๏	 เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
ครั้นเพลามัชฌิมราตรี	ก็เสด็จเข้าที่บรรทมใน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	เอนองค์ลงเหนือบรรจถรณ์	ยอกรก่ายพักตร์โหยไห้
เย็นเยือกไปทั้งปราสาทชัย	สงัดเสียงขับไม้มโหรี
ได้ยินแต่เสียงนางกำนัล	โศกศัลย์เซ็งแซ่อึงมี่
คิดถึงลูกรักร่วมชีวี	กับอสุรีกุมภกรรณน้องยา
ความโกรธความแค้นแน่นจิต	ดั่งปืนพิษติดทรวงยักษา
มืดไปด้วยใจอหังการ์	ตรึกตราในที่จะชิงชัย
แต่ผุดลุกผุดนั่งไม่บรรทม	จะเป็นสมประดีก็หาไม่
จนรุ่งรางสร่างแสงอโณทัย	เสด็จไปเข้าที่สรงชล ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	ให้ไขท่อแก้วปทุมทอง	วารีเป็นละอองฝอยฝน
ทรงสุคนธารสเสาวคนธ์	ปรุงปนเกสรสุมามาลย์
สนับเพลาเชิงงอนช่องกระจก	ภูษาแย่งยกเครือก้าน
ฉลององค์เกราะแก้วสุรกานต์	ทับทรวงสังวาลทับทิมพราย
ตาบทิศมรกตเฟื่องห้อย	รัดอกดวงลอยฉานฉาย
ทองกรรูปวาสุกรีกราย	พาหุรัดแก้วลายอลงกรณ์
ทรงมหาธำมรงค์พลอยเพชร	มงกุฎเก็จเนาวรัตน์ประภัสสร
ยี่สิบหัตถ์จับพระแสงฤทธิรอน	บทจรไปขึ้นรถทรง ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ บาทสกุณี
โทน

๏	รถเอยราชรถศึก	แอกงอนพันลึกงามระหง
กำแก้วสลับประดับกง	ดุมวงล้วนแล้วด้วยเนาวรัตน์
เทียมด้วยราชสีห์สี่พัน	โลทันถือหอกแกว่งกวัด
ขับเร็วเพียงกำลังลมพัด	ขนัดเครื่องสูงใส่ไสวมา
พลม้าขับม้าดาแข่ง	กรแกว่งอาวุธเงื้อง่า
พลช้างขับช้างชนะงา	เริงร่ากรายขอทั้งหมอควาญ
พลรถขับรถผาดผัน	มือกุมเกาทัณฑ์สำแดงหาญ
พลเท้าเผ่นโผนโจนทะยาน	เริงร่านลำพองคะนองฮึก
ปี่กลองฆ้องขานประสานเสียง	สำเนียงโห่ร้องก้องกึก
มืดคลุ้มชอุ่มควันพันลึก	ขับกันคึกคึกรีบไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราว

๏	ครั้นมาถึงที่สนามยุทธ์	จึ่งให้หยุดจตุรงค์ทัพใหญ่
ตั้งเป็นกระบวนมั่นไว้	ในที่ครุฑนามสถาวร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์สุริย์วงศ์ทรงศร
บรรทมเหนือแท่นอลงกรณ์	ภูธรไม่สนิทนิทรา
ตรึกตรองไปในการณรงค์	ที่จะล้างโคตรวงศ์ยักษา
จนดาวเดือนเลื่อนลับเมฆา	พระสุริยาเยี่ยมยอดสัตภัณฑ์
สกุณาร่อนร้องถวายเสียง	สำเนียงไก่แก้วขานขัน
แมลงภู่เชยซาบบุษบัน	จักจั่นรี่เรื่อยดั่งดนตรี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	จึ่งชำระสระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองจำรัสรัศมี
จับพระแสงศรสิทธิ์ฤทธี	ภูมีออกหน้าพลับพลา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	พร้อมทหารชมพูขีดขิน	เสนาพานรินทร์ถ้วนหน้า
หมอบเฝ้าเกลื่อนกลาดดาษดา	ดั่งดาวล้อมจันทราในอัมพร
พอได้ยินสำเนียงโห่ร้อง	สะเทือนท้องมรกตสิงขร
ผงคลีบดดวงทินกร	ภูธรจึ่งมีบัญชา
ดูกรพิเภกขุนมาร	องค์โหราจารย์ยักษา
อันทัพซึ่งยกออกมา	จะเป็นอสุราตนใด ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พิเภกผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบัญชาพระภูวไนย	ก็ดูไปโดยยามอัศกาล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เสร็จแล้วจึ่งบังคมทูล	นเรนทร์สูรสุริย์วงศ์มหาศาล
บัดนี้คือองค์พญามาร	ผู้ผ่านพิภพลงกา
ขอเชิญเสด็จบทจร	ไปต่อกรด้วยท้าวยักษา
ฟังดูกำลังอสุรา	ในมหารณยุทธ์ราวี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์เรืองศรี
ได้ฟังพิเภกก็ยินดี	ภูมีสั่งลูกพระสุริยัน
จงจัดโยธาพลากร	เลือกล้วนฤทธิรอนแข็งขัน
ตัวเราจะไปปราบทศกัณฐ์	ที่มันองอาจอหังการ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพฤทธิไกรใจหาญ
รับสั่งสมเด็จพระอวตาร	ชุลีลาแล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ปฐม
ยานี

