๏	 เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทั้งหลาย
แลเห็นท้าวสัตลุงตาย	ตรีเมฆนั้นหายไปกับตา
ให้ประหลาดหลากจิตคิดฉงน	ด้วยเล่ห์กลอุบายยักษา
จึ่งมีพระราชบัญชา	ตรัสถามพญาพิเภกไป
อันไอ้ตรีเมฆกุมภัณฑ์	ตัวมันนั้นหายไปไหน
คิดคิดก็อัศจรรย์ใจ	เหตุใดจึ่งเป็นดั่งนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
ได้ฟังบรรหารพระจักรี	อสุรีจับยามสามตา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	แจ้งแล้วน้อมเศียรบังคมทูล	นเรนทร์สูรปิ่นภพนาถา
อันซึ่งตรีเมฆอสุรา	อหังการ์ยกออกมาราญรอน
จนสิ้นจตุรงคโยธี	บัดนี้มันกลัวพระแสงศร
หนีองค์สมเด็จพระสี่กร	ไปซ่อนอยู่เมืองบาดาล
ขอให้คำแหงวายุบุตร	อันมีฤทธิรุทรกล้าหาญ
ตามลงไปฆ่าให้วายปราณ	ตัดเศียรขุนมารขึ้นมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์นาถา
ได้ฟังพิเภกโหรา	ผ่านฟ้ามีพจน์วาที
ดูก่อนคำแหงวายุบุตร	ท่านผู้มีฤทธิรุทรเรืองศรี
จงตามไปมล้างชีวี	ตรีเมฆอสุรีในบาดาล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายผู้ปรีชาหาญ
รับสั่งสมเด็จพระอวตาร	ชุลีลาแล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ขุนกระบี่สำแดงแผลงฤทธิ์	เสียงสนั่นครรชิตทุกทิศา
กวัดแกว่งตรีเพชรอันศักดา	ก็แทรกพื้นพระสุธาลงไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงพิภพบาดาล	แสนสนุกโอฬารกว้างใหญ่
ดั่งหนึ่งเมืองฟ้าสุราลัย	ก็เข้าไปในพระโรงรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	แลเห็นพญานาคราช	สถิตบัลลังก์อาสน์มณีศรี
ท่ามกลางมาตยานาคี	ขุนกระบี่จึ่งมีวาจา
ดูกรพญาภุชงค์	ท่านผู้ทรงฤทธิ์พิษกล้า
อันอ้ายตรีเมฆอสุรา	ยกพลโยธามาชิงชัย
บัดนี้แพ้ฤทธิ์พระสี่กร	หนีศรลงมาแล้วอยู่ไหน
เราคือทหารพระภูวไนย	ได้นามชื่อว่าหนุมาน
ตรัสใช้มาตามกุมภัณฑ์	ผลาญมันให้สิ้นสังขาร
ตัวท่านเป็นเจ้าในบาดาล	อย่าคบพวกพาลทรลักษณ์
จะพลอยพาโคตรวงศ์ตาย	ด้วยศรพระนารายณ์ทรงจักร
จงบอกที่อยู่ขุนยักษ์	อย่าหนักหน่วงไว้ให้ช้าที ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญากาลนาคเรืองศรี
แจ้งว่าทหารพระจักรี	มาตามตรีเมฆอสุรา
ครั้นจะบอกออกโดยจริงไป	ก็กลัวเป็นเวรในภายหน้า
แม้นจะปฏิเสธว่าไม่มา	ก็เกรงเบื้องบาทาพระจักรี
จำกูจะกล่าวเป็นท่ามกลาง	ไม่บอกไม่พรางกระบี่ศรี
คิดแล้วจึ่งตอบวาที	อสุรีไม่อยู่ในเมืองเรา
จะไปแห่งใดนั้นไม่เห็น	ซ่อนเร้นกายาประสาเขา
ทั่วทั้งไพชยนต์จงค้นเอา	เราไม่เข้าชอบด้วยพวกพาล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจหาญ
ได้ฟังพญานาคพจมาน	ว่าขานเคลือบแคลงแฝงกัน
จึ่งว่าท่านเป็นกษัตรา	สุริย์วงศ์นาคารังสรรค์
ควรหรือไม่อยู่ในทางธรรม์	แบ่งปันมารยาพาที
คบเอาอาธรรม์ไว้เป็นมิตร	คิดอ่านป้องกันให้หลบหนี
มิได้เกรงศักดิ์พระจักรี	จะสังหารชีวีให้บรรลัย
ว่าพลางก็เอาหางมัด	ตรึงรัดเข้าไว้มิให้ไหว
จงเร่งบอกความตามจริงไป	หาไม่ไม่รอดชีวา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญานาคผู้มียศถา
เจ็บปวดรวดร้าวทั้งกายา	ดั่งว่าจะม้วยชีวี
สุดทนจึ่งร้องขอโทษ	อย่าโกรธเราเลยกระบี่ศรี
อันตัวตรีเมฆอสุรี	ลงมาที่นี่แล้วกลับไป
บัดนี้ยักษีเข้าซ่อนกาย	ในเมล็ดทรายที่ท้องสมุทรใหญ่
ยังเนินหาดแก้วแววไว	แทบใกล้จักรวาลบรรพตา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารกล้า
ได้แจ้งแห่งคำนาคา	บอกมาโดยสัจทุกสิ่งไป
