๏	 เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ครั้นเสร็จสั่งมหาเสนา	ก็เข้ามายังที่ข้างใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	พร้อมอนงค์นางนาฏน้อยใหญ่
หมอบฟ้าเกลื่อนกลาดดาษไป	ภูวไนยจึ่งมีโองการ
สั่งนางอนงค์อันทรงโฉม	เป็นที่ประโลมสงสาร
กูจะไปลงกาเมืองมาร	บรรดาพนักงานทุกนารี
จงจัดกันให้ได้ห้าร้อย	เลือกล้วนแน่งน้อยเฉลิมศรี
ไปด้วยกับกูผู้ฤทธี	ในรถมณีเดียวกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นางสนองพระโอษฐ์คนขยัน
รับสั่งพญากุมภัณฑ์	ถวายบังคมคัลแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง
ชมตลาด

๏	จัดนางกำนัลอันทรงลักษณ์	ผิวพักตร์รูปทรงโอ่อ่า
อรชรอ้อนแอ้นจำเริญตา	ห้าร้อยล้วนกัลยาณี
อาบนํ้าลูบไล้เสาวคนธ์	ทาแป้งแต่งตนขัดสี
นุ่งห่มต่างกันทุกนารี	ใส่นํ้ามันหวีหัววุ่นไป
ส่องกระจกเก็บไรวิไลลักษณ์	ผัดพักตร์ผ่องเพียงแขไข
งามดั่งนางฟ้าสุราลัย	คอยเสด็จภูวไนยยาตรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ทั้งมูลพลัมอสุรา	เข้าที่ไสยาในราตรี
ครั้นพระอุทัยไขแสง	แจ่มแจ้งจำรัสรัศมี
ก็เสด็จย่างเยื้องจรลี	มาเข้าที่สรงสาคร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สองกษัตริย์ชำระสระสนาน	สุคนธาธารทิพย์เกสร
ต่างทรงสนับเพลาเชิงงอน	อุทุมพรภูษาท้องพัน
ชายไหวชายแครงเครือหงส์	ฉลององค์เกราะเพชรทับทิมคั่น
ต่างทรงทับทรวงสังวาลวัลย์	ตาบทิศกุดั่นประดับพลอย
สอดใส่สร้อยสนสะอิ้งแก้ว	รัดองค์วาวแววเฟื่องห้อย
ทองกรแก้วฉลุฉลักลอย	พาหุรัดรักร้อยทับทิมพราย
ต่างทรงธำมรงค์เรือนเก็จ	มงกุฎเพชรรุ้งร่วงฉานฉาย
กรรเจียกจรเนาวรัตน์จำหลักลาย	พระเชษฐากรายหัตถ์ทั้งสองพัน
กรกุมเครื่องสรรพอาวุธ	สำหรับรณยุทธ์ทุกมือมั่น
พระอนุชาจับหอกยืนยัน	กุมภัณฑ์กวัดแกว่งไปมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ครั้นเสร็จเสด็จยุรยาตร	ลงจากปราสาทยักษา
พร้อมด้วยฝูงสนมกัลยา	ไปขึ้นมหาพิชัยรถ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยราชรถศึก	สองรถพันลึกอลงกต
แอกงอนอ่อนสลวยชวยชด	ชั้นลดล้วนแล้วบัลลังก์ลาย
อันรถสมเด็จพระเชษฐา	สูงเยี่ยมเทียมฟ้าฉานฉาย
นางกำนัลนั่งรอบเรียงราย	งามคล้ายกับเทพกินนร
เทียมด้วยราชสีห์สี่พัน	ตัวฉกรรจ์กล้าหาญชาญสมร
สารถีมือถือโตมร	ขับจรรวดเร็วดั่งลมพัด
เครื่องสูงครบสิ่งกรรชิงราย	ธงชายธงชัยปลายสะบัด
พลมารเดินเบียดเยียดยัด	ขนัดฆ้องกลองประโคมโครมครึก
พระอนุชานั้นยกไปหน้า	โยธาโห่ร้องก้องกึก
มืดคลุ้มชอุ่มควันพันลึก	ขับกันคึกคึกรีบไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงลงกาธานี	มูลพลัมผู้มีอัชฌาสัย
ให้หยุดพหลพลไกร	ตั้งไว้แต่นอกพระพารา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	ครั้นเสร็จก็เสด็จยุรยาตร	จากพิชัยราชรัถา
ไปเฝ้าสมเด็จพระพี่ยา	ยังรถรัตนาพรายพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งน้อมเศียรเกล้าบังคม	พระบรมเชษฐารังสรรค์
ทูลว่าพระองค์ทรงธรรม์	ตั้งมั่นอยู่นอกพระนคร