๏	เกณฑ์เป็นอินทรีพยุหบาตร	นิลราชเป็นเศียรปักษา
นิลเอกนิลขันเป็นสองตา	ปากนั้นปิงคลาวานร
คอคือกระบี่ทวิพัท	มหัทวิกันนั้นเป็นหงอน
ปีกขวาวาหุโรมฤทธิรอน	ปีกซ้ายเกสรทมาลา
เท้าซ้ายนั้นญาณรสคนธ์	เท้าขวาคือพิมลตัวกล้า
กายนั้นคือจอมโยธา	หางคือวานรสุรกานต์
เตียวเพชรเป็นเล็บปักษี	ขนคือกระบี่ทวยหาญ
ล้วนถืออาวุธขัดอาน	แกว่งกวัดชัชวาลดั่งแสงไฟ
แต่ละตนสำแดงฤทธิรุทร	พระสมุทรสีขรินแผ่นดินไหว
ตั้งเป็นริ้วนอกริ้วใน	เตรียมไว้คอยเสด็จพระจักรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา
ยานี

๏	เมื่อนั้น	ฝ่ายท้าวหัสนัยน์โกสีย์
เสด็จเหนือแท่นทิพรูจี	ในที่นันทวันภิรมยา
พร้อมฝูงอนงค์อัปสร	ทั้งเทวานิกรถ้วนหน้า
จึ่งเล็งทิพเนตรลงมา	ก็รู้ว่าองค์พระทรงครุฑ
ให้เตรียมพหลโยธี	กระบี่แน่นนันต์นับสมุทร
จะยกออกไปต่อยุทธ์	สัประยุทธ์กับด้วยทศกัณฐ์
จะนิ่งอยู่ดูไม่บังควรนัก	ดั่งไม่รักพระนารายณ์รังสรรค์
จำจะเอามหาเวไชยันต์	ไปถวายทรงธรรม์ให้ปราบมาร ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	คิดแล้วพระองค์ผู้ทรงฤทธิ์	ประกาศิตด้วยเทวบรรหาร
สั่งวิษณุกรรมชัยชาญ	ว่าพระอวตารผู้ฤทธี
จะยกออกไปรณรงค์	ด้วยองค์ทศพักตร์ยักษี
ท่านจงเอาเวไชยันต์นี้	ไปถวายภูมีทรงจร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พระวิษณุกรรมชาญสมร
ก้มเกล้ารับเทวสุนทร	ก็รีบบทจรออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	จึ่งเทียมสินธพเทพบุตร	สองพันฤทธิรุทรแกล้วกล้า
เสร็จแล้วก็ขับอาชา	มาด้วยศักดาเทวัญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เทพบุตรพาชีสำแดงหาญ	ถีบทะยานรวดเร็วดั่งจักรผัน
ร้องว่ามีชัยแก่กุมภัณฑ์	สามหนพร้อมกันเป็นนิมิต
สำเนียงกัมปนาทหวาดไหว	กึกก้องขึ้นไปถึงดุสิต
สะเทือนเลื่อนลั่นครรชิต	ภายใต้ถึงทิศบาดาล
เลื่อนลอยมาโดยอากาศ	โอภาสดั่งรถพระสุริย์ฉาน
ร่อนลงตรงพักตร์พระอวตาร	ที่ประชุมทหารโยธา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ คุกพาทย์

๏	จึ่งเข้าประทับกับเกยแก้ว	อันเพริศแพร้วจำรัสพระเวหา
ทูลว่าองค์อมรินทรา	ให้ข้าเอารถเวไชยันต์
ลงมาถวายเบื้องบาท	พระนารายณ์ธิราชรังสรรค์
ให้ทรงออกสงครามด้วยทศกัณฐ์	ที่มันเบียดเบียนธาตรี
รถนี้ครั้งอมรินทร์ทรง	รณรงค์อินทรชิตยักษี
มิได้มีชัยแก่ไพรี	ด้วยพาชีบอกแพ้แต่เดิมมา
ครั้งนี้สินธพเทเวศ	สำแดงเหตุร่านรนหรรษา
ร้องว่ามีชัยอสุรา	เห็นมหามงคลประเสริฐนัก
อันหมู่พาลาปัจจามิตร	จะแพ้ฤทธิ์พระองค์ทั้งไตรจักร
สาอะไรแก่ไอ้ทศพักตร์	ที่จะทนศรศักดิ์พระจักรี ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์เรืองศรี
ฟังวิษณุกรรมก็ยินดี	จึ่งมีพระราชบัญชา
อันซึ่งองค์อมรินทร	ครั้งก่อนก็ให้รัถา
ขี่ข้ามมหาคงคา	งามสง่าปรากฏทั้งแดนไตร
ครั้งนี้เอาเวไชยันต์	อันเป็นมงคลลงมาให้
อันคุณเจ้าฟ้าสุราลัย	ใหญ่หลวงเป็นพ้นพันทวี ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	พระวิษณุกรรมเรืองศรี
ได้ฟังบรรหารพระจักรี	จึ่งมีมธุรสวาจา
ตัวข้าขอลาเบื้องบาท	พระตรีภูวนาถนาถา
ไปแจ้งแก่องค์อินทรา	ผ่านฟ้าค่อยอยู่สถาวร
จงทรงศักดาวราฤทธิ์	ปัจจามิตรพ่ายแพ้พระแสงศร
ว่าแล้วเหาะขึ้นยังอัมพร	เขจรไปเมืองเทวัญ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด
ร่าย

