๏	 เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวทศรถเรืองศรี
ครั้นครบกำหนดราตรี	มีความยินดีปรีดา
จึ่งพาอัคเรศทั้งสามองค์	อันทรงลักษณ์เลิศดั่งเลขา
ลงจากปราสาทแก้วแววฟ้า	ตรงมาเข้าโรงราชพิธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งน้อมเศียรเกล้าอภิวาทน์	แทบบาทพระมหาฤๅษี
ถวายเครื่องบูชามาลี	ในทิ่ท่ามกลางพระนักพรต ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกไลโกฏดาบส
ครั้นเห็นองค์ท้าวทศรถ	จึ่งมีพจนารถวาจา
อันซึ่งการกิจพิธี	บัดนี้เสร็จดั่งปรารถนา
บังเกิดข้าวทิพย์อันโอชา	ด้วยอานุภาพตบะกรรม์
แต่มีกากนาสาธารณ์	บินทะยานโฉบไปครึ่งปั้น
ต้องคำพระอิศวรทรงธรรม์	สามก้อนกึ่งนั้นไม่ราคิน
ว่าแล้วหยิบเอาสุธาโภชน์	ปั้นหนึ่งเอมโอชด้วยรสกลิ่น
ให้เกาสุริยายุพาพิน	กินเถิดจำเริญสวัสดี
แล้วหยิบปั้นหนึ่งส่งให้	แก่โฉมนางไกยเกษี
อันนางสมุทรเทวี	ให้ปั้นหนึ่งกับที่เหลือกา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สามพระมเหสีเสน่หา
รับเอาข้าวทิพย์นั้นมา	กัลยาเสวยสำราญใจ
อันกลิ่นรสากระยาหาร	หอมหวานไม่มีที่เปรียบได้
ซับซาบอาบอิ่มทั่วไป	ทั้งในสกนธ์อินทรีย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายห้าพระมหาฤๅษี
กับพวกคณะโยคี	ครั้นเสร็จพิธีก็อวยพร
พระองค์จงอยู่ให้สำราญ	รูปผู้อาจารย์จะลาก่อน
ว่าแล้วพากันบทจร	ออกจากพระนครอยุธยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถนาถา
สมคิดเหมือนจิตเจตนา	ปรีดาดั่งได้โสฬส
จึ่งพาสามองค์ทรงลักษณ์	ผ่องพักตร์เอี่ยมองค์อลงกต
ทอดกรอ่อนงามช้อยชด	บทจรมาปราสาทมณี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายองค์พระนารายณ์เรืองศรี
ครั้นได้ศุภฤกษ์สวัสดี	อัญชุลีลาเจ้าโลกา
ชวนพระลักษมีศรีสมร	บังอรเยาวยอดเสน่หา
ทั้งพญาอนันตนาคา	มาเราจะพากันไป
ตรัสแล้วเสด็จอวตาร	สามโลกสะท้านสะเทือนไหว
ลงสู่พระครรภ์ทรามวัย	ในองค์นางเกาสุริยา
จักรแก้วเข้าครรภ์เทวี	นางไกยเกษีเสน่หา
คทาสังข์บัลลังก์นาคา	มาเข้าครรภ์สมุทรนงคราญ
องค์พระลักษมีประไพพักตร์	ร่วมรักคู่ชีพสังขาร
เข้าครรภ์มณโฑเยาวมาลย์	พร้อมวันอวตารพระจักรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ สาธุการ
สระบุหร่ง

๏	เมื่อนั้น	เทพบุตรนางฟ้าทุกราศี
เห็นพระนารายณ์ฤทธี	กับพระลักษมีร่วมใจ
ทั้งคทาจักรสังข์บัลลังก์นาค	อวตารจากเกษียรสมุทรใหญ่
ไปเป็นมนุษย์วุฒิไกร	พวกภัยจะม้วยด้วยฤทธา
ต่างองค์โปรยทิพย์มาลาลาศ	อภิวาทน์อวยพรถ้วนหน้า
เป่าสังข์ดังสนั่นลั่นฟ้า	เทวาก็จับระบำบัน
ยักย้ายถ่ายเทเล่ห์กล	แยบยลชั้นเชิงบิดผัน
ตีวงลดเลี้ยวเกี้ยวพัน	เทวัญกั้นกางนางไว้
ฉวยฉุดยุดชายสไบทรง	แทรกเปลี่ยนเวียนวงขวักไขว่
สาวสวรรค์หันหลีกเลี่ยงไป	เทวัญกระชั้นไล่ตามมา
นางเทพอัปสรเวียนซ้าย	เทเวศร์เรียงร่ายเวียนขวา
สาวสวรรค์หันล่อเทวา	ทำท่ามิให้ใกล้ชิด
นางเทพอัปสรศรี	แต่ชม้อยคอยทีจะเบี่ยงบิด
สลัดปัดกรสุราฤทธิ์	แสนสำราญบานจิตทุกเทวา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ
ปลิ่ม