มีความชื่นชมโสมนัส	ก็คลายหางวางมัดออกให้
ผาดแผลงสำแดงฤทธิไกร	ขึ้นมาจากใต้บาดาล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เหาะรีบไปโดยอากาศ	ดั่งพญาครุฑราชตัวหาญ
ถึงที่หาดแก้วสุรกานต์	ยังเนินจักรวาลคีรี
พินิจพิศดูในสมุทร	ด้วยปรีชาวัยวุฒิกระบี่ศรี
เห็นพรายน้ำผุดขึ้นหลายที	เหมือนคำนาคีที่บอกมา
ตรีเมฆอยู่นี่มั่นคง	กูจะลงไปจับยักษา
คิดแล้วร่ายเวทอันศักดา	นิมิตกายาวานร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ ตระ

๏	ใหญ่เท่าบรมพรหมาน	สูงเพียงจักรวาลสิงขร
ก็ยื่นหัตถ์ลงในสาคร	กรกระหวัดจะจับอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีเมฆสิทธิศักดิ์ยักษี
ครั้นเมล็ดทรายไหวถึงอินทรีย์	มีความตระหนกตกใจ
รู้ว่าไพรีมาติดตาม	ความกลัวไม่อาจอยู่ได้
ก็ออกจากเมล็ดทรายด้วยว่องไว	ผุดขึ้นจากในคงคา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	แลเห็นคำแหงหนุมาน	สูงตระหง่านเงื้อมงํ้าเวหา
กริ้วโกรธแกว่งกระบองโผนมา	เข้าต่อฤทธาด้วยวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงวายุบุตรชาญสมร
เห็นยักษาถาโถมมาราญรอน	กรชักตรีเพชรออกจากกาย
กวัดแกว่งสำแดงศักดา	รัศมีดั่งฟ้าฟาดสาย
ยืนยันเหนือหลังหาดทราย	ลูกพระพายโรมรันประจัญตี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ตรีเมฆสิทธิศักดิ์ยักษี
ต่อกรรอนราญราวี	อสุรีไล่รุกบุกบัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	หวดซ้ายป่ายขวาอุตลุด	ด้วยกำลังฤทธิรุทรแข็งขัน
ต้องกายหนุมานชาญฉกรรจ์	เหหันซวนเซเปรไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงวายุบุตรทหารใหญ่
โกรธาตาแดงดั่งไฟ	ยั้งตัวอยู่ได้ก็โผนมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	โจนขึ้นเหยียบเข่าน้าวเศียร	กลับกลอกหันเวียนเปลี่ยนท่า
แทงด้วยตรีเพชรอันศักดา	ชิงได้คทาอสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ลูกพญาตรีเศียรยักษี
สิ้นสุดอาวุธจะต่อตี	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกาล
กระทืบบาทผาดเสียงดั่งฟ้าผ่า	อสุราสำแดงกำลังหาญ
วิ่งโดดโลดโผนโจนทะยาน	ขุนมารก็ถอนเอาต้นไม้ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บ่าแบกเท้าถีบมือกระชาก	เง่ารากไม่ทนกำลังได้
กวัดแกว่งสำแดงฤทธิไกร	เข้าไล่โจมตีวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานชาญสมร
รับรองป้องกันประจัญกร	ราญรอนสัประยุทธ์อสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ชิงได้ต้นไม้ขุนมาร	โถมทะยานถีบซ้ายป่ายขวา
ตรีเมฆไม่ทานฤทธา	ล้มผวาลงกับเนินทราย
โจนขึ้นเหยียบอกแล้วจิกเกศ	สำแดงเดชแกว่งตรีฉานฉาย
ตัดเศียรขาดกระเด็นออกจากกาย	กุมภัณฑ์ก็วายชีวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด โอด

๏	เสร็จซึ่งสังหารอสุรินทร์	ขุนกระบินทร์หิ้วเศียรยักษี
เหาะระเห็จเตร็ดฟ้าด้วยฤทธี	ตรงมาที่เฝ้าพระจักรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงประณตบทบงสุ์	องค์พระนารายณ์นาถา
ถวายเศียรตรีเมฆอสุรา	แล้วทูลกิจจาทุกประการ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระจักรีผู้ปรีชาหาญ
ทอดพระเนตรเห็นเศียรขุนมาร	ผ่านฟ้าชื่นชมด้วยสมคิด
ผิวพักตร์ผ่องเพียงดวงจันทร์	ดั่งได้ฉ้อชั้นดุสิต
จึ่งตรัสแก่ลูกพระอาทิตย์	พิเภกปโรหิตอสุรา
ทั้งสิบแปดมงกุฎฤทธิรอน	เสนาวานรพร้อมหน้า
อันวายุบุตรผู้ศักดา	ฤทธาเลิศลบแดนไตร