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์รังสรรค์
ครั้นองค์พระวิษณุกรรม์	กลับไปสวรรค์วิมานฟ้า
จึ่งชวนพระลักษมณ์สุริย์วงศ์	อันเป็นเอกองค์กนิษฐา
เสด็จยุรยาตรคลาดคลา	มาเข้าที่สรงวาริน ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ
โทน

๏	สองกษัตริย์ชำระสระสนาน	สุคนธ์ธารเกสรขจรกลิ่น
สนับเพลาเชิงรูปนาคิน	เชิงงอนโกมินลอยดวง
พระเชษฐาผ้าทิพย์พื้นตอง	พระอนุชาเครือทองพื้นม่วง
ชายไหวประดับเพชรพวง	ชายแครงรุ้งร่วงทับทิมพราย
ต่างทรงฉลององค์เครือขด	สังวาลมรกตสามสาย
ตาบทิศทับทรวงจำหลักลาย	ทองกรมังกรกลายพาหุรัด
ธำมรงค์มณีโลหิต	ชวลิตถ้วนสิบนิ้วพระหัตถ์
ทรงมหามงกุฎดอกไม้ทัด	กรรเจียกแก้วจำรัสอลงกรณ์
ขัดพระแสงขรรค์ฤทธิรงค์	ทั้งสององค์ทรงจับธนูศร
งามดั่งสุริยันกับจันทร	บทจรตามกันมาขึ้นรถ ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ
โทน

๏	รถเอยราชรถอินทร์	กงกำโกมินอลงกต
แอกงอนอ่อนสลวยชวยชด	บัลลังก์ลดภาพตั้งกระจังราย
บุษบกล้วนแก้วแพรวพรรณ	ช่อฟ้าหน้าบันเฉิดฉาย
ยอดเยี่ยมเทียมแทงโพยมพราย	ปราลีแก้วกลายอลงกรณ์
เทียมด้วยสินธพเทเวศ	สำแดงเดชยิ่งพญาไกรสร
มาตุลีสารถีขับจร	พาเผ่นอัมพรดั่งลมพัด
พระลักษมณ์นั่งหน้าประนมนิ้ว	ธงชายรายริ้วปลิวสะบัด
อภิรุมชุมสายรายรัตน์	ขนัดฆ้องกลองประโคมโครมครึก
อันหมู่วานรทวยหาญ	เริงร่านลำพองคะนองศึก
สำแดงแผลงฤทธิ์พันลึก	โห่ฮึกรีบเร่งกันไป ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ กราวนอก