ตัวข้าจะถวายบังคมลา	ไปบอกเจ้าลงกาสหายก่อน
ให้มารับเสด็จภูธร	บทจรเข้ายังเวียงชัย
จึ่งจะควรแก่เบื้องบทเรศ	มงกุฎเกศกษัตริย์สูงใหญ่
พระยศจะปรากฏไป	ดั่งในฟากฟ้าธาตรี
ว่าแล้วเสด็จยุรยาตร	องอาจดั่งพญาราชสีห์
ขึ้นยังรถรัตน์มณี	อสุรีก็เข้าในลงกา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
รู้ว่าพระสหายเสด็จมา	อสุราแสนโสมนัสนัก
ดั่งได้สมบัติพัสถาน	ศฤงคารบริวารในไตรจักร
สำรวลสรวลยิ้มพริ้มพักตร์	ไปรับสหายรักด้วยยินดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	จึ่งให้ประทับรัถา	กับเกยรัตนาจำรัสศรี
พากันย่างเยื้องจรลี	ขึ้นปราสาทมณีอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	สองกษัตริย์นั่งร่วมบัลลังก์อาสน์	สำราญราชฤทัยสโมสร
คำรพกันด้วยใจสถาวร	เป็นทางสุนทรไมตรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	จึ่งมูลพลัมยักษี
ส้วมกอดพระสหายด้วยยินดี	จึ่งมีบัญชาถามไป
อันซึ่งอริราชไพริน	ถิ่นฐานบ้านเมืองนั้นอยู่ไหน
สุริย์วงศ์พงศ์เผ่าเหล่าใคร	จึ่งอาจใจมาทำอหังการ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรใจหาญ
ได้ฟังจึ่งมีพจมาน	อันพวกพาลที่ยกมานี้
นามมันชื่อว่ารามลักษมณ์	หลานรักอัชบาลเรืองศรี
หน่อท้าวทศรถธิบดี	อยู่ยังบุรีอยุธยา
ตัวมันมีฤทธิ์ด้วยแสงศร	ทั้งพลวานรก็แกล้วกล้า
ยกข้ามมหาสมุทรมา	เคี่ยวฆ่าสุริย์วงศ์กุมภัณฑ์
ครั้งนี้ไม่มีที่เห็นใคร	จะมล้างมันให้อาสัญ
จึ่งไปเชิญสหายร่วมชีวัน	มาคิดกันสังหารไพรี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญามูลพลัมยักษี
ฟังพระสหายร่วมชีวี	โกรธดั่งอัคคีไหม้ฟ้า
กระทืบบาทผาดแผดสุรเสียง	สำเนียงเลื่อนลั่นดั่งฟ้าผ่า
ไฉนจึ่งไม่แจ้งกิจจา	ดั่งหนึ่งว่าเราไม่รักกัน
ให้ยืดยาวใหญ่หลวงถึงเพียงนี้	จนญาติวงศ์อสุรีอาสัญ
ทำไมกับมนุษย์เท่าแมงวัน	ฤทธิ์มันจะมีสักเพียงไร
บัดนี้พระเชษฐาฤทธิรณ	โกรธายกพลพยุห์ใหญ่
จะดับเข็ญให้เย็นทั้งเวียงชัย	ภูวไนยตั้งทัพพลับพลา
อยู่นอกพระนิเวศน์เขตสถาน	ท่านจงไปเฝ้าพระเชษฐา
ทูลเชิญเสด็จเข้ามา	คิดฆ่าอริราชไพรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษี
แจ้งว่าพระเชษฐาธิบดี	ยกโยธีมาก็ดีใจ
สิบปากสำรวลสรวลสันต์	ตบหัตถ์สนั่นหวั่นไหว
ก็พากันลีลาคลาไคล	ไปขึ้นรถทรงอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	สองกษัตริย์เสด็จตามกัน	ให้โลทันรีบขับไกรสร
ออกจากลงกาพระนคร	บทจรไปโดยมรรคา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงให้หยุดรถทรง	สองสหายก็ลงจากรัถา
พากันยุรยาตรคลาดคลา	ไปเฝ้าพญาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ต่างองค์ประณตบทมาลย์	พระผู้ปิ่นปางตาลเรืองศรี
ด้วยใจชื่นชมยินดี	ในที่ท่ามกลางกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะรังสรรค์
ครั้นแลเห็นองค์ทศกัณฐ์	มาบังคมคัลก็ปรีดา
จึ่งมีบัญชาอันสุนทร	ดูก่อนทศกัณฐ์ยักษา
ซึ่งข้าศึกฮึกหาญอหังการ์	กำลังแกล้วกล้าสักเพียงใด
บรรดาสุริย์วงศ์พรหมาน	ต้านทานฝีมือมันไม่ได้
