๏	 เมื่อนั้น	พระรามสุริย์วงศ์ทรงศร
ไสยาสน์เหนืออาสน์อลงกรณ์	ภูธรดำริตริไตร
ชิชะไมยราพขุนยักษ์	มาลอบลักสะกดกูได้
ผู้อื่นก็จะสิ้นชีวาลัย	อยู่ที่ตํ่าใต้บาดาล
แต่นิ่งนึกตรึกไปไม่ไสยา	จนแสงทองส่องฟ้าฉายฉาน
พระพายชายพัดรำเพยพาน	สุมามาลย์หอมกลิ่นระคนกัน
หมู่วิหคเร่าร้องถวายเสียง	สำเนียงฆ้องกลองก้องสนั่น
ดาวเดือนเลื่อนลับสัตภัณฑ์	สุริยันเยี่ยมยอดบรรพตา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
ร่าย

๏	จึ่งชำระสระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองดั่งเทพเลขา
พระกรจับศรอันศักดา	เสด็จออกหน้าพลับพลาชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	พร้อมทหารทั้งสองนคเรศ	น้อมเกศยอกรบังคมไหว้
เกลื่อนกลาดดาษเฝ้าพระภูวไนย	ดั่งดาวล้อมแขไขในอัมพร
พอได้ยินสำเนียงกึกก้อง	สะเทือนท้องมรกตสิงขร
ผงคลีบดบังทินกร	ภูธรจึ่งมีพระบัญชา
ดูกรพิเภกกุมภัณฑ์	อันเสียงเลื่อนลั่นสนั่นป่า
จะเป็นทัพกุมภกรรณยกมา	หรือว่าอสูรตนใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบัญชาภูวไนย	บังคมไหว้สนองวาที
อันทัพที่ยกออกมา	คือพญากุมภกรรณยักษี
ทรงโมกขศักดิ์อันฤทธี	วันนี้เห็นมีกำลังนัก ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระรามสุริย์วงศ์ทรงจักร
ได้ฟังน้องท้าวทศพักตร์	ว่าทัพขุนยักษ์ที่ยกมา
มีกำลังด้วยเทพอาวุธ	ทั้งเรืองฤทธิรุทรแกล้วกล้า
จึ่งมีพระราชบัญชา	ถามพญาพิเภกอสุรี
ครั้งนี้จะเห็นผู้ใด	จะต่อกรชิงชัยด้วยยักษี
จึ่งจะไม่เสียท่วงที	แก่ไอ้อสุรีอาธรรม์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกโหราตัวขยัน
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	บังคมคัลสนองพระวาจา
อันท้าวพญาวานร	เห็นไม่ต้านทานกรยักษา
ขอให้พระศรีอนุชา	ไปต่อฤทธาด้วยขุนมาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรกฤษณ์ลือฤทธิ์ทุกทิศาล
ได้ฟังพิเภกโหราจารย์	ผ่านฟ้าชื่นชมยินดี
จึ่งว่าดูกรเจ้าลักษมณ์	น้องรักผู้ร่วมชีวิตพี่
จงยกพหลโยธี	ไปต่อตีดูกำลังอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	น้องพระหริรักษ์นาถา
น้อมเศียรกราบลงกับบาทา	แล้วสนองบัญชาด้วยยินดี
ตัวน้องขอรองฉลองบาท	พระเชษฐาธิราชเรืองศรี
สู้ตายไม่เสียดายชีวี	มิให้เคืองธุลีพระทรงฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระภุชพงศ์องค์นารายณ์จักรกฤษณ์
ฟังพระอนุชาร่วมชีวิต	ดั่งสุรามฤตชโลมทา
ตรัสสั่งลูกพระสุริย์ฉาน	ให้ตรวจเตรียมทวยหาญซ้ายขวา
ไปด้วยพระศรีอนุชา	เข่นฆ่าอริราชไพรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
รับสั่งสมเด็จพระจักรี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	จัดเอาสุรกานต์ชาญยุทธ์	คุมพลเจ็ดสมุทรเป็นกองหน้า
เกียกกายเกสรทมาลา	คุมโยธาถ้วนสิบสมุทรไท
กองหลวงนั้นพลสิบห้าสมุทร	เลือกล้วนฤทธิรุทรแผ่นดินไหว
ยกกระบัตรโคมุทวุฒิไกร	คุมไพร่สิบสมุทรวานร
กองหลังมหัทวิกัน	พลขันธ์เจ็ดสมุทรชาญสมร
กวัดแกว่งอาวุธสำหรับกร	ดั่งจะช้อนเอาพื้นแผ่นดิน
ต่างตนลำพองคะนองศึก	เริงร่านหาญฮึกด้วยกันสิ้น
เตรียมทั้งรถแก้วโกมิน	กบินทร์คอยเสด็จยาตรา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์นาถา
ลาองค์สมเด็จพระจักรา	เสด็จมาที่สรงชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	ให้ไขท่อแก้วปทุมทอง	เป็นละอองเฟื่องฟุ้งหอมหวาน