๏	เมื่อนั้น	ฝูงนางอัปสรเสน่หา
รำล่อคลอเคียงเข้ามา	นัยนาชม้อยคอยที
ครั้นเทวัญกระชั้นเข้าชิด	นางฟ้าทำจริตบิดหนี
รำร่ายกรายท่าม้าตีคลี	มารศรีล่อเลี้ยวให้ติดพัน
เปลี่ยนกรร่อนรำเยื้องไหล่	เทพบุตรเข้าใกล้ก็บิดผัน
เยื้องยักผลักมือเทวัญ	หันวงเวียนไปข้างซ้าย
เทเวศร์ก็รำย้ายท่า	มยุราฟ้อนหางเฉิดฉาย
นางรำเรียงหมอนกรกราย	ชม้ายม่ายเมียงเคียงไป
เทพบุตรรำท่าเลียบถํ้า	นางรำผาลาเพียงไหล่
เทวารำเคล้าเย้ายั่วใจ	นางในสุขเกษมเปรมปรีดิ์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
พระทอง

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายฝูงเทวาในราศี
รำเคล้านางเทพนารี	ทำทีไขว่คว้าเลียมลวน
แล้วแซงเยื้องย่างเข้ากางกั้น	ทอดสนิทติดพันแย้มสรวล
ฝูงเทพธิดาทำกระบวน	รำทวนล่อร่ายชายตา
เทวารำภุมรีเคล้า	สัพยอกหยอกเย้าแล้วเวียนขวา
นางรำสอดสร้อยมาลา	วงมาเบื้องซ้ายเทวินทร์
เทพบุตรเปลี่ยนท่าเยื้องกราย	เหราเล่นสายกระแสสินธุ์
อัปสรร่อนรำเป็นหงส์บิน	ผันผินคอยทีป้องกัน
เทเวศร์รำเคล้าเข้าให้ใกล้	เลี้ยวไล่ไขว่คว้านางสวรรค์
ต่างฉวยต่างปัดพัลวัน	เกษมสันต์บันเทิงพันทวี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
เบ้าหลุด

๏	เมื่อนั้น	ฝูงเทพธิดามารศรี
รำล่อสุราลัยในที	ชายหนีโดยกระบวนระบำบัน
ครั้นเทพบุตรเลี้ยวไล่	นางฟ้าค้อนให้แล้วผินผัน
เทวาแทรกเปลี่ยนพัลวัน	นางสวรรค์หลีกล่อรอมา
กรายกรร่อนร้องโอดครวญ	โหยหวนงอนจริตประดิษฐ์ท่า
ทำทีเลี้ยวล่อเทวา	ด้วยมารยาแยบยลกลใน
เห็นเทเวศร์เวียนขวาเข้ามากั้น	ทอดสนิทติดพันคว้าไขว่
นางสวรรค์เวียนซ้ายชายไป	มิให้สุราลัยเข้าชิด
อันเทวานางฟ้าก็ชื่นบาน	ด้วยนารายณ์อวตารสำราญจิต
ถวายพระศุลีมีฤทธิ์	อันประสิทธิ์ประเสริฐเลิศธาตรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เพลง
ช้าปี่

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายสามอัคเรศมเหสี
ครั้นเสวยข้าวทิพย์พิธี	อันมีเสาวรสโอฬาร
ให้อิ่มอาบซาบทรวงดวงจิต	ลืมคิดเสพรสกระยาหาร
แสนสุขแสนเกษมสำราญ	พอรุ่งสุริย์ฉานเวลา
ก็จำเริญส่งศรีฉวีวร	ดั่งจันทรทรงกลดในเวหา
นวลละอองผ่องเพียงทองทา	ทั้งสามกัลยาก็ทรงครรภ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ช้า

