๏	 มาจะกล่าวบทไป	ถึงปทูตทันตยักษี
สถิตในถ้ำแก้วมณี	มีนามสุรกานต์บรรพต
เรืองฤทธิ์สิทธิศักดิ์เข้มแข็ง	เรี่ยวแรงแกล้วกล้าสาหส
เลื่องชื่อลือนามขามยศ	ฤทธาปรากฏเกรียงไกร
แต่เที่ยวรอนราญราวี	วิทยานาคีไม่ต่อได้
บรรดาฤๅษีชีไพร	อยู่ในเงื้อมมือกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	ให้คิดโลภล้นพ้นประมาณ	อหังการกำเริบโมหันธ์
จะใคร่ได้สมบัติเทวัญ	ชมอัปสรสวรรค์สำราญใจ
ตัวกูจะขึ้นไปรอนราญ	ฆ่าท้าวมัฆวานเสียให้ได้
คิดแล้วจับคทาศรชัย	เหาะไปด้วยกำลังฤทธา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงพิภพสรวงสวรรค์	ยังชั้นแดนดาวดึงสา
แลเห็นหมู่เทพเทวา	กับฝูงนางฟ้าวิลาวัณย์
ยิ่งคิดคำนึงถึงรสรัก	ขุนยักษ์มืดมนโมหันธ์
กวัดแกว่งศรชัยดั่งไฟกัลป์	ขบฟันเข้าไล่ราวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	เทพบุตรกับหมู่อัปสรศรี
เห็นปทูตทันตอสุรี	สำแดงฤทธีไล่มา
ให้ตระหนกตกใจไม่มีขวัญ	ดั่งชีวันจะม้วยสังขาร์
นางสวรรค์ร้องหวีดแล้วปิดตา	เทวาพาวิ่งเป็นสิงคลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ปทูตทันตยักษี
ไล่ประชิดติดตามราวี	จนไปถึงที่ลัดดาวัลย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	เทพบุตรกับหมู่นางสวรรค์
วิ่งหนีอสุรกุมภัณฑ์	ตัวสั่นไม่เป็นสมประดี
บ้างอุ้มจูงกันอลหม่าน	ล้มลุกคลุกคลานอึงมี่
บ้างวิ่งวนไปชนอสุรี	บางหนีไปเฝ้าพระอินทรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบาท	ทูลองค์เทวราชนาถา
ว่าปทูตทันตอสุรา	ขึ้นมาหักโหมโรมราญ
ทั่วทุกนิเวศน์วิมานมาศ	ก็กลัวอำนาจกำลังหาญ
บัดนี้ยังทําอหังการ	ไล่มาถึงสถานลัดดาวัลย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวหัสนัยน์รังสรรค์
แจ้งว่าอสุรกุมภัณฑ์	ชาญฉกรรจ์องอาจอหังการ์
แม้นจะใช้พระขรรค์ไปสังหาร	ขุนมารก็จะม้วยสังขาร์
ไม่ควรกูผู้ปิ่นเทวา	จะล้างอสุราสาธารณ์
จะให้ไปเชิญท้าวทศรถ	อันทรงยศศักดากล้าหาญ
วงศ์พระสี่กรมารอนราญ	ให้ผ่านฟ้าปรากฏพระเกียรติไว้
คิดแล้วจึ่งสั่งมาตุลี	ผู้มีปัญญาอัชฌาสัย
จงเอารถแก้วลงไป	เชิญไททศรถมาราวี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระมาตุลีเรืองศรี
รับสั่งแล้วถวายอัญชุลี	มาขึ้นรถมณีแล้วเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เลื่อนลอยมาในอากาศ	โอภาสดั่งดวงแขไข
ก็ขับรถรัตนามัย	ลงในพ่างพื้นอุทยาน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	ครั้นถึงจึ่งเห็นภูวนาถ	เสด็จชมรุกขชาติเกษมศานต์
แจ้งว่าองค์ท้าวมัฆวาน	ให้เชิญไปสังหารอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระภุชพงศ์วงศ์นารายณ์เรืองศรี
ได้แจ้งแห่งคำมาตุลี	ดั่งวารีทิพย์มาเจือใจ
จึงว่าแก่สามอัคเรศ	ดวงเนตรผู้ยอดพิสมัย
เชิญเจ้าคืนเข้าเวียงชัย	พี่จะขึ้นไปปราบอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	จึงโฉมนางไกยเกษี
ได้ฟังบัญชาก็ยินดี	เทวีกราบลงกับบาทา
ทูลว่าข้าน้อยขอรองบาท	ภูวนาถจงโปรดเกศา
จะได้ชมเมืองสวรรค์ชั้นฟ้า	ให้เป็นผาสุกสถาวร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวทศรถชาญสมร
ได้ฟังอัครราชบังอร	ภูธรอาลัยในพจมาน
จึ่งตรัสแก่สองกัลยา	แก้วตาผู้ยอดสงสาร