แม้จะหาทิพย์สมบัติ	ดวงแก้วจักรพรรดิพอหาได้
อันจะหาทหารที่คู่ใจ	หาไม่ได้เหมือนหนุมาน
ทั้งสติปัญญาก็สามารถ	ฤทธิรงค์องอาจกล้าหาญ
ใช้ไหนก็ได้ราชการ	จะประมาณความชอบพันทวี
ตรัสแล้วเสด็จขึ้นรถอินทร์	พานรินทร์โห่ฮึกอึงมี่
ให้เลิกพหลโยธี	คืนเข้ายังที่พลับพลา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายสารัณทูตยักษา
เห็นท้าวสัตลุงอสุรา	ตรีเมฆมรณาก็ตกใจ
ความกลัวตัวสั่นขวัญบิน	ดั่งจะแทรกแผ่นดินลงไปได้
พากันดั้นดัดลัดไพร	ตรงไปลงกาธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นถึงน้อมเศียรบังคมทูล	ท้าวราพณาสูรยักษี
ว่าพระสหายร่วมชีวี	กับองค์ตรีเมฆนัดดา
สองกษัตริย์ออกไปต่อยุทธ์	สัประยุทธ์เคี่ยวเข็ญเข่นฆ่า
จนถึงสิ้นชีพชีวา	ทั้งพลโยธาพลากร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท่านท้าวทศกัณฐ์ชาญสมร
แจ้งว่าพระสหายฤทธิรอน	ผู้ผ่านนครจักรวาล
ทั้งราชนัดดาสุริย์วงศ์	สององค์สิ้นชีพสังขาร
ให้ร้อนอกดั่งตกในเพลิงกาล	พญามารสลดระทดใจ
หน้าซีดผาดเผือดลงทันที	อสุรีทอดถอนใจใหญ่
ความรักความเสียดายเป็นพ้นไป	อาลัยถึงสองกษัตรา
แสนโศกดั่งหนึ่งจะล้มลง	อุตส่าห์ฝ่าฝืนองค์ยักษา
เสด็จจากอาสน์แก้วอลงการ์	เข้ามาปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งค่อยนั่งลง	ใกล้องค์มณโฑมเหสี
แล้วกล่าวสุนทรวาที	เจ้าพี่ผู้ร่วมชีวัน
องค์พระสหายกับนัดดา	ยกพวกโยธาพลขันธ์
ออกไปหักโหมโรมรัน	รบกันกับหมู่ปัจจามิตร
เสียทั้งม้ารถคชสาร	พลมารตายยับอกนิษฐ์
สององค์สุดสิ้นชีวิต	ด้วยฤทธิ์มนุษย์ลิงไพร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นางมณโฑผู้ยอดพิสมัย
ฟังพระบัญชาก็ตกใจ	อาลัยถึงสองกษัตรา
ชลนัยน์ไหลนองคลองเนตร	แสนเทวษเศร้าโทมนัสสา
ซบพักตร์ลงกับบาทา	กัลยาสนองพระวาที
พระองค์ผู้วงศ์พรหเมศ	ดั่งฉัตรแก้วกั้นเกศของยักษี
เป็นปิ่นปักหลักโลกธาตรี	ประชาชีได้พึ่งบทมาลย์
อันซึ่งการเกิดกลียุค	ไม่มีสิ่งสุขเกษมศานต์
เหตุด้วยสีดายุพาพาล	จึ่งได้รอนราญกันต่อมา
ขอพระองค์ผู้มีปรีชาฤทธิ์	คิดเป็นไมตรีเสียดีกว่า
ก็จะเย็นเกล้าอสุรา	ทั่วทั้งลงกาพระนคร ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรชาญสมร
ได้ฟังอัครราชบังอร	ว่าวอนรำพันพาที
ดั่งหนึ่งศรแสลงที่มีพิษ	มาเสียบทรวงดวงจิตของยักษี
ความโกรธเป็นพ้นพันทวี	อสุรีขัดแค้นแน่นใจ
สิบปากมีราชบัญชา	อนิจจาควรหรือช่างว่าได้
จะให้กูผู้มีฤทธิไกร	งอนง้อพวกไอ้ปัจจามิตร
เป็นที่อัปยศอดสู	แก่หมู่เทวานักสิทธ์
จะสำรวลสรวลเล่นเป็นนิจ	ชั่วพระอาทิตย์พระจันทร์
ตรัสแล้วเสด็จยุรยาตร	จากอาสน์พรรณรายฉายฉัน
ไม่ดูหมู่สนมกำนัล	ก็เข้าห้องสุวรรณอันรูจี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เอนองค์ลงเหนือบรรจถรณ์	ยอกรก่ายพักตร์ยักษี
นิ่งนึกตรึกไปด้วยไพรี	อันสงครามครั้งนี้อาจนัก
มนุษย์ชำนาญในการศร	โยธาวานรก็มือหนัก
อันในสุริย์วงศ์พงศ์ยักษ์	ให้ยกออกหักครั้งใด
แตกตายพ่ายแพ้มาหลายหน	ไม่ทนฝีมือมันได้
จนตัวกูยกออกไป	ชิงชัยก็เสียทีมา
สิ้นหมู่ม้ารถคชสาร	จตุรงค์ทวยหาญซ้ายขวา
ตายยับนับสมุทรคณนา	ข้าศึกยิ่งกล้ากำเริบฤทธิ์
จำกูจะตั้งอาหุดี	พิธีอุโมงค์กาลากิจ
ให้คงทนสาตราปัจจามิตร	จึ่งจะคิดไปแก้แค้นมัน ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ตริแล้วสระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองพรรณรายฉายฉัน
พอรุ่งแสงสีรวีวรรณ	กุมภัณฑ์ออกพระโรงรัตนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งนั่งเหนืออาสน์	พร้อมเสนามาตย์ซ้ายขวา
แล้วมีพระราชบัญชา	สั่งเปาวนาสูรอสุรี
จงขุดอุโมงค์ลงใต้ดิน	แทบนิลกาลาคีรีศรี
ให้โอฬารสะอ้านสะอาดดี	พร้อมเครื่องบัตรพลีกาลาไฟ
แล้วจึ่งเอาแผ่นศิลา	สำหรับปิดมหาอุโมงค์ใหญ่
กูจะตั้งพิธีอดใจ	ชุบกายาให้มีฤทธิ์
แม้นครบเจ็ดคืนเจ็ดวัน	กายนั้นจะเป็นกายสิทธิ์
ถึงอาวุธสามภพจบทิศ	จะมล้างชีวิตไม่วายปราณ
แล้วจะเอานํ้าทิพมนต์	มาแต่งรี้พลทวยหาญ
เราจึ่งจะยกออกรอนราญ	ผลาญหมู่อริราชไพรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรยักษี
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	ถวายอัญชุลีแล้วออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เกณฑ์หมู่พหลพลมาร	ถือตะกร้าสิ่วขวานพร้อมหน้า
ทั้งชะแลงจอบเสียมมีดพร้า	เสร็จแล้วก็พากันรีบไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงซึ่งเนินสีขริน	อันชื่อนิลกาลาเขาใหญ่
จึ่งสั่งรี้พลสกลไกร	ให้ขุดอุโมงค์อันโอฬาร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพวกโยธาทวยหาญ
ต่างคนต่างเข้าจับการ	ขุดขนอลหม่านพร้อมกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วก็ตั้งบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรฉายฉัน
ดาดเพดานห้อยพู่พวงสุวรรณ	แขวนคั่นอัจกลับสลับมา
มีทั้งประทีปแก้วทอง	สองข้างผนังซ้ายขวา
สุจหนี่ปูลาดสะอาดตา	ตั้งเครื่องบูชาบัดพลี
ดอกไม้เจ็ดสีสิ่งละพัน	ใส่พานสุวรรณต่างสี
ทั้งหม้อทองหม้อแก้วรูจี	วารีเต็มตั้งไว้ชั้นใน
แล้วสั่งอสุรกุมภัณฑ์	ให้ช่วยกันยกแผ่นศิลาใหญ่
มาวางใกล้ปากอุโมงค์ไว	ตามในพระราชบัญชา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษา
ครั้นเสร็จอุโมงค์อลงการ์	เสด็จมาที่สรงสาคร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏	สนานกายด้วยสายกระแสสินธุ์	หอมตลบอบกลิ่นเกสร
ทรงสุคนธาทิพย์กำจร	อุทุมพรพื้นขาวเครือวัลย์
บงเฉียงโขมพัตถ์ภูษา	งามสง่าดั่งพรหมรังสรรค์
สอดสายธุรำพรายพรรณ	ทรงประคำสุวรรณรูจี
เจิมจุณมุ่นชฎาห่อเกศ	เอาเพศเป็นเทพฤๅษี
รัตนโกปินำเกี้ยวโมลี	เสร็จแล้วอสุรีมาขึ้นรถ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	ให้เลิกโยธาพลากร	สารถีขับจรดั่งลมกรด
หมายนิลกาลาบรรพต	เลี้ยวลดไปตามมรคา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงมีราชบรรหาร	สั่งเสนามารยักษา
กูจะตั้งกิจวิทยา	อยู่ในมหาอุโมงค์นี้
เอ็งเอาแผ่นผาปิดประตู	อย่าให้ใครรู้จักที่
เกลี่ยทรายปรายกลบให้จงดี	แล้วพาหมู่อสุรีกลับไป
กำหนดเจ็ดวันจงมา	เปิดปากมหาอุโมงค์ใหญ่
กูจะยกออกไปชิงชัย	สังหารพวกภัยให้วายปราณ
สั่งเสร็จเสด็จยุรยาตร	จากอาสน์รถแก้วมุกดาหาร
งามดั่งบรมพรหมาน	ลงสถานอุโมงค์พิธี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรยักษี
รับสั่งพระองค์ทรงธรณี	อสุรีเรียกเร่งพลไกร
ให้ยกแผ่นผาอันไพศาล	ปิดปากทวารอุโมงค์ใหญ่
เอาทรายเรี่ยเกลี่ยกลบลงไว้	นายไพร่ก็พากันกลับมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ยืนอยู่แทบอุโมงค์ทวารา	ก็อ่านคาถาพญามนต์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะพระเวทขุนยักษ์	ศิลาหนักลั่นเลื่อนลงสามหน
ตรึงแน่นกับแผ่นสุธาดล	ดั่งหนึ่งสายยนต์มาผูกไว้
ถึงมนุษย์ครุฑาสุรารักษ์	จะยกผลักเท่าไรก็ไม่ไหว