สุคนธาปรุงทิพย์สุมามาลย์	สนับเพลาเครือก้านสุบรรณบิน
ภูษาพื้นสีเขียวขำ	ทองชํ้าเชิงรูปภุชงค์สิ้น
 ชายแครงช่อเครือกินริน	ชายไหวรายนิลกระหนกครุฑ
ทับทรวงร่วงแสงสังวาลวัลย์	ตาบทิศกุดั่นประดับบุษย์
เฟืองห้อยร้อยห่วงชมพูนุท	ธำมรงค์เรือนครุฑทองกร
พาหุรัดเป็นรูปนาคกลาย	มงกุฎแก้วแพร้วพรายประภัสสร
ขัดพระขรรค์จับศิลป์ฤทธิรอน	บทจรขึ้นรถพรรณราย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
โทน

๏	รถเอยราชรถแก้ว	ดุมวงกงแวววิเชียรฉาย
แปรกหามงามพริ้มโพยมพราย	จำหลักลายภาพล้อมบัลลังก์ลอย
เสาแก้วมังกรกระหนกมาศ	เครือหงส์ลงหาดช่อห้อย
จัตุรมุขสุกพลามอร่ามพลอย	ท้ายเฉิดงอนช้อยด้วยธงชาย
สารถีขับเทพสินธพ	ลำพองรบผาดเผ่นเขม้นหมาย
เครื่องสูงจับพื้นโพยมพราย	ธงรายนำริ้วเป็นทิวไป
เสียงฆ้องกลองประโคมโครมครื้น	สะท้านพื้นทั่วภพแผ่นดินไหว
หมู่ทหารขานโห่เอาชัย	รีบพวกพลไกรยาตรา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กราวนอก

๏	ครั้นถึงเห็นทัพกุมภกรรณ	ตั้งมั่นอยู่ริมชายป่า
จึ่งให้หยุดพหลโยธา	จะดูกิริยาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษี
ยืนรถอยู่กลางโยธี	เห็นทัพกระบี่ยกมา
มนุษย์น้อยเป็นจอมพลากร	แน่งน้อยอรชรดั่งเลขา
ผิวพักตร์ผ่องเพียงพระจันทรา	ใครเห็นเป็นน่าจำเริญใจ
จึ่งมีพระราชบรรหาร	สั่งพวกพลมารน้อยใหญ่
ให้แยกเป็นปีกกาออกไป	มั่นไว้อย่าเพ่อเข้าโจมตี
ตรัสแล้วก็ทำสีหนาท	องอาจดั่งพญาราชสีห์
ให้ขับรถรัตน์มณี	ฝ่าหมู่โยธีขึ้นมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งร้องว่าเหวยมนุษย์น้อย	กระจ้อยร่อยเท่านิ้วหัตถา
ดั่งสตรีมีลักษณ์โสภา	นี่หรือชื่อว่าพระลักษมณ์
เราเห็นก็เป็นเอ็นดู	จะองอาจมาสู้โมกขศักดิ์
ที่ไหนจะครือมือยักษ์	เห็นจักไม่รอดชีวี
จงเร่งเลิกทัพกลับไป	บอกให้พระรามผู้พี่
ออกมารณรงค์ต่อตี	ใครดีจะได้เห็นกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์รังสรรค์
ได้ฟังวาจากุมภกรรณ	จึ่งมีบัญชาตอบไป
เหวยเหวยดูกรขุนมาร	อย่าอวดหาญเจรจาหยาบใหญ่
เราคือพระกาลชาญชัย	ฤทธิไกรเลิศลบโลกา
ตัวท่านเป็นน้องทศพักตร์	ถือแต่โมกขศักดิ์คมกล้า
ฝ่ายเราเป็นน้องพระจักรา	ทรงศรศักดาวราวุธ
แต่สังหารผลาญชีพชีวัน	กุมภัณฑ์ตายยับนับสมุทร
อย่าอ้างถึงองค์พระทรงครุฑ	ผู้เป็นมงกุฎธาตรี
ตัวกูยกมาจะสังหาร	ตัดเอาเศียรมารยักษี
ไปถวายเบื้องบาทพระจักรี	ยังที่สุวรรณพลับพลา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษา
ได้ฟังพระลักษมณ์เจรจา	โกรธาคือไฟบรรลัยกัลป์
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	ทำอำนาจดั่งหนึ่งฟ้าลั่น
เหม่เหม่มนุษย์เท่าแมลงวัน	กูจะหั่นให้ยับทั้งอินทรีย์
ว่าแล้วจึ่งมีบรรหาร	สั่งโลทันมารสารถี
ให้กลับรถรัตน์มณี	มาที่ประชุมโยธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	แล้วมีสีหนาทประกาศไป	เหวยพวกพลไกรทัพหน้า
เร่งเข้าราวีตีประดา	ฆ่าหมู่วานรให้วายปราณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	โยธากองหน้าใจหาญ
ก้มเกล้ารับสั่งพญามาร	ทะยานเข้าตีทัพวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พุ่งซัดอาวุธเป็นห่าฝน	ต่างตนก็ยิงธนูศร
โห่สนั่นลั่นฟ้าดินดอน	ฟันฟอนอุตลุดวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพลวานรน้อยใหญ่
รบรับสัประยุทธ์ชิงชัย	ว่องไวถาโถมโจมตี