จงกลับเข้าพระนิเวศน์ให้สำราญ	พี่จะไปปราบมารอหังการ์
ว่าแล้วจูงกรเทวี	โฉมไกยเกษีเสน่หา
เสด็จลีลาศยาตรา	ไปขึ้นรถเทวารูจี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	รถเอยรถอินทร์	แสงแก้วโกมินสลับสี
เทียมด้วยเทพบุตรพาชี	มาตุลีสารถีขับรถ
มเหสีนั่งท้ายประนมกร	งามเพียงศศิธรทรงกลด
ลอยข้ามสัตภัณฑ์บรรพต	ลดเลี้ยวตามกลีบเมฆา
เสียงกงแก้วลั่นครั่นครื้น	ลูกครุฑตกตื่นทั้งเวหา
เร่งรีบพลาหกเทวา	ถึงดาวดึงสาด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ปทูตทันตยักษี
อยู่ในสวนแก้วมาลี	อสุรีเหลือบแลแปรมา
เห็นมนุษย์นั้นขี่รถทรง	มีอนงค์นั่งท้ายรถา
ประหลาดกว่าหมู่เทวา	อสุราก็ร้องถามไป
เหวยใครผู้ใดองอาจ	เชื้อชาตินามกรเป็นไฉน
อหังการผ่านมาไม่เกรงใจ	กูจะฆ่าให้ม้วยชีวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระพงศ์หริรักษ์เรืองศรี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	เรานี้ชื่อท้าวทศรถ
วงศ์พระหริรักษ์จักรา	ทรงศักดาเดชดั่งเพลิงกรด
องค์ท้าวโกสีย์ผู้มียศ	ให้เอารถไปรับขึ้นมา
สังหารผลาญเอ็งผู้ใจพาล	ซึ่งทำการทุจริตอิจฉา
อย่าพักอ้างอวดอหังการ์	ไม่ช้าจะเห็นฤทธิ์กัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ปทูตทันตแข็งขัน
ได้ฟังกริ้วโกรธขบฟัน	กุมภัณฑ์ร้องตอบวาจา
เอ็งฤาชื่อว่าทศรถ	อวดยศอวดฤทธิ์ว่าแกล้วกล้า
จะสู้กูผู้มีศักดา	ไหนจะครั่นหัตถาอสุรี
เมียเอ็งผิวเนื้อนวลละออง	พักตร์ผ่องเพียงอัปสรศรี
จะเป็นเมียกูบัดเดี๋ยวนี้	มึงอย่าพาทีอหังการ
ว่าพลางกวัดแกว่งคทาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรกำลังหาญ
กระทืบบาทผาดโผนโจนทะยาน	ขึ้นรอนราญบนรถภูธร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระผู้หริวงศ์ทรงศร
รับรองป้องกันประจัญกร	ภูธรเหยียบเข่าอสุรี
กลอกกลับจับกันบนรถา	ต่างแกล้วต่างกล้าไม่ถอยหนี
พระองค์ทรงฤทธิ์ราวี	ฟันต้องอสุรีกระเด็นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	แล้วให้ขับราชรถา	เทพบุตรอาชาทะลวงไล่
พระหัตถ์กวัดแกว่งพระขรรค์ชัย	หมายใจจะล้างชีวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ปทูตทันตยักษี
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	ขว้างตระบองมณีไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	สำเนียงดั่งเสียงฟ้าฟาด	กัมปนาทหวาดไหวถึงดุสิต
เกิดขึ้นเป็นเปลวเพลิงพิษ	ด้วยฤทธิไกรอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวทศรถนาถา
เห็นเพลิงแรงดั่งแสงสุริยา	ผ่านฟ้าก็ขว้างพระขรรค์ไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สำเนียงดั่งหนึ่งลมกาฬ	บันดาลเป็นฝนห่าใหญ่
ตกลงมาดับเปลวไฟ	แล้วไล่ล้างคทากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เสร็จแล้วก็กลับคืนมา	ดั่งว่าจักรแก้วรังสรรค์
เข้าในคลองหัตถ์ทรงธรรม์	เหมือนมีชีวันอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ปทูตทันตยักษี
เห็นคทาแหลกลงเป็นผงคลี	จับศรโมลีแผลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เปรี้ยงเปรี้ยงดั่งเสียงสุนีบาต	ต้องรถเพลาขาดไม่ทนได้
ศรยักษ์สำแดงฤทธิไกร	เวียนไวรอบองค์ภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิดฉิ่ง