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถรังสรรค์
เสวยสุขอยู่ทุกทิวาวัน	ด้วยสามนางแก้วกัลยาณี
พระองค์ผู้ทรงเทวราช	จะใคร่ไปประพาสพนาศรี
จึ่งชวนสามอัครราชเทวี	เจ้าพี่ผู้ดวงนัยนา
มาจะไปเที่ยวเล่นด้วยกัน	ยังอรัญหิมเวศราวป่า
ชมไม้ชมหมู่สกุณา	ให้เป็นผาสุกสำราญ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	สามอนงค์เยาวยอดสงสาร
ได้ฟังพระบัญชาการ	กราบกับบทมาลย์แล้วทูลไป
ซึ่งพระองค์จะพาข้าบาท	ไปประพาสพฤกษาในป่าใหญ่
พระคุณลํ้าลบภพไตร	จะได้ชมเล่นเป็นขวัญตา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระปิ่นภพลบโลกนาถา
ครั้นเสร็จชวนสามกัลยา	ก็ออกมาพระโรงรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์รัตน์	ภายใต้เศวตฉัตรเฉลิมศรี
จึ่งมีพระราชวาที	ตรัสสั่งเสนีผู้ร่วมใจ
จงเตรียมม้ารถคชสาร	โยธาทวยหาญน้อยใหญ่
กูจะไปเที่ยวเล่นพนาลัย	ในเวลารุ่งสุริยัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุมันตันเสนาคนขยัน
รับสั่งพระผู้พงศ์เทวัญ	บังคมคัลแล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	เกณฑ์หมู่จัตุรงค์โยธี	แสนสุรเสนีแกล้วกล้า
ขุนช้างขี่ช้างชนะงา	ถือของ้าวง่ากรายกร
ขุนม้าขี่ม้าอาชาชาติ	คาดแล่งมือถือธนูศร
ขุนรถขี่รถงามงอน	ปักธงมังกรโบกบน
มือถือเกาทัณฑ์เงื้อง่า	ยืนขับอาชากุลาหล
ขุนพลเลือกสรรจัดพล	ล้วนแต่คงทนอาวุธ
ใส่เสื้ออย่างน้อยกรีดกราย	มือถือทองปลายอึงอุด
บ้างถือคาบศิลาครบชุด	อุตลุดโอ่อวดประกวดกัน ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระพงศ์จักรพรรดิรังสรรค์
ชวนสามอัคเรศวิไลวรรณ	จรจรัลไปสรงวาริน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สุหร่ายแก้วโปรยปรายดั่งสายฝน	ทรงสุคนธ์หอมฟุ้งจรุงกลิ่น
สนับเพลาเชิงรูปนาคินทร์	ภูษาทรงข้าวบิณฑ์พื้นดำ
นางทรงภูษิตพื้นทอง	สไบกรองสอดสีเขียวขำ
พระทรงสร้อยบุษราคัม	ประจำยามตาบทิศสังวาลวัลย์
นางทรงทับทรวงสะอิ้งแก้ว	แล้วสอดสร้อยทับประดับถัน
พระทรงรัดองค์กระหนกพัน	พาหุรัดกุดั่นทองกร
ต่างทรงธำมรงค์เรือนเก็จ	พื้นเพชรจำรัสประภัสสร
มงกุฎแก้วกุณฑลกรรเจียกจร	ดอกไม้ทัดอรชรทั้งสี่องค์
พระจอมภพจับพระขรรค์เทวราช	งามวิลาสดั่งท้าวครรไลหงส์
สามพระมเหสีสุริย์วงศ์	ตามเสด็จบาทบงสุ์ดำเนินมา ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เพลง

๏	ขึ้นยังรถทรงอลงการ	ให้เลิกทวยหาญซ้ายขวา
ออกจากทวารพารา	ไปตามมรรคาพนาวัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
โทน

๏	รถเอยรถมรกต	แอกงอนอ่อนชดฉายฉัน
กงกำล้วนแก้วประกับกัน	ลดชั้นบัลลังก์อลงกรณ์
จตุรมุขงามแม้นพิมานรัตน์	ครุฑอัดสิงห์หยัดไกรสร
เทียมสินธพชาติอัสดร	บทจรย่างเยื้องกรีดกราย
สารถีขี่ขับสำทับเที่ยง	ร่ายเรียงเคียงคู่เฉิดฉาย
มยุรฉัตรพัดโบกสุพรรณพราย	ธงนำปลิวปลายสะบัดบน
ปี่กลองฆ้องขานประสานกัน	แตรสนั่นกึกก้องกุลาหล
โยธาเยียดยัดอึงอล	เร่งพลเร่งรถจรลี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏	ครั้นถึงป่าระหงดงดอน	ทรายอ่อนราบรื่นพนาศรี
ให้หยุดพหลโยธี	อยู่ที่ร่มไม้ริมธาร
จึ่งเสด็จย่างเยื้องยุรยาตร	จากอาสน์รถแก้วฉายฉาน
งามดั่งองค์ท้าวมัฆวาน	ไปเล่นอุทยานในเมืองฟ้า ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ
ชมไพร

๏	ชวนสามอัคเรศมเหสี	เที่ยวชมสกุณีในป่า
สาลิกาจับกรรณิการ์	นกหว้าจับหว้าริมทาง
สัตวาจับพะวาพูดแจ้ว	แก้วจับกิ่งแก้วแล้วไซ้หาง
ยางเจ่าเหงาจับปลายยาง	นกลางไต่ลางลิงจร
นวลจันทร์จับจันทน์จิกผลกิน	ขมิ้นจับขมิ้นแล้วบินร่อน
นกเปล้าจับกิ่งเปล้านอน	ยูงจับยูงฟ้อนชมกัน
รังนานจับไม้รังใหญ่	ไก่จับพุ่มไผ่กระพือขัน
อังชันจับต้นชิงชัน	เบญจวรรณจับวัลย์รายเรียง
ช่างทองจับต้นทองป่า	นกคล้าจับคล้าส่งเสียง
พระพาสามวนิดาประคองเคียง	เที่ยวฟังสำเนียงสกุณี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เพลง

๏	มาจะกล่าวบทไป	ถึงเหรันตทูตยักษี
อยู่เขาหิมพานต์คีรี	มีอานุภาพมหิมา
เที่ยวจับมนุษย์สิงห์สัตว์	ไล่สกัดเอาเป็นภักษา
อหังการร้ายราญเทวา	ทั่วสวรรค์ชั้นฟ้าไม่กลัวใคร
อันในดงแดนขุนยักษ์	ใครจักเข้ามาก็ไม่ได้
ออกนามขามเข็ดฤทธิไกร	ทั้งในชั้นฟ้าบาดาล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	คิดจะใคร่ชมพนาเวศ	ก็สำแดงเดชกำลังหาญ
กรหนึ่งแกว่งศรชัยชาญ	ทะยานไปด้วยฤทธิ์อสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ กราวใน

