทาว่าเสียดสี
ขึ้นชื่อเชื้อชายเช่นนี้	มิขอเห็นหน้าให้เคืองใจ
ลูกได้ชั่วแล้วก็ได้คิด	จะซ้ำผิดไปอีกหาควรไม่
จะซ่อนอายอยู่แต่กับเวียงชัย	อย่าให้ใครแลเห็นพักตรา
ขอฝากแต่สการะวาตี	กับมาหยารัศมีเสนหา
ไปให้เขาเจ้าของซึ่งพามา	ทูลพลางกัลยาก็โศกี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	พระบิตุเรศผู้รุ่งรัศมี
ทั้งองค์พระราชชนนี	เห็นบุตรีกันแสงร่ำไร
สองกษัตริย์สงสารลูกรัก	อสุชลนองพักตร์หลั่งไหล
ต่างลูบปฤษฎางค์พลางตรัสไป	โลมเล้าเอาใจพระธิดา
เจ้าอย่ากำสรดสลดจิต	สิ่งผิดจะเคืองไปเบื้องหน้า
ซึ่งเจ้าจะมิไปดังบัญชา	เหมือนแก้วตาแกล้งทำโทษทัณฑ์
ให้แก่บิดามารดร	จะเดือดร้อนไปทั่วทั้งเขตขัณฑ์
บุญน้อยจำจะคล้อยไปตามกัน	อย่าโศกศัลย์นักเลยนะบังอร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหราดวงสมร
ได้ฟังบิตุเรศมารดร	ได้คิดยอกรสนองไป
อันพระคุณการุญเลี้ยงมา	ถึงดินแดนแผ่นฟ้าไม่เปรียบได้
ยังมิได้สนองเท่ายองใย	มาซ้ำให้ได้เคืองพระบาทา
จะก้มหน้าไปรับความอาย	ถึงจะวายชีวังสังขาร์
ก็ตามแต่ผลกรรมซึ่งทำมา	ไม่นำพาอาลัยแก่ชีวี
เหมือนหนึ่งลูกได้สนองคุณ	ซึ่งการุญโปรดเกล้าเกศี
พระจงเสวยสวัสดี	อย่ามีวิตกหฤทัย
ทูลแล้วถวายบังคมลา	พระบิตุเรศมารดาเป็นใหญ่
ไปยังปราสาทแก้วแววไว	พี่เลี้ยงกำนัลในก็ตามมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ ทยอย

๏ ครั้นถึงจึงเข้าในห้อง	ชักปิดม่านทองเลขา
ตรัสสั่งสาวใช้ให้ไคลคลา	ไปหาสองขนิษฐามาบัดนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	สาวใช้รับสั่งใส่เกศี
ถวายบังคมคัลอัญชลี	ตรงไปยังที่ตำหนักจันทน์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏ ทูลนางมาหยารัศมี	นางสการะวาตีเฉิดฉัน
ว่าองค์พระธิดาลาวัณย์	เชิญเสด็จผายผันบัดนี้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมาหยารัศมี
ทั้งนางสการะวาตี	ได้ฟังสาวศรีทูลกิจจา
ต่างองค์ทรงเครื่องอำไพ	พร้อมฝูงกำนัลในซ้ายขวา
ทรงพระกลดคันสั้นกั้นมา	เสด็จตามชาลาหน้าคลัง ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เพลง

๏ ค่อยย่างย่องเข้าห้องพระบรรทม	ต่างบังคมคอยสดับรับสั่ง
พระพี่เลี้ยงเมียงชม้อยคอยระวัง	ยกพานสลามาตั้งเตรียมไว้ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหราอัชฌาสัย
เรียกสองขนิษฐายาใจ	เข้ามาใกล้แล้วแถลงแจ้งคดี
ตามสารซึ่งจะให้ไปแต่งการ	ยังสถานกาหลังกรุงศรี
ซึ่งจะแบกหน้าไปครานี้	อัปยศพ้นที่จะพรรณนา
จะอดสูใครใครก็ไม่คิด	ไม่เจ็บจิตเหมือนหนึ่งชาวดาหา
อันความแค้นแสนทุกข์ทรมา	ยิ่งกว่านอนอยู่ในกองไฟ
เพราะชาติชายเช่นนี้ไม่มีสัตย์	สารพัดไม่เอาคำได้
มิขอพบขอเห็นสืบไป	แต่รอยก็อย่าให้ร่วมกัน
หากเกรงพระชนกชนนี	หาไม่หรือพี่จะผายผัน