เสร็จแล้วจึ่งตรงเข้าไป	ยังในมณฑลพิธีกรรม์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรฉายฉัน
ยอกรเหนือเกล้าอภิวันท์	กุมภัณฑ์เข้ากองกูณฑ์กาลา
แล้วนั่งสมาธิสำรวมจิต	คิดคุณพรหเมศนาถา
หลับเนตรร่ายเวทวิทยา	อสุราแน่นิ่งไม่ติงกาย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกทั้งหลาย
บรรทมเหนือแท่นแก้วแพรวพราย	จนพระสุริย์ฉายเรืองรอง
สกุณาตื่นตาโบยบิน	โกกิลส่งเสียงสำเนียงก้อง
ฝูงแมลงผึ้งภุมรีทอง	ร่อนร้องเชยซาบสุมามาลย์
พระพายชายพัดมาอ่อนอ่อน	พากลิ่นเกสรหอมหวาน
เสียงชะนีโหยไห้ในดงดาน	พระอวตารตื่นจากนิทรา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ช้า

๏	จึงชำระสระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองดั่งเทพเลขา
เสด็จยุรยาตรคลาดคลา	ออกสุวรรณพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	พร้อมด้วยสุครีพหนุมาน	องคตหลานท้าวโกสีย์
ทั้งสิบแปดมงกุฎเสนี	น้อมเกล้าดุษฎีประนมกร
ดั่งหนึ่งดาราในอากาศ	เดียรดาษจำรัสประภัสสร
แวดล้อมซึ่งดวงศศิธร	อันเขจรอยู่กลางเมฆา
จึ่งมีพระราชบรรหาร	แก่โหราจารย์ยักษา
วันนี้เหตุใดทัพลงกา	จึ่งไม่ยกออกมาชิงชัย
ให้ศึกว่างอยู่ประหลาดนัก	ทศพักตร์นั้นคิดเป็นไฉน
หรือจะทำกลประการใด	สงสัยเป็นพ้นพันทวี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกสุริย์วงศ์ยักษี
ได้ฟังบรรหารพระจักรี	อสุรีจับยามสามตา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กำหนดโดยในไตรเพท	ตามซึ่งสังเกตของยักษา
ก็รู้แจ้งไม่แคลงวิญญาณ์	น้อมเกล้าวันทาแล้วทูลไป
อันซึ่งศึกว่างอยู่วันนี้	เพราะยักษีเสียสองทัพใหญ่
สัตลุงตรีเมฆนั้นบรรลัย	ไม่มีใครจะออกมาราญรอน
ครั้นตัวจะยกออกมาเอง	ก็เกรงเดชพระองค์ทรงศร
บัดนี้ท้าวยี่สิบกร	ไปซ่อนทำกิจวิทยา
ในอุโมงค์เชิงนิลสีขเรศ	ท่ามกลางนิเวศน์ยักษา
ปากช่องนั้นปิดด้วยศีลา	แม้นว่าครบเจ็ดราตรี
กายาจะกลับเป็นเพชร	สำเร็จปรารถนายักษี
อันนิ้วพญาอสุรี	แม้นชี้ผู้ใดจะวายปราณ
ถึงจะแต่งพลก็ได้ด้วย	ใครฆ่าไม่ม้วยสังขาร
ขอให้สุครีพผู้ชัยชาญ	นิลนนท์หนุมานฤทธิไกร
ไปยังลงกาธานี	ทำลายพิธีเสียให้ได้
สงครามจะไม่ลำบากใจ	แก่หมู่ไพร่พลโยธา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์นาถา
ได้ฟังพิเภกอสุรา	ผ่านฟ้ามีราชโองการ
ตรัสสั่งลูกพระสุริยน	วายุบุตรนิลนนท์ใจหาญ
สามนายผู้ปรีชาชาญ	ตัวท่านจงพากันรีบไป
ยังกรุงลงกาธานี	มล้างกิจพิธีอุโมงค์ใหญ่
ของไอ้ทศกัณฐ์จังไร	อย่าให้สำเร็จดั่งจินดา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สามกระบี่ผู้มียศถา
รับสั่งถวายบังคมลา	ออกจากพลับพลาพร้อมกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างตนสำแดงแผลงฤทธิ์	ทศทิศสะเทือนเลื่อนลั่น
อากาศมืดคลุ้มชอุ่มควัน	พากันเหาะไปโดยอัมพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กราวนอก

๏	ดั้นหมอกออกกลีบเมฆา	หมายนิลกาลาสิงขร
สามนายผู้มีฤทธิรอน	ก็ร่อนลงยังยอดคีรี
แลไปในพื้นสุธาดล	เห็นพวกพลหมู่ยักษี
เที่ยวพ่านไปทั้งธานี	กระบี่จึ่งปรึกษากัน
ซึ่งเราจะมล้างพิธีการ	ทศเศียรขุนมารโมหันธ์
แต่ในเพลากลางวัน	พวกมันจะเห็นกายา
จะไม่สำเร็จราชกิจ	ของพระจักรกฤษณ์นาถา
จำจะร่ายเวทกำบังตา	พวกพลอสุราในธานี
ว่าแล้วจึ่งสามวานร	ยอกรเหนือเกล้าเกศี
หลับเนตรสำรวมอินทรีย์	ขุนกระบี่ร่ายเวทกำบังกาย ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ ตระ

๏	เดชะพระเวทอันเชี่ยวชาญ	บันดาลกายาแลเงาหาย