๏	จึ่งแลเห็นทัพกุมภัณฑ์	ตั้งมั่นอยู่เชิงเขาใหญ่
ให้หยุดพหลพลไกร	ไว้ดูกำลังอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์ยักษา
ยืนรออยู่กลางโยธา	แลมาเห็นทัพวานร
ตั้งเป็นอินทรีพยุหบาตร	ทำองอาจฮึกหาญชาญสมร
มนุษย์เป็นจอมพลากร	ก็โกรธดั่งไฟฟอนไหม้ฟ้า
ยี่สิบหัตถ์กวัดแกว่งอาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรแกล้วกล้า
ให้เร่งขับรถรัตนา	ฝ่าพลโยธาขึ้นไป ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	จึ่งร้องว่าเหวยรามลักษมณ์	รู้จักพระกาลฤๅหาไม่
ซึ่งเอ็งอาจองทะนงใจ	มิได้เกรงเดชกุมภัณฑ์
วันนี้เรายกมารอนราญ	จะผลาญชีวาให้อาสัญ
อันโยธาวานรทั้งนั้น	จะหั่นมิให้แค้นคอกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระสุริย์วงศ์องค์นารายณ์นาถา
ได้ฟังจึ่งตอบวาจา	ว่าเหวยทศกัณฐ์ใจพาล
เอ็งอย่าเจรจาให้เกินพักตร์	ทะนงศักดิ์หาวฮึกอวดหาญ
ตั้งตัวว่าเป็นพระกาล	ขุนมารจะมาขู่ใคร
ถึงเอ็งสิบเศียรสิบกร	ไหนจะทนศรกูได้
ไม่ช้าจะม้วยบรรลัย	สิ้นทั้งไพร่พลที่ออกมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	องค์ท้าวสิบพักตร์ยักษา
ได้ฟังยิ่งกริ้วโกรธา	ยี่สิบตาดั่งดวงสุริยัน
ทำอำนาจผาดแผดสุรเสียง	สำเนียงดั่งหนึ่งฟ้าลั่น
ดีแล้วจะได้เห็นกัน	กูจะมล้างชีวันเสียบัดนี้
ว่าแล้วจึ่งมีบรรหาร	สั่งเสนามารยักษี
เร่งเข้าหักโหมโจมตี	ฆ่าหมู่กระบี่ให้มรณา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ฝ่ายหมู่อสุรศักดิ์ยักษา
รับสั่งพญาอสุรา	ก็เข้าไล่เข่นฆ่าวานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พุ่งซัดอาวุธเป็นห่าฝน	ต่างตนต่างยิงธนูศร
โห่ฮึกสะอึกฟันฟอน	ด้วยฤทธิรอนกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	ฝ่ายพลวานรแข็งขัน
รับกรรอนรุกบุกบัน	เข้าไล่โรมรันอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	พลลิงฉวยชิงอาวุธยักษ์	โหมหักเขม้นเข่นฆ่า
หมู่มารตายกลาดดาษดา	แตกมาไม่เป็นสมประดี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สิบขุนทหารยักษี
เห็นวานรไล่ฆ่าราวี	โกรธดังอัคคีบรรลัยกาล
ต่างตนกวัดแกว่งอาวุธ	สำแดงฤทธิรุทรกล้าหาญ
กระทืบบาทผาดโผนโจนทะยาน	เข้าไล่รอนราญกระบี่ไพร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	กลอกกลับสัประยุทธ์กลางพล	วานรไม่ทนกำลังได้
แตกร้นย่นยับทั้งทัพชัย	สิบนายรุกไล่ติดพัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สุรเสนสุรกานต์ตัวขยัน
เกยูรมายูรชาญฉกรรจ์	นิลเอกนิลขันผู้ศักดา
อีกทั้งกระบี่ทวิพัท	มหัทวิกันตัวกล้า
วาหุโรมเกสรทมาลา	เห็นยักษาไล่รุกคลุกคลี
วานรแตกยับสับสน	อลวนอื้ออึงคะนึงมี่
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	โจมจับอสุรีทั้งสี่นาย ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	ลิงแทงยักษ์ตีกระบี่ปัด	กอดฟัดล้มควํ่าล้มหงาย
รบชิดไม่คิดตัวตาย	ต่างหมายจะล้างชีวา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สิบขุนทหารยักษา
รับรองป้องปัดเป็นโกลา	โถมจับวานรทั้งสิบตน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ยักษ์แทงลิงชิงอาวุธ	อุตลุดวุ่นวายสับสน
ต่างหาญต่างกล้าอดทน	ต่างตนไม่ละลดกร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สิบทหารองค์พระทรงศร
ต่างโผนโจนประจัญฟันฟอน	วานรโจมจับอสุรา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	สิบกระบี่ตีสิบกุมภัณฑ์	ฟันด้วยอาวุธคมกล้า
หัวขาดตัวขาดดาษดา	สิบขุนมรณาด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด

๏	เมื่อนั้น	สิบรถลูกท้าวยักษี
เห็นสิบขุนสุดสิ้นชีวี	โกรธดั่งอัคคีบรรลัยกาล
กวัดแกว่งอาวุธกระทืบบาท	ทำอำนาจสำแดงกำลังหาญ
ขับรถเข้าไล่รอนราญ	ขุนมารตีสิบวานร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	สุครีพหนุมานชาญสมร
องคตผู้เรืองฤทธิรอน	อีกทั้งวานรนิลนนท์
เห็นสิบรถไล่ตีกระบี่มา	สี่นายโกรธากุลาหล
กวัดแกว่งอาวุธคำรามรณ	ต่างตนออกรับกุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	สิบรถฤทธิแรงแข็งขัน
เห็นสี่วานรชาญฉกรรจ์	เข้ามากางกั้นรถไว้
สี่ตนกริ้วโกรธกระทืบบาท	พสุธาอากาศหวาดไหว
ตนหนึ่งกวัดแกว่งศรชัย	ว่าเหวยดูก่อนไอ้ลิงป่า
กูมีศักดาวราฤทธิ์	พระอาทิตย์ก็ขับรถหนี
ตัวมึงจะเข้ามาราวี	ไม่ทันนาทีจะมรณา
ตนหนึ่งกวัดแกว่งคทาธร	ว่าเหวยดูก่อนอ้ายลิงป่า
ตัวกูผู้มีศักดา	พระอินทราก็เกรงฤทธี
ตนหนึ่งถือหอกออกคำรณ	กูผจญเทวาทุกราศี
แต่พระเพลิงเริงแรงราวี	ก็ขับแรดร้ายหนีไม่ต้านทาน
ตนหนึ่งมีมือถือจักร	ว่ากูทรงสิทธิศักดิ์ห้าวหาญ
พระพายทรงเดชชัยชาญ	ก็ขับม้าทะยานหนีไป
มึงนี้จะมาต่อสู้	จะทนมือกูที่ไหนได้
ไอ้ชาติเดียรัจฉานจังไร	จะบรรลัยไม่ทันพริบตา ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สุครีพฤทธิไกรใจกล้า
ได้ฟังจึ่งร้องตอบมา	ว่าเหวยดูก่อนไอ้ขุนยักษ์
ตัวกูเป็นบุตรพระทินกร	ฤทธิรอนปราบได้ทั้งไตรจักร
มึงอย่าเจรจาให้เกินพักตร์	ไอ้ชาติทรลักษณ์อัปรีย์
หนุมานชี้หน้าแล้วร้องเย้ย	ว่าเหวยดูก่อนไอ้ยักษี
กูลูกพระพายผู้ฤทธี	จะมาเอาชีวีขุนมาร
องคตตบมือร้องตวาด	มึงอย่าองอาจอวดหาญ
กูเป็นหลานรักมัฆวาน	จะมาผลาญชีวิตกุมภัณฑ์
นิลนนท์ว่าเหวยไอ้พาลา	มึงไม่รู้ว่าจะอาสัญ
กูคือพระเพลิงชาญฉกรรจ์	จะมาบั่นเศียรเกล้ามึงไป
ว่าแล้วสี่นายแผลงฤทธิ์	ทศทิศกัมปนาทหวาดไหว
โลดโผนโจนขึ้นรถชัย	ทะลวงไล่โจมจับอสุรี ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ

๏	อันรถขุนยักษ์ทั้งสี่ตน	ไม่ทนกำลังกระบี่ศรี
หักยับเป็นภัสมธุลี	ไกรสรสารถีก็วายปราณ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	สี่รถฤทธิไกรใจหาญ
รบชิดติดพันประจัญบาน	โผนทะยานจับสี่วานร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	แปดนายต่างรับต่างตี	ดั่งคชสีห์กับไกรสร
ต่างกล้าต่อหาญราญรอน	ประจัญกรไม่งดลดกัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	ทั้งสี่วานรแข็งขัน
โรมรุกคลุกคลีตีประจัญ	พัลวันจับสี่อสุรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ฟาดลงกับพื้นดินดอน	ด้วยกำลังฤทธิรอนกระบี่ศรี
หัวขาดตัวขาดไม่สมประดี	ทั้งสี่กุมภัณฑ์ก็มรณา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด

๏	เมื่อนั้น	หกรถสุริย์วงศ์ยักษา
เห็นสี่รถสุดสิ้นชีวา	โกรธาขับรถเข้ารอนราญ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งชามพูวราชใจหาญ
กับนิลราชชมพูพาน	วิสันตะรานฤทธี
ทั้งญาณรสคนธ์วิมลราช	หกนายองอาจดังไกรสีห์
กริ้วโกรธพิโรธดั่งอัคคี	โถมจับอสุรีทั้งหกรถ
รัถาหกยับแหลกลาญ	หกสารถีมารก็ตายหมด
หกกระบี่ไล่ตีไม่เงือดงด	จนใกล้หน้ารถทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	หกรถฤทธิแรงแข็งขัน
ต่างตนขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	โถมเข้าโรมรันประจัญตี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กลอกกลับจับกันสับสน	ต่างอดต่างทนไม่ถอยหนี
หกยักษ์หกลิงเข้าราวี	ถ้อยทีจะล้างชีวา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	บัดนั้น	วานรหกนายใจกล้า
เผ่นโผนโจนถีบอสุรา	ด้วยกำลังศักดาว่องไว ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	ล้มลงกับพื้นปัถพี	หกกระบี่เหยียบอกไว้ได้
ฉีกแขนฉีกขาโยนไป	ตรงหน้ารถชัยทศกัณฐ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด โอด

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
เห็นสิบรถสิ้นชีพชีวัน	กุมภัณฑ์กริ้วโกรธพิโรธนัก
กระทืบบาทผาดเสียงดังฟ้าผ่า	พระหัตถ์เงื้อง่าทรงจักร
ขบเขี้ยวเคี้ยวฟันคึกคัก	ขุนยักษ์ขว้างไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	โชติช่วงดั่งดวงอโณทัย	เสียงสนั่นหวั่นไหวถึงดุสิต
ต้องหมู่โยธาปัจจามิตร	ล้มตายอกนิษฐ์ดาษดา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกนาถา
เห็นทศพักตร์ขว้างจักรมา	ต้องหมู่โยธาวานร
บ้างล้มบ้างตายเกลื่อนกลาด	จึ่งชักพลายวาตพระแสงศร
พาดสายหมายมุ่งจะราญรอน	ภูธรก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	ศรชัยสังหารจักรกรด	แหลกหมดไม่ทานกำลังได้
ทั้งพลกุมภัณฑ์ก็บรรลัย	ดาษไปกับพื้นปัถพี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
เสียจักรเสียพลโยธี	โกรธดั่งอัคคีไหม้ฟ้า
จึ่งชักศรสาตร์ขึ้นพาดสาย	มุ่งหมายเขม้นจะเข่นฆ่า
น้าวหน่วงด้วยกำลังฤทธา	อสุราก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เต็มทั้งท้องฟ้าอากาศ	เกลื่อนกลาดไม่นับเล่มได้
มีเปลวร้อนแรงดั่งแสงไฟ	ล้อมรอบรถชัยพระจักรี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
เห็นทศกัณฐ์แผลงศรมาราวี	ก็ชักอัคนีพระแสงทรง
พาดสายหมายล้างอสุรา	งามสง่าดั่งท้าวครรไลหงส์
น้าวหน่วงด้วยกำลังฤทธิรงค์	พระภุชพงศ์ก็ผาดแผลงไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เป็นลมกาลผลาญศรยักษ์	หักยับไม่ทนอยู่ได้
อันหมู่โยธีกระบี่ไพร	ที่บรรลัยก็เป็นคืนมา
แล้วไปทำลายรถทรง	ขององค์ทศพักตร์ยักษา
ราชสีห์สารถีก็มรณา	ด้วยศักดาเดชพระอวตาร ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวราพณาสูรใจหาญ
รถหักตกลงกับดินดาน	ขุนมารกริ้วโกรธดั่งอัคคี
สิบปากขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน	แผดเสียงสนั่นอึงมี่
โลดโผนโจนไปด้วยฤทธี	ถึงที่หน้ารถพระรามา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	สิบเก้าหัตถ์กวัดแกว่งอาวุธ	กรหนึ่งฉวยยุดเอารัถา
ดั่งราหูอันใจพาลา	จับพระสุริยาในอัมพร ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระรามสุริย์วงศ์ทรงศร
ครั้นเห็นท้าวยี่สิบกร	เข้ามาราญรอนราวี
จึ่งเสด็จจากราชรถทรง	กับองค์พระลักษมณ์เรืองศรี
เข้าไล่บุกบันประจัญตี	ภูมีโจมจับอสุรา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เท้าซ้ายเหยียบเข่าน้าวเศียร	หันเวียนยักย้ายหลายท่า
พระกรแกว่งศรศักดา	ตีต้องกายากุมภัณฑ์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ทศเศียรสุริย์วงศ์รังสรรค์
สิบมือนั้นคอยป้องกัน	สิบหัตถ์รบรันประจัญกร
ต่างถอยต่างไล่กลอกกลับ	ต่างตีต่างรับด้วยคันศร
อสุรีกวัดแกว่งคทาธร	เข้าราญรอนสัประยุทธ์ด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	หันเหียนเปลี่ยนท่ารอนราญ	ต่างหาญต่างกล้าไม่ถอยหนี
ต่างหมายจะล้างชีวี	ถ้อยทีโรมรันกันไปมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระตรีภพลบโลกนาถา
รานรุกคลุกคลีอสุรา	โจนขึ้นเหยียบบ่ายืนยัน ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ

๏	กรกุมมงกุฎทั้งสิบเศียร	หันเวียนว่องไวดั่งจักรผัน
หัตถ์หนึ่งแกว่งศรโรมรัน	ตีต้องทศกัณฐ์เป็นหลายที ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสิบพักตร์ยักษี
ต้องคันศรเจ็บทั้งอินทรีย์	อสุรีหันเหเซไป
ขบฟันขืนองค์ดำรงกาย	จะครั่นคร้ามความตายก็หาไม่
กรหนึ่งฉวยชักศรชัย	พาดสายแผลงไปด้วยฤทธา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	สำเนียงดั่งเสียงลมกรด	มืดบดไปทั่วทิศา
บัดเดี๋ยวเป็นไฟไหม้มา	ร้อนแรงแสงกล้าดั่งเพลิงกัลป์ ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระกฤษณุรักษ์รังสรรค์
เห็นศรทศเศียรกุมภัณฑ์	เป็นเปลวควันไฟบรรลัยกาล
จึ่งจับพลายวาตขึ้นพาดสาย	พระเนตรมุ่งหมายจะสังหาร
น้าวหน่วงด้วยกำลังชัยชาญ	ผ่านฟ้าก็แผลงไปด้วยฤทธิ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เสียงสนั่นลั่นเลื่อนสะเทือนดิน	ไหวสิ้นถึงชั้นดุสิต
เป็นห่าฝนสวรรค์ครรชิต	ตกดับเพลิงพิษกุมภัณฑ์
แล้วต้องม้ารถคชพล	วายชนม์สิ้นชีพอาสัญ
ปักอกองค์ท้าวทศกัณฐ์	ตรึงมั่นด้วยกำลังฤทธี ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวยี่สิบกรยักษี
ต้องศรเจ็บทั่วทั้งอินทรีย์	ดั่งหนึ่งชีวีจะมรณา
จึ่งยอพระกรขึ้นเหนือเกศ	ไหว้คุณพรหเมศนาถา
อุตส่าห์ดำรงกายา	หลับตาร่ายวิทยามนต์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ ตระ

๏	ครั้นจบพระเวทพิธี	อสุรีเป่าลูบลงสามหน
ศรนั้นก็หลุดจากตน	พอพระสุริยนรอนรอน
จะใกล้สิ้นแสงอัสดง	เลี้ยวลงลับเหลี่ยมสิงขร
ให้เลิกโยธาพลากร	คืนเข้านครลงกา ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	พระจักรรัตน์แก้วนาถา
ครั้นทศเศียรอสุรา	เลิกพลโยธากลับไป
พระเสด็จขึ้นยังพิชัยรถ	พร้อมทศโยธาน้อยใหญ่
ให้เลิกพหลพลไกร	คืนไปพลับพลาอลงกรณ์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เชิด

๏	เมื่อนั้น	ท้าวทศพักตร์ชาญสมร
ครั้นถึงลงกาพระนคร	บทจรขึ้นปราสาทรูจี ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	เอนองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	กรก่ายนลาตยักษี
แสนทุกข์แสนเทวษแสนทวี	อสุรีเศร้าสร้อยฤทัยนัก
คิดถึงกุมภกรรณอนุชา	ลูกยาอินทรชิตสิทธิศักดิ์
ทั้งมังกรกัณฐ์หลานรัก	สุริย์วงศ์พงศ์ยักษ์ที่วายปราณ
ที่นี้จะได้ใครต่อสู้	อันหมู่ข้าศึกที่ฮึกหาญ
แต่ตัวของกูผู้ชัยชาญ	ออกไปรอนราญด้วยมัน
ยังต้องศรเต็มทั้งกายา	ปิ้มว่าชีวาจะอาสัญ
เสียหมู่ม้ารถคชกรรม์	เสียพวกพลขันธ์โยธี
เสียทั้งสิบรถลูกรัก	สิบขุนสิทธิศักดิ์ยักษี
อกเอ๋ยจะทำไฉนดี	จึ่งจะล้างไพรีให้บรรลัย ฯ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