๏	เมื่อนั้น	จึ่งโฉมนางไกยเกษี
เห็นเพลารถแก้วมณี	ต้องศรอสุรีหักไป
จึ่งตั้งสัตย์เดชะข้าซื่อตรง	ต่อองค์ภัสดาหาหมิ่นไม่
จะเอากรแทนเพลารถชัย	อย่าให้อันตรายชีวา
เสี่ยงแล้วยื่นหัตถ์สอดเข้า	ในดุมต่างเพลารถา
ด้วยอานุภาพสัตยา	ดั่งมหากายสิทธิ์ฤทธี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์เทวัญเรืองศรี
เห็นศรยักษามาราวี	ภูมีกลับขว้างพระขรรค์ไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	พระแสงล้างศรกุมภัณฑ์	เป็นภัสม์ธุลีกัลป์ไม่ทนได้
ถูกปทูตทันตบรรลัย	กระเด็นไปถูกพื้นพสุธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด

๏	ครั้นเสร็จสังหารอสุรี	ภูมีเหลือบแลซ้ายขวา
เห็นพระมเหสีโสภา	เอาหัตถาสอดดุมรถชัย
จึ่งตรัสถามองค์อัคเรศ	ดวงเนตรผู้ยอดพิสมัย
รถเราเป็นเหตุประการใด	อรไทจึ่งทำดั่งนี้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	โฉมนวลนางไกยเกษี
จึ่งสนองพระราชวาที	อสุรีมันแผลงศรมา
ต้องเพลารถหักกระเด็นไป	เกรงจักเสียชัยแก่ยักษา
ตัวข้าจะถวายชีวา	เอาหัตถาสอดเข้าแทนไว้
พระองค์จึ่งได้สังหาร	ผลาญชีพขุนมารเสียได้
เป็นที่ปรากฏพระยศไป	ทั้งในฟากฟ้าดินดอน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระผู้หริวงศ์ทรงศรี
ได้ฟังอัครราชบังอร	ภูธรรับขวัญนางกัลยา
มิเสียแรงที่เจ้ารักพี่	ร่วมชีวีชีวิตสังขาร์
คุณนั้นเป็นพ้นพรรณนา	แม้นว่าปรารถนาสิ่งใด
บรรดาเป็นสมบัติของพี่	เทวีประสงค์จะยกให้
ว่าแล้วจูงกรอรไท	เสด็จไปยังสวนลัดดา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลง
ยานี

๏	เมื่อนั้น	หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศา
กับทั้งฝูงเทพเทวา	นางสวรรค์กัลยาวิลาวัณย์
ครั้นแจ้งว่าวงศ์พระหริรักษ์	สังหารยักษ์ร้ายอาสัญ
ก็ซ้องสาธุการขึ้นพร้อมกัน	เสียงสนั่นครั่นครื้นโลกา
บ้างถือบุปผามาลาศ	ออกจากวิมานมาศพร้อมหน้า
ตามเสด็จองค์อมรินทรา	มายังจิตราลัดดาวัลย์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เพลง

๏	ครั้นถึงจึ่งโปรยมาลาศ	เทวราชเป่าสังข์เสียงสนั่น
ให้เทวาจับระบำบัน	กับนางสวรรค์กัลยาณี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
พระทอง

๏	เมื่อนั้น	เทวานางฟ้าทุกราศี
รับสั่งท้าวสุชัมบดี	มีใจชื่นชมโสมนัส
จึ่งจับระบำรำถวาย	นวยนาดวาดชายกรายหัตถ์
รํารอคลอเคียงเลี่ยงลัด	กรกระหวัดยิ้มพรายชายตา
นางฟ้าตลบหนีไป	เทพบุตรเลี้ยวไล่สกัดหน้า
นางสวรรค์เวียนซ้ายร่ายเรียงมา	เทวัญเวียนขวาเปลี่ยนไป
นางสวรรค์รำช้านางนอน	ทอดกรเยื้องกรายส่ายไหล่
คลอเคล้าเป็นกระบวนให้ยวนใจ	เทพไทยินดีปรีดา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
เบ้าหลุด

๏	เมื่อนั้น	โฉมนางอัปสรเสน่หา
กรายกรฟ้อนรำชำเลืองตา	คอยทีเทวาสุราฤทธิ์
ครั้นเทวัญเข้าใกล้ก็ย้ายหนี	ทําทีร่ายเรียงเบี่ยงบิด
เทพบุตรรําเคล้าเข้าชิด	ทอดสนิทคว้าไขว่ในที
นางฟ้าสลัดปัดกร	ชม้ายชายค้อนแล้วถอยหนี
เทวัญรําท่ามาลี	แล้วตีวงเวียนเปลี่ยนไป
นางสวรรค์รําหงส์ลีลา	ชายหนีเทวามิให้ใกล้
ขับร้องอำนวยอวยชัย	สุขเกษมเปรมใจทั้งเมืองฟ้า ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เพลง