ลงจากบรรพตทั้งสามนาย	เที่ยวตร่ายดูแผ่นศิลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	มิใคร่จะพบตำบล	ก็พากันเวียนวนค้นหา
แลไปที่เชิงบรรพตา	ก็เห็นแผ่นผาเป็นสำคัญ
ชะรอยว่าปากอุโมงค์	อยู่ตรงที่นี้เป็นแม่นมั่น
สามนายก็เข้าช่วยกัน	ยกศิลานั้นทันที ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	จะทำอย่างไรก็ไม่เคลื่อน	ไหวเขยื้อนขึ้นได้จากที่
แต่ปลํ้าปลุกขลุกขลุ่ยเป็นโกลี	จนสิ้นแรงอินทรีย์แลความคิด
ลูกพระสุริยาจึ่งว่าไป	ศิลานี้เป็นไฉนเห็นผิด
ชะรอยทศกัณฐ์บันดาลฤทธิ์	ปิดไว้ด้วยเวทมนตรา
วายุบุตรจงไปแจ้งความ	ถามพญาพิเภกยักษา
ได้เนื้อความแล้วจงรีบมา	เราสองจะท่าอยู่ที่นี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
รับคำน้าชายด้วยยินดี	ชุลีกรแล้วรีบเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เลื่อนลอยมาโดยอากาศ	ดั่งพญาครุฑราชตัวใหญ่
ครั้นถึงสุวรรณพลับพลาชัย	ก็ลงในพ่างพื้นพสุธา
จึ่งไปคำรพอภิวันท์	พิเภกกุมภัณฑ์ยักษา
แถลงแจ้งความแต่ต้นมา	พระน้าจะคิดกระไรดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พญาพิเภกยักษี
ได้ฟังหนุมานพาที	อสุรีจึ่งตอบคำไป
อันศิลาปิดปากอุโมงค์นั้น	ถึงนักสิทธ์เทวัญไม่ยกได้
ด้วยเจ้าลงกากรุงไกร	ร่ายเวทผูกไว้ตรึงตรา
จงเอานํ้าล้างเท้าสตรี	มารดลงในที่แผ่นผา
ก็จะเสื่อมฤทธิ์วิทยา	นัดดาจงเร่งไปคิดกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายเทวารังสรรค์
ได้ฟังพิเภกกุมภัณฑ์	ยอกรอภิวันท์แล้วกลับไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	มาถึงเชิงนิลกาลา	แทบปากมหาอุโมงค์ใหญ่
พอสิ้นแสงสุริโยอโณทัย	แขไขส่องสว่างกระจ่างฟ้า
จึ่งแจ้งแก่สุครีพน้าชาย	โดยดั่งอุบายพิเภกว่า
อันตัวข้านี้จะกราบลา	ไปหาเบญกายอสุรี
ขอน้ำล้างเท้าอัคเรศ	มาแก้พระเวทยักษี
ว่าแล้วนบนิ้วอัญชุลี	ขุนกระบี่ก็เหาะไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงนิเวศน์วังสถาน	แสนสนุกโอฬารดั่งดุสิต
แอบอยู่ซ่อนหมู่ปัจจามิตร	แล้วอ่านวิษณุเวทอันศักดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	ทั้งตัวแลเงาก็สูญหาย	ลูกพระพายแสนโสมนัสสา
ขึ้นบนปราสาทอสุรา	เที่ยวหาเบญกายเทวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ค้นทุกแห่งห้องปราสาท	ทั่วราชนิเวศน์ยักษี
พบนางนั่งกรองสุมาลี	มีความยินดีเป็นพ้นนัก
จึ่งคลายพระเวทกำบังตา	สำแดงกายาให้ประจักษ์
นั่งลงแอบองค์นงลักษณ์	เชยพักตร์รับขวัญนงคราญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	เบญกายเยาวยอดสงสาร
ครั้นเห็นคำแหงหนุมาน	ยินดีปานได้ฟากฟ้า
ลดองค์ถอยลงจากอาสน์	นบนิ้วกราบบาททั้งซ้ายขวา
ความรักความแค้นแน่นอุรา	กัลยาค้อนให้แล้วพาที
คิดไฉนจึ่งเข้ามาหาน้อง	ถึงที่ในห้องปราสาทศรี
อันเป็นนิเวศน์อสุรี	ไม่กลัวชีวีจะวายปราณ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	วายุบุตรผู้ปรีชาหาญ
ส้วมสอดกอดองค์นงคราญ	แล้วตอบพจมานด้วยสุนทร
ว่าไยฉะนี้นะนงลักษณ์	ใช่พี่ไม่รักดวงสมร
จนใจด้วยองค์พระสี่กร	ใช้ให้ราญรอนไพรี
ยังไม่เสร็จณรงค์สงคราม	โฉมงามจึ่งร้างห่างพี่
บัดนี้รับสั่งพระจักรี	ให้มาล้างพิธีทศกัณฐ์
จนใจด้วยแผ่นศิลา	ปิดปากมหาอุโมงค์มั่น
จะขอนํ้าล้างเท้าของเจ้านั้น	ไปแก้เวทมันให้เสื่อมคลาย ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นวลนางเบญกายโฉมฉาย
ได้ฟังวาจาลูกพระพาย	บรรยายเห็นจริงทุกสิ่งไป