ตีนถีบปากกัดพัลวัน	ติดพันกับหมู่ยักษี
เป็นเหล่าเหล่ารบรุกคลุกคลี	ถ้อยทีไม่ละลดกร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่โยธาชาญสมร
ขับกันหนุนเนื่องเข้าราญรอน	ไล่ตีวานรอลวน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กลอกกลับจับกันหลายท่า	ต่างตีต่างฆ่าสับสน
ถ้อยทีมีฤทธิแรงรน	ต่างหาญต่างทนเข้าราวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	จึ่งหมู่โยธากระบี่ศรี
หลบหลีกว่องไวในที	โถมเข้าโจมตีพลมาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หัวขาดตีนขาดดาษดา	ด้วยกำลังฤทธากล้าหาญ
อสุราแตกย่นไม่ทนทาน	วิ่งพล่านไม่รอต่อตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	จึ่งตรีพลัมยักษี
ทั้งฤทธิกาสูรอสุรี	อีกพัทกาวีกุมภัณฑ์
เห็นพลแตกพ่ายกระจายมา	ต่างตนโกรธาตัวสั่น
กวัดแกว่งอาวุธดั่งไฟกัลป์	เข้าไล่โรมรันวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	สามนายแยกกันประจัญตี	ท่วงทีองอาจดั่งไกรสร
หวดซ้ายป่ายขวาด้วยฤทธิรอน	ตะลุมบอนกลางหมู่กระบี่ไพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สุรเสนสุรกานต์น้อยใหญ่
ทั้งนิลขันชาญชัย	เห็นสามยักษ์ไล่รุกบุกมา
กริ้วโกรธพิโรธดั่งไฟฟอน	สำแดงฤทธิรอนแกล้วกล้า
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันสนั่นฟ้า	โถมเข้ารับหน้าอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	สุรเสนเผ่นโผนโจนจับ	กับตรีพลัมยักษี
สุรกานต์ผู้ชาญฤทธี	จับพัทกาวีขุนมาร
อันนิลขันผู้ศักดา	จับฤทธิกาสูรใจหาญ
หกนายโรมรันประจัญบาน	ต่อกรรอนราญไม่งดกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ทั้งสามอสุราแข็งขัน
ถาโถมโรมรุกบุกบัน	ตีประจัญกับสามวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างแทงต่างฟันต่างจับ	กลอกกลับด้วยกำลังชาญสมร
ถ้อยทีถ้อยมีฤทธิรอน	ต่อกรตอบแทนกันไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สามกระบี่ฤทธิไกรใจกล้า
รับหัตถ์ปัดป้องอสุรา	โถมเข้าเข่นฆ่าราวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สามนายจับสามขุนมาร	ด้วยกำลังหาญกระบี่ศรี
ฟาดลงกับพื้นปัถพี	อสุรีสุดสิ้นชีวา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด

๏	เมื่อนั้น	กุมภกรรณสิทธิศักดิ์ยักษา
เห็นสามทหารมรณา	โกรธาดั่งไฟบรรลัยกัลป์
กวัดแกว่งโมกขศักดิ์กระทืบบาท	ร้องตวาดเสียงดั่งฟ้าลั่น
ให้ขับรถแก้วแพร้วพรรณ	เข้าไล่บุกบันวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอนุชาชาญสมร
ครั้นเห็นน้องท้าวยี่สิบกร	เข้ามาราญรอนราวี
จึ่งชักศรสาตร์ขึ้นพาดสาย	มุ่งหมายจะล้างยักษี
หน่วงน้าวด้วยกำลังฤทธี	น้องพระจักรีก็แผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เสียงสนั่นครั่นครื้นอากาศ	พสุธากัมปนาทหวาดไหว
ต้องนายสารถีบรรลัย	รถชัยหักยับแหลกลาญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	กุมภกรรณฤทธิไกรใจหาญ
ตกลงกับพื้นพสุธาธาร	ขุนมารกริ้วโกรธพิโรธนัก
เข่นเขี้ยวเคี้ยวฟันสนั่นฟ้า	กรขวากวัดแกว่งโมกขศักดิ์
โลดโผนโจนด้วยกำลังยักษ์	เข้าจับรถพระลักษมณ์ทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระอนุชาธิราชเรืองศรี
เห็นพญากุมภกรรณอสุรี	ทำทีองอาจอหังการ์
กวัดแกว่งพระแสงศรทรง	หวดลงต้องกายยักษา
โจนจากรถแก้วแววฟ้า	เผ่นขึ้นเหยียบบ่ากุมภกรรณ