ตัวพี่แจ้งสารก็ร้อนใจ	ดั่งนอนอยู่ในอัคคี
รีบเกณฑ์จตุรงค์พยุหบาตร	แสนเสนามาตย์ยักษี
มาด้วยหวังจะช่วยต่อตี	สังหารชีวีให้มรณา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ได้ฟังพระราชบัญชา	อสุราแสนโสมนัสนัก
ดั่งได้สมบัติพัสถาน	ศฤงคารบริวารทั้งไตรจักร
จึ่งสนองวาจาพญายักษ์	อันมนุษย์รามลักษมณ์ซึ่งอาจใจ
ชำนาญในการธนูศร	ฤทธิ์รอนฟากฟ้าดินไหว
อันหมู่โยธีกระบี่ไพร	ว่องไวในที่รณยุทธ์
ล้วนรู้เดินฟ้าประดาดิน	สิ้นทั้งเจ็ดสิบเจ็ดสมุทร
มาตรแม้นถึงฆ่าด้วยอาวุธ	ก็ไม่สุดสิ้นชีพชีวี
ซึ่งพระองค์เมตตาการุญ	พระคุณยิ่งฟ้าราศี
ขอเชิญเสด็จเข้าบุรี	พักหมู่โยธีในลงกา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ได้ฟังคั่งแค้นในอุรา	โกรธาดั่งไฟบรรลัยกาล
เหม่เหม่มนุษย์กับลิงไพร	เหตุใดมาทำอวดหาญ
ไม่รู้ว่าชีวาจะวายปราณ	ด้วยมือพระกาลอันเรืองยศ
ตรัสแล้วให้เลิกโยธา	แสนสุรเสนาทั้งปวงหมด
ทั้งหมู่คชาม้ารถ	บทจรเข้ายังพระบุรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
นำเสด็จเชษฐาธิบดี	ถึงที่ปราการลงกา
แลดูพิชัยรถทรง	ขององค์พญายักษา
ใหญ่สูงกว่าช่องทวารา	จึ่งบัญชาสั่งมโหทร
จงเร่งไปรื้อกำแพงเมือง	ข้างเบื้องทักษิณเสียก่อน
ให้ราบรื่นจนพื้นดินดอน	รถพระภูธรจะเข้าไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	มโหทรเสนาผู้ใหญ่
รับสั่งพระองค์ทรงภพไกร	ก็ขับไพร่ให้รื้อปราการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บ้างคัดบ้างขนอุตลุด	บ้างขุดบ้างรื้อทุกหน้าด้าน
ทุบปราบราบรื่นพื้นดินดาน	ก็เสร็จตามพจมานอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษี
จึ่งให้เคลื่อนรถรัตนมณี	เข้าในบุรีลงกา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ชมตลาด

๏	พินิจพิศดูพระนคร	ท้าวยี่สิบกรยักษา
ปราการเชิงเทินจำเริญตา	ระยะช่องเสมาเสมอกัน
ซุ้มทวารบานบังทวาเรศ	เขื่อนเขตคูรอบเป็นขอบคั่น
ป้อมปืนหอรบเรียงรัน	ธงสุวรรณแถวฉัตรอลงกรณ์
ถนนแก้วแล้วล้วนศิลาลาด	แสนสะอาดแลเลื่อมประภัสสร
ตึกกว้านร้านเรือนราษฎร	ไม่ซับซ้อนเรียงเรียบระเบียบงาม
นิเวศน์วังคลังทิมเป็นทิวท่อง	พระลานมีที่ประลองท้องสนาม
ที่นั่งเย็นเห็นลอยพลอยวาม	ปราสาทสามดูสูงสุดตา
จตุรมุขสุขแม้นพิมานสวรรค์	ยอดนั้นเป็นพรหมสี่หน้า
หน้าบันสุบรรณจับนาคา	บราลีช่อฟ้าช้อยชด
ช่องแกลแลไกลวาวแวว	เจียรนำปานแก้วอลงกต
มีพื้นเจ็ดชั้นเป็นหลั่นลด	งามหมดเป็นที่จำเริญใจ
อันกรุงลงการาชฐาน	แสนสนุกโอฬารไม่เปรียบได้
ชมพลางต่างเร่งรถชัย	ไปยังนิเวศน์อสุรี ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษี
นำเสด็จเชษฐาธิบดี	เข้ามาถึงที่หน้าพระลาน
จึ่งให้ประทับกับเกยแก้ว	อันเลิศแล้วด้วยดวงมุกดาหาร
ทูลเชิญเสด็จพญามาร	ขึ้นปราสาทสุรกานต์รัตนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ให้นั่งเหนือบัลลังก์อาสน์	ท่ามกลางอำมาตย์ซ้ายขวา
หมอบเฝ้าเกลื่อนกลาดดาษดา	งามสง่าดั่งท้าวเวสสุวัณ
แล้วมีพระราชวาที	สั่งมหาเสนีคนขยัน