จึ่งยื่นหัตถ์ไปหยิบขันทอง	ล้างเท้าแล้วรองส่งให้
พิศพักตร์ภัสดาก็อาลัย	อรไทนบนิ้วอัญชุลี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	หนุมานผู้ชาญชัยศรี
ได้น้ำล้างเท้านางเทวี	จึ่งมีสุนทรวาจา
เจ้าค่อยอยู่เถิดดวงสมร	อย่าอาวรณ์เศร้าโทมนัสสา
อันตัวพี่นี้จะขอลา	ว่าแล้วก็เหาะกลับไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ข้ามพระนิเวศน์อสุรี	ถึงที่ปากมหาอุโมงค์ใหญ่
ก็เอานํ้าล้างเท้าอรไท	รดลงในหน้าศิลา
สุครีพกับนิลนนท์นั้น	ก็ชวนกันเข้ายกแผ่นผา
อันปิดอุโมงค์ทวารา	ด้วยกำลังกายาพานรินทร์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	อันซึ่งพระเวทขุนมาร	ก็บันดาลเสื่อมคลายหายสิ้น
ศิลาหลุดขึ้นจากดิน	ขุนกระบินทร์ก็โยนไปด้วยฤทธิ์
จึ่งเห็นทศพักตร์ยักษี	บูชาพิธีกาลากิจ
อยู่เหนือแท่นแก้วชวลิต	สำรวมจิตจำเริญภาวนา
สามนายชื่นชมโสมนัส	ตบหัตถ์สำรวลสรวลร่า
กวัดแกว่งอาวุธอันศักดา	ก็พากันเดินตรงลงไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	องอาจดั่งสามไกรสร	อันเห็นกุญชรในป่าใหญ่
ลูกพระอาทิตย์ฤทธิไกร	เข้าใกล้โถมถีบอสุรี
นิลนนท์ก็ตบด้วยเท้าซ้าย	ลูกพระพายจิกเศียรยักษี
ลากลงจากแท่นมณี	กลุ้มกันทุบตีเป็นโกลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ยักษา
ตกใจก็ลืมนัยนา	แลมาเห็นสามวานร
เข้ากลุ้มรุมรอบทั้งกาย	ฉุดลากวุ่นวายตีต้อน
อดใจมิได้ต่อกร	ราญรอนสัประยุทธ์ชิงชัย
ตั้งอยู่ในที่อุเบกขา	จะโกรธาสักหน่อยก็หาไม่
เดชะพระเวทอันเกรียงไกร	มิได้เจ็บชํ้าอินทรีย์
จะทำเท่าไรก็นิ่งขึง	ดั่งหนึ่งใช่ตัวยักษี
อดกลั้นถือมั่นในขันตี	จะให้เสร็จพิธีดั่งจินดา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระอาทิตย์ฤทธิ์กล้า
เห็นทศกัณฐ์ไม่โกรธา	หลับตานิ่งขึงตะบึงไป
ทรหดอดกลั้นคงทน	จะระคายเส้นขนก็หาไม่
แต่ประหารราญรอนจนอ่อนใจ	จึ่งว่าไปแก่ศรีหนุมาน
เราทำอสุราก็น่าโกรธ	ไม่พิโรธออกต่อกำลังหาญ
คิดไฉนจะได้ราชการ	ของพระอวตารในครั้งนี้ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ลูกพระพายเทวัญเรืองศรี
ได้ฟังจึ่งตอบวาที	ข้านี้คิดเห็นโดยปัญญา
อันโลกีย์เป็นที่แหนหวง	ดั่งบ่วงผูกพันทั่วหล้า
อันวิสัยไตรโลกธรรมดา	เสน่หาโทโสใกล้กัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพลูกพระสุริย์ฉัน
ได้ฟังหลานรักร่วมชีวัน	ตบมือสรวลสันต์แล้วตอบไป
อันความคิดสิ่งนี้ดีนัก	แหลมหลักไม่มีที่เปรียบได้
ตัวเจ้าผู้มีฤทธิไกร	จงเข้าไปในวังอสุรี
สะกดพามณโฑนงลักษณ์	อันเป็นเมียรักของยักษี
มายังอุโมงค์พิธี	ทำให้สามีมันโกรธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
รับคำลูกพระสุริยา	ชุลีลาแล้วรีบเหาะไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงพระนิเวศน์วังสถาน	หนุมานผู้มีอัชฌาสัย
ลงจากอากาศด้วยว่องไว	ยังในพ่างพื้นปถพี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ยืนอยู่ที่ท้องสนามจันทร์	ยอกรอภิวันท์เหนือเกศี
ก็ร่ายพระเวทอันฤทธี	ขุนกระบี่กำบังนิทรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ตระ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสูรยักษา
ซึ่งนั่งยามตามไฟตรวจตรา	ครั้นต้องวิทยาพานรินทร์
ให้ง่วงงุนซุนไปไม่สมประดี	โยธีทั้งนั้นก็หลับสิ้น
ล้มกลาดดาษพื้นแผ่นดิน	อสุรินทร์บ่นเพ้อละเมอไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	คำแหงหนุมานทหารใหญ่