ต่างตีต่างแทงต่างรับ	กลอกกลับรวดเร็วดั่งจักรผัน
สองหาญต่อกล้าโรมรัน	จับกันผลัดเปลี่ยนในที ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษี
รับรองป้องกันประจัญตี	อสุรีเผ่นโผนโจนมา
เท้าหนึ่งเหยียบเข่าพระลักษมณ์	มือเงื้อโมกขศักดิ์คมกล้า
หมายเขม้นจะล้างชีวา	หันเวียนเปลี่ยนท่าพัลวัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์รังสรรค์
ปะทะระกรกุมภัณฑ์	บุกบันถาโถมโจมตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หวดด้วยพระแสงศรทรง	ต้ององค์กุมภกรรณยักษี
เสียงดั่งฟ้าฟาดแสนที	อสุรีซวนไปด้วยฤทธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	กุมภกรรณสุริย์วงศ์ยักษา
เจ็บช้ำไปทั่วทั้งกายา	ดั่งว่าจะม้วยชีวัน
แล้วคิดมานะจะเอาชัย	ด้วยกำลังใจโมหันธ์
ยอกรเหนือเกล้าบังคมคัล	กุมภัณฑ์ร่ายเวทอันเพริศพราย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	เสร็จแล้วเป่าลูบลงทันที	เจ็บทั่วอินทรีย์ก็เสื่อมหาย
กวัดแกว่งหอกแก้วพรรณราย	หมายมุ่งแล้วพุ่งตรงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ต้องอกพระลักษมณ์สุริย์วงศ์	จะดำรงกายไว้ก็ไม่ได้
ล้มลงกลางสมรภูมิชัย	ไม่เป็นสติสมประดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพกระบี่ศรี
เห็นน้องสมเด็จพระจักรี	ต้องหอกอสุรีพาลา
ตระหนกตกใจเป็นสุดคิด	ดั่งชีวิตจะม้วยสังขาร์
วิ่งเข้ารับองค์พระอนุชา	ลูกพระสุริยาก็โศกี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	องคตหนุมานกระบี่ศรี
ทั้งสิบแปดมงกุฎเสนี	โกรธคืออัคคีบรรลัยกาล
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันกระทืบบาท	ทำอำนาจด้วยกำลังหาญ
ต่างตนโลดโผนโจนทะยาน	เข้าตีพลมารวุ่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	หัวขาดตัวขาดดาษดา	อสุราตายยับไม่นับได้
แต่องคตหนุมานชาญชัย	ถาโถมโจมไล่กุมภกรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สองนายโรมรันฟันแทง	ด้วยกำลังฤทธิแรงแข็งขัน
ถีบกัดตบต่อยพัลวัน	บุกบันรบรุกคลุกคลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษี
ผู้เดียวสุดที่จะราวี	ต่อตีกับสองวานร
จำเป็นรับรองป้องกัน	จนสุริยันลับเหลี่ยมสิงขร
ให้เลิกโยธาพลากร	คืนเข้าพระนครลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงพระนิเวศน์วังสถาน	อันโอฬารดั่งดาวดึงสา
เสด็จขึ้นไปเฝ้าพระพี่ยา	ในมหาปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
เสด็จเหนือแท่นแก้วมณี	อสุรีแลเห็นน้องรัก
จึ่งมีพระราชบัญชา	เจ้าผู้วงศ์พรหมาสิทธิศักดิ์
ซึ่งยกพหลพลยักษ์	ไปหักทัพมนุษย์กับลิงไพร
เหตุใดเจ้าจึ่งเลิกทัพ	ต่อสุริยาเลี้ยวลับเหลี่ยมไศล
สงครามเสียทีหรือมีชัย	พี่ตั้งใจคอยองค์อนุชา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษา
ก้มเกล้ากราบลงกับบาทา	อสุราสนองพระวาที
ซึ่งน้องยกพลออกไป	ชิงชัยด้วยมนุษย์กระบี่ศรี
ข้าศึกฮึกหาญราวี	สามารถต่อตีติดพัน
ได้ทีน้องพุ่งโมกขศักดิ์	ต้องอกพระลักษมณ์อาสัญ
พอสิ้นแสงสีรวีวรรณ	จึ่งเลิกพลขันธ์กลับมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรยักษา
ได้ฟังยินดีปรีดา	ดั่งได้ฟากฟ้าสุราลัย
ตบมือทั้งยี่สิบมือ	เสียงสนั่นบันลือหวาดไหว
สิบปากสำรวลสำราญใจ	ไปสวมกอดองค์น้องรัก
ควรที่เป็นปิ่นลงกา	ครอบครองสวรรยาอาณาจักร