๏	ครั้นถึงซึ่งกลางหิมวันต์	กุมภัณฑ์เหลือบซ้ายแลขวา
เห็นหมู่โคถึกมฤคา	กาสรสิงห์ขนัดจามรี
ทักกะทอนรสิงห์เสือสาง	แรดช้างไกรสรคชสีห์
มีความชื่นชมยินดี	ก็ไล่ด้วยฤทธีขุนมาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	จับตัวมาได้ก็ฟาดฟัด	เคี้ยวกัดกินเล่นเป็นอาหาร
แล้วเตร็ดเตร่ไปในดงดาน	ด้วยใจสาธารณ์อหังการ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ พิราพรอน

๏	จึ่งเห็นพวกพลมานุษย์	ล้วนถืออาวุธเกลื่อนป่า
ใครหนอบังอาจเข้ามา	กูจะฆ่าให้ม้วยบรรลัย
เข่นเขี้ยวเคี้ยวฟันทำอำนาจ	ร้องตวาดกึกก้องแผ่นดินไหว
ผาดโผนโจนจ้วงทะลวงไป	เข้าบุกรุกไล่โยธา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พวกพลทหารกองหน้า
เหลือบแลไปเห็นอสุรา	เข้ามาเข่นฆ่าราวี
ต่างคนตระหนกตกใจ	ด้วยกลัวฤทธิไกรยักษี
ลั่นปืนยืนยิงคนละที	ก็วิ่งหนีเข้าป่าพนาวัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระพงศ์หริรักษ์รังสรรค์
เห็นโยธาแตกยับทับกัน	ทรงธรรม์เหลือบแลแปรไป
จึ่งเห็นอสุรยักษา	แกว่งศรศักดารุกไล่
พระองค์ฉวยชักพระขรรค์ชัย	ออกไปขวางหน้าอสุรี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	เหรันตทูตยักษี
โลดโผนโจนไล่โยธี	มาถึงที่ชายพนาวัน
เห็นมนุษย์ยืนขวางมรคา	กรขวากวัดแกว่งพระแสงขรรค์
ทำทีฮึกหาญชาญฉกรรจ์	กุมภัณฑ์ขัดแค้นแน่นใจ
ใครหนอทะนงองอาจ	พานางมาประพาสป่าใหญ่
งามยิ่งนางฟ้าสุราลัย	พักตร์เพียงแขไขในเมฆา
อย่าเลยจะฆ่าผัวเสีย	พาเมียไปร่วมเสน่หา
คิดแล้วจึ่งร้องถามมา	ว่าเหวยมนุษย์อหังการ
ตัวเป็นสุริย์วงศ์พงศ์ไหน	นามกรชื่อใดจึ่งอวดหาญ
ไม่เกรงเดชกูผู้ชัยชาญ	พาพวกบริวารโยธี
มาในจังหวัดหิมเวศ	อันเป็นขอบเขตของยักษี
เอ็งนี้องอาจว่าตัวดี	กูจะผลาญชีวีให้วายปราณ ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระปิ่นอยุธยาราชฐาน
ได้ฟังอสุราสาธารณ์	ผ่านฟ้าจึ่งร้องตอบไป
เหวยเหวยดูก่อนขุนยักษ์	ทะนงศักดิ์เจรจาหยาบใหญ่
ตัวกูผู้มีฤทธิไกร	หน่อไทอัชบาลธิบดี
วงศ์พระภุชพงศ์ทรงยศ	ชื่อว่าทศรถเรืองศรี
ผ่านกรุงอยุธยาธานี	เป็นที่พักพึ่งแก่โลกา
กูมาเที่ยวเล่นหิมเวศ	ไม่รู้ว่าขอบเขตของยักษา
ตัวเอ็งชื่อไรอหังการ์	จะมาต่อกรรอนราญ ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	เหรันตทูตใจหาญ
ได้ฟังกริ้วโกรธดั่งเพลิงกาฬ	ตบหัตถ์ฉัดฉานแล้วร้องมา
เหม่เหม่ดูดู๋ไอ้มนุษย์	อ้างอวดฤทธิรุทรว่าแกล้วกล้า
ตัวกูผู้มีศักดา	ชื่อว่าเหรันตเรืองฤทธิ์
อันในแผ่นพื้นสุธาธาร	จนถึงวิมานดุสิต
เกรงกลัวกูทั่วทั้งสิบทิศ	ปัจจามิตรพินาศขยาดกร
ตัวเอ็งคือลูกมฤคี	ฤๅจะต่อฤทธีด้วยไกรสร
สามนางดั่งเทพกินนร	เห็นไม่พ้นกรอสุรา
ทั้งหมู่รี้พลสกลไกร	จะจับไปกินเล่นเป็นภักษา
ว่าแล้วร่ายเวทอันศักดา	นิมิตกายากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ ตระ