๏	เมื่อนั้น	หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศา
ครั้นเสร็จระบำก็ปรีดา	จึ่งมีบัญชาอันสุนทร
มิเสียทีเป็นวงศ์พระจักรกฤษณ์	เรืองฤทธิ์ห้าวหาญชาญสมร
สังหารอาธรรม์ม้วยมรณ์	ดับร้อนฝูงเทพเทวา
จะปรากฏพระยศลือฤทธิ์	ชั่วพระจันทร์พระอาทิตย์ส่องหล้า
ให้จำเริญสวัสดิ์สวรรยา	ใต้ฟ้าอย่ามีใครต่อกร
ตรัสแล้วสั่งองค์มาตุลี	จงเอารถมณีประภัสสร
ไปส่งวงศ์นารายณ์ฤทธิรอน	ถวายภูธรไว้ในธานี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระมาตุลีเรืองศรี
รับสั่งท้าวสุชัมบดี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งบันดาลฤทธิ์	นิรมิตเพลาราชรัถา
สอดใส่ดุมแก้วรจนา	เตรียมท่าเสด็จพระภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวทศรถเรืองศรี
จึ่งมีสุนทรวาที	แก่ท้าวตรีเนตรฤทธิรอน
พระองค์จงอยู่เป็นสุขา	ตัวข้าจะลาไปก่อน
ว่าแล้วน้อมเศียรชุลีกร	บทจรมาขึ้นรถชัย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	พระมาตุลีผู้มีอัชฌาสัย
จึ่งขับรถแก้วแววไว	ตรงไปอยุธยาธานี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงพระกไลโกฏฤๅษี
เป็นบุตรอิสีสิงฆมุนี	มฤคีนั้นเป็นมารดา
แต่บิดรยังไม่บรรลัย	ก็ได้ฌานโลกีย์แกล้วกล้า
อยู่ยังสาลวันอรัญวา	แดนพาราโรมพัตตัน
ได้พรพระสยมภูวญาณ	ตบะกิจการฌานกวดขัน
สร้างพรตอดจิตเป็นนิรันดร์	ฝนนั้นแล้งไปถึงสามปี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตตันเรืองศรี
แต่ฝนไม่ตกในธานี	ภูมีเร่าร้อนวิญญาณ์
ทั้งหมู่เสนาประชาชน	ได้ความทุกข์ทนถ้วนหน้า
ทุพภิกขันดรกัลป์บังเกิดมา	เวทนาอดอยากลำบากใจ
จึ่งมีบรรหารสิงหนาท	แก่มหาอำมาตย์ผู้ใหญ่
เราจะบวงสรวงเทพไท	อันได้เป็นหลักพระบุรี
ทั้งพระเสื้อเมืองทรงเมือง	จงแต่งเครื่องบูชาบายศรี
เหล้าข้าวเป็ดไก่บัตรพลี	ขอฝนให้มีฤดูกาล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	เสนาผู้ใหญ่ใจหาญ
ก้มเกล้ารับรสพจมาน	คลานออกจากท้องพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ให้ปลูกศาลลงกลางพระนคร	อลงกรณ์รายราชวัติกั้น
ทั้งนางท้าวซึ่งผีสิงนั้น	ก็เตรียมกันคอยเสด็จภูมี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตเรืองศรี
ครั้นรุ่งสางสว่างธาตรี	เข้าที่สระสรงคงคา
แต่งองค์ทรงเครื่องอลงการ	พร้อมสนมนงคราญซ้ายขวา
เสด็จจากปราสาทแก้วแววฟ้า	โยธาแห่แหนแน่นไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กลองโยน

๏	ครั้นถึงก็ทรงสุคนธ์เจิม	เฉลิมรูปเทวาน้อยใหญ่
จุดเทียนบูชาโปรยมาลัย	ภูวไนยสังเวยเทวัญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เซ่นเหล้า
สระบุหร่ง

๏	ขอเชิญเทวราชผู้ศักดา	ซึ่งรักษาพระนิเวศน์เขตขัณฑ์
จงรับสั่งเวยพลีกรรม์	อันข้าบูชาด้วยภักดี
ทั้งพระเสื้อเมืองทรงเมือง	อุดมเดชรุ่งเรืองรัศมี
จงคิดกรุณาปรานี	แก่โยธีไพร่ฟ้าประชาชน
ยังวัสสวลาหกตกมา	ให้จำเริญธัญญาพืชผล
ช่วยชีวิตสัตว์ไว้ไม่อับจน	จะได้แผ่กุศลให้ทุกวัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ สาธุการ

๏	บัดนั้น	นางท้าวแสนกลคนขยัน
จุดเทียนประนมบังคมคัล	ตัวสั่นเท้าเท้าหาวเรอ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เซ่นเหล้า