นี่จำเป็นจำใจจรจรัล	จะต้องกลั้นแค้นไปทุกเวลา
อันตัวเจ้าทั้งสองกับพี่	จะมีแต่แสนโทมนัสสา
ว่าพลางฟูมฟายชลนา	กัลยาสะอื้นโศกี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมาหยารัศมี
ทั้งนางสการะวาตี	ได้ฟังเสาวนีย์ก็อาลัย
ยิ่งคิดถึงตัวก็ใจหาย	โฉมฉายไม่กลั้นน้ำตาได้
กราบพลางทางทูลรำพันไป	โอ้กรรมสิ่งใดได้ทำมา
จึงจากบิตุเรศมารดร	ตั้งแต่อาวรณ์ถวิลหา
ได้เห็นแต่หน้าอนุชา	ก็ซ้ำมาพลัดไปเสียหลายปี
เป็นบุญได้พึ่งพระพี่นาง	ค่อยเสื่อมสร่างขุ่นข้องหมองศรี
แต่เมื่อมาเป็นเช่นนี้	มิรู้ที่จะคิดประการใด
อันที่จะไปเหมือนใจเบา	ครั้นจะนิ่งอยู่เล่าก็ไม่ได้
แม้นพี่นางเสด็จคลาไคล	น้องก็จะไปตามเวรา
ถึงยากง่ายกระไรก็ไม่ทิ้ง	จะพึ่งพิงไปกว่าจะสังขาร์
ไม่ขอไกลใต้เบื้องบาทา	ว่าพลางโศกาพันทวี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหรามารศรี
ฟังสองนางร่ำโศกี	เทวีสลดระทดใจ
จึงว่าวิบากกรรมของเราแล้ว	พี่จะทิ้งน้องแก้วอย่าสงสัย
มาไปเถิดตามกรรมซึ่งทำไว้	ทุกข์ร้อนจะได้เห็นหน้ากัน
อันจะไปครั้งนี้เจ้าพี่เอ๋ย	ที่ไหนเลยจะวายโศกศัลย์
จะกินแต่น้ำตาไม่ราวัน	ว่าพลางกอดกันเข้าโศกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	นางมาหยารัศมีเสนหา
ทั้งสการะวาตีศรีโสภา	กัลยาค่อยคลายโศกี
จึงบังคมลาพระพี่นาง	ลงจากปรางค์รัตน์เรืองศรี
ไปยังตำหนักนางเทวี	พี่เลี้ยงสาวศรีก็ตามไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เพลง

๏ บัดนั้น	ทั้งสี่เสนาผู้ใหญ่
แต่ออกมาจากพระโรงชัย	ก็กะเกณฑ์นายไพร่พลโยธา
บ้างเทียมรถรัตน์อัสดร	กุญชรนอกในซ้ายขวา
ประดับเครื่องเรืองระยับรจนา	ล้วนจินดากุดั่นพรรณราย
อันรถประเทียบก็จัดสรร	รถสนมกำนัลทั้งหลาย
ทั้งทหารอาสามามากมาย	บ้างแต่งกายโอ่อวดประกวดกัน
ทั้งเหล่าฝรั่งอังกฤษ	บรเทศมุหงิดมักกะสัน
จีนจามญี่ปุ่นครบครัน	มลายูวิลันดาตานี
พรั่งพร้อมทุกหมู่เป็นขนัด	สารวัดตรวจตราอยู่อึงมี่
เข้ากระบวนถ้วนครบตามบาญชี	คอยเสด็จภูมีจะคลาไคล ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวหมันหยาเป็นใหญ่
ครั้งรุ่งรางสร่างแสงอโณทัย	ภูวไนยตื่นจากไสยา
จึงชวนองค์ประไหมสุหรี	ทั้งราชบุตรีเสนหา
กับสองระเด่นดวงสุดา	เสด็จมาสระสรงวารี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏ ต่างชำระสระสนานทั้งห้าองค์	ทรงสุคนธ์ปนทองผ่องศรี
พระสอดสนับเพลารูจี	รัดองค์มณีพรรณราย
นางทรงภูษาอำไพ	ทรงสไบต่างสีเฉิดฉาย
พระทรงฉลององค์แพรวพราย	ชายไหวไหวปลายทองพรรณ
นางทรงสร้อยสนตาบประดับ	เพชรระยับจับแสงสุริย์ฉัน
พระทรงตาบทิศสังวาลวรรณ	กุดั่นดวงเป็นรูปเหรา
นางทรงทองกรบรรจง	ต่างสอดธำมรงค์มีค่า
พระทรงมงกุฎแก้วแววฟ้า	กรรเจียกจอนรจนาเรืองอุไร
นางทรงศิโรเพฐน์ทั้งสี่	ห้อยอุบะมณีศรีใส
