ประกาศ
ประกาศ
สถาปนาสมเด็จพระสังฆราช
 

ภูมิพลอดุลยเดช
ป.ร.

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรามหาภูมิพลอดุลยเดช
มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี 
จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราชบรมนาถบพิตร

มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศว่า
โดยที่ตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก ได้ว่างลง
เป็นการสมควรที่จะสถาปนาสมเด็จพระราชาคณะ ขึ้นดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช
เพื่อจักได้บริหารการพระศาสนาให้สมบูรณ์ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๕๐๕
และตามระเบียบราชประเพณีสืบไป และโดยที่ได้ทรงสดับคำกราบบังคมทูลของรัฐบาล
และสังฆทัศนะในมหาเถรสมาคม โดยเอกฉันทมติ
ประกอบกับได้ทรงพิจารณาโดยรอบคอบด้วยพระองค์เองแล้ว

จึงทรงพระราชดำริว่า สมเด็จพระมหาวีรวงศ์
ได้เป็นพระราชกรรมวาจาจารย์ มีคุณูปการแด่พระองค์ในคราวทรงผนวช
นับว่าเป็นอุตดมครุฎฐานียบุคคลแห่งองค์พระมหากษัตริย์ ส่วนในการพระศาสนา
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ก็เจริญด้วยวรรษายุกาล รัตตัญญูมหาเถรกรณธรรม
มีปรีชาญาณรอบรู้แตกฉานในพระไตรปิฎก
อันนับว่าเป็นพหุลศรุตบัณฑิตมีฉันทจริตเพียบพร้อมด้วยสมณคุณเป็นอย่างดี
มีคุณูปการในพระศาสนกิจ
รับภาระธุระปฏิบัติให้เจริญก้าวหน้ามาด้วยดีดั่งมีอรรถจริยาปรากฏเกียรติสมภาร ตามความพิสดารในประกาศสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชคณะ
มหาสังฆนายก เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๙๙ นั้นแล้ว

ครั้นต่อมา สมเด็จพระมหาวีรวงศ์
ยิ่งเจริญด้วยอุตสาหวิริยาธิคุณมิได้ท้อถอย
สามารถประกอบพระพุทธศาสนกิจยังการพระศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองยิ่งขึ้นเป็นลำดับตลอดมาในการปกครองคณะสงฆ์
ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ก็ได้ดำรงตำแหน่งสังฆนายกมาตั้งแต่ปีพุทธศักราช ๒๕๐๓
ครั้นถึงปีพุทธศักราช ๒๕๐๕ เมื่อสมเด็จพระสังฆราชได้ว่างลง
ก็ได้รับภาระเป็นผู้บัญชาการคณะสงฆ์แทนสมเด็จพระสังฆราช ต่อมา เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงระเบียบการปกครองคณะสงฆ์ใหม่
ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๕๐๕ ก็ได้ดำรงตำแหน่งกรรมการมหาเถรสมาคม
เป็นประธานอนุกรรมการร่างกฎ ข้อบังคับและระเบียบของมหาเถรสมาคม และเป็นเจ้าคณะใหญ่
คณะธรรมยุต ตามที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน อนึ่ง สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ ได้เป็นผู้ถวายพระธรรมเทศนาพระมงคลวิเสสกถา
ในงานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาเป็นประจำตลอดมา ส่วนการพระศาสนาในต่างประเทศ
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ได้เป็นองค์คณะผู้แทนพระสงฆ์ไทยไปร่วมพิธีฉลองพุทธชยันตี ๒๕
ศตวรรษแห่งพระพุทธศาสนา ณ ประเทศญี่ปุ่น แล้วเลยไปเยี่ยมทหารไทย ณ สาธารณรัฐเกาหลี
เมื่อเดือนมีนาคม พุทธศักราช ๒๕๐๒ ไปร่วมประชุมฎีกาสังคายนาสมัยสุดท้าย
แทนสมเด็จพระสังฆราช ณ นครย่างกุ้ง สหภาพพม่า ซึ่งจัดให้มีขึ้นในเดือนพฤศจิกายน
พุทธศักราช ๒๕๐๔ ไปประชุมเกี่ยวกับการพระศาสนาที่เมืองฮ่องกง
ที่สาธารณรัฐจีนและสาธารณรัฐเกาหลี เพื่อส่งเสริมพระพุทธศาสนาในประเทศเหล่านั้นให้ตั้งมั่นตามคำเชิญของพระสงฆ์และพุทธบริษัทในประเทศเหล่านั้น
เมื่อเดือนมิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๐๖