๏	ลุกขึ้นส่ายตนพ่นบู้หรี่	ทำทีพูดจายํ้าเหยอ
รำง่าท่าทับสี่เกลอ	เรียกสมุนแก้เก้อวุ่นไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	จึ่งบอกว่าอารักษ์อันศักดิ์สิทธิ์	สถิตอยู่ในฐานศาลใหญ่
ว่าถ้าได้เครื่องอันชอบใจ	จะช่วยภูวไนยอย่าอาวรณ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตชาญสมร
แต่บวงสรวงฝูงเทพนิกร	ในพระนครทุกแห่งไป
มิได้ว่างเว้นเวลา	ฝนจะตกลงมาก็หาไม่
พระองค์ผู้ทรงภพไตร	ไม่มีความสุขสำราญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งนายพรานไพรใจหาญ
แจ้งว่าพระปิ่นสุธาธาร	ตั้งการบวงสรวงเทวา
ได้ถึงเจ็ดเดือนเจ็ดวัน	ฝนนั้นไม่ตกแต่สักห่า
นายพรานก็รีบเข้ามา	ยังพาราโรมพัตธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมทูล	นเรนทรสูรปิ่นภพเรืองศรี
อันฝนแล้งแห้งไปถึงสามปี	เหตุนี้ด้วยพระนักพรต
อยู่ในสาลวันหว่างไศล	ชื่อกไลโกฏดาบส
เข้าฌานชำนาญไม่เงือดงด	อดจิตจำเริญภาวนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตนาถา
ได้ฟังก็แจ้งในวิญญาณ์	ผ่านฟ้าดำริตริไป
จำเป็นจะล้างพิธี	ของพระมุนีเสียให้ได้
อันสตรีเป็นที่ประโลมใจ	จะแต่งไปด้วยเล่ห์อุบายกล
ล้างกิจด้วยรสสงสาร	ให้เธอเสียฌานจำเริญผล
คิดแล้วพระปิ่นสุธาดล	เสด็จเข้าไพชยนต์รูจี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงสถิตเหนือแท่นแก้ว	แล้วเรียกพระธิดาโฉมศรี
รับขวัญพลางกล่าววาที	เจ้าดวงชีวีของบิดา
บัดนี้ยังมีพระดาบส	สร้างพรตทรงญาณฌานกล้า
มหาเมฆไม่ตั้งตกมา	ลำบากเวทนาทั้งกรุงไกร
เจ้าจงออกไปหิมพานต์	ทำลายฌานเธอเสียให้ได้
แล้วพาเข้ามายังเวียงชัย	เป็นปิ่นไพร่ฟ้าประชากร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางอรุณวดีดวงสมร
ก้มเกล้ารับสั่งพระบิดร	บังอรทูลตอบพระบัญชา
ซึ่งพระองค์โปรดปรานประการใด	จะรับใส่เศียรเกล้าเกศา
ลูกรักขอเอาชีวา	สนองเบื้องบาทาพระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตรังสรรค์
ฟังพระธิดาวิลาวัณย์	ภูธรรับขวัญนางเทวี
มีความชื่นชมโสมนัส	ดั่งได้สมบัติโกสีย์
เสด็จจากอาสน์แก้วรูจี	ออกที่พระโรงรัตนา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งสั่งเสนาผู้ใหญ่	อันปรีชาไวแกล้วกล้า
จงเตรียมรถเตรียมพลโยธา	พระธิดากูจะไปพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งมหาเสนาทั้งสี่
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	ออกมาจากที่พระโรงชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งจัดกระบวนพระประเทียบ	ขอเฝ้าแหนเรียบงามไสว
อันหน้ารถแก้วแววไว	ล้วนใส่เสื้อเขียวเครือวัลย์
ถัดไปใส่เสื้อสีทับทิม	สีฟ้าขลิบริมสลับคั่น
หมู่หนึ่งใส่เสื้อสีจันทร์	ถัดนั้นเสื้อม่วงติดกรอง
ถัดไปใส่เสื้อสีแดง	พื้นแย่งถือหอกเป็นทิวท่อง
ริ้วนอกถือปืนคร่ำทอง	ตั้งกองคอยเสด็จพระบุตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	องค์พระธิดาโฉมศรี
ครั้นรุ่งรางสร่างแสงพระรวี	ก็จรลีไปสรงสาคร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ชมตลาด

๏	ชำระสระสนานสำราญองค์	ทรงสุคนธ์ธารกลิ่นเกสร
ภูษาลายเครือกินนร	ช่อเชิงมังกรกระหวัดกาย
สไบตาดพื้นทองกรองริม	สอดสีทับทิมเฉิดฉาย
ทับทรวงมรกตจำหลักลาย	ตาบทิศสร้อยสายสังวาลวัลย์
สะอิ้งแก้วแววเลื่อมมุกดาหาร	ดวงประพาฬบานพับประดับถัน
พาหุรัดทองกรมังกรพัน	ธำมรงค์เพชรกุดั่นพรายตา
ทรงมหามงกุฎเนาวรัตน์	กรรเจียกจรจำรัสซ้ายขวา
งามเพียงนางเทพกินรา	นวยนาดยาตราขึ้นรถ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เพลง
โทน

๏	รถเอยรถทรง	งามองค์พระธิดาอลงกต
งามแปรกแอกงอนอ่อนชด	งามช่อชั้นลดบัลลังก์ลอย
งามทวยรวยรับหางหงส์	งามทรงบุษบกกระหนกห้อย
งามมุขสุกวามอร่ามพลอย	งามยอดดั่งจะย้อยด้วยทองพราย
งามสินธพเทียมทั้งสี่	งามสารถีขับเฉิดฉาย
งามเครื่องสูงริ้วเป็นทิวราย	งามพวกกลองตะพายประโคมครึก
งามแถวธงชายพรายสุวรรณ	งามเสียงกงลั่นก้องกึก
งามทางหว่างไศลไพรพฤกษ์	งามพลแห่ฮึกเข้าดงดอน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏	เดินทางเลียบธารผ่านทุ่ง	ตามเชิงเวิ้งวุ้งสิงขร
ข้ามชลาท่านํ้าประทับนอน	รอนแรมมาในพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏	ชมหมู่ปักษาทิชาชาติ	เกลื่อนกลาดจับไม้อึงมี่
สร้อยร้าจับต้นสารภี	โนรีจับจิกดอกประยงค์
นกเขาจับขันบนแคป่า	สาลิกาจับกิ่งกาหลง
นกแก้วจับต้นคันทรง	ฝูงหงส์บินร่อนมาจับยาง
มยุราจับต้นบุนนาค	จากพรากบินตรงมาจับกร่าง
โพระดกเคียงคู่จับคาง	นกลางจับเครือแสลงพัน
ไก่ฟ้าบินจับต้นตะคร้อ	พญาลอเลียบกิ่งกะทั่งหัน
ช่างทองจับต้นชิงชัน	เบญจวรรณเต้นไต่กิ่งกระวาน
ฟังเสียงวิหคนกร้อง	ทำนองดั่งสังคีตขับขาน
เพลิดเพลินจำเริญใจนงคราญ	จนใกล้สถานพระสิทธา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	นายวันจรกพรานป่า
นำเสด็จพระราชธิดา	มาใกล้บริเวณพระนักพรต
จึ่งให้หยุดรถแก้วมณี	ไว้ที่ใกล้อาศรมบท
กำชับโยธาม้ารถ	กำหนดอย่าให้อื้ออึงไป
จึ่งทูลพระบุตรีโฉมยง	ชี้ตรงพุ่มไม้สูงใหญ่
เห็นหลังคาช่อฟ้าอยู่ไรไร	โน่นที่อาศัยพระอาจารย์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระธิดาเยาวยอดสงสาร
ลงจากรถแก้วสุรกานต์	ตรงไปสถานศาลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เพลง