พระทรงกริชแล้วพากันคลาไคล	ต่างไปขึ้นรถมิทันนาน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ
ร่าย

๏ จึงให้เคลื่อนโยธีรี้พล	รถประเทียบสับสนอลหม่าน
ตำมะหงงนั้นขี่อาชาชาญ	นำพลทวยหาญจากเวียง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กลองโยน
โทน

๏ รถเอยรถทรง	ดุมกงก้องลั่นสนั่นเสียง
บุษบกบัลลังก์ตั้งเตียง	มีเฉลียงบังสาดดาดเพดาน
ประดับดวงดาราระย้าย้อย	ซุ้มเสาฝังพลอยฉายฉาน
เทียมด้วยสินธพอาชาชาญ	สารถีเผ่นทะยานขับรถ
เครื่องสูงอภิรุมชุมสาย	ธงทิวริ้วรายอลงกต
สังข์แตรแซ่สนั่นบรรพต	ผงคลีบังบดพระสุริยัน
ทหารแห่ถือหอกเป็นคู่คู่	เหล่าพวกมลายูถือปืนสั้น
เดินเป็นระเบียบเรียบกัน	โห่สนั่นครั่นครื้นปัถพี ฯ	
ฯ ๘ คำ ฯ
ชมดง

๏ เดินพลางทางชมคณานก	บ้างโผนผกจับไม้อึงมี่
สาลิกาบินจับสารภี	โนรีจับนางนวลนอน
นกแก้วจับกิ่งกาหลงพลอด	ว่าสาวรักสาวกอดดังคนสอน
นกไม้มีมากตามทางจร	แรมร้อนมาในพนาลี
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏ ครั้นถึงกาหลังให้ยั้งหยุด	ผู้คนอุตลุดอึงมี่
สารวัดจัดแจงโยธี	ตั้งที่ประทับพลับพลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏ เมื่อนั้น	ระตูผู้ครองหมันหยา
เสด็จลงจากรถรัตนา	ชวนสี่สุดานวลอนงค์
ขึ้นสู่สุวรรณพลับพลา	จึงรับสั่งให้หาตำมะหงง
จงไปแจ้งเค้ามูลทูลพระองค์	ให้ท้าวทรงทราบคดีที่เรามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ตำมะหงงกุเรปันหรรษา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	รีบเข้าพาราทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นถึงจึงประณตบทบงสุ์	ทูลกษัตริย์สี่พระองค์เป็นใหญ่
ท้าวหมันหยาพาธิดาดวงใจ	มาอยู่นอกพิชัยธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ท้าวกุเรปันเรืองศรี
ได้ฟังตำมะหงงก็ยินดี	ภูมีชำเลืองนัยนา
ดูสามอนุชารังสรรค์	ทั้งอิเหนากุเรปันโอรสา
จะใคร่แจ้งท่วงทีกิริยา	หรือจะว่ากล่าวประการใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ท้าวดาหาแจ้งโดยอัชฌาสัย
จึงทูลพระเชษฐาเรืองชัย	ขอให้ไปรับเข้ามา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ประไหมสุหรีดาหา
ได้ฟังคิดแค้นแน่นอุรา	จำเป็นจำว่าให้เป็นที
ดูก่อนอิเหนาช่างนิ่งได้	เหตุไฉนเมียมาจนถึงนี่
จงไปรับเข้ามาแต่โดยดี	อย่าให้มีรังเกียจกันสืบไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีก็หม่นไหม้
ชำเลืองดูบุษบายาใจ	แล้วภูวไนยก็ก้มพักตรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระจอมภพพิชัยดาหา
จึงตรัสแก่อิเหนานัดดา	ไฉนมานิ่งอยู่ดูเบา
ระตูได้มาถึงเวียงชัย	เหตุไรไม่ออกไปรับเล่า
เขาจะพลอยติฉินนินทาเรา	ทั้งจะน้อยใจเจ้าผู้หลานรัก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีมีศักดิ์