สรรพกรณียกิจดังกล่าวมา สมเด็จพระมหาวีรวงศ์
ได้รับภาระปฏิบัติดำเนินการด้วยอุตสาหะวิริยะปรีชาสามารถ ปรากฏเป็นผลดียิ่งแก่การพระศาสนา
และประเทศชาติ ประชาชน เป็นที่ประจักษ์แก่มวลพุทธบริษัทและทางราชการ
ตลอดถึงพศกนิกรทั่วราชอาณาจักรดังปรากฏอยู่แล้ว และบัดนี้ก็เป็นที่ประจักษ์ว่า
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ เจริญยิ่งด้วยคุณวุฒิ วัยวุฒิ รัตตัญญูมหาเถรกรณธรรม
ยินดีในเนกขัมมปฏิบัติเป็นอจลพรหมจริยาภิรัต ประกอบด้วยมีสมรรถภาพในการพระศาสนา
เป็นที่เจริญศรัทธาปสาทะ และเป็นคารวสถานแห่งมวลพุทธบริษัททั่วสงฆมณฑล
ตลอดจนอาณาประชาราษฎรทั่วไป
และตั้งอยู่ในฐานะเป็นอุตดมครุฎฐานียบุคคลแห่งองค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
และพระบรมราชวงศ์สมควรจะสถาปนาขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก
ประธานาธิบดีแห่งสงฆมณฑล เพื่อเป็นศรีศุภมงคลแด่
พระบวรพุทธศาสนาสืบไป

จึงทรงพระกรุณาโปรดสถาปนา
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราช มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฎว่า
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สุขุมธรรมวิธานธำรงสกลมหาสงฆปรินายก ตรีปิฎกกลากุสโลภาส
ภูมิพลมหาราชหิโตปสัมปทาจารย์ อุฎฐายีภิธานสังฆวิสุต ปาวจนุตตมสาสนโสภณ
วิมลศีลขันธสมาจารวัตร พุทธศาสนิกบริษัทคารวสถานวิจิตรปฏิภานพัฒนคุณ
อดุลคัมภีรญาณสุนทร บวรธรรมบพิตร สมเด็จพระสังฆราช เสด็จสถิต ณ วัดมกุฎกษัตริยาราม
ราชวรวิหาร พระอารามหลวง เป็นประธานในสงฆมณฑลทั่วราชอาณาจักร
ขออาราธนาให้ทรงรับธุระพระพุทธศาสนา เป็นภาระสั่งสอน ช่วยระงับอธิกรณ์
และอนุเคราะห์พระภิกษุสามเณรในสงฆมณฑลทั่วไป
โดยสมควรแก่พระอิสริยยศซึ่งพระราชทานนี้ จงทรงเจริญพระชนมายุ วรรณ สุข พล ปฏิภาน
คุณสารสิริสวัสดิ์ จิรัฎฐิติ วิรุฬหิไพบูลย์ ในพระพุทธศาสนา เทอญ

ให้ทรงมีพระราชาคณะและพระครูฐานานุกรมประดับพระอิสริยยศ
๑๕ รูป คือ พระมหาคณานุศิษฎ์ สังฆอิสริยาลงกรณ์ สุนทรธรรมสาทก
พุทธปาพจนดิลกมหาเถรกิจจการีคณาธิบดีศรีรัตนคมกาจารย์ พระราชาคณะปลัดขวา ๑
พระจุลคณานุศาสก์ วิจารโณภาสภาคยคุณ สุนทรศาสนกิจบรรหาร มหาเถราธิการธุรการี
สมุหบดีศรีธรรมภาณกาจารย์ พระราชาคณะปลัดซ้าย ๑ พระครูธรรมกถาสุนทร ๑
พระครูวินัยกรณ์โสภณ ๑ พระครูพรหมวิหาร พระครูพระปริต ๑ พระครูฌานวิสุทธิ์
พระครูพระปริต ๑ พระครูวินัยธร ๑ พระครูธรรมธร
๑ พระครูพิมลสรภาณ พระครูคู่สวด ๑ พระครูพิศาลสรคุณ พระครูคู่สวด ๑
พระครูพิบูลบรรณวัตร ๑ พระครูพิพฒน์บรรณกิจ ๑ พระครูสังฆบริหาร ๑ พระครูสมุห์ ๑
พระครูใบฎีกา ๑ ขอให้พระคุณผู้ได้รับตำแหน่งทั้งปวงนี้
มีความสุขสิริสวัสดิ์สถาพรในพระบวรพุทธศาสนา เทอญ

ประกาศ ณ วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๐๘
เป็นปีที่ ๒๐ ในรัชกาลปัจจุบัน[๑]


ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
จอมพล
ถนอม กิตติขจร
นายกรัฐมนตรี






























ศิริยา/พิมพ์
๒๖
กันยายน ๒๕๔๙
อมรรัตน์/นันทพล/ผู้จัดทำ
๒๖
กันยายน ๒๕๔๙

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๒/ตอนที่ ๑๐๒/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๒๖ พฤศจิกายน
๒๕๐๘