๏	ครั้นถึงจึ่งเห็นพระนักธรรม์	ผู้ทรงพรตกรรม์แกล้วกล้า
ดวงพักตร์นั้นเป็นมฤคา	กัลยานั่งลงดุษฎี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏฤๅษี
ไม่เคยเห็นรูปสตรี	มีความสงสัยก็พิศดู
เห็นเขาติดอกครัดเคร่ง	ดั่งปทุมตูมเต่งทั้งคู่
สัตว์นี้เป็นไฉนจึ่งไม่รู้	จะเป็นหมู่เดียรฉานนามใด
ตริแล้วจึ่งกล่าววาที	เอ็งนี้เป็นสัตว์จำพวกไหน
จึ่งมีเขาที่อกกูหลากใจ	ไม่เคยพบเห็นแต่ก่อนมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางอรุณวดีเสน่หา
ได้ฟังจึ่งตอบพระสิทธา	เขาข้านี้น่าอัศจรรย์
ไม่งอกในเศียรเหมือนฝูงสัตว์	มาพลัดขึ้นที่อกเหมือนแกล้งปั้น
เต่งตั้งดั่งดวงบุษบัน	อ่อนละม้ายคล้ายกันกับสำลี
พระองค์ผู้ทรงตบะญาณ	ขอประทานโปรดเกล้าเกศี
พิเคราะห์ดูให้รู้ว่าร้ายดี	ข้าเป็นดั่งนี้ด้วยอันใด
ว่าพลางทางเข้าปรนนิบัติ	สัมผัสทำนวดฟั้นให้
ด้วยกลมารยาพิราไน	แกล้งยั่วยวนใจพระมุนี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏฤๅษี
ไม่รู้ในกลสตรี	ลืมที่คำสั่งพระบิดร
เข้าประคองต้องเต้าสุมณฑา	กายาแนบเนื้อดวงสมร
ให้เกิดประดิพัทธ์อาวรณ์	ถึงไม่มีผู้สอนก็เป็นไป
เชยแก้มแนมเนตรเกศกรรณ	เกษมสันต์ในความพิสมัย
ภุมรินบินเคล้าสุมาลัย	แทรกไซ้เกสรปทุมมาลย์
เชยซาบอาบสร้อยเสาวรส	สุบงกชคลี่กลีบหอมหวาน
ร่วมภิรมย์สมสุขสำราญ	ในสถานศาลาอารญ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ กล่อม