สืบศรีสุริย์วงศ์พงศ์ยักษ์	เป็นหลักทวีปกรุงมาร
อันหมู่พาลาปัจจามิตร	จะสิ้นชีวิตสังขาร
จะปรากฏพระยศยืนนาน	ไพร่ฟ้าจะสำราญทั้งธานี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พญากุมภกรรณยักษี
ได้ฟังพระราชวาที	มีความยินดีปรีดา
เสร็จแล้วน้อมเศียรบังคม	ลาพระบรมเชษฐา
กรายกรยุรยาตรคลาดคลา	เสด็จมาปราสาทอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	บัดนั้น	หมู่กระบี่ทวยหาญชาญสมร
เห็นกุมภกรรณฤทธิรอน	เลิกพลนิกรกลับไป
พอคํ่ายํ่าแสงสุริยัน	จะติดตามโรมรันก็ไม่ได้
ร้อนจิตดั่งต้องพิษไฟ	จนใจก็พากันกลับมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ต่างตนต่างเข้าประคององค์	พระลักษมณ์สุริย์วงศ์นาถา
ฉุดชักโมกขศักดิ์อสุรา	ไม่เคลื่อนคลาออกจากอินทรีย์
สุดฤทธิ์สุดคิดจะแก้ไข	ชลนัยน์อาบพักตร์กระบี่ศรี
ต่างตนต่างแสนโศกี	อึงมี่รักน้องพระสี่กร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	พญาสุครีพชาญสมร
ครั้นเห็นโมกขศักดิ์ฤทธิรอน	ไม่หลุดถอนจากองค์พระอนุชา
โศกาปิ้มว่าจะวายชนม์	กวักเรียกนิลนนท์เข้ามาหา
ท่านจงไปทูลพระจักรา	ให้ผ่านฟ้าทราบเบื้องบทมาลย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นิลนนท์ฤทธิไกรใจหาญ
ได้ฟังสุครีพบัญชาการ	ก็วิ่งลนลานเข้ามา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรอภิวาทน์	พระตรีภูวนาถนาถา
สะอื้นพลางทางทูลกิจจา	ว่าพระอนุชาวิลาวัณย์
ออกไปสัประยุทธ์ชิงชัย	ด้วยไอ้กุมภกรรณโมหันธ์
บัดนี้ต้องโมกขศักดิ์มัน	พระน้องนั้นสุดสิ้นชนมาน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
ได้ฟังดั่งหนึ่งพระกาล	มาสังหารหวะแหวะเอาดวงใจ
ชลนาคลอคลองนองเนตร	แสนทุกข์แสนเทวษละห้อยไห้
ดั่งหนึ่งจะสิ้นชีวาลัย	ภูวไนยจับศรศักดา
พร้อมด้วยโยธาพานรินทร์	กบินทร์นิลนนท์นำหน้า
ออกจากสุวรรณพลับพลา	เสด็จรีบมาในราตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ พญาโศก

๏	มืดคลุ้มอับแสงดาวเดือน	เมฆเกลื่อนบดบังรัศมี
ไม่เห็นมรรคาพนาลี	กระบี่พาหลงวงไป
พระพิโรธโกรธกริ้วกระทืบบาท	พสุธากัมปนาทหวาดไหว
เหวยไอ้นิลนนท์จังไร	เหตุใดจึ่งพากูหลงมา
ว่าแล้วจับจันทวาทิตย์	ทรงฤทธิ์พาดสายเงื้อง่า
น้าวหน่วงแผลงไปในเมฆา	เสียงสนั่นลั่นฟ้าธาตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เกิดเป็นศศิธรสามดวง	โชติช่วงจำรัสรัศมี
แสงสว่างพ่างพื้นธรณี	ภูมีเร่งรีบเสด็จจร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงซึ่งที่รณรงค์	เห็นองค์อนุชาชาญสมร
ต้องโมกขศักดิ์ฤทธิรอน	ภูธรก็วิ่งเข้าไป
พระหัตถ์จับหอกประคองฉุด	จะเขยื้อนเลื่อนหลุดก็หาไม่
ปักแน่นดั่งตรึงลงไว้	ภูวไนยยิ่งเศร้าโศกนัก
ลดองค์ลงแอบแนบน้อง	ตระกองช้อนเกศขึ้นใส่ตัก
รับขวัญพินิจพิศพักตร์	พระทรงจักรรำพันโศกี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
โอ้

๏	โอ้อนิจจาเจ้าเพื่อนยาก	แสนทุกข์ลำบากมาด้วยพี่
เลื่องชื่อลือฤทธิ์ทั้งธาตรี	หรือมาแพ้อสุรีพาลา
เสียแรงไวกูณฐ์มาด้วยกัน	ว่าจะมล้างอาธรรม์ริษยา
เจ้ามาสิ้นชีพชีวา	แต่พี่ยาจะทำศึกไป
ถึงมีชัยได้เมียก็เสียน้อง	จะต้องการอะไรก็หาไม่
ครั้นจะกลับคืนเข้าเวียงชัย	ใครเลยจะนับว่าเป็นชาย
ทั้งสามสมเด็จพระชนนี	จะโศกาโกรธพี่ไม่รู้หาย
ว่ารักเมียใช้น้องไปให้ตาย	ความอายจะชั่วกัลปา
เสียเมียรักแล้วมิหนำ	มาซ้ำเสียองค์กนิษฐา