๏	กลับกลายเป็นสองอสุรี	อินทรีย์โตดำลํ่าสัน
สองตาแดงดั่งแสงไฟกัลป์	ขบฟันเขี้ยวขาวยาวงอน
รูปนิมิตนั้นถือคทา	อสุรานั้นถือธนูศร
อันรูปนิมิตฤทธิรอน	เข้าต่อกรหักโหมโจมตี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์พงศ์นารายณ์เรืองศรี
รับหัตถ์ปัดป้องอสุรี	ถ้อยทีกลับกลอกไปมา
พระองค์เงือดเงื้อพระแสงขรรค์	กุมภัณฑ์โจมจับหัตถา
ได้ทีตีด้วยคทา	ผ่านฟ้าปัดกรรอนราญ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	เหรันตทูตใจหาญ
กระทืบบาทผาดโผนโจนทะยาน	ไล่สามเยาวมาลย์ด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ฉวยผิดนางเกาสุริยา	กลับคว้านางไกยเกษี
ไม่ได้ก็ไล่คลุกคลี	นางสมุทรเทวีวุ่นวาย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	สามอัคเรศโฉมฉาย
วิ่งหนีอสุรีพลัดพราย	ปิ้มว่าจะวายชีวัน
หน้าซีดร้องหวีดวุ่นไป	ภูวไนยจงช่วยเมียขวัญ
ด้วยบุญพระกุมารในครรภ์	อสุราไม่ทันเทวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถเรืองศรี
ได้ฟังดั่งต้องอสุนี	ภูมีกริ้วโกรธคือไฟ
ฟาดด้วยพระขรรค์อันเรืองฤทธิ์	ต้องรูปนิมิตไม่เข้าใกล้
พระองค์ผู้ทรงภพไตร	ก็กลับไปหาสามกัลยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	จึงมีมธุรสพจนารถ	สายสวาทอย่ากลัวยักษา
ถึงโกฏิแสนแม้นมากกว่านี้มา	พี่จะฆ่ามันให้วายปราณ
ว่าพลางกวัดแกว่งพระแสงแก้ว	เป็นประกายพรายแพรวแสงฉาน
เผ่นโผนโจนจับขุนมาร	รอนราญกลับกลอกไปมา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	เหรันตทูตยักษา
กับรูปนิมิตมารยา	อสุราช่วยกันประจัญตี
หวดซ้ายป่ายขวากุลาหล	ทรหดอดทนไม่ถอยหนี
สามหาญสามกล้าราวี	ถ้อยทีไม่ละลดกัน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถรังสรรค์
กลอกกลับจับสองกุมภัณฑ์	เหยียบบ่าเหรันตอสุรี
บาทซ้ายเหยียบเข่ามารยา	กรขวาง้างเศียรยักษี
ติดพันหันเวียนเปลี่ยนที	บ้างฟันบ้างตีวุ่นไป
อาวุธเป็นประกายดั่งไฟกัลป์	เสียงสะเทือนเลื่อนลั่นแผ่นดินไหว
ฟันต้องเหรันตกระเด็นไกล	รูปนิมิตหายไปด้วยฤทธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	เหรันตทูตยักษา
เจ็บปวดรวดเร้าทั้งกายา	อสุราขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน
จึ่งชักศรสิทธิ์ขึ้นพาดสาย	มาตรหมายจะฆ่าให้อาสัญ
แผลงไปด้วยกำลังกุมภัณฑ์	เสียงสนั่นลั่นฟ้าสุธาธาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ศรนั้นไปเป็นถ่านเพลิง	แสงเถกิงเริงโรจน์ฉายฉาน
ตกกลาดดาษพื้นดินดาน	ร้อนแรงดั่งกาลอัคคี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถเรืองศรี
เห็นศรเหรันตอสุรี	รัศมีตลบเป็นเปลวควัน
จึงกวัดแกว่งพระแสงเทเวศร์	อันเรืองเดชปราบได้ทั้งสรวงสวรรค์
ขว้างไปด้วยกำลังชาญฉกรรจ์	เสียงดั่งฟ้าลั่นคำรามรณ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	พระขรรค์ล้างศรอสุรา	ดับเพลิงแสงกล้าด้วยห่าฝน
แล้วสังหารเหรันตวายชนม์	ดั่งขุนพลแก้วไปราวี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด
ยานี

๏	เมื่อนั้น	เทพบุตรนางฟ้าทุกราศี
ทั้งรุกขเทวาพนาลี	เทพไทคีรีคนธรรพ์
ทั่วทิพย์สถานพิมานมาศ	สถิตในหิมวาตสรวงสวรรค์
ครั้นเห็นอสุราเหรันต์	สุดสิ้นชีวันวายปราณ
เอิกเกริกแซ่ซ้องโสมนัส	เยี่ยมแกลตบหัตถ์ฉัดฉาน
โปรยทิพย์บุปผาสุมามาลย์	สาธุการอำนวยอวยพร
จงทรงสุรภาพปราบยุค	จำเริญสุขภิญโญสโมสร
ด้วยสามอัครราชบังอร	ให้ขจรยศทั่วสุธาธาร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ สาธุการ