รับสั่งแล้วบ่ายเบือนพักตร์	ดูองค์นงลักษณ์พอสบตา
เห็นบุษบาขุ่นเคืองค้อนให้	ภูวไนยขวยเขินเมินหน้า
จำเป็นจำใจก็ไคลคลา	ตรงมาติกาหรังวังพลัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏ ครั้นถึงจึงมีพระบัญชา	ให้ผูกม้าเตรียมหมู่พลขันธ์
สั่งเสร็จเสด็จจรจรัล	เข้าห้องสุวรรณทันใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	ทั้งสี่พี่เลี้ยงผู้ใหญ่
ครั้นเสด็จขึ้นแล้วก็คลาไคล	ออกไปจัดพหลพลยุทธ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏ เกณฑ์ทหารอาสาขี่ม้าแข็ง	กางเกงแดงใส่เสื้อเสนากุฎ
ถือธนูกำซาบปืนคาบชุด	ธงศรีกระบี่ครุฑด้ามเงิน
พนักงานม้าต้นขนเครื่อง	ผูกม้าเหลืองฝีเท้าราวเหาะเหิน
การจะไล่มฤคีไม่มีเกิน	เขาสรรเสริญนักหนาม้าตัวนี้
เอาม้าเทียมเตรียมไว้เกยชาลา	โต๊ะทองรองหญ้ามันน่าขี่
คนเลี้ยงถือแส้จามรี	ปัดแมงหวี่ยุงริ้นที่บินตอม ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	อิเหนาอ่าองค์ทรงเครื่องหอม
แล้วเยี่ยมแกลแลดูเห็นพลพร้อม	เสด็จเข้าเหล่าเจ้าจอมอยู่งานพัด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏ พนักงานเชิญพานภูษาถวาย	สนับเพลาเพราพรายปลายสะบัด
ไว้หางหงส์ทรงเจียระบาดรัด	คาดเข็มขัดใจเพชรเม็ดไม่น้อย
ทับทรวงดวงกุดั่นดอกประดับ	ทรงบานพับสลับสีสายสร้อย
ธำมรงค์เรือนฝรั่งฝังพลอย	ระย้าย้อยใต้มณีมีหีบเพลง
ครั้งนี้เป็นที่จะออกหน้า	ไปอวดชาวหมันหยาให้เหมาะเหมง
จะได้ลือชื่อไว้ให้ครื้นเครง	ว่านักเลงของดีมีอัศจรรย์
ทรงมงกุฎทำใหม่ใส่กรรเจียก	ถือผ้าเปียกชุบน้ำกุหลาบกลั่น
เหน็บกริชกรายกรจรจรัล	เสด็จขึ้นเกยสุวรรณทันใด ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ
ร่าย

๏ พร้อมพรั่งคั่งคนพลม้า	ดาษดาธงทิวปลิวไสว
พระเสด็จเสร็จทรงอาชาไนย	เคลื่อนพหลพลไกรออกจากเมือง ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กลองโยน
โทน

๏ ม้าเอยม้าคลี	ท่วงทีขี่ขับงามรับเครื่อง
เต้นน้อยซอยซ้ำย่ำเยื้อง	ตัวเหลืองผมขาวฝีเท้าดำ
สำหรับองค์ทรงคลีที่สนาม	ไม่เข็ดขามควบขึงตะบึงร่ำ
ติดคู่ไม่สู้กินมัดจำ	ถึงตัวดำนพรัตน์ที่จัดเจน
เอาไปเปรียบหลายหนก่นแต่หนี	ด้วยว่าทรงขับขี่เขาเคยเห็น
ผิดเจ้าของขึ้นตกหกคะเมน	องค์จันทร์เจ้าเขมรถวายมา
ม้าระเด่นเต้นซอยถูกน้อยหมด	ม้าทหารพานพยศกดสามขา
เกณฑ์แห่แออัดรัถยา	ต่างขับอาชามาพลัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏ เดินกระบวนทัพม้ามาใกล้	จึงสั่งให้หยุดพหลพลขันธ์
ลงจากอัสดรจรจรัล	เหล่าระเด่นทั้งนั้นก็ตามไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นถึงจึงประณตบทบงสุ์	องค์ท้าวหมันหยาเป็นใหญ่
ทั้งประไหมสุหรีทรามวัย	แล้วกราบทูลไปดังจินดา