จงบอกเจ้าพนักงานทั้งนั้น	ให้แต่งเครื่องอันโอฬาร
มาถวายสมเด็จพระเชษฐา	เลี้ยงทั้งโยธาทวยหาญ
ข้าวเหล้าเป็ดไก่ชัยบาน	ของคาวของหวานทุกสิ่งไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	มโหทรเสนาผู้ใหญ่
รับสั่งพระองค์ทรงภพไตร	บังคมไหว้แล้วรีบออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งสั่งกรมวังให้หมายบอก	วิเสทในนอกถ้วนหน้า
ให้แต่งเอมโอชโภชนา	ตามบัญชาสั่งอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	นายเวรกรมวังทั้งสี่
ได้แจ้งแห่งมหาเสนี	หมายไปตามที่พร้อมกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	นางวิเสทนอกตัวขยัน
แจ้งหมายวิ่งผลุนพัลวัน	แบ่งปันกันตามพนักงาน
บ้างคั่วบ้างแกงแพนงปิ้ง	ครบสิ่งของคาวของหวาน
แกล้มกับเมรัยชัยบาน	เทียบทานแต่ล้วนโอชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	นวลนางมณโฑเสน่หา
จึ่งจัดสาวสรรค์กัลยา	รูปทรงโสภาวิลาวัณย์
เลือกล้วนแน่งน้อยอรชร	ดั่งนางอัปสรสาวสวรรค์
พร้อมทั้งสิบสองพระกำนัล	พากันขึ้นเฝ้าพระสามี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เพลง

๏	จึ่งน้อมเศียรประณตบทบงสุ์	องค์สหัสเดชะยักษี
ทั้งมูลพลัมอสุรี	ในที่ปราสาทรัตนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางกำนัลซ้ายขวา
ยกเครื่องเนื่องตามกันขึ้นมา	ถวายองค์พญากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
จึ่งเชิญทั้งสองกษัตริย์นั้น	ให้กุมภัณฑ์เสวยโภชนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางพนักงานซ้ายขวา
ทั้งสิบสองกำนัลกัลยา	ก็เข้ามาโบกปัดพัดวี
ลางนางบ้างรินสุรากลั่น	ใส่จอกสุวรรณจำรัสศรี
ถวายองค์พญาอสุรี	ตามที่ตำแหน่งพนักงาน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เซ่นเหล้า
พระทอง

๏	ฝ่ายนางบำเรอก็ขับครวญ	โหยหวนรี่เรื่อยเฉื่อยฉาน
ประสานเสียงโอดพันบรรเลงลาน	เป็นคำหวานพร้อมเพราะจับใจ
บ้างตีรำมะนาท้าทับ	ฉิ่งกรับขานขัดจังหวะให้
ดีดสีมี่อึงคะนึงไป	พร้อมทั้งขับไม้มโหรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ มโหรี
ปะวะหลิม

๏	ฝ่ายนางระบำก็รำฟ้อน	ถวายกรองค์ท้าวยักษี
ชม้ายกรายหัตถ์เป็นที	ในที่จังหวะเพลงรำ
ร่ายตีวงเวียนเปลี่ยนขวา	ย้ายเป็นกินราเลียบถํ้า
ดั่งนางฟ้าลงมาจับระบำ	งามขำอ้อนแอ้นทุกนางใน
แล้วตีวงเวียนเปลี่ยนซ้าย	ย้ายเป็นผาลาเพียงไหล่
แกล้งทำกระบวนให้ยวนใจ	แก่สามท่านไทอสุรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลง

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ทั้งมูลพลัมอสุรา	เสวยพลางทัศนาระบำบัน
ล้วนโฉมอำไพวิไลลักษณ์	ผิวพักตร์เพียงอัปสรสวรรค์
ทั้งจริตกรีดงอนก็คล้ายกัน	กุมภัณฑ์พิศเพลินเจริญใจ
สุรเสียงสำเนียงก็น่ารัก	พญายักษ์พิศวงหลงใหล
ให้เกิดประดิพัทธ์ประหวัดไป	ที่ในรูปรสกิริยา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายนางวิเสทนอกซ้ายขวา
หุงต้มปิ้งจี่เป็นโกลา	ยำพล่าอุตลุดวุ่นไป
ช้างสารคั่วแกงแพนงอั่ว	ควายวัวทอดมันชุบไข่