๏	บัดนั้น	พวกพลโยธาทวยหาญ
แจ้งว่าอสุราวายปราณ	ก็วิ่งพล่านออกจากพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	มาเห็นเหรันตบรรลัย	กายาใหญ่เท่าคีรีศรี
ประนมกรสรรเสริญฤทธี	เลียงมี่อื้ออึงเป็นโกลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์เทเวศร์นาถา
ครั้นเสร็จสังหารอสุรา	ก็ชวนสามกัลยาวิลาวัณย์
ขึ้นยังรถรัตนามัย	งามดั่งหัสนัยน์รังสรรค์
อันทรงมหาเวไชยันต์	ให้เลิกพลขันธ์เข้าธานี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ถึงวังตั้งประทับกับเกยแก้ว	แล้วพาอัคเรศมเหสี
ลงจากรถรัตน์มณี	จรลีขึ้นปราสาทอลงการ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	สามพระมเหสีเสน่หา
ตั้งแต่ทรงครรภ์พระลูกยา	พระวงศาบำรุงพยาบาล
เสมอนางแก้วคู่จักรพรรดิ	ด้วยสิริสมบัติพัสถาน
โรคาราคีไม่มีพาล	แสนสนุกสำราญทุกคืนวัน
จนถ้วนกำหนดทศมาส	จะคลอดโอรสราชรังสรรค์
ลมกัมมัชวาตรัญจวนครรภ์	กัลยาเจ็บทั่วทั้งอินทรีย์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพระกำนัลสาวศรี
นางท้าวเก้าแก่ขันที	อุตลุดอึงมี่ทั้งวังใน
บ้างเข้าฝืนท้องประคองครรภ์	ช่วยกันผันแปรแก้ไข
บ้างวิ่งหาหมอวุ่นไป	นางในไม่เป็นสมประดี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา
ยานี

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวหัสนัยน์เรืองศรี
เสด็จเหนือแท่นทิพย์มณี	ในที่วิมานเวไชยันต์
พร้อมด้วยสุรางคนิกร	ฟ่ายฟ้อนบรรเลงเพลงสวรรค์
ให้ร้อนพระทัยดั่งไฟกัลป์	พันเนตรเล็งทิพเนตรมา
รู้ว่าสามองค์นงลักษณ์	จะคลอดลูกรักเสน่หา
ก็ชวนนางอนงค์สุชาดา	กับเทพกัลยาเหาะไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เหาะ
ร่าย

๏	ครั้นถึงจึ่งเสด็จบทจร	กับเทพอัปสรน้อยใหญ่
กับนางสุชาดายาใจ	เข้าในพระโรงรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	พระพงศ์จักรพรรดิเรืองศรี
เห็นท้าวหัสนัยน์ธิบดี	พาเทพนารีลงมา
มีความชื่นชมโสมนัส	พระหัตถ์ประนมเหนือเกศา
เชิญเสด็จองค์อมรินทรา	ขึ้นมหาปราสาทพรายพรรณ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	เมื่อนั้น	หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศ์สวรรค์
เสด็จเหนือแท่นแก้วแกมสุวรรณ	ทรงธรรม์มีเทวบัญชา
พระผู้ดำรงทศพิธ	อย่าร้อนจิตเศร้าโทมนัสสา
จะช่วยสามองค์วนิดา	มิให้กัลยาราคี
ตรัสแล้วมีเทวสุนทร	แก่สี่อัปสรมเหสี
จงไปช่วยสามเทวี	ในที่ประสูติพระกุมาร ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สี่นางเยาวยอดสงสาร
นบนิ้วรับเทวโองการ	ก็พาฝูงบริวารจรจรัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏	ครั้นถึงห้องแก้วไสยาสน์	สุชาดาวรนาฏสาวสวรรค์
กับหมู่นางฟ้าวิลาวัณย์	เข้าแปรครรภ์นางเกาสุริยา
อันไกยเกษียุพาพักตร์	สุจิตรานงลักษณ์รักษา
ฝ่ายสุธรรมาสุนันทา	มาช่วยนางสมุทรเทวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เจรจา

๏	ครั้นมัชฌิมยามเงียบสงัด	ศศิธรจำรัสรัศมี
ทรงกลดหมดเมฆไม่ราคี	เทวาราศีประชุมลัคน์
สถิตพร้อมกันในเมษ	อุดมเดชดั่งชะตาพญาจักร
เป็นมหาศุภฤกษ์ประเสริฐนัก	องค์อัครชายาวิลาวัณย์
ทรงนามนางเกาสุริยา	ประสูติพระจักรารังสรรค์
รัศมีสีเขียวพรายพรรณ	คล้ายกันกับนิลมณี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ มโหรี

๏	ครั้นพระอุทัยใสสว่าง	จึ่งนวลนางไกยเกษี
ประสูติพระโอรสสวัสดี	รัศมีดั่งทับทิมพราย ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	ครั้นสามนาฬิกาห้าบาท	นางสมุทรเยาวราชโฉมฉาย
ประสูติพระโอรสพรรณราย	สีกายนั้นเหลืองดั่งทองทา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	ครั้นล่วงเข้าสี่โมงเศษ	อัคเรศซํ้าคลอดโอรสา
ส่งสีม่วงอ่อนโสภา	ลักขณาพริ้มพร้อมทั้งอินทรีย์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวหัสนัยน์เรืองศรี
เห็นหน่อท้าวทศรถธิบดี	ทั้งสี่วิไลประไพพักตร์
ก็เป่าวิชัยยุทธ์มหาสังข์	เสียงดั่งฟ้าลั่นอาณาจักร
ฝูงนางอนงค์ทรงลักษณ์	ทั่วทุกพนักงานดนตรี
ก็ชวนกันประโคมบำเรอราช	พิณพาทย์ดุริยางค์ดีดสี
ข้างหน้าลั่นฆ้องเข้าสามที	กาหลอึงมี่เป็นโกลา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ มโหรี