๏	ก็เสียตบะกิจพิธีกรรม์	พลาหกครื้นครั่นคะนองฝน
ฟ้าเปรี้ยงเสียงสนั่นอึงอล	ตกจนนองพื้นพสุธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	เมื่อนั้น	นางอรุณวดีเสน่หา
ครั้นเห็นพระมุนีผู้ปรีชา	หลงด้วยมารยาพิราไน
จนได้ร่วมรสสังวาส	อัครราชแนบสนิทพิสมัย
อิงแอบแนบข้างไม่ห่างไกล	อรไทจึ่งกล่าววาที
ตัวข้าเป็นราชธิดา	กษัตราโรมพัตบูรีศรี
พระบิตุรงค์ผู้ทรงธรณี	ให้ข้านี้มาเชิญพระนักธรรม์
เข้าไปโปรดเกล้าประชากร	อันได้เดือดร้อนทั้งเขตขัณฑ์
เหมือนหนึ่งช่วยชีพชีวัน	ฝูงคนทั้งนั้นให้พ้นภัย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏอาจารย์ใหญ่
ฟังนางหวนทุกข์ฉุกใจ	ก็คิดได้ถึงคำบิดา
เอะกูผิดแล้วครั้งนี้	มาร่วมรสฤดีเสน่หา
ให้เสียดายตบะกิจวิทยา	อนิจจาจะทำประการใด
ครั้นจักละนางอยู่สร้างพรต	เสียดายรสที่ร่วมพิสมัย
จำกูจะตั้งหน้าไป	จะเป็นกระไรก็ตามที
คิดแล้วจึ่งตอบวาจา	ซึ่งจะพาเราไปบูรีศรี
สุดแต่สีกาจะปรานี	รูปนี้มิให้อนาทร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางอรุณวดีดวงสมร
เห็นพระสิทธาอาวรณ์	ยอกรกราบลงกับบาทา
ขอเชิญพระองค์รีบไป	ขึ้นมหาพิชัยรัถา
ข้าเอามารับกับโยธา	อยู่ที่ชายป่าพนาลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏฤๅษี
ได้ฟังอัครราชเทวี	ก็ครองเครื่องอาหุดีชีไพร
ฉวยได้ไม้เท้าตาลิปัตร	บริขารนั้นยัดใส่ย่ามใหญ่
ออกจากอาศรมศาลาลัย	ไปด้วยองค์อัครชายา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	นางอรุณวดีเสน่หา
ครั้นถึงที่ประทับโยธา	กัลยาเชิญองค์พระมุนี
ขึ้นนั่งบัลลังก์รถทรง	ท่ามกลางอนงค์สาวศรี
ให้เลิกพหลโยธี	คืนเข้าบูรีอรไท ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงเมืองโรมพัตตัน	ฝนสวรรค์ลั่นฟ้าห่าใหญ่
ฝูงสัตว์มัจฉาก็ดีใจ	ห้วยหนองนองไปด้วยธารา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	บัดนั้น	หญิงชายชาวเมืองถ้วนหน้า
ต่างคนยินดีปรีดา	พากันมาดูพระนักพรต
เห็นหน้าดั่งหน้ากวางทราย	รูปกายเป็นเพศมนุษย์หมด
ต่างร้องสรรเสริญเจริญยศ	ทั่วทั้งชนบทธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตเรืองศรี
ครั้นรู้ว่าราชบุตรี	ได้พระมุนีมาดั่งใจ
มีความชื่นชมโสมนัส	พูนสวัสดิ์พักตร์ผ่องดั่งแขไข
ลงจากปราสาทแก้วแววไว	เสด็จไปรับองค์พระสิทธา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์	พระดาบสผู้ทรงสิกขา
เชิญลงจากรถรัตนา	มาขึ้นมหาปราสาทชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ให้นั่งเหนือบัลลังก์แก้ว	แล้วมีมธุรสปราศรัย
พระองค์ทรงพรตอยู่กลางไพร	ชำนาญในกิจพิธี
ด้วยอำนาจวิทยาอาคม	ของพระบรมฤๅษี
ฝนนั้นแล้งไปถึงสามปี	ประชาชีไพร่ฟ้าก็ล้มตาย
จึ่งให้ไปเชิญเข้ามา	ช่วยชีวาสัตว์ทั้งหลาย
ซึ่งอุปัทวันอันตราย	จะหายด้วยบุญพระอาจารย์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั่น	พระมุนีผู้ปรีชาหาญ
ได้ฟังจึ่งตอบพจมาน	เหตุการณ์ทั้งนี้มิได้รู้
สาละวนสวดมนต์ภาวนา	ตั้งใจรักษากิจอยู่
เป็นไฉนไม่ให้ไปบอกกู	จึ่งสู้ยากมาถึงสามปี
ต่อเมื่อให้องค์อรไท	ออกไปหารูปผู้ฤๅษี
แจ้งว่าเกิดภัยในธานี	เรานี้จึ่งได้เข้ามา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวโรมพัตนาถา
ชื่นชมโสมนัสปรีดา	ในองค์พระมหาอาจารย์
จึ่งถวายธูปเทียนหิรัญมาศ	สุมาลาศเสาวรสหอมหวาน
ให้พระองค์ผู้ทรงตบะญาณ	อยู่ปราสาทสุรกานต์รูจี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏฤๅษี
ภิรมย์สมสวาทด้วยเทวี	มีแต่ผาสุกจำเริญใจ
เพลิดเพลินในรสเสน่หา	จะจงกรมภาวนาก็หาไม่
ลืมทำพิธีบูชาไฟ	ลืมไพรอาวาสแต่ก่อนกาล
ลืมทั้งคณะสานุศิษย์	ลืมกิจกำเริบด้วยสงสาร
แต่ภิรมย์สมสุขด้วยเยาวมาลย์	แสนสนุกสำราญทุกเวลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กล่อม
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวทศรถนาถา
ครอบครองไอศูรย์สวรรยา	ในกรุงทวาราวดี
เทวาสุรารักษ์นักสิทธ์	ทุกทิศมาพึ่งบทศรี
ดั่งฉัตรแก้วกั้นโมลี	ประชาชีแสนสุขสำราญ
เป็นสหายกับพญาสกุณา	ชื่อว่าสดายุใจหาญ
พระไร้โอรสราชกุมาร	ผ่านฟ้าดำริตริไป
แม้นกูสวรรคตลง	ใครจะสืบสุริย์วงศ์ก็หาไม่
อสุราจะชะล่าชะเลยใจ	เบียดเบียนทั้งไตรโลกา
อย่าเลยจะประชุมพระดาบส	อันมีพรตญาณฌานกล้า
ตั้งพิธีการกาลา	ให้เกิดโอรสาอันฤทธี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
ร่าย