แกล้มกับสำหรับเมรัย	เสร็จแล้วยกไปตามกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ตั้งเป็นระเบียบเรียบเรียง	ในที่เลี้ยงหมู่พลขันธ์
ของหวานของคาวครบครัน	เหล้าต้มเหล้ากลั่นอย่างดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พวกพลปางตาลยักษี
นั่งล้อมพร้อมกันทำที	กินเหล้าอึงมี่เป็นโกลา
เมามายพูดโป้งโฉงเฉง	เต้นรำทำเพลงกลอกหน้า
ฉวยฉุดยุดนางอสุรา	ไขว่คว้าอุตลุดวุ่นไป
ที่เหล่ากินมากก็รากท้น	จะเอาดีสักคนก็ไม่ได้
อึงคะนึงทั้งหน้าพระลานชัย	นายไพร่เกษมเปรมปรีดิ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เซ่นเหล้า

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษี
เสร็จเสวยโภชนาสาลี	อสุรีปราศรัยทศกัณฐ์
อนิจจามณโฑเมียเจ้า	พักตราสร้อยเศร้าโศกศัลย์
ซูบผอมเสียโฉมโนมพรรณ	ด้วยโศกาจาบัลย์ถึงลูกรัก
อันการสงครามครั้งนี้	ไว้นักงานพี่จะช่วยหัก
ฆ่าเสียให้สิ้นทั้งรามลักษมณ์	ที่มันฮึกฮักอหังการ์
ด้วยคทาวุธพระทรงญาณ	ประทานให้เราผู้เชษฐา
ทรงอานุภาพมหิมา	ใต้ฟ้าไม่มีของผู้ใด
แม้นชี้ข้างต้นก็ตาย	ชี้ปลายกลับเป็นขึ้นมาได้
ทำไมกับมนุษย์เท่าตัวไร	กับไอ้ลิงไพรอัปรีย์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพนาสูรยักษี
ฟังพระเชษฐาพาที	ยินดีดั่งได้โสฬส
สิบปากสำรวลสรวลสันต์	สิบพักตร์เพียงจันทร์ทรงกลด
ทีนี้ไพรีที่คิดคด	จะตายหมดด้วยพระเดชา
ตัวข้าจะยกจตุรงค์	ออกไปตามองค์พระเชษฐา
จะดูหน้ามนุษย์ทั้งสองรา	กับพวกสวาวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะชาญสมร
ได้ฟังท้าวยี่สิบกร	ภูธรจึ่งสั่งเสนี
จงเตรียมจตุรงค์ทวยหาญ	คชาธารรถรัตน์หัตถี
กูจะไปปราบราชไพรี	แต่นาทีเดียวให้พร้อมกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนาปางตาลคนขยัน
กับเสนีทศเศียรกุมภัณฑ์	ถวายบังคมคัลแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ยานี

๏	เสนีปางตาลก็จัดพล	สับสนโดยซ้ายฝ่ายขวา
เป็นกระบวนจตุรงค์โยธา	คชารถรัตน์อัสดร
ให้กองพญาอุปราช	ล้วนเหล่าอาจหาญชาญสมร
ทั้งสามสิบสมุทรพลากร	เป็นทัพหน้าราญรอนไพรี
ทัพหลวงนั้นองค์พระเชษฐา	โยธาดั่งพญาราชสีห์
แต่ละตนโตดำลํ่าพี	มีมือถือสรรพอาวุธ
ฝ่ายข้างลงกาพระนคร	พลากรสามสิบเจ็ดสมุทร
เลือกล้วนหมู่มารชำนาญยุทธ์	ฤทธิรุทรดั่งไฟบรรลัยกาล
เป็นทัพหลังรั้งท้ายกระหนาบศึก	โห่ฮึกผาดแผลงสำแดงหาญ
เตรียมทั้งรถแก้วอันโอฬาร	คอยสามพญามารเสด็จจร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะชาญสมร
กับสองอนุชาฤทธิรอน	กรายกรไปสรงวาริน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สามกษัตริย์สระสนานกายา	สุคนธาหอมฟุ้งจรุงกลิ่น
สนับเพลารายพลอยโกมิน	ภูษาธงข้าวบิณฑ์เชิงครุฑ
ต่างทรงชายแครงชายไหว	เกราะเพชรเจียระไนสลับบุษย์
ทับทรวงสังวาลชมพูนุท	ตาบทิศมุกดาดวงลอย
รัดอกกระหนกเนาวรัตน์	สะอิ้งแก้วจำรัสเฟื่องห้อย
ทองกรกุดั่นประดับพลอย	พาหุรัดรักร้อยอลงการ
ต่างทรงธำมรงค์เรือนเก็จ	มงกุฎเพชรพรรณรายฉายฉาน
ทรงมหากุณฑลแก้วประพาฬ	ห้อยพวงกุสุมาลย์กรรเจียกจร