บัดนี้องค์พระบิตุเรศ	พระชนนีเกิดเกศเกศา
ตรัสใช้ให้ข้าออกมา	รับเสด็จไคลคลาเข้าธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สองกษัตริย์ได้ฟังถ้วนถี่
ให้น้อยใจอิเหนาพันทวี	จึงมีวาจาตอบไป
ซึ่งสองพระองค์โปรดเกล้า	ให้มารับเราเข้ากรุงใหญ่
พระคุณล้ำลบภพไตร	ด้วยภูวไนยทรงพระเมตตา
ทั้งนี้ขอบใจพระหลานรัก	อุตส่าห์เหนื่อยพักตร์เป็นหนักหนา
มารับถึงนอกพารา	อนิจจาเป็นน่าปรานี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีเรืองศรี
ฟังสองประหมันพาที	ภูมีไม่ตอบประการใด
จึงกราบถวายบังคมลา	ทั้งสองกษัตราเป็นใหญ่
จับชายกรายกรคลาไคล	ไปยังจินตะหรายุพาพาล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	จินตะหราเยาวยอดสงสาร
เหลือบไปเห็นองค์พระภูบาล	ให้เดือดดาลร่านร้อนในวิญญาณ์
ทั้งโศกทั้งแค้นแสนเทวษ	ชลนัยน์คลอเนตรซ้ายขวา
ผินพักตร์ไม่ดูพักตรา	สะอื้นร่ำโศกาอาลัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏ เมื่อนั้น	อิเหนาผู้มีอัชฌาสัย
เห็นนางครวญคร่ำร่ำไร	จึงโลมเล้าเอาใจไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ชาตรี

๏ น้องเอยน้องรัก	ผินพักตร์มานี่พี่มาหา
จะเล่าความให้ฟังแต่หลังมา	เป็นสัจจาจริงจังดังนี้
เมื่อเสร็จศึกนึกไว้ว่าจะกลับ	กรรมวิบากยากยับเจียวเจ้าพี่
ต้องเดินป่าฝ่าดงพงพี	ถึงเจ็ดปีสี่เดือนพึ่งเคลื่อนคลาย
พี่คิดถึงจึงทูลพระภูบาล	ให้มีสารไปรับโฉมฉาย
เฝ้าแต่ค้อนควักไม่ทักทาย	จงภิปรายเปรมปรีดิ์ด้วยพี่ยา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏ เมื่อนั้น	โฉมยงองค์ระเด่นจินตะหรา
ได้ฟังคั่งแค้นแน่นอุรา	มิได้ตอบวาจาประการใด ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โลม

๏ ดวงเอยดวงสมร	พี่ว่าวอนหนักหนาไม่ปราศรัย
ซึ่งความผิดนิดนั้นขออภัย	เจ้าดวงใจของพี่ผู้ยอดรัก
พระขยับเข้าใกล้แล้วไขว่คว้า	อุ้มองค์กัลยาขึ้นบนตัก
นางสะบัดปัดกรแล้วค้อนควัก	ผูกคิ้วนิ่วพักตร์ไม่พาที
ฯ ๔ คำ ฯ
ร่าย

๏ แต่เฝ้าเย้ายวนชวนชิด	กอดสะกิดนิ่มน้องอย่าหมองศรี
ตรัสพลางทางเสด็จจรลี	มาเฝ้าภูมีที่พลับพลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ ครั้นถึงจึงบังคมคัล	ทูลสองประหมันด้วยหรรษา
เชิญพระองค์จงเสด็จยาตรา	เข้าในมหาธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ท้าวหมันหยาทรงสวัสดิ์รัศมี
ได้ฟังระเด่นมนตรี	ชวนประไหมสุหรีทรามวัย
ทั้งองค์พระราชธิดา	กับสองกัลยาศรีใส
สระสรงทรงเครื่องอำไพ	เสด็จไปขึ้นรถรัตนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ ให้เคลื่อนโยธาเสนามาตย์	โดยกระบวนพยุหบาตรซ้ายขวา
อันอิเหนานั้นทรงอาชา	นำพลเข้ามายังธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีเรืองศรี
ครั้นถึงเกยแก้วมณี	ลงจากพาชีแล้วลีลา
ทำย้อนรอยดูรถพระประเทียบ	เป็นระเบียบถึงรถจินตะหรา
อ้าหัตถ์จะรับกัลยา	มาถึงนี่พี่จะพาเข้าวังใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	นางจินตะหราวาตีศรีใส
แค้นขัดปัดกรภูวไนย	อรไทลงจากรถสุวรรณ
อิเหนาเข้าประคองนงลักษณ์	นางพลิกผลักค้อนให้แล้วผินผัน
จึงพาสองสุดาลาวัณย์	จรจรัลมายังพระบิดา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระองค์ผู้ดำรงหมันหยา
ทั้งประไหมสุหรีศรีโสภา	เสด็จจากรถาอันรูจี
จึงชวนพระราชธิดา	กับสองกัลยามารศรี
พร้อมด้วยสนมนารี	จรลีเข้ายังพระโรงใน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏ ครั้นถึงจึงประณตบทบงสุ์	สี่กษัตริย์สุริย์วงศ์เป็นใหญ่
ทั้งประไหมสุหรีสี่กรุงไกร	ให้อายใจเป็นพ้นคณนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ทาวกุเรปันนาถา
จึงมีพระราชบัญชา	พจนาปราศรัยไปพลัน
ดูราระตูผู้ทรงเดช	ท่านดำรงนคเรศเขตขัณฑ์
ยังค่อยผาสุกทุกคืนวัน	หรือโรคันอันตรายสิ่งใดมี
เรามีสารไปแจ้งกิจจา	ให้พาธิดามากรุงศรี
จะแต่งการวิวาห์สวัสดี	โดยธรรมประเพณีกษัตรา
ซึ่งท่านจงรักภักดี	มานี้ขอบใจเป็นหนักหนา
มิให้สูญประยูรวงศ์กันมา	จะปรากฏยศถาสืบไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ท้าวหมันหยาสะดุ้งจิตคิดหวาดไหว
ให้อดสูแก่หมู่เสนาใน	จำใจทูลสนองพจมาน
อันข้ากับไพร่ฟ้าประชากร	เป็นสุขสโมสรเกษมศานต์
ด้วยพระเดชานุภาพภูบาล	เป็นประธานโปรดเกศจึงเปรมปรา
แต่พอทราบสาราพระภูมี	ก็รีบพาบุตรีเสนหา
มาเฝ้าใต้เบื้องพระบาทา	มิให้ขัดอัธยาภูวไนย
ซึ่งเกิดเหตุเภทผลแต่ต้นนั้น	ข้าจะเป็นใจกันก็หาไม่
ครั้นแจ้งก็เกรงจะมีภัย	ได้บอกให้ตำมะหงงเป็นพยาน
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	พระจอมภพกุเรปันราชฐาน
ตรัสตอบไปพลันมิทันนาน	ข้อนั้นป่วยการอย่าเจรจา
อันอะหนะอิเหนาเป็นใจหนุ่ม	เราไม่เคืองคุมโทษา
เหมือนท่านช่วยการวิวาห์	อย่าคิดฉันทาราคี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระตูหมันหยาเรืองศรี
ได้ฟังบัญชาพระภูมี	ชลีกรแล้วทูลสนองไป
ซึ่งพระองค์โปรดมาทั้งนี้	พระคุณนั้นหาที่สุดไม่
จะขอเอาพระเดชปกเกศไป	กว่าชีวาลัยจะมรณา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ประไหมสุหรีหมันหยา
จึงพาบุตรีเข้ามา	วันทาพี่นางทั้งสององค์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหรานวลหง
จึงกราบประณตบทบงสุ์	องค์ประไหมสุหรีสี่เวียงชัย
บังคมทั้งมะเดหวีสี่กษัตริย์	ด้วยความประดิพัทธ์ผ่องใส
แล้วชายชำเลืองเนตรไป	จะใคร่ดูองค์ไหนบุษบา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	องค์ประไหมสุหรีดาหา
แลไปพอสบพักตรา	กัลยาแจ้งใจในที
เคืองจิตก็พิศดูตา	สบเนตรบุษบามารศรี