จะอยู่ไยให้ทนเวทนา	จะสู้สิ้นชีวาด้วยน้องรัก
ไปสู่เมืองฟ้าสุราลัย	ให้ลับตาพวกภัยปรปักษ์
รํ่าพลางกอดองค์พระลักษมณ์	ซบพักตร์กันแสงไม่สมประดี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ โอด

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
เห็นพระองค์ทรงโศกโศกี	อสุรีกราบลงกับบาทา
ทูลว่าพระลักษมณ์สุริย์วงศ์	ยังไม่ปลงชีวังสังขาร์
อันโมกขศักดิ์อสุรา	พรหมาประสิทธิ์ประสาทไว้
ทรงอานุภาพฤทธิรุทร	ต้องใครจะฉุดนั้นไม่ไหว
แต่มียาคู่หอกชัย	ให้ไว้สำหรับแก้กัน
แม้นละไว้จนรุ่งราตรี	ต้องแสงพระรวีจะอาสัญ
ขอให้ลูกพระพายเทวัญ	ไปห้ามพระสุริยันในชั้นฟ้า
อย่าเพ่อรีบรถบทจร	ข้ามยุคุนธรภูผา
แล้วให้ไปเก็บตรีชวา	ทั้งยาชื่อสังกรณี
ยังเขาสรรพยาบรรพต	ปรากฏอยู่ยอดคีรีศรี
กับปัญจมหานที	สรรพยาทั้งนี้มาให้ทัน
แม้นว่าได้บดชโลมลง	องค์พระอนุชาไม่อาสัญ
จะดำรงคงชีพชีวัน	หอกนั้นก็จะหลุดขึ้นมา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภูวนาถนาถา
ได้ฟังพิเภกโหรา	ผ่านฟ้าค่อยคลายอาวรณ์
จึ่งมีพระราชบรรหาร	ตรัสสั่งหนุมานชาญสมร
ท่านจงไปห้ามพระทินกร	ให้งดก่อนอย่าเพ่อจรลี
แล้วรีบไปเก็บโอสถ	โดยกำหนดพิเภกยักษี
อันปัญจมหานที	มีอยู่ในกรุงอยุธยา
จงแจ้งทั้งสองน้องรัก	ว่าพระลักษมณ์ต้องหอกยักษา
จะขอนํ้าปัญจคงคา	ประกอบยาแก้หอกกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานฤทธิแรงแข็งขัน
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	ถวายบังคมคัลแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ทำอำนาจผาดแผลงสำแดงฤทธิ์	ทศทิศกัมปนาทหวาดไหว
ถีบทะยานผ่านฟ้าด้วยว่องไว	ตรงไปยังยอดยุคุนธร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เห็นพระอาทิตย์ขับรถ	เลี้ยวลดตามเหลี่ยมสิงขร
ล่วงจากทวีปอุดร	ไขสีอ่อนอ่อนขึ้นมา
ขุนกระบี่ผู้ปรีชาไว	ไม่อาลัยแก่ชีพสังขาร์
ผาดโผนโจนทะยานด้วยฤทธา	ฉวยท้ายรัถาพระสุริยัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	องค์พระทินกรรังสรรค์
รถไหวตกใจอัศจรรย์	สำคัญว่าราหูมาราวี
จึ่งผินพักตร์มาดูท้ายรถ	เป็นเพลิงกรดสังหารกระบี่ศรี
เห็นแต่ขนเพชรรูจี	มีความฉงนสนเท่ห์ใจ
แต่นิ่งคิดพิศเพ่งอยู่เป็นครู่	จะรู้เหตุผลก็หาไม่
หรือมนุษย์ครุฑาสุราลัย	ใครหนอขนเพชรจึ่งมีมา
จำกูจะชุบขึ้นไถ่ถาม	ให้แจ้งความในข้อกังขา
คิดแล้วร่ายเวทวิทยา	สามคาบเป่ามาทันที ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ ตระ

๏	บัดเดี๋ยวก็เห็นเป็นวานร	ประภัสสรจำรัสรัศมี
ทั้งกุณฑลขนเพชรมาลี	เขี้ยวแก้วมณีชัชวาล
จึ่งมีเทวราชบัญชา	ว่าเหวยไอ้ลิงใจหาญ
เหตุใดไม่กลัวบรรลัยลาญ	อหังการมายุดรถไว้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้มีอัชฌาสัย
น้อมเศียรกราบทูลสนองไป	ตัวข้าได้ชื่อหนุมาน
เป็นข้าสมเด็จพระสี่กร	ภูธรยกโยธาหาญ
ไปปราบอสุราสาธารณ์	ทำการรณรงค์ในลงกา
บัดนี้พระอนุชาทรงลักษณ์	ต้องโมกขศักดิ์ยักษา
พระนารายณ์ใช้ข้าไปเก็บยา	จะกลับมาไม่ทันราตรี
ด้วยจวนพระองค์จะส่องแสง	รุ่งแจ้งแรงร้อนรัศมี
พระลักษมณ์จะม้วยชีวี	ให้ข้านี้มาทูลห้ามไว้
อย่าเพ่อให้ขับราชรถ	งดอยู่พอแก้พระลักษมณ์ได้
ใช่จะประมาทอาจใจ	ให้เคืองใต้เบื้องบทมาลย์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระอาทิตย์ฤทธิแรงแสงฉาน
ฟังวายุบุตรบัญชาการ	จึ่งมีบรรหารตอบไป