เห็นหมู่พหลพลไกร	หลับใหลไม่รู้อินทรีย์
ขุนกระบี่ก็เดินเข้ามา	ขึ้นมหาปราสาทยักษี
แอบกายร่ายเวทอันฤทธี	สะกดฝูงนารีพระกำนัล ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถ้วนคำรบเจ็ดท่า	พสุธาสะเทือนเลื่อนลั่น
มืดพยับอับสิ้นแสงจันทร์	ทวารนั้นก็เปิดออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	มณโฑเยาวยอดพิสมัย
อยู่ในมหาปราสาทชัย	กับฝูงนางในบริวาร
อำไพดั่งดวงศศิธร	ดารากรแวดล้อมฉายฉาน
ครั้นต้องพระเวทหนุมาน	ก็บันดาลให้เคลิ้มสมประดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	อันหมู่พระสนมทั้งนั้น	ก็ล้มหลับทับกันอยู่กับที่
ทั้งองค์อัครราชเทวี	ไม่มีผู้ใดจะตื่นตา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	วายุบุตรวุฒิไกรใจกล้า
ครั้นเสร็จสะกดนิทรา	เข้าในมหาปราสาทชัย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เห็นหมู่อนงค์กำนัล	นอนหลับทับกันไม่นับได้
ละเมอเพ้อบ่นวุ่นไป	ไม่เป็นสติสมประดี
แต่นางมณโฑบังอร	นอนอยู่บนแท่นมณีศรี
ก็อุ้มองค์อัครราชเทวี	ได้แล้วขุนกระบี่ก็เหาะมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงจึ่งวางนางลง	เคียงองค์ทศพักตร์ยักษา
แก้เวทให้ฟื้นกายา	แล้วมีวาจาประกาศไป
เหวยเหวยดูก่อนทศพักตร์	เมียรักของเอ็งหรือมิใช่
ว่าพลางเย้าหยอกอรไท	คว้าไขว่ฉุดคร่าทั้งสามนาย ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	นวลนางมณโฑโฉมฉาย
ตกใจปิ้มชีพชีวาวาย	ทั้งเจ็บทั้งอายแสนทวี
ร้องตรีดหวีดขึ้นทันใด	ทรามวัยกอดองค์ยักษี
จงช่วยเมียด้วยพระภูมี	สามกระบี่ไปพาเอาข้ามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ลืมเนตรเห็นองค์วนิดา	วานรฉุดคร่าวุ่นไป
ความแค้นสุดที่จะอดกลั้น	ตัวสั่นกริ้วโกรธดั่งเพลิงไหม้
ฉวยหักเอาคันฉัตรชัย	เข้าไล่สังหารราญรอน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ พิราพรอน

๏	บัดนั้น	ทั้งสามทหารชาญสมร
รับรองป้องกันประจัญกร	วานรเยาะเย้ยอสุรี
สุครีพชี้หน้าแล้วหัวร่อ	หลอกล้อให้ไล่แล้วแกล้งหนี
วายุบุตรนิลนนท์ผู้ฤทธี	สองกระบี่คว้าไขว่กัลยา
แล้วร้องว่าเหวยขุนมาร	เป็นไรไม่อ่านคาถา
นิ่งนั่งตั้งใจภาวนา	โกรธาว้าวุ่นด้วยอันใด
ส่วนเมียของเอ็งนั้นเอ็งรัก	ไปลักเมียเขาสิทำได้
หากว่าพระตรีภูวไนย	ให้กูมาล้างพิธี
หาไม่จะฆ่าให้อาสัญ	ไม่ไว้ชีวันยักษี
เกรงล่วงบรรหารพระจักรี	ว่าแล้วสามกระบี่ก็เหาะมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	ครั้นถึงสุวรรณพลับพลาชัย	พออุทัยส่องสว่างพระเวหา
สามนายลงจากเมฆา	พากันมาเฝ้าพระภูธร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ต่างตนน้อมเกล้าบังคมบาท	พระตรีภูวนาถทรงศร
ลูกพระอาทิตย์ฤทธิรอน	ชุลีกรแล้วกราบทูลไป
อันซึ่งข้าบาททั้งสามนี้	ไปล้างพิธีอุโมงค์ใหญ่
ของทศกัณฐ์ชาญชัย	ก็ได้สำเร็จดังบัญชา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์นาถา
ได้ฟังลูกพระสุริยา	ผ่านฟ้าแสนโสมนัสนัก
จึ่งตรัสสรรเสริญสามกระบี่	มิเสียทีปรีชาแหลมหลัก
ควรที่เป็นวงศ์สุรารักษ์	ดั่งแก้วจักรพรรดิอันศักดา
ใช้ไหนก็ได้ดั่งใจนึก	เป็นเขี้ยวศึกอาจองแกล้วกล้า
ความชอบนั้นพ้นคณนา	หาทั้งใต้ฟ้าไม่เทียมทัน
ตรัสแล้วเสด็จยุรยาตร	จากอาสน์พรรณรายฉายฉัน
กรายกรย่างเยื้องจรจรัล	เข้าสุวรรณพลับพลารูจี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ
 

๖๕
๖๕