ต่างทรงคทาวราวุธ	หอกแก้วฤทธิรุทรธนูศร
เสด็จจากปราสาทอลงกรณ์	บทจรขึ้นรถสุรกานต์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เสมอ

๏	รถเอยรถศึก	พันลึกด้วยแก้วมุกดาหาร
งอนระหงกงก้องจักรวาล	สูงตระหง่านเงื้อมงํ้าอัมพร
เทียมด้วยคชสีห์สองพัน	ถัดนั้นเทียมพญาไกรสร
รถหลังเทียมเสือฤทธิรอน	สารถีขับจรดั่งลมพัด
พร้อมเครื่องอภิรุมชุมสาย	ธงฉานธงชายกรรชิงฉัตร
โยธาเบียดเสียดเยียดยัด	ขนัดฆ้องกลองประโคมโครมครึก
เสียงปี่เสียงแตรเสียงสังข์	ประดังพร้อมสามกองก้องกึก
เสียงเท้าโยธาคึกคึก	โห่ฮึกขับแข่งกันมา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กราว

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษา
เดินเป็นทัพหลังรั้งโยธา	อสุรารื่นเริงบันเทิงไป
จนล่วงแว่นแคว้นนคเรศ	เข้าเขตวิถีทางใหญ่
ให้เกิดนิมิตประหลาดใจ	เมื่อจะเสียทัพชัยปางตาล
สุริยาแจ่มแจ้งแสงส่อง	ฟ้าคะนองลั่นเปรี้ยงผ่าผลาญ
ถูกงอนรถทรงพญามาร	บันดาลหักสะบั้นลงทันที
แล้วต้องซึ่งเศวตฉัตรทรง	ขององค์พญายักษี
ย่อยยับเป็นภัสม์ธุลี	อสุรีตะลึงทั้งกายา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสองพันกรยักษา
เห็นรถทศกัณฐ์อสุรา	ฟ้าผ่างอนหักทำลาย
เป็นลางวิปริตผิดนัก	พญายักษ์คิดไปก็ใจหาย
อันเจ้าลงกานี้เคราะห์ร้าย	แม้นไปจะตายด้วยไพรี
ให้หยุดรถแล้วกล่าวสุนทร	ดูก่อนอนุชาเรืองศรี
บัดนี้เหตุใหญ่บังเกิดมี	เจ้าพี่จงกลับเข้าพารา
แต่เราสองทัพจะชิงชัย	ด้วยมนุษย์กับไอ้ลิงป่า
ให้สิ้นพวกมันที่ยกมา	อนุชาอย่าได้อาวรณ์ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรขุนมารชาญสมร
ได้ฟังบัญชาอันสุนทร	ยอกรชุลีแล้วตอบไป
ซึ่งพระองค์ทรงพระเมตตา	พระคุณนั้นหาที่สุดไม่
จะขอพึ่งเดชภูวไนย	ไปกว่าจะสิ้นชีวัน
ทูลแล้วให้กลับรถทรง	จตุรงค์โยธาทัพขันธ์
รีบเร่งม้ารถคชกรรม์	กุมภัณฑ์คืนเข้าลงกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ครั้นทศกัณฐ์อสุรา	เลิกโยธากลับเข้าธานี
จึ่งสั่งให้เคลื่อนจตุรงค์	บากตรงออกตามวิถี
โบกธงสำคัญสามที	อสุรีรีบเร่งยกไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เสียงม้าเสียงรถคชสาร	พลหาญโห่ฮึกแผ่นดินไหว
สะเทือนถึงฟากฟ้าสุราลัย	ดั่งเขาใหญ่สัตภัณฑ์จะลั่นทรุด
พญามูลพลัมเป็นทัพหน้า	โยธาถ้วนสามสิบสมุทร
กวัดแกว่งสาตราอาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรเป็นโกลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงสมรภูมิชัย	จึ่งให้หยุดพลไกรซ้ายขวา
ตั้งเป็นกระบวนนาคา	คอยท่าอริราชไพรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระหริวงศ์ทรงสังข์เรืองศรี
ไสยาสน์ในราษราตรี	เหนือที่แท่นแก้วอลงกรณ์
ดาวเดือนเลื่อนลับเมฆา	สุริยาเรืองแสงประภัสสร
พระพายพัดเรณูขจายจร	หอมกลิ่นอ่อนอ่อนรวยมา
ทิชากรร่อนร้องถวายเสียง	สำเนียงเสนาะสนั่นป่า
ฟื้นองค์จากที่ไสยา	ในเวลารุ่งแสงสุริยัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	จึ่งโสรจสรงทรงเครื่องเทวราช	อันโอภาสพรรณรายฉายฉัน