ซึ่งจะห้ามวิถีราศีจักร	ให้เสริดพักอยู่นั้นไม่ได้
แต่เราจะเดินรถชัย	เข้าเสียในกลีบเมฆา
สุดแต่มิให้แสงส่อง	ต้องโมกขศักดิ์ยักษา
เอ็งจงเร่งรีบไปเก็บยา	แก้พระอนุชาให้ทันที ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
รับเทวบรรหารด้วยยินดี	ขุนกระบี่ลาแล้วก็เหาะมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงสรรพยาสิงขร	วานรจึ่งร้องเรียกหา
เหวยสังกรณีตรีชวา	พระจักราให้มาเชิญไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เรียกขึ้นทีไรก็ขานรับ	จะจับสำคัญก็ไม่ได้
แต่เวียนวนค้นหาจนอ่อนใจ	ก็ขึ้นไปบนยอดคีรีนทร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ด้อมมองร้องเรียกร้องกู่	ก็ขานอยู่แทบเชิงสิงขร
ขุนกระบี่ผู้มีฤทธิรอน	ประนมกรนิมิตอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	มีหางยาวใหญ่โอบกระหวัด	รัดรอบสรรพยาคีรีศรี
เรียกพลางรวบขึ้นไปทุกที	จนถึงที่ยอดบรรพต ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	ก็เก็บได้สรรพยาสมคิด	แล้วสำแดงฤทธิ์ดั่งลมกรด
เหาะทะยานผ่านฟ้าเลี้ยวลด	กำหนดตรงไปอยุธยา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	จึ่งเห็นสองสุริย์วงศ์	น้องพระภุชพงศ์นาถา
เสด็จเหนืออาสน์อลงการ์	ยังหน้ามหาปราสาทชัย
พร้อมทั้งหมู่มุขมนตรี	ปโรหิตเสนีน้อยใหญ่
ก็ลงจากอากาศด้วยว่องไว	เข้าไปถวายบังคมคัล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตสุริย์วงศ์รังสรรค์
เห็นวานรเผือกผ่องผิวพรรณ	เข้ามาถวายอัญชุลี
ให้คิดฉงนสนเท่ห์นัก	แต่พินิจพิศพักตร์กระบี่ศรี
แล้วมีพระราชวาที	ตัวท่านนี้นามกรใด
เชื้อวงศ์พงศ์เผ่าพานรินทร์	ถิ่นฐานบ้านเมืองอยู่ไหน
มานี้ด้วยเหตุสิ่งไร	คือใครใช้สอยวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงวายุบุตรชาญสมร
ได้ฟังบัญชาพระภูธร	ประนมกรกราบทูลสนองไป
ข้าบาทเป็นข้าพระอวตาร	ชื่อว่าหนุมานทหารใหญ่
บัดนี้ทศกัณฐ์บังอาจใจ	มิได้เกรงเดชพระจักรี
ลอบลักสมเด็จพระวรนาฏ	ผู้เป็นอัครราชมเหสี
ไปไว้ในลงกาธานี	พระสี่กรประชุมโยธา
ทั้งชมพูนครขีดขิน	พงศ์พื้นพานรินทร์แกล้วกล้า
เจ็ดสิบเจ็ดสมุทรคณนา	ยกไปเข่นฆ่ากุมภัณฑ์
วันนี้กุมภกรรณขุนยักษ์	รบกับพระลักษมณ์รังสรรค์
พระองค์ต้องหอกของมัน	ตรึงมั่นไม่หลุดจากอินทรีย์
พระนารายณ์ใช้ให้มาทูลบาท	พระอนุชาธิราชทั้งสองศรี
ขอปัญจมหานที	ประกอบกับยานี้ข้าเก็บมา
ชโลมแก้หอกโมกขศักดิ์	ของน้องทศพักตร์ยักษา
อย่าให้ทันรุ่งแสงสุริยา	พระอนุชาจะรอดชีวัน ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพรตพระสัตรุดรังสรรค์
ได้ฟังหนุมานชาญฉกรรจ์	รำพันออกนามพระจักรี
ว่าแสนทุกข์แสนเทวษลำบาก	แสนยากจากองค์มเหสี
จนพระลักษมณ์ร่วมชีวี	ก็ต้องหอกอสุรีพาลา
สองกษัตริย์ตระหนกตกใจ	ดั่งใครมาบั่นเอาเกศา
ชลเนตรคลอคลองนัยนา	ต่างทรงโศการำพัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ โอด
โอ้

๏	โอ้อนิจจาพระทรงจักร	เป็นปิ่นปักสามภพจบสวรรค์
หรือมาต้องเดินป่าอารัญ	ตามกันทั้งสามเสด็จจร
ได้ยากลำบากแล้วมิหนำ	ซํ้าจากอัคเรศดวงสมร
จนต้องข้ามมหาสาคร	ตามไปราญรอนปัจจามิตร
เสียแรงตัวน้องเอากำเนิด	เกิดร่วมสุริย์วงศ์พระจักรกฤษณ์
มิได้ตามเสด็จพระทรงฤทธิ์	เอาชีวิตสนองพระบาทา
ดั่งไม่จำนงจงรัก	ภักดีต่อองค์พระเชษฐา
ได้แต่พระลักษมณ์อนุชา	ไปร่วมชีวาพระจักรี