๏	แต่ผุดลุกผุดนั่งรำพึงคิด	จะสนิทนิทราก็หาไม่
จนรุ่งรางสางแสงอโณทัย	คิดได้ว่าองค์สหายรัก
อยู่ยังปางตาลนคเรศ	ฤทธิ์เดชปราบทั่วทั้งไตรจักร
ชื่อมูลพลัมขุนยักษ์	ร่วมรักร่วมชีพชีวัน
จะให้เชิญมาปรึกษาก่อน	จึ่งจะยกนิกรพลขันธ์
ออกไปรณรงค์ด้วยกัน	ฆ่ามันให้ได้ดั่งจินดา
คิดแล้วสระสรงทรงเครื่อง	อร่ามเรืองทั้งกายยักษา
เสด็จยุรยาตรคลาดคลา	ออกมาพระโรงรูจี ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ เสมอ

๏	ลดองค์ลงเหนือบัลลังก์อาสน์	พร้อมเสนามาตย์ยักษี
ประนมกรน้อมเกล้าอัญชุลี	จึ่งมีพระราชโองการ
สั่งเปาวนาสูรผู้ปรีชา	ให้แต่งสาราราชสาร
ไปยังนครปางตาล	ถวายแก่พญามารสหายรัก
ตามเรื่องซึ่งเกิดการณรงค์	ว่าลักษมณ์รามอาจองทะนงศักดิ์
ยกกระบี่นิกรทรลักษณ์	มาเคี่ยวฆ่าวงศ์ยักษ์ถึงลงกา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งเปาวนาสูรยักษา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	แล้วแต่งสาราอันสุนทร
ให้อาลักษณ์ลงแผ่นสุพรรณบัฏ	ใส่กล่องเนาวรัตน์ประภัสสร
จึ่งให้กาลสูรฤทธิรอน	กับขุนอัสดรถือไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	สองนายผู้มีอัชฌาสัย
รับสารพระองค์ทรงภพไตร	บังคมไหว้แล้วคลานออกมา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

๏	ต่างตนขึ้นสินธพชาติ	อันมีอำนาจแกล้วกล้า
ขับทะยานออกจากลงกา	ตรงไปพาราปางตาล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เชิด

๏	ครั้นถึงลงจากพาชี	อสุรีชูกล่องราชสาร
ก็เข้าไปหาเสนามาร	แจ้งการโดยราชบัญชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ เจรจา

๏	บัดนั้น	เสนีผู้มียศถา
ก้มเกล้ารับราชบัญชา	แจ้งว่าลงกาพระบุรี
เกิดการสัประยุทธ์รณรงค์	พระองค์ให้ราชสารศรี
มาถึงพระสหายร่วมชีวี	ก็พาสองเสนีเข้าไป ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงที่ท้องพระโรงคัล	กุมภัณฑ์น้อมเศียรบังคมไหว้
ทูลว่าพระสหายผู้ร่วมใจ	ซึ่งผ่านเวียงชัยลงกา
ใช้ให้กาลสูรฤทธิรอน	กับขุนอัสดรยักษา
สองนายถือราชสารา	มาถวายใต้เบื้องบทมาลย์ ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	พญามูลพลัมใจหาญ
แจ้งว่าพระสหายชัยชาญ	ให้มีสารมาก็ยินดี
จึ่งมีบัญชาอันสุนทร	ดูกรทั้งสองยักษี
พระสหายผู้ร่วมชีวี	ใช้เอ็งมานี้ด้วยอันใด ฯ
ฯ ๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	กาลสูรผู้มีอัชฌาสัย
ได้ฟังบรรหารพระภูวไนย	บังคมไหว้สนองพระบัญชา
บัดนี้ลงการาชฐาน	เกิดการเคี่ยวเข็ญเข่นฆ่า
พระญาติพระวงศ์ก็มรณา	ร้อนทุกเส้นหญ้าทุกธานี
จึ่งให้ข้ามาเฝ้าบาทบงสุ์	พระผู้พงศ์พันธมิตรเรืองศรี
ทูลแล้วส่งสารสวัสดี	ให้แก่เสนีปางตาล ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	อำมาตย์ผู้ใหญ่ใจหาญ
ก็เปิดกล่องรัตน์ชัชวาล	คลี่อ่านถวายด้วยปรีชา ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ
ช้า