เสด็จจากห้องแก้วแพรวพรรณ	ทรงธรรม์ออกหน้าพลับพลาชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พร้อมอัษฎาทศมงกุฎ	ทหารฤทธิรุทรน้อยใหญ่
พอได้ยินสำเนียงเกรียงไกร	หวาดไหวทั่วทั้งธาตรี
จึ่งมีพระราชบัญชา	ถามพญาพิเภกยักษี
อันทัพซึ่งยกมานี้	จะเป็นอสุรีในลงกา
หรือว่าญาติวงศ์พงศ์พันธุ์	ของทศกัณฐ์ยักษา
เสียงมี่เอิกเกริกโกลา	ยิ่งกว่าทุกครั้งทุกทีไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบัญชาพระภูวไนย	ก็ดูไปตามยามนาที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ขับไล่โดยในตำรา	ก็แจ้งโดยปรีชายักษี
จึ่งบังคมคัลอัญชุลี	อสุรีสนองพระบัญชา
ทัพนี้มิใช่สุริย์วงศ์	ขององค์ทศพักตร์ยักษา
คือสหายรักร่วมชีวา	เป็นมหาอุปราชปางตาล
ชื่อมูลพลัมขุนยักษ์	เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์กล้าหาญ
กับสหัสเดชะชัยชาญ	พี่ชายขุนมารร่วมอุทร
เพื่อนนั้นเป็นปิ่นนคเรศ	เลื่องชื่อลือเดชชาญสมร
ยกหมู่โยธาพลากร	มาช่วยพระนครลงกา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระภุชพงศ์องค์นารายณ์นาถา
ได้แจ้งแห่งคำโหรา	ผ่านฟ้าจึงตรัสถามไป
อันสองขุนมารซึ่งมีฤทธิ์	ทศทิศไม่ทานกำลังได้
ครั้งนี้ท่านจะเห็นผู้ใด	ที่จะออกชิงชัยอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังบรรหารพระจักรี	ชุลีกรสนองพระบัญชา
อันท้าวพญาวานร	ซึ่งจะไปต่อกรยักษา
ยากที่จะชนะอสุรา	ด้วยว่าสงครามนั้นใหญ่นัก
ขอเชิญเสด็จบาทบงสุ์	องค์พระภุชพงศ์ทรงจักร
ออกไปสังหารขุนยักษ์	เห็นจะหักเอาได้ด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์เรืองศรี
ได้ฟังพิเภกอสุรี	จึ่งมีพระราชโองการ
ดูกรพญาสุครีพ	เร่งรีบตรวจเตรียมทวยหาญ
เราจะยกออกไปรอนราญ	กับสองขุนมารชาญฉกรรจ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพฤทธิแรงแข็งขัน
รับสั่งพระองค์ทรงสุบรรณ	ถวายบังคมคัลแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	เกณฑ์ให้คำแหงวายุบุตร	ถือพลสิบสมุทรเป็นกองหน้า
เกียกกายหลานอมรินทรา	โยธาห้าสมุทรวานร
กองหลวงนั้นพระจักรภุช	ทวยหาญสิบสมุทรชาญสมร
เลือกล้วนกระบี่ฤทธิรอน	กรกุมเครื่องสรรพอาวุธ
ยกระบัตรกระบินทร์นิลนนท์	คุมพลวานรห้าสมุทร
กองหลังนั้นคือโคมุท	คุมพวกพลยุทธ์เสมอกัน
พร้อมทั้งปีกซ้ายปีกขวา	เสือป่าแมวมองตัวขยัน
สามหอกเจ็ดหอกครบครัน	เลือกสรรแต่ล้วนตัวดี
ศักดาเพียงพลิกแผ่นดินหงาย	ไพร่นายอุตลุดอึงมี่
เทียมทั้งรถรัตน์มณี	คอยพระจักรีเสด็จจร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
กับองค์พระลักษมณ์ฤทธิรอน	กรายกรไปสรงชลธาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สุหร่ายแก้วโปรยปรายดั่งสายฝน	ทรงสุคนธาทิพย์หอมหวาน
สนับเพลาเครือหงส์อลงการ	เชิงงอนแก้วก้านอรชร
พระเชษฐาผ้าทิพย์พื้นตอง	เครือทองรูปราชไกรสร
พระอนุชาภูษาอุทุมพร	ลายรูปกินนรกรกราย
ต่างทรงชายไหวปลายสะบัด	ชายแครงเนาวรัตน์ฉานฉาย
ฉลององค์เกราะเพชรแพรวพราย	สังวาลศึกสามสายทับทรวง