เป็นเพื่อนรณรงค์ยงยุทธ์	จนต้องอาวุธยักษี
รํ่าพลางต่างทรงโศกี	ดั่งหนึ่งชีวีจะวายปราณ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ โอด

๏	ครั้นค่อยระงับดับโศก	ซึ่งวิโยคกำสรดสงสาร
จึ่งสั่งคำแหงหนุมาน	ตัวท่านจงทูลพระจักรี
ว่าเราทั้งสองอนุชา	บังคมมาใต้เบื้องบทศรี
อยู่เมืองเหมือนนอนในอัคคี	มีแต่ความโศกไม่วายวัน
แจ้งว่าพระองค์สงครามยักษ์	ทุกข์หนักปิ้มชีพชีวาสัญ
จะใคร่ไปรองบาทพระทรงธรรม์	ก็เกรงล่วงพระบัญชาไป
ตรัสแล้วเอาขวดรัตนา	ซึ่งใส่ปัญจคงคาส่งให้
ตัวท่านผู้มีฤทธิไกร	รีบไปให้ทันราตรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ก้มเกล้ารับเต้าวารี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งสำแดงแผลงฤทธิ์อำนาจ	โลกธาตุไหวทั่วทุกทิศา
ถีบทะยานผ่านขึ้นเมฆา	บ่ายหน้ายังสมรภูมิชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ลัดนิ้วมือเดียวก็มาถึง	ซึ่งที่โยธาทัพใหญ่
ลงจากฟากฟ้าด้วยว่องไว	ตรงไปเฝ้าองค์พระจักรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ยอกรน้อมเศียรอภิวาทน์	กราบลงแทบบาทบทศรี
ถวายปัญจมหานที	กับสังกรณีตรีชวา
แล้วทูลความพระพรตพระสัตรุด	ทั้งสองพระนุชกนิษฐา
แก่องค์สมเด็จพระจักรา	ตามบัญชาสั่งทุกประการ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรีผู้ปรีชาหาญ
รับยามาจากหนุมาน	ผ่านฟ้าชื่นชมด้วยสมคิด
ส่งให้พิเภกอสุรี	แล้วมีบัญชาประกาศิต
เร่งประกอบยาอันมีฤทธิ์	ถอนพิษแก้องค์พระอนุชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษา
รับสั่งแล้วเอาสรรพยา	ประกอบด้วยปัญจาสุธารส
ทุกสิ่งเสมอภาคกัน	กุมกัณฑ์วางหน้าศิลาบด
ไหว้คุณพรหมาในโสฬส	แล้วนั่งเสกโอสถบดไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นเสร็จบดยาในราตรี	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
จึ่งทาลงที่แผลหอกชัย	ลูบไล้เสกเป่าไปมา
โมกขศักดิ์ก็หลุดออกจากองค์	น้องพระภุชพงศ์นาถา
มิได้มีแผลกับกายา	พระอนุชาก็ฟื้นสมประดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ รัว

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ลืมเนตรเห็นองค์พระจักรี	ยินดีดั่งได้โสฬส
ลุกขึ้นน้อมเศียรอภิวาทน์	กราบลงแทบบาทบงกช
แล้วทูลด้วยถ้อยคำมธุรส	แจ้งหมดแต่แรกยกมา
ซึ่งตัวข้าน้อยออกต่อตี	เสียทีกุมภกรรณยักษา
หากพระองค์มาช่วยชีวา	หาไม่จะม้วยบรรลัย
พระคุณลํ้าฟ้าธาตรี	ไม่มีสิ่งที่จะเปรียบได้
ขอสนองรองบาทพระทรงชัย	ไปกว่าจะม้วยชนมาน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทุกสถาน
ฟังพระอนุชาชัยชาญ	ผ่านฟ้าจึ่งมีพระบัญชา
มาตรแม้นเจ้าม้วยชีวี	ตัวพี่ก็จะสิ้นสังขาร์
ไม่อยู่ให้ทนเวทนา	ตามไปฟากฟ้าสุราลัย
ตรัสแล้วสั่งลูกพระทินกร	ให้เลิกพลวานรน้อยใหญ่
คืนเข้าสุวรรณพลับพลาชัย	โห่สนั่นหวั่นไหวทั้งธาตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายกองคอยเหตุยักษี
แอบดูอยู่ชายพนาลี	เห็นไพรีคืนรอดชีวัน
แล้วเลิกกองทัพกลับไป	พลไกรโห่สะเทือนเลื่อนลั่น
ตกใจดั่งใครมาฟาดฟัน	ก็พากันรีบเข้าไปลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	องค์ท้าวทศเศียรยักษา
ทูลว่าไพรีที่มรณา	ด้วยหอกพญากุมภกรรณ
บัดนี้คืนได้ชีวิตสิ้น	ให้เลิกกบินทร์พลขันธ์
กลับไปยังทัพพลับพลามัน	แต่ไม่ทันรุ่งราตรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๔๘
๔๘