๏	เมื่อนั้น	นางสุชาดาเสน่หา
อีกทั้งสามนางเทพธิดา	อัปสรกัลยาพร้อมกัน
บ้างถือพานทองทิพรัตน์	รองทุกุลพัสตร์ฉายฉัน
รับพระสุริย์วงศ์เทวัญ	สามโอรสนั้นลำดับมา
เชิญให้สรงสาครแก้ว	นํ้าทิพย์ธารแล้วด้วยบุปผา
เสร็จสรงวางลงให้ไสยา	เหนือพานรัตนาอลังการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ กล่อม

๏	เมื่อนั้น	พระจอมเมรุมาศราชฐาน
ทั้งหมู่ฝูงเทพบริวาร	เกษมศานต์อำนวยอวยพร
โรคันอันตรายอย่าบีฑา	จงทรงเดชเดชาด้วยศิลป์ศร
ปัจจามิตรจะคิดราญรอน	อย่าต่อกรได้ทั้งธาตรี
ครั้นเสร็จเสด็จยุรยาตร	จากอาสน์สุวรรณเรืองศรี
พร้อมด้วยเทพบุตรนารี	เหาะไปสู่ที่วิมานฟ้า ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถนาถา
เห็นสี่สมเด็จพระลูกยา	ดวงพักตร์ลักขณาวิไลวรรณ
มีพระทัยใสแสนโสมนัส	ดั่งได้สมบัติสรวงสวรรค์
แสนรักแสนสวาทผูกพัน	เสมอกันกับดวงชีวี
จึ่งให้จัดพี่เลี้ยงนางนม	อุดมด้วยรูปทรงส่งศรี
เจ้าขรัวยายพงศ์พันธุ์พญารี	ที่มีสติปัญญา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ท้าวนางผู้มียศถา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	คลานออกมาจากพระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งจัดนางนมประโลมเลี้ยง	ทรงโฉมพิศเพียงสาวสวรรค์
ล้วนลูกสุริย์วงศ์พงศ์พันธุ์	กายนั้นเว้นโทษหกประการ
คือสูงตํ่าดำขาวพีผอม	เลือกลักขณาพร้อมนํ้านมหวาน
หกสิบสี่องค์นงคราญ	พี่เลี้ยงพนักงานจำเริญตา
อีกเจ้าขรัวยายประยูรวงศ์	ถวายพระภุชพงศ์เชษฐา
กับสามสมเด็จพระอนุชา	ตามประกาศิตพระภูมี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถเรืองศรี
ครั้นถ้วนสามราษราตรี	จึ่งสั่งเสนีสุมันตัน
กูจะสมโภชพระกุมาร	จงจัดการมงคลเฉลิมขวัญ
ออกไปนิมนต์พระนักธรรม์	ทั้งสี่องค์นั้นเข้ามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุมันตันผู้มียศถา
รับสั่งพระองค์วงศ์เทวา	ถวายบังคมลาแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ
ยานี

๏	จึ่งให้จัดมหาปราสาท	โดยราชตำรับพิธีใหญ่
ปูพรมกั้นฉากอำไพ	ผูกม่านสองไขโอฬาร์
ตั้งทั้งบายศรีนากทอง	เงินงามเรืองรองลายเลขา
พานสุวรรณรองแว่นรัตนา	สุคนธาเทียนชัยรูจี
ท่ามกลางนั้นตั้งบัลลังก์รัตน์	ปักเศวตฉัตรเฉลิมศรี
เพดานห้อยพวงมาลี	อัจกลับมณีอลงการ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ
ร่าย

๏	แล้วสั่งสังฆการีให้ออกไป	ยังหิมวาลัยไพรสาณฑ์
นิมนต์ทั้งสี่พระอาจารย์	กับหมู่บริวารเข้ามา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	สังฆการีผู้มียศถา
ได้ฟังก้มเกล้าชุลีลา	รีบไปยังป่าพนาลี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงก็กราบมัสการ	พระมหาอาจารย์ทั้งสี่
แจ้งว่าสามอัครเทวี	บัดนี้ประสูติพระโอรส
รับสั่งให้ข้าบาทบงสุ์	ออกมาเชิญองค์พระดาบส
กับหมู่คณะพระนักพรต	กำหนดให้ทันเวลา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระอาจารย์ฌานกล้า
ได้ฟังมีความปรีดา	ดั่งว่าได้ทิพวารี
จึ่งบอกกล่าวกันโดยอันดับ	ให้ครองเครื่องสำหรับฤๅษี
เสร็จแล้วก็ออกจากกุฎี	มายังธานีอยุธยา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงจึ่งขึ้นบนปราสาท	อันโอภาสจำรัสพระเวหา
นั่งโดยลำดับกันมา	เหนือแท่นรัตนาพรายพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศรถรังสรรค์
เห็นพระสิทธามาพร้อมกัน	ทรงธรรม์ถวายมัสการ
บูชาธูปเทียนบุปผา	สุคนธากลั้วกลิ่นหอมหวาน
แล้วมีมธุรสพจมาน	แจ้งการซึ่งสมอารมณ์คิด
บัดนี้โยมได้โอรส	โดยพจนาประกาศิต
แห่งพระอิศโรโมลิศ	ด้วยพิธีกิจพระมุนี
ตรัสแล้วจึ่งมีโองการ	ให้เชิญองค์พระกุมารทั้งสี่
ออกมาถวายอัญชุลี	พระมหาฤๅษีผู้ปรีชา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ท้าวนางผู้มียศถา
รับสั่งถวายบังคมลา	มายังห้องแก้วแพร้วพรรณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ชุบ