๏	ราชสารทศเศียรสุริย์วงศ์	ผู้พงศ์พรหเมศนาถา
เป็นจอมมงกุฎลงกา	มายังองค์พระสหายรัก
อันสถิตยังมงคลสถาน	อุปราชปางตาลอาณาจักร
บัดนี้ลงกากรุงยักษ์	มีหมู่ปรปักษ์ปัจจามิตร
คือมนุษย์ลักษมณ์รามอหังการ์	คุมพลโยธาอกนิษฐ์
ล้วนเหล่าวานรมีฤทธิ์	ข้ามมารบชิดติดพัน
เคี่ยวฆ่าด้วยการรณรงค์	สุริย์วงศ์อสุราอาสัญ
อันพญาไมยราพกุมภกรรณ	ทั้งอินทรชิตนั้นก็บรรลัย
ตัวเรายกพลออกรอนราญ	จะหักหาญเอาชัยก็ไม่ได้
ครั้งนี้ไม่มีผู้ใด	ที่ร่วมใจปรึกษาสงคราม
ขอเชิญพระสหายคู่ชีวิต	ผู้เรืองฤทธิ์แกล้วหาญชาญสนาม
มาช่วยคิดฆ่าลักษมณ์ราม	ดับความทุกข์ร้อนในลงกา ฯ
ฯ ๑๒ คำ ฯ เจรจา

๏	เมื่อนั้น	พญามูลพลัมยักษา
ได้แจ้งแห่งราชสารา	โกรธาขบเขี้ยวเคี้ยวฟัน
ลุกขึ้นกระทืบบาทผาดเสียง	สำเนียงกึกก้องดั่งฟ้าลั่น
เหม่เหม่มนุษย์เท่าแมงวัน	กูจะบั่นให้เป็นภัสม์ธุลี
ว่าแล้วเสด็จยุรยาตร	ลงจากปราสาทมณีศรี
ขึ้นเฝ้าพระองค์ทรงธรณี	ฝูงนางอสุรีก็ตามมา ฯ
ฯ ๖ คำ ฯ เสมอ

๏	ครั้นถึงจึ่งถวายบังคม	องค์พระบรมเชษฐา
ทูลว่าทศเศียรอสุรา	ซึ่งครองลงกาพระนคร
ผู้เป็นสหายรักสนิท	ร่วมชีวิตน้องมาแต่ก่อน
ใช้ให้กาลสูรฤทธิรอน	ถือลักษณ์อักษรมาแจ้งการ
ว่าลงกาเกิดรณยุทธ์	สองมนุษย์ฮึกฮักหักหาญ
ยกพลวานรมารอนราญ	หมู่มารสิ้นชีพชีวัน
ตัวน้องขอลาเบื้องบาท	พระเชษฐาธิราชรังสรรค์
ไปช่วยสงครามทศกัณฐ์	ทรงธรรม์จงได้เมตตา ฯ
ฯ ๘ คำ ฯ

๏	เมื่อนั้น	ท้าวสหัสเดชะยักษา
ได้ฟังสมเด็จพระอนุชา	อสุรานิ่งนึกตรึกไตร
อันสองมนุษย์กับวานร	ซึ่งข้ามสาครสมุทรใหญ่
เห็นทีจะมีฤทธิไกร	จึ่งอาจใจมาต่อมือยักษ์
ทศกัณฐ์ก็พงศ์พรหเมศ	เรืองเดชทั่วไปทั้งไตรจักร
ไฉนมาครั่นคร้ามแก่รามลักษมณ์	เห็นศึกจะหนักพันทวี
คิดแล้วจึ่งกล่าวสุนทร	ดูกรน้องรักของพี่
ซึ่งจะยกพหลโยธี	ไปยังบุรีลงกา
ช่วยการสงครามพระสหาย	เพื่อนตายขององค์กนิษฐา
ก็ต้องโดยยุติธรรมา	แต่พี่ยาจะไปด้วยน้องรัก
ฆ่าเสียให้สิ้นเสี้ยนศึก	ที่ห้าวฮึกอาจองทะนงศักดิ์
ให้ปรากฏเกียรติไว้ในวงศ์ยักษ์	กว่าจักสิ้นฟ้าสุธาธาร
ว่าแล้วจึ่งมีบัญชา	สั่งกาลจักรใจหาญ
จงจัดพหลพลมาร	กูจะไปรอนราญไพรี ฯ
ฯ ๑๔ คำ ฯ

๏	บัดนั้น	จึ่งกาลจักรยักษี
รับสั่งแล้วถวายอัญชุลี	ออกมาจากที่พระโรงคัล ฯ
ฯ ๒ คำ ฯ ปฐม
ยานี

๏	เกณฑ์หมู่ม้ารถคชสาร	พลมารเหี้ยมแหงแข็งขัน
ให้พระอนุชาชาญฉกรรจ์	องค์อุปราชอันฤทธิรุทร
เป็นกองทัพหน้าราวี	อสุรีนับสามสิบสมุทร
ล้วนถือสาตราวราวุธ	เกลื่อนกล่นอุตลุดเป็นโกลา
โยธาทัพหลวงล้วนสามารถ	องอาจฤทธิแรงแข็งกล้า
ขี่มหิงส์สิงห์เสือกิเลนลา	เลียงผาโลโตจามรี
ทั้งโคเพลาะโคกระทิงโคแดง	โคเถลิงเริงแรงเม่นหมี 
บ้างขี่คชาพาชี	แรดร้ายราวีมังกร
ล้วนถือง้าวทวนหอกดาบ	ปืนยากำซาบธนูศร
เตรียมทั้งรถศึกอันบวร	คอยเสด็จบทจรอสุรา
ฯ ๑๐ คำ ฯ เจรจา
 

๕๙
๕๙