๏	ครั้นรุ่งแสงสีรวีวร	ทินกรจำรัสรัศมี
ชำระองค์ทรงเครื่องรูจี	จรลีออกท้องพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรฉายฉัน
พร้อมหมู่สุริย์วงศ์พงศ์พันธุ์	เสนาอภิวันท์ดาษดา
จึงมีพระราชบรรหาร	สั่งขุนธรรมการใจกล้า
จงไปนิมนต์พระสิทธา	เข้ามายังราชธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ขุนธรรมการทั้งสี่
รับสั่งแล้วถวายอัญชุลี	ต่างขึ้นพาชีรีบไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	มาถึงศาลาอาศรม	ยอกรบังคมประนมไหว้
บอกว่าพระปิ่นภพไตร	ให้มานิมนต์พระสิทธา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระวสิษฐ์สวามิตรฌานกล้า
พระวัชอัคคีผู้ปรีชา	พระภารทวาชมุนี
แจ้งว่าพระวงศ์เทเวศ	จอมเกศอยุธยากรุงศรี
ให้นิมนต์เข้าไปพระบูรี	ก็มีความยินดีปรีดา
จึ่งบอกคณะพระดาบส	อันมีพรตญาณฌานกล้า
ต่างองค์ทรงเครื่องจรรยา	ออกจากศาลาแล้วรีบไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงนิเวศน์วังสถาน	องค์พระอาจารย์น้อยใหญ่
ก็นั่งเหนืออาสน์แก้วแววไว	ตามที่โดยในอันดับกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถรังสรรค์
ครั้นเห็นคณะพระนักธรรม์	อภิวันท์แล้วมีบัญชา
ซึ่งให้นิมนต์มาทั้งนี้	ด้วยมีประสงค์จะปรึกษา
ตัวข้าครอบครองสวรรยา	อายุสสังขาร์ก็ล่วงไป
อันเกิดมาเป็นรูปกาย	ที่จะพ้นความตายนั้นหาไม่
โยมไร้โอรสยศไกร	จะสืบในสุริย์วงศ์กษัตรา
แม้นว่าสิ้นชีพสังขาร	จะเดือดร้อนรำคาญทั้งแหล่งหล้า
อันหมู่อสุรพาลา	ก็ยิ่งจะหยาบช้าราวี
ขอพระมหาอาจารย์เจ้า	จงได้โปรดเกล้าเกศี
ช่วยตั้งกระลากิจพิธี	ให้มีซึ่งราชโอรส ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทั้งสี่พระมหาดาบส
ได้ฟังบรรหารพระทรงยศ	จึ่งตอบมธุรสพจนา
ซึ่งพระองค์ดำริทั้งนี้	รูปยินดีด้วยหนักหนา
อันจะทำพิธีจรรยา	ก็จะมีบุตรมาตั้งใจ
แต่ไม่สู้ทรงศักดานัก	จะต่อสู้หมู่ยักษ์นั้นไม่ได้
อสุรีย่อมมีฤทธิไกร	สามไทเป็นเจ้าให้พรมา
แม้นว่าได้พระกไลโกฏ	อันมีโพธิสมภารฌานกล้า
ซึ่งอยู่โรมพัตพารา	นิมนต์เธอมาคิดการ
เห็นว่าจะได้ราชบุตร	ฤทธิรุทรเดชากล้าหาญ
ด้วยกิจพิธีนั้นชำนาญ	ถึงจะสู้ยักษ์มารไม่เกรงกัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถรังสรรค์
ฟังสี่พระมหานักธรรม์	ดั่งได้ช่อชั้นดุษฎี
พระอาจารย์จงไปด้วยโยม	ยังโรมพัตบูรีศรี
ช่วยกันว่าวอนพระมุนี	เห็นทีจะได้ดั่งจินดา
ตรัสแล้วสั่งเสนามาตย์	ให้เตรียมพยุหบาตรซ้ายขวา
ราชรถคชสารอาชา	ทั้งรัถาสำหรับพระนักธรรม์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งมหาเสนาคนขยัน
รับสั่งพระวงศ์เทวัญ	ถวายบังคมคัลแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เกณฑ์หมู่โยธาล้วนสามารถ	ตั้งเป็นพยุหบาตรกระบวนใหญ่
กองหน้านั้นถือปืนไฟ	ใส่เสื้อสีฟ้าขลิบทอง
หมู่หนึ่งมือถือธนู	ใส่เสื้อชมพูเป็นทิวท่อง
หมู่หนึ่งถือหอกคร่ำทอง	สอดใส่เสื้อปล้องกรีดกราย
หมู่หนึ่งมือถือเกาทัณฑ์	ใส่เสื้อสีจันทร์เฉิดฉาย
เตรียมทั้งรถแก้วแพรวพราย	ไพร่นายคอยเสด็จจรลี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา 

๑๑
๑๑