จะให้ไหว้จินตะหราวาตี	แต่มิได้ตรัสประการใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นบุษบาศรีใส
ดูทีชนนีก็แจ้งใจ	ขุ่นเคืองพระทัยไปมา
จึงหยิบพานสลามาวาง	เชิญเสวยพี่นางจินตะหรา
มิได้เคียมคัลวันทา	แต่ชำเลืองนัยนาดูที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหรามารศรี
เห็นนางบุษบานารี	ทำทีกิริยาคมใน
ยิ่งแค้นเคืองระคายนัยนา	กัลยามิใคร่จะยั้งได้
จึงเอาพระหัตถ์ซ้ายทรามวัย	รับพานเสือกไสไว้ตรงพักตร์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ประไหมสุหรีดาหามีศักดิ์
ครั้นเห็นเคืองขัดพระทัยนัก	นงลักษณ์จึงดำรัสตรัสไป
ดูดู๋อะหนะบุษบา	จะวันทาเจ้าผัวก็หาไม่
ไม่รู้จักเมียหลวงหรือว่าไร	ตกจะให้มีความนินทา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	บุษบาแค้นขัดสหัสสา
ความกลัวพระราชบิดา	จะยกกรวันทาก็อายใจ
จะผ่อนผันฉันใดก็สุดคิด	จำจิตประสานหัตถ์ไหว้
พอนางจินตะหราเมินไป	นางก็มิได้อัญชลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นมนตรีเรืองศรี
ได้ยินองค์พระชนนี	จะให้ยาหยีนั้นวันทา
ความรักพระไม่กลั้นโศกได้	ชลนัยน์คลอเนตรทั้งซ้ายขวา
ก้มพักตร์กรีดเช็ดชลนา	มิได้ว่าขานประการใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นวิยะดาศรีใส
นางเห็นพี่ยาโศกาลัย	ก็ขัดใจจินตะหราวาตี
ให้รังเกียจเคียดแค้นในอุรา	จึงว่าอนิจจาไม่พอที่
เมื่อครั้งเดินดงพงพี	พระพี่นางนั้นเป็นอุณากรรณ
ทุกกรุงกษัตราระอาฤทธิ์	กลัวจะผลาญชีวิตอาสัญ
ต่างมาประนมบังคมคัล	ถวายบุตรธิดานั้นเป็นข้าใช้
ครั้งนี้น่าเวทนานัก	จะไหว้คนต่ำศักดิ์หาควรไม่
พี่นางช่างจะไหว้หรือไร	เป็นใจของน้องไม่วันทา
ถึงศรีปัตหราจะไม่โปรด	ลงโทษก็จะรับใส่เกศา
สู้ตายไม่เสียดายชีวา	ดีกว่าให้เป็นเช่นนี้
จะนั่งอยู่ก็พลอยอัปยศ	จะอดปากอดใจก็ใช่ที่
แล้วลุกกระทืบบาทไปทันที	โศกีอยู่ในม่านรจนา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ประไหมสุหรีกุเรปันเสนหา
จึงว่าอะหนะวิยะดา	โมโหโกรธานั้นพ้นใจ
จะว่าสิ่งใดก็ไม่คิด	จะรู้จักชอบผิดก็หาไม่
บัดเดี๋ยวก็กลับดีไป	จินตะหราอย่าได้ถือน้อง ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	ระเด่นจินตะหราหม่นหมอง
จำเป็นทูลไปดังใจปอง	มิให้เคืองละอองพระบาทา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เมื่อนั้น	สี่พระองค์วงศ์อสัญแดหวา
จึงสั่งมหาเสนา	ให้นำท้าวหมันหยาคลาไคล
ทั้งองค์ประไหมสุหรี	กับราชบุตรีศรีใส
อีกสองระเด่นทรามวัย	ให้ไปอยู่ปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏ บัดนั้น	เสนารับสั่งใส่เกศี
จึงนำกษัตราจรลี	ไปปราสาทดังมีบัญชาการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง

๓๓
๓๓