ตาบทิศมรกตเฟื่องห้อย	ทองกรรายพลอยโชติช่วง
พาหุรัดกุดั่นชิงดวง	ธำมรงค์รุ้งร่วงเรือนครุฑ
พระอนุชาทรงชฎาเทเวศ	พระเชษฐานั้นทรงมงกุฎ
ห้อยพวงมาลัยชมพูนุท	จับศรฤทธิรุทรทั้งสององค์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	ครั้นเสร็จก็เสด็จลีลาศ	ดั่งสองเทวราชครรไลหงส์
พร้อมหมู่วานรสุริย์วงศ์	มาทรงพิชัยราชรถ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยรถทรง	จำหลักแก้วกำกงอลงกต
แปรกแอกงอนอ่อนชด	ชั้นลดช่อตั้งบัลลังก์ลอย
หน้าบันชั้นสิงห์พริ้งเพรา	พนักเสากาบกระหนกช่อห้อย
มุขบันแวววับประดับพลอย	ห้ายอดสุกย้อยสุพรรณพราย
เทียมด้วยสินธพเทเวศ	กำลังเดชดั่งม้าพระสุริย์ฉาย
มาตุลีขี่ขับกรีดกราย	น้องนารายณ์นั่งหน้าประนมกร
ประดับด้วยเครื่องสูงมยุรฉัตร	พัดโบกธงทิวปลิวสลอน
ชุมสายบังแทรกจามร	แตรงอนแตรฝรั่งอึงอล
โยธาโห่เร้าเอาฤกษ์	เอิกเกริกโลกากุลาหล
ผงคลีฟุ้งคลุ้มบดบน	เร่งพลขับแข่งกันไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	โยธาวานรน้อยใหญ่
ครั้นใกล้สมรภูมิชัย	แลไปที่ชายพนาวัน
เห็นสหัสเดชะฤทธิรงค์	ทรงรถอยู่กลางพลขันธ์
กายใหญ่ดั่งเขาอัศกรรณ	พักตร์นั้นถึงพันพักตรา
ฟันเขียวเขี้ยวขาวช่วงโชติ	ยาวออกนอกโอษฐ์ยักษา
ตาแดงดั่งแสงสุริยา	สองพันหัตถากุมอาวุธ
วานรครั้นเห็นกุมภัณฑ์	ตัวสั่นตกใจเป็นที่สุด
ให้เข็ดขามคร้ามกลัวฤทธิรุทร	วิ่งหนีอุตลุดวุ่นไป ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เหลือแต่สุครีพหนุมาน	องคตชมพูพานทหารใหญ่
ทั้งสิบแปดมงกุฎวุฒิไกร	พิเภกผู้ไวปัญญา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรแก้วสุริย์วงศ์นาถา
กับองค์พระศรีอนุชา	เห็นวานรแตกยับไม่สมประดี
เหลือแต่โอรสพระสุริยัน	กับพิเภกกุมภัณฑ์ยักษี
หนุมานองคตขุนกระบี่	ทั้งสิบแปดเสนีวานร
ให้คิดฉงนสนเท่ห์นัก	พระทรงจักรเขม้นไม่วางศร
จึ่งถามน้องท้าวยี่สิบกร	ดูก่อนพิเภกโหรา
ตัวเรายกพลมาสังหาร	ผลาญโคตรวงศ์ยักษา
แต่หลังทุกครั้งทุกทีมา	วานรอาจองทะนงฤทธิ์
ดั่งไกรสรเข้าจับมฤคี	วันนี้เราดูเห็นผิด
พากันแตกตื่นไปทุกทิศ	คิดคิดเป็นน่าอัศจรรย์ใจ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบรรหารพระภูวไนย	บังคมไหว้สนองพระบัญชา
อันสหัสเดชะตนนี้	มันมีฤทธีแกล้วกล้า
ได้พรบรมพรหมา	เป็นมหาวิเศษยิ่งนัก
แม้นว่าจะเข้าต่อตี	ให้ไพรีเกรงฤทธิ์สิทธิศักดิ์
วานรครั้นเห็นขุนยักษ์	จึ่งไม่รอต่อพักตร์กุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์รังสรรค์
ได้ฟังน้องท้าวทศกัณฐ์	ทรงธรรม์สั่งองค์อนุชา
ทั้งพญาสุครีพวายุบุตร	กับสิบแปดมงกุฎแกล้วกล้า
จงไปไล่พลโยธา	ให้คืนเข้ามายังทัพชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระลักษมณ์กับหมู่ทหารใหญ่
รับสั่งพระตรีภูวไนย	บังคมไหว้แล้วพากันรีบจร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เที่ยวไปในแนวพนาเวศ	ขอบเขตธารท่าสิงขร
เรียกหมู่โยธาวานร	ขับต้อนอื้ออึงเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา 

๖๐
๖๐