๏	จึ่งเชิญสมเด็จพระภุชพงศ์	กับสามองค์อนุชารังสรรค์
พี่เลี้ยงสุริย์วงศ์พงศ์พันธุ์	กำนัลก็ตามเสด็จจร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งวางพระกุมาร	เหนือแท่นสุรกานต์ประภัสสร
ภายใต้เศวตฉัตรอลงกรณ์	งามดั่งศศิธรในเมฆา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	สี่พระอาจารย์ฌานกล้า
พินิจพิศดูกุมารา	งามพักตร์ลักขณาทั้งสี่องค์
ต่างต่างชื่นชมยินดี	ดั่งวารีทิพรสมาโสรจสรง
ครั้งนี้ยักษีจะสิ้นวงศ์	ด้วยพระภุชพงศ์สี่กร
ทั้งสามภพจบสกลโลกา	จะได้พึ่งเดชาพระทรงศร
ดั่งฉัตรแก้วกั้นบนอัมพร	บังร้อนซึ่งแสงอโณทัย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	ปุโรหิตพฤฒาผู้ใหญ่
ได้ฤกษ์ก็จุดเทียนชัย	ติดในแว่นแก้วรจนา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
สระบุหร่ง

๏	เวียนเอยเวียนเทียน	ให้เวียนแต่ซ้ายไปขวา
โหรเฒ่าลั่นฆ้องสามครา	ประโคมทั้งกาหลดนตรี
ขับไม้ขับขานประสานเสียง	ดุริยางค์จำเรียงอึงมี่
ราชครูปุโรหิตเสนี	พระศรีสุริย์วงศ์พร้อมกัน
เจ็ดรอบชอบราชตำรับ	จึ่งดับเทียนชัยเฉลิมขวัญ
ชีพ่อจบหัตถ์แล้วโบกควัน	ให้พระพงศ์เทวัญกุมารา
เอาจุณเจิมเฉลิมพระนลาฏ	สี่องค์อัครราชโอรสา
แล้วโอมอ่านพระเวทพรหมา	ถวายอาเศียรพาทสวัสดี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์พระดาบสทั้งสี่
จึ่งให้นามตามศาสตร์พระศุลี	โดยศรีชันษาพยากรณ์
พระเชษฐาคือนารายณ์เทเวศร์	ชื่อพระราเมศทรงศร
ที่สองคือจักรฤทธิรอน	นามกรพระพรตกุมารา
ที่สามคือบัลลังก์กับสังข์ทรง	ชื่อพระลักษมณ์สุริย์วงศ์กนิษฐา
คทาวุธที่สุดอันดับมา	ชื่อว่าพระสัตรุดกุมาร
แล้วจึ่งอำนวยอวยพรให้	จงเรืองฤทธิไกรกล้าหาญ
อันศัตรูหมู่พวกภัยพาล	ทั่วทั้งจักรวาลอย่าทานกร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เจรจา

๏	เสร็จแล้วสี่พระดาบส	ลาท้าวทศรถชาญสมร
ลุกจากแท่นแก้วบวร	บทจรไปบรรณศาลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระปิ่นภพลบโลกนาถา
ครั้นเสร็จสมโภชก็ปรีดา	จึ่งบัญชาสั่งเสนี
จงจัดกุมารมีตระกูล	สมบูรณ์รูปทรงส่งศรี
สี่หมื่นพื้นพงศ์พญารี	กับพี่เลี้ยงสุริย์วงศ์อันทรงยศ
ให้องค์พระรามหน่อนาถ	สำหรับรองบาทบงกช
กับสามพระราชโอรส	กำหนดให้เป็นอันดับกัน ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุมันตันเสนาคนขยัน
รับสั่งพระพงศ์เทวัญ	ถวายบังคมคัลแล้วออกไป ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ เจรจา

๏	จัดพระพี่เลี้ยงสิบหกองค์	พื้นพงศ์กษัตริย์สูงใหญ่
กับกุมารน้อยน้อยจำเริญใจ	สี่หมื่นพื้นได้สิบสองปี
เสร็จแล้วก็พาไปถวาย	พระนารายณ์ธิราชเรืองศรี
กับสามอนุชาร่วมชีวี	ตามมีโองการพระทรงธรรม์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ 

๑